ator suffix
ateur eur
tworzy rzeczowniki rodzaju męskiego, nazwy osób i rzeczy wykonujących czynność

drom drɔ̃m suffix
drome
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z drogą, torem, biegiem, wyścigiem

ek ɛk suffix
t
tworzy zdrobnienia rzeczowników rodzaju męskiego

fag suffix
phage
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z organizmem odżywiającym się danym pokarmem

fagia ˈfaɟja suffix
phagie
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z odżywianiem się, zjadaniem, pochłanianiem, pożeraniem

fil suffix
phile
ostatni człon wyrazów złożonych oznaczających amatora lub miłośnika czegoś

filia ˈfʲilʲja suffix
philie
ostatni człon wyrazów złożonych oznaczających upodobania, zamiłowania, skłonności do czegoś

gamia suffix
gamie
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek z małżeństwem lub określonym systemem rozmnażania się

grafia suffix
graphie
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z pisaniem, zapisem, ilustracją

iatria suffix
iatrie
ostatni człon wyrazów złożonych będących nazwami działów medycyny

ista suffix
iste
tworzy rzeczownik rodzaju męskiego oznaczający wykonawcę czynności lub zawodu

izm ism̥ suffix
isme
…tworzący rzeczowniki abstrakcyjne, zwykle blm, oznaczające doktryny polityczne lub społeczne, kierunki artystyczne, pojęcia naukowe, a także niektóre inne wyrazy mające sugerować związek z takimi rzeczownikami

log lɔk suffix
logue
ostatni człon wyrazów złożonych tworzący rzeczowniki określające osoby zajmujące się badaniem, nauką

logia ˈlɔɟja suffix
logie
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z nauką

metria ˈmɛtrʲja suffix
métrie
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z mierzeniem

ość ɔɕt͡ɕ suffix
ité
…tworzący rzeczownik od przymiotnika, oznaczający cechę opisywaną przez ten przymiotnik bądź z nim związaną

tomia ˈtɔ̃mʲja suffix
tomie
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z cięciem, operacją chirurgiczną

A-dur ˈa‿dur n
la majeur
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku a (w zapisie nutowym z trzema krzyżykami);

AA a‿ˈː acronym
AA
= Anonimowi Alkoholicy;

ABC a‿bɛ‿ˈt͡sɛ n
abc
podstawy czegoś

ABS a‿bɛ‿ˈːs acronym
ABS
(motoryzacja) układ przeciwpoślizgowy;

AIDS ɛjts n
SIDA
(medycyna, medyczny) nabyty zespół niewydolności immunologicznej;

APŚ acronym
PPA
= (weterynaria, weterynaryjny) afrykański pomór świń

ASF acronym
PPA
= (weterynaria, weterynaryjny) APŚ, afrykański pomór świń

ASP a‿ɛs‿ˈpɛ acronym
Académie des beaux-arts
= (edukacja, edukacyjny) akademia sztuk pięknych;

Aalst pn
Alost
(geografia, geograficzny) belgijskie miasto w prowincji Flandria Wschodnia, położone nad rzeką Dender

Aare pn
Aar
(geografia, geograficzny) rzeka w Szwajcarii, lewy dopływ Renu;

Aaron aˈːrɔ̃n pn
Aaron
(biblijny) postać biblijna, brat Mojżesza;
imię męskie;

Abadan aˈbadãn pn
Abadan
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Iranie;

Abaza aˈbaza pn
Abaza
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Federacji Rosyjskiej w Republice Chakasji, położone w śródgórskiej kotlinie w górnym biegu rzeki Abakan;

Abchaz ˈapxas n
Abkhaze
mieszkaniec Abchazji;

Abchazja apˈxazʲja pn
Abkhazie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) formalnie republika autonomiczna wchodząca w skład Gruzji;

Abchazka apˈxaska n
Abkhazie
mieszkanka Abchazji

Abdon ˈabdɔ̃n pn
Abdon
imię męskie;

Abdul pn
Abdoul
imię męskie

Abel ˈabɛl pn
Abel
imię męskie;
(biblijny) drugi syn Adama i Ewy, brat Kaina

Aberdeen pn
Aberdeen
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Szkocji (Wielka Brytania);

Abidżan abʲˈid͡ʒãn ˈabʲid͡ʒãn pn
Abidjan
(geografia, geograficzny) miasto, siedziba rządu Wybrzeża Kości Słoniowej;

Aborygen ˌabɔˈrɨɡɛ̃n n
Aborigène
(antropologia, antropologiczny) pierwotny mieszkaniec Australii;

Aborygenka n
Aborigène
rdzenna mieszkanka Australii

Abraham abˈraxãm pn
Abraham
(biblijny) postać biblijna, protoplasta i patriarcha narodu izraelskiego;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Abram ˈabrãm pn
Abram
imię męskie

Abruzja abˈruzʲja pn
Abruzzes
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w centralnych Włoszech nad Morzem Adriatyckim;

Abruzyjczyk ˌabruˈzɨjt͡ʃɨk n
Abruzzais
mieszkaniec Abruzji

Abruzyjka ˌabruˈzɨjka n
Abruzzaise
mieszkanka Abruzji

Abudża aˈbud͡ʒa pn
Abuja
(geografia, geograficzny) stolica Nigerii;

Abwehra abˈvɛra pn
Abwehr
(historia, historyczny, historycznie) niemiecki wywiad i kontrwywiad działający przed i w trakcie drugiej wojny światowej;

Acapulco ˌakaˈpulkɔ pn
Acapulco Acapulco de Juárez
(geografia, geograficzny) Acapulco de Juárez, miasto w Meksyku;

Achaja aˈxaja pn
Achaïe
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina w Grecji;

Achalciche pn
Akhaltsikhé
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodniej Gruzji, stolica i największe miasto regionu Samcche-Dżawachetia;

Achtuba pn
Akhtouba
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, lewa odnoga dolnej Wołgi, od której oddziela się nad Wołgogradem; uchodzi do Morza Kaspijskiego;

Adam ˈadãm pn
Adam
imię męskie;
(biblijny) według Księgi Rodzaju imię pierwszego człowieka na Ziemi oraz protoplasty rodu ludzkiego;

Adamawa ˌadãˈmava pn
Adamaoua
(geografia, geograficzny) wyżyna w Afryce;

Adela aˈdɛla pn
Adèle
imię żeńskie;

Adelajda ˌadɛˈlajda pn
Adélaïde
(geografia, geograficzny) miasto w Australii;
imię żeńskie;

Aden ˈadɛ̃n pn
Aden
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-zachodnim Jemenie, nad Zatoką Adeńską;

Adolf ˈadɔlf pn
Adolphe
imię męskie;

Adonis aˈdɔ̃ɲis pn
Adonis
(mitologia grecka) urodziwa postać mitologiczna, ukochany Afrodyty;

Adrastea pn
Adrastée
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Jowisza;

Adria ˈadrʲja pn
Adria
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Włoszech w Wenecji Euganejskiej, położone między dolnym Padem i Adygą; w starożytności ważny port morski;

Adrian ˈadrʲjãn pn
Adrien
imię męskie;

Adriatyk aˈdrʲjatɨk pn
Adriatique
(zobacz) Morze Adriatyckie

Adyga pn
Adige
(geografia, geograficzny) rzeka w północnych Włoszech uchodząca do Zatoki Weneckiej;

Adygeja pn
Adyguée
autonomiczna republika w składzie Federacji Rosyjskiej, leżąca na południu jej europejskiej części; stolicą jest Majkop

Adygejsk pn
Adygueïsk
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w Adygei;

Adżaria pn
Adjarie
(geografia, geograficzny) (administracja) republika autonomiczna w Gruzji, leżąca nad Morzem Czarnym;

Aedon pn
Édon
(mitologia grecka) kobieta przemieniona przez bogów w słowika;

Afganistan ˌavɡãˈɲistãn pn
Afghanistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej ze stolicą w Kabulu;

Afgańczyk avˈɡãj̃n͇t͡ʃɨk n
Afghan
obywatel Afganistanu

Afroamerykanin ˌafrɔãmɛrɨˈkãɲĩn n
Afro-Américain
(eufemistycznie) (etnografia, etnograficzny) czarnoskóry Amerykanin pochodzenia subsaharyjskiego

Afrodyta ˌafrɔˈdɨta pn
Aphrodite
(mitologia grecka) bogini miłości;
imię żeńskie;

Afrodyzja ˌafrɔˈdɨzʲja pn
Aphrodisias
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w południowo-zachodniej Anatolii, dawny ośrodek kultu Afrodyty;

Afrolatynos n
Afro-Latino
(etnografia, etnograficzny) mężczyzna lub chłopiec, którego przodkowie pochodzą z Afryki i Ameryki Łacińskiej;

Afryka ˈafrɨka pn
Afrique
(geografia, geograficzny) trzeci pod względem wielkości kontynent na Ziemi;

Afryka Północna ˈafrɨka puwˈnɔt͡sna pn
Afrique du Nord
(geografia, geograficzny) region Afryki obejmujący północną część kontynentu;

Afryka Wschodnia pn
Afrique de l'Est
(geografia, geograficzny) region Afryki obejmujący wschodnią część kontynentu;

Afrykaner n
Afrikaner
(etnografia, etnograficzny) biały mieszkaniec Republiki Południowej Afryki oraz Namibii, potomek holenderskich kolonizatorów;

Afrykanerka n
Afrikaans
(etnografia, etnograficzny) biała mieszkanka Republiki Południowej Afryki oraz Namibii, potomkini holenderskich kolonizatorów

Afrykanin ˌafrɨˈkãɲĩn n
Africain
mieszkaniec Afryki

Afrykanka ˌafrɨˈkãŋka n
Africaine
mieszkanka Afryki

Agadir pn
Agadir
(geografia, geograficzny) miasto w południowym Maroku, port nad Oceanem Atlantyckim;

Agan pn
Agan
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, na Nizinie Zachodniosyberyjskiej, lewy dopływ rzeki Tromjogan;

Agata aˈɡata pn
Agathe
imię żeńskie;

Agaton pn
Agathon
imię męskie;

Aggeusz pn
Aggée
(biblijny) Księga Aggeusza;
imię męskie;

Agnieszka aɟˈɲɛʃka pn
Agnès Inès
imię żeńskie;

Agrigento pn
Agrigente
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, położone na południowym wybrzeżu Sycylii;

Agryz pn
Agryz
(geografia, geograficzny) miasto rejonowe w Rosji, w Tatarstanie, na brzegu rzeki Iż;

Ahwaz pn
Ahvaz
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-zachodnim Iranie, port nad rzeką Karun, ośrodek administracyjny ostanu Chuzestan;

Aimée pn
Aimée
imię żeńskie

Aisne pn
Aisne
(geografia, geograficzny) (administracja) departament w północnej Francji;
(geografia, geograficzny) rzeka we Francji, lewy dopływ rzeki Oise;

Aj pn
Aï
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne kananejskie miasto-państwo, położone w środkowym Izraelu;
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Baszkirii i obwodzie czelabińskim;
Aÿ
(historia, historyczny, historycznie) jeden z faraonów;

Akadia aˈkadʲja pn
Acadie
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) dawna kolonia francuska w Ameryce Północnej;

Akadyjczyk n
Acadien
mieszkaniec Akadii

Akadyjka n
Acadienne
mieszkanka Akadii

Akka pn
Acre
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Izraelu, w Dystrykcie Północnym;

Akra ˈakra pn
Accra
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Ghany;

Aksu pn
Aksou
(geografia, geograficzny) miasto w Chinach, w Regionie Autonomicznym Sinciang-Ujgur, nad rzeką Aksu He;

Akwileja ˌakfʲiˈlɛja pn
Aquilée
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północno-wschodnich Włoszech; w starożytności ważne miasto, później siedziba patriarchy;

Akwin pn
Aquin Aquino
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Lacjum;

Akwinata pn
Aquinate
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przydomek Tomasza z Akwinu, świętego Kościoła katolickiego;

Akwitania ˌakfʲiˈtãɲja pn
Aquitaine
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowo-zachodniej Francji ze stolicą w Bordeaux;

Akwitanka n
Aquitaine
mieszkanka Akwitanii

Akwitańczyk n
Aquitain
mieszkaniec Akwitanii

Akwizgran aˈkfʲizɡrãn pn
Aix-la-Chapelle
(geografia, geograficzny) niemieckie miasto na prawach powiatu w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, bezpośrednio przy granicy z Belgią i Holandią;

Al-Falludża pn
Falloujah
(geografia, geograficzny) miasto w środkowym Iraku;

Al-Hilla pn
Hilla
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iraku, nad rzeką Szatt al-Hilla;

Al-Quds pn
al Quds
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) transliteracja arabskiej nazwy Jerozolimy

Alabama ˌalaˈbãma pn
Alabama
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

Aladyn aˈladɨ̃n pn
Aladin
imię bohatera jednej z opowieści „Baśni z tysiąca i jednej nocy”;

Albania alˈbãɲja pn
Albanie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy, ze stolicą w Tiranie;

Albanka alˈbãŋka n
Albanaise
kobieta narodowości albańskiej, obywatelka Albanii, mieszkanka Albanii

Albańczyk alˈbãj̃n͇t͡ʃɨk n
Albanais
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości albańskiej, obywatel Albanii, mieszkaniec Albanii

Albert ˈalbɛrt pn
Albert
imię męskie;

Alberta alˈbɛrta pn
Alberta
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Albi pn
Albi
(geografia, geograficzny) miejscowość na południu Francji, na północny wschód od Tuluzy;

Albin ˈalbʲĩn pn
Aubin
imię męskie;

Albion ˈalbʲjɔ̃n n
Albion
(poetycki, poetycko) Anglia

Aldebaran ˌaldɛˈbarãn pn
Aldébaran
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Byka; jedna z gwiazd podwójnych, czerwonych olbrzymów i najjaśniejszych gwiazd na niebie;

Alej pn
Aleï
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, lewy dopływ Obu, przepływa przez Kraj Ałtajski;

Alejsk pn
Aleïsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Ałtajskim, centrum administracyjne rejonu alejskiego;

Aleksander ˌalɛˈksãndɛr pn
Alexandre
imię męskie;

Aleksandra ˌalɛˈksãndra pn
Alexandra
imię żeńskie;
(mitologia grecka) (zobacz) Kasandra

Aleksandria ˌalɛˈksãndrʲja pn
Alexandrie
(geografia, geograficzny) miasto w Egipcie leżące nad brzegiem Morza Śródziemnego;

Aleksja aˈlɛksʲja pn
Alessia
imię żeńskie;

Aleksy aˈlɛksɨ pn
Alexis
imię męskie;

Alemania ˌalɛ̃ˈmãɲja pn
Suisse alémanique
(geografia, geograficzny) środkowa, niemieckojęzyczna część Szwajcarii;

Alençon pn
Alençon
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Francji, w Normandii;

Aleppo aˈlɛpːɔ pn
Alep
(geografia, geograficzny) największe miasto Syrii, położone w północno-zachodniej części kraju, około 50 km na południe od granicy z Turcją, w połowie drogi między Eufratem a wybrzeżem Morza Śródziemnego;
(geografia, geograficzny) muhafaza ze stolicą w Aleppo (1.1)

Alessandria pn
Alexandrie
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Piemoncie, stolica prowincji Alessandria (1.2);

Aleuta n
Aléoute
(etnografia, etnograficzny) rdzenny mieszkaniec obszaru Aleutów, Komandorów i zachodniej części Alaski

Aleutka n
Aléoute
(etnografia, etnograficzny) rdzenna mieszkanka obszaru Aleutów, Komandorów i zachodniej części Alaski

Alfons ˈalfɔ̃w̃s pn
Alphonse
imię męskie;

Alfred ˈalfrɛt pn
Alfred
imię męskie;

Alghero pn
Alghero
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina na Sardynii, w prowincji Sassari;

Algier ˈalʲɟɛr pn
Alger
(geografia, geograficzny) stolica Algierii;

Algierczyk alʲˈɟɛrt͡ʃɨk n
Algérien
obywatel Algierii

Algieria alʲˈɟɛrʲja pn
Algérie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północnej Afryce ze stolicą w Algierze;

Algierka alʲˈɟɛrka n
Algérienne
obywatelka Algierii

Algol ˈalɡɔl n
Algol
(astronomia, astronomiczny) Beta Persei, gwiazda podwójna w gwiazdozbiorze Perseusza;

Alicante pn
Alicante
(geografia, geograficzny) miasto portowe w południowo-wschodniej Hiszpanii;

Alicja aˈlʲit͡sʲja pn
Alice
imię żeńskie;

Alina aˈlʲĩna pn
Aline
imię żeńskie;

Allah ˈalːax pn
Allah
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w islamie;

Alojzy aˈlɔjzɨ pn
Aloïs
imię męskie;

Alpy ˈalpɨ pn
Alpes
(geografia, geograficzny) najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia;

Alpy Apuańskie pn
Alpes apuanes
(geografia, geograficzny) mały łańcuch górski w Toskanii, we Włoszech, część Apeninów;

Alpy Bawarskie pn
Alpes bavaroises
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w łańcuchu Północnych Alp Wapiennych;

Alpy Berneńskie pn
Alpes bernoises
(geografia, geograficzny) pasmo górskie, część Alp Zachodnich w Szwajcarii;

Alpy Centralne pn
Alpes orientales centrales
(geografia, geograficzny) pasmo górskie, część Alp Wschodnich;

Alpy Delfinackie pn
Alpes du Dauphiné
(geografia, geograficzny) pasmo górskie, część Alp Zachodnich we Francji;

Alpy Fryburskie pn
Alpes fribourgeoises Préalpes fribourgeoises
(geografia, geograficzny) grupa górska w Schweizer Voralpen, części Alp Zachodnich;

Alpy Glarneńskie pn
Alpes glaronaises
(geografia, geograficzny) pasmo górskie, część Alp Zachodnich w Szwajcarii, w kantonach Glarus, Gryzonia, Sankt Gallen i Uri;

Alpy Graickie pn
Alpes graies Alpes grées
(geografia, geograficzny) część Alp Zachodnich na granicy Francji i Włoch;

Alpy Górnej Prowansji pn
Alpes-de-Haute-Provence
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże;

Alpy Kotyjskie pn
Alpes cottiennes
(geografia, geograficzny) część Alp Zachodnich we Francji i Włoszech;

Alpy Lepontyńskie pn
Alpes lépontines
(geografia, geograficzny) część Alp Zachodnich na terenie Szwajcarii oraz we Włoszech;

Alpy Liguryjskie pn
Alpes ligures
(geografia, geograficzny) część Alp Zachodnich, obejmująca odcinek głównego grzbietu wododziałowego Alp, położona na terenie Włoch oraz Francji;

Alpy Nadmorskie pn
Alpes maritimes
(geografia, geograficzny) grupa górska, stanowiąca część Alp Zachodnich we Francji i Włoszech;
Alpes-Maritimes
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże;

Alpy Pennińskie pn
Alpes pennines Alpes valaisannes
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Alpach Zachodnich leżące na pograniczu Włoch i Szwajcarii;

Alpy Prowansalskie pn
Alpes de Provence Alpes et Préalpes de Provence
(geografia, geograficzny) część Alp Zachodnich położona w południowej ich części, na terytorium Francji, na północny zachód od wybrzeży Morza Liguryjskiego;

Alpy Retyckie pn
Alpes rhétiques
(geografia, geograficzny) część Alp Centralnych, położona na styku granic Szwajcarii, Włoch, Liechtensteinu i Austrii ;

Alpy Urneńskie pn
Alpes uranaises
(geografia, geograficzny) pasmo górskie należące do Alp Berneńskich, części Alp Zachodnich;

Alpy Wysokie pn
Hautes-Alpes
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże;

Alpy Zachodnie pn
Alpes occidentales
(geografia, geograficzny) zachodnia część Alp, położona na terenie Francji, Włoch, Szwajcarii i Monako;

Alzacja alˈzat͡sʲja pn
Alsace
(geografia, geograficzny) kraina historyczna Francji, położony w północno-wschodniej części kraju nad Renem;

Alzatczyk alˈzaṭt͡ʃɨk n
Alsacien
mieszkaniec Alzacji lub osoba płci męskiej pochodząca z tego regionu

Alzatka alˈzatka n
Alsacienne
mieszkanka Alzacji lub osoba płci żeńskiej pochodząca z tego regionu

Amadeusz ˌãmaˈdɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Amadeus
imię męskie;

Amalfi pn
Amalfi
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina we Włoszech, w Kampanii; ważny średniowieczny ośrodek handlowy;

Amanda ãˈmãnda pn
Amande
imię żeńskie;

Amaterasu pn
Amaterasu
(mitologia japońska) bogini słońca w mitologii japońskiej;

Amazonka ˌãmaˈzɔ̃nka pn
Amazone
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Południowej;

Ambroży ãmˈbrɔʒɨ pn
Ambroise
imię męskie;

Amelia ãˈmɛlʲja pn
Amelia
(geografia, geograficzny) gmina we Włoszech z siedzibą władz w Amelii (1.2)
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w regionie Umbria, w prowincji Terni;
Amélie
imię żeńskie;

Ameryka ãˈmɛrɨka pn
Amérique
(geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej;
(potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) Stany Zjednoczone Ameryki

Ameryka Południowa ãˈmɛrɨka ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
Amérique du Sud
(geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej;

Ameryka Północna ãˈmɛrɨka puwˈnɔt͡sna pn
Amérique du Nord
(geografia, geograficzny) kontynent położony na półkulach: północnej i zachodniej;

Ameryka Łacińska ãˈmɛrɨka waˈt͡ɕĩj̃ska pn
Amérique latine
(geografia, geograficzny) kraje Ameryki Południowej i Środkowej, w których używa się języka hiszpańskiego, portugalskiego lub francuskiego;

Ameryka Środkowa ãˈmɛrɨka ɕrɔtˈkɔva pn
Amérique centrale
(geografia, geograficzny) obszar, formalnie zaliczany do Ameryki Północnej, położony na połączeniu obu Ameryk, który obejmuje również wyspy mórz śródlądowych: Morza Karaibskiego i Zatoki Meksykańskiej;

Amerykanin ˌãmɛrɨˈkãɲĩn n
Américain
mieszkaniec Ameryki – kontynentu

Amerykanka ˌãmɛrɨˈkãnka n
Américaine
obywatelka Stanów Zjednoczonych

Amga pn
Amga
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Jakucji; lewy dopływ Ałdanu;

Amiens pn
Amiens
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Francji, nad Sommą; ośrodek administracyjny regionu Pikardia i departamentu Somma;

Amman ˈãmːãn pn
Amman
(geografia, geograficzny) stolica Jordanii;

Amon ˈãmɔ̃n pn
Amon
bóg egipski;
imię męskie;

Amor pn
Cupidon
(mitologia rzymska) bóg i uosobienie miłości oraz namiętności cielesnej, utożsamiany z greckim Erosem;

Amorgos pn
Amorgos
(geografia, geograficzny) miejscowość, stolica wyspy Amorgos (1.1)
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Egejskim, w archipelagu Cyklady, położona na wschód od Naksos;

Amsterdam ãmˈstɛrdãm pn
Amsterdam
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Holandii;

Amu-daria ˌãmu‿ˈdarʲja pn
Amou-Daria
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Azji Środkowej, powstaje z połączenia rzek Wachsz i Pandż, uchodzi do Jeziora Aralskiego;

Amur ˈãmur pn
Amour
(geografia, geograficzny) rzeka we wschodniej Azji;

An-Nadżaf pn
Nadjaf
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iraku, w pobliżu rzeki Eufrat;

Anabar pn
Anabar
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Jakucji, uchodząca w postaci estuarium do Zatoki Anabarskiej na Morzu Łaptiewów;

Anansi pn
Anansi
(mitologia, mitologiczny) bóg-pająk z legend Afryki Zachodniej;

Anapa pn
Anapa
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, port nad Morzem Czarnym;

Anastazja ˌãnaˈstazʲja pn
Anastasia
imię żeńskie;

Anastazy ˌãnaˈstazɨ pn
Anastase
imię męskie;

Anatol ãˈnatɔl pn
Anatole
imię męskie;

Anatolia ˌãnaˈtɔlʲja pn
Anatolie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna i region współczesnej Turcji obejmujący półwysep Azji Mniejszej;

Andaluzja ˌãndaˈluzʲja pn
Andalousie
(geografia, geograficzny) kraina w południowej Hiszpanii

Andaluzyjczyk ˌãndaluˈzɨjt͡ʃɨk n
Andalou
mieszkaniec Andaluzji

Andegawenia pn
Anjou
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w zachodniej Francji, w dorzeczu dolnej Loary;

Andegaweńczyk n
Angevin
mieszkaniec Andegawenii

Andiżan pn
Andijan
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Uzbekistanie, w Kotlinie Fergańskiej, przy granicy z Kirgistanem, siedziba administracyjna wilajetu;

Andora ãnˈdɔra pn
Andorre
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielkie państwo w Europie między Francją a Hiszpanią;

Andorczyk ãnˈdɔrt͡ʃɨk n
Andorran
obywatel Andory

Andromacha pn
Andromaque
(mitologia grecka) postać z mitów i literatury starogreckiej, córka króla Eetiona, żona Hektora, matka Astyanaksa; archetyp matki i żony cierpiącej jako ofiara wojny;

Andromeda ˌãndrɔ̃ˈmɛda pn
Andromède
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny latem, jesienią i zimą;
imię żeńskie;

Andruszowo pn
Androussovo
(geografia, geograficzny) wieś w Rosji, w obwodzie smoleńskim, znana z podpisanego w niej w 1667 roku rozejmu;

Andrzej ˈãnḍʒɛj pn
André
imię męskie;

Andy ˈãndɨ pn
Andes Cordillère des Andes
(geografia, geograficzny) góry w Ameryce Południowej;

Aneta ãˈnɛta pn
Annette
imię żeńskie;

Anetta pn
Annette
imię żeńskie

Angara pn
Angara
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Jeniseju, wypływa z jeziora Bajkał;

Angarsk pn
Angarsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie irkuckim, nad Angarą;

Angelika pn
Angélique
imię żeńskie;

Angers pn
Angers
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Francji leżące w Kraju Loary;

Angielka ãŋʲˈɟɛlka n
Anglaise
kobieta narodowości angielskiej

Angl n
Angle
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) członek plemienia germańskiego zamieszkującego od V do VI wieku Brytanię;

Anglia ˈãŋɡlʲja pn
Angleterre
(geografia, geograficzny) kraina geograficzno-historyczna w Wielkiej Brytanii
(potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej;

Anglik ˈãŋɡlʲik n
Anglais
mężczyzna narodowości angielskiej

Angola ãŋˈɡɔla pn
Angola
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Angolczyk ãŋˈɡɔlt͡ʃɨk n
Angolais
obywatel Angoli

Angolka ãŋˈɡɔlka n
Angolaise
obywatelka Angoli

Anguilla pn
Anguilla
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Morzu Karaibskim;

Aniela ãˈɲɛla pn
Angèle
imię żeńskie;

Anioł Pański ˈãɲɔw ˈpãj̃sʲci pn
angélus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) modlitwa maryjna przypominająca o Zwiastowaniu Najświętszej Maryi Pannie;

Anioł Stróż ˈãɲɔw ˈstruʃ n
ange gardien
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń chrześcijańskich indywidualnie przydzielony anioł czuwający nad człowiekiem od chwili jego narodzin;

Anita ãˈɲita pn
Anita
imię żeńskie;

Aniuj pn
Aniouï
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji; prawy dopływ Kołymy, powstająca z połączenia Małego i Wielkiego Aniuja;

Ankara ãŋˈkara pn
Ankara
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Turcji;

Ankona pn
Ancône
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w środkowych Włoszech, położone nad Adriatykiem;

Anna ˈãnːa pn
Anne
(oficjalnie) (urzędowy) imię żeńskie;

Annamaria ˌãnːãˈmarʲja pn
Annamária
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie

Annapurna pn
Annapurna
(geografia, geograficzny) położony w Himalajach dziesiąty pod względem wysokości szczyt na Ziemi;

Annasz ˈãnːaʃ pn
Anna
(biblijny) imię męskie

Antananarywa ˌãntãnãnaˈrɨva pn
Antananarivo Tananarive
(geografia, geograficzny) stolica Madagaskaru;

Antares ãnˈtarɛs pn
Antarès
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Skorpiona;

Antarktyda ˌãntarkˈtɨda pn
Antarctique
(geografia, geograficzny) kontynent, na którym znajduje się biegun południowy;

Antigua pn
Antigua Antigue
(geografia, geograficzny) wyspa położona na Karaibach, w archipelagu Małych Antyli, należąca do Wysp Nawietrznych;

Antigua i Barbuda ˌãntʲiˈɡu<sup>w</sup>a ˌi‿barˈbuda pn
Antigua-et-Barbuda
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Morzu Karaibskim ze stolicą w Saint John's;

Antiguanka n
Antiguayenne
mieszkanka Antigui, wyspy na Karaibach
obywatelka Antigui i Barbudy

Antiguańczyk n
Antiguayen
mieszkaniec Antigui
obywatel Antigui i Barbudy

Antoni ãnˈtɔ̃ɲi pn
Antoine
imię męskie;

Antonia ãnˈtɔ̃ɲja pn
Antoinette Antonia
imię żeńskie;

Antonin pn
Antonin
imię męskie

Antonina ˌãntɔ̃ˈɲĩna pn
Antonine
imię żeńskie;

Antwerpia ãntˈfɛrpʲja pn
Anvers
(geografia, geograficzny) miasto w Belgii;

Antylczyk n
Antillais
mieszkaniec Antyli

Antyle pn
Antilles
(geografia, geograficzny) grupa wysp karaibskich łukowato rozciągających się od Cieśniny Jukatańskiej do wybrzeży Wenezueli;

Antyle Holenderskie ãnˈtɨlɛ ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲcɛ pn
Antilles néerlandaises
(geografia, geograficzny) holenderskie terytorium autonomiczne;

Antylka n
Antillaise
mieszkanka Antyli

Anzelm ˈãw̃zɛlm pn
Anseaume Anselme
imię męskie;

Anżero-Sudżeńsk pn
Anjero-Soudjensk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie kemerowskim;

Aosta aˈɔsta pn
Aoste
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Włoszech, stolica najmniejszego włoskiego regionu Doliny Aosty;

Apeliotes ˌapɛˈlʲjɔtɛs pn
Apéliote
(mitologia grecka) bóg i uosobienie wiatru wschodniego;

Apeniny ˌapɛ̃ˈɲĩnɨ pn
Apennins
(geografia, geograficzny) łańcuch górski we Włoszech;

Apolinary ˌapɔlʲĩˈnarɨ pn
Apollinaire
imię męskie;

Apolonia ˌapɔˈlɔ̃ɲja pn
Apolline
imię żeńskie;

Appenzell Innerrhoden pn
Appenzell Rhodes-Intérieures
(geografia, geograficzny) (administracja) kanton w północno-wschodniej części Szwajcarii;

Apulia pn
Pouilles
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w południowych Włoszech;

Apulijczyk n
Apulien
mieszkaniec Apulii

Arab ˈarap n
Arabe
(etnografia, etnograficzny) osoba narodowości arabskiej;

Arabia aˈrabʲja pn
Arabie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina zazwyczaj utożsamiana z Półwyspem Arabskim, lecz początkowo obejmująca obszar Azji leżący na południowy zachód od Mezopotamii, obejmując poza półwyspem również część Lewantu;

Arabia Saudyjska aˈrabʲja sawˈdɨjska pn
Arabie saoudite Arabie Saoudite
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim ze stolicą w Rijadzie;

Arabika aˈrabʲika pn
Arabika
(geografia, geograficzny) masyw górski w Wielkim Kaukazie, położony na terytorium Abchazji;

Arabka aˈrapka n
Arabe
kobieta pochodzenia arabskiego, wywodząca się z jednego z krajów świata arabskiego

Arabska Republika Egiptu pn
République arabe d'Égypte
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Egiptu

Arad pn
Arad
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Rumunii, w regionie Kriszana;

Aragonia ˌaraˈɡɔ̃ɲja pn
Aragon
(geografia, geograficzny) (administracja) region autonomiczny w północnej Hiszpanii

Aragwi pn
Aragvi
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka we wschodniej Gruzji, lewy dopływ Kury;

Arak pn
Arak
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iranie, u podnóża gór Zagros;

Araks pn
Araxe
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Turcji, Armenii, Iranie i Azerbejdżanie, prawostronny dopływ Kury;

Aramejczyk ˌarãˈmɛjt͡ʃɨk n
Araméen
członek ludów semickich żyjących na pustyniach na zachód od Mezopotamii w II tysiącleciu p.n.e.;

Arbela arˈbɛla pn
Erbil
(geografia, geograficzny) (starożytność) miasto w Iraku;

Archimedes ˌarxʲĩˈmɛdɛs pn
Archimède
(historia, historyczny, historycznie) grecki matematyk;

Ardenka n
Ardennaise
mieszkanka Arden; kobieta z tego obszaru

Ardeny pn
Ardenne
(geografia, geograficzny) silnie zalesione góry w południowo-wschodniej Belgii, Francji i Luksemburgu;
Ardennes
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Grand Est;

Ardeńczyk n
Ardennais
mieszkaniec Arden; osoba z tego obszaru

Arejon pn
Arion Areion
(mitologia grecka) postać mitologiczna, boski koń, syn bogini Demeter ukrywającej się jako klacz, spłodzony przez Posejdona pod postacią ogiera

Arezzo pn
Arezzo
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Toskanii, stolica prowincji Arezzo (1.2);

Argentyna ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃na pn
Argentine
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Argentynka ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃ŋka n
Argentine
obywatelka Argentyny

Argentyńczyk ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃j̃n͇t͡ʃɨk n
Argentin
obywatel Argentyny

Argolida pn
Argolide
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-wschodniej części Peloponezu, z historycznym centrum w Argos;

Argonny pn
Argonne
(geografia, geograficzny) pasmo wzgórz w północno-wschodniej Francji, stanowiące wschodnią granicę Basenu Paryskiego;

Argowia arˈɡɔvʲja pn
Argovie
(geografia, geograficzny) kanton w północnej Szwajcarii

Aria ˈarʲja n
Aryen
(antropologia, antropologiczny) zwykle w lm: członek starożytnych koczowniczych plemion pasterskich mówiących dialektami indoeuropejskimi, które w III i II tysiącleciu p.n.e. zamieszkiwały Azję Środkową, by następnie rozprzestrzenić się na tereny Iranu i Indii;

Ariadna arʲˈjadna pn
Arianne
imię żeńskie;

Ariel ˈarʲjɛl pn
Ariel
imię męskie;
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Urana;
(biblijny) stara nazwa Jerozolimy; obecnie miasto w Izraelu

Arizona ˌarʲiˈzɔ̃na pn
Arizona
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

Arka Przymierza pn
Arche d'Alliance arche d’alliance
(biblijny) skrzynia, w której przechowywano tablice z tekstem Dekalogu;

Arkadia arˈkadʲja pn
Arcadie
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna na Półwyspie Peloponeskim

Arkadiusz arˈkadʲjuʃ pn
Arcadius
imię męskie;

Arkadyjczyk n
Arcadien
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Arkadii

Arkadyjka n
Arcadienne
(historia, historyczny, historycznie) mieszkanka Arkadii

Arkansas arˈkãw̃zas ˈarkãw̃sɔ pn
Arkansas
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

Arktyka ˈarktɨka pn
Arctique
(geografia, geograficzny) obszar Ziemi otaczający biegun północny;

Arleta arˈlɛta pn
Arlette
imię żeńskie;

Armagedon ˌarmaˈɡɛdɔ̃n n
Armageddon
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce, w którym przy końcu świata odbędzie się bitwa między narodami;

Armawir pn
Armavir
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, nad Kubaniem;

Armenia arˈmɛ̃ɲja pn
Arménie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Armeńczyk arˈmɛ̃j̃n͇t͡ʃɨk n
Arménien
obywatel Armenii

Armia Czerwona pn
Armée rouge
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) nazwa sił zbrojnych Rosji sowieckiej i ZSRR od 1918 do 1946;

Armoryka pn
Armorique
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na terenie starożytnej Galii, obejmująca tereny między Loarą i Sekwaną;

Arnold ˈarnɔlt pn
Arnold
imię męskie;

Arras pn
Arras
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północnej Francji;

Arseniusz arˈsɛ̃ɲuʃ pn
Arsène
imię męskie;

Artezja pn
Artois
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (rzadki, rzadko używany) Artois, kraina historyczna w północnej Francji, z głównym ośrodkiem w Arras;

Artiom pn
Artiom
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Nadmorskim, położone niedaleko Władywostoku;

Artur ˈartur pn
Arthur
imię męskie;

Aruba aˈruba pn
Aruba
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Holandii w Ameryce Środkowej;

Arwad pn
Arouad
(geografia, geograficzny) syryjskie miasto na wyspie nad Morzem Śródziemnym, w czasach starożytnych jedno z macierzystych osiedli i portów fenickich;

Arystoteles ˌarɨstɔˈtɛlɛs pn
Aristote
(historia, historyczny, historycznie) filozof grecki,

Arzamas pn
Arzamas
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej części Rosji w obwodzie niżnonowogrodzkim;

As-dur n
la bemol majeur
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku as (w zapisie nutowym z czterema bemolami)

Asbiest pn
Asbest
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie swierdłowskim, położone na Uralu;

Asmara asˈmara pn
Asmara
(geografia, geograficzny) stolica Erytrei;

Astana aˈstãna pn
Astana
(historia, historyczny, historycznie) stolica Kazachstanu;

Asturia pn
Asturies
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina geograficzna położona w północnej Hiszpanii nad Zatoką Biskajską, w średniowieczu niezależne królestwo

Asyria aˈsɨrʲja pn
Assyrie
(historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo semickie w północnej Mezopotamii;

Asyryjczyk ˌasɨˈrɨjt͡ʃɨk n
Assyrien
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel semickiego narodu zamieszkującego północny Irak, Iran, południową Turcję i Syrię;

Asyż ˈasɨʃ pn
Assise
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Umbrii;

Aszchabad aʃˈxabat pn
Achgabat
(geografia, geograficzny) stolica Turkmenistanu;

Aszura pn
Achoura
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmańskie święto przypadające dziesiątego dnia miesiąca muharram;

Atanazy pn
Athanase
imię męskie;

Atena aˈtɛ̃na pn
Athéna Athéné
(mitologia grecka) bogini mądrości, wojny sprawiedliwej i rękodzieła, utożsamiana z rzymską Minerwą;

Ateny aˈtɛ̃nɨ pn
Athènes
(geografia, geograficzny) stolica współczesnej Grecji;

Atlanta aˈtlãnta pn
Atlanta
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica i jednocześnie najludniejsze miasto amerykańskiego stanu Georgia;

Atlantyk aˈtlãntɨk pn
Atlantique
(geografia, geograficzny) (potocznie, potoczny) (zobacz) Ocean Atlantycki

Atrek pn
Atrak
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północno-wschodnim Iranie i południowo-zachodnim Turkmenistanie;

Attyka pn
Attique
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w środkowej Grecji leżąca na Półwyspie Attyckim z Atenami jako głównym ośrodkiem;

Augiasz pn
Augias
(mitologia grecka) legendarny król Elidy na Peloponezie, jeden z Argonautów, syn Heliosa;

Augsburg ˈawɡzburk pn
Augsbourg
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w Niemczech, w Bawarii, historyczna stolica Szwabii;

August ˈawɡust pn
Auguste
imię męskie;

Augustyn awˈɡustɨ̃n pn
Augustin
imię męskie;

Augustyna ˌawɡuˈstɨ̃na pn
Augustina Augustine
imię żeńskie;

Aurelia awˈrɛlʲja pn
Aurélie
imię żeńskie;

Aureliusz awˈrɛlʲjuʃ pn
Aurèle
imię męskie;

Aurora awˈrɔra pn
Aurore
(mitologia rzymska) bogini zorzy porannej, brzasku i świtu, utożsamiana z grecką Eos;
imię żeńskie;

Auschwitz pn
Auschwitz
= (historia, historyczny, historycznie) KL Auschwitz, niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny na przedmieściu Oświęcimia

Austerlitz pn
Austerlitz
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Sławków w Czechach

Austin pn
Austin
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej części Stanów Zjednoczonych, stolica stanu Teksas;

Australia awˈstralʲja pn
Australie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo obejmujące prawie cały kontynent australijski;
(geografia, geograficzny) najmniejszy kontynent na Ziemi;

Australia Zachodnia pn
Australie-Occidentale
(geografia, geograficzny) (administracja) największy stan Australii, zajmuje zachodnią część kontynentu;

Australijczyk ˌawstraˈlʲijt͡ʃɨk n
Australien
mieszkaniec, obywatel Australii

Australijka ˌawstraˈlʲijka n
Australienne
mieszkanka, obywatelka Australii

Austrazja pn
Austrasie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna, w VI–VII w. stanowiąca północno-wschodnią część merowińskiego królestwa Franków;

Austria ˈawstrʲja pn
Autriche
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Austriaczka awstrʲˈjat͡ʃka n
Autrichienne
mieszkanka lub obywatelka Austrii

Austriak ˈawstrʲjak n
Autrichien
mieszkaniec lub obywatel Austrii

Austro-Węgry ˌawstrɔ‿ˈvɛ̃ŋɡrɨ pn
Autriche-Hongrie
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) państwo w Europie od 1867 do 1918 r. pod panowaniem Habsburgów, ze stolicami w Wiedniu i Budapeszcie;

Autun pn
Autun
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Francji, w Burgundii;

Awacza pn
Avatcha
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, na półwyspie Kamczatka, uchodzi deltą do Zatoki Awaczyńskiej;

Awentyn pn
Aventin
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) jedno z siedmiu rzymskich wzgórz;

Awinion aˈvʲĩɲɔ̃n pn
Avignon
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Francji nad Rodanem;

Azer ˈazɛr n
Azéri
obywatel Azerbejdżanu

Azerbejdżan ˌazɛrˈbɛjd͡ʒãn pn
Azerbaïdjan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Baku;

Azerbejdżanka ˌazɛrbɛjˈd͡ʒãŋka n
Azerbaïdjanaise
mieszkanka lub obywatelka Azerbejdżanu

Azja ˈazʲja pn
Asie
(geografia, geograficzny) największy kontynent na Ziemi;

Azja Mniejsza ˈazʲja ˈmʲɲɛ̇jʃa pn
Asie Mineure
(geografia, geograficzny) półwysep w zachodniej Azji, tworzący pomost lądowy łączący ten kontynent z Europą;

Azja Południowo-Wschodnia n
Asie du Sud-Est
(geografia, geograficzny) region Azji składający się z Półwyspu Indochińskiego i Archipelagu Malajskiego z wyspami filipińskimi, obejmujący Birmę, Tajlandię, Kambodżę, Laos, Wietnam, Malezję, Singapur, Indonezję, Timor Wschodni, Brunei i Filipiny;

Azjata aˈzʲjata n
Asiatique Asiate
mieszkaniec kontynentu azjatyckiego

Azjatka aˈzʲjatka n
Asiatique
mieszkanka Azji

Azory aˈzɔrɨ pn
Açores
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim, region autonomiczny Portugalii;

Ałapajewsk pn
Alapaïevsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie swierdłowskim, na Uralu, położone nad rzeką Nejwą;

Ałtaj Kruszcowy pn
Altaï de minerai
(geografia, geograficzny) góry w południowo-zachodniej części Ałtaju, na terytorium Kazachstanu i Rosji;

Ałtaj Południowy pn
Altaï méridional
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w południowym Ałtaju, na ziemiach Kazachstanu, Rosji i Chin;

B-dur n
si bemol majeur
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku b (w zapisie nutowym z dwoma bemolami)

BDSM acronym
BDSM
(seksuologia, seksuologiczny) spektrum dobrowolnych relacji i zachowań seksualnych z zakresu dominacji, zadawania bólu, dyscypliny, kar i niewolenia;

BIOS bʲjɔs acronym
BIOS
(informatyka, informatyczny) zestaw podstawowych procedur pośredniczących między systemem operacyjnym a sprzętem komputera zapisany w jego pamięci stałej;

BRICS acronym
BRICS
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) grupa współpracujących krajów rozwijających się: Brazylia, Rosja, Indie, Chiny i RPA;

Bab al-Mandab pn
Bab-el-Mandeb
(geografia, geograficzny) cieśnina między Afryką a Półwyspem Arabskim, ważny punkt żeglugowy na trasie Europa – Daleki Wschód;

Baba Jaga ˈbaba ˈjaɡa n
Baba Yaga
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać baśniowa wyobrażana jako brzydka starucha; uosobienie zła

Babilon baˈbʲilɔ̃n pn
Babylone
(starożytność) (geografia, geograficzny) starożytne miasto położone w Mezopotamii, dawna stolica Babilonii, obecnie teren Iraku;

Babilonia ˌbabʲiˈlɔ̃ɲja pn
Babylonie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo semickie w Mezopotamii, na terenie obecnego Iraku;

Babol pn
Babol
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iranie, w ostanie Mazandaran;

Bachmut pn
Bakhmout
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie w obwodzie donieckim;

Badachszan pn
Badakhchan
(geografia, geograficzny) (administracja) jednostka administracyjna i region w Afganistanie;

Badenia pn
Pays de Bade
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowo-zachodniej części Niemiec, począwszy od średniowiecza margrabstwo, księstwo a wreszcie wielkie księstwo;

Badenia-Wirtembergia ˌbadɛ̃ɲa‿vʲirtɛ̃mˈbɛrʲɟja pn
Bade-Wurtemberg
(geografia, geograficzny) kraj związkowy w południowej części Niemiec;

Bagdad ˈbaɡdat pn
Bagdad Baghdad
(geografia, geograficzny) stolica Iraku;

Baghlan pn
Baghlân
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-wschodnim Afganistanie;

Bagram pn
Begrâm
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Afganistanie;

Bahamczyk baˈxãmt͡ʃɨk n
Bahaméen
obywatel Bahamów

Bahamka baˈxãmka n
Bahaméenne
obywatelka Bahamów

Bahamy baˈxãmɨ pn
Bahamas
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo wyspiarskie w Ameryce Północnej;
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim;

Bahrajn ˈbaxrajn pn
Bahreïn Bahrayn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Manamie;

Bahranka baxˈrãŋka n
Bahreïnienne
obywatelka Bahrajnu

Bahrańczyk baxˈrãj̃n͇t͡ʃɨk n
Bahreïnien
obywatel Bahrajnu

Bairiki ˌba<sup>j</sup>iˈrʲici pn
Bairiki
(geografia, geograficzny) stolica Kiribati;

Baje pn
Baïes
(geografia, geograficzny) miasto nad Zatoką Neapolitańską w Kampanii, słynne uzdrowisko już w czasach starożytnych;

Bajkonur pn
Baïkonour
(geografia, geograficzny) rosyjski kosmodrom na terenie Kazachstanu;

Bajonna pn
Bayonne
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-zachodniej Francji;

Bakczysaraj pn
Bakhtchissaraï
(geografia, geograficzny) miasto na Krymie;

Baktria pn
Bactriane Bactrie
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna nazwa krainy położonej obecnie w północnym Afganistanie między Amu-Darią a Hindukuszem;

Baku ˈbaku pn
Bakou
(geografia, geograficzny) stolica Azerbejdżanu;

Balaton baˈlatɔ̃n pn
Balaton
(geografia, geograficzny) jezioro na Nizinie Panońskiej, największe jezioro Węgier;

Balbina balˈbʲĩna pn
Balbine
imię żeńskie;

Baldwin ˈbaldvʲĩn pn
Baudouin
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie;

Bali pn
Bali
(geografia, geograficzny) indonezyjska wyspa w archipelagu Małych Wysp Sundajskich;

Balijczyk n
Balinais
mieszkaniec Bali

Balijka n
Balinaise
mieszkanka Bali

Baliwat Guernsey pn
Bailliage de Guernesey
(geografia, geograficzny) (oficjalnie) dependencja korony brytyjskiej na Wyspach Normandzkich, obejmująca Guernsey i pobliskie wyspy

Baltazar balˈtazar pn
Balthazar
imię męskie;

Balzak pn
Balzac
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) spolszczone nazwisko francuskiego powieściopisarza Balzaca;

Bamberg pn
Bamberg
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Niemczech, w Bawarii;

Bamian pn
Bâmiyân
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Afganistanie, w górach Hindukusz;

Bandżul ˈbãn͇d͡ʒul pn
Banjul
(geografia, geograficzny) stolica Gambii;

Bangi ˈbãŋʲɟi pn
Bangui
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica Republiki Środkowoafrykańskiej;

Bangkok ˈbãŋkːɔk pn
Bangkok
(geografia, geograficzny) stolica Tajlandii;

Bangladesz bãŋɡˈladɛʃ pn
Bangladesh
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Dhace;

Banglijczyk n
Bangladais
obywatel Bangladeszu

Barabasz baˈrabaʃ pn
Barabbas
(biblijny) imię męskie;

Baran ˈbarãn pn
Bélier
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) pierwszy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 marca do 19 (20) kwietnia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią i zimą;

Baranek Boży baˈrãnɛɡ ˈbɔʒɨ pn
Agneau de Dieu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) symboliczny tytuł Jezusa Chrystusa, nawiązujący do jego ofiary na krzyżu i starotestamentowych proroctw;

Baranówka pn
Baranivka
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie żytomierskim, siedziba władz rejonu baranowskiego;

Barbados barˈbadɔs pn
Barbade
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w Bridgetown;

Barbara barˈbara pn
Barbara
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 234;
Barbara Barbe
imię żeńskie;

Barbuda pn
Barbuda
(geografia, geograficzny) wyspa położona na Morzu Karaibskim, zaliczająca się do Wysp Nawietrznych, wchodząca w skład państwa Antigua i Barbuda;

Barcelona ˌbart͡sɛˈlɔ̃na pn
Barcelone
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, stolica Katalonii;

Bari bari pn
Bari
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, stolica Apulii i prowincji Bari (1.2);

Barnaba barˈnaba pn
Barnabé
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Barnauł pn
Barnaoul
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Ałtajskim, nad Obem;

Bartłomiej bartˈwɔ̃mʲjɛ̇j pn
Barthélemy
imię męskie;

Baruch pn
Baruch
(biblijny) postać biblijna;

Basen Akwitański pn
Bassin aquitain Bassin d'Aquitaine
(geografia, geograficzny) nizina w południowo-zachodniej Francji, położona na północ od Pirenejów, a na zachód od Masywu Centralnego;

Basen Loary pn
Bassin de la Loire
(geografia, geograficzny) nizinna kraina w środkowej Francji, południowa część Basenu Paryskiego

Basen Paryski pn
Bassin parisien
(geografia, geograficzny) rozległa nizinna kraina w północnej części Francji;

Bask bask n
Basque
(etnografia, etnograficzny) członek narodu zamieszkującego tereny na granicy Hiszpanii i Francji nad Zatoką Biskajską;

Basra pn
Bassorah
(geografia, geograficzny) miasto w południowym Iraku, położone nad rzeką Szatt al-Arab;

Bastia pn
Bastia
(geografia, geograficzny) (administracja) główne miasto handlowe i przemysłowe na Korsyce we Francji;

Baszan pn
Bachân
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północnej Palestynie, równina na wschód od rowu Jordanu;

Baszar pn
Bachar
imię męskie

Bawarczyk baˈvart͡ʃɨk n
Bavarois
mieszkaniec Bawarii

Bawaria baˈvarʲja pn
Bavière
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w południowej części Republiki Federalnej Niemiec ze stolicą w Monachium;

Bazylea ˌbazɨˈlɛa pn
Bâle
(geografia, geograficzny) (urbanistyka, urbanistyczny) miasto w Szwajcarii;

Bazylea-Miasto pn
Bâle-Ville
(geografia, geograficzny) (administracja) kanton szwajcarski powstały z podziału dawnego kantonu Bazylea;

Bazylea-Okręg ˌbazɨˈlɛa ˈɔkrɛ̃ŋk pn
Bâle-Campagne
(geografia, geograficzny) (administracja) kanton szwajcarski, powstały z podziału dawnego kantonu Bazylea;

Bazyli baˈzɨlʲi pn
Basile
imię męskie;

Bazylisa pn
Basilisse
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Bałaszow pn
Balachov
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Rosji, w obwodzie saratowskim, położone nad rzeką Chopior;

Bałaszycha pn
Balachikha
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie moskiewskim, położone na wschód od Moskwy;

Bałkany bawˈkãnɨ pn
Balkans
(geografia, geograficzny) region Europy, obejmujący w przybliżeniu obszar Półwyspu Bałkańskiego;

Bałtyka bawˈtɨka pn
Baltica
(geologia, geologiczny) kraton stanowiący do końca ordowiku samodzielny kontynent;

Beatrycze ˌbɛaˈtrɨt͡ʃɛ pn
Béatrice
imię żeńskie;

Beda pn
Bède
imię męskie;

Beduin bɛˈdu<sup>j</sup>ĩn n
bédouin
(etnografia, etnograficzny) członek koczowniczych lub półkoczowniczych plemion krajów arabskich;

Bejrut ˈbɛjrut pn
Beyrouth
(geografia, geograficzny) miasto w Azji, na Bliskim Wschodzie, stolica Libanu;

Bekaa pn
Bekaa
(geografia, geograficzny) żyzna dolina w Libanie, 30 km na wschód od Bejrutu;

Belebej pn
Belebeï
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Republice Baszkortostanu, w azjatyckiej części Rosji;

Belfort pn
Belfort
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Francji, w regionie Burgundia-Franche-Comté;

Belg bɛlk n
Belge
obywatel Belgii

Belgia ˈbɛlʲɟja n
Belgique
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Zachodniej ze stolicą w Brukseli;

Belgijka bɛlʲˈɟijka n
Belge
obywatelka Belgii

Belgrad ˈbɛlɡrat pn
Belgrade
(geografia, geograficzny) stolica Serbii;

Belize bɛˈlʲizɛ pn
Belize
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w Belmopanie;

Beludżystan pn
Baloutchistan Balouchistan
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w południowo-zachodnim Pakistanie;
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowo-zachodniej Azji;

Belzebub pn
Belzébuth
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: demon, władca piekieł i złych duchów;

Benedykt bɛ̃ˈnɛdɨkt pn
Benoît Benoit
imię męskie;

Benedykta ˌbɛ̃nɛˈdɨkta pn
Bénédicte
imię żeńskie;

Beneluks bɛ̃ˈnɛluks pn
Benelux
(geografia, geograficzny) region w Europie Zachodniej, składający się z trzech sąsiadujących ze sobą monarchii: Belgii, Holandii i Luksemburga;

Benewent pn
Bénévent
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Kampania, w prowincji Benewent (1.2);

Bengal ˈbɛ̃ŋɡal pn
Bengale
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Azji Południowej, w Indiach i Bangladeszu, we wschodniej części Niziny Hindustańskiej, nad Zatoką Bengalską;

Bengalczyk n
bengali
(etnografia, etnograficzny) członek azjatyckiego narodu posługującego się językiem bengalskim i zamieszkującego krainę historyczną Bengal

Beniamin bɛ̃ˈɲjãmʲĩn pn
Benjamin
imię męskie;

Benin ˈbɛ̃ɲĩn pn
Bénin
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Beninka bɛ̃ˈɲĩŋka n
Béninoise
obywatelka Beninu

Berber ˈbɛrbɛr n
Berbère
(etnografia, etnograficzny) rdzenny mieszkaniec północnej Afryki i Sahary pochodzenia chamito-semickiego;

Berenika ˌbɛrɛ̃ˈɲika pn
Bérénice
imię żeńskie;

Beresteczko pn
Berestetchko
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie wołyńskim, w rejonie horochowskim, nad Styrem;

Bergamo pn
Bergame
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Lombardii;

Berlin ˈbɛrlʲĩn pn
Berlin
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Niemiec;

Berlin Zachodni ˈbɛrlʲĩn zaˈxɔdʲɲi n
Berlin Ouest
(historia, historyczny, historycznie) enklawa na obszarze NRD istniejąca w latach 1949–1990, położona w zachodniej części Berlina;

Bermudy bɛrˈmudɨ pn
Bermudes
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Bermudach (1.2);

Bernadeta pn
Bernadette
(oficjalnie) (urzędowy) imię żeńskie;

Bernard ˈbɛrnart pn
Bernard
imię męskie;

Bernardyn bɛrˈnardɨ̃n pn
Bernardin
imię męskie;

Berno ˈbɛrnɔ pn
Berne
(geografia, geograficzny) stolica Szwajcarii;
(geografia, geograficzny) kanton w Szwajcarii;

Berta ˈbɛrta pn
Berthe
imię żeńskie;

Besarabia pn
Bessarabie
(geografia, geograficzny) kraina położona między Dniestrem a Prutem, obecnie podzielona między Mołdawię i Ukrainę;

Beskidy pn
Beskides
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Karpatach zewnętrznych;

Betel pn
Béthel
(geografia, geograficzny) (biblijny) miasto wymienione w Biblii, utożsamiane z ruinami w pobliżu miejscowości Bajtin na Zachodnim Brzegu;

Betesda pn
Bethesda
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) nazwa antycznej sadzawki zlokalizowanej w północnej części starej Jerozolimy;

Betlejem bɛˈtlɛjɛ̃m pn
Bethléem
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej części Palestyny;

Bełz pn
Belz
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie sokalskim, nad Sołokiją i Rzeczycą, do 1951 roku znajdowało się w granicach Polski;

Bhutan ˈbutãn pn
Bhoutan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Thimphu;

Bhutanka buˈtãŋka n
Bhoutanaise
obywatelka Bhutanu

Bhutańczyk buˈtãj̃n͇t͡ʃɨk n
Bhoutanais
obywatel Bhutanu

Biafra pn
Biafra
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) państwo istniejące w latach 1967–1970 w Afryce, na wybrzeżu obecnej Nigerii;
(geografia, geograficzny) kraina w południowo-wschodniej Nigerii
golfe du Biafra
(dawniej, dawny) (geografia, geograficzny) zatoka Bonny;

Biafranka n
Biafraise
mieszkanka ((historia, historyczny, historycznie) obywatelka) Biafry

Biafrańczyk n
Biafrais
mieszkaniec ((historia, historyczny, historycznie) obywatel) Biafry

Bianka ˈbʲjãŋka pn
Bianca
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Urana;
imię żeńskie;

Białorusin ˌbʲjawɔˈruɕĩn n
Biélorusse
(etnografia, etnograficzny) osoba narodowości białoruskiej, obywatel Białorusi, mieszkaniec Białorusi

Białorusinka ˌbʲjawɔruˈɕĩŋka n
Biélorusse
kobieta lub dziewczyna narodowości białoruskiej, obywatelka Białorusi, mieszkanka Białorusi

Białoruś bʲjaˈwɔruɕ pn
Biélorussie Bélarus
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Biały Drin pn
Drin blanc
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodnim Kosowie i północnej Albanii, w zlewisku Morza Adriatyckiego;

Biały Men pn
Main blanc
(geografia, geograficzny) rzeka w Niemczech, w Bawarii, w Górnej Frankonii, północny i prawy dopływ Menu;

Białystok bʲjaˈwɨstɔk pn
Bialystok
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-wschodniej Polsce;

Biblia ˈbʲiblʲja n
Bible
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór ksiąg, spisanych pierwotnie po hebrajsku, aramejsku i grecku, uznawany przez żydów i chrześcijan za natchnione przez Boga;

Biebrza pn
Biebrza
(geografia, geograficzny) rzeka w północno-wschodniej Polsce, prawy dopływ Narwi;

Biesiedź pn
Besed
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji i na Białorusi, lewy dopływ Soży;

Biełaja pn
Belaïa
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Baszkirii, lewy dopływ Kamy w dorzeczu Wołgi;

Biełogorsk pn
Belogorsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie amurskim, nad Tomem;

Biełorieck pn
Beloretsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Republice Baszkirii, w Rosji;

Biełowo pn
Belovo
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie kemerowskim;

Birma ˈbʲirma pn
Birmanie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) Mjanma

Birobidżan pn
Birobidjan
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, położone na Dalekim Wschodzie, między rzekami Birą i Bidżanem;

Bissau ˈbʲisːaw pn
Bissau
(geografia, geograficzny) stolica Gwinei Bissau;

Bitynia pn
Bithynie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Azji Mniejszej, prowincja rzymska;

Bizancjum bʲiˈzãnt͡sʲjũm pn
Byzance
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto nad cieśniną Bosfor, nad zatoką Złotego Rogu; później Konstantynopol; obecnie Stambuł;

Bizerta pn
Bizerte
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Tunezji, port nad Morzem Śródziemnym;

Blandyn pn
Blandin
imię męskie;

Blandyna pn
Blandine
imię żeńskie;

Blanka ˈblãnka pn
Blanche
imię żeńskie;

Bliski Wschód ˈblʲisʲci ˈfsxut pn
Moyen-Orient Proche-Orient
(geografia, geograficzny) obszar na styku Europy, Afryki i południowo-zachodniej Azji;

Bliźnięta blʲiʑˈɲɛ̃nta pn
Gémeaux
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) trzeci znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 (22) maja do 20 (21) czerwca;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny zimą i wiosną;

Bochum ˈbɔxũm pn
Bochum
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu położone w zachodniej części Niemiec;

Boh bɔx pn
Boug méridional Boug oriental
(geografia, geograficzny) rzeka na Ukrainie mająca źródła na Podolu, uchodząca do Morza Czarnego;

Bolechów pn
Bolekhiv
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim;

Boliwia bɔˈlʲivʲja pn
Bolivie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej części Ameryki Południowej, ze stolicą w Sucre;

Boliwijczyk ˌbɔlʲiˈvʲijt͡ʃɨk n
Bolivien
obywatel Boliwii

Boliwijka ˌbɔlʲiˈvʲijka n
Bolivienne
obywatelka Boliwii

Bolonia bɔˈlɔ̃ɲja pn
Bologne
(geografia, geograficzny) miasto położone między Padem a Apeninami w północnych Włoszech;

Bolton pn
Bolton
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Wielkiej Brytanii, w Anglii;

Bombaj ˈbɔ̃mbaj pn
Bombay Mumbai
(geografia, geograficzny) miasto w Indiach;

Bonawentura ˌbɔ̃navɛ̃nˈtura pn
Bonaventure
imię męskie;

Bonifacy ˌbɔ̃ɲiˈfat͡sɨ pn
Boniface
imię męskie;

Bonn bɔ̃n pn
Bonn
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech;

Booz pn
Boaz Booz
(rzadki, rzadko używany) imię męskie

Bordeaux bɔrˈdɔ pn
Bordeaux
(geografia, geograficzny) miasto we Francji, stolica regionu Akwitania;

Bordżomi pn
Bordjomi
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto uzdrowiskowe w Gruzji, w regionie Samcche-Dżawachetia;

Borys ˈbɔrɨs pn
Boris
imię męskie;

Borysoglebsk pn
Borissoglebsk
(geografia, geograficzny) miasto w europejskiej części Rosji, w obwodzie woroneskim;

Bosfor ˈbɔsfɔr pn
Bosphore
(geografia, geograficzny) cieśnina łącząca Morze Czarne z morzem Marmara, oddzielająca Europę od Azji;

Bosra pn
Bosra
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Syrii;

Boston ˈbɔstɔ̃n pn
Boston
(geografia, geograficzny) nazwa kilku miast, miejscowości (i tym podobne, i temu podobne);

Botnik Południowy pn
mer de Botnie
(geografia, geograficzny) południowa część Zatoki Botnickiej na Bałtyku;

Botnik Północny pn
baie de Botnie
(geografia, geograficzny) północny basen Zatoki Botnickiej, oddzielony od Botnika Południowego cieśniną Kvarken Północny;

Botswana bɔtsˈfãna pn
Botswana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Botswańczyk bɔtsˈfãj̃n͇t͡ʃɨk n
Botswanais
obywatel Botswany

Bośnia ˈbɔɕɲa pn
Bosnie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w południowej Europie;

Bośnia i Hercegowina ˈbɔɕɲa ˌi‿xɛrt͡sɛɡɔˈvʲĩna pn
Bosnie-Herzégovine Bosnie et Herzégovine Bosnie-et-Herzégovine
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie na Półwyspie Bałkańskim ze stolicą w Sarajewie;

Bośniak ˈbɔɕɲak n
Bosniaque Bosnien
mieszkaniec Bośni, obywatel Bośni i Hercegowiny

Boże Narodzenie ˈbɔʒɛ ˌnarɔˈd͡zɛ̃ɲɛ pn
Noël
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto obchodzone 25 i 26 grudnia, w którym wspomina się narodzenie Jezusa Chrystusa;

Brabancja pn
Brabant
(geografia, geograficzny) kraina historyczna obejmująca część obecnej Belgii i Holandii, w średniowieczu tworzyła niezależne księstwo;

Brabancja Północna pn
Brabant-Septentrional
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja na południu Holandii ze stolicą w ’s-Hertogenbosch;

Brabantczyk n
Brabançon
mieszkaniec Brabancji

Brabantka n
Brabançonne
mieszkanka Brabancji

Brama Burgundzka pn
Trouée de Belfort
(geografia, geograficzny) obniżenie między Wogezami a górami Jura, położone we Francji;

Brandenburgia pn
Brandebourg
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w północno-wschodniej części Republiki Federalnej Niemiec ze stolicą w Poczdamie;

Braszów pn
Brașov
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Rumunii, w okręgu Braszów;

Bratysława ˌbratɨˈswava pn
Bratislava Presbourg
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Słowacji;

Brazylia braˈzɨlʲja pn
Brésil
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Brazylijczyk ˌbrazɨˈlʲijt͡ʃɨk n
Brésilien
obywatel Brazylii

Bregencja pn
Brégence Bregenz Brigance
(geografia, geograficzny) miasto w Austrii, nad Jeziorem Bodeńskim, stolica kraju związkowego Przedarulania, siedziba powiatu;

Brema ˈbrɛ̃ma pn
Brême
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Niemczech nad Wezerą;

Brescia pn
Brescia
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północnych Włoszech, drugie pod względem wielkości miasto Lombardii; siedziba władz prowincji Brescia (1.2);

Brest brɛst pn
Brest
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Francji, w regionie Bretania;

Bretania brɛˈtãɲja pn
Bretagne
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna i region w północno-zachodniej Francji;

Bretonka n
Bretonne
mieszkanka Bretanii

Brindisi pn
Brindisi
(geografia, geograficzny) miasto portowe i gmina we Włoszech, w Apulii, położone na Półwyspie Salentyńskim;

Bristol ˈbrʲistɔl pn
Bristol
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodniej Anglii;

Brugia pn
Bruges
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Belgii, ośrodek administracyjny prowincji Flandria Zachodnia;

Bruksela bruˈksɛla pn
Bruxelles
(geografia, geograficzny) stolica Belgii;

Brunei brũˈnɛji pn
Brunei
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Brunon ˈbrũnɔ̃n pn
Bruno
imię męskie;

Brygida brɨˈɟida pn
Brigitte
imię żeńskie;

Brytyjskie Wyspy Dziewicze brɨˈtɨjsʲcɛ ˈvɨspɨ d͡ʑɛˈvʲit͡ʃɛ pn
îles Vierges britanniques
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) brytyjskie terytorium zależne w Ameryce Środkowej, w basenie Morza Karaibskiego;

Bryzgowia pn
Brisgau
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowo-zachodnich Niemczech, między Renem a Schwarzwaldem;

Bucefał pn
Bucéphale
(historia, historyczny, historycznie) koń Aleksandra Wielkiego;

Budapeszt buˈdapɛʃt pn
Budapest
(geografia, geograficzny) (administracja) (urzędowy) stolica Węgier;

Budda ˈbudːa n
Bouddha
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) założyciel buddyzmu;

Budziak pn
Boudjak
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna będąca częścią Besarabii, podzielona między Ukrainę a Mołdawię, rozciągająca się wzdłuż wybrzeża Morza Czarnego między Prutem , Dniestrem i dolnym Dunajem;

Bugulma pn
Bougoulma
(geografia, geograficzny) miasto w europejskiej części Rosji, w Tatarstanie;

Bukareszt buˈkarɛʃt pn
Bucarest
(geografia, geograficzny) stolica Rumunii;

Bund bũnt pn
Bund
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrótowa nazwa Powszechnego Żydowskiego Związku Robotniczego na Litwie, w Polsce i Rosji;

Burbonia pn
Bourbonnais
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna położona na terenie obecnych departamentów Aller i Cher;

Bureja pn
Boureïa
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, dopływ Amuru;

Burgas pn
Bourgas
(geografia, geograficzny) miasto w Bułgarii nad Morzem Czarnym;

Burgenland burˈɡɛ̃nlãnt pn
Burgenland
(geografia, geograficzny) (administracja) najbardziej wysunięty na wschód kraj związkowy Austrii;

Burgund ˈburɡũnt n
Burgonde
(historia, historyczny, historycznie) członek germańskiego plemienia Burgundów;

Burgundczyk n
Bourguignon
mieszkaniec Burgundii

Burgundia burˈɡũndʲja pn
Bourgogne
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna i region administracyjny położony w centralnej Francji;

Burgundia-Franche-Comté pn
BFC Bourgogne-Franche-Comté
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny Francji w środkowo-wschodniej części kraju, graniczący ze Szwajcarią;

Burgundka n
Bourguignonne
mieszkanka Burgundii
Burgonde
(historia, historyczny, historycznie) członkini germańskiego plemienia Burgundów;

Buriacja burʲˈjat͡s.ja pn
Bouriatie
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczna republika, wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej;

Buriat n
Bouriate
mieszkaniec Buriacji

Burkina Faso burʲˈcĩna ˈfasɔ pn
Burkina Faso
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Afryce;

Burkinka burʲˈcĩŋka n
Burkinabè
obywatelka Burkiny Faso

Burundi buˈrũndʲi pn
Burundi
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Buszehr pn
Bouchehr
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodnim Iranie, nad Zatoką Perską;

Bułgar ˈbuwɡar n
Bulgare
człowiek narodowości bułgarskiej, obywatel Bułgarii, mieszkaniec Bułgarii

Bułgaria buwˈɡarʲja pn
Bulgarie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie ze stolicą w Sofii;

Bułgarka buwˈɡarka n
Bulgare
kobieta lub dziewczyna narodowości bułgarskiej, obywatelka Bułgarii, mieszkanka Bułgarii

Bużumbura ˌbuʒũmˈbura pn
Bujumbura
(geografia, geograficzny) największe miasto Burundi, dawniej stolica tego państwa;

Byblos pn
Byblos Jbeil
(geografia, geograficzny) miasto w środkowym Libanie na wybrzeżu Morza Śródziemnego, centrum administracyjne dystryktu Dżubajl;

Byk bɨk pn
Taureau
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) drugi znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 20 (21) kwietnia do 20 (21) maja
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią i zimą;

Bystrzyca pn
Bistrița
(geografia, geograficzny) miasto w Rumunii, położone w północno-wschodnim Siedmiogrodzie;

Była Jugosłowiańska Republika Macedonii ˈbɨwa ˌjuɡɔswɔˈvʲjä̃j̃ska rɛˈpublʲika ˌmat͡sɛˈdɔ̃ɲji pn
Ancienne République Yougoslave de Macédoine
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa Republiki Macedonii używana do 12 lutego 2019 r. przez ONZ

Bzyp pn
Bzipi
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) najdłuższa rzeka w Abchazji, uchodzi do Morza Czarnego;

Bóg buk n
Dieu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóg w religii monoteistycznej;

Bóg Ojciec pn
Dieu le Père
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: pierwsza osoba Trójcy Świętej;

Bóg jeden wie ˈbuc ˈjɛdɛ̃n ˈvʲjɛ idiom
Dieu sait
(potocznie, potoczny) słowa wyrażające różne wątpliwości

Bóg pomaga tym, co sami sobie pomagają ˈbuk pɔ̃ˈmaɡa ˈtɨ̃m ˈt͡sɔ ˈsãmʲi ˈsɔbʲjɛ ˌpɔ̃maˈɡajɔ̃w̃ proverb
aide-toi, et le ciel t'aidera
jeśli chcesz coś osiągnąć, działaj, a nie bądź bierny; pomóż losowi, a nie tylko czekaj na mannę z nieba

Błażej ˈbwaʒɛj pn
Blaise
imię męskie;

Błażeja pn
Blaise
imię żeńskie;

C-dur n
do majeur
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku c (w zapisie nutowym bez znaków przykluczowych)

COBOL ˈkɔbɔl acronym
COBOL
(informatyka, informatyczny) język programowania, stworzony pod koniec lat 50. XX wieku, przeznaczony do zastosowań przemysłowo-handlowych;

Cadillac pn
Cadillac
(motoryzacja) marka samochodu;

Cagliari pn
Cagliari
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, stolica autonomicznego regionu Sardynia;

Calais n
Calais
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w północno-wschodniej Francji, nad Cieśniną Kaletańską;

Cambrai pn
Cambrai
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość we Francji, w regionie Hauts-de-France;

Cambridge pn
Cambridge
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto uniwersyteckie w Wielkiej Brytanii, w Anglii Wschodniej;

Canberra pn
Canberra
(geografia, geograficzny) stolica Australii;

Cannes pn
Cannes
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Francji na Lazurowym Wybrzeżu;

Caracas kaˈrakas pn
Caracas
(geografia, geograficzny) stolica Wenezueli;

Carcassonne pn
Carcassonne
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Francji, w Oksytanii

Carmagnola pn
Carmagnole
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Piemoncie;

Carmen ˈkarmɛ̃n pn
Carmen
imię żeńskie;

Carrara pn
Carrare
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Toskania;

Casablanca pn
Casablanca
(geografia, geograficzny) największe miasto Maroka;

Catanzaro pn
Catanzaro
(geografia, geograficzny) (administracja) włoska prowincja położona na południu kraju, w Kalabrii;
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Włoszech, stolica regionu Kalabria i prowincji Catanzaro (1.2);

Cchinwali pn
Tskhinvali
(geografia, geograficzny) (administracja) największe miasto i de facto stolica nieuznawanego państwa Osetii Południowej, de iure zaś miasto w Gruzji;

Cecylia t͡sɛˈt͡sɨlʲja pn
Cécile
imię żeńskie;

Cedron pn
Cédron
(geografia, geograficzny) strumień w Judei, przepływający przez Jerozolimę i Pustynię Judzką;

Cejlon ˈt͡sɛjlɔ̃n pn
Ceylan
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Indyjskim;

Celebes t͡sɛˈlɛbɛs pn
Célèbes
(geografia, geograficzny) indonezyjska wyspa na Oceanie Spokojnym wchodząca w skład Archipelagu Malajskiego;

Celestyn pn
Célestin
imię męskie;

Celia ˈt͡sɛlʲja pn
Célia
imię żeńskie;

Celina t͡sɛˈlʲĩna pn
Céline
imię żeńskie;

Celius pn
Cælius
(geografia, geograficzny) jedno z siedmiu wzgórz, na których wznosił się starożytny Rzym, położone między Eskwilinem a Awentynem;

Celt t͡sɛlt n
Celte
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) członek grupy ludów indoeuropejskich wywodzących się z środkowej Europy

Cerber ˈt͡sɛrbɛr pn
Cerbère
(mitologia grecka) trzygłowy pies o wężowym ogonie, strzegący bram Hadesu;

Ceres ˈt͡sɛrɛs pn
Cérès
(astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 1, z pasa głównego planetoid, do 2006 r. zaliczana do planetoid, odkryta w 1801 r.;
(mitologia rzymska) bogini urodzaju i wegetacji, utożsamiana z grecką Demeter;

Ces-dur n
do bemol majeur
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku ces (w zapisie nutowym z siedmioma bemolami)

Cezarea pn
Césarée
(geografia, geograficzny) nazwa szeregu miast i miejscowości na terenie historycznego Imperium Rzymskiego;

Cezarea Filipowa pn
Césarée de Philippe
(geografia, geograficzny) starożytne miasto w Palestynie, w Galilei;

Cezary t͡sɛˈzarɨ pn
Césaire
imię męskie;

Chanka pn
Lac Khanka
(geografia, geograficzny) jezioro przepływowe w dalekowschodniej części Azji, położone na pograniczu Rosji i Chin, na północ od Władywostoku;

Chankendi pn
Khankendi
(geografia, geograficzny) miasto w Azji, stolica Karabachu;

Chantajka pn
Khantaïka
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, prawy dopływ Jeniseju

Chartum ˈxartũm pn
Khartoum
(geografia, geograficzny) stolica Sudanu;

Charybda pn
Charybde
(mitologia grecka) córka Posejdona i Gai, potwór morski czyhający na marynarzy w Cieśninie Mesyńskiej;

Chatanga pn
Khatanga
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Krasnojarskim, powstaje z połączenia Chety i Kotuja;

Chazar ˈxazar n
Khazar
członek ludu koczowniczego pochodzenia tureckiego

Cheronea ˌxɛrɔ̃ˈnɛa pn
Chéronée
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) greckie miasto w zachodniej Beocji;

Cheroneja ˌxɛrɔ̃ˈnɛja pn
Chéronée
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) greckie miasto w zachodniej Beocji;

Chersoń pn
Kherson
(geografia, geograficzny) miasto na południu Ukrainy, nad Dnieprem, stolica obwodu chersońskiego;

Cherubin pn
Chérubin
imię męskie;

Chewsuretia pn
Khevsourétie
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna i geograficzna położona w północno-wschodniej Gruzji;

Chicago pn
Chicago
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych;

Chile ˈt͡ʃʲilɛ pn
Chili
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Chilijczyk t͡ʃʲiˈlʲijt͡ʃɨk n
Chilien
obywatel Chile

Chinka ˈxʲĩŋka n
Chinoise
kobieta lub dziewczyna narodowości chińskiej, obywatelka lub mieszkanka Chin

Chiny ˈxʲĩnɨ pn
Chine
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Chioggia pn
Chioggia
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Wenecja Euganejska, w prowincji Wenecja;

Chiwa pn
Khiva
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto nad rzeką Amu-darią w wilajecie chorezmijskim Uzbekistanu w Azji Środkowej;

Chiłok pn
Khilok
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Selengi;

Chińczyk ˈxʲĩj̃n͇t͡ʃɨk n
Chinois
obywatel Chin
osoba narodowości chińskiej;

Chińska Republika Ludowa ˈxʲĩj̃ska rɛˈpublʲika luˈdɔva pn
République populaire de Chine
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Chin;

Chlodwig pn
Clovis
imię męskie

Chloe pn
Chloé
imię żeńskie;

Chocim pn
Khotyn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na zachodniej Ukrainie, w obwodzie czerniowieckim, położone nad Dniestrem;

Chodżent pn
Khodjent
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Tadżykistanie, stolica wilajetu sogdyjskiego, położone nad Syr-darią;

Choj pn
Khoy
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie, w ostanie Azerbejdżan Zachodni;

Chonsu n
Khonsou
(mitologia egipska) staroegipski bóg księżyca czczony w Tebach;

Chopin pn
Chopin
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze 3784, znajdująca się w głównym pasie asteroid;

Chorasan pn
Khorasan Khorassan
(geografia, geograficzny) (administracja) dawna największa prowincja Iranu
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Azji Środkowej;

Chorezm pn
Khwarezm
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) historyczna kraina nad dolną Amu-darią, obejmująca obszar dzisiejszego Uzbekistanu, Turkmenistanu i Kazachstanu;

Chorog pn
Khorog
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Tadżykistanie, położone u ujścia rzeki Ghunt do rzeki Pandż;

Chorwacja xɔrˈvat͡sʲja n
Croatie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy ze stolicą w Zagrzebiu;

Chorwat ˈxɔrvat n
Croate
człowiek narodowości chorwackiej, obywatel Chorwacji, mieszkaniec Chorwacji

Chronos pn
Chronos
(mitologia grecka) bóstwo pogańskie, bóg czasu;

Chrystus ˈxrɨstus pn
Christ
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł, przydomek Jezusa z Nazaretu;

Chrystus zmartwychwstał interjection
Christ est ressuscité
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjne pozdrowienie wielkanocne, używane głównie wśród prawosławnych

Cieśnina Gibraltarska pn
détroit de Gibraltar
(geografia, geograficzny) cieśnina łącząca Morze Śródziemne z Oceanem Atlantyckim, oddzielająca Afrykę od Europy;

Cieśnina Kaletańska pn
pas de Calais
(geografia, geograficzny) cieśnina stanowiąca najwęższą część kanału La Manche, po obu jej stronach znajdują się miasta Dover i Calais;

Cieśnina Mesyńska pn
détroit de Messine
(geografia, geograficzny) cieśnina łącząca wody Morza Tyrreńskiego i Morza Jońskiego;

Cieśnina Piławska pn
détroit de Baltiisk
(geografia, geograficzny) cieśnina między dwiema częściami Mierzei Wiślanej, łącząca Zalew Wiślany z wodami Morza Bałtyckiego;

Cieśnina Świętego Bonifacego pn
bouches de Bonifacio
(geografia, geograficzny) cieśnina na Morzu Śródziemnym oddzielająca Korsykę od Sardynii;

Cis-dur n
do dièse majeur
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku cis (w zapisie nutowym z siedmioma krzyżykami)

Colargol kɔˈlarɡɔl pn
Colargol
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) postać misia z animowanej bajki;

Colmar pn
Colmar
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość we Francji, w regionie Grand Est;

Como pn
Côme
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w północnych Włoszech, w Lombardii;
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w Lombardii, stolica prowincji Como (1.3);

Compiègne pn
Compiègne
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Francji, miejsce podpisania zawieszeń broni w dwóch wojnach światowych;

Cosenza pn
Cosenza
(geografia, geograficzny) (administracja) włoska prowincja położona w Kalabrii;
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Kalabrii, stolica prowincji Cosenza (1.2);

Cremona pn
Crémone
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północnych Włoszech, położone w Lombardii, na lewym brzegu Padu, stolica prowincji Cremona (1.2);

Cthulhu pn
Cthulhu
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) fikcyjny humanoidalny obcy bóg opisywany jako gigant z głową przypominającą ośmiornicę oraz smoczymi skrzydłami i pazurami, wokół którego rozwinął się szalony kult;

Cygan ˈt͡sɨɡãn n
manouche tsigane
(etnografia, etnograficzny) osoba narodowości cygańskiej (romskiej);

Cyganka n
tsigane tzigane
(etnografia, etnograficzny) kobieta narodowości cygańskiej

Cylicja pn
Cilicie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) historyczna kraina w południowo-wschodniej Azji Mniejszej nad Morzem Śródziemnym;

Cypr t͡sɨpr̥ pn
Chypre
(geografia, geograficzny) duża wyspa położona we wschodniej części Morza Śródziemnego;
(geografia, geograficzny) europejskie państwo na wyspie Cypr (1.1), ze stolicą w Nikozji;

Cyprian ˈt͡sɨprʲjãn pn
Cyprien
imię męskie;

Cypryjczyk t͡sɨˈprɨjt͡ʃɨk n
Chypriote
obywatel Cypru (Republiki Cypryjskiej)

Cypryjka t͡sɨˈprɨjka pn
Chypriote
obywatelka Cypru (Republiki Cypryjskiej)

Cyrena pn
Cyrène
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone w północnej Libii, w prowincji Cyrenajka; współcześnie stanowisko archeologiczne;

Cyrenajka ˌt͡sɨrɛ̃ˈnajka pn
Cyrénaïque
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północno-wschodniej Libii na wybrzeżu Morza Śródziemnego;

Czapajewsk pn
Tchapaïevsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie samarskim, nad rzeką Czapajewką dopływem Wołgi;

Czara pn
Tchara
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w obwodzie irkuckim, czytyjskim i Jakucji; lewy dopływ Olokmy;

Czarna Afryka ˈt͡ʃarna ˈːfrɨka n
Afrique noire
(geografia, geograficzny) część Afryki na południe od Sahary, zamieszkiwana w większości przez ludność czarnoskórą

Czarnobyl pn
Tchernobyl
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie w obwodzie kijowskim, rejonie iwankowskim;
(przenośnie, przenośnia) (publikatory) katastrofa w elektrowni jądrowej w Czarnobylu (1.1) w 1986 r.

Czarnogóra ˌt͡ʃarnɔˈɡura n
Monténégro
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Podgoricy;

Czarnogórzanin ˌt͡ʃarnɔɡuˈʒãɲĩn n
Monténégrin
obywatel Czarnogóry

Czarnogórzanka ˌt͡ʃarnɔɡuˈʒãŋka n
Monténégrine
mieszkanka Czarnogóry

Czarnogórzec ˌt͡ʃarnɔˈɡuʒɛt͡s n
Monténégrin
człowiek narodowości czarnogórskiej, obywatel Czarnogóry, mieszkaniec Czarnogóry

Czarny Keresz pn
Criș Noir
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodniej Rumunii i we wschodnich Węgrzech, wspólnie z Białym Kereszem tworzy Keresz;

Czarysz pn
Tcharych
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, lewy dopływ Obu;

Czeboksary pn
Tcheboksary
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone na prawym brzegu Wołgi, stolica Republiki Czuwaskiej;

Czech t͡ʃɛx n
Bohêmien
(etnografia, etnograficzny) mieszkaniec Czech (krainy historycznej)
Tchèque
(etnografia, etnograficzny) osoba narodowości czeskiej, obywatel Czech (Republiki Czeskiej), mieszkaniec Czech;

Czechosłowacja ˌt͡ʃɛxɔswɔˈvat͡sʲja pn
Tchécoslovaquie
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo istniejące w latach 1918–1938 i 1945–1992, w Europie Środkowej;

Czechy ˈt͡ʃɛxɨ pn
Bohême
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Czechach (1.1);
Tchéquie République tchèque
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej ze stolicą w Pradze;

Czeczenia t͡ʃɛˈt͡ʃɛ̃ɲja pn
Tchétchénie
(geografia, geograficzny) republika na Kaukazie wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej;

Czepca pn
Tcheptsa
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w europejskiej części Rosji, przepływa przez terytorium Udmurcji i obwodu kirowskiego; główny lewy dopływ Wiatki;

Czeremchowo pn
Tcheremkhovo
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie irkuckim;

Czerniowce t͡ʃɛrʲˈɲɔft͡sɛ pn
Tchernivtsi
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie;

Czerwony Krzyż t͡ʃɛrˈvɔ̃nɨ ˈkʃɨʃ pn
Croix-Rouge
(potocznie, potoczny) potoczne określenie organizacji humanitarnej Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża lub każdego ze stowarzyszeń krajowych tej organizacji;

Czeski Raj pn
paradis de Bohême
(geografia, geograficzny) region turystyczny w północno-zachodnich Czechach;

Czeszka ˈt͡ʃɛʃka n
Tchèque
osoba płci żeńskiej narodowości czeskiej, obywatelka Czech, mieszkanka Czech

Czo Oju pn
Cho Oyu
(geografia, geograficzny) szczyt w Himalajach;

Czona pn
Tchona
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji; w obwodzie irkuckim i Jakucji; prawy dopływ Wiluja;

Czuja pn
Tchouïa
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Buriacji i obwodzie irkuckim; prawy dopływ Leny;

Czukcza pn
Tchouktche
(etnografia, etnograficzny) rdzenny mieszkaniec Czukotki;

Czumysz pn
Tchoumych
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, prawy dopływ Obu;

Czuna pn
Tchouna
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji w obwodzie irkuckim, wraz z Biriusą tworzy Tasiejewę;

Czusowaja pn
Tchoussovaïa
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w europejskiej części Rosji, uchodzi do Zbiornika Kamskiego;

Czusowoj pn
Tchoussovoï
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Rosji, w Kraju Permskim, na Uralu, nad Czusową;

Czułym pn
Tchoulym
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Obu;

Czyta pn
Tchita
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, nad rzekami Czytą (1.2) i Ingodą, w południowej Syberii, w Kraju Zabajkalskim;

D-dur n
ré majeur
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku d (w zapisie nutowym z dwoma krzyżykami)

DNA dɛ‿ɛ̃n‿ˈa acronym
ADN
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) kwas deoksyrybonukleinowy, biorący udział w biosyntezie białka i przenoszeniu cech dziedzicznych;

DPK acronym
BPC
(medycyna, medyczny) dobra praktyka kliniczna;

DRK acronym
RDC RD Congo
= (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Demokratyczna Republika Konga;

DRL acronym
MGD
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Demokratyczny Ruch Lewicy
RPD
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Doniecka Republika Ludowa;

DSE acronym
ADG
= (wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Demokratyczna Armia Grecji

Dacjusz pn
Dacien
imię męskie

Dafne ˈdafnɛ pn
Daphné
(mitologia, mitologiczny) postać z mitów greckich, nimfa, która adorowana przez Apolla zamieniła się w drzewo laurowe;

Dagestan daˈɡɛstãn n
Daghestan Daguestan
(geografia, geograficzny) republika autonomiczna wchodząca w skład Rosji;

Dakar ˈdakar pn
Dakar
(geografia, geograficzny) stolica Senegalu;

Dakota Południowa daˈkɔta ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
Dakota du Sud
(geografia, geograficzny) stan w środkowo-północnej części Stanów Zjednoczonych;

Dakota Północna daˈkɔta puwˈnɔt͡sna pn
Dakota du Nord
(geografia, geograficzny) stan na północy Stanów Zjednoczonych;

Daleki Wschód daˈlɛci ˈfsxut pn
Extrême Orient Extrême-Orient
(geografia, geograficzny) nazwa stosowana dla określenia obszaru wschodniej Azji, ciągnącego się wzdłuż wybrzeży Pacyfiku;

Dalila daˈlʲila pn
Dalila
imię żeńskie;

Dalmacja dalˈmat͡sʲja pn
Dalmatie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na wschodnim wybrzeżu Adriatyku, na obszarze dzisiejszej Chorwacji, Bośni i Hercegowiny oraz Czarnogóry;

Damaszek dãˈmaʃɛk pn
Damas
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Syrii;

Damazy pn
Damase
imię męskie;

Damian ˈdãmʲjãn pn
Damien
imię męskie;

Dania ˈdãɲja pn
Danemark
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Kopenhadze;

Daniel ˈdãɲɛl pn
Daniel
imię męskie;

Daniela dãˈɲɛla pn
Danielle
imię żeńskie;

Dariusz ˈdarʲjuʃ pn
Darius
imię męskie;

Darkiejmy pn
Oziorsk
(geografia, geograficzny) (administracja) Oziorsk (historyczna nazwa miasta w Prusach Wschodnich, obecnie egzonim wariantowy);

Darmstadt pn
Darmstadt
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Niemczech, w Hesji;

Daszoguz pn
Daşoguz
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Turkmenistanie przy granicy z Uzbekistanem;

Dawid ˈdavʲit pn
David
imię męskie;

Debora pn
Débora
(biblijny) starotestamentowa prorokini z plemienia Naftalego;
Déborah
imię żeńskie;

Dejma pn
Deïma
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji (obwód kaliningradzki) uchodząca do Zalewu Kurońskiego, ramię Pregoły;

Dekalog dɛˈkalɔk n
décalogue
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w judaizmie i chrześcijaństwie: kodeks praw moralno-religijnych przekazany Żydom przez Mojżesza na Synaju;

Delfina pn
Delphine
imię żeńskie;

Delfinat pn
Dauphiné
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w południowo-wschodniej Francji;

Delta Rodanu pn
Bouches-du-Rhône
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże;

Dema pn
Dioma
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Baszkortostanie i obwodzie orenburskim, uchodzi do Biełej w dorzeczu Wołgi;

Demawend pn
Damavand
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie, w ostanie Teheran;

Demokratyczna Republika Konga ˌdɛ̃mɔkraˈtɨt͡ʃna rɛˈpublʲika ˈkɔ̃ŋɡa pn
République démocratique du Congo République Démocratique du Congo
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej części Afryki ze stolicą w Kinszasie;

Demokratyczna Republika Wysp Świętego Tomasza i Książęcej ˌdɛ̃mɔkraˈtɨt͡ʃna rɛˈpublʲika ˈvɨspʲ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ tɔ̃ˈmaʃa ˌi‿cɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃nt͡sɛj pn
République démocratique de Sao Tomé-et-Principe
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pełna, oficjalna nazwa Wysp Świętego Tomasza i Książęcej – państwa w Afryce

Des-dur n
ré bemol majeur
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku des (w zapisie nutowym z pięcioma bemolami)

Detroit pn
Détroit
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Michigan;

Dezful pn
Dezfoul
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodnim Iranie, w ostanie Chuzestan;

Dhaka pn
Dhaka Dacca
(geografia, geograficzny) stolica Bangladeszu;

Diana ˈdʲjãna pn
Diane
(mitologia rzymska) bogini łowów i przyrody, utożsamiana z grecką Artemidą;
Diane Dianne
imię żeńskie;

Diemjanka pn
Demianka
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, prawy dopływ Irtysza;

Dijon pn
Dijon
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i gmina we Francji, w regionie Burgundia, którego jest historyczną stolicą;

Diogenes dʲjɔˈɡɛ̃nɛs pn
Diogène
(filozofia, filozoficzny) starożytny grecki filozof o przydomku Pies, pochodzący z Synopy, głosiciel ubóstwa i powrotu do natury, prekursor cyników;
imię męskie;

Dioma pn
Dioma
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Baszkortostanie i obwodzie orenburskim, uchodzi do Biełej w dorzeczu Wołgi;

Dionizy dʲjɔ̇̃ˈɲizɨ pn
Denis
imię męskie;

Dniepr dʲɲɛpr̥ pn
Dniepr Dniéper
(geografia, geograficzny) rzeka uchodząca do Morza Czarnego, przepływająca przez Rosję, Białoruś i Ukrainię;
Dnipro
(geografia, geograficzny) miasto w obwodzie dniepropetrowskim na Ukrainie;

Dniestr dʲɲɛstr̥ pn
Dniestr
(geografia, geograficzny) rzeka wypływająca z Karpat Wschodnich, uchodząca do Morza Czarnego, a przepływająca przez Ukrainę i Mołdawię;

Dobrudża pn
Dobrogée Dobroudja
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna między Morzem Czarnym a dolnym odcinkiem Dunaju;

Dodekanez pn
Dodécanèse
(geografia, geograficzny) grecki archipelag w południowej części Morza Egejskiego, u wybrzeży Turcji;

Dolina Aosty dɔˈlʲĩna ːˈɔstɨ pn
Vallée d'Aoste
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i autonomiczny region administracyjny w północno-zachodnich Włoszech;

Dolina Marny pn
Val-de-Marne
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Île-de-France;

Dolina Oise pn
Val-d'Oise
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Île-de-France;

Dolna Austria pn
Alam-Austria Basse-Autriche
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w północnej Austrii;

Dolna Bawaria pn
Basse-Bavière
(geografia, geograficzny) (administracja) okręg i rejencja we wschodniej Bawarii ze stolicą w Landshut;

Dolna Frankonia pn
Basse-Franconie
(geografia, geograficzny) okręg i rejencja w północno-zachodniej Bawarii;

Dolna Kartlia pn
Basse Kartlie
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka administracyjna w południowo-wschodniej Gruzji, ze stolicą w Rustawi;

Dolna Kraina pn
Basse-Carniole
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna położona w Słowenii, część Krainy;

Dolna Normandia pn
Basse-Normandie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawny region administracyjny w północnej Francji;

Dolna Saksonia pn
Basse-Saxe
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy w północno-zachodnich Niemczech, ze stolicą w Hanowerze;

Dolna Tunguzka pn
Toungouska inférieure
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, prawy dopływ Jeniseju;

Dolny Ren pn
Bas-Rhin
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Grand Est;

Dominik dɔ̃ˈmʲĩɲik pn
Dominique
imię męskie;

Dominika ˌdɔ̃mʲĩˈɲika pn
Dominique
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej na wyspie Dominika (1.2), ze stolicą w Roseau;
imię żeńskie;

Dominikana ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãna pn
République dominicaine
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Dominikanka ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãnka n
Dominicaine
obywatelka Dominikany
Dominiquaise
obywatelka Dominiki

Donald ˈdɔ̃nalt pn
Donald
imię męskie;

Doniec pn
Donets Severski Donets
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji i na Ukrainie, prawy dopływ Donu;

Dor n
Dorien
(etnografia, etnograficzny) członek starożytnego plemienia greckiego;

Dorian ˈdɔrʲjãn pn
Dorian
imię męskie;

Dorota dɔˈrɔta pn
Dorothée
imię żeńskie;

Drezno ˈdrɛznɔ pn
Dresde
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnich Niemczech;

Droga Mleczna ˈdrɔɡa ˈmlɛt͡ʃna pn
Voie lactée
(astronomia, astronomiczny) pas ze skupiskiem gwiazd widoczny na nocnym niebie

Dubaj ˈdubaj pn
Dubaï
(geografia, geograficzny) jeden z siedmiu emiratów tworzących Zjednoczone Emiraty Arabskie;
(geografia, geograficzny) stolica Dubaju (1.1);

Dublin ˈdablʲĩn ˈdublʲĩn pn
Dublin
(geografia, geograficzny) stolica Irlandii;

Duch Święty ˈduxʲ ˈɕfʲjɛ̃ntɨ pn
Saint-Esprit Esprit-Saint
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: trzecia osoba Trójcy Świętej;

Dudinka pn
Doudinka
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, ośrodek administracyjny dawnego Tajmyrskiego (Dołgańsko-Nienieckiego) Okręgu Autonomicznego, w Kraju Krasnojarskim, nad Dudinką (1.2) i Jenisejem;

Duisburg pn
Duisbourg
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto położone w zachodniej części Niemiec, w Zagłębiu Ruhry;

Dunaj ˈdũnaj pn
Danube
(geografia, geograficzny) rzeka w Europie;

Dunajec dũˈnajɛt͡s pn
Dunajec
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Polsce, prawobrzeżny dopływ Wisły;

Dunka ˈdũŋka n
Danoise
kobieta lub dziewczyna narodowości duńskiej lub obywatelka Danii

Dunkierka dũŋʲˈcɛrka pn
Dunkerque
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Francji;

Duszanbe duˈʃãnbɛ pn
Douchanbé
(geografia, geograficzny) stolica Tadżykistanu;

Duńczyk ˈdũj̃n͇t͡ʃɨk n
Danois
człowiek narodowości duńskiej, obywatel Danii, mieszkaniec Danii

Dwina pn
Dvina septentrionale
(geografia, geograficzny) rzeka w północnej Rosji, uchodząca do Morza Białego;

Dyzma pn
Dismas Dîmas
imię męskie;

Dzielnica Łacińska pn
Quartier latin
(geografia, geograficzny) (administracja) uniwersytecka dzielnica Paryża;

Dzierżyńsk pn
Dzerjinsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej Rosji, w obwodzie niżnonowogrodzkim, port śródlądowy nad Oką;

Dzień Babci n
fête des grands-mères
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) święto obchodzone w styczniu jako wyraz szacunku dla wszystkich babć;

Dzień Świstaka pn
jour de la marmotte
(folklor) święto obchodzone 2. lutego w USA i Kanadzie, w którym przepowiada się pogodę z udziałem świstaka amerykańskiego;

Dzukia pn
Dzūkija
(geografia, geograficzny) jeden z regionów etnograficznych Litwy w południowej części kraju, a także na Białorusi i w niewielkiej części w Polsce, znajdują się tutaj największe miasta litewskie jak Wilno czy Kowno;

Dżalalabad pn
Jalalabad
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Afganistanie, nad rzeką Kabul;

Dżamila d͡ʒãˈmʲila pn
Djamila
imię żeńskie
Djemila
(geografia, geograficzny) toponim, stanowisko archeologiczne w północno-wschodniej Algierii;

Dżanin ˈd͡ʒãɲĩn pn
Jénine
(geografia, geograficzny) miasto położone na północy Zachodniego Brzegu na terenie Autonomii Palestyńskiej;

Dżerba pn
Djerba
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Śródziemnym należąca do Tunezji;

Dżibuti d͡ʒʲiˈbutʲi pn
Djibouti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica Dżibuti (1.1);

Dżibutyjczyk n
Djiboutien
obywatel Dżibuti

Dżibutyjka ˌd͡ʒʲibuˈtɨjka n
Djiboutienne
obywatelka Dżibuti

Dżudda pn
Djeddah
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej części Arabii Saudyjskiej, w prowincji Mekka, nad Morzem Czerwonym;

Dżyzak pn
Djizak
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Uzbekistanie, stolica wilajetu dżyzackiego;

E-dur ˈɛ‿dur n
mi majeur
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku e (w zapisie nutowym z czterema krzyżykami)

EAWG ˌɛ‿a‿vu‿ˈɟɛ acronym
CEEA
= Euroazjatycka Wspólnota Gospodarcza

EBI acronym
BEI
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski Bank Inwestycyjny;

EBOR ˈɛbɔr acronym
BERD
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju;

EBOiR ɛbɔˈir acronym
BERD
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju;

EKUZ ˈɛkus acronym
CEAM
= (administracja) Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego;

ENA acronym
MAE
= (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) europejski nakaz aresztowania;

EPDM acronym
EPDM
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) tworzywo sztuczne, rodzaj elastomeru, terpolimer otrzymywany z monomerów etylenowo-propylenowo-dienowych;

EPENG acronym
PEER
Europejski program energetyczny na rzecz naprawy gospodarczej

EPL acronym
PPE
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Europejska Partia Ludowa;

ESBC ˌɛ‿ːz‿bɛ‿ˈt͡sɛ acronym
SEBC
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski System Banków Centralnych;

ETPC ˌɛ‿tɛ‿pɛ‿ˈt͡sɛ acronym
CEDH
= (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) Europejski Trybunał Praw Człowieka;

EUG acronym
UEEA
= (ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Euroazjatycka Unia Gospodarcza;

EWG ɛ‿vu‿ˈɟɛ acronym
CEE
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejska Wspólnota Gospodarcza
CEEA
= (ekonomia, ekonomiczny) Euroazjatycka Wspólnota Gospodarcza

Ebisu pn
Ebisu
(mitologia japońska) jeden z siedmiorga bogów szczęścia z mitologii japońskiej, patron handlu i innych interesów, gejszy, rybaków oraz rolników;

Ebro ˈɛbrɔ pn
Èbre
(geografia, geograficzny) rzeka w Hiszpanii;

Edam pn
Edam
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Holandii, w prowincji Holandia Północna;

Edfu pn
Edfou
(geografia, geograficzny) miasto w południowym Egipcie na zachodnim brzegu Nilu;

Edgar ˈɛdɡar pn
Edgar
imię męskie;

Edirne ɛˈdʲirnɛ pn
Edirne
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Turcji;

Edmund ˈɛdmũnt pn
Edmond
imię męskie;

Edward ˈɛdvart pn
Édouard
imię męskie;

Edynburg ɛˈdɨ̃nburk pn
Édimbourg
(geografia, geograficzny) stolica Szkocji,

Edyta ɛˈdɨta pn
Édith
imię żeńskie;

Efez pn
Éphèse
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytne miasto w Azji Mniejszej;

Efialtes ɛˈfʲjaltɛs pn
Éphialtès
imię męskie;

Efrem pn
Éphrem
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Egina ɛˈɟĩna pn
Égine
(geografia, geograficzny) wyspa grecka na Morzu Egejskim, w archipelagu Wysp Argosarońskich;
(geografia, geograficzny) (administracja) gmina (dimos) w Grecji obejmująca wyspy Eginę (1.1) i Moni
(geografia, geograficzny) greckie miasto portowe, stolica wyspy Eginy (1.1)
(mitologia grecka) nimfa z mitów greckich, córka boga Asoposa uprowadzona przez Zeusa

Egipcjanin ˌɛɟipˈt͡sʲjä̃ɲĩn n
Égyptien
mieszkaniec Egiptu

Egipcjanka ˌɛɟipˈt͡sʲjãŋka n
Égyptienne
mieszkanka Egiptu

Egipt ˈɛɟipt pn
Égypte Egypte
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce i częściowo w Azji, ze stolicą w Kairze;

Eklezjastes pn
Ecclésiaste
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) Księga Koheleta
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny żydowski pisarz, autor Księgi Koheleta;

Ekwador ɛˈkfadɔr pn
Équateur Equateur
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Quito;

Ekwadorczyk ˌɛkfaˈdɔrt͡ʃɨk n
Équatorien
obywatel Ekwadoru

Elam pn
Élam
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytne państwo i kraina położone na terenach obecnego południowo-zachodniego Iranu

Elamita n
Élamite
(starożytność) mieszkaniec Elamu

Elamitka n
Élamite
(starożytność) mieszkanka Elamu

Elbrus ˈɛlbrus pn
Elbrouz
(geografia, geograficzny) najwyższy szczyt Kaukazu;

Elgi pn
Elgi
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji; lewy dopływ Indygirki;

Elista pn
Elista
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, położone na południu jej europejskiej części, stolica Republiki Kałmucji;

Elizjum pn
Élysée
(mitologia grecka) raj, miejsce pośmiertnej egzystencji przeznaczone dla ludzi dobrych;

Elohim pn
Elohim
(biblijny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w judaizmie i chrześcijaństwie, starotestamentalne imię Boga;

Elsynor pn
Elseneur
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Helsingør

Elwira pn
Elvire
imię żeńskie;

Elżbieta ɛlʒˈbʲjɛta pn
Élisabeth
imię żeńskie;

Emerencjana pn
Émérencie
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie

Emeryk ɛ̃ˈmɛrɨk pn
Aymeric
imię męskie;

Emesa pn
Émèse
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) Hims

Emilia ɛ̃ˈmʲilʲja pn
Émilie Emeline
imię żeńskie;

Emilia-Romania ˌɛ̃mʲilʲja‿rɔ̃ˈmãɲja pn
Émilie-Romagne
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w północnych Włoszech;

Emiratczyk n
Émirien
obywatel Zjednoczonych Emiratów Arabskich

Emiratka n
Émirienne
obywatelka Zjednoczonych Emiratów Arabskich

Eneasz pn
Énée
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) syn Anchizesa, bohater wojny trojańskiej, jego dalecy potomkowie Romulus i Remus mieli założyć Rzym;

Engelbert ɛ̃ŋˈɡɛlbɛrt pn
Engelbert
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Eos ˈɛɔs pn
Éos
(mitologia grecka) bogini i uosobienie zorzy porannej, brzasku oraz świtu, utożsamiana z rzymską Aurorą;

Epir pn
Épire
(geografia, geograficzny) górzysta kraina położona w północno-zachodniej części Grecji i południowej Albanii, nad Morzem Jońskim;

Epirota n
Épirote
mieszkaniec Epiru, mężczyzna z tej krainy

Epirotka n
Épirote
mieszkanka Epiru; kobieta z tej krainy

Ereb ˈɛrɛp pn
Érèbe
(mitologia grecka) bóg i uosobienie ciemności świata podziemnego;

Eris ˈɛrʲis pn
Éris
(astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 136199;
(mitologia grecka) bogini i uosobienie niezgody, kłótni, sporu i rywalizacji oraz towarzyszka Aresa na polu bitwy, utożsamiana z rzymską Dyskordią;

Erytrea ˌɛrɨˈtrɛa pn
Érythrée
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo we wschodniej Afryce ze stolicą w Asmarze;

Erywań ɛˈrɨvãɲ pn
Erevan
(geografia, geograficzny) stolica Armenii;

Erzurum pn
Erzurum
(geografia, geograficzny) miasto we wschodniej Turcji;

Es-dur n
mi bemol majeur
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku es (w zapisie nutowym z trzema bemolami)

Eskwilin pn
Esquilin
(geografia, geograficzny) wzgórze w Rzymie;

Estera ɛˈstɛra pn
Esther
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Estonia ɛˈstɔ̃ɲja pn
Estonie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Estonka ɛˈstɔ̃ŋka n
Estonienne
kobieta lub dziewczyna narodowości estońskiej, obywatelka Estonii

Estończyk ɛˈstɔ̃j̃n͇t͡ʃɨk n
Estonien Estonienne
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości estońskiej, obywatel Estonii, mieszkaniec Estonii

Etiopczyk ɛˈtʲjɔpt͡ʃɨk n
Éthiopien
obywatel Etiopii

Etiopia ɛˈtʲjɔpʲja pn
Éthiopie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce;

Etna pn
Etna
(geografia, geograficzny) czynny wulkan położony na Sycylii, we Włoszech;

Etolia ɛˈtɔlʲja pn
Étolie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w starożytnej Grecji

Etruria ɛˈtrurʲja pn
Étrurie
(starożytność) (geografia, geograficzny) starożytna kraina w środkowej Italii nad Morzem Tyrreńskim, zasiedlona przez Etrusków w I tys. p.n.e., podbita przez Rzymian w III w. p.n.e.;

Etrusk ˈɛtrusk n
Étrusque
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) przedstawiciel starożytnego ludu zamieszkującego Etrurię w środkowej Italii, wykształconego między XI a IX wiekiem p.n.e.

Etruska ɛˈtruska n
Étrusque
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) przedstawicielka starożytnego ludu zamieszkującego Etrurię w środkowej Italii, wykształconego między XI a IX wiekiem p.n.e.

Eubeja pn
Eubée
(geografia, geograficzny) przybrzeżna wyspa grecka w zachodniej części Morza Egejskiego;

Eucheriusz pn
Eucher
(rzadki, rzadko używany) imię męskie

Eufemia ɛwˈfɛ̃mʲja pn
Eufémie
imię żeńskie;

Eufemiusz pn
Euphémius
imię męskie;

Eufrat ˈɛwfrat pn
Euphrate
(geografia, geograficzny) rzeka w Azji, przepływa przez Turcję, Syrię i Irak;

Eufrozyna ˌɛwfrɔˈzɨ̃na pn
Euphrosyne
(mitologia, mitologiczny) jedna z mitologicznych Charyt;
imię żeńskie;

Eugenia ɛwˈɡɛ̃ɲja pn
Eugénie
imię żeńskie;

Eugeniusz ɛwˈɡɛ̃ɲuʃ pn
Eugène
imię męskie;

Euklides ɛwˈklʲidɛs pn
Euclide
grecki matematyk;

Eurazja ɛwˈrazʲja n
Eurasie
(geografia, geograficzny) największy kontynent na Ziemi, podzielony umownie na Europę i Azję;

Europa ɛwˈrɔpa pn
Europe
(geografia, geograficzny) część świata położona na półkuli północnej, stanowiąca razem z Azją kontynent zwany Eurazją;
(mitologia grecka) królewna tyryjska i królowa kreteńska, córka Agenora i kochanka Zeusa oraz matka Minosa, Radamantysa i Sarpedona;
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Jowisza;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 52;

Europa Południowa n
Europe du Sud
(geografia, geograficzny) różnie definiowany region znajdujący się na południe od Europy Środkowej

Europa Północna n
Europe du Nord
(geografia, geograficzny) różnie definiowany region znajdujący się na północ od Europy Środkowej

Europa Zachodnia ɛwˈrɔpa zaˈxɔdʲɲa pn
Europe de l'Ouest
(geografia, geograficzny) nazwa stosowana dla określenia państw zachodniej części Europy, ze względu na ich przynależność geograficzną, historyczną i kulturową;

Europa Środkowa ɛwˈrɔpa ɕrɔtˈkɔva pn
Europe centrale
(geografia, geograficzny) region w centralnej Europie;

Europa Środkowo-Wschodnia ɛwˈrɔpa ˌɕrɔtkɔvɔ‿ˈfsxɔdʲɲa pn
Europe médiane
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część Europy, obejmujący kraje dawnego bloku socjalistycznego;

Europejczyk ˌɛwrɔˈpɛjt͡ʃɨk n
Européen
mieszkaniec Europy

Europejka ˌɛwrɔˈpɛjka n
Européenne
mieszkanka Europy

Europol ɛwˈrɔpɔl pn
Europol
Europejski Urząd Policji, agencja policyjna z siedzibą w Hadze;

Eustachy ɛwˈstaxɨ pn
Eustache
imię męskie;

Euzebia ɛwˈzɛbʲja pn
Eusébie
imię żeńskie;

Ewa ˈɛva pn
Ève
(biblijny) biblijne imię pierwszej kobiety oraz protoplastki rodu ludzkiego;
imię żeńskie;

Ewaryst pn
Évariste
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Ewelina ˌɛvɛˈlʲĩna pn
Eveline Evelynn
imię żeńskie;

Ezdrasz ˈɛzdraʃ pn
Esdras
imię męskie;

Ezechiasz pn
Ézéchias
(biblijny) imię męskie

Ezop ˈɛzɔp pn
Ésope
(historia, historyczny, historycznie) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) grecki bajkopisarz urodzony w VI w. p.n.e., pochodzący z miasta Mistra w Azji Mniejszej;

F-dur n
fa majeur
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku f (w zapisie nutowym z jednym bemolem)

F1 acronym
F1
= (sport, sportowy) Formuła 1;

FIFA ˈfʲifa acronym
FIFA
= (francuski) Fédération Internationale de Football Association → (sport, sportowy) Międzynarodowa Federacja Piłki Nożnej;

FSB ɛf‿ɛz‿ˈbɛ acronym
FSB
= Federalna Służba Bezpieczeństwa Federacji Rosyjskiej

Fabian ˈfabʲjãn pn
Fabien
imię męskie;

Faenza pn
Faenza
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Emilia-Romania;

Falun ˈfalũn pn
Falun
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Szwecji,

Fanar pn
Phanar
(geografia, geograficzny) historyczna dzielnica Stambułu zamieszkana tradycyjnie przez grecką diasporę;

Faon pn
Phaon
(mitologia grecka) heros i przewoźnik z wyspy Lesbos

Fatima faˈtʲĩma pn
Fatima
imię żeńskie

Faustyn pn
Faustin
imię męskie,

Faustyna fawˈstɨ̃na pn
Faustine
imię żeńskie;

Federacja Bośni i Hercegowiny pn
Fédération de Bosnie-et-Herzégovine
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dwóch części składowych tworzących Bośnię i Hercegowinę, zamieszkana w większości przez Boszniaków i Chorwatów;

Federacja Rosyjska ˌfɛdɛˈrat͡sʲja rɔˈsɨjska pn
Fédération de Russie
(oficjalnie) (urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Rosji

Federacyjna Republika Brazylii ˌfɛdɛraˈt͡sɨjna rɛˈpublʲika braˈzɨlʲji pn
République fédérative du Brésil
(geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Brazylii, państwa w Ameryce Południowej

Federalna Republika Somalii pn
République fédérale de Somalie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Somalii jako państwa

Felicja fɛˈlʲit͡sʲja pn
Félicie
imię żeńskie;

Felicjan fɛˈlʲit͡sʲjãn pn
Félicien
imię męskie;

Fenicja fɛ̃ˈɲit͡sʲja pn
Phénicie
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna kraina wschodniego wybrzeża Morza Śródziemnego, obejmująca tereny dzisiejszego Libanu i zachodniej części Syrii;

Fenicjanin ˌfɛ̃ɲiˈt͡sʲjä̃ɲĩn n
Phénicien
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Fenicji

Fenicjanka ˌfɛ̃ɲiˈt͡sʲjãŋka n
Phénicienne
(historia, historyczny, historycznie) mieszkanka Fenicji

Ferdynand fɛrˈdɨ̃nãnt pn
Ferdinand Fernand
imię męskie;

Fergana pn
Ferghana
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Uzbekistanie, w Kotlinie Fergańskiej, siedziba administracyjna wilajetu fergańskiego;

Ferrara pn
Ferrare
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Włoszech, w regionie Emilia-Romania;

Fez fɛs pn
Fès Fez
(geografia, geograficzny) miasto w Maroku;

Fidelis fʲiˈdɛlʲis pn
Fidèle
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Fidżi ˈfʲid͡ʒʲi pn
Fidji
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Oceanie Spokojnym;

Fidżyjczyk fʲiˈd͡ʒɨjt͡ʃɨk n
Fidjien
obywatel Fidżi

Fiesole pn
Fiesole Fésules
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w prowincji Florencja;

Filadelfia ˌfʲilaˈdɛlfʲja pn
Philadelphie
(geografia, geograficzny) miasto na północno-wschodnim wybrzeżu USA, w stanie Pensylwania;

Fileasz pn
Phileas
imię męskie;

Filip ˈfʲilʲip pn
Philippe
imię męskie;

Filipinka ˌfʲilʲiˈpʲĩnka n
Philippine
obywatelka Filipin

Filipiny ˌfʲilʲiˈpʲĩnɨ pn
Philippines
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Filoktet fʲiˈlɔktɛt pn
Philoctète
(mitologia, mitologiczny) postać z mitologii greckiej, król Tesalii, łucznik, spadkobierca łuku Heraklesa i zabójca Parysa;

Filomena ˌfʲilɔ̃ˈmɛ̃na pn
Philomène
imię żeńskie;

Filon ˈfʲilɔ̃n pn
Philon
imię męskie;

Fin fʲĩn n
Finlandais Finnois
człowiek narodowości fińskiej, obywatel Finlandii, mieszkaniec Finlandii

Finka ˈfʲĩnka n
Finlandaise
(etnografia, etnograficzny) kobieta narodowości fińskiej lub obywatelka Finlandii

Finlandia fʲĩnˈlãndʲja pn
Finlande
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Helsinkach;

Fionia pn
Fionie
(geografia, geograficzny) wyspa Danii, położona między Półwyspem Jutlandzkim a Zelandią;

Fis-dur n
fa dièse majeur
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku fis (w zapisie nutowym z sześcioma krzyżykami)

Flandria ˈflãndrʲja pn
Flandre Flandres
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna we Francji, Belgii i Holandii
(geografia, geograficzny) (administracja) region Belgii;

Flandria Wschodnia ˈflãndrʲja ˈfsxɔdʲɲa pn
Flandre-Orientale
(geografia, geograficzny) prowincja w Belgii;

Flandria Zachodnia pn
Flandre-Occidentale Flandre occidentale
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w zachodniej Belgii, nad Morzem Północnym;

Flora ˈflɔra pn
Flora
imię żeńskie;

Florencja flɔˈrɛ̃nt͡sʲja pn
Florence
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech;

Florentyna pn
Florence Florentine
imię żeńskie;

Florian ˈflɔrʲjãn pn
Florian
imię męskie;

Fobos ˈfɔbɔs pn
Phobos
(astronomia, astronomiczny) większy i bliższy z dwóch księżyców Marsa;

Foggia pn
Foggia
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w południowych Włoszech, w Apulii; stolica prowincji Foggia (1.2);

Formuła 1 n
Formule 1
cykl prestiżowych międzynarodowych wyścigów samochodowych;

Fort-de-France pn
Fort-de-France
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Martyniki, francuskiego departamentu zamorskiego położonego na Karaibach;

Franche-Comté n
Franche-Comté
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w środkowo-wschodniej Francji;

Franciszek frãɲˈt͡ɕiʃɛk pn
François
imię męskie;

Franciszka frãɲˈt͡ɕiʃka pn
Françoise
imię żeńskie;

Francja ˈfrãnt͡sʲja n
France
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Europie, ze stolicą w Paryżu;

Francuz ˈfrãnt͡sus n
Français
człowiek narodowości francuskiej, obywatel Francji, mieszkaniec Francji

Francuzka frãnˈt͡suska n
Française
kobieta lub dziewczyna narodowości francuskiej, obywatelka Francji

Frankfurt nad Odrą pn
Francfort-sur-l'Oder
(geografia, geograficzny) miasto na prawach powiatu, leżące na zachodnim brzegu Odry, we wschodniej części Niemiec w kraju związkowym Brandenburgia;

Frankijka n
Franque
(dawniej, dawny) Europejka (nazwa używana w Lewancie, z perspektywy Greków i muzułmanów)
(historia, historyczny, historycznie) przedstawicielka zachodniogermańskiego plemienia powstałego w III wieku;

Fredegunda pn
Frédégonde
imię żeńskie

Freja ˈfrɛja pn
Freyja
nordycka bogini z rodu wanów asgardskich, bóstwo wegetacji, miłości, płodności, magii i wojny;

Frosinone pn
Frosinone
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Lacjum;

Fryburg pn
Fribourg
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii nad rzeką Sarine, stolica kantonu Fryburg (1.2);
(geografia, geograficzny) (administracja) jeden z kantonów Szwajcarii;

Fryderyk frɨˈdɛrɨk pn
Frédéric
imię męskie;

Fryderyka ˌfrɨdɛˈrɨka pn
Frédérique
imię żeńskie;

Frygia pn
Phrygie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina w zachodniej części Azji Mniejszej ze stolicą w Gordionie, niezależne królestwo a później prowincja rzymska;

Frygijczyk n
Phrygien
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) mieszkaniec Frygii

Fryzja Wschodnia pn
Frise orientale
(geografia, geograficzny) nadmorski region w północno-wschodnich Niemczech, w kraju związkowym Dolna Saksonia, stanowi środkowy odcinek Fryzji;

Fudżajra pn
Fujaïrah
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, położone nad Zatoką Omańską, stolica emiratu Fudżajra;

Fudżi ˈfud͡ʒʲi pn
Fuji
(geografia, geograficzny) wulkan i zarazem najwyższy szczyt Japonii leżący na wyspie Honsiu;

Fulda pn
Fulda
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto powiatowe w Niemczech, w kraju związkowym Hesja, położone nad rzeką Fuldą (1.2);

Furlanka n
Frioulienne
(etnografia, etnograficzny) przedstawicielka romańskiej grupy etnicznej zamieszkującej północno-wschodnie Włochy (w szczególności Friuli)

G-dur n
sol majeur
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku g (w zapisie nutowym z jednym krzyżykiem)

G8 acronym
G8
(ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forum polityczno-gospodarcze zrzeszające osiem najbardziej wpływowych państw świata, tj. Wielką Brytanię, Francję, Niemcy, Włochy, Japonię, Stany Zjednoczone, Kanadę i Rosję;

GMO ɟɛ‿ɛ̃m‿ˈɔ acronym
OGM
(rolnictwo, rolniczy) (biologia, biologiczny) organizm zmodyfikowany genetycznie;

Gabon ˈɡabɔ̃n pn
Estuaire de Gabon
(geografia, geograficzny) (potocznie, potoczny) Estuaire de Gabon, wspólne estuarium rzek Komo i Ebe w Gabonie (1.1)
Gabon
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Gabriel ˈɡabrʲjɛl pn
Gabriel
imię męskie;

Gabriela ɡaˈbrʲjɛla pn
Gabrielle
imię żeńskie;

Gad ɡat n
Gad
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Biblii jeden z synów Jakuba;

Gaeta pn
Gaète
(geografia, geograficzny) miasto portowe we Włoszech, na wybrzeżu Morza Tyrreńskiego, w regionie Lacjum, prowincji Latina;

Gagra pn
Gagra
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Abchazji, położone nad Morzem Czarnym, u stóp Kaukazu;

Gaja ˈɡaja pn
Gaïa
(mitologia grecka) kosmologiczna grecka bogini, personifikacja matki-ziemi;

Gal ɡal n
Gaulois
mieszkaniec starożytnej Galii;

Galacja pn
Galatie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina w centralnej Azji Mniejszej;

Galaktyka Andromedy ɡaˈlaktɨka ˌãndrɔ̃ˈmɛdɨ pn
galaxie d'Andromède
(astronomia, astronomiczny) galaktyka spiralna w gwiazdozbiorze Andromedy oznaczona jako M31;

Galata n
Galate
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Galacji;

Galia ˈɡalʲja pn
Gaule
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Europie Zachodniej zamieszkiwana przez plemiona celtyckie

Galicja ɡaˈlʲit͡sʲja pn
Galicie
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) ziemie dawnej Rzeczypospolitej, które znalazły się w latach 1772–1918 pod zaborem austriackim;

Galilea ˌɡalʲiˈlɛa pn
Galilea
(geografia, geograficzny) gmina w Hiszpanii, w prowincji La Rioja;
Galilée
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (biblijny) kraina historyczna na obszarze Palestyny i północnego Izraela, pomiędzy Morzem Śródziemnym a rzeką Jordan;

Gambia ˈɡãmbʲja pn
Gambie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Gandawa ɡãnˈdava pn
Gand
(geografia, geograficzny) miasto w Belgii;

Gandhi ˈɡaːn.d̪ʱi pn
Gandhi
jeden z twórców współczesnej państwowości indyjskiej i propagator pacyfizmu jako środka walki politycznej;

Gargantua pn
Gargantua
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię olbrzyma z fantastyczno-satyrycznej epopei powieściowej François Rabelais; gigantyczny, rubaszny żarłok i opój o dobrotliwym usposobieniu;

Garo n
Garo
(etnografia, etnograficzny) lud zamieszkujący stan Meghalaya w Indiach oraz przygraniczne obszary Bangladeszu;

Garonna ɡaˈrɔ̃nːa pn
Garonne
(geografia, geograficzny) rzeka w południowo-zachodniej Francji;

Garuda pn
Garuda
(mitologia, mitologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) hinduistyczne i buddyjskie bóstwo przedstawiane w postaci orła, zwykle o ludzkim ciele w złotych lub czerwonych barwach;

Gaskonia pn
Gascogne
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowo-zachodniej Francji;

Gaskonka n
Gasconne
kobieta z Gaskonii; mieszkanka tej krainy

Gaskończyk n
Gascon
mężczyzna z Gaskonii

Gatczyna pn
Gatchina
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w środkowej części obwodu leningradzkiego;

Gaza ˈɡaza pn
Gaza
(geografia, geograficzny) miasto w Autonomii Palestyńskiej;

Gazańczyk n
gazaoui
obywatel Strefy Gazy

Genewa ɡɛ̃ˈnɛva pn
Genève
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii;
(administracja) (geografia, geograficzny) kanton w Szwajcarii;

Genowefa ˌɡɛ̃nɔˈvɛfa pn
Geneviève Ginette
imię żeńskie;

Genua ɡɛ̃ˈnu<sup>w</sup>a pn
Gênes
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, stolica regionu Liguria;

Georgia pn
Géorgie
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w południowo-wschodniej części USA, ze stolicą w Atlancie;

Georgia Południowa pn
Géorgie du Sud
(geografia, geograficzny) brytyjska wyspa na południowym Atlantyku, stanowiąca część zamorskiego terytorium Georgia Południowa i Sandwich Południowy;

Geraldyna pn
Géraldine Geraldine
imię żeńskie;

German ˈɡɛrmãn pn
Germain
imię męskie

Germania ɡɛrˈmãɲja pn
Germanie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna nazwa ziem na wschód od Renu i na północ od Dunaju;

Germanin n
Allemand
(etnografia, etnograficzny) członek plemienia indoeuropejskiego zamieszkującego w średniowieczu tereny północnej i środkowo-północnej Europy;

Gerontiusz pn
Geraint
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie

Gertruda ɡɛrˈtruda pn
Gertrude
imię żeńskie;

Gerwazy ɡɛrˈvazɨ pn
Gervais
imię męskie;

Ges-dur n
sol bemol majeur
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku ges (w zapisie nutowym z sześcioma bemolami)

Geszur pn
Gueshour
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowej części Golanu, na wschód od Jeziora Galilejskiego;

Ghana ˈɡãna pn
Ghana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Akrze;

Gibraltar ɟiˈbraltar pn
Gibraltar
(geografia, geograficzny) skalisty półwysep na południowym wybrzeżu Półwyspu Iberyjskiego

Gilbert ˈɟilbɛrt pn
Gilbert
imię męskie;

Gioconda pn
Joconde
(sztuka) kobieta sportretowana na słynnym obrazie Leonarda da Vinci

Glarus pn
Glaris
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Szwajcarii, w Alpach Glarneńskich;
(geografia, geograficzny) (administracja) kanton w Szwajcarii położony we wschodniej części kraju;

Gliceriusz pn
Glycérius
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie

Goa pn
Goa
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na zachodnim wybrzeżu Półwyspu Indyjskiego, nad Morzem Arabskim;

Godfryd ˈɡɔtfrɨt pn
Godefroy
imię męskie;

Godzilla ɡɔˈd͡ʑilːa pn
Godzilla
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gigantyczny, fantastyczny potwór z japońskiej serii komiksów i filmów;

Golgota pn
Golgotha
(geografia, geograficzny) (biblijny) niewielkie wzniesienie w Jerozolimie, na którym miał umrzeć Jezus;

Gonsalwy pn
Gonzalve
imię męskie;

Gordian ˈɡɔrdʲjãn pn
Gordien
imię męskie

Gordion pn
Gordion
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w Azji Mniejszej, stolica Frygii;

Gori pn
Gori
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Gruzji, stolica regionu Wewnętrzna Kartlia;

Gorycja pn
Gorizia
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Friuli-Wenecja Julijska;

Goszen pn
Goshen
(biblijny) biblijna kraina w Delcie Nilu

Gouda pn
Gouda
(geografia, geograficzny) miasto położone w zachodniej części Holandii;

Gracjan ˈɡrat͡sʲjãn pn
Gratien
imię męskie;

Granatka pn
Grenadière
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) nazwa posiadłości z powieści Balzaka pod tym samym tytułem;

Grand Est pn
Grand Est
(geografia, geograficzny) (administracja) położony na wschodzie Francji region administracyjny obejmujący Szampanię, Lotaryngię i Alzację;

Graz pn
Graz
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Austrii, stolica kraju związkowego Styria, położone nad rzeką Murą, u podnóża Alp Styryjskich;

Grecja ˈɡrɛt͡sʲja pn
Grèce
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie, ze stolicą w Atenach;

Greczynka ɡrɛˈt͡ʃɨ̃nka n
Grecque
osoba płci żeńskiej narodowości greckiej, obywatelka Grecji, mieszkanka Grecji

Grek ɡrɛk n
Grec grec
człowiek narodowości greckiej, obywatel Grecji, mieszkaniec Grecji

Grenada ɡrɛ̃ˈnada pn
Grenade
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Hiszpanii;
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Grenadyn, największa wyspa państwa Grenada (1.1)

Grenadyny pn
Grenadines
(geografia, geograficzny) grupa wysp karaibskich położonych między wyspami Saint Vincent i Grenadą;

Grenlandczyk n
Groenlandais
mieszkaniec Grenlandii

Grenlandia ɡrɛ̃nˈlãndʲja pn
Groenland
(geografia, geograficzny) ogromna arktyczna wyspa na północnym Atlantyku;

Grenlandka n
Groenlandaise
mieszkanka Grenlandii

Grenoble pn
Grenoble
(geografia, geograficzny) miejscowość w południowo-wschodniej Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy;

Gruzin ˈɡruʑĩn n
Géorgien
osoba narodowości gruzińskiej lub obywatel Gruzji

Gruzinka ɡruˈʑĩŋka n
Géorgienne
kobieta lub dziewczyna narodowości gruzińskiej lub obywatelka Gruzji

Gruzja ˈɡruzʲja pn
Géorgie
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo na Kaukazie, ze stolicą w Tbilisi;

Gryzonia ɡrɨˈzɔ̃ɲja pn
Grisons
(geografia, geograficzny) jeden z dwudziestu sześciu szwajcarskich kantonów;

Grzegorz ˈɡʒɛɡɔʃ pn
Grégoire Grégory
imię męskie;

Guam ˈɡu<sup>w</sup>ãm pn
Guam
(geografia, geograficzny) wyspa w Oceanii;

Gudauta pn
Goudaouta
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Abchazji, położone na wybrzeżu Morza Czarnego;

Gudźarat pn
Gujarat
(geografia, geograficzny) stan w Indiach, leżący w północno-zachodniej części kraju;

Guernsey pn
Guernesey
(geografia, geograficzny) wyspa w Europie;

Gujana Brytyjska pn
Guyane britannique
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawna posiadłość brytyjska w Ameryce Południowej;

Gujana Francuska ɡuˈjãna frãnˈt͡suska pn
Guyane Guyane française
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) francuskie terytorium zależne o statusie departamentu zamorskiego, położone w północno-wschodniej części Ameryki Południowej, nad Oceanem Atlantyckim;

Gujenna pn
Guyenne
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowo-zachodniej Francji;

Guria pn
Gourie
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej Gruzji

Gusiew pn
Goussev
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w obwodzie kaliningradzkim w Rosji;

Gustaw ˈɡustaf pn
Gustave
imię męskie;

Gwadelupa ˌɡvadɛˈlupa pn
Guadeloupe
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) departament i region zamorski Francji w archipelagu Małych Antyli ze stolicą w Basse-Terre;
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Małych Antyli należąca do Gwadelupy (1.1);

Gwadelupczyk n
Guadeloupéen
mieszkaniec Gwadelupy

Gwadelupka n
Guadeloupéenne
mieszkanka Gwadelupy

Gwardiejsk pn
Gvardeïsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w obwodzie kaliningradzkim, położone na prawym brzegu Pregoły;

Gwatemala ˌɡvatɛ̃ˈmala pn
Guatemala
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Ameryce Środkowej;

Gwatemalczyk ˌɡvatɛ̃ˈmalt͡ʃɨk n
Guatémaltèque
obywatel Gwatemali

Gwatemalka ˌɡvatɛ̃ˈmalka n
Guatémaltèque
obywatelka Gwatemali

Gwiazda Poranna ˈɡvʲjazda pɔˈrãnːa pn
étoile du matin
(astronomia, astronomiczny) Wenus widoczna nad horyzontem przed wschodem Słońca

Gwidon pn
Guidon
imię męskie

Gwinea ɡvʲĩˈnɛa pn
Guinée
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
(geografia, geograficzny) kraina w Afryce, położona głównie nad Zatoką Gwinejską, ciągnie się od masywu Futa Dżalon po krańce pustyni Namib;

Gwinea Bissau ɡvʲĩˈnɛa ˈbʲisːaw pn
Guinée-Bissau Guinée-Bissao
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Afryce ze stolicą w Bissau;

Gwinea Równikowa ɡvʲĩˈnɛa ˌruvʲɲiˈkɔva pn
Guinée équatoriale
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Gymnopedia pn
Gymnopédies
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święto w starożytnej Sparcie poświęcone Apollinowi, Artemidzie i Dionizosowi, podczas którego odbywały się zawody lekkoatletyczne;

Góra Oliwna pn
Jardin des Oliviers Mont des Oliviers
(geografia, geograficzny) wzniesienie nieopodal starego miasta Jerozolimy w Judei;

Górna Angara pn
Angara supérieure Haute-Angara
(geografia, geograficzny) rzeka w Buriacji, wpadająca do jeziora Bajkał;

Górna Austria pn
Haute-Autriche
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w zachodniej Austrii ze stolicą w Linzu;

Górna Bawaria pn
Haute-Bavière
(geografia, geograficzny) (administracja) okręg i rejencja w południowej Bawarii ze stolicą w Monachium;

Górna Garonna pn
Haute-Garonne
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Oksytania;

Górna Korsyka pn
Haute-Corse
(geografia, geograficzny) (administracja) departament francuski leżący w północnej części wyspy Korsyki;

Górna Kraina pn
Haute-Carniole
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Słowenii, część Krainy;

Górna Loara pn
Haute-Loire
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Owernia-Rodan-Alpy;

Górna Marna pn
Haute-Marne
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Grand Est w dolinie rzeki Marny;

Górna Normandia pn
Haute-Normandie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawny region administracyjny położony na północy Francji;

Górna Sabaudia pn
Haute-Savoie
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Owernia-Rodan-Alpy;

Górna Saona pn
Haute-Saône
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Burgundia-Franche-Comté;

Górny Ren pn
Haut-Rhin
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Grand Est;

Górny Śląsk pn
Haute-Silésie
(geografia, geograficzny) część Śląska należąca obecnie do Polski i Czech;

Górska Szoria pn
Chorie Chorie montagneuse
(geografia, geograficzny) kraina w azjatyckiej części Rosji, w południowej części obwodu kemerowskiego;

Górski Karabach ˈɡursʲci kaˈrabax pn
Haut-Karabagh
(geografia, geograficzny) terytorium w Azji, na obszarze Kaukazu, będące przedmiotem sporu między Armenią i Azerbejdżanem;

Góry Albańskie pn
monts Albains
(geografia, geograficzny) pas wzniesień w Kampanii Rzymskiej, na południowy wschód od Rzymu;

Góry Baskijskie pn
montagnes basques
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w północnej Hiszpanii, pomiędzy Górami Kantabryjskimi na zachodzie i Pirenejami na wschodzie;

Góry Betyckie pn
cordillères Bétiques
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w południowo-wschodniej części Półwyspu Iberyjskiego, w Hiszpanii;

Góry Gagryjskie pn
monts de Gagra
(geografia, geograficzny) pasmo górskie leżące na południu pasma głównego Wielkiego Kaukazu, na północnym wschodzie terytorium Gruzji, przy granicy z Rosją;

Góry Kambryjskie pn
monts Cambriens
(geografia, geograficzny) stary, silnie zniszczony masyw górski położony w środkowej Walii;

Góry Kantabryjskie pn
cordillère Cantabrique monts Cantabriques
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w północnej części Hiszpanii na Półwyspie Iberyjskim, położone na północnym skraju Mesety Iberyjskiej, usytuowane równolegle do wybrzeża Zatoki Biskajskiej;

Góry Katalońskie pn
Système méditerranéen catalan
(geografia, geograficzny) góry w północno-wschodniej Hiszpanii rozciągające się wzdłuż brzegu Morza Śródziemnego, od Pirenejów do doliny rzeki Ebro;

Góry Skaliste ˈɡurɨ skaˈlʲistɛ pn
Rocheuses Montagnes Rocheuses
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w Ameryce Północnej;

Góry Skandynawskie pn
Alpes scandinaves Scandes
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w zachodniej i północnej części Półwyspu Skandynawskiego, ciągnący się wzdłuż wybrzeża Oceanu Atlantyckiego, na terytorium Norwegii, Szwecji i częściowo Finlandii;

Góry Sybińskie pn
monts Cindrel
(geografia, geograficzny) góry w środkowej Rumunii na zachód od rzeki Aluty, część Karpat Południowych;

Góry Toledańskie pn
monts de Tolède
(geografia, geograficzny) łańcuch górski na Półwyspie Iberyjskim oddzielający doliny Tagu i Gwadiany;

Góry Zachodniorumuńskie pn
Carpates occidentales roumaines
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w Karpatach, na terenie Rumunii;

Göteborg pn
Göteborg
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodniej Szwecji, położone nad cieśniną Kattegat;

H-dur n
si majeur
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku h (w zapisie nutowym z pięcioma krzyżykami)

HIV xʲif acronym
VIH
(medycyna, medyczny) wirus wywołujący AIDS;

Habakuk pn
Habacuc
(biblijny) postać biblijna, jeden z proroków starotestamentowych; metonimicznie również jego dzieło;

Hadrian ˈxadrʲjãn pn
Adrien
imię męskie;

Haga ˈxaɡa pn
La Haye
(geografia, geograficzny) miasto w Holandii;

Haitańczyk ˌxa<sup>j</sup>iˈtãj̃n͇t͡ʃɨk n
Haïtien
obywatel Haiti

Haiti xaˈ<sup>j</sup>itʲi pn
Haïti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej w archipelagu Antyli;

Hajfong pn
Hải Phòng
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej części Wietnamu, w delcie Rzeki Czerwonej, nad Zatoką Tonkińską;

Haloze pn
Haloze
(geografia, geograficzny) region Słowenii

Hama pn
Hama
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Syrii;

Hamadan pn
Hamadan
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie;

Hamburg ˈxãmburk pn
Hambourg
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech;
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy Niemiec

Hamza pn
Hamza
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) podziemny ciek wodny w Brazylii odwadniający Basen Amazonki;

Hana ˈxãna pn
Hanaquie
(geografia, geograficzny) region etniczny w środkowych Morawach w Czechach

Hannonia pn
Hainaut
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna i średniowieczne hrabstwo, położone w południowych Niderlandach, jej stołecznym miastem jest Mons;

Hanoi ˈxãnɔj pn
Hanoï
(geografia, geograficzny) stolica Wietnamu;

Hanower pn
Hanovre
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Niemczech, stolica Dolnej Saksonii;

Harare xaˈrarɛ pn
Harare
(geografia, geograficzny) stolica Zimbabwe;

Harbin pn
Harbin
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Chinach, położone w Mandżurii;

Hauts-de-France pn
Hauts-de-France
(geografia, geograficzny) (administracja) rejon administracyjny w północnej Francji;

Hawaje xaˈvajɛ pn
Hawaï Hawaii
(geografia, geograficzny) archipelag wysp na Oceanie Spokojnym;

Hawr pn
Le Havre
(geografia, geograficzny) duże miasto portowe w północnej Francji, w Normandii;

Hazar n
Hazara
(etnografia, etnograficzny) członek ludu częściowo pochodzenia mongolskiego zamieszkującego Hazaradżat w środkowym Afganistanie;

Hazaradżat n
Hazaradjat
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) historyczny region w środkowym Afganistanie;

Hazarka n
Hazara
(etnografia, etnograficzny) przedstawicielka ludu zamieszkującego Hazaradżat w środkowym Afganistanie;

Hebrajczyk n
Hébreu
(biblijny) (etnografia, etnograficzny) członek starożytnego, półkoczowniczego ludu semickiego posługującego się biblijnym językiem hebrajskim

Hektor ˈxɛktɔr pn
Hector
(mitologia grecka) królewicz i najdzielniejszy bohater trojański, syn Priama
imię męskie;

Helena xɛˈlɛ̃na pn
Hélène
(oficjalnie) (urzędowy) imię żeńskie;
(mitologia grecka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) królowa spartańska i najpiękniejsza kobieta na świecie; córka Zeusa i Ledy, siostra Polideukesa (Polluksa), Kastora i Klitajmestry oraz żona Menelaosa i ukochana Parysa;

Helga ˈxɛlɡa pn
Helga
imię żeńskie;

Helweta n
Helvète
(starożytność) (etnografia, etnograficzny) członek starożytnego ludu celtyckiego, którego ziemie podbite zostały przez Rzymian w I w. p.n.e.;

Helwetka n
Helvète
(starożytność) (etnografia, etnograficzny) członkini starożytnego ludu celtyckiego, którego ziemie podbite zostały przez Rzymian w I w. p.n.e.

Helwidiusz pn
Elvidio
imię męskie

Henryk ˈxɛ̃nrɨk pn
Henri
imię męskie;

Henryka xɛ̃nˈrɨka pn
Henriette
imię żeńskie;

Herat pn
Hérat
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodnim Afganistanie, w prowincji Herat;

Herceg-Bośnia xɛrt͡sɛɡˈbɔɕɲa pn
Herzég-Bosnie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie na Półwyspie Bałkańskim ze stolicą w Sarajewie;

Herkulanum pn
Herculanum
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone w pobliżu obecnego Herkulanum (1.1), zniszczone podczas wybuchu Wezuwiusza w 79 roku n.e.;

Herkules xɛrˈkulɛs pn
Hercule
(mitologia rzymska) mityczny heros;
imię męskie;
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór na półkuli północnej;

Hermon pn
Hermon
(geografia, geograficzny) (biblijny) najwyższy szczyt łańcucha górskiego Antylibanu;

Herod ˈxɛrɔt pn
Hérode
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie;

Hesja ˈxɛsʲja n
Hesse
(geografia, geograficzny) kraj związkowy i kraina historyczna w Republice Federalnej Niemiec ze stolicą w Wiesbaden;

Hesja Nadreńska pn
Hesse rhénane
(geografia, geograficzny) kraina w Niemczech, na zachodnim brzegu Renu, przed 1945 rokiem stanowiła część Hesji, obecnie w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat;

Hestia ˈxɛstʲja pn
Hestia
(mitologia grecka) bogini ogniska domowego oraz świętego i wiecznego ognia, utożsamiana z rzymską Westą, symbol domu i rodziny;

Hesyjczyk n
Hessien
mieszkaniec Hesji

Hesyjka n
Hessienne
mieszkanka Hesji

Hezbollah xɛzˈbɔlːax n
Hezbollah
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) libańska partia polityczna muzułmańskich szyitów;

Hiacynta pn
Jacinthe
imię żeńskie;

Hieronim xʲjɛˈrɔ̃ɲĩm pn
Jérôme Gérôme
imię męskie;

Hieronima pn
Jéromine
imię żeńskie

Hilary xʲiˈlarɨ pn
Hilaire
imię męskie;

Hildegarda ˌxʲildɛˈɡarda pn
Hildegarde
imię żeńskie;

Himalaje ˌxʲĩmaˈlajɛ pn
Himalaya
(geografia, geograficzny) łańcuch górski położony w południowej Azji, najwyższy na Ziemi;

Hindukusz xʲĩnˈdukuʃ pn
Hindou Kouch Hindu Kush
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w środkowej części Azji leżące w północno-zachodnim Pakistanie oraz środkowym i wschodnim Afganistanie;

Hiob xʲjɔp pn
Job
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać biblijna;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Hipolit xʲiˈpɔlʲit pn
Hippolyte
imię męskie;

Hiroszima ˌxʲirɔˈʃʲĩma pn
Hiroshima
(geografia, geograficzny) miasto w Japonii, na wyspie Honsiu;

Hisar pn
Hisor
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w Tadżykistanie;

Hiszpan ˈxʲiʃpãn n
Espagnol espagnol
człowiek narodowości hiszpańskiej, obywatel Hiszpanii, mieszkaniec Hiszpanii

Hiszpania xʲiʃˈpãɲja pn
Espagne
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie położone na Półwyspie Iberyjskim ze stolicą w Madrycie;

Hiszpanka xʲiʃˈpãnka n
Espagnole
kobieta lub dziewczyna narodowości hiszpańskiej, obywatelka Hiszpanii, mieszkanka Hiszpanii

Hokkaido n
Hokkaido Hokkaïdo
(geografia, geograficzny) wyspa nad Oceanem Spokojnym, druga pod względem wielkości wyspa Japonii;

Holandia xɔˈlãndʲja pn
Hollande
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej części Królestwa Niderlandów;
Hollande Pays-Bas
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Holandia Południowa pn
Hollande-Méridionale Hollande-du-Sud
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja Holandii, ze stolicą w Hadze, położona wzdłuż wybrzeża Morza Północnego;

Holender xɔˈlɛ̃ndɛr n
Hollandais Néerlandais
człowiek narodowości holenderskiej, obywatel Holandii, mieszkaniec Holandii

Holenderka ˌxɔlɛ̃nˈdɛrka n
Hollandaise
kobieta lub dziewczyna narodowości holenderskiej, obywatelka Holandii, mieszkanka Holandii

Holofernes pn
Holopherne
(biblijny) postać biblijna, wódz babilońskiej armii Nabuchodonozora zdekapitowany przez Judytę;

Holsztyn pn
Holstein
(geografia, geograficzny) kraina położona u nasady Półwyspu Jutlandzkiego, obecnie w całości w Niemczech;

Homer ˈxɔ̃mɛr pn
Homère
(starożytność) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny grecki epik, pieśniarz i poeta, autor „Iliady” i „Odysei”;
imię męskie

Honduras xɔ̃nˈduras pn
Honduras
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Hongkong ˈxɔ̃ŋkːɔ̃ŋk pn
Hong Kong Hongkong
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) specjalny region administracyjny w Chinach nad Morzem Południowochińskim;

Honoriusz pn
Honoré
imię męskie;

Horacy xɔˈrat͡sɨ pn
Horace
imię męskie;

Horeb pn
Horeb
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biblijna góra, na której Jahwe powołał Mojżesza i objawił się Eliaszowi, utożsamiana niekiedy z górą Synaj;

Horus ˈxɔrus pn
Horus
(mitologia egipska) staroegipski bóg nieba, opiekun monarchii egipskiej;

Houston pn
Houston
(geografia, geograficzny) (administracja) największe miasto stanu Teksas, w Stanach Zjednoczonych;

Huang He pn
Huang He
(geografia, geograficzny) Rzeka Żółta, rzeka w północnych Chinach,

Hubal pn
Houbal
(mitologia arabska) przedislamski bóg słońca i księżyca, najwyższa postać panteonu mekkańskiego;

Hubert ˈxubɛrt pn
Hubert
imię męskie;

Hugo ˈxuɡɔ pn
Hugues
imię męskie;

Humań pn
Ouman
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na Ukrainie;

Hun n
Hun
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) członek koczowniczego ludu, który ok. 370 r. najechał Europę;

Hurghada xurˈɡada pn
Hurghada
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnim Egipcie, na wybrzeżu Morza Czerwonego;

Hutu pn
Hutu
(etnografia, etnograficzny) jedna z trzech grup ludności zamieszkujących Rwandę i Burundi;

Hypatia pn
Hypatie
(historia, historyczny, historycznie) aleksandryjska filozofka neoplatońska i matematyczka działająca w IV w.;

IGO acronym
EEE
= (biologia, biologiczny) inwazyjny gatunek obcy;

IPP acronym
IPP
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) inhibitor pompy protonowej

Ibrahim iˈbraxʲĩm pn
Ibrahim
imię męskie;

Ida ˈida pn
Ida
(astronomia, astronomiczny) planetoida średniej wielkości, o numerze 243, z głównego pasa asteroid;
imię żeńskie;

Idrijca pn
Idrijca
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na terenie Słowenii;

Ifigenia pn
Iphigénie
imię żeńskie;

Ignacy iɡˈnat͡sɨ pn
Ignace
imię męskie;

Ildefons ilˈdɛfɔ̃w̃s pn
Ildefonse
imię męskie;

Ilek pn
Ilek
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północno-zachodnim Kazachstanie i w Rosji zauralskiej, lewy dopływ Uralu;

Imeretia pn
Iméréthie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w zachodniej Gruzji

Imperium Rzymskie pn
Empire romain
(historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo obejmujące obszary basenu Morza Śródziemnego

Indie ˈĩndʲjɛ pn
Inde
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Indochiny Francuskie pn
Indochine française
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawna kolonia francuska w południowo-wschodniej Azji;

Indoeuropejczyk ˌĩndɔɛwrɔˈpɛjt͡ʃɨk n
Indo-Européen
(językoznawstwo, językoznawczy) członek grupy ludów posługujących się językami indoeuropejskimi;

Indonezja ˌĩndɔ̃ˈnɛzʲja pn
Indonésie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w południowo-wschodniej Azji ze stolicą w Dżakarcie;

Indonezyjczyk ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjt͡ʃɨk n
Indonésien
obywatel Indonezji

Ingria pn
Ingrie
kraina historyczna leżąca nad brzegiem Zatoki Fińskiej, na południe od Karelii a na wschód od Estonii, obecnie w granicach administracyjnych Rosji

Inguri pn
Ingouri
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Gruzji, płynąca przez Swanetię i Nizinę Kolchidzką, uchodzi do Morza Czarnego;

Innsbruck pn
Innsbruck
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Austrii, stolica kraju związkowego Tyrol, położone w dolinie rzeki Inn;

Instrucz pn
Instroutch
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w obwodzie kaliningradzkim, łącząc się z Węgorapą tworzy Pregołę;

Internet ĩnˈtɛrnɛt pn
Internet
(informatyka, informatyczny) międzynarodowa sieć komputerowa, międzysieć;

Io ˈi<sup>j</sup>ɔ pn
Io
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 85;
(mitologia grecka) kapłanka Hery w Argos, córka Inachosa, jedna z kochanek Zeusa;
(astronomia, astronomiczny) trzeci co do wielkości księżyc Jowisza;

Ipuć pn
Ipout
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w obwodzie mohylewskim Białorusi oraz smoleńskim i briańskim Rosji, dopływ Soży;

Irak ˈirak pn
Irak Iraq
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Bagdadzie;

Irakijka ˌiraˈcijka n
Irakienne
obywatelka Iraku

Iran ˈirãn pn
Iran
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Iranka iˈrãŋka n
Iranienne
obywatelka Iranu

Irańczyk iˈrãj̃n͇t͡ʃɨk n
Iranien
obywatel Iranu

Irbil pn
Erbil
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iraku;

Irena iˈrɛ̃na pn
Irène
imię żeńskie;

Ireneusz ˌirɛ̃ˈnɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Irénée
imię męskie;

Irkuck pn
Irkoutsk
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, na Syberii, położone nad rzeką Irkut;

Irkut pn
Irkout
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, lewy dopływ Angary;

Irlandczyk irˈlãnṭt͡ʃɨk n
Irlandais
osoba narodowości irlandzkiej, obywatel Irlandii; (także, też) mieszkaniec Irlandii Północnej

Irlandia irˈlãndʲja pn
Irlande
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
(geografia, geograficzny) wyspa między Oceanem Atlantyckim i Morzem Irlandzkim;

Irlandia Północna irˈlãndʲja puwˈnɔt͡sna pn
Irlande du Nord
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część składowa Wielkiej Brytanii;

Irlandka irˈlãntka n
Irlandaise
kobieta narodowości irlandzkiej, obywatelka Irlandii; (także, też) mieszkanka Irlandii Północnej

Irtysz pn
Irtych
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, północno-wschodnim Kazachstanie i zachodnich Chinach, lewy dopływ Obu;

Isa ˈisa pn
Isa Issa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) imię Jezusa Chrystusa w islamie

Iset pn
Isset
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji. lewy dopływ Tobołu; przepływa przez terytorium obwodu swierdłowskiego, kurgańskiego i tiumeńskiego;

Isfahan isˈfaxãn pn
Ispahan Isfahan
(geografia, geograficzny) miasto w Iranie, położone w oazie na Wyżynie Irańskiej, u stóp łańcucha górskiego Zagros;

Islamska Republika Mauretańska isˈlãmska rɛˈpublʲika ˌmawrɛˈtãj̃ska pn
République islamique de Mauritanie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Mauretanii

Islamski Emirat Afganistanu pn
Émirat islamique d'Afghanistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nieuznawane na arenie międzynarodowej państwo utworzone przez talibów w 1996 roku;

Islandczyk isˈlãnṭt͡ʃɨk n
Islandais
człowiek narodowości islandzkiej, obywatel Islandii, mieszkaniec Islandii

Islandia isˈlãndʲja pn
Islande
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, ze stolicą w Reykjaviku, obejmujące Islandię (1.1) i otaczające ją mniejsze wyspy;

Islandka isˈlãntka n
Islandaise
kobieta lub dziewczyna narodowości islandzkiej, obywatelka Islandii

Istria pn
Istrie
(geografia, geograficzny) półwysep w północnej części Morza Adriatyckiego, podzielony między Chorwację, Słowenię i Włochy;

Iszym pn
Ichim
(geografia, geograficzny) rzeka w północnym Kazachstanie i w Rosji zauralskiej, lewy dopływ Irtysza;

Itaka iˈtaka pn
Ithaque
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) grecka wyspa na Morzu Jońskim, u zachodnich wybrzeży Peloponezu;

Iwona iˈvɔ̃na pn
Yvonne
imię żeńskie;

Iworyjczyk ˌivɔˈrɨjt͡ʃɨk n
Ivoirien
obywatel Wybrzeża Kości Słoniowej

Iworyjka ˌivɔˈrɨjka n
Ivoirienne
obywatelka Wybrzeża Kości Słoniowej

Izaak iˈzaːk pn
Isaac
(biblijny) postać biblijna, jeden z izraelskich patriarchów;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Izabela ˌizaˈbɛla pn
Isabelle
imię żeńskie;

Izajasz iˈzajaʃ pn
Isaïe
(rzadki, rzadko używany) imię męskie, jedno z imion biblijnych;
(biblijny) postać biblijna, jeden z proroków starotestamentowych; metonimicznie również jego dzieło;

Izmir pn
Izmir
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w zachodniej Turcji nad Zatoką Izmirską;

Izolda iˈzɔlda pn
Iseult
imię żeńskie

Izrael izˈraɛl pn
Israël
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego, zamieszkałe w większości przez Żydów;

Izraelczyk ˌizraˈɛlt͡ʃɨk n
Israélien
obywatel lub mieszkaniec współczesnego państwa Izrael

Izraelita ˌizraɛˈlʲita n
Israélite
(starożytność) przedstawiciel narodu żydowskiego w epoce Starego Testamentu;

Izraelka ˌizraˈɛlka n
Israélienne
obywatelka Izraela

Izydor iˈzɨdɔr pn
Isidore
imię męskie;

Iż pn
Ij
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji przepływająca przez Udmurcję i Tatarstan, prawy dopływ Kamy;

Iżma pn
Ijma
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka płynąca w Rosji przez terytorium Republiki Komi, lewy dopływ Peczory;

Jacek ˈjat͡sɛk pn
Hyacinthe
imię męskie;

Jadwiga jadˈvʲiɡa pn
Edwige
imię żeńskie;

Jahwe ˈjaxfɛ pn
Yahweh
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w judaizmie i chrześcijaństwie, sakralne imię Boga;

Jakub ˈjakup pn
Jacob
(biblijny) postać biblijna, jeden z izraelskich patriarchów;
Jacques Gemme Gemmes Jaime Jame
imię męskie;

Jamajka jãˈmajka n
Jamaïcaine
mieszkanka Jamajki (1.1-2), obywatelka Jamajki (1.2)

Jamajka jãˈmajka pn
Jamaïque
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo położone na Jamajce (1.1)
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Karaibskim;

Jamusukro ˌjãmuˈsukrɔ pn
Yamoussoukro
(geografia, geograficzny) stolica Wybrzeża Kości Słoniowej;

Jan jãn pn
Jean
imię męskie;

Jan Kanty pn
Jean-Cantius
imię męskie;

Jan Kowalski n
Jean Dupont
ktoś typowy, przeciętny, anonimowy obywatel

Janikulum pn
Janicule
(geografia, geograficzny) wzgórze w obrębie Rzymu, na prawym brzegu Tybru, jako znajdujące się poza starożytnymi murami nie jest zaliczane do historycznych siedmiu wzgórz;

Janina jä̃ˈɲĩna pn
Jeanne
imię żeńskie;

Japonia jaˈpɔ̃ɲja pn
Japon
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Japonka jaˈpɔ̃nka n
Japonaise
kobieta lub dziewczyna narodowości japońskiej, obywatelka, mieszkanka Japonii

Japończyk jaˈpɔ̃j̃n͇t͡ʃɨk n
Japonais
osoba narodowości japońskiej, obywatel, mieszkaniec Japonii

Jarkend-daria pn
Yarkand
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w zachodnich Chinach, źródłowy odcinek rzeki Tarym;

Jarmuk pn
Yarmouk
(geografia, geograficzny) rzeka na Bliskim Wschodzie, dopływ Jordanu, rzeka graniczna między Syrią i Jordanią oraz Izraelem i Jordanią;

Jasna Polana pn
Iasnaïa Poliana
(geografia, geograficzny) rodzinny majątek rodu Tołstojów, muzeum pamięci Lwa Tołstoja;

Jassy pn
Iassy Jassy
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Rumunii, w historycznej Mołdawii;

Jawa ˈjava pn
Java
(geografia, geograficzny) wyspa z Dżakartą (stolicą Indonezji);

Jawajczyk n
Javanais
mieszkaniec Jawy

Jawajka n
Javanaise
mieszkanka Jawy

Jazd pn
Yazd
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iranie;

Jazon ˈjazɔ̃n pn
Jason
imię męskie;

Jałta ˈjawta pn
Yalta Ialta
(geografia, geograficzny) miasto leżące w południowej części Półwyspu Krymskiego, na brzegu Morza Czarnego;

Jegorjewsk pn
Iegorievsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim, położone na południowy wschód od Moskwy;

Jejsk pn
Ieïsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, nad Morzem Azowskim;

Jelec pn
Ielets
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Rosji, w obwodzie lipieckim;

Jemen ˈjɛ̃mɛ̃n pn
Yémen
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim, ze stolicą w Sanie;

Jena ˈjɛ̃na pn
Iéna
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w środkowych Niemczech, w kraju związkowym Turyngia, nad rzeką Soławą;

Jeremiasz jɛˈrɛ̃mʲjaʃ pn
Jérémie
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Jerozolima ˌjɛrɔzɔˈlʲĩma ˌjɛrɔˈzɔlʲĩma pn
Jérusalem
(geografia, geograficzny) miasto o prawnie niewyjaśnionym statusie z większą częścią w Izraelu i wschodnią częścią na Terytoriach Palestyńskich, ośrodek kultu religijnego chrześcijan, żydów i muzułmanów;

Jerusłan pn
Ierouslan
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w południowej Rosji przeduralskiej (obwody saratowski i wołgogradzki), lewy dopływ Wołgi;

Jeruzalem jɛˈruzalɛ̃m pn
Jérusalem
(podniośle) (geografia, geograficzny) Jerozolima;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biblijny synonim nieba, miejsca przebywania z Bogiem w przyszłym życiu;

Jerycho jɛˈrɨxɔ pn
Jéricho
(geografia, geograficzny) (biblijny) miasto w Judei, we wschodniej części Palestyny, znajdujące się pod administracją Autonomii Palestyńskiej;

Jerzy ˈjɛʒɨ pn
Georges
imię męskie;

Jesse ˈjɛsːɛ pn
Jessé
(biblijny) postać biblijna;

Jessentuki pn
Iessentouki
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej części Rosji, w Kraju Stawropolskim, na przedgórzu Wielkiego Kaukazu;

Jezioro Aralskie jɛ̇ˈʑɔrɔ aˈralsʲcɛ pn
mer d'Aral
(geografia, geograficzny) zanikające, bezodpływowe, słone jezioro w Kazachstanie i Uzbekistanie;

Jezioro Bodeńskie pn
lac de Constance
(geografia, geograficzny) jezioro (a właściwie zespół dwóch jezior i odcinka Renu) u podnóża Alp, na pograniczu Niemiec, Austrii i Szwajcarii;

Jezioro Chantajskie pn
lac Khantaïskoïe
(geografia, geograficzny) jezioro w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Krasnojarskim;

Jezioro Czterech Kantonów pn
lac des Quatre Cantons
(geografia, geograficzny) jezioro w środkowej części Szwajcarii, nad jego brzegami wznosi się miasto Lucerna;

Jezioro Genewskie pn
lac Léman lac de Genève Léman
(geografia, geograficzny) jezioro w Szwajcarii i Francji, nad jego brzegami znajduje się miasto Genewa;

Jezioro Kubieńskie pn
lac Koubenskoïe
(geografia, geograficzny) jezioro w europejskiej części Rosji, w obwodzie wołogodzkim, na północ od Wołogdy;

Jezioro Trazymeńskie pn
lac Trasimène
(geografia, geograficzny) jezioro tektoniczne w środkowych Włoszech, w Umbrii;

Jezioro Tyberiadzkie pn
lac de Tibériade
(geografia, geograficzny) największe jezioro słodkowodne Izraela, położone na północy kraju w Galilei;

Jezioro Zuryskie pn
lac de Zurich
(geografia, geograficzny) jezioro polodowcowe w Szwajcarii, położone w północno-wschodniej części kraju;

Jezus ˈjɛzus pn
Jésus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) centralna postać chrześcijaństwa;

Jezus Chrystus ˈjɛzus ˈxrɨstus pn
Jésus-Christ
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie imię Syna Bożego;

Jezydka n
Yézidie
(etnografia, etnograficzny) Kurdyjka wyznająca jezydyzm

Joachim jɔˈaxʲĩm pn
Joachim
imię męskie;

Joanna jɔˈãnːa pn
Jeanne
imię żeńskie;

Joel ˈjɔɛl pn
Joël
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;
(biblijny) Księga Joela;

Jolanta jɔˈlãnta pn
Yolande Jolande Violande
imię żeńskie;

Jonasz ˈjɔ̃naʃ pn
Jonas
imię męskie;

Jonatan jɔ̃ˈnatãn pn
Jonathan
imię męskie;

Jonia pn
Ionie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) w starożytności kraina położona w centralnej części wybrzeża Azji Mniejszej, między rzekami Hermos a Meander;

Jordan ˈjɔrdãn pn
Jourdain
(geografia, geograficzny) rzeka na Bliskim Wschodzie, wypływa z Libanu, przepływa przez Jezioro Tyberiadzkie i uchodzi do Morza Martwego;

Jordania jɔrˈdãɲa pn
Jordanie
(geografia, geograficzny) państwo w Azji, na Bliskim Wschodzie ze stolicą w Ammanie;

Jordanka jɔrˈdãnka n
Jordanienne
obywatelka Jordanii

Jordańczyk jɔrˈdãj̃n͇t͡ʃɨk n
Jordanien
obywatel Jordanii

Joszkar-Oła pn
Iochkar-Ola
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, stolica Republiki Mari El;

Jowisz ˈjɔvʲiʃ pn
Jupiter
(mitologia rzymska) bóg światłości, pogodnego nieba, piorunów, błyskawic i nienaruszalności przysięgi, utożsamiany z greckim Zeusem; najwyższy bóg panteonu rzymskiego;
(astronomia, astronomiczny) piąta według oddalenia od Słońca i największa planeta Układu Słonecznego;

Jozafat pn
Josaphat
imię męskie;

Jozue jɔˈzu<sup>w</sup>ɛ pn
Josué
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Juda ˈjuda pn
Juda
imię męskie; imię biblijne;
(administracja) (historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo na Bliskim Wschodzie;
Juda Judée
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Judea, nazwa krainy;

Judasz pn
Judas
(biblijny) (zobacz) Judasz Iskariota;

Judea juˈdɛa pn
Judée
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na Bliskim Wschodzie, prowincja rzymska;

Judyta juˈdɨta pn
Judith
imię żeńskie;

Jug pn
Ioug
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na północy europejskiej części Rosji po połączeniu z Suchoną tworzy Dwinę;

Jugosławia ˌjuɡɔˈswavʲja pn
Yougoslavie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) nieistniejące państwo w Europie Południowej na Półwyspie Bałkańskim;

Jukon ˈjukɔ̃n pn
Yukon
(geografia, geograficzny) jedno z trzech terytoriów kanadyjskich;

Julia ˈjulʲja pn
Julie Juliette
imię żeńskie;

Julian ˈjulʲjãn pn
Julien
imię męskie;

Juliusz ˈjulʲjuʃ pn
Jules Julius
imię męskie;

Junia pn
Junie
imię żeńskie

Jura pn
Jura
(geografia, geograficzny) (administracja) francuskojęzyczny kanton, w północno-zachodniej części Szwajcarii;
(geografia, geograficzny) góry na granicy Francji i Szwajcarii, stanowiące północne odgałęzienie Alp;
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Burgundia-Franche-Comté;

Justyna juˈstɨ̃na pn
Justine
imię żeńskie;

Józef ˈjuzɛf pn
Joseph
imię męskie;

Józefa juˈzɛfa pn
Josèphe
imię żeńskie;

Józefina ˌjuzɛˈfʲĩna pn
Joséphine
imię żeńskie;

K-pop n
K-pop
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) południowokoreańska odmiana muzyki popularnej inspirowanej stylem zachodnim;

KDP ka‿dɛ‿ˈpɛ acronym
TGV
= (kolejnictwo) kolej dużych prędkości

KKK ka‿ka‿ˈka acronym
CEC
= (kościelny) katechizm Kościoła katolickiego;
KKK
= (historia, historyczny, historycznie) (społeczny) Ku Klux Klan;

KRLD ˌka‿ɛr‿ɛl‿ˈdɛ acronym
RPDC
= Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna

Kabowerdeńczyk ˌkabɔvɛrˈdɛ̃j̃n͇t͡ʃɨk n
Cap-Verdien Capverdien
(rzadki, rzadko używany) mieszkaniec Wysp Zielonego Przylądka

Kabul ˈkabul pn
Kaboul
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Afganistanu;

Kabyl ˈkabɨl n
Kabyle
(antropologia, antropologiczny) mężczyzna wywodzący się z chamickich, berberyjskich ludów północnej Algierii; mężczyzna pochodzący z Kabylii, mający kabylskie pochodzenie

Kabylia kaˈbɨlʲja pn
Kabylie
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w północno-zachodniej Algierii

Kachetia pn
Kakhétie
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka administracyjna we wschodniej Gruzji ze stolicą w Telawi;

Kadyks ˈkadɨks pn
Cadix
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii;

Kafarnaum pn
Capharnaüm
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w północnym Izraelu, nad Jeziorem Galilejskim;

Kain pn
Caïn
(biblijny) postać biblijna, syn prarodziców;

Kair ˈka<sup>j</sup>ir pn
Le Caire
(geografia, geograficzny) stolica Egiptu;

Kajenna kaˈjɛ̃nːa pn
Cayenne
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Gujany Francuskiej;

Kajmany kajˈmãnɨ pn
Îles Cayman
(geografia, geograficzny) wyspy w Ameryce Środkowej;

Kajrakkum pn
Kaïrakkoum
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Tadżykistanie, w wilajecie sogdyjskim;

Kaka ˈkaka pn
Caca
(mitologia rzymska) postać mitologiczna, siostra Kakusa, wnuczka Hefajstosa;

Kalabria kaˈlabrʲja n
Calabre
(geografia, geograficzny) (administracja) region w południowych Włoszech;

Kaledonia ˌkalɛˈdɔ̃ɲja pn
Calédonie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na północy Wielkiej Brytanii, w większości pokrywająca się ze współczesną Szkocją;

Kaledonka n
Calédonienne
mieszkanka Kaledonii w czasach starożytnych i we wczesnym średniowieczu

Kaledończyk n
Calédonien
mieszkaniec Kaledonii w czasach starożytnych i we wczesnym średniowieczu;

Kalifornia ˌkalʲiˈfɔrʲɲja pn
Californie
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na zachodzie Stanów Zjednoczonych;

Kalifornijczyk n
Californien
mieszkaniec Kalifornii, stanu w Stanach Zjednoczonych

Kalifornijka n
Californienne
mieszkanka Kalifornii, stanu w Stanach Zjednoczonych

Kalikst ˈkalʲikst pn
Calixte
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Kalkuta kalˈkuta pn
Calcutta
(geografia, geograficzny) miasto w delcie Gangesu w północno-wschodnich Indiach, stolica stanu Bengal Zachodni;

Kalmar ˈkalmar pn
Kalmar
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-wschodniej Szwecji, nad Cieśniną Kalmarską;

Kalwaria pn
Calvaire
(geografia, geograficzny) (biblijny) niewielkie wzniesienie w Jerozolimie, na którym miał umrzeć Jezus;

Kama pn
Kama
(geografia, geograficzny) (administracja) rzeka w Rosji, lewy dopływ Wołgi;

Kambodża kãmˈbɔd͡ʒa pn
Cambodge
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Południowo-Wschodniej ze stolicą w Phnom Penh;

Kambodżanin ˌkãmbɔˈd͡ʒãɲĩn n
Cambodgien
mieszkaniec Kambodży, obywatel Kambodży

Kambodżanka ˌkãmbɔˈd͡ʒãŋka n
Cambodgienne
obywatelka Kambodży

Kamczatka kãmˈt͡ʃatka pn
Kamtchatka
(geografia, geograficzny) półwysep w północno-wschodniej części Azji;

Kamerun kãˈmɛrũn pn
Cameroun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Kamerunka ˌkãmɛˈrũŋka n
Camerounaise
obywatelka Kamerunu

Kameruńczyk ˌkãmɛˈrũj̃n͇t͡ʃɨk n
Camerounais
obywatel lub mieszkaniec Kamerunu

Kamil ˈkãmʲil pn
Camille
imię męskie;

Kampania kãmˈpãɲja pn
Campanie
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w południowych Włoszech;

Kampanka n
Campanienn
mieszkanka Kampanii

Kampańczyk n
Campanien
mieszkaniec Kampanii

Kampucza pn
Kampuchéa
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) nazwa Kambodży w latach 1976–1989;

Kan pn
Kan
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, prawy dopływ Jeniseju;

Kanada kãˈnada pn
Canada
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej;

Kanadyjczyk ˌkãnaˈdɨjt͡ʃɨk n
Canadien
obywatel Kanady

Kanaryjczyk n
Canarien
mieszkaniec Wysp Kanaryjskich

Kanaryjka n
Canarienne
mieszkanka Wysp Kanaryjskich

Kanał Panamski ˈkãnaw pãˈnãmsʲci n
canal de Panama
(geografia, geograficzny) sztuczny kanał wodny łączący Ocean Atlantycki z Oceanem Spokojnym;

Kanał Sueski ˈkãnaw suˈ<sup>w</sup>ɛsʲci n
canal de Suez
(geografia, geograficzny) położony w Egipcie kanał głębokowodny dla statków morskich, łączący Morze Śródziemne z Morzem Czerwonym;

Kandahar kãnˈdaxar pn
Kandahar Qandahar
(geografia, geograficzny) miasto w południowym Afganistanie, położone nad rzeką Helmand;

Kandałaksza pn
Kandalakcha
(geografia, geograficzny) miasto w północnej części Rosji, w obwodzie murmańskim, port nad zatoką Kandałaksza (1.1);

Kanossa pn
Canossa
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość we Włoszech, w regionie Emilia-Romania;

Kantabria pn
Cantabrie
(geografia, geograficzny) (administracja) wspólnota autonomiczna w Hiszpanii;
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północnej Hiszpanii, nad brzegiem Zatoki Biskajskiej

Kanton ˈkãntɔ̃n pn
Canton
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowych Chinach;

Kapadocja pn
Cappadoce
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w tureckiej Anatolii;

Kapadocjanin n
Cappadocien
mieszkaniec Kapadocji

Kapadocjanka n
Cappadocienne
mieszkanka Kapadocji

Kapitol kaˈpʲitɔl pn
Capitole
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) wzgórze w Rzymie;
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) siedziba Kongresu Stanów Zjednoczonych;

Kapsztad ˈkapʃtat pn
Le Cap
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Republice Południowej Afryki;

Kapua kaˈpu<sup>w</sup>a pn
Capoue
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Kampania, położone na południe od Rzymu nad rzeką Volturno;

Kara-daria pn
Kara-Daria
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Kirgistanie i Uzbekistanie, po połączeniu z Narynem tworzy Syr-darię;

Kara-kum pn
Kara-Koum Karakoum
(geografia, geograficzny) piaszczysta pustynia w Turkmenistanie, na Nizinie Turańskiej;

Karabach kaˈrabax pn
Karabagh
(geografia, geograficzny) terytorium w Azji, na obszarze Kaukazu;

Karaczi kaˈrat͡ʃʲi pn
Karachi
(geografia, geograficzny) największe miasto Pakistanu, położone w południowej części kraju;

Karadż pn
Karaj
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iranie, po południowej stronie gór Elburs;

Karaiby ˌkaraˈ<sup>j</sup>ibɨ pn
Caraïbe
(geografia, geograficzny) rejon pomiędzy kontynentami Ameryk;

Karakałpacja pn
Karakalpakistan
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczna republika w granicach Uzbekistanu, położona w zachodniej części kraju i mająca stolicę w Nukusie;

Karantania pn
Carantanie
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) jedno z pierwszych państw słowiańskich w historii, założone na terenach dzisiejszej Austrii i Słowenii;

Karbala pn
Kerbala
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej części Iraku, w pobliżu Eufratu;

Karel ˈkarɛl n
Carélien
(etnografia, etnograficzny) mężczyzna lub chłopiec z ugrofińskiego ludu zamieszkującego Karelię, krainę na pograniczu Finlandii i Rosji;

Karelka n
Carélienne
(etnografia, etnograficzny) kobieta z ugrofińskiego ludu zamieszkującego Karelię;

Kargopol pn
Kargopol
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w północnej Rosji, na terenie obwodu archangielskiego, na lewym brzegu rzeki Onegi;

Karia n
Carie
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina na południowo-zachodnim wybrzeżu Azji Mniejszej;

Karim ˈkarʲĩm pn
Karim
imię męskie

Karina kaˈrʲĩna pn
Carine
imię żeńskie;

Karol ˈkarɔl pn
Charles
imię męskie;

Karolina ˌkarɔˈlʲĩna pn
Caroline
imię żeńskie;
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kolonia brytyjska w Ameryce Północnej, dziś dwa stany: Karolina Północna i Południowa
(potocznie, potoczny) jeden z dwóch stanów: Karolina Północna lub Południowa

Karolina Południowa pn
Caroline du Sud
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych;

Karpaty karˈpatɨ pn
Carpates
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w środkowej Europie;

Karpaty Południowe pn
Carpates méridionales
(geografia, geograficzny) część Karpat położona na terenie Rumunii, rozciągająca się od przełęczy Predeal na wschodzie, po przełom Żelaznej Bramy na zachodzie;

Karszy pn
Karchi
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Uzbekistanie, nad Kaszka-darią, ośrodek administracyjny wilajetu kaszkadaryjskiego;

Kartagina ˌkartaˈɟĩna pn
Carthage
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto-państwo położone na północnym wybrzeżu Afryki, w pobliżu dzisiejszego Tunisu
(geografia, geograficzny) (administracja) współczesne miasto w Tunezji położone na północny wschód od Tunisu

Kartagińczyk ˌkartaˈɟĩj̃n͇t͡ʃɨk n
Carthaginois
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Kartaginy

Kartlia pn
Karthli
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) historyczna kraina we wschodniej Gruzji;

Karyntia pn
Carinthie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna leżąca na obszarze obecnej Austrii i Słowenii

Kas pn
Kas
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, lewy dopływ Jeniseju;

Kasandra kaˈsãndra pn
Cassandre
(mitologia grecka) wieszczka (m.in. przepowiedziała upadek Troi) i królewna trojańska, córka Priama i Hekuby;
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Kasjan pn
Cassien
imię męskie

Kastylia n
Castille
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w środkowej Hiszpanii;

Kastylijczyk n
Castillan
mieszkaniec Kastylii

Kastylijka n
Castillane
mieszkanka Kastylii

Kaszan pn
Kashan
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iranie w ostanie Isfahan;

Kaszka-daria pn
Kachkadaria
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka we wschodnim Uzbekistanie;

Kaszmir ˈkaʃmʲir pn
Cachemire
(geografia, geograficzny) region na subkontynencie indyjskim

Kaszyn pn
Kachine
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone w obwodzie twerskim;

Katalonia ˌkataˈlɔ̃ɲja pn
Catalogne
(geografia, geograficzny) wspólnota autonomiczna w Hiszpanii;

Katalonka n
Catalane
osoba płci żeńskiej narodowości katalońskiej, mieszkanka Katalonii

Katania pn
Catane
(geografia, geograficzny) miasto portowe we Włoszech, położone na wschodnim wybrzeżu Sycylii nad Zatoką Katańską, znajduje się u podnóża Etny;

Katarzyna ˌkataˈʒɨ̃na pn
Catherine
imię żeńskie;

Katmandu katˈmãndu pn
Katmandou
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Nepalu;

Katuń pn
Katoun
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka płynąca przez azjatycką część Rosji, łącząc się z Biją tworzy Ob;

Kaukaz ˈkawkas pn
Caucase
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w zachodniej Azji;
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) region na pograniczu Europy i Azji;

Kazachstan kaˈzaxstãn pn
Kazakhstan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na pograniczu Europy i Azji, ze stolicą w Astanie;

Kazanka pn
Kazanka
(geografia, geograficzny) rzeka w europejskiej części Rosji, w Tatarstanie, lewy dopływ Wołgi;

Kazaszka kaˈzaʃka n
Kazakhe
obywatelka Kazachstanu

Kazimierz kaˈʑĩmʲjɛʃ pn
Casimir
imię męskie;

Kazwin pn
Qazvin
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iranie, stolica ostanu o tej samej nazwie;

Kałacz pn
Kalatch
(geografia, geograficzny) (administracja) rosyjskie miasto rejonowe położone w obwodzie woroneskim;

Kałacz nad Donem pn
Kalatch-na-Donou
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie wołgogradzkim;

Kaługa pn
Kalouga
(geografia, geograficzny) miasto w europejskiej części Rosji, położone nad Oką, na południowy zachód od Moskwy, stolica obwodu kałuskiego;

Kefas pn
Céphas
(biblijny) aramejski wariant imienia apostoła Piotra

Kem pn
Kem
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północno-zachodniej Rosji, w Republice Karelii, uchodzi do Morza Białego;

Kemerowo pn
Kemerovo
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w azjatyckiej części Rosji;

Kenia ˈkɛ̃ɲja pn
Kenya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Kenijczyk kɛ̃ˈɲijt͡ʃɨk n
Kenyan
obywatel lub mieszkaniec Kenii

Kerman pn
Kerman
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie, stolica ostanu o tej samej nazwie;

Kermanszah pn
Kermanshah
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodnim Iranie, stolica ostanu;

Keszm pn
Qeshm
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowym Iranie, na wyspie Keszm;

Kijów ˈcijuf pn
Kiev Kyiv
(geografia, geograficzny) miasto nad Dnieprem, stolica Ukrainy;

Kilia ˈcilʲja pn
Bras de Chilia
(geografia, geograficzny) główne, północne ramię ujściowe Dunaju;

Kilimandżaro ˌcilʲĩmãn͇ˈd͡ʒarɔ pn
Kilimandjaro
(geografia, geograficzny) najwyższa góra Afryki położona w Tanzanii niedaleko granicy z Kenią;

Kineszma pn
Kinechma
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie iwanowskim, nad Wołgą;

King Kong pn
King Kong
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) fikcyjna gigantyczna małpa z popkulturowej literatury i filmu;

Kingisepp pn
Kinguissepp
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie leningradzkim, nad rzeką Ługa;

Kinszasa cĩw̃ˈʃasa pn
Kinshasa
(geografia, geograficzny) stolica Demokratycznej Republiki Konga;

Kirenga pn
Kirenga
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w obwodzie irkuckim; prawy dopływ Leny;

Kirenia pn
Kyrenia
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na Cyprze, nad Morzem Śródziemnym;

Kirgistan cirʲˈɟistãn pn
Kirghizistan Kirghizstan Kirghizie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej;

Kirgizka cirʲˈɟiska n
Kirghize
obywatelka Kirgistanu

Kiribati ˌcirʲiˈbatʲi pn
Kiribati
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Oceanie Spokojnym;

Kirkuk pn
Kirkouk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iraku, w Kurdystanie;

Kizieł pn
Kizel
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w Kraju Permskim, na Uralu;

Klakier pn
Azraël
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) kocur komiksowego i filmowego Gargamela;

Klara ˈklara pn
Claire
imię żeńskie;

Klaudia ˈklawdʲja pn
Claudie
imię żeńskie;

Klaudiusz ˈklawdʲjuʃ pn
Claude
imię męskie;

Klaźma pn
Kliazma
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, lewy dopływ Oki w dorzeczu Wołgi;

Klemens ˈklɛ̃mɛ̃w̃s pn
Clément
imię męskie;

Klementyna ˌklɛ̃mɛ̃nˈtɨ̃na pn
Clémentine
imię żeńskie;

Kleopatra ˌklɛɔˈpatra pn
Cléopâtre
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 216, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1880 r.;
(mitologia grecka) córka Idasa i Marpessy oraz żona Meleagra;
(mitologia grecka) królowa Tracji; córka Boreasza i Orejtyi oraz żona Fineusa;
imię żeńskie;

Klin pn
Kline
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim;

Klio ˈklʲi<sup>j</sup>ɔ pn
Clio
(mitologia grecka) jedna z nereid, córka Nereusa i Doris
(mitologia grecka) muza historii, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 84, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1865 r.;
(geografia, geograficzny) grecka wieś w północnej części Lesbos
imię żeńskie

Klińce pn
Klintsy
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie briańskim, położone nad Turosną;

Klotylda klɔˈtɨlda pn
Clothilde Clotilde
imię żeńskie;

Knin pn
Knin
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Chorwacji;

Koblencja pn
Coblence
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej części Niemiec, u ujścia Mozeli do Renu;

Kobuleti pn
Kobuleti
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Gruzji, w Adżarii, nad Morzem Czarnym;

Kocyt ˈkɔt͡sɨt pn
Cocyte
(mitologia grecka) jedna z rzek Hadesu; rzeka lamentu, nad której brzegami błądzą dusze nie pogrzebanych jeszcze zmarłych;

Kokand pn
Kokand
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w wilajecie fergańskim, we wschodnim Uzbekistanie, w południowo-zachodniej części Kotliny Fergańskiej;

Kokytos kɔˈkɨtɔs pn
Cocyte
(mitologia grecka) jedna z rzek Hadesu, rzeka lamentu, nad której brzegami błądzą dusze nie pogrzebanych jeszcze zmarłych;

Kolchida pn
Colchide
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna leżąca na wschodnim wybrzeżu Morza Czarnego, na terenie obecnej Gruzji;

Kolonia kɔˈlɔ̃ɲja pn
Cologne
(geografia, geograficzny) miasto w zachodnich Niemczech, położone nad Renem;

Kolumb ˈkɔlũmp pn
Colomb
(historia, historyczny, historycznie) spolszczone nazwisko włoskie odkrywcy i żeglarza Krzysztofa Kolumba

Kolumban pn
Colomban
imię męskie;

Kolumbia kɔˈlũmbʲja pn
Colombie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Kolumbia Brytyjska kɔˈlũmbʲja brɨˈtɨjska pn
Colombie-Britannique
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Kolumbijczyk ˌkɔlũmˈbʲijt͡ʃɨk n
Colombien
obywatel Kolumbii

Kom pn
Qom
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iranie, w ostanie Kom;

Komisja Europejska kɔ̃ˈmʲisʲja ˌɛwrɔˈpɛjska n
Commission européenne
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organ wykonawczy Unii Europejskiej;

Komory kɔ̃ˈmɔrɨ pn
Comores
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Komoryjczyk ˌkɔ̃mɔˈrɨjt͡ʃɨk n
Comorien
obywatel Komorów

Komoryjka ˌkɔ̃mɔˈrɨjka n
Comorienne
obywatelka Komorów

Kompleta n
complies
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z godzin kanonicznych w Liturgii godzin;

Komsomoł n
Komsomol
(potocznie, potoczny) (historia, historyczny, historycznie) komunistyczna organizacja młodzieży w Związku Radzieckim, działająca w latach 1918-1991;

Konakry kɔ̃ˈnakrɨ pn
Conakry
(geografia, geograficzny) stolica Gwinei;

Konda pn
Konda
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, lewy dopływ Irtysza;

Konfederacja Szwajcarska pn
Confédération suisse
(oficjalnie) (administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Szwajcarii jako państwa;

Konfucjusz pn
Confucius
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) chiński filozof;

Kongo ˈkɔ̃ŋɡɔ pn
Congo
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Afryce;
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Konon pn
Conon
imię męskie

Konrad ˈkɔ̃nrat pn
Conrad
imię męskie;

Konstancja kɔ̃w̃ˈstãnt͡sʲja pn
Constance
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia;
imię żeńskie;

Konstantyn kɔ̃w̃ˈstãntɨ̃n pn
Constantin
imię męskie;

Konstantyna pn
Constance
imię żeńskie;
Constantine
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Algierii;

Kopciuszek pn
Cendrillon
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przydomek głównej bohaterki popularnej baśni;

Kopenhaga ˌkɔpɛ̃nˈxaɡa pn
Copenhague
(geografia, geograficzny) stolica Danii;

Koran ˈkɔrãn pn
Coran
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święta księga islamu;

Korbea pn
Corbie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Corbie, miasto w Pikardii zbudowane wokół ważnego we wczesnym średniowieczu opactwa;

Kordoba kɔrˈdɔba n
Cordoue
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Hiszpanii, w regionie Andaluzja;

Korea Południowa kɔˈrɛa ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
Corée du Sud
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Korea Północna kɔˈrɛa puwˈnɔt͡sna pn
Corée du Nord
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Koreańczyk ˌkɔrɛˈãj̃n͇t͡ʃɨk n
Coréen
obywatel Korei Południowej lub Korei Północnej; osoba narodowości koreańskiej

Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna ˌkɔrɛˈãj̃ska rɛˈpublʲika ˌludɔvɔ‿dɛ̃mɔkraˈtɨt͡ʃna pn
République populaire démocratique de Corée
(geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Korei Północnej;

Korkino pn
Korkino
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie czelabińskim, na Uralu;

Kornelia kɔrˈnɛlʲja pn
Cornélie
imię żeńskie;

Korneliusz kɔrˈnɛlʲjuʃ pn
Corneille
imię męskie;

Kornwalia pn
Cornouailles
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna położona na Półwyspie Kornwalijskim;

Korona Południowa kɔˈrɔ̃na ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
Couronne australe
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów znajdujący się na południowej półkuli nieba;

Koropiec pn
Koropets
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Ukrainie, lewy dopływ Dniestru;

Korsyka kɔrˈsɨka pn
Corse
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Śródziemnym, część Francji;

Korsyka Południowa pn
Corse-du-Sud
(geografia, geograficzny) (administracja) departament francuski leżący w południowej części wyspy Korsyki;

Korsykanin n
Corse
mieszkaniec Korsyki

Korynt pn
Corinthe
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji, na półwyspie Peloponez;
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto-państwo

Kos kɔs pn
Cos Kos
(geografia, geograficzny) grecka wyspa w archipelagu Dodekanez;

Kosma ˈkɔsma pn
Cosme
imię męskie;

Kosowe Pole pn
Kosovo Polje
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Kosowie, położone na południowy zachód od Prisztiny, w kotlinie Kosowe Pole (1.2);

Kosowo i Metohija kɔˈsɔvɔ ˌi‿mɛtɔˈxʲija pn
Kosovo et Métochie
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) nazwa dawnej serbskiej prowincji (obecnie niezależne państwo Kosowo, nieuznawane przez Serbię);

Kostaryka ˌkɔstaˈrɨka pn
Costa Rica
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Kotonu kɔˈtɔ̃nu pn
Cotonou
(geografia, geograficzny) miasto w Beninie;

Kotorosl pn
Kotorosl
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północnej Rosji przeduralskiej, prawy dopływ Wołgi;

Kotuj pn
Kotouï
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, po połączeniu z Chetą tworzy Chatangę;

Kowno pn
Kaunas
(geografia, geograficzny) drugie najważniejsze miasto Litwy, położone w środkowej Litwie u zbiegu Niemna i Wilii;

Kowrow pn
Kovrov
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone w obwodzie włodzimierskim, nad Klaźmą;

Kozak ˈkɔzak n
Cosaque
(historia, historyczny, historycznie) członek wspólnoty zamieszkującej stepy na południowych pograniczach dawnej Rzeczpospolitej i Rosji;

Kozielsk pn
Kozelsk Kozielsk
(geografia, geograficzny) miasto w obwodzie kałuskim Rosji;

Koziorożec ˌkɔʑɔˈrɔʒɛt͡s pn
Capricorne
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dziesiąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 22 grudnia do 20 stycznia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny latem, nisko nad horyzontem;

Koła pn
Kola
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północno-zachodniej Rosji, w obwodzie murmańskim, na Półwyspie Kolskim, uchodzi do Zatoki Kolskiej Morza Barentsa w odległości;

Kołomna pn
Kolomna
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim, nad Oką, przy ujściu rzeki Moskwy;

Kościół ˈkɔɕt͡ɕuw pn
Église
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijańska wspólnota religijna w danym miejscu, np. mieście, kraju; także wspólnota wszystkich wyznawców danej religii
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religijna instytucja społeczna obejmująca wspólnotę wiernych danej religii, zwykle chrześcijańskiej, przeważnie hierarchiczna;

Kraina kraˈ<sup>j</sup>ĩna pn
Carniole
(geografia, geograficzny) region historyczno-etnograficzny Słowenii;

Kraj Ałtajski pn
kraï de l’Altaï
(geografia, geograficzny) (administracja) jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej, położona w południowej części Syberii;

Kraj Basków ˈkraj ˈbaskuf pn
Pays basque
(geografia, geograficzny) kraina geograficzno-historyczna na pograniczu Francji i Hiszpanii, zamieszkiwana przez Basków;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wspólnota autonomiczna w północnej Hiszpanii, część Kraju Basków (1.1);

Kraj Loary pn
Pays de la Loire
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w zachodniej Francji;

Kraj Sudetów ˈkraj suˈdɛtuf pn
Région des Sudètes
(geografia, geograficzny) kraina geograficzno-historyczna w Czechach, sudeckoniemieckie pogranicze Czech zamieszkiwane do 1946 roku przez Niemców sudeckich;

Kraków ˈkrakuf pn
Cracovie
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie małopolskim, dawna stolica Polski;

Krasnodar pn
Krasnodar
(geografia, geograficzny) miasto europejskiej części Rosji, port nad rzeką Kubań, siedziba administracyjna Kraju Krasnodarskiego;

Krasnokamsk pn
Krasnokamsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Permskim, nad Kamą;

Krasnoturjinsk pn
Krasnotourinsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie swierdłowskim, na Uralu;

Kreta ˈkrɛta pn
Crète
(geografia, geograficzny) grecka wyspa na Morzu Śródziemnym;

Kreteńczyk krɛˈtɛ̃j̃n͇t͡ʃɨk n
Crétois
mieszkaniec Krety

Kronsztad pn
Kronstadt
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, port morski położony na wyspie Kotlin w Zatoce Fińskiej;

Kropotkin pn
Kropotkine
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, nad Kubaniem;

Krym krɨ̃m pn
Crimée
(geografia, geograficzny) półwysep na Morzu Czarnym, połączony z lądem tylko wąskim Przesmykiem Perekopskim; terytorium sporne między Ukrainą a Rosją;

Krymianin n
Criméen
mieszkaniec Krymu; osoba stamtąd

Krymianka n
Criméenne
mieszkanka Krymu; kobieta stamtąd

Kryspin ˈkrɨspʲĩn pn
Crépin Crispin Créspin
imię męskie;

Krystian ˈkrɨstʲjãn pn
Christian
imię męskie;

Krystyna krɨˈstɨ̃na pn
Christine
imię żeńskie;

Krzysztof ˈkʃɨʃtɔf pn
Christophe
imię męskie;

Krzyż Południa ˈkʃɨʃ pɔˈwudʲɲa pn
Croix du Sud
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów;

Krzyżak ˈkʃɨʒak pn
teutonique
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rycerz Zakonu Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (zakonu krzyżackiego)

Królestwo Belgii pn
Royaume de Belgique
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Belgii

Królestwo Bhutanu kruˈlɛstfɔ buˈtãnu pn
Royaume du Bhoutan
pełna, oficjalna nazwa państwa Bhutan

Królestwo Boże pn
royaume de Dieu
(teologia, teologiczny) urzeczywistniające się panowanie Boga;

Królestwo Hiszpanii pn
Royaume d'Espagne
(urzędowy) oficjalna nazwa Hiszpanii

Królestwo Polskie pn
Royaume de Pologne
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) historyczne państwo w Europie;

Królestwo Szwecji kruˈlɛstfɔ ˈʃfɛt͡sʲji pn
Royaume de Suède
(geografia, geograficzny) państwo w Europie północnej

Ksawery ksaˈvɛrɨ pn
Xavier
imię męskie;

Ksenia ˈksɛ̃ɲja pn
Ksenia Xenia
imię żeńskie;

Kserkses pn
Xerxès
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie, noszone przez kilku starożytnych mezopotamskich i lewantyńskich władców

Księżyc ˈcɕɛ̃w̃ʒɨt͡s pn
Lune lune
(astronomia, astronomiczny) jedyny naturalny satelita Ziemi, drugi po Słońcu najjaśniejszy obiekt na niebie;

Ku Klux Klan n
Ku Klux Klan
(historia, historyczny, historycznie) (społeczny) działające w różnych latach amerykańskie rasistowskie organizacje terrorystyczne;

Kuba ˈkuba pn
Cuba
(geografia, geograficzny) największa wyspa na Karaibach;
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo leżące na Kubie (1.1) i sąsiednich wyspach;

Kubanka kuˈbãŋka n
Cubaine
obywatelka Kuby

Kubań pn
Kouban
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w zachodniej części Przedkaukazia;

Kubańczyk kuˈbãj̃n͇t͡ʃɨk n
Cubain
obywatel Kuby

Kubuś Puchatek ˈkubuɕ puˈxatɛk n
Winnie l'ourson
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) postać misia z książek i filmów stworzona przez Alana Alexandra Milne'a;

Kudymkar pn
Koudymkar
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Rosji europejskiej, w Kraju Permskim;

Kujawy kuˈjavɨ pn
Cujavie
(geografia, geograficzny) kraina w środkowej Polsce;

Kulab pn
Kulob
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowym Tadżykistanie;

Kuma pn
Kouma
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji płynąca we wschodniej części Przedkaukazia;

Kunduz pn
Kondôz
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-wschodniej części Afganistanu;

Kunegunda pn
Cunégonde
imię żeńskie;

Kungur pn
Koungour
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Permskim, siedziba administracyjna rejonu kungurskiego;

Kura pn
Koura
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka płynąca przez Turcję, Gruzję i Azerbejdżan, uchodzi małą deltą do Morza Kaspijskiego;

Kurdyjka n
Kurde
(etnografia, etnograficzny) przedstawicielka narodu zamieszkującego głównie Kurdystan

Kurdystan pn
Kurdistan
(geografia, geograficzny) górzysta kraina w południowo-zachodniej Azji zamieszkana przez Kurdów;

Kurejka pn
Koureïka
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, prawy dopływ Jeniseju;

Kursk pn
Koursk
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej części Rosji, stolica obwodu kurskiego, miejsce wielkiej bitwy pancernej w 1943 roku;

Kurytyba pn
Curitiba
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Brazylii, położone w południowo-wschodniej części kraju, w stanie Parana;

Kusz kuʃ pn
Koush
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postać biblijna, wnuk Noego, najstarszy syn Chama;
royaume de Koush
(historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina na południu od II katarakty Nilu, podbita w XVI-XIV w. p.n.e. przez Egipt;

Kuwejt ˈkuvɛjt pn
Koweït
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
(geografia, geograficzny) stolica Kuwejtu (1.1);

Kwerfurt pn
Querfurt
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, w kraju związkowym Saksonia-Anhalt;

Kyrie eleison interjection
kyrie kyrie eleison
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) „Panie, zmiłuj się (nad nami)”, chrześcijańska formuła liturgiczna;

Kłuszyno pn
Klouchino
(geografia, geograficzny) wieś w Rosji, w obwodzie smoleńskim, miejsce bitwy w 1610 roku;

LGBT acronym
LGBT
= (społeczny) lesbijki, geje, osoby biseksualne i transpłciowe – jako zbiorowość;

La Manche pn
Manche
(geografia, geograficzny) kanał morski oddzielający Wielką Brytanię od Francji;

Lacedemon ˌlat͡sɛˈdɛ̃mɔ̃n pn
Lacédémone
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna Sparta

Lacedemończyk ˌlat͡sɛdɛ̃ˈmɔ̃j̃n͇t͡ʃɨk pn
Lacédémonien
mieszkaniec Lacedemonu (Sparty)

Lacjum ˈlat͡sʲjũm pn
Latium
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowych Włoszech ze stolicą w Rzymie;

Laguna Wenecka pn
lagune de Venise lagune vénète
(geografia, geograficzny) laguna na Morzu Adriatyckim, w zachodniej części Zatoki Weneckiej;

Lahaur pn
Lahore
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnim Pakistanie, stolica prowincji Pendżab;

Lakonia pn
Laconie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na południowym wschodzie Peloponezu, z największym ośrodkiem w Sparcie, graniczyła od zachodu z Mesenią, od północy zaś z Arkadią;

Lakonka n
Laconienne
mieszkanka Lakonii

Lakończyk n
Laconien
mieszkaniec Lakonii

Landy pn
Landes
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Nowa Akwitania;

Langwedocja pn
Languedoc
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowej Francji;

Langwedocja-Roussillon pn
Languedoc-Roussillon
(geografia, geograficzny) (administracja) były region administracyjny Francji;

Laon pn
Laon
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Francji;

Laos ˈlaɔs pn
Laos
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Laponia laˈpɔ̃ɲja pn
Laponie
(geografia, geograficzny) region Europy obejmujący północne tereny Norwegii, Szwecji, Finlandii oraz Półwysep Kolski w Rosji;

Lapończyk n
Lapon
człowiek narodowości lapońskiej
mieszkaniec Laponii

Laramidia pn
Laramidia
(geologia, geologiczny) (geografia, geograficzny) kontynent istniejący w późnej kredzie, 98-65 mln lat temu, który obejmował tereny stanowiące współcześnie zachód Ameryki Północnej;

Larnaka pn
Larnaca
(geografia, geograficzny) miasto portowe na południowo-wschodnim wybrzeżu Cypru;

Larysa pn
Larissa Lara
imię żeńskie;

Las Bregencki pn
massif du Bregenzerwald
(geografia, geograficzny) pasmo górskie, część Północnych Alp Wapiennych, od zachodu graniczy z Renem, od wschodu z Alpami Algawskimi;

Laszczyzna n
Lachie
(geografia, geograficzny) region etniczny w Morawach i na Śląsku w Czechach

Latakia pn
Lattaquié
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w północno-zachodniej Syrii;

Latyn n
Latin
(starożytność) (etnografia, etnograficzny) członek starożytnego ludu zamieszkującego Lacjum;

Laura ˈlawra pn
Laura Laure
imię żeńskie;

Laurenty pn
Laurence
imię męskie

Lazurowe Wybrzeże ˌlazuˈrɔvɛ vɨˈbʒɛʒɛ pn
Côte d'Azur
(geografia, geograficzny) region turystyczny w Prowansji, na odcinku wybrzeża Morza Śródziemnego we Francji od Cassis po granicę z Włochami;

Lecce pn
Lecce
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Apulia, stolica prowincji Lecce (1.2);

Lecco pn
Lecco
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w Lombardii, położone nad jeziorem Como;

Legia Cudzoziemska ˈlɛɟja ˌt͡sud͡zɔˈʑɛ̃mska pn
Légion Étrangère
(wojskowość, wojskowy) francuska jednostka wojskowa składająca się głównie z cudzoziemców;

Lejda pn
Leyde
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Holandii, w prowincji Holandia Południowa u wybrzeża Morza Północnego;

Lena ˈlɛ̃na pn
Lena
imię żeńskie;

Leningrad lɛ̃ˈɲĩŋɡrat pn
Léningrad
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) nazwa Petersburga w latach 1924–1991

Leokadia ˌlɛɔˈkadʲja pn
Léocadie
imię żeńskie;

Leon ˈlɛɔ̃n pn
Léon
imię męskie;

Leopold lɛˈɔpɔlt pn
Léopold
imię męskie;

Lesotho lɛˈsɔtɔ pn
Lesotho
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Lew lɛf pn
Lion
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) piąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 lipca do 22 (23) sierpnia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny zimą i wiosną;

Lewant ˈlɛvãnt pn
Levant
(książkowy) (geografia, geograficzny) określenie krajów leżących na wschodnim, azjatyckim wybrzeżu Morza Śródziemnego (Syria, Jordania, Liban, Izrael oraz Autonomia Palestyńska);

Lewi pn
Lévi
(biblijny) postać biblijna, protoplasta lewitów;

Lhasa ˈlasa pn
Lhassa
(geografia, geograficzny) miasto w Chinach, stolica Tybetańskiego Regionu Autonomicznego;

Liban ˈlʲibãn pn
Liban
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Azji ze stolicą w Bejrucie;

Libanka lʲiˈbãŋka n
Libanaise
obywatelka Libanu

Libańczyk lʲiˈbãj̃n͇t͡ʃɨk n
Libanais
obywatel Libanu

Liberia lʲiˈbɛrʲja pn
Libéria Liberia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Libia ˈlʲibʲja pn
Libye
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Licja pn
Lycie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina znajdująca się w południowo-zachodniej części Azji Mniejszej, między Karią a Pamfilią;

Liechtenstein ˈlixtɛnʂtajn pn
Liechtenstein
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) małe państwo w Europie między Szwajcarią a Austrią;

Liguria lʲiˈɡurʲja pn
Ligurie
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w zachodnich Włoszech;

Liguryjczyk n
Ligure
mieszkaniec Ligurii

Liguryjka n
Ligure
mieszkanka Ligurii

Likaonia pn
Lycaonie
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w Azji Mniejszej;

Liliana lʲiˈlʲjãna pn
Liliane
imię żeńskie

Lille pn
Lille
(geografia, geograficzny) miasto we Francji;

Lima ˈlʲĩma pn
Lima
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Peru;

Limassol pn
Limassol
(geografia, geograficzny) (administracja) drugie co do wielkości miasto Cypru, położone na południowym wybrzeżu wyspy nad Morzem Śródziemnym;

Limburgia pn
Limbourg
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w południowo-wschodniej Holandii;
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w północno-wschodniej Belgii;
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna we wschodnich Niderlandach, obecnie podzielona między Belgię i Holandię;

Limousin pn
Limousin
(administracja) (geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawny region administracyjny we Francji, zniesiony w 2015 roku
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna, przedrewolucyjna prowincja francuska położona w środkowej części kraju, w północno-wschodniej części Masywu Centralnego z historyczną stolicą w Limoges;

Linda ˈlʲĩnda pn
Linda
imię żeńskie;

Linz pn
Linz
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Austrii, siedziba kraju związkowego Górna Austria;

Litwa ˈlʲitfa pn
Lituanie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Wschodniej ze stolicą w Wilnie;

Litwa Mniejsza pn
Lituanie Mineure Petite Lituanie
(geografia, geograficzny) litewski region etnograficzny, znajdujący się w większości na terenie Rosji a częściowo także i w obecnej Litwie i Polsce;

Litwin ˈlʲitfʲĩn n
Lituanien Lithuanien
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości litewskiej, obywatel Litwy, mieszkaniec Litwy

Litwinka lʲitˈfʲĩŋka n
Lituanienne
kobieta narodowości litewskiej, mieszkanka, obywatelka Litwy

Livorno pn
Livourne
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w Toskanii, położone na wybrzeżu Morza Liguryjskiego, stolica prowincji Livorno (1.2);

Liwia ˈlʲivʲja pn
Livia
imię żeńskie;

Lizbona lʲizˈbɔ̃na pn
Lisbonne
(geografia, geograficzny) stolica Portugalii, miasto położone przy ujściu Tagu do Oceanu Atlantyckiego;

Loara lɔˈara pn
Loire
(geografia, geograficzny) najdłuższa rzeka Francji, uchodząca do Oceanu Atlantyckiego;
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Owernia-Rodan-Alpy;

Loara Atlantycka pn
Loire-Atlantique
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Kraj Loary;

Lodi pn
Lodi
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północnych Włoszech, w Lombardii;

Lokryda pn
Locride
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w starożytnej Grecji, zamieszkana przez Lokrów, rozdzielona przez Dorydę i Fokidę na trzy odrębne części;

Lombardczyk lɔ̃mˈbarṭt͡ʃɨk n
Lombard
mieszkaniec Lombardii, osoba płci męskiej pochodząca z Lombardii

Lombardia lɔ̃mˈbardʲja pn
Lombardie
(geografia, geograficzny) (administracja) region w północnych Włoszech ze stolicą w Mediolanie;

Lombardka lɔ̃mˈbartka n
Lombarde
mieszkanka Lombardii, osoba płci żeńskiej pochodząca z Lombardii

Londyn ˈlɔ̃ndɨ̃n pn
Londres
(geografia, geograficzny) stolica Wielkiej Brytanii;

Longchamps pn
Longchamps
(geografia, geograficzny) (administracja) gmina we Francji, ze stolicą w Longchamps (1.1)
(geografia, geograficzny) miejscowość we Francji, w regionie Górna Normandia, w departamencie Eure;

Loreto pn
Loreto
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Włoszech nad Adriatykiem;

Lotar pn
Lothaire
imię męskie;

Lotaryngia ˌlɔtaˈrɨ̃ŋʲɟja pn
Lorraine
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w północno-wschodniej Francji;

Lotaryngia Belgijska pn
Lorraine belge
(geografia, geograficzny) kraina w Belgii, położona na południowym krańcu prowincji Luksemburg

Lourdes pn
Lourdes
(geografia, geograficzny) miejscowość i ośrodek kultu maryjnego we Francji;

Lozanna lɔˈzãnːa pn
Lausanne
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii;

Luanda luˈ<sup>w</sup>ãnda pn
Luanda
(geografia, geograficzny) stolica Angoli;

Lubiercy pn
Lioubertsy
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Rosji, w obwodzie moskiewskim;

Lucerna luˈt͡sɛrna pn
Lucerne
(geografia, geograficzny) (administracja) kanton w Szwajcarii, którego stolicą jest Lucerna (1.1);
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii nad Jeziorem Czterech Kantonów;

Lucyna luˈt͡sɨ̃na pn
Lucine
imię żeńskie;

Ludwik ˈludvʲik pn
Louis
imię męskie;

Ludwika pn
Louise
imię żeńskie, odpowiednik męskiego imienia Ludwik;

Lukania pn
Lucanie
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna na południu antycznej Italii, między Zatoką Tarencką a Morzem Tyrreńskim;

Lukka pn
Lucques
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Toskanii, stolica prowincji Lukka (1.2);

Luksemburczyk ˌluksɛ̃mˈburt͡ʃɨk n
Luxembourgeois
obywatel Luksemburga

Luksemburg luˈksɛ̃mburk pn
Luxembourg
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Luksemburga (1.1);

Lusaka luˈsaka pn
Lusaka
(geografia, geograficzny) stolica Zambii;

Luzytania pn
Lusitanie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna obejmująca większą część współczesnej Portugalii, Estremadury i prowincji Salamanka, dawna prowincja rzymska i ziemia legendarnych Luzytanów;

Lwów lvuf pn
Lviv Léopol
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie;

Lyon lʲjɔ̃n pn
Lyon
(geografia, geograficzny) miasto we Francji nad Rodanem i Saoną;

L’Aquila pn
L’Aquila
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Włoszech, położone na północny wschód od Rzymu, u podnóża Apeninu Abruzyjskiego;

MAEA ˌɛ̃m‿a‿ɛ‿ˈa acronym
AIEA
= Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej;

MChAT acronym
MKhAT
= (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (historia, historyczny, historycznie) Moskiewski Akademicki Teatr Artystyczny;

MDMA acronym
MDMA
= (chemia, chemiczny) metylenodioksymetamfetamina

MFW ɛ̃m‿ɛv‿ˈːu acronym
FMI
= (ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Międzynarodowy Fundusz Walutowy;

MKOl acronym
CIO
= (sport, sportowy) Międzynarodowy Komitet Olimpijski

MOP mɔp acronym
OIT
= Międzynarodowa Organizacja Pracy;

MSK acronym
SSI
= (astronautyka, astronautyczny) Międzynarodowa Stacja Kosmiczna;

MSM acronym
HSH
= (seksuologia, seksuologiczny) mężczyzna mający kontakty seksualne z mężczyznami;
MSM
= (chemia, chemiczny) (spożywczy) metylosulfonylometan

MTK ɛ̃m‿tɛ‿ˈka acronym
CPI
= (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) Międzynarodowy Trybunał Karny;

Macedończyk ˌmat͡sɛˈdɔ̃j̃n͇t͡ʃɨk n
Macédonien
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec starożytnej Macedonii
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) człowiek narodowości macedońskiej, obywatel Republiki Macedonii, mieszkaniec Republiki Macedonii;

Machabeusz n
Maccabée
(historia, historyczny, historycznie) przydomek Judy Hasmoneusza;

Maciej ˈmat͡ɕɛ̇j pn
Matthias
imię męskie;

Madagaskar ˌmadaˈɡaskar pn
Madagascar
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Indyjskim;
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Indyjskim

Madagaskarczyk ˌmadaɡaˈskart͡ʃɨk n
Malgache
obywatel Madagaskaru

Madera maˈdɛra pn
Madère
(geografia, geograficzny) portugalski archipelag na Oceanie Atlantyckim na zachód od Maroka;

Madonna pn
Madone
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) Maria z Nazaretu

Madryt ˈmadrɨt pn
Madrid
(geografia, geograficzny) stolica Hiszpanii;

Magdala pn
Magdala
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto nad Jeziorem Galilejskim w Palestynie;

Magdalena ˌmaɡdaˈlɛ̃na pn
Madeleine
imię żeńskie;

Magdeburg maɡˈdɛburk pn
Magdebourg
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w Niemczech, leżąca nad Łabą stolica kraju związkowego Saksonia-Anhalt;

Maghreb ˈmaɡrɛp n
Maghreb
(geografia, geograficzny) region północno-zachodniej Afryki od Atlantyku po granicę z Egiptem;

Mahomet maˈxɔ̃mɛt pn
Mahomet
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) arabski prorok, twórca islamu;

Majorka pn
Majorque
(geografia, geograficzny) największa wyspa archipelagu Balearów na Morzu Śródziemnym;

Majorkanin n
Majorquin
mieszkaniec Majorki; osoba z tej wyspy

Majorkanka n
Majorquine
mieszkanka Majorki; kobieta z tej wyspy

Majotta maˈjɔtːa n
Mayotte
(geografia, geograficzny) wyspa francuska na Oceanie Indyjskim;

Makarska pn
Makarska
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-wschodniej Chorwacji nad Morzem Adriatyckim;

Makau ˈmakaw pn
Macao
(geografia, geograficzny) (administracja) specjalny region administracyjny Chińskiej Republiki Ludowej;

Maksencja pn
Maxentia
imię żeńskie;

Maksencjusz pn
Maxence
imię męskie;

Maksymian pn
Maximien
imię męskie;

Maksymilian ˌmaksɨ̃ˈmʲilʲjãn pn
Maximilien
imię męskie;

Maksymin pn
Maximin
imię męskie

Malachiasz pn
Malachie
(biblijny) imię męskie;

Malawi maˈlavʲi pn
Malawi
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce;

Malawijczyk ˌmalaˈvʲijt͡ʃɨk n
Malawien
obywatel Malawi

Male ˈmalɛ pn
Malé
(geografia, geograficzny) stolica Malediwów;

Malediwczyk ˌmalɛˈdʲift͡ʃɨk n
Maldivien
obywatel Malediwów

Malediwy ˌmalɛˈdʲivɨ pn
Maldives
(geografia, geograficzny) państwo i archipelag na Oceanie Indyjskim;

Malezja maˈlɛzʲja pn
Malaisie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Malezyjczyk ˌmalɛˈzɨjt͡ʃɨk n
Malais
obywatel Malezji

Malezyjka ˌmalɛˈzɨjka n
Malaisienne
obywatelka Malezji

Malgasz pn
Malgache
(etnografia, etnograficzny) rdzenny mieszkaniec Madagaskaru

Mali ˈmalʲi pn
Mali
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Bamako;

Malijczyk maˈlʲijt͡ʃɨk n
Malien
obywatel Mali

Malmö ˈmalmɛ pn
Malmö
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Szwecji i port morski położony nad cieśniną Öresund;

Malta ˈmalta pn
Malte
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Maltanka malˈtãŋka n
Maltaise
obywatelka Malty

Malwina malˈvʲĩna pn
Malvina
imię żeńskie o literackim pochodzeniu;

Malwiny malˈvʲĩnɨ pn
îles Malouines
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) archipelag na południowym Atlantyku, dawne argentyńskie terytorium;

Mama ˈmãma pn
Mama
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w obwodzie irkuckim; lewy dopływ Witimu;

Mamaja pn
Mamaïa
(geografia, geograficzny) miejscowość wypoczynkowa w Rumunii, położona nad Morzem Czarnym, administracyjnie stanowiąca część Konstancy;

Mamonowo pn
Mamonovo
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto obwodu kaliningradzkiego w Rosji;

Mamoudzou pn
Mamoudzou
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Majotty, francuskiego departamentu zamorskiego;

Manama mãˈnãma pn
Manama
(geografia, geograficzny) stolica Bahrajnu;

Manaslu pn
Manaslu
(geografia, geograficzny) góra w Nepalu, ośmiotysięcznik w paśmie Himajajów, ósmy pod względem wysokości szczyt Ziemi;

Manat ˈmãnat pn
Manat
(mitologia arabska) wczesnoarabska bogini losu i przeznaczenia, dbająca o spokój umarłych

Mandżuria mãn͇ˈd͡ʒurʲja pn
Mandchourie
(geografia, geograficzny) kraina na północnym wschodzie Chin;

Manitoba ˌmãɲiˈtɔba pn
Manitoba
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Mannheim pn
Mannheim
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodnich Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia;

Mantua pn
Mantoue
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Lombardii; stolica prowincji Mantua (1.2);

Manuela ˌmãnuˈ<sup>w</sup>ɛla pn
Manuela
imię żeńskie;

Maraton pn
Marathon
miejscowość w Grecji, w Attyce, miejsce słynnego zwycięstwa Greków nad Persami w 490 roku p.n.e.;

Marcel pn
Marcel
imię męskie;

Marcela pn
Marcelle
imię żeńskie

Marcelina ˌmart͡sɛˈlʲĩna pn
Marceline
imię żeńskie;

Marcha pn
Markha
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Jakucji; lewy dopływ Wiluja;

Marche pn
Marches Marche d'Ancône
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowych Włoszech ze stolicą w Ankonie;

Marcin ˈmarʲt͡ɕĩn pn
Martin
imię męskie;

Marcjan pn
Marcien
imię męskie

Marcjanna pn
Marcianne
imię żeńskie

Mardocheusz pn
Mardochée
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać z Księgi Estery, opiekun Estery;

Marek ˈmarɛk pn
Marc
imię męskie;

Marengo pn
Marengo
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) włoska wieś położona w gminie Alessandria, w Piemoncie; miejsce sławnej Napoleońskiej bitwy;

Margot pn
Margot
imię żeńskie, odpowiednik Małgorzaty

Maria ˈmarʲja pn
Marie
imię żeńskie;

Marianna marʲˈjãnːa pn
Marianne
imię żeńskie;

Mariany Północne marʲˈjãnɨ puwˈnɔt͡snɛ pn
îles Mariannes du Nord Mariannes du Nord
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne USA na Oceanii;

Maribor pn
Maribor
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Słowenii, położone na północnym wschodzie kraju, nad Drawą;

Marica pn
Maritsa
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Półwyspie Bałkańskim, w Bułgarii, w Grecji i w Turcji, uchodzi do Morza Egejskiego;

Marigot pn
Marigot
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto francuskiego terytorium zależnego Saint-Martin;

Mariola pn
Mariolle
imię żeńskie;

Mariusz ˈmarʲjuʃ pn
Marius
imię męskie;

Marlena marˈlɛ̃na pn
Marjolaine
imię żeńskie;

Marmarosz pn
Marmatie
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w północnej części Rumunii oraz w południowej Ukrainie, położona wzdłuż rzeki Cisy;

Marna ˈmarna pn
Marne
(geografia, geograficzny) rzeka we Francji, prawy dopływ Sekwany;

Marneuli pn
Marneouli
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Gruzji, w regionie Dolna Kartlia;

Marokanka ˌmarɔˈkãŋka n
Marocaine
obywatelka Maroka

Marokańczyk ˌmarɔˈkãj̃n͇t͡ʃɨk n
Marocain
obywatel Maroka

Maroko maˈrɔkɔ pn
Maroc
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce Północnej;

Marrakesz marˈːakɛʃ pn
Marrakech
(geografia, geograficzny) duże miasto na południu Maroka;

Mars mars pn
Mars
(mitologia rzymska) bóg wojny, utożsamiany z greckim Aresem;
(astronomia, astronomiczny) czwarta według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego;

Marsala pn
Marsala
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, położone na zachodnim wybrzeżu Sycylii;

Marsylia marˈsɨlʲja pn
Marseille
(geografia, geograficzny) miasto portowe w południowej części Francji;

Marsylianka ˌmarsɨˈlʲjãnka pn
La Marseillaise
francuska pieśń rewolucyjna, dziś hymn Francji;

Marsyliusz pn
Marsile
imię męskie

Marta ˈmarta pn
Marthe
imię żeńskie;

Martyna pn
Martina Martine
imię żeńskie;

Martynika ˌmartɨ̃ˈɲika pn
Martinique
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Wysp Zawietrznych w Małych Antylach

Maryja maˈrɨja pn
Marie
(teologia, teologiczny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) Matka Boża;

Maryna maˈrɨ̃na pn
Marina
imię żeńskie;

Maskareny pn
Mascareignes
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Indyjskim, na wschód od Madagaskaru;

Maskat ˈmaskat pn
Mascate
(geografia, geograficzny) stolica Omanu;

Masyw Armorykański pn
Massif armoricain
(geografia, geograficzny) masyw górski pochodzenia hercyńskiego, położony w północno-zachodniej Francji, na terenie Bretanii i Normandii;

Masyw Mont Blanc pn
massif du Mont-Blanc
(geografia, geograficzny) masyw górski w paśmie Alp Graickich, na pograniczu Szwajcarii, Francji i Włoch;

Mateusz maˈtɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Matthieu Mathieu
imię męskie;

Matterhorn pn
Mont Cervin
(geografia, geograficzny) szczyt w Alpach Zachodnich, na granicy Szwajcarii i Włoch;

Matuzal n
Mathusalem
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać biblijna, najstarszy człowiek wymieniony w Starym Testamencie;

Matuzalem n
Mathusalem
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać biblijna, najstarszy człowiek wymieniony w Starym Testamencie;

Matylda maˈtɨlda pn
Mathilde
imię żeńskie;
(astronomia, astronomiczny) jedna z mniejszych planetoid z pasa głównego;

Maur mawr n
Maure
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) mieszkaniec starożytnego królestwa Mauretanii, znajdującego się w północno-zachodniej Afryce, obejmującego dzisiejsze tereny Maroka i północno-zachodniej Algierii; przodek współczesnych Berberów;

Mauretania ˌmawrɛˈtãɲja pn
Mauritanie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Nawakszut;

Mauritius mawˈrʲitʲjus pn
Maurice
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Indyjskim;

Maurycjusz pn
Maurice
imię męskie;

Mazar-i Szarif pn
Mazâr-e Charîf
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Afganistanie;

Mazowszanin n
Masovien
mieszkaniec Mazowsza

Mazowsze maˈzɔfʃɛ pn
Mazovie
(geografia, geograficzny) kraina w centralno-wschodniej Polsce;

Mazury pn
Mazurie
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region etnograficzny i geograficzny w północno-wschodniej Polsce;

Mała Niedźwiedzica ˈmawa ˌɲɛ̇d͡ʑvʲjɛ̇ˈd͡ʑit͡sa pn
Petite Ourse
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; w Polsce widoczny cały rok; konstelacja, której 7 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie woza z dyszlem, zwany Małym Wozem;

Mała Syrta ˈmawa ˈsɨrta pn
Petite Syrte Syrte mineure
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Śródziemnego, położona u wybrzeży Tunezji

Małgorzata ˌmawɡɔˈʒata pn
Marguerite
imię żeńskie;

Małopolska ˌmawɔˈpɔlska pn
Petite-Pologne
(geografia, geograficzny) kraina na południu Polski;

Mały Jenisej pn
Petit Ienisseï
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, jedna ze źródłowych rzek Jeniseju;

Mały Rodan pn
Petit-Rhône
(geografia, geograficzny) zachodnie ramię ujściowe Rodanu

Mały Zab pn
Petit Zab
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na terenie Iranu i Iraku, lewy dopływ Tygrysu;

Mccheta pn
Mtskheta
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Gruzji, stolica regionu Mccheta-Mtianetia;

Mccheta-Mtianetia pn
Mtskheta-Mtianeti
(administracja) (geografia, geograficzny) region administracyjny w północnej Gruzji, ze stolicą w Mcchecie;

Medard ˈmɛdart pn
Médard
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Media ˈmɛdʲja pn
Médie
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna na terenie dzisiejszego Iranu oraz dawne państwo na jej terenie;

Mediolan mɛˈdʲjɔlãn pn
Milan
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Włoszech będące stolicą Lombardii;

Meduza pn
Méduse
(mitologia grecka) jedna z gorgon z mitologii grecka, potwór o kobiecej postaci i wężowych włosach, którego spojrzenie miało zabijać;

Medyna mɛˈdɨ̃na pn
Médine
(geografia, geograficzny) miasto w Arabii Saudyjskiej;

Medziugorie pn
Međugorje
(geografia, geograficzny) wieś i ośrodek kultu religijnego w Bośni i Hercegowinie, w południowej części Hercegowiny;

Mefisto pn
Méphisto
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) upadły anioł

Mefistofeles pn
Méphistophélès
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) upadły anioł;

Megrelia pn
Mingrélie
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej Gruzji, nad Morzem Czarnym;

Megrelia-Górna Swanetia pn
Mingrélie-et-Haute-Svanétie
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region administracyjny północno-zachodniej Gruzji;

Meklemburgia-Pomorze Przednie pn
Mecklembourg-Poméranie-Occidentale
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy Niemiec, położony w ich północno-wschodniej części, obejmuje historyczną Meklemburgię i Pomorze Przednie;

Mekong ˈmɛkɔ̃ŋk pn
Mékong
(geografia, geograficzny) rzeka w południowo-wschodniej Azji;

Meksyk ˈmɛksɨk pn
Mexique
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej;

Melanezja ˌmɛlãˈnɛzʲja pn
Mélanésie
(geografia, geograficzny) zachodnia część Oceanii;

Melanezyjczyk n
Mélanésien
(etnografia, etnograficzny) rdzenny mieszkaniec Melanezji

Melaniusz pn
Melaine
imię męskie;

Melchior ˈmɛlxʲjɔr pn
Melchior
imię męskie;

Melchizedek pn
Melchisédech Melchisédek Melkisédeq Melkisédek
(biblijny) imię męskie;

Meluzyna pn
Mélusine
(mitologia, mitologiczny) (książkowy) postać z literatury średniowiecznej i mitów, pół-kobieta, pół-ryba;

Memfis ˈmɛ̃w̃fʲis pn
Memphis
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) jedno z najważniejszych miast starożytnego Egiptu;

Mentona pn
Menton
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina w południowej Francji, w departamencie Alpy Nadmorskie;

Merkury mɛrˈkurɨ pn
Mercure
(mitologia rzymska) bóg handlu, zysku, kupiectwa, złodziei oraz celników, utożsamiany z greckim Hermesem;
(astronomia, astronomiczny) pierwsza według oddalenia od Słońca i najmniejsza planeta Układu Słonecznego, widoczna gołym okiem;

Meschetia pn
Meskhétie
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowo-zachodniej części Gruzji;

Mesenia pn
Messénie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina na południowo-wschodnim Peloponezie, z historycznym ośrodkiem w Mesini

Mesyna pn
Messine
(geografia, geograficzny) miastowe Włoszech położone w północno-wschodniej części Sycylii, nad Cieśniną Mesyńską;

Meszhed ˈmɛʃxɛt pn
Mashhad Mechhed
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnim Iranie, drugie co do wielkości miasto tego kraju;

Metuszelach n
Mathusalem
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać biblijna, najstarszy człowiek wymieniony w Starym Testamencie;

Metz pn
Metz
(geografia, geograficzny) miasto we Francji;

Mezeń pn
Mezen
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego w północnej Rosji, na terenie obwodu archangielskiego;

Mezoameryka pn
Mésoamérique
(geografia, geograficzny) region zamieszkany przez członków wielkich środkowoamerykańskich kultur prekolumbijskich rozciągający się od środkowego Meksyku po Przesmyk Panamski;

Mezopotamia ˌmɛzɔpɔˈtãmʲja pn
Mésopotamie
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna kraina na Bliskim Wschodzie leżąca w dorzeczu rzek: Tygrysu i Eufratu;

Miami maˈjãmʲi pn
Miami
(geografia, geograficzny) duże miasto na Florydzie;

Miass pn
Miass
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji prawy dopływ Isetu, przepływa przez Baszkirię oraz obwody czelabiński i kurgański;

Michalina ˌmʲixaˈlʲĩna pn
Micheline Michèle
imię żeńskie;

Michał ˈmʲixaw pn
Michel Michaël
imię męskie;

Micheasz pn
Michée
(rzadki, rzadko używany) imię męskie

Michigan pn
Michigan
(geografia, geograficzny) (administracja) stan Stanów Zjednoczonych Ameryki, leżący na Środkowym Zachodzie, w regionie Wielkich Jezior;

Midi-Pireneje pn
Midi-Pyrénées
(geografia, geograficzny) (administracja) były region administracyjny Francji;

Miedwiedica pn
Medveditsa
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) lewy dopływ Donu mający swe źródła w obwodzie saratowskim;

Mikołaj mʲiˈkɔwaj pn
Nicolas
imię męskie;

Mikronezja ˌmʲikrɔ̃ˈnɛzʲja pn
Micronésie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Spokojnym, część Mikronezji (1.2);
(geografia, geograficzny) środkowa część Oceanii, na Oceanie Spokojnym;

Milet pn
Milet
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytne jońskie miasto i polis na wybrzeżu Karii przy ujściu rzeki Meander do Zatoki Latmijskiej, współcześnie stanowisko archeologiczne;

Miluza pn
Mulhouse
(geografia, geograficzny) miasto we wschodniej Francji, w Alzacji;

Mineralne Wody pn
Mineralnye Vody
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Stawropolskim, na przedgórzu Wielkiego Kaukazu;

Minorka pn
Minorque
(geografia, geograficzny) wyspa hiszpańska na Morzu Śródziemnym, druga co do wielkości w archipelagu Balearów;

Mirela mʲiˈrɛla pn
Mireille
imię żeńskie;

Miriam ˈmʲirʲjãm pn
Miriam
imię żeńskie;

Mirny pn
Mirny
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto zamknięte w północnej Rosji, na terenie obwodu archangielskiego;

Mirosława ˌmʲirɔˈswava pn
Miroslava
imię żeńskie;

Mistra pn
Mistra Mystrás
(geografia, geograficzny) ufortyfikowane miasto bizantyjskie w Grecji;

Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej ˌmʲjɛ̃nd͡zɨ̃narɔˈdɔva ːˈɡɛ̃nt͡sʲja ɛ̃ˈnɛrʲɟji ˌatɔ̃ˈmɔvɛj n
Agence internationale de l'énergie atomique
organizacja międzynarodowa pracująca na rzecz bezpiecznego i pokojowego wykorzystania energii jądrowej;

Międzynarodowy Dzień Kobiet ˌmʲjɛ̃nd͡zɨ̃narɔˈdɔvɨ ˈd͡ʑɛ̇̃ɲ ˈkɔbʲjɛt pn
Journée internationale des femmes
coroczne święto obchodzone 8 marca jako wyraz szacunku dla kobiet;

Międzynarodowy Ruch Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca ˌmʲjɛ̃nd͡zɨ̃narɔˈdɔvɨ ˈrux ˌt͡ʃɛrvɔ̃ˈnɛɡɔ ˈkʃɨʒa ˌi‿t͡ʃɛrvɔ̃ˈnɛɡɔ ˌpuwʲcɕɛ̃w̃ˈʒɨt͡sa pn
Mouvement international de la Croix-Rouge et du Croissant-Rouge
międzynarodowa organizacja humanitarna;

Mińsk mʲĩj̃sk pn
Minsk
(geografia, geograficzny) stolica Białorusi;

Modena mɔˈdɛ̃na pn
Modène
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Emilia-Romania;

Moguncja mɔˈɡũnt͡sʲja pn
Mayence
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech nad Renem;

Mohikanin n
Mohican
(etnografia, etnograficzny) członek indiańskiego plemienia z Ameryki Północnej;

Mojżesz ˈmɔjʒɛʃ pn
Moïse
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) starotestamentowy prorok, wódz narodu izraelskiego;
imię męskie;

Mojżeszowy possessiveAdjective
mosaïque
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) taki, który należy do Mojżesza

Mokosz ˈmɔkɔʃ pn
Mokoch
(mitologia słowiańska) bogini słowiańska, interpretowana jako bogini płodności, wód i ziemi, słowiańska Bogini Matka;

Moksza pn
Mokcha
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, prawy dopływ Oki;

Molier n
Molière
spolszczona wersja przydomka XVII-wiecznego francuskiego komediopisarza Jeana Baptiste'a Poquelina;

Moliza pn
Molise
(geografia, geograficzny) (rzadki, rzadko używany) Molise, region administracyjny we Włoszech

Moloch pn
Moloch
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chtoniczne bóstwo semickie, któremu składano ofiary z ludzi, czczone głównie przez Kananejczyków i Fenicjan;

Moluki pn
Moluques
(geografia, geograficzny) grupa wysp we wschodniej części Archipelagu Malajskiego, wchodząca w skład Indonezji;
(geografia, geograficzny) prowincja w Indonezji obejmująca południową część archipelagu Moluki (1.1);

Momos pn
Momus
(mitologia grecka) bóg drwin i ironii, uosobienie sarkazmu, żartów i kpin;

Monachium mɔ̃ˈnaxʲjũm pn
Munich
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, stolica Bawarii;

Monako mɔ̃ˈnakɔ pn
Monaco
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) małe państwo na południu Europy, nad Morzem Śródziemnym;
(geografia, geograficzny) stolica Monako (1.1)

Mongolia mɔ̃ŋˈɡɔlʲja pn
Mongolie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej;

Mongołka mɔ̃ŋˈɡɔwka n
Mongolien
kobieta narodowości mongolskiej, obywatelka Mongolii

Monika mɔ̃ˈɲika pn
Monique
imię żeńskie;

Montmartre pn
Montmartre
(geografia, geograficzny) tradycyjna dzielnica Paryża na wzgórzu Montmartre (1.1)
(geografia, geograficzny) wieś w Kanadzie w prowincji Saskatchewan
(geografia, geograficzny) wzgórze w Paryżu;

Montpellier pn
Montpellier
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na południu Francji, w regionie Oksytania;

Montreal mɔ̃nˈtrɛal pn
Montréal
(geografia, geograficzny) miasto w Kanadzie, w prowincji Quebec;

Montserrat pn
Montserrat
(geografia, geograficzny) wyspa w Ameryce Środkowej, w archipelagu Małych Antyli;
(geografia, geograficzny) masyw górski w Katalonii;
klasztor benedyktynów w masywie górskim Montserrat (1.1) w Katalonii;

Monza pn
Monza
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północnych Włoszech, w Lombardii;

Moorea pn
Moorea
(geografia, geograficzny) wyspa wulkaniczna wchodząca w skład Polinezji Francuskiej;

Morawa Południowa pn
Morava méridionale
(geografia, geograficzny) rzeka w Serbii, łącząc się z Morawą Zachodnią w środkowej Serbii, tworzy Morawę;

Morawa Zachodnia pn
Morava occidentale
(geografia, geograficzny) rzeka w środkowej Serbii, łącząc się z Morawą Południową tworzy Morawę;

Morfeusz mɔrˈfɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Morphée
(mitologia grecka) bóg i uosobienie marzeń sennych o ludzkich kształtach;

Moria pn
Moriah
(biblijny) (geografia, geograficzny) dawna nazwa Wzgórza Świątynnego w Jerozolimie, występującego w Starym Testamencie jako miejsce ofiary Abrahama

Morze Adriatyckie ˈmɔʒɛ ˌadrʲjaˈtɨt͡sʲcɛ pn
mer Adriatique
(geografia, geograficzny) basen morski pomiędzy Półwyspem Apeniński a Półwyspem Bałkańskim, północne odgałęzienie Morza Śródziemnego;

Morze Alborańskie pn
mer d'Alboran
(geografia, geograficzny) akwen w zachodniej części Morza Śródziemnego, oddzielający północne wybrzeże Afryki od południowego wybrzeża Półwyspu Iberyjskiego;

Morze Andamańskie pn
mer d'Andaman
(geografia, geograficzny) morze przybrzeżne położone w części północno-wschodniej Oceanu Indyjskiego na południowy wschód od Zatoki Bengalskiej, pomiędzy Półwyspem Indochińskim a wyspami: Nikobarami, Andamanami i Sumatrą;

Morze Arabskie ˈmɔʒɛ aˈrapsʲcɛ pn
mer d'Arabie mer Arabique
(geografia, geograficzny) otwarte morze w północnej części Oceanu Indyjskiego;

Morze Azowskie ˈmɔʒɛ aˈzɔfsʲcɛ pn
mer d’Azov
(geografia, geograficzny) część Morza Czarnego znajdująca się u wybrzeży Ukrainy oraz Rosji;

Morze Balearskie pn
mer Ibérique mer des Baléares
(geografia, geograficzny) morze w północno-zachodniej części Morza Śródziemnego, położone między wybrzeżem Półwyspu Iberyjskiego a Balearami;

Morze Barentsa ˈmɔʒɛ baˈrɛ̃ntsa pn
mer de Barents
(geografia, geograficzny) morze w Oceanie Arktycznym;

Morze Bałtyckie ˈmɔʒɛ bawˈtɨt͡sʲcɛ pn
mer Baltique Baltique
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze położone na szelfie kontynentalnym w północnej Europie;

Morze Beringa pn
mer de Béring mer de Behring
(geografia, geograficzny) obszar wodny położony w północnej części Oceanu Spokojnego, wyznaczany przez Aleuty, Alaskę i wschodnią Syberię;

Morze Białe ˈmɔʒɛ ˈbʲjawɛ pn
mer Blanche
(geografia, geograficzny) morze śródlądowe między Półwyspem Kolskim a wybrzeżem północnej Rosji;

Morze Celtyckie pn
mer Celtique
(geografia, geograficzny) morze otwarte w północno-wschodniej części Oceanu Atlantyckiego, pomiędzy Irlandią a Półwyspem Kornwalijskim;

Morze Czarne ˈmɔʒɛ ˈt͡ʃarnɛ pn
mer Noire
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze na granicy Azji i Europy;

Morze Czerwone ˈmɔʒɛ t͡ʃɛrˈvɔ̃nɛ pn
mer Rouge
(geografia, geograficzny) morze śródlądowe między Afryką, a Półwyspem Arabskim;

Morze Czukockie pn
mer des Tchouktches
(geografia, geograficzny) część Oceanu Arktycznego leżąca za północnym kołem podbiegunowym, pomiędzy wybrzeżem Alaski a Syberią;

Morze Egejskie ˈmɔʒɛ ːˈɡɛjsʲcɛ pn
mer Égée
(geografia, geograficzny) morze we wschodniej części Morza Śródziemnego;

Morze Galilejskie pn
mer de Galilée
(geografia, geograficzny) (zobacz) Jezioro Tyberiadzkie;

Morze Grenlandzkie pn
mer du Groenland
(geografia, geograficzny) morze w Arktyce pomiędzy Grenlandią na zachodzie, Islandią na południu, a Spitsbergenem i Wyspą Niedźwiedzią na wschodzie;

Morze Hebrydzkie pn
mer des Hébrides
(geografia, geograficzny) część Oceanu Atlantyckiego, znajdująca się u wybrzeży zachodniej Szkocji;

Morze Irlandzkie ˈmɔʒɛ irˈlãnt͡sʲcɛ pn
mer d’Irlande
(geografia, geograficzny) morze śródlądowe między Irlandią i Wielką Brytanią;

Morze Japońskie pn
mer du Japon
(geografia, geograficzny) morze Oceanu Spokojnego, położone między Japonią, Koreą i Rosją;

Morze Jońskie ˈmɔʒɛ ˈjɔ̇̃j̃sʲcɛ pn
mer Ionienne
(geografia, geograficzny) część Morza Śródziemnego położona między południowo-zachodnią częścią Półwyspu Bałkańskiego a południowo-wschodnim wybrzeżem Półwyspu Apenińskiego;

Morze Karaibskie ˈmɔʒɛ ˌkaraˈ<sup>j</sup>ipsʲcɛ pn
mer des Caraïbes mer des Antilles
(geografia, geograficzny) morze położone na północ od Ameryki Południowej, część Oceanu Atlantyckiego;

Morze Karskie pn
mer de Kara
(geografia, geograficzny) część Oceanu Arktycznego u północnych wybrzeży Azji, między wyspami Nowej Ziemi i archipelagami Ziemi Franciszka Józefa i Ziemi Północnej;

Morze Kaspijskie ˈmɔʒɛ kasˈpʲijsʲcɛ pn
mer Caspienne
(geografia, geograficzny) bezodpływowe słone jezioro w Azji i Europie;

Morze Kreteńskie pn
mer de Crète
(geografia, geograficzny) morze w południowej części Morza Egejskiego, na północ od Krety;

Morze Martwe ˈmɔʒɛ ˈmartfɛ pn
mer Morte
(geografia, geograficzny) słone jezioro znajdujące się na pograniczu Izraela, Autonomii Palestyńskiej i Jordanii;

Morze Mirtejskie pn
mer Myrtoenne mer de Myrto
(geografia, geograficzny) morze w południowo-zachodniej części Morza Egejskiego, między archipelagiem Cyklad a półwyspem Peloponez;

Morze Ochockie ˈmɔʒɛ ɔˈxɔt͡sʲcɛ pn
mer d'Okhotsk
(geografia, geograficzny) morze w północno-zachodniej części Oceanu Spokojnego;

Morze Peczorskie pn
mer de Petchora
(geografia, geograficzny) morze Oceanu Arktycznego, położone na południe od Nowej Ziemi;

Morze Południowochińskie ˈmɔʒɛ ˌpɔwudʲɲɔvɔˈxʲĩj̃sʲcɛ pn
mer de Chine méridionale
(geografia, geograficzny) morze przybrzeżne w zachodniej części Oceanu Spokojnego;

Morze Północne ˈmɔʒɛ puwˈnɔt͡snɛ pn
mer du Nord
(geografia, geograficzny) morze przy północnych brzegach Europy, część Oceanu Atlantyckiego;

Morze Trackie pn
mer de Thrace
(geografia, geograficzny) morze w północnej części Morza Egejskiego, położone między wyspami Lemnos i Imroz a wybrzeżem Tracji;

Morze Tyrreńskie ˈmɔʒɛ tɨrˈːɛ̃j̃sʲcɛ pn
mer Tyrrhénienne
(geografia, geograficzny) część Morza Śródziemnego pomiędzy Korsyką, Sardynią, Sycylią a Półwyspem Apenińskim;

Morze Wattowe pn
mer des Wadden
(geografia, geograficzny) część Morza Północnego obejmująca przybrzeżne wody Zatoki Niemieckiej, położona między kontynentem a łańcuchem Wysp Fryzyjskich;

Morze Wschodniosyberyjskie pn
mer de Sibérie orientale
(geografia, geograficzny) morze Oceanu Arktycznego, położone u wybrzeży wschodniej Syberii, pomiędzy Wyspami Nowosyberyjskimi a Wyspą Wrangla;

Morze Łaptiewów pn
mer de Laptev
(geografia, geograficzny) morze stanowiące część Oceanu Arktycznego, położone u północnych wybrzeży Azji, pomiędzy półwyspem Tajmyr a archipelagiem Wysp Nowosyberyjskich;

Morze Śródziemne ˈmɔʒɛ ɕrudʲˈʑɛ̃mnɛ pn
mer Méditerranée Méditerranée
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze położone między Europą, Afryką i Azją, część Oceanu Atlantyckiego;

Morze Żółte ˈmɔʒɛ ˈʒuwtɛ pn
mer Jaune
(geografia, geograficzny) odnoga Oceanu Spokojnego między Koreą a wybrzeżem chińskim;

Moskwa ˈmɔskfa pn
Moscou
(geografia, geograficzny) stolica Rosji;

Mostar ˈmɔstar pn
Mostar
(geografia, geograficzny) miasto w Hercegowinie, stolica regionu:

Mosul pn
Mossoul
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iraku, nad Tygrysem;

Mount Everest pn
Everest
(geografia, geograficzny) najwyższy szczyt Ziemi, ośmiotysięcznik położony w Himalajach;

Mowgli pn
Mowgli
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię męskie, bohater serii powieści Rudyarda Kiplinga pt. „Księga dżungli”;

Moza ˈmɔza pn
Meuse
(geografia, geograficzny) rzeka w Europie;
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Grand Est;

Mozambijczyk ˌmɔzãmˈbʲijt͡ʃɨk n
Mozambicain
obywatel Mozambiku

Mozambik mɔˈzãmbʲik pn
Mozambique
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Mozela pn
Moselle
(geografia, geograficzny) rzeka płynąca przez Francję, Niemcy i Luksemburg, lewy dopływ Renu;
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Grand Est;

Mołdawia mɔwˈdavʲja pn
Moldavie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Wschodniej ze stolicą w Kiszyniowie;

Mołdawianin ˌmɔwdaˈvʲjä̃ɲĩn n
Moldave
obywatel Mołdawii

Mołdawianka ˌmɔwdaˈvʲjãŋka n
Moldave
obywatelka Mołdawii

Mołoga pn
Mologa
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, lewy dopływ Wołgi mający swe źródła na wzgórzach Wałdaj w obwodzie twerskim;

Msta pn
Msta
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodniej Rosji, na terenie obwodów nowogrodzkiego i twerskiego, uchodzi do jeziora Ilmen;

Murcja pn
Murcie
(geografia, geograficzny) (administracja) nadmorska wspólnota autonomiczna, prowincja i region w Hiszpanii
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, nad Segurą;
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowo-wschodniej Hiszpanii, od średniowiecza do XIX wieku, królestwo podporządkowane Kastylii

Murom pn
Mourom
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Rosji, w obwodzie włodzimierskim, nad Oką;

Murzyn ˈmuʒɨ̃n n
Noir
(etnografia, etnograficzny) niekiedy uważane za (obraźliwie) człowiek czarnoskóry

Mustafa pn
Moustapha
imię męskie

Myanmar pn
Myanmar
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) Mjanma

Mykeny mɨˈkɛ̃nɨ pn
Mycènes
(starożytność) starożytna grecka polis w północno-wschodniej części Peloponezu;

Myszka Miki ˈmɨʃka ˈmʲici pn
Mickey Mouse
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) nazwa jednego z głównych bohaterów animowanych bajek Walta Disneya;

Myzja pn
Mysie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w północno-zachodniej Azji Mniejszej nad Propontydą, graniczyła od wschodu z Frygią a od południa z Lidią;

Młoda Polska pn
Jeune Pologne
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) polska odmiana modernizmu w literaturze, muzyce i sztuce na przełomie XIX i XX wieku;

MŚP acronym
PME
= (ekonomia, ekonomiczny) małe i średnie przedsiębiorstwa;

NASA ˈnasa n
NASA
(administracja) (astronautyka, astronautyczny) amerykańska Narodowa Agencja Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej, zajmująca się planowaniem, koordynacją i realizacją badań nad kosmosem;

NATO ˈnatɔ acronym
OTAN O.T.A.N.
Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego;

NKWD ˌɛ̃ŋ‿ka‿vu‿ˈdɛ acronym
NKVD
= Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych ZSRR;

NLPZ acronym
AINS
= (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) niesteroidowy lek przeciwzapalny;

NRD ɛ̃n‿ɛr‿ˈdɛ acronym
RDA
= (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Niemiecka Republika Demokratyczna

NWD ɛ̃n‿vu‿ˈdɛ acronym
PGCD
= (matematyka, matematyczny) największy wspólny dzielnik

NZK acronym
ACR ACV
= (medycyna, medyczny) nagłe zatrzymanie krążenia

Nabierieżnyje Czełny pn
Naberejnye Tchelny
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej części Rosji, w Tatarstanie, położone nad Kamą;

Nablus ˈnablus pn
Naplouse
(geografia, geograficzny) miasto w Autonomii Palestyńskiej;

Nabuchodonozor ˌnabuxɔdɔ̃ˈnɔzɔr pn
Nabuchodonosor
(starożytność) babilońskie imię męskie noszone m.in. przez kilku władców Babilonii

Nachodka pn
Nakhodka
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Nadmorskim, nad Morzem Japońskim;

Naddniestrzanin n
Transnistrien
mieszkaniec Naddniestrza

Naddniestrze nadˈdʲɲɛsṭʃɛ pn
Transnistrie Transdniestrie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) region autonomiczny Mołdawii;

Nadrenia pn
Rhénanie
(geografia, geograficzny) luźno zdefiniowana kraina obejmująca ziemie wokół północnego i środkowego odcinka niemieckiego Renu;

Nadrenia Północna-Westfalia pn
Rhénanie-du-Nord-Westphalie
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy Niemiec, leżący w ich zachodniej części;

Nadrenia-Palatynat ˌnadrɛ̃ɲa‿palaˈtɨ̃nat pn
Rhénanie-Palatinat
(geografia, geograficzny) kraj związkowy Republiki Federalnej Niemiec;

Nadym pn
Nadym
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w zachodniej Syberii, wpada do Zatoki Obskiej;

Nadzieja naˈd͡ʑɛ̇ja pn
Espérance
imię żeńskie;

Nagoja pn
Nagoya
(geografia, geograficzny) (administracja) japońskie miasto w południowej części wyspy Honsiu;

Nagroda Nobla n
prix Nobel
wyróżnienie przyznawane za wybitne osiągnięcia naukowe, literackie lub zasługi dla społeczeństw i ludzkości, ustanowione ostatnią wolą fundatora, szwedzkiego przemysłowca i wynalazcy dynamitu, Alfreda Nobla;

Nahum pn
Nahum
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię męskie;

Nairobi ˌna<sup>j</sup>iˈrɔbʲi pn
Nairobi
(geografia, geograficzny) stolica Kenii;

Nalczyk pn
Naltchik
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, stolica Republiki Kabardyjsko-Bałkarskiej;

Namangan pn
Namangan
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Uzbekistanie, w Kotlinie Fergańskiej, siedziba administracyjna wilajetu namangańskiego;

Namibia nãˈmʲibʲja pn
Namibie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Namur pn
Namur
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Belgii, stolica Walonii;
(geografia, geograficzny) (administracja) belgijski region z ośrodkiem administracyjnym w Namurze (1.1);

Nancy pn
Nancy
(geografia, geograficzny) miasto nad rzeką Meurthe we wschodniej Francji;

Nanga Parbat pn
Nanga Parbat
(geografia, geograficzny) ośmiotysięcznik na zachodnim skraju Himalajów, na obszarze Kaszmiru w północno-wschodnim Pakistanie, dziewiąty co do wysokości szczyt świata;

Nankin ˈnãŋʲcĩn pn
Nankin
(geografia, geograficzny) miasto w Chinach, port nad dolną Jangcy, dawna stolica;

Nantes pn
Nantes
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Francji, port nad Loarą, historyczna stolica Bretanii;

Napoleon ˌnapɔˈlɛɔ̃n pn
Napoléon
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Narbona pn
Narbonne
(geografia, geograficzny) miejscowość we Francji, w regionie Oksytania, w departamencie Aude;

Narjan-Mar ˈnarʲjãn ˈmar pn
Narian-Mar
(geografia, geograficzny) miasto na północy Federacji Rosyjskiej, stolica Nienieckiego Okręgu Autonomicznego;

Naryn pn
Naryn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Kirgistanie i Uzbekistanie, po połączeniu z Kara-darią tworzy Syr-darię;

Nassau ˈnasːaw pn
Nassau
(geografia, geograficzny) stolica Bahamów;

Natalia naˈtalʲja pn
Nathalie
imię żeńskie;

Natanael ˌnatãˈnaɛl pn
Nathanaël
(rzadki, rzadko używany) imię męskie, jedno z imion biblijnych;

Natangia pn
Natangie
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w Prusach, obejmująca w ziemie między Łyną a Pregołą, zamieszkana przez plemię Natangów;

Natasza naˈtaʃa pn
Natacha
imię żeńskie;

Nauru naˈ<sup>w</sup>uru pn
Nauru
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii na wyspie Nauru (1.1);

Nawakszut naˈvakʃut pn
Nouakchott
(geografia, geograficzny) stolica Mauretanii;

Nawarra naˈvarːa pn
Navarre
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna nad Zatoką Biskajską, niegdyś samodzielne królestwo, obecnie podzielona między Francję i Hiszpanię;
(geografia, geograficzny) (administracja) wspólnota autonomiczna w Hiszpanii

Nazaret naˈzarɛt pn
Nazareth
(geografia, geograficzny) miasto w północnym Izraelu;

Nazjanz pn
Nazianze
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w Kapadocji w Azji Mniejszej;

Nazrań pn
Nazran
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Inguszetii;

Ndżamena n͇d͡ʒãˈmɛ̃na pn
Ndjamena N'Djaména Ndjaména
(geografia, geograficzny) stolica Czadu;

Neapol nɛˈapɔl pn
Naples
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Włoszech położone nad Zatoką Neapolitańską; stolica Kampanii;

Negew pn
Néguev
(geografia, geograficzny) wyżynna pustynia na południu Izraela;

Nejwa pn
Neïva
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w połączeniu z rzeką Rież tworzy Nicę;

Nepal ˈnɛpal pn
Népal
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Neptun ˈnɛptũn pn
Neptune
(mitologia rzymska) bóg morza, rybaków i żeglarzy, utożsamiany z greckim Posejdonem;
(astronomia, astronomiczny) ósma według oddalenia od Słońca (najdalsza) planeta Układu Słonecznego;

Neretwa pn
Neretva
(geografia, geograficzny) rzeka w Bośni i Hercegowinie i Chorwacji, uchodząca do Adriatyku;

Neron pn
Néron
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie

Neronowy possessiveAdjective
néronien
(historia, historyczny, historycznie) należący do Nerona

Nestor ˈnɛstɔr pn
Nestor
imię męskie;

Neustria pn
Neustrie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna, północno-zachodnia część państwa Franków, położona na północ od doliny Loary;

Nevers pn
Nevers
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Francji, w Burgundii, nad Loarą;

Newel pn
Nevel
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, w obwodzie pskowskim, położone nad jeziorem Newel;

Niagara ɲaˈɡara pn
Niagara
(geografia, geograficzny) rzeka na granicy Kanady i Stanów Zjednoczonych;
chutes Niagara
(geografia, geograficzny) wodospad na rzece Niagara (1.1);

Nica pn
Nitsa
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Tury;

Nicea ɲiˈt͡sɛa pn
Nice
(geografia, geograficzny) portowe miasto w południowo-wschodniej Francji nad Morzem Śródziemnym;
Nicée
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawne miasto w średniowiecznej Bitynii, współcześnie İznik w Turcji;

Niebieska Jerozolima pn
Jérusalem céleste
(peryfrastyczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nowotestamentowy Kościół Chrystusa
(peryfrastyczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) starotestamentowe niebo, zwłaszcza w odniesieniu do czasów ostatecznych

Niedziela Palmowa ɲɛ̇ˈd͡ʑɛla palˈmɔva n
dimanche des Rameaux
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ostatnia niedziela przed Wielkanocą rozpoczynająca Wielki Tydzień;

Nieftiejugansk pn
Nefteïougansk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto wydzielone w Rosji, stolica Chanty-Mansyjskiego Okręgu Autonomicznego – Jugry;

Nieman pn
Neman
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, w obwodzie kaliningradzkim;

Niemcy ˈɲɛ̃mt͡sɨ pn
Allemagne
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Niemcy Wschodnie ˈɲɛ̃mt͡sɨ ˈfsxɔdʲɲɛ pn
Allemagne de l'Est
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Niemiecka Republika Demokratyczna, państwo istniejące w latach 1949-1990

Niemcy Zachodnie ˈɲɛ̃mt͡sɨ zaˈxɔdʲɲɛ pn
Allemagne de l'Ouest
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Republika Federalna Niemiec w latach 1949-1990;

Niemen ˈɲɛ̃mɛ̃n pn
Niémen
(geografia, geograficzny) rzeka płynąca przez Białoruś, Litwę i Rosję;

Niemiec ˈɲɛ̃mʲjɛt͡s n
Allemand Allemande
człowiek narodowości niemieckiej

Niemiecka Republika Demokratyczna ɲɛ̃ˈmʲjɛt͡ska rɛˈpublʲika ˌdɛ̃mɔkraˈtɨt͡ʃna pn
République Démocratique Allemande République démocratique allemande
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawne niemieckie państwo socjalistyczne w Europie Środkowej ze stolicą w Berlinie;

Nieriungri pn
Nerioungri
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji;

Nierl pn
Nerl
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północnej Rosji przeduralskiej, prawy dopływ Wołgi;

Niestierow pn
Nesterov
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w obwodzie kaliningradzkim w Rosji;

Niger ˈɲiɡɛr pn
Niger
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Niameyu;
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) trzecia pod względem długości i powierzchni dorzecza rzeka Afryki (po Nilu i Kongu);

Nigerczyk ɲiˈɡɛrt͡ʃɨk n
Nigérien
obywatel Nigru

Nigeria ɲiˈɡɛrʲja pn
Nigeria Nigéria
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Abudży;

Nigeryjczyk ˌɲiɡɛˈrɨjt͡ʃɨk n
Nigérian
obywatel Nigerii

Nikaragua ˌɲikaraˈɡu<sup>w</sup>a pn
Nicaragua
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Nikaraguanka ˌɲikaraɡuˈ<sup>w</sup>ãŋka n
Nicaraguayenne
obywatelka Nikaragui

Nikaraguańczyk ˌɲikaraɡuˈ<sup>w</sup>ãj̃n͇t͡ʃɨk n
Nicaraguayen
obywatel Nikaragui

Nike pn
Niké
(mitologia grecka) bogini zwycięstwa;

Nikifor ɲiˈcifɔr pn
Nicéphore
imię męskie;

Nikodem ɲiˈkɔdɛ̃m pn
Nicodème
imię męskie;

Nikozja ɲiˈkɔzʲja pn
Nicosie
(geografia, geograficzny) stolica Cypru;

Nikołajewsk pn
Nikolaïevsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodniej Rosji w obwodzie wołgogradzkim, położone nad Wołgą;

Nikołajewsk nad Amurem pn
Nikolaïevsk-sur-l'Amour
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Chabarowskim, port nad Amurem;

Nil ɲil pn
Nil
(geografia, geograficzny) jedna z najdłuższych rzek na Ziemi, w środkowej i północno-wschodniej Afryce, przecinająca wszystkie strefy klimatyczne kontynentu;

Nina ˈɲĩna pn
Nina
imię żeńskie;

Niniwa pn
Ninive
(starożytność) (geografia, geograficzny) dawne miasto w północnej Mezopotamii, nad wschodnim, lewym brzegiem Tygrysu, jedna ze stolic starożytnej Asyrii, współcześnie stanowisko archeologiczne;

Niukża pn
Nioukja
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w obwodzie czytyjskim i amurskim; prawy dopływ Olokmy;

Niwernia pn
Nivernais
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (dawniej, dawny) lub (rzadki, rzadko używany) kraina historyczna w środkowej Francji, ze stolicą w Nevers

Nix ɲiks pn
Nix
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Plutona;

Nizina Alzacka pn
plaine d'Alsace
(geografia, geograficzny) nizina we Francji, położona między Wogezami a Renem, część Niziny Górnoreńskiej

Nizina Flandryjska pn
plaine de Flandre plaine flamande
(geografia, geograficzny) nizina nad Morzem Północnym, położona w Belgii, Holandii i północnej Francji, część Niziny Środkowoeuropejskiej

Nizina Górnoreńska pn
fossé rhénan
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna rzeki Ren pomiędzy jej górnym a środkowym biegiem, od zachodu ograniczona Wogezami, od wschodu Schwarzwaldem;

Nizina Padańska ɲiˈʑĩna paˈdãj̃ska pn
plaine du Pô
(geografia, geograficzny) nizina w północnych Włoszech;

Niżniaja Sałda pn
Nijniaïa Salda
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie swierdłowskim;

Niżniekamsk pn
Nijnekamsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, nad Kamą;

Niżniewartowsk pn
Nijnevartovsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto wydzielone i port nad Obem położone w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie tiumeńskim;

Niżny Nowogród pn
Nijni Novgorod
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w Rosji, nad Wołgą, u ujścia Oki, stolica Nadwołżańskiego Okręgu Federalnego;

Niżny Tagił pn
Nijni Taguil
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie swierdłowskim, nad Tagiłem;

Noc Kupały n
nuit de Kupala
(historia, historyczny, historycznie) Noc Świętojańska u Słowian wschodnich;

Noe ˈnɔɛ pn
Noé
(biblijny) postać starotestamentowa, budowniczy arki w czasach potopu;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Norbert ˈnɔrbɛrt pn
Norbert
imię męskie;

Nord-Pas-de-Calais pn
Nord-Pas-de-Calais
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawny francuski region administracyjny, zniesiony w 2015 roku

Normandczyk n
Normand
mężczyzna z Normandii

Normandia nɔrˈmãndʲja pn
Normandie
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północnej Francji;

Normandka n
Normande
kobieta z Normandii

Nortumbria nɔrˈtũmbrʲja pn
Northumbrie
(historia, historyczny, historycznie) średniowieczne królestwo anglosaskie;

Norweg ˈnɔrvɛk n
Norvégien
człowiek narodowości norweskiej, obywatel Norwegii, mieszkaniec Norwegii

Norwegia nɔrˈvɛɟja pn
Norvège
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Oslo;

Norweżka nɔrˈvɛʃka n
Norvégienne
kobieta lub dziewczyna narodowości norweskiej lub obywatelka Norwegii

Norymberga ˌnɔrɨ̃mˈbɛrɡa pn
Nuremberg
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, położone we Frankonii, w kraju związkowym Bawaria;

Nowa Akwitania pn
Nouvelle-Aquitaine
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w południowo-zachodniej Francji, nad Zatoką Biskajską;

Nowa Fundlandia ˈnɔva fũnˈdlãndʲja pn
Terre-Neuve
(geografia, geograficzny) duża wyspa na wschodnim wybrzeżu Ameryki Północnej, która stanowi część kanadyjskiej prowincji Nowa Fundlandia i Labrador;

Nowa Fundlandia i Labrador ˈnɔva fũnˈdlãndʲja ˌi‿laˈbradɔr pn
Terre-Neuve-et-Labrador
(geografia, geograficzny) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Nowa Gwinea ˈnɔva ɡvʲĩˈnɛa pn
Nouvelle-Guinée
(geografia, geograficzny) wyspa Oceanii;

Nowa Kaledonia ˈnɔva ˌkalɛˈdɔ̃ɲja pn
Nouvelle-Calédonie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Francji ze stolicą w Numei, położone w Oceanii;

Nowa Korbea pn
Corbie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) opactwo w Corvey w Niemczech;

Nowa Marchia pn
Nouvelle Marche
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna, wyodrębniona w wyniku zdobycia przez Marchię Brandenburską części ziemi lubuskiej oraz pogranicza Pomorza i Wielkopolski;

Nowa Szkocja ˈnɔva ˈʃkɔt͡sʲja pn
Nouvelle-Écosse
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Nowa Zelandia ˈnɔva zɛˈlãndʲja pn
Nouvelle-Zélande
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii;

Nowe Delhi ˈnɔvɛ ˈdɛlʲi pn
Nouvelle-Delhi New Delhi
(geografia, geograficzny) stolica Indii;

Nowofundlandczyk n
Terre-Neuvien
mieszkaniec Nowej Fundlandii

Nowofundlandka n
Terre-Neuvienne
mieszkanka Nowej Fundlandii

Nowokuźnieck pn
Novokouznetsk
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Federacji Rosyjskiej, w obwodzie kemerowskim, nad Tomem;

Nowosybirsk ˌnɔvɔˈsɨbʲirsk pn
Novossibirsk
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji położone na środkowej Syberii, nad Obem;

Nowozelandczyk ˌnɔvɔzɛˈlãnṭt͡ʃɨk n
Néo-zélandais
obywatel Nowej Zelandii

Nowozelandka ˌnɔvɔzɛˈlãntka n
Néo-zélandaise
obywatelka Nowej Zelandii

Nowy Aton pn
Nouvel Athos
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Abchazji, położone na wybrzeżu Morza Czarnego;

Nowy Brunszwik ˈnɔvɨ ˈbrũw̃ʃfʲik pn
Nouveau-Brunswick
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Nowy Jork ˈnɔvɨ ˈjɔrk pn
New York
(geografia, geograficzny) (administracja) największe miasto Stanów Zjednoczonych;
État de New York New York
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na północnym wschodzie Stanów Zjednoczonych;

Nowy Orlean ˈnɔvɨ ɔrˈlɛãn pn
La Nouvelle-Orléans
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych;

Nowy Rok ˈnɔvɨ ˈrɔk n
Nouvelle Année nouvel an
święto obchodzone pierwszego stycznia w kalendarzu gregoriańskim

Nowy Testament ˈnɔvɨ tɛˈstãmɛ̃nt pn
Nouveau Testament Nouvelle Alliance
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) część Biblii złożona z 27 ksiąg opisujących wydarzenia z życia Jezusa i pierwotnego Kościoła;

Nubia ˈnubʲja pn
Nubie
(geografia, geograficzny) kraina historyczna znajdująca się w północno-wschodniej Afryce, w południowym Egipcie i północnym Sudanie;

Nukus pn
Noukous
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodnim Uzbekistanie, na prawym brzegu Amu-darii, na zachodnim skraju pustyni Kyzył-kum;

Numea pn
Nouméa
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica Nowej Kaledonii, terytorium zależnego Francji;

Numidia nũˈmʲidʲja pn
Numidie
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) historyczne królestwo Berberów w północnej Afryce, obejmujące tereny dzisiejszej Algierii i części Tunezji;

Nunavut pn
Nunavut
(geografia, geograficzny) jedno z trzech terytoriów kanadyjskich;

Nuristan nuˈrʲistãn pn
Nourestân
(geografia, geograficzny) kraina w północno-wschodnim Afganistanie, przy granicy z Pakistanem;

Nuuk pn
Nuuk
(geografia, geograficzny) stolica Grenlandii;

Nyks nɨks pn
Nyx
(mitologia grecka) bogini i uosobienie nocy;

OB acronym
VS
= (medycyna, medyczny) odczyn Biernackiego ((rzadki, rzadko używany) opad Biernackiego);

OBWE acronym
CSCE OSCE
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie;

OIOM ˈɔjɔ̃m acronym
USI
= (medycyna, medyczny) oddział intensywnej opieki medycznej

ONZ ɔ‿ɛ̃n‿ˈzɛt acronym
ONU
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Organizacja Narodów Zjednoczonych

OSP ɔ‿ɛs‿ˈpɛ acronym
GRT
= (ekonomia, ekonomiczny) (technologia, technika, techniczny) operator systemu przesyłowego

OZE acronym
EnR
= odnawialne źródło energii;

Obłok Oorta ˈɔbwɔk ɔˈːrta pn
nuage d'Oort
(astronomia, astronomiczny) hipotetyczny obłok pyłu i małych ciał niebieskich obiegający Słońce w odległości większej niż 30 j.a.;

Ocean Arktyczny ɔˈt͡sɛãn arkˈtɨt͡ʃnɨ pn
océan Arctique océan glacial Arctique
(geografia, geograficzny) jeden z oceanów Ziemi;

Ocean Atlantycki ɔˈt͡sɛãn ˌatlãnˈtɨt͡sʲci pn
océan Atlantique Atlantique
(geografia, geograficzny) jeden z oceanów Ziemi położony pomiędzy Amerykami a Europą i Afryką;

Ocean Indyjski ɔˈt͡sɛãn ĩnˈdɨjsʲci pn
océan Indien mer des Indes océan Oriental
(geografia, geograficzny) trzeci co do wielkości ocean Ziemi;

Ocean Południowy ɔˈt͡sɛãn ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ pn
océan Austral océan Antarctique océan glacial Antarctique
(geografia, geograficzny) jeden z oceanów Ziemi;

Ocean Spokojny ɔˈt͡sɛãn spɔˈkɔjnɨ pn
océan Pacifique
(oficjalnie) (geografia, geograficzny) największy oraz najgłębszy ocean na Ziemi;

Oceania ˌɔt͡sɛˈãɲja n
Océanie
(geografia, geograficzny) grupa wysp na Pacyfiku, uznawanych czasem za osobny kontynent;

Oczamczyra pn
Otchamtchiré
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe nad Morzem Czarnym, położone na wybrzeżu Abchazji;

Odessa pn
Odessa
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, położone nad Morzem Czarnym;

Odeta pn
Odette
imię żeńskie;

Odon pn
Eudes Odon
imię męskie

Odra ˈɔdra pn
Oder
(geografia, geograficzny) rzeka w Czechach, Polsce i Niemczech;

Odyseusz ˌɔdɨˈsɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Odysseus Ulysse
(mitologia grecka) imię mitycznego króla Itaki, głównej postaci Odysei Homera;

Ofelia ɔˈfɛlʲja pn
Ophélie
imię żeńskie;

Oise pn
Oise
(geografia, geograficzny) (geografia, geograficzny) departament w północnej Francji;
(geografia, geograficzny) rzeka w Belgii i północnej Francji, prawy dopływ Sekwany;

Ojmiakon pn
Oïmiakon
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś w rosyjskiej Jakucji, w ułusie ojmiakońskim nad Indygirką;

Oka pn
Oka
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, prawy i zarazem najdłuższy dopływ Wołgi;

Oklahoma ˌɔklaˈxɔ̃ma pn
Oklahoma
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych Ameryki leżący w środku południowej części kraju;

Oksford ˈɔksfɔrt pn
Oxford
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Anglii, stolica hrabstwa Oxfordshire;

Oksytania pn
Occitanie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna obejmująca obszary, gdzie używano języka oksytańskiego;

Oktawia pn
Octavie
imię żeńskie;

Oktiabrskij pn
Oktiabrski
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Baszkortostanie, położone u podnóża Gór Ilmeńskich;

Olaf ˈɔlaf pn
Olaf
imię męskie;

Olga ˈɔlɡa pn
Olga
imię żeńskie;

Olimpia ɔˈlʲĩmpʲja pn
Olympie Olympe
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) współczesne i starożytne miasto w Grecji na Półwyspie Peloponeskim;

Oliwia ɔˈlʲivʲja pn
Olivia
imię żeńskie;

Olokma pn
Olekma
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w obwodzie czytyjskim, amurskim i Jakucji; prawy dopływ Leny;

Oman ˈɔ̃mãn pn
Oman
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim, ze stolicą w Maskacie;

Omanka ɔ̃ˈmãŋka n
Omanaise
obywatelka Omanu

Omańczyk ɔ̃ˈmãj̃n͇t͡ʃɨk n
Omanais
obywatel Omanu

Omołon pn
Omolon
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie magadańskim, Czukockim Okręgu Autonomicznym i Jakucji; prawy i zarazem najdłuższy dopływ Kołymy;

Omsk pn
Omsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto obwodowe w azjatyckiej części Rosji, przy ujściu Omu do Irtysza;

Onega pn
Onega
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w północnej Rosji, w obwodzie archangielskim, położone u ujścia Onegi (1.3) do Zatoki Oneskiej;

Onon pn
Onon
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka we wschodniej Mongolii i Rosji, po połączeniu z Ingodą tworzy Szyłkę;

Ontario ɔ̃nˈtarʲjɔ pn
Ontario
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;
Ontario Lac Ontario
(geografia, geograficzny) jezioro w Ameryce Północnej, na granicy Stanów Zjednoczonych i Kanady;

Onufry ɔ̃ˈnufrɨ pn
Onuphre
imię męskie;

Or pn
Or
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północno-zachodnim Kazachstanie i wschodniej Rosji przeduralskiej, lewy dopływ Uralu w zlewisku Morza Kaspijskiego;

Oran ˈɔrãn pn
Oran
(geografia, geograficzny) miasto w Algierii;

Orenburg pn
Orenbourg
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w zachodniej Rosji, nad rzeką Ural, na granicy dwóch kontynentów: Europy i Azji;

Organizacja Narodów Zjednoczonych ˌɔrɡãɲiˈzat͡sʲja naˈrɔduv ˌzʲjɛdnɔˈt͡ʃɔ̃nɨx pn
Nations unies Organisation des Nations unies
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja międzynarodowa, której celem jest zapewnienie pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego, rozwój współpracy między narodami oraz popieranie przestrzegania praw człowieka;

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego ˌɔrɡãɲiˈzat͡sʲja trakˈtatu ˌpuwnɔt͡snɔatlãntɨt͡sʲˈcɛɡɔ pn
Organisation du traité de l'Atlantique Nord
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja polityczno-wojskowa, obejmująca kraje Europy i Ameryki Północnej;

Orient ˈɔrʲjɛ̃nt n
Orient
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) kraje wschodnie, w odniesieniu do Azji i północno-wschodniej Afryki

Orionidy pn
Orionides
(astronomia, astronomiczny) rój meteorów związany z kometą Halleya, którego radiant znajduje się na pograniczu konstelacji Oriona i Bliźniąt, obserwowany rokrocznie około 21 października;

Orkus pn
Orcus
(mitologia rzymska) demon śmierci z mitologii Starożytnego Rzymu;
(astronomia, astronomiczny) duża planetoida transneptunowa obiegająca Słońce w pasie Kuipera;

Orlando pn
Orlando
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa kilku miast w USA

Orlean pn
Orléans
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Francji, nad Loarą;

Orleania pn
Orléanais
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Regionie Centralnym we Francji, położona w dolinie Loary, jej głównym ośrodkiem jest Orlean;

Orleanka n
Orléanaise
mieszkanka Orleanii

Orleańczyk n
Orléanais
mieszkaniec Orleanii

Ormianin ɔrˈmʲjä̃ɲĩn pn
Arménien
osoba narodowości ormiańskiej

Ormianka n
Arménienne
(etnografia, etnograficzny) kobieta narodowości ormiańskiej

Ormuz ˈɔrmus pn
Ormuz île d'Ormuz
(geografia, geograficzny) wyspa w Iranie, w ostanie Hormozgan, w cieśninie Ormuz (1.1)
détroit d'Ormuz
(geografia, geograficzny) cieśnina Oceanu Indyjskiego pomiędzy Zatoką Perską od zachodu a Zatoką Omańską od wschodu, której północne wybrzeże należy do Iranu, a południowe do Zjednoczonych Emiratów Arabskich i Omanu

Orontes pn
Oronte
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodniej Azji, przepływająca przez Liban, Syrię i Turcję;

Orvieto pn
Orvieto
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Umbria, w prowincji Terni;

Osaka ɔˈsaka pn
Osaka
(geografia, geograficzny) miasto w Japonii leżące w południowo-zachodniej części wyspy Honsiu, w regionie Kinki;

Osetia Południowa ɔˈsɛtʲja ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
Ossétie du Sud
(geografia, geograficzny) część Gruzji, która ogłosiła niepodległość;

Osijek pn
Osijek
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Chorwacji, w historycznej krainie Slawonii, nad rzeką Drawą;

Osinniki pn
Ossinniki
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na Syberii w azjatyckiej części Federacji Rosyjskiej, w obwodzie kemerowskim;

Oslo ˈɔslɔ pn
Oslo
(geografia, geograficzny) stolica Norwegii;

Osman pn
Osman
(historia, historyczny, historycznie) imię władców państwa osmańskiego

Osroene pn
Osroène
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytne królestwo ze stolicą w Edessie, założone przez nabatejskie lub arabskie plemiona w północnej Syrii, istniejące między II w. p.n.e. a III w. n.e.;

Osroenka n
Osroénienne
(historia, historyczny, historycznie) obywatelka starożytnego królestwa Osroene

Osroeńczyk n
Osroénien
(historia, historyczny, historycznie) obywatel starożytnego królestwa Osroene

Ostaszków pn
Ostachkov
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie twerskim;

Ostatnia Wieczerza ɔˈstatʲɲa vʲjɛˈt͡ʃɛʒa pn
Cène
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w tradycji chrześcijańskiej wieczerza paschalna, którą Chrystus spożył ze swymi apostołami w przeddzień ukrzyżowania;

Ostenda pn
Ostende
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Belgii, na wybrzeżu Morza Północnego, w prowincji Flandria Zachodnia;

Ostfalia pn
Ostphalie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Niemczech, wschodnia część wczesnośredniowiecznego księstwa Saksonii, położona między Leine a Soławą i Łabą

Ostia pn
Ostia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne i wczesnośredniowieczne miasto położone u ujścia Tybru, najważniejszy port morski Rzymu; opuszczone w IX w.;

Ostrzyhom pn
Strigonie
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Węgrzech, nad Dunajem;

Otmar ˈɔtmar pn
Othmar Otmar
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Otranto pn
Otrante
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w południowo-wschodnich Włoszech, położone na Półwyspie Salentyńskim nad cieśniną Otranto (1.2);

Ottawa ɔtˈːava pn
Ottawa
(geografia, geograficzny) stolica Kanady;
Outaouais
(geografia, geograficzny) rzeka w Kanadzie;

Otton pn
Othon
imię męskie;

Outaouais pn
Outaouais
(geografia, geograficzny) region administracyjny będący częścią Quebecu w Kanadzie;

Outremer pn
Outremer
(dosłownie) zamorze; tereny zajęty przez krzyżowców w wyniku I wyprawy krzyżowej;

Owernia ɔˈvɛrʲɲja pn
Auvergne
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region w środkowej Francji;

Owernia-Rodan-Alpy pn
Auvergne-Rhône-Alpes
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny Francji w jej południowo-wschodniej części, przy granicy z Szwajcarią i Włochami;

Owerniak n
Auvergnat
mieszkaniec Owernii; osoba z tej krainy

Owernianka n
Auvergnate
mieszkanka Owernii; kobieta z tej krainy

Owidiusz pn
Ovide
(starożytność) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny poeta rzymski;

Ozeasz pn
Osée Hosea
(biblijny) Księga Ozeasza;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Oziorsk pn
Oziorsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w obwodzie kaliningradzkim, w Rosji;

Ozurgeti pn
Ozourguéti
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Gruzji, stolica regionu Guria;

Ozyrys ɔˈzɨrɨs pn
Osiris
(mitologia egipska) staroegipski bóg śmierci i odrodzonego życia, wielki sędzia zmarłych;
(astronomia, astronomiczny) planeta spoza Układu Słonecznego;

Ołoniec pn
Olonets
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-zachodniej Rosji, na terenie Republiki Karelii;

PE pɛ‿ˈː acronym
PE
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Parlament Europejski

PKB pɛ‿ka‿ˈbɛ acronym
PIB
= produkt krajowy brutto;

PMS pɛ‿ɛ̃m‿ˈɛs pʲi‿ɛ̃m‿ˈɛs acronym
SPM
= (medycyna, medyczny) ZNP, zespół napięcia przedmiesiączkowego

POChP ˌpɛ‿ɔ‿xa‿ˈpɛ acronym
BPCO
= (medycyna, medyczny) przewlekła obturacyjna choroba płuc;

PP pɛ‿ˈpɛ acronym
DPS
= (finanse, finansowy) prawo poboru;
PP
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Partia Piratów;
PP PPi
= (chemia, chemiczny) polipropylen;

PTFE acronym
PTFE
= (chemia, chemiczny) politetrafluoroetylen

PZ acronym
SO
= (geografia, geograficzny) południowy zachód

Pachamama pn
Pachamama
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) andyjska i inkaska bogini utożsamiana z ziemią i przyrodą;

Pachomiusz pn
Pacôme
(rzadki, rzadko używany) imię męskie

Pacyfik paˈt͡sɨfʲik pn
Pacifique
(geografia, geograficzny) (zobacz) Ocean Spokojny
imię męskie;

Pad pat pn
Pô
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północnych Włoszech;

Padwa ˈpadva pn
Padoue
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Włoszech;

Paflagonia pn
Paphlagonie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina w północnej części Azji Mniejszej nad południowym brzegiem Morza Czarnego między Bitynią na zachodzie a Pontem na wschodzie;

Pafnucy pn
Paphnuce
imię męskie;

Pafos pn
Paphos
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na południowo-zachodnim wybrzeżu Cypru;

Pakistan paˈcistãn pn
Pakistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Pakistanka ˌpaciˈstãŋka n
Pakistanaise
obywatelka Pakistanu

Pakistańczyk ˌpaciˈstãj̃n͇t͡ʃɨk n
Pakistanais
obywatel Pakistanu

Palau ˈpalaw pn
Palaos
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z wyspiarskich państw położonych w Oceanii;

Palearktyka n
Paléarctique
(geografia, geograficzny) (zoologia, zoologiczny) najrozleglejszy lądowy rejon zoogeograficzny, leżący w obrębie Holarktyki, a obejmujący całą Europę, północną i środkową Azję oraz północną Afrykę

Palermo paˈlɛrmɔ pn
Palerme
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, na Sycylii;

Palestyna ˌpalɛˈstɨ̃na pn
Palestine
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) azjatycka kraina na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego;

Palestynka ˌpalɛˈstɨ̃ŋka n
Palestinienne
mieszkanka Palestyny

Palestyńczyk ˌpalɛˈstɨ̃j̃n͇t͡ʃɨk n
Palestinien
mieszkaniec Palestyny

Palma de Mallorca pn
Palma de Majorque
(geografia, geograficzny) główne miasto Majorki, stolica Balearów;

Palmyra pn
Palmyre
(geografia, geograficzny) miasto w Syrii, w północnej części Pustyni Syryjskiej;

Pamir ˈpãmʲir pn
Pamir
(geografia, geograficzny) rozległy region górski w Azji Środkowej stanowiący węzeł orograficzny, od którego rozchodzą się pasma Hindukusz, Karakorum, Kunlun i inne;

Pampeluna pn
Pampelune
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Hiszpanii, stolica prowincji Nawarra;

Pan pãn pn
Pan
(mitologia grecka) bóg pasterzy, przedstawiany jako człowiek z koźlimi nogami i rogami;
Seigneur
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóg w religii monoteistycznej, zwłaszcza w chrześcijaństwie

Pan Bóg nierychliwy, ale sprawiedliwy ˈpãn‿buc ˌɲɛrɨxˈlʲivɨ ˈalɛ ˌspravʲjɛˈdlʲivɨ proverb
la justice de Dieu a des pieds de plomb
sprawiedliwość boska czasami jest powolna, ale jest zapewniona

Pan Jezus pn
Notre-Seigneur Jésus-Christ
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Jezus Chrystus

Panama pãˈnãma pn
Panama Panamá
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Panamczyk pãˈnãmt͡ʃɨk n
Panaméen
obywatel Panamy

Pandora pãnˈdɔra n
Pandore
(mitologia grecka) pierwsza kobieta na Ziemi, zesłana przez Zeusa jako kara dla ludzi, otworzywszy swój prezent ślubny otrzymany od bogów, uwolnić miała wszelkie nieszczęścia nękające odtąd ludzkość;

Pangea pãŋˈɡɛa pn
Pangée
(geologia, geologiczny) superkontynent, który powstał w permie i rozpadł się w jurze;

Pankracy pãŋˈkrat͡sɨ pn
Pancrace
imię męskie;

Panna ˈpãnːa pn
Vierge
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) szósty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 (24) sierpnia do 22 września;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny wiosną;

Panonia pãˈnɔ̃ɲja pn
Pannonie
(starożytność) (geografia, geograficzny) prowincja rzymska położona między Sawą a Dunajem;

Papeete pn
Papeete
(geografia, geograficzny) stolica Polinezji Francuskiej, położona na wyspie Tahiti wchodzącej w skład Wysp Towarzystwa;

Papua-Nowa Gwinea paˈpu<sup>w</sup>a ˈnɔva ɡvʲĩˈnɛa pn
Papouasie-Nouvelle-Guinée
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii ze stolicą w Port Moresby;

Paragwaj paˈraɡvaj pn
Paraguay
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Paraklet pn
Paraclet
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł, przydomek Ducha Świętego;

Parlament Europejski parˈlãmɛ̃nt ˌɛwrɔˈpɛjsʲci n
Parlement européen Chambre européenne
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jednoizbowy parlament reprezentujący obywateli Unii Europejskiej;

Parma ˈparma pn
Parme
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północnych Włoszech, w regionie Emilia-Romania; stolica prowincji Parma (1.2);

Partia pn
Parthie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina historyczna, położona w dzisiejszym północno-wschodnim Iranie i Turkmenistanie, na południowy wschód od Morza Kaspijskiego;

Paryż ˈparɨʃ pn
Paris
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Francji, położone nad Sekwaną, w północnej części kraju;

Pas Kuipera ˈpas ˌku<sup>j</sup>iˈpɛra pn
ceinture de Kuiper
(astronomia, astronomiczny) zbiór drobnych ciał niebieskich krążących poza orbitą Neptuna w odległości od około 30 do 50 j.a. od Słońca, większości po orbicie o małej inklinacji;

Paschalis pn
Pascal
imię męskie;

Pastwiska pn
Pastwiska
(geografia, geograficzny) nazwa części Cieszyna i kilku polskich wsi;

Pasztun ˈpaʃtũn n
Pachtoun
(etnografia, etnograficzny) członek głównej grupy etnicznej Afganistanu i Pakistanu, mówiący językiem paszto

Patagonia ˌpataˈɡɔ̃ɲja pn
Patagonie
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w południowej części Ameryki Południowej;

Patna pn
Patna
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Indiach, położone na Nizinie Hindustańskiej, nad Gangesem; stolica stanu Bihar

Patrycja paˈtrɨt͡sʲja pn
Patricia
imię żeńskie;

Paulin pn
Paulin
imię męskie;

Paulina pawˈlʲĩna pn
Pauline
imię żeńskie;

Paweł ˈpavɛw pn
Paul
imię męskie;

Pawia pn
Pavie
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Lombardii, położone w zachodniej części Niziny Padańskiej nad rzeką Ticino;

Pawłowsk pn
Pavlovsk
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, obecnie administracyjnie wchodzące w skład Petersburga;

Pawłowskij Posad pn
Pavlovski Possad
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim, nad rzeką Klaźmą;

Pałana pn
Palana
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego w Kraju Kamczackim w Rosji, położone w zachodniej części Półwyspu Kamczackiego, nad prawym brzegiem rzeki Pałany (1.2);

Państwo Islamskie pn
État islamique
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) quasi-państwowy byt militarny i polityczny powołany w 2014 r. przez salaficką organizację terrorystyczną jako samozwańczy kalifat na terytorium Iraku i Syrii;

Państwo Izrael ˈpãj̃stfɔ izˈraɛl pn
État d'Israël
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Izraela jako państwa

Państwo Środka n
Empire du Milieu Royaume du Milieu
(książkowy) (peryfrastyczny) Chiny

Pejpus pn
lac Peïpous
(geografia, geograficzny) jezioro na granicy między Estonią i Rosją;

Pekin ˈpɛcĩn pn
Pékin Beijing
(geografia, geograficzny) stolica Chin;

Pelagia pɛˈlaɟja pn
Pélagie
imię żeńskie;

Pelagiusz pɛˈlaɟuʃ pn
Pélage
imię męskie;

Peloponez ˌpɛlɔˈpɔ̃nɛs pn
Péloponnèse Péloponese
(geografia, geograficzny) półwysep w Grecji między Morzem Jońskim a Morzem Egejskim;

Pelops ˈpɛlɔps pn
Pélops
(mitologia, mitologiczny) postać z mitologii greckiej, syn Tantala złożony przez niego w ofierze bogom;

Pendżab pn
Pendjab
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowej Azji;
(geografia, geograficzny) stan w północno-zachodnich Indiach;

Penelopa pn
Pénélope
(mitologia grecka) imię mitycznej królowej Itaki, żony Odysa;

Pensylwania ˌpɛ̃w̃sɨlˈvãɲja pn
Pennsylvanie
(geografia, geograficzny) stan w Stanach Zjednoczonych;

Penżyna pn
Penjina
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Kamczackim;

Peresław Zaleski pn
Pereslavl-Zalesski
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie jarosławskim;

Perpignan pn
Perpignan
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Francji na wybrzeżu Morza Śródziemnego, ośrodek administracyjny departamentu Pireneje Wschodnie;

Persefona pn
Perséphone
(mitologia grecka) bogini grecka, małżonka Hadesa, władczyni świata podziemnego i opiekunka dusz zmarłych;

Persepolis pn
Persépolis
(geografia, geograficzny) (starożytność) miasto w starożytnej Persji, założone przez Dariusza I w 518 p.n.e.;

Persja ˈpɛrsʲja pn
Perse
(historia, historyczny, historycznie) dawna nazwa Iranu;

Peru ˈpɛru pn
Pérou
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Limie;

Perugia pn
Pérouse
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Włoszech, stolica Umbrii;

Peruwianka ˌpɛruˈvʲjãŋka n
Péruvienne
obywatelka Peru

Peruwiańczyk ˌpɛruˈvʲjä̃j̃n͇t͡ʃɨk n
Péruvien
obywatel Peru

Pesaro pn
Pesaro
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w środkowych Włoszech, w regionie Marche;

Peszawar pn
Peshawar
(geografia, geograficzny) miasto w północnym Pakistanie;

Peterhof pn
Peterhof
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Rosji, w rejonie pietrodworeckim Petersburga, położone nad Zatoką Fińską;

Petersburg pɛˈtɛrzburk pn
Pétersbourg
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, położone w delcie Newy nad Zatoką Fińską;

Petronela pn
Petronelle Pétronille
imię żeńskie;

Petroniusz pn
Pétrone
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Pewek pn
Pevek
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Czukockim Okręgu Autonomicznym;

Piacenza pn
Plaisance
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w regionie Emilia-Romania;

Piasina pn
Piassina
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, uchodzi do Morza Karskiego;

Piatigorsk pn
Piatigorsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Rosji, w Kraju Stawropolskim, na Przedkaukaziu;

Picunda pn
Pitsounda
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Abchazji, położone nad Morzem Czarnym, przy ujściu rzeki Bzyp;

Piemont ˈpʲjɛ̃mɔ̃nt pn
Piémont
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w północno-zachodnich Włoszech, ze stolicą w Turynie;

Piemontczyk pʲjɛ̃ˈmɔ̃nṭt͡ʃɨk n
Piémontais
mieszkaniec Piemontu lub osoba płci męskiej pochodząca z Piemontu

Piemontka n
Piémontaise
mieszkanka Piemontu

Pierre pʲjɛr pn
Pierre
imię męskie Piotr

Pietropawłowsk pn
Petropavl
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Kazachstanie, położone nad Iszymem;

Pietrowsk Zabajkalski pn
Petrovsk-Zabaïkalski
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w Kraju Zabajkalskim;

Pikardia pʲiˈkardʲja pn
Picardie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna we Francji, położona w północnej części kraju nad kanałem La Manche;

Pikardyjczyk n
Picard
mieszkaniec Pikardii

Pikardyjka n
Picarde
mieszkanka Pikardii

Piktawia pn
Poitou
(historia, historyczny, historycznie) (dawniej, dawny) Poitou (historyczna prowincja francuska)

Piombino pn
Piombino
(geografia, geograficzny) nadmorska miejscowość i gmina we Włoszech; położona w Toskanii, naprzeciw wyspy Elby;

Piotr pʲjɔtr̥ pn
Pierre
imię męskie;

Piotra ˈpʲjɔtra pn
Pierrette
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Pireneje ˌpʲirɛ̃ˈnɛjɛ pn
Pyrénées
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w południowo-zachodniej Europie;

Pireneje Atlantyckie pn
Pyrénées-Atlantiques
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Nowa Akwitania;

Pireneje Wschodnie pn
Pyrénées orientales
(geografia, geograficzny) pasmo górskie na granicy między Francją a Hiszpanią, rozciągające się od Col de Puymorens do wybrzeży Morza Śródziemnego;
Pyrénées-Orientales
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w Pirenejach, w regionie Oksytania;

Pireneje Wysokie pn
Hautes-Pyrénées
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Oksytania;

Pireneje Zachodnie pn
Pyrénées atlantiques Pyrénées occidentales
(geografia, geograficzny) pasmo górskie na granicy między Hiszpanią a Francją, rozciągające się między wybrzeżem Zatoki Biskajskiej a Pic d'Anie ;

Pireneje Środkowe pn
Pyrénées centrales
(geografia, geograficzny) pasmo górskie na granicy między Francją a Hiszpanią, najwyższa część Pirenejów;

Pireus ˈpʲirɛws pn
Le Pirée
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji;

Pismo ˈpʲismɔ n
Écriture
(skrót, skrótowiec, skrótowo) Pismo Święte, Biblia

Pitagoras ˌpʲitaˈɡɔras pn
Pythagore
(filozofia, filozoficzny) (matematyka, matematyczny) grecki matematyk i filozof;

Pittsburgh pn
Pittsburgh
(geografia, geograficzny) duże miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Pensylwania, stolica hrabstwa Allegheny;

Pius pʲjus pn
Pie
imię męskie;

Piza pn
Pise
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w Toskanii, stolica prowincji Piza (1.2);

Pizydia pʲiˈzɨdʲja pn
Pisidie
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna kraina w południowo-zachodniej części Azji Mniejszej, obecnie na terenie Turcji

Pięćdziesiątnica n
Pentecôte
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto obchodzone pięćdziesiąt dni po Wielkanocy, w którym wspomina się zstąpienie Ducha Świętego na Maryję i Apostołów
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) w judaizmie: święto obchodzone 6 dnia miesiąca siwan, upamiętniające nadanie Tory

Pińsk pn
Pinsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i port rzeczny na Białorusi, na Polesiu, nad rzeką Piną, u jej ujścia do Prypeci

Platforma Obywatelska platˈfɔrma ˌɔbɨvaˈtɛlska pn
Plateforme civique
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa jednej z polskich partii politycznych;

Platon ˈplatɔ̃n pn
Platon
(historia, historyczny, historycznie) grecki filozof;

Pleton ˈplɛtɔ̃n pn
Pléthon
(historia, historyczny, historycznie) grecki filozof Jerzy Gemist;

Pluton ˈplutɔ̃n pn
Pluton
(mitologia rzymska) bóg świata zmarłych, utożsamiany z greckim Hadesem;
(astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 134340, należąca do Pasa Kuipera, do 2006 r. zaliczana do planet Układu Słonecznego;

Podkamienna Tunguzka pn
Toungouska pierreuse
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, prawy dopływ Jeniseju;

Podlasie pɔdˈlaɕɛ n
Podlachie
(geografia, geograficzny) kraina na wschodzie Polski;

Podole pɔdˈɔlɛ pn
Podolie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na obszarze dzisiejszej zachodniej Ukrainy oraz w Republice Mołdawii na lewym brzegu Dniestru;

Podolsk pn
Podolsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim;

Poitiers pn
Poitiers
(geografia, geograficzny) miasto we Francji, w regionie Poitou-Charentes;

Poitou-Charentes pn
Poitou-Charentes
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (administracja) dawny francuski region administracyjny położony w zachodniej części kraju, zniesiony w 2015 r.

Pokojowa Nagroda Nobla pn
prix Nobel de la paix
Nagroda Nobla przyznawana przez Norweski Komitet Noblowski za działalność na rzecz światowego pokoju;

Pola Elizejskie pn
Champs Champs-Élysées
(potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) jedna z głównych alei reprezentacyjnych w centrum Paryża (Aleja Pól Elizejskich);
champs Élyséens champs Élysées
(mitologia grecka) raj, miejsce pośmiertnej egzystencji przeznaczone dla ludzi dobrych;

Polak ˈpɔlak n
Polonais
(etnografia, etnograficzny) obywatel Polski, mieszkaniec Polski, osoba narodowości polskiej;

Pole Marsowe pn
Champ-de-Mars
(geografia, geograficzny) poświęcone Marsowi miejsce w starożytnym Rzymie wykorzystywane do zebrań publicznych, pierwotnie niezabudowane; położone było poza murami miejskimi, w zakolu Tybru, na zachód od Kapitolu;

Polessk pn
Polessk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji w obwodzie kaliningradzkim nad Zalewem Kurońskim;

Polinezja ˌpɔlʲĩˈnɛzʲja pn
Polynésie
(geografia, geograficzny) część Oceanii;

Polinezja Francuska ˌpɔlʲĩˈnɛzʲja frãnˈt͡suska pn
Polynésie française
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii;

Polinezyjczyk n
Polynésien
mieszkaniec Polinezji

Polinezyjka n
Polynésienne
mieszkanka Polinezji

Polka ˈpɔlka n
Polonaise
obywatelka Polski, przedstawicielka narodu polskiego

Polska ˈpɔlska pn
Pologne
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej ze stolicą w Warszawie;

Polska Rzeczpospolita Ludowa ˈpɔlska ˌʒɛt͡ʃpɔˈspɔlʲita luˈdɔva pn
République Populaire de Pologne
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952–1989;

Pomezania pn
Pomésanie
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w Prusach, na prawym brzegu Wisły i Nogatu, zamieszkana przez Pomezanów;

Pomorze pɔ̃ˈmɔʒɛ pn
Poméranie
(geografia, geograficzny) region w północnej części Polski i Niemiec nad Morzem Bałtyckim;

Pomorze Zachodnie pn
Poméranie occidentale
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w Polsce nad dolną Odrą i mniejszymi rzekami uchodzącymi do Zatoki Pomorskiej, między Reknicą a Łebą;

Pompeje pn
Pompéi
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone we włoskiej Kampanii u stóp Wezuwiusza, zniszczone jego wybuchem w 79 r. n.e.;

Ponoj pn
Ponoï
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) najdłuższa rzeka na Półwyspie Kolskim, uchodzi do Morza Białego, położona w całości w Rosji;

Pont pn
Pont
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-wschodniej części Azji Mniejszej, nad Morzem Czarnym, w starożytności niezależne królestwo, następnie prowincja rzymska;

Popigaj pn
Popigaï
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Krasnojarskim, uchodzi do estuarium Chatangi;

Port of Spain pn
Port-d'Espagne
(geografia, geograficzny) stolica Trynidadu i Tobago

Port-au-Prince pn
Port-au-Prince
(geografia, geograficzny) stolica Haiti;

Portorykańczyk n
Portoricain
mieszkaniec Portoryka

Portoryko ˌpɔrtɔˈrɨkɔ pn
Porto Rico
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium nieinkorporowane Stanów Zjednoczonych Ameryki w Ameryce Środkowej ze stolicą w San Juan, położone na wyspie Portoryko (1.1) i kilku sąsiednich;

Portugalczyk ˌpɔrtuˈɡalt͡ʃɨk n
Portugais
człowiek narodowości portugalskiej, obywatel Portugalii, mieszkaniec Portugalii

Portugalia ˌpɔrtuˈɡalʲja pn
Portugal
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, w zachodniej części Półwyspu Iberyjskiego;

Portugalka ˌpɔrtuˈɡalka n
Portugaise
kobieta narodowości portugalskiej

Potenza pn
Potenza
(geografia, geograficzny) (administracja) włoska prowincja położona w regionie Basilicata
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Apeninie Lukańskim, stolica regionu Basilicata i prowincji Potenza (1.2);

Poti pn
Poti
(geografia, geograficzny) (administracja) portowe miasto w Gruzji, w regionie Megrelia-Górna Swanetia;

Połtawa pn
Poltava
(geografia, geograficzny) miasto w środkowo-wschodniej części Ukrainy, nad rzeką Worsklą, stolica obwodu i rejonu połtawskiego;

Południe pɔˈwudʲɲɛ n
Midi
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) Konfederacja Stanów Zjednoczonych Ameryki, państwo istniejące w latach 1860-1865

Praga ˈpraɡa pn
Prague
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Czech;

Prakseda pn
Praxède
imię żeńskie;

Prato pn
Prato
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Toskanii, stolica prowincji Prato (1.2);

Prawdinsk pn
Pravdinsk
(geografia, geograficzny) miasto w obwodzie kaliningradzkim w Rosji, położone nad rzeką Łyną;

Prawo i Sprawiedliwość ˈpravɔ ˌi‿spravʲjɛˈdlʲivɔɕt͡ɕ pn
Droit et justice
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa jednej z czeskich narodowo-konserwatywnych partii politycznych;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa jednej z polskich konserwatywno-chadeckich partii politycznych;

Prealpy pn
Préalpes
(geografia, geograficzny) wspólna nazwa części łańcucha górskiego Alp;

Prealpy Włoskie pn
Préalpes italiennes
(geografia, geograficzny) grupa pasm górskich w południowej części Alp;

Pregoła pn
Pregolia
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w obwodzie królewieckim, przepływająca przez Królewiec i uchodząca do Zalewu Wiślanego;

Prekmurje pn
Prekmurje
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) niewielki region historyczny w dzisiejszej Słowenii;

Prespa pn
lac Prespa
(geografia, geograficzny) jezioro u zbiegu granic Macedonii, Albanii i Grecji;

Primorsk pn
Primorsk
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w obwodzie kaliningradzkim w Rosji;

Prisztina pn
Pristina
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Kosowa, położone w północno-wschodniej części kraju;

Prokop ˈprɔkɔp pn
Procope
imię męskie;

Prokopjewsk pn
Prokopievsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie kemerowskim, nad Abą;

Prokrustowe łoże n
lit de Procruste lit de Procuste
(mitologia grecka) narzędzie tortur mitycznego attyckiego rozbójnika w formie łoża, na którym dopasowywał ofiarę rozciągając jej ciało lub skracając członki
(przenośnie, przenośnia) sytuacja, w której coś jest gwałtem dostosowywane do jakiegoś sztywnego schematu; arbitralny standard, z którym zgodność jest egzekwowana

Prometeusz pn
Prométhée
(mitologia grecka) tytan, opiekun ludzi, dla których to wykradł bogom olimpijskim ogień;
(astronomia, astronomiczny) księżyc Saturna;

Pronia pn
Pronia
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w obwodzie mohylewskim Białorusi, prawy dopływ Soży;

Prowansalczyk n
Provençal
mieszkaniec Prowansji

Prowansalka n
Provençale
mieszkanka Prowansji

Prowansja prɔˈvãw̃sʲja pn
Provence
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowo-wschodniej Francji;

Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże pn
Provence-Alpes-Côte d'Azur PACA
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny, położony w południowej Francji na wybrzeżu Morza Śródziemnego, przy granicy z Włochami;

Prowincja Autonomiczna Wojwodiny pn
province autonome de Voïvodine
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Wojwodiny, autonomicznego okręgu w północnej Serbii;

Prudencja pn
Prudence
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie

Prusaczka n
Prussienne
(historia, historyczny, historycznie) mieszkanka niemieckich Prus

Prusy ˈprusɨ n
Prusse
(historia, historyczny, historycznie) państwo położone w Europie Środkowo-Wschodniej

Prypeć pn
Pripiat
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Ukrainie i Białorusi, prawy dopływ Dniepru;

Pryska pn
Prisca
imię żeńskie;

Przedni Ren pn
Rhin antérieur
(geografia, geograficzny) jedno z dwóch źródłowych ramion Renu

Przylądek Świętego Mateusza pn
pointe Saint-Mathieu
(geografia, geograficzny) przylądek w Bretanii, najdalej wysunięty na zachód punkt kontynentalnej Francji

Ptah ptax pn
Ptah
(mitologia egipska) staroegipski bóg stwórca;

Ptolemeusz ˌptɔlɛ̃ˈmɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Ptolémée
imię męskie;

Pula pn
Pula
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Chorwacji, największe na półwyspie Istria, położone na południowym skraju półwyspu nad Morzem Adriatyckim;

Pur pn
Pour
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka płynąca przez azjatycką część Rosji, uchodzi do Zatoki Tazowskiej;

Puszkin pn
Pouchkine
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, administracyjnie część Sankt Petersburga;

Putrajaya pn
Putrajaya
(geografia, geograficzny) miasto w Malezji;

Pyszma pn
Pychma
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Federacji Rosyjskiej na Syberii, prawy dopływ Tury;

Périgord pn
Périgord
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna w południowo-zachodniej Francji, w północnej Akwitanii, na terenie współczesnego departamentu Dordogne, częściowo także Lotu i Garonny;

Północ ˈpuwnɔt͡s n
Nord
(potocznie, potoczny) kraje znajdujące się na północ od mówiącego; również obszary o mroźnym klimacie

Półwysep Apeniński puwˈvɨsɛp ˌapɛ̃ˈɲĩj̃sʲci pn
péninsule italienne péninsule italique
(geografia, geograficzny) półwysep południowoeuropejski otoczony przez akweny Morza Śródziemnego;

Półwysep Arabski puwˈvɨsɛp aˈrapsʲci pn
péninsule Arabique Arabie péninsule arabique
(geografia, geograficzny) największy półwysep świata położony w Azji Południowo-Zachodniej, między Morzem Czerwonym, Morzem Arabskim i Zatoką Perską;

Półwysep Bałkański puwˈvɨsɛb ːawˈkãj̃sʲci pn
péninsule des Balkans
(geografia, geograficzny) półwysep w południowo-wschodniej części Europy;

Półwysep Czukocki pn
Péninsule tchouktche
(geografia, geograficzny) półwysep w Azji, w syberyjskiej części Rosji, nad Morzem Czukockim;

Półwysep Indyjski puwˈvɨsɛp ĩnˈdɨjsʲci pn
péninsule indienne
(geografia, geograficzny) półwysep w Azji Południowej;

Półwysep Kolski pn
presqu'île de Kola péninsule de Kola
(geografia, geograficzny) półwysep w północno-zachodniej Rosji;

Półwysep Oneski pn
péninsule d'Onega
(geografia, geograficzny) półwysep w północno-zachodniej Rosji, rozdzielający zatoki Oneską i Dwińską;

Półwysep Skandynawski pn
péninsule Scandinave
(geografia, geograficzny) półwysep w Europie Północnej;

Półwysep Tamański pn
péninsule de Taman
(geografia, geograficzny) półwysep na południu europejskiej części Federacji Rosyjskiej, położony na wschód od Krymu, od którego jest oddzielony Cieśniną Kerczeńską;

Półwysep Zielonego Przylądka pn
presqu’île du Cap-Vert
(geografia, geograficzny) półwysep w zachodnim Senegalu nad Oceanem Atlantyckim

Płowdiw pn
Plovdiv
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Bułgarii, położone nad rzeką Maricą;

Quasimodo pn
Quasimodo
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać literacka, bohater powieści Victora Hugo „Katedra Marii Panny w Paryżu”;

Quebec n
Québec
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Queensland pn
Queensland
(geografia, geograficzny) stan w Australii

Québec n
Ville de Québec Québec
miasto w Kanadzie, w prowincji Quebec

RFN ɛr‿ɛf‿ˈɛ̃n acronym
RFA
= Republika Federalna Niemiec

RGT acronym
GTR
= (technologia, technika, techniczny) radioizotopowy generator termoelektryczny;

RKO acronym
RCP RCR
= (medycyna, medyczny) resuscytacja krążeniowo-oddechowa

RNA ɛr‿ɛ̃n‿ˈa n
ARN
(biochemia, biochemiczny) (genetyka) kwas rybonukleinowy;

RODO acronym
RGPD
= (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozporządzenie o ochronie danych osobowych;

RZS acronym
PR
(medycyna, medyczny) reumatoidalne zapalenie stawów

Ra ra pn
Ra Rê
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) staroegipski bóg słońca;

Rabat ˈrabat pn
Rabat
(geografia, geograficzny) stolica Maroka;

Racza-Leczchumi i Dolna Swanetia pn
Ratcha-Letchkhoumie et Basse Svanétie
(administracja) (geografia, geograficzny) region administracyjny północno-zachodniej Gruzji;

Rafał ˈrafaw pn
Raphaël
imię męskie;

Rajmund ˈrajmũnt pn
Raymond
imię męskie;

Rak rak pn
Cancer
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) czwarty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 (22) czerwca do 22 lipca;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny zimą;

Rapallo pn
Rapallo
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina we Włoszech, w Ligurii; ośrodek turystyczno-wypoczynkowy położony na Riwierze Włoskiej;

Raszka pn
Rascie
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowo-zachodniej Serbii, Kosowie i Czarnogórze

Raszt pn
Rasht
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iranie, w pobliżu ujścia rzeki Safidrud do Morza Kaspijskiego;

Ratyzbona pn
Ratisbonne
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Niemczech, w Bawarii, położone nad Dunajem;

Rawenna pn
Ravenne
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północnych Włoszech, w regionie Emilia-Romania, stolica prowincji Rawenna (1.2);

Rebeka rɛˈbɛka pn
Rebeca
imię żeńskie;
Rébecca
(biblijny) postać biblijna, żona patriarchy Izaaka;

Reggio di Calabria pn
Reggio de Calabre
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w południowych Włoszech, nad Cieśniną Mesyńską;

Region Autonomiczny Sinciang-Ujgur pn
Région autonome ouïghoure du Xinjiang
(oficjalnie) (urzędowy) (administracja) oficjalna nazwa regionu autonomicznego Chińskiej Republiki Ludowej ze stolicą w Urumczi;

Region Centralny pn
Centre
(geografia, geograficzny) (administracja) Region Centralny-Dolina Loary (przed zmianą nazwy w 2015 roku) ;

Region Centralny-Dolina Loary pn
Centre-Val de Loire
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowej Francji;

Reims pn
Reims
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej części Francji w regionie administracyjnym Grand Est, w departamencie Marna;

Remigiusz rɛ̃ˈmʲiɟuʃ pn
Remi Remy Rémy
imię męskie;

Ren rɛ̃n pn
Rhin
(geografia, geograficzny) jedna z najdłuższych rzek w Europie przepływająca przez Niemcy oraz Szwajcarię; rzeka graniczna między Szwajcarią a Liechtensteinem;

Renata rɛ̃ˈnata pn
Renée
imię żeńskie;

Rennes pn
Rennes
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość i gmina we Francji, w regionie Bretania;

Republika Austrii pn
République d'Autriche
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Austrii;

Republika Beninu pn
République du Bénin
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Beninu

Republika Bułgarii pn
République de Bulgarie
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Bułgarii;

Republika Czadu pn
République du Tchad
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Czadu

Republika Czeska rɛˈpublʲika ˈt͡ʃɛska pn
République tchèque
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (oficjalnie) (zobacz) Czechy (państwo)

Republika Federalna Niemiec rɛˈpublʲika ˌfɛdɛˈralna ˈɲɛ̃mʲjɛt͡s pn
République fédérale d’Allemagne République fédérale d'Allemagne
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Berlinie, a wcześniej w Bonn;

Republika Francuska pn
République française
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Francji jako państwa;

Republika Gabońska pn
République Gabonaise
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Gabonu

Republika Ghany pn
République du Ghana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Ghany

Republika Grecka pn
République hellénique
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Grecji jako państwa ;

Republika Gwinei pn
République de Guinée
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Gwinei jako państwa

Republika Gwinei Równikowej pn
République de Guinée équatoriale
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Gwinei Równikowej

Republika Haiti pn
République d’Haïti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Haiti, państwa na Karaibach

Republika Indii pn
République d'Inde
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Indii jako państwa

Republika Irlandii pn
République d’Irlande République d'Irlande
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Irlandii

Republika Kamerunu pn
République du Cameroun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Kamerunu jako państwa

Republika Kirgiska pn
République kirghize
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Kirgistanu jako państwa

Republika Komi rɛˈpublʲika ˈkɔ̃mʲi pn
République des Komis République komie
(geografia, geograficzny) republika w północno-zachodniej części Federacjii Rosyjskiej, około jednej czwartej populacji Republiki stanowi rdzenny naród Komi;

Republika Konga rɛˈpublʲika ˈkɔ̃ŋɡa pn
République du Congo
(oficjalnie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej części Afryki ze stolicą w Brazzaville;

Republika Kuby pn
République de Cuba
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Kuby jako państwa

Republika Liberii pn
République du Liberia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (oficjalnie) oficjalna nazwa Liberii

Republika Macedonii rɛˈpublʲika ˌmat͡sɛˈdɔ̃ɲji pn
République de Macédoine
(oficjalnie) nazwa państwa Macedonii
République socialiste de Macédoine
(historia, historyczny, historycznie) Socjalistyczna Republika Macedonii

Republika Madagaskaru pn
République de Madagascar
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Madagaskaru jako państwa

Republika Nigru pn
République du Niger
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Nigru

Republika Portugalska pn
République portugaise
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Portugalii jako państwa;

Republika Południowej Afryki rɛˈpublʲika ˌpɔwudʲˈɲɔvɛj ˈafrɨci pn
Afrique du Sud
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Republika Rwandy pn
République du Rwanda
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Rwandy

Republika Senegalu pn
République du Sénégal
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Senegalu, państwa w Afryce

Republika Serbska pn
République serbe de Bosnie
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dwóch jednostek składowych Bośni i Hercegowiny, zamieszkana w większości przez Serbów;

Republika Seszeli pn
République des Seychelles
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Seszeli jako państwa

Republika Sudanu Południowego pn
République du Soudan du Sud
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Sudanu Południowego jako państwa;

Republika Słowacka rɛˈpublʲika swɔˈvat͡ska pn
République Slovaque République slovaque
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej, graniczące z Polską, Ukrainą, Węgrami, Austrią i Czechami;

Republika Togijska pn
République togolaise
(geografia, geograficzny) (oficjalnie) (urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Togo jako państwa

Republika Wenecka rɛˈpublʲika vɛ̃ˈnɛt͡ska pn
République de Venise
(historia, historyczny, historycznie) dawne państwo włoskie ze stolicą w Wenecji;

Republika Wybrzeża Kości Słoniowej pn
République de Côte d’Ivoire
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Wybrzeża Kości Słoniowej

Republika Włoska pn
République italienne
(geografia, geograficzny) (administracja) nazwa oficjalna Włoch

Republika Zielonego Przylądka rɛˈpublʲika ˌʑɛlɔ̃ˈnɛɡɔ pʃɨˈlɔ̃ntka pn
Cap-Vert République du Cap-Vert
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Republika Środkowoafrykańska rɛˈpublʲika ˌɕrɔtkɔvɔafrɨˈkãj̃ska pn
République centrafricaine
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce, w środkowej części tego kontynentu, ze stolicą w Bangi;

Rewda pn
Revda
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Federacji Rosyjskiej, w obwodzie swierdłowskim;

Reńskie Góry Łupkowe pn
Massif schisteux rhénan
(geografia, geograficzny) pasmo niewysokich gór w zachodniej części Niemiec nad środkowym Renem oraz na terenie Luksemburga, Belgii i Francji;

Riazań pn
Riazan
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej części Rosji nad Oką, stolica obwodu riazańskiego;

Rieti pn
Rieti
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Lacjum, stolica prowincji Rieti (1.2);

Rież pn
Rej
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, znajdująca się na terenie obwodu swierdłowskiego, wraz z Nejwą tworzy Nicę;

Rijad ˈrʲijat pn
Riyad
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Arabii Saudyjskiej;

Rijeka pn
Rijeka
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Chorwacji, nad Zatoką Rijecką Morza Adriatyckiego;

Rimini pn
Rimini
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Emilia-Romania;

Rjukan pn
Rjukan
(geografia, geograficzny) miasto w Norwegii, w okręgu Telemark, w dolinie rzeki Måna;

Robert ˈrɔbɛrt pn
Robert
imię męskie;

Roberta rɔˈbɛrta pn
Roberte Roberta
imię żeńskie;

Roch rɔx pn
Roch
imię męskie;

Rodan ˈrɔdãn pn
Rhône
(geografia, geograficzny) rzeka w południowo-wschodniej Francji;
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Owernia-Rodan-Alpy;

Rodan-Alpy pn
Rhône-Alpes
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (administracja) były region administracyjny w południowo-wschodniej Francji;

Rodopy pn
Rhodopes
(geografia, geograficzny) jedno z pasm górskich fałdowania hercyńskiego w południowej części Półwyspu Bałkańskiego, na pograniczu Bułgarii i Grecji; także region geograficzny;

Roksana rɔˈksãna pn
Roxane
imię żeńskie;

Roland ˈrɔlãnt pn
Roland Rolland
imię męskie;

Roman ˈrɔ̃mãn pn
Romain
imię męskie;

Romandia pn
Romandie
(geografia, geograficzny) zachodnia, francuskojęzyczna część Szwajcarii;

Romania rɔ̃ˈmãɲja pn
Romagne
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w północnych Włoszech, razem z Emilią tworząca region administracyjny Emilia-Romania, jej najważniejszym ośrodkiem jest Rawenna;

Romuald rɔ̃ˈmu<sup>w</sup>alt pn
Romuald
imię męskie;

Rosja ˈrɔsʲja pn
Russie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie i Azji ze stolicą w Moskwie;

Rosjanin rɔˈsʲjä̃ɲĩn n
Russe
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości rosyjskiej, obywatel Rosji, mieszkaniec Rosji;

Rosjanka rɔˈsʲjãŋka n
Russe
obywatelka Rosji

Rostock pn
Rostock
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie w północno-wschodnich Niemczech;

Rostów pn
Rostov Rostov Veliki
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie jarosławskim;

Rostów nad Donem pn
Rostov-sur-le-Don
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Rosji, nad rzeką Don, niedaleko jej ujścia do Morza Azowskiego;

Rosław pn
Roslavl
(geografia, geograficzny) miasto w obwodzie smoleńskim Federacji Rosyjskiej;

Rotterdam pn
Rotterdam
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Holandii, w prowincji Holandia Południowa;

Rowergia pn
Rouergue
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (dawniej, dawny) Rouergue

Rozalia rɔzˈalʲja pn
Rosalie
imię żeńskie;

Rożawa pn
Rojava
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) region w północnej i północno-wschodniej Syrii;

Rubcowsk pn
Roubtsovsk
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Ałtajskim, położone nad rzeką Alej, stolica rejonu rubcowskiego;

Rublowka pn
Roublevka
(potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) zachodnie przedmieście Moskwy zamieszkałe przez bogatych Rosjan i rosyjską elitę polityczną;

Rumun ˈrũmũn n
Roumain
człowiek narodowości rumuńskiej, obywatel Rumunii, mieszkaniec Rumunii

Rumunia rũˈmũɲja pn
Roumanie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kraj europejski nad Morzem Czarnym, ze stolicą w Bukareszcie;

Rumunka rũˈmũŋka n
Roumaine
kobieta lub dziewczyna narodowości rumuńskiej, obywatelka Rumunii

Rustawi pn
Roustavi
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-wschodniej Gruzji, położone nad rzeką Kurą;

Rwanda ˈrvãnda pn
Rwanda
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowo-wschodniej Afryce ze stolicą w Kigali;

Rybińsk pn
Rybinsk
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej części Rosji, w obwodzie jarosławskim, port nad Wołgą;

Ryby ˈrɨbɨ pn
Poissons
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dwunasty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 20 (21) lutego do 20 marca;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią;

Ryga ˈrɨɡa pn
Riga
(geografia, geograficzny) stolica Łotwy;

Rymnik pn
Rimnik
(geografia, geograficzny) miasto we wschodniej Rumunii, u podnóża Karpat Wschodnich, nad rzeką Rymnik;

Ryszard ˈrɨʃart pn
Richard
imię męskie;

Ryszarda pn
Richarde
imię żeńskie;

Ryta pn
Rita
imię żeńskie;

Rzeczpospolita Polska ˌʒɛt͡ʃpɔˈspɔlʲita ˈpɔlska pn
République de Pologne
oficjalna nazwa państwa polskiego;

Rzeka Świętego Wawrzyńca ˈʒɛka ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ vavˈʒɨ̃j̃nt͡sa pn
Saint-Laurent
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Północnej;

Rzeka Żółta pn
fleuve Jaune
(geografia, geograficzny) Huang He, rzeka w północnych Chinach,

Rzym ʒɨ̃m pn
Rome
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Włoch;
(historia, historyczny, historycznie) Cesarstwo Rzymskie;
(przenośnie, przenośnia) papież; najwyższe władze Kościoła katolickiego

Rzymianin ʒɨ̃ˈmʲjä̃ɲĩn n
Romain
(starożytność) obywatel starożytnego państwa rzymskiego

Róg Afryki ˈruk ˈafrɨci n
Corne de l'Afrique
(geografia, geograficzny) inna nazwa Półwyspu Somalijskiego

Rżew pn
Rjev
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Rosji, w obwodzie twerskim, nad Wołgą;

SLAPP acronym
procédure-bâillon
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (społeczny) pozew sądowy mający na celu zastraszenie i uciszenie krytyków przez zaangażowanie ich w obronę prawną, której kosztów mogą nie udźwignąć

SOR sɔr acronym
ATU
= (medycyna, medyczny) szpitalny oddział ratunkowy;

SURP surp acronym
broyeur
= sanitarne urządzenie rozdrabniająco-przetłaczające – służy do wymuszonego (maceracja, przetłaczanie) odprowadzania ścieków bytowych z urządzeń sanitarnych oddalonych lub poniżej kanalizacji grawitacyjnej

Saara ˈsara pn
Sarre
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w zachodniej części Niemiec;
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka we Francji i Niemczech, prawy dopływ Mozeli, jej źródło znajduje się w Alzacji;

Sabaudczyk n
Savoyard
mieszkaniec Sabaudii

Sabaudia pn
Savoie
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowo-wschodniej Francji;
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Owernia-Rodan-Alpy;

Sabaudka n
Savoyarde
mieszkanka Sabaudii

Sachalin saˈxalʲĩn pn
Sakhaline
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Spokojnym u wybrzeży Rosji;

Safakis saˈfacis pn
Sfax
(geografia, geograficzny) miasto portowe we wschodniej Tunezji

Sahara saˈxara pn
Sahara
(geografia, geograficzny) pustynia w północnej Afryce;

Sahara Zachodnia saˈxara zaˈxɔdʲɲa pn
Sahara occidental
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium u wybrzeży Oceanu Atlantyckiego, graniczące z Marokiem, Algierią oraz Mauretanią i znajdujące się pod kontrolą Maroka, jednakże przez wiele rządów uznane za samodzielne państwo;

Saint Kitts i Nevis pn
Saint Kitts et Nevis
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w Ameryce Północnej;

Saint Lucia pn
Sainte-Lucie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej na wyspie o tej samej nazwie;
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Wysp Zawietrznych;

Saint Vincent i Grenadyny pn
Saint-Vincent-et-les-Grenadines
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej;

Saint-Denis pn
Saint-Denis
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto francuskiej wyspy Reunion;

Saipan pn
Saipan
(administracja) okręg administracyjny Marianów Północnych obejmujący wyspy: Saipan (1.1), Maigo Fahang, Mañagaha i Aguijan;
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Marianów Północnych, w zachodniej części Oceanu Spokojnego;

Sajda pn
Saïda
(geografia, geograficzny) miasto w Libanie, Sydon

Sakmara pn
Sakmara
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w zachodniej Rosji, na terenie Baszkortostanu i obwodu orenburskiego, prawostronny dopływ Uralu;

Saksonia saˈksɔ̃ɲja pn
Saxe
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i kraj związkowy w Niemczech;

Saksonia-Anhalt pn
Saxe-Anhalt
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w Niemczech, ze stolicą w Magdeburgu;

Saksonka n
Saxonne
mieszkanka Saksonii

Saksończyk pn
Saxon
mieszkaniec Saksonii

Salechard pn
Salekhard
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, położone nad Obem;

Salerno pn
Salerne
(geografia, geograficzny) nadmorskie miasto i gmina we Włoszech, w Kampanii;

Salomea ˌsalɔ̃ˈmɛa pn
Salomé
imię żeńskie;

Salomon saˈlɔ̃mɔ̃n pn
Salomon
(biblijny) prorok biblijny i król Izraela słynący z mądrości;
imię męskie;

Salomonka ˌsalɔ̃ˈmɔ̃ŋka n
Salomonaise
obywatelka Wysp Salomona

Salomończyk ˌsalɔ̃ˈmɔ̃j̃n͇t͡ʃɨk n
Salomonais
obywatel Wysp Salomona

Saloniki ˌsalɔ̃ˈɲici pn
Thessalonique
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Grecji;

Salsk pn
Salsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w europejskiej części Rosji;

Saluin pn
Salouen
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Chinach, Tajlandii i Mjanmie;

Saluzzo pn
Saluces
(geografia, geograficzny) miasto włoskie położone w Piemoncie;

Salwador salˈvadɔr pn
Salvador El Salvador
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Salwadorczyk ˌsalvaˈdɔrt͡ʃɨk n
Salvadorien
obywatel Salwadoru

Salzburg ˈzalʣ̑burk pn
Salzbourg
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-zachodniej Austrii, stolica kraju związkowego Salzburg (1.2);

Samaria sãˈmarʲja pn
Samarie
(historia, historyczny, historycznie) (biblijny) kraina historyczna na obszarze Izraela i Autonomii Palestyńskiej, między Galileą a Judeą;
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone w Samarii (1.1); współcześnie ruiny;

Samarkanda pn
Samarcande
(geografia, geograficzny) miasto w Uzbekistanie;

Sambra pn
Sambre
(geografia, geograficzny) rzeka we Francji i Belgii, lewy dopływ Mozy;

Samcche-Dżawachetia pn
Samtskhé-Djavakhétie
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) jednostka administracyjna w południowej Gruzji;

Samoa sãˈmɔa pn
Samoa
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w Oceanii ze stolicą w Apia;

Samoa Amerykańskie sãˈmɔa ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲcɛ pn
Samoa américaines
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii;

Samuel sãˈmu<sup>w</sup>ɛl pn
Samuel
imię męskie;

San Marino ˈsãn maˈrʲĩnɔ pn
Saint-Marin
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

San Remo pn
San Remo Sanremo
(geografia, geograficzny) miasto i ośrodek turystyczny we Włoszech;

Sana ˈsãna pn
Sana Sanaa
(geografia, geograficzny) stolica Jemenu;

Sandra ˈsãndra pn
Sandra
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 1760;
imię żeńskie;

Sanmaryńczyk ˌsãnmaˈrɨ̃j̃n͇t͡ʃɨk n
Saint-Marinais
obywatel San Marino

Santa Fe pn
Santa Fe
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych, stolica stanu Nowy Meksyk

Santo Domingo ˈsãntɔ dɔ̃ˈmʲĩŋɡɔ pn
Saint-Domingue
(geografia, geograficzny) stolica Dominikany;

Saona pn
Saône
(geografia, geograficzny) rzeka we wschodniej części Francji, prawy dopływ Rodanu;

Saona i Loara pn
Saône-et-Loire
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Burgundia-Franche-Comté;

Sara ˈsara pn
Sarah
(biblijny) postać biblijna, żona patriarchy Abrahama;
Sarah Sara
imię żeńskie;

Saracenka n
Sarrasine
(historia, historyczny, historycznie) wyznawczyni Islamu

Saragossa ˌsaraˈɡɔsːa pn
Saragosse
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Hiszpanii;

Sarajewo ˌsaraˈjɛvɔ pn
Sarajevo
(geografia, geograficzny) stolica Bośni i Hercegowiny;

Saranda pn
Saranda
(geografia, geograficzny) portowe miasto w południowej Albanii;

Sarapuł pn
Sarapoul
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Udmurcji, położone nad Kamą;

Sarańsk pn
Saransk
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, nad rzeką Insar, stolica Republiki Mordowii;

Sardynia sarˈdɨ̃ɲja pn
Sardaigne
(geografia, geograficzny) duża włoska wyspa na Morzu Śródziemnym;

Sardynka sarˈdɨ̃nka n
Sarde
mieszkanka Sardynii

Sardyńczyk sarˈdɨ̃j̃n͇t͡ʃɨk n
Sarde
mieszkaniec Sardynii lub osoba płci męskiej pochodząca z Sardynii

Saska Szwajcaria pn
Suisse saxonne
(geografia, geograficzny) kraina w niemieckiej części Gór Połabskich znajdujących się po obu brzegach Łaby, na południowy wschód od Drezna;

Saskatchewan pn
Saskatchewan
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Satledź pn
Sutlej
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka płynąca przez Chiny, Indie oraz Pakistan, lewy dopływ Indusu;

Saturn ˈsaturn pn
Saturne
(mitologia rzymska) bóg rolnictwa i zasiewów;
(astronomia, astronomiczny) szósta według oddalenia od Słońca i druga największa planeta Układu Słonecznego;

Saturnin pn
Saturnin
imię męskie;

Saudyjczyk sawˈdɨjt͡ʃɨk n
Saoudien
obywatel Arabii Saudyjskiej

Saudyjka sawˈdɨjka n
Saoudienne
obywatelka Arabii Saudyjskiej

Saul sawl pn
Saül
(biblijny) postać biblijna, król Izraela
imię męskie;

Scholastyka sxɔˈlastɨka pn
Scolastique
imię żeńskie;

Schwyz pn
Schwytz
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i gmina we wschodniej Szwajcarii;

Scytia ˈst͡sɨtʲja pn
Scythie
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna obejmująca część Ukrainy;

Seattle pn
Seattle
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w stanie Waszyngton, w Stanach Zjednoczonych;

Sebastian sɛˈbastʲjãn pn
Sébastien
imię męskie;

Sedan pn
Sedan
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość we Francji, w regionie Grand Est, w departamencie Ardeny;

Sefora pn
Séphora
(biblijny) żona Mojżesza;
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie

Segowia pn
Ségovie
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w hiszpanii, w regionie Kastylia i León ze stolicą w Segowii (1.1);
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Hiszpanii, w regionie Kastylia i León;

Sejm sɛjm pn
Diète
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedna z izb polskiego parlamentu;

Sekwana sɛˈkfãna pn
Seine
(geografia, geograficzny) rzeka w północnej Francji, przepływająca przez Paryż;

Sekwana Nadmorska pn
Seine-Maritime
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w Normandii;

Sekwana i Marna pn
Seine-et-Marne
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Île-de-France;

Sekwana-Saint-Denis pn
Seine-Saint-Denis
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Île-de-France;

Selenga pn
Selenga
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Mongolii i Rosji uchodząca deltą do jeziora Bajkał;

Selenita ˌsɛlɛ̃ˈɲita n
Lunarien Sélénites
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczny mieszkaniec Księżyca

Selenitka ˌsɛlɛ̃ˈɲitka n
Lunarienne
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczna mieszkanka Księżyca

Selinunt pn
Sélinonte Sélinous
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne greckie miasto założone w południowo-zachodniej części Sycylii, zniszczone w 408 r. p.n.e. przez Kartagińczyków;

Sem pn
Sem
(biblijny) postać starotestamentowa, protoplasta Semitów;

Semita sɛ̃ˈmʲita n
Sémite
(etnografia, etnograficzny) członek jednego ze spokrewnionych etnicznie ludów zamieszkujących Azję południowo-zachodnią (Bliski Wschód) i północną Afrykę, tj. Arabów, Aramejczyków, Babilończyków, Kartagińczyków, Etiopczyków, Hebrajczyków i Fenicjan;

Semitka n
Sémite
(etnografia, etnograficzny) członkini jednego ze spokrewnionych etnicznie ludów zamieszkujących Azję południowo-zachodnią (Bliski Wschód) i północną Afrykę, tj. Arabów, Aramejczyków, Babilończyków, Kartagińczyków, Etiopczyków, Hebrajczyków i Fenicjan

Senegal sɛ̃ˈnɛɡal pn
Sénégal
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej części Afryce, ze stolicą w Dakarze;
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodniej Afryce;

Senegalczyk ˌsɛ̃nɛˈɡalt͡ʃɨk n
Sénégalais
obywatel, mieszkaniec Senegalu

Senegalka ˌsɛ̃nɛˈɡalka n
sénégalais
obywatelka, mieszkanka Senegalu

Septymania pn
Septimanie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowej Francji między Garonną a Rodanem i między Sewennami a Pirenejami;

Serbia ˈsɛrbʲja pn
Serbie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kraj w Europie, powstał po rozpadzie Serbii i Czarnogóry;

Serbia i Czarnogóra ˈsɛrbʲja ˌi‿t͡ʃarnɔˈɡura pn
Serbie-et-Monténégro
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawne państwo w Europie;

Sergiusz ˈsɛrʲɟuʃ pn
Serge
imię męskie;

Seszelczyk sɛˈʃɛlt͡ʃɨk n
Seychellois
obywatel Seszeli

Seszele sɛˈʃɛlɛ pn
Seychelles
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) afrykańskie wyspiarskie państwo na Oceanie Indyjskim;
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Indyjskim;

Seszelka sɛˈʃɛlka n
Seychelloise
obywatelka Seszeli

Seul ˈsɛ<sup>w</sup>ul pn
Séoul
(geografia, geograficzny) stolica Korei Południowej;

Sewenny pn
Cévennes
(geografia, geograficzny) łańcuch górski we Francji, w południowej części Masywu Centralnego;

Sewilla sɛˈvʲilːa pn
Séville
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, stolica Andaluzji;

Sfederowane Stany Mikronezji ˌsfɛdɛrɔˈvãnɛ ˈstãnɨ ˌmʲikrɔ̃ˈnɛzʲji pn
États fédérés de Micronésie
(geografia, geograficzny) państwo w Oceanii;

Sfinks n
Sphinx
(mitologia grecka) stwór z głową niewieścią i tułowiem lwa żyjący pod Tebami;

Siaś pn
Sias
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w europejskiej części Rosji, w obwodzie nowogrodzkim i obwodzie leningradzkim, uchodzi do jeziora Ładoga;

Siebież pn
Sebej
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, w obwodzie pskowskim;

Siedmiorzecze pn
Jetyssou
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Azji Środkowej nad granicą chińską, obecnie należący w większości do Kazachstanu, częściowo do Kirgistanu i Chin;

Siena ˈsʲjɛ̃na pn
Sienne
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, położone w Toskanii; stolica prowincji Siena (1.2);

Siergiejewicz pn
Sergueïevitch
syn Siergieja (rosyjskie imię odojcowskie)

Siergijew Posad pn
Serguiev Possad
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, położone w obwodzie moskiewskim;

Sierpuchow pn
Serpoukhov
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie moskiewskim, nad Oką;

Sierra Leone ˈsʲjɛrːa lɛˈɔ̃nɛ pn
Sierra Leone
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą we Freetown;

Sikoku pn
Shikoku
(geografia, geograficzny) wyspa nad Oceanem Spokojnym, najmniejsza z wysp japońskich;

Singapur sʲĩŋˈɡapur pn
Singapour
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) miasto-państwo w Azji;

Singapurczyk ˌsʲĩŋɡaˈpurt͡ʃɨk n
Singapourien
obywatel Singapuru

Skalda pn
Escaut
(geografia, geograficzny) rzeka płynąca przez Francję, Belgię i Holandię, uchodząca do Morza Północnego, nieopodal Antwerpii;

Skandynawia ˌskãndɨ̃ˈnavʲja n
Scandinavie
(geografia, geograficzny) region północnej Europy obejmujący kraje Danię, Norwegię i Szwecję;

Skopje ˈskɔpʲjɛ pn
Skopje
(geografia, geograficzny) stolica Macedonii Północnej;

Skorpion ˈskɔrpʲjɔ̃n pn
Scorpion
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) ósmy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 października do 21 listopada;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny częściowo latem, nisko nad horyzontem;

Slawonia pn
Slavonie
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna we wschodniej Chorwacji, położona w międzyrzeczu Sawy i Drawy;

Soczi ˈsɔt͡ʃʲi pn
Sotchi
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, położone w Kraju Krasnodarskim, nad Morzem Czarnym;

Sodoma sɔˈdɔ̃ma pn
Sodome
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) biblijne miasto kananejskie w pobliżu Morza Martwego;

Sofia ˈsɔfʲja pn
Sofia
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Bułgarii;

Sofroniusz pn
Sophrone
imię męskie;

Sogdiana pn
Sogdiane
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w Azji Środkowej leżąca nad rzeką Zarafszan, między rzekami Amu-darią i Syr-darią, na północ od Margiany i Baktrii, a na wschód od Fergany;

Sokotra n
Socotra
(geografia, geograficzny) jemeńska wyspa na Oceanie Indyjskim w pobliżu Półwyspu Somalijskiego;

Sokrates sɔˈkratɛs pn
Socrate
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) starożytny, grecki filozof;
imię męskie;

Solka pn
Solca
(geografia, geograficzny) miasto w Rumunii w okręgu suczawskim na Bukowinie;

Solon ˈsɔlɔ̃n pn
Solon
(historia, historyczny, historycznie) starożytny poeta, mąż stanu i prawodawca ateński żyjący na przełomie VII i VI w. p.n.e.;

Solura pn
Soleure
(geografia, geograficzny) (administracja) niemieckojęzyczny kanton w północno-zachodniej Szwajcarii;
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Szwajcarii, w kantonie Solura (1.2), nad rzeką Aare;

Somalia sɔ̃ˈmalʲja pn
Somalie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Mogadiszu;

Somalijczyk ˌsɔ̃maˈlʲijt͡ʃɨk n
Somalien
obywatel Somalii

Somalijka ˌsɔ̃maˈlʲijka n
Somalienne
obywatelka Somalii

Somma pn
Somme
(geografia, geograficzny) rzeka w Pikardii, w północnej Francji;

Sonia ˈsɔ̃ɲja pn
Sonia
imię żeńskie;

Sorbona pn
Sorbonne
(geografia, geograficzny) zespół budynków w Dzielnicy Łacińskiej Paryża, dawniej siedziba Uniwersytetu Paryskiego;

Sorrento pn
Sorrente
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Kampania, w prowincji Neapol;

Sosnowy Bór pn
Sosnovy Bor
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie leningradzkim;

Soter pn
Sôter
imię męskie;

Sowieck pn
Sovetsk Sovietsk Tilsit
(geografia, geograficzny) miasto położone w obwodzie kaliningradzkim, u ujścia Tylży do Niemna;

Sowiecka Gawań pn
Sovetskaïa Gavan
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w Kraju Chabarowskim;

Soława Frankońska pn
Saale franconienne
(geografia, geograficzny) rzeka w Dolnej Frankonii, w Niemczech, prawy dopływ Menu;

Soż pn
Soj
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Białorusi i w Rosji, lewy dopływ Dniepru;

Sparta ˈsparta pn
Sparte
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto-państwo w południowej Grecji;
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Grecji, na Peloponezie

Spira pn
Spire
(geografia, geograficzny) miasto na prawach powiatu w Niemczech, położone nad Renem w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat;

Spoleto pn
Spolète
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Umbria, w prowincji Perugia;

Srem pn
Syrmie
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna położona między Dunajem a Sawą, podzielona obecnie między Serbię i Chorwację

Sri Lanka ˈsrʲi ˈlãnka pn
Sri Lanka
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji na wyspie Cejlon;

Stalin pn
Staline
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pseudonim Iosifa Wissarionowicza Dżugaszwiliego, radzieckiego polityka i przywódcy;

Stambuł ˈstãmbuw pn
Istanbul
(geografia, geograficzny) największe miasto Turcji, leżące nad Bosforem, na dwóch kontynentach;

Stany Zjednoczone ˈstãnɨ ˌzʲjɛdnɔˈt͡ʃɔ̃nɛ pn
États-Unis États-Unis d'Amérique
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej ze stolicą w Waszyngtonie;

Stany Zjednoczone Ameryki ˈstãnɨ ˌzʲjɛdnɔˈt͡ʃɔ̃nɛ ãˈmɛrɨci pn
États-Unis d'Amérique
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej ze stolicą w Waszyngtonie;

Stara Saksonia pn
Saxe primitive
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-zachodnich Niemczech, pokrywająca się w dużej mierze z obecną Dolną Saksonią, gdzie mieściły się we wczesnym średniowieczu siedziby plemienia Sasów a później księstwo Saksonii;

Stary Testament ˈstarɨ tɛˈstãmɛ̃nt pn
Ancien Testament
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) część Biblii, w skład której wchodzą księgi przejęte z judaizmu, napisane przed naszą erą;

Stefan ˈstɛfãn pn
Étienne Stéphane Estienne
imię męskie;

Stefania stɛˈfãɲja pn
Stéphanie
imię żeńskie;

Stepanakert ˌstɛpãˈnakɛrt pn
Stepanakert
(geografia, geograficzny) miasto w Azji, stolica Górskiego Karabachu;

Sterlitamak pn
Sterlitamak
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone w Baszkortostanie;

Stolica Apostolska stɔˈlʲit͡sa ˌːpɔˈstɔlska pn
Saint-Siège
(geografia, geograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) siedziba papieża, Watykan

Stolica Święta pn
Saint-Siège
(geografia, geograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) siedziba papieża, Watykan
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) organ władzy zwierzchniej w Kościele katolickim

Stralsund pn
Stralsund
(geografia, geograficzny) (administracja) nadbałtyckie miasto powiatowe i hanzeatyckie w niemieckim kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie; ;

Strasburg pn
Strasbourg
(geografia, geograficzny) miasto we Francji, stolica Alzacji;

Strefa Gazy ˈstrɛfa ˈɡazɨ pn
bande de Gaza Bande de Gaza
część Autonomii Palestyńskiej na wybrzeżu śródziemnomorskim;

Strzelec ˈsṭʃɛlɛt͡s pn
Sagittaire
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dziewiąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 22 listopada do 21 grudnia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny latem, nisko nad horyzontem;

Stuttgart pn
Stuttgart
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, stolica i największe miasto kraju związkowego Badenia-Wirtembergia;

Styria pn
Styrie
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w środkowej Europie, podzielona między Austrię i Słowenię;

Suazi pn
Swaziland
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawna nazwa państwa Eswatini;

Suchona pn
Soukhona
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na północy europejskiej części Rosji na wschód od jeziora Ładoga, tworzy Dwinę po połączeniu się z Jugiem;

Suczawa pn
Suceava
(geografia, geograficzny) miasto w Rumunii, w historycznej Mołdawii, stolica okręgu Suczawa;

Sudan ˈsudãn pn
Soudan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce;

Sudan Południowy ˈsudãn ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ pn
Sud-Soudan Soudan du Sud
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce;

Sudanka suˈdãnka n
Soudanaise
mieszkanka Sudanu, obywatelka Sudanu albo Sudanu Południowego

Sudety suˈdɛtɨ pn
Sudètes
(geografia, geograficzny) łańcuch górski na pograniczu Polski i Czech, rozciągającym się pomiędzy Doliną Łaby a Bramą Morawską;

Suez ˈsu<sup>w</sup>ɛs pn
Suez
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Egipcie;

Sugoj pn
Sougoï
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie magadańskim; prawy dopływ Kołymy;

Sulina pn
Bras de Sulina
(geografia, geograficzny) środkowe ramię ujściowe Dunaju

Sumatra sũˈmatra pn
Sumatra
(geografia, geograficzny) indonezyjska wyspa w archipelagu Wielkich Wysp Sundajskich;

Sumer ˈsũmɛr n
Sumer
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina leżąca w południowej Mezopotamii;

Suna ˈsũna pn
Souna
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północno-zachodniej Rosji, w należącej do tego państwa Republice Karelii;

Sungari pn
Songhua
(geografia, geograficzny) rzeka w Mandżurii w Chinach, prawobrzeżny i zarazem największy dopływ Amuru;

Surami pn
Surami
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w środkowej Gruzji, w regionie Wewnętrzna Kartlia;

Surchan-daria pn
Sourkhan Daria
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w południowo-wschodnim Uzbekistanie, prawy dopływ Amu-darii;

Surinam suˈrʲĩnãm pn
Suriname Surinam
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Paramaribo;

Suza pn
Shush
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowym Iranie, w ostanie Chuzestan;

Suzdal pn
Souzdal
(geografia, geograficzny) miasto rejonowe w Rosji, położone w obwodzie włodzimierskim;

Svalbard ˈsfalbart pn
Svalbard
(geografia, geograficzny) archipelag arktyczny, prowincja Norwegii;

Swanetia pn
Svanétie
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina w północno-zachodniej Gruzji;

Swijaga pn
Sviaga
(geografia, geograficzny) rzeka w europejskiej części Rosji, prawy dopływ Wołgi;

Syberia sɨˈbɛrʲja pn
Sibérie
(geografia, geograficzny) azjatycka część Rosji;

Syberyjka n
Sibérienne
(etnografia, etnograficzny) mieszkanka Syberii

Sychem pn
Sichem
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (biblijny) starożytne miasto w środkowej Palestynie, przejściowo stolica Samarii;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie; jedno z imion biblijnych

Sycylia sɨˈt͡sɨlʲja pn
Sicile
(geografia, geograficzny) (administracja) wyspa na Morzu Śródziemnym i autonomiczny region administracyjny we Włoszech;

Sycylijczyk ˌsɨt͡sɨˈlʲijt͡ʃɨk n
Sicilien
mieszkaniec Sycylii, osoba pochodząca z Sycylii

Sycylijka n
Sicilienne
mieszkanka Sycylii, kobieta z tej wyspy

Sydney pn
Sydney
(geografia, geograficzny) największe miasto Australii;

Sydon ˈsɨdɔ̃n pn
Sidon
(geografia, geograficzny) trzecie pod względem wielkości miasto Libanu, położone na wybrzeżu Morza Śródziemnego;

Syena pn
Syène
(historia, historyczny, historycznie) dawna helleńska nazwa miasta Asuan

Syjam ˈsɨjãm pn
Siam
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) dawna nazwa Tajlandii

Syjon pn
Sion
(geografia, geograficzny) (biblijny) figuratywne określenie całej Jerozolimy
(geografia, geograficzny) jedno ze wzgórz Jerozolimy;

Sykstus ˈsɨkstus pn
Sixte
imię męskie;

Sylweriusz pn
Silvère
imię męskie;

Sylwester sɨlˈvɛstɛr pn
Silvestre Sylvestre
imię męskie;

Sylwia ˈsɨlvʲja pn
Sylvie
imię żeńskie;

Sym pn
Sym
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, lewy dopływ Jeniseju;

Synaj ˈsɨ̃naj pn
Sinaï
(geografia, geograficzny) półwysep w południowo-zachodniej Azji;

Synopa pn
Sinop
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Turcji, port nad Morzem Czarnym;

Syr-daria pn
Syr-Daria
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Uzbekistanie, Tadżykistanie i Kazachstanie, powstaje z połączenia rzek Naryn i Kara-daria;

Syrach pn
Sira
(biblijny) autor starotestamentalnej Księgi Syracydesa

Syracydes pn
Siracide
(biblijny) autor starotestamentalnej Księgi Syracha

Syrakuzy pn
Syracuse
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, położone na wschodnim wybrzeżu Sycylii;

Syrdaria pn
Sirdaryo
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Uzbekistanie, w wilajecie syrdaryjskim;

Syria ˈsɨrʲja pn
Syrie
(geografia, geograficzny) kraj w Azji;

Syryjczyk sɨˈrɨjt͡ʃɨk n
Syrien
obywatel Syrii lub mieszkaniec Syrii

Syryjka sɨˈrɨjka n
Syrienne
obywatelka Syrii

Syryjska Republika Arabska sɨˈrɨjska rɛˈpublʲika ːˈrapska pn
République arabe syrienne
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Syrii

Syzyf pn
Sisyphe
(mitologia grecka) mityczny król Koryntu, skazany przez bogów na wtaczanie głazu na szczyt góry;

Syłwa pn
Sylva
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w obwodzie swierdłowskim i Kraju Permskim, uchodzi do Zbiornika Kamskiego;

Szachty pn
Chakhty
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Rosji, w obwodzie rostowskim;

Szafszawan pn
Chefchaouen
(geografia, geograficzny) miasto w północnym Maroku znane z niebieskich fasad domów;

Szafuza pn
Schaffhouse
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Szwajcarii, nad Renem, przy granicy z Niemcami, stolica kantonu Szafuza (1.2);

Szampania ʃãmˈpãɲja pn
Champagne
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-wschodniej Francji;

Szampania-Ardeny pn
Champagne-Ardenne
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (administracja) były francuski region administracyjny w północno-wschodniej części kraju;

Szarbel pn
Charbel
imię męskie

Szardara pn
Chardara
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowym Kazachstanie;

Szatan pn
Satan
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń chrześcijańskich najwyższy spośród upadłych aniołów, przywódca złych duchów niekiedy utożsamiany z Lucyferem;

Szaweł pn
Saul
(biblijny) pierwotne imię apostoła Pawła

Szechina pn
Shekhina
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) widoczna obecność Boga w świecie, jego immanencja występująca w wierzeniach judaistycznych, czasem personifikowana i rozumiana jako boski pierwiastek żeński lub jedno z wielu imion Boga;

Szeherezada pn
Shéhérazade
(folklor) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię żeńskie; imię postaci z arabskiej baśni;

Szeksna pn
Cheksna
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w europejskiej Rosji, lewy dopływ Wołgi;

Szeol pn
Sheol
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Starym Testamencie: miejsce pobytu zmarłych, w którym istnieją pod postacią cieni;

Szetlandy pn
Shetland
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim, położony na północny wschód od wybrzeży Szkocji;

Sziraz pn
Chiraz
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowym Iranie u podnóża gór Zagros, ośrodek administracyjny ostanu Fars i dawna stolica Persji;

Szkocja ˈʃkɔt͡sʲja pn
Écosse
(geografia, geograficzny) część Wielkiej Brytanii, dawniej niepodległe państwo;

Szkop n
boche chleuh fritz
(pogardliwie, pogardliwy) Niemiec;

Szkot ʃkɔt n
Écossais
mieszkaniec Szkocji

Szkotka ˈʃkɔtka n
Écossaise
mieszkanka Szkocji

Sztokholm ˈʃtɔkxɔlm pn
Stockholm
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Szwecji;

Szuja pn
Chouïa
(geografia, geograficzny) (administracja) rosyjskie miasto położone na wschód od Moskwy, w obwodzie iwanowskim;

Szumadia pn
Choumadie
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w środkowej Serbii

Szwabia ˈʃfabʲja pn
Souabe
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) historyczna i etniczna kraina Niemiec, obecnie położona głównie na terenie Badenii-Wirtembergii, ale także części Bawarii oraz Szwajcarii i Francji;

Szwajcar ˈʃfajt͡sar n
Suisse
obywatel Szwajcarii

Szwajcaria ʃfajˈt͡sarʲja pn
Suisse
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Bernie;

Szwecja ˈʃfɛt͡sʲja pn
Suède
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, położone w środkowej części Półwyspu Skandynawskiego;

Szwed ʃfɛt n
Suédois
człowiek narodowości szwedzkiej, obywatel Szwecji, mieszkaniec Szwecji

Szwedka ˈʃfɛtka n
Suédoise
kobieta narodowości szwedzkiej lub obywatelka Szwecji

Szydłowiec ʃɨdˈwɔvʲjɛt͡s pn
Schidlovietz
(geografia, geograficzny) miasto powiatowe w centralnej Polsce, w województwie mazowieckim;

Szyłka pn
Chilka
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Syberii, płynąca przez Kraj Zabajkalski w Rosji;

Sąd Ostateczny ˈsɔ̃nt ˌɔstaˈtɛt͡ʃnɨ n
jugement dernier jugement final jugement universel
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie, judaizmie i islamie: moment, w którym Bóg dokona ostatecznego sądu nad ludźmi i określi, którzy z nich zostaną zbawieni, a którzy potępieni;

Sławiańsk nad Kubaniem pn
Slaviansk-na-Koubani
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, położone nad odnogą Kubania;

Słowacja swɔˈvat͡sʲja pn
Slovaquie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej;

Słowenia swɔˈvɛ̃ɲja pn
Slovénie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie ze stolicą w Lublanie;

Słowianin swɔˈvʲjä̃ɲĩn n
Slave
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel jednego z ludów lub narodów indoeuropejskich, zamieszkujących wschodnią i południowo-wschodnią część Europy;

Słońce ˈswɔ̃j̃nt͡sɛ pn
Soleil
(astronomia, astronomiczny) centralne ciało niebieskie Układu Słonecznego; najbliższa Ziemi gwiazda; w dzień najjaśniejszy obiekt na niebie;

T-shirt n
t-shirt tee-shirt
(odzieżownictwo) koszulka z krótkim rękawem;

TAWS acronym
TAWS
(lotnictwo, lotniczy) (technologia, technika, techniczny) = (angielski) Terrain Awareness and Warning System → system ostrzegania przed zbyt niskim lotem

TSR acronym
TBCS
= (psychologia, psychologiczny) terapia skoncentrowana na rozwiązaniach;

TSUE acronym
CJUE
= (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej

Tadeusz taˈdɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Thaddée
imię męskie;

Tadź Mahal pn
Taj Mahal
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) mauzoleum w indyjskim mieście Agra, wzniesione przez Szahdżahana, władcę z dynastii Wielkich Mogołów, dla zmarłej żony Mumtaz Mahal;

Tadżykistan ˌtad͡ʒɨˈcistãn pn
Tadjikistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Taganrog pn
Taganrog
(geografia, geograficzny) (administracja) portowe miasto nad Morzem Azowskim w Rosji, w obwodzie rostowskim;

Tahitanka n
Tahitienne
mieszkanka wyspy Tahiti

Tahitańczyk n
Tahitien
mieszkaniec wyspy Tahiti

Tajlandia tajˈlãndʲja pn
Thaïlande
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Tajlandka tajˈlãntka n
Thaïlandaise
obywatelka Tajlandii

Tajmyra pn
Taïmyr
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji na półwyspie Tajmyr, na północy Kraju Krasnojarskiego, przepływająca przez jezioro Tajmyr;

Tajpej ˈtajpɛj pn
Taipei
(geografia, geograficzny) stolica Tajwanu;

Tajwan ˈtajvãn n
Taïwan Taiwan
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Spokojnym;
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Republika Chińska, państwo na wyspie Tajwan (1.1), przez Chińską Republikę Ludową uznawane za zbuntowaną prowincję;

Tamara tãˈmara pn
Tamara
imię żeńskie;

Tambow pn
Tambov
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w środku europejskiej części Rosji, położone nad rzeką Cną;

Tamil ˈtãmʲil n
Tamoul
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel narodu drawidyjskiego, posługującego się językiem tamilskim i zamieszkującego indyjski stan Tamil Nadu i północno-wschodnią część Sri Lanki

Tamilka n
Tamoule
(etnografia, etnograficzny) przedstawicielka narodu drawidyjskiego, posługującego się językiem tamilskim i zamieszkującego indyjski stan Tamil Nadu i północno-wschodnią część Sri Lanki;

Tamiza tãˈmʲiza pn
Tamise
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Anglii;

Tangier ˈtãŋʲɟɛr pn
Tanger
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodnim Maroku w Zatoce Tangerskiej, port nad Cieśniną Gibraltarską;

Tantal ˈtãntal pn
Tantale
(mitologia grecka) syn Zeusa i Pluto, ojciec Niobe i Pelopsa, władca góry Sipylos w Lidii;

Tanzania tãw̃ˈzãɲja n
Tanzanie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo we wschodniej Afryce ze stolicą w Dodoma;

Tara ˈtara pn
Tara
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na pograniczu obwodów nowosybirskiego i omskiego w Rosji, prawy dopływ Irtysza;

Tarent ˈtarɛ̃nt pn
Tarente
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w regionie Apulia, w prowincji Tarent (1.2), w południowych Włoszech;

Tarn pn
Tarn
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Francji;

Tarn i Garonna pn
Tarn-et-Garonne
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Oksytania;

Tarragona pn
Tarragone
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Hiszpanii nad Morzem Śródziemnym, w południowej Katalonii;

Tars pn
Tarse
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w południowej Azji Mniejszej, obecnie tureckie Tarsus;

Tarsycjusz pn
Tarcisius
imię męskie;

Tartar pn
Tartare
(biblijny) piekło
(mitologia grecka) najniższa część krainy podziemia;
(mitologia, mitologiczny) bóstwo personifikujące otchłanie podziemi, syn Gai i Etera;

Tartus pn
Tartous
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w północno-zachodniej Syrii;

Tarym pn
Tarim
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w zachodnich Chinach, w bezodpływowej Kotlinie Kaszgarskiej;

Tasiejewa pn
Tasseïeva
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, powstaje z połączenia Czuny i Biriusy, uchodzi do Angary;

Tasmania tasˈmãɲja pn
Tasmanie
(geografia, geograficzny) wyspa u wybrzeża Australii;

Taszkent ˈtaʃkɛ̃nt pn
Tachkent
(geografia, geograficzny) stolica Uzbekistanu;

Tatar ˈtatar n
Tatare
(etnografia, etnograficzny) mężczyzna lub chłopiec narodowości tatarskiej;

Tatarstan pn
Tatarstan
(geografia, geograficzny) podmiot Federacji Rosyjskiej, republika autonomiczna ze stolicą w Kazaniu;

Tatry ˈtatrɨ pn
Tatras
(geografia, geograficzny) góry w Polsce i Słowacji;

Tauryda pn
Tauride Taurique
(książkowy) (geografia, geograficzny) Krym

Tawda pn
Tavda
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w dorzeczu Obu, lewy dopływ rzeki Toboł;

Taz pn
Taz
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, na zachodniej Syberii, uchodzi do Zatoki Tazowskiej;

Tbilisi ˌtbʲiˈlʲisʲi pn
Tbilissi
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Gruzji;

Teberda pn
Téberda
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w północnej części Wielkiego Kaukazu, lewy dopływ Kubania;

Tebriz pn
Tabriz
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-zachodnim Iranie;

Tedżen pn
Tejen
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowym Turkmenistanie, w wilajecie achalskim;

Teheran tɛˈxɛrãn pn
Téhéran
(geografia, geograficzny) stolica Iranu;

Tejrezjasz n
Tirésias
(mitologia grecka) wróżbita z rodu Spartów, syn nimfy Chariklo

Tekla ˈtɛkla pn
Thècle
imię żeńskie;

Teksanka n
Texane
mieszkanka Teksasu

Teksas ˈtɛksas pn
Texas
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

Teksańczyk n
Texan
mieszkaniec Teksasu

Telawi pn
Telavi
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Gruzji, stolica regionu Kachetia;

Telemach pn
Télémaque
(mitologia grecka) postać z mitologii greckiej, syn Odyseusza i Penelopy;

Telesfor tɛˈlɛsfɔr pn
Télesphore
imię męskie;

Temida tɛ̃ˈmʲida pn
Thémis
(mitologia grecka) bogini prawa i praworządności;

Temistokles pn
Thémistocle
(historia, historyczny, historycznie) polityk i wódz ateński;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Teneryfa pn
Ténérife Ténériffe
(geografia, geograficzny) hiszpańska wyspa w archipelagu Wysp Kanaryjskich;

Teodora ˌtɛɔˈdɔra pn
Théodora
imię żeńskie;

Teofil tɛˈɔfʲil pn
Théophile
imię męskie;

Teresa tɛˈrɛsa pn
Thérèse
imię żeńskie;

Termez pn
Termez
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-wschodniej części Uzbekistanu, port na prawym brzegu Amu-darii;

Termopile ˌtɛrmɔˈpʲilɛ pn
Thermopyles
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) strategiczne, wąskie przejście między pasmem górskim Oita a wodami Zatoki Malijskiej, prowadzące z Tesalii do Grecji środkowej w pobliżu miejscowości Lamia w Grecji;

Terni pn
Terni
(geografia, geograficzny) (administracja) włoska prowincja położona w środkowej części kraju, w regionie Umbria;
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, położone w Umbrii;

Terytoria Północno-Zachodnie ˌtɛrɨˈtɔrʲja ˌpuwnɔt͡snɔ‿zaˈxɔdʲɲɛ pn
Territoires du Nord-Ouest
(geografia, geograficzny) jedno z trzech terytoriów kanadyjskich;

Tesalia tɛˈsalʲja pn
Thessalie
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Grecji;

Tesaloniczanin n
Thessalonicien
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Tesaloniki

Tessyn pn
Tessin
(geografia, geograficzny) (rzadki, rzadko używany) Ticino, kanton w Szwajcarii;

Teuton n
Teuton
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) członek starożytnego plemienia wywodzącego się z Półwyspu Jutlandzkiego

Tezeusz tɛˈzɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Thésée
(mitologia grecka) heros ateński i pogromca Minotaura, syn Egeusza (albo Posejdona) i Ajtry;

Thimphu pn
Thimphou
(geografia, geograficzny) stolica Bhutanu

Tierieszka pn
Terechka
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w południowej Rosji przeduralskiej, prawy dopływ Wołgi;

Timbuktu pn
Tombouctou
(geografia, geograficzny) miasto w Mali, nad rzeką Niger;

Timor Wschodni ˈtʲĩmɔr ˈfsxɔdʲɲi pn
Timor Oriental Timor oriental
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Timpton pn
Timpton
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Jakucji; prawy dopływ Ałdanu;

Tiosza pn
Tiocha
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w obwodzie niżnonowogrodzkim, prawy dopływ Oki;

Tipasa pn
Tipaza
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Algierii nad Morzem Śródziemnym, stolica prowincji Tipasa (1.2);

Tirana tʲiˈrãna pn
Tirana
(geografia, geograficzny) stolica Albanii;

Tirsa pn
Tirtza
(geografia, geograficzny) (biblijny) miasto w Samarii, stanowisko archeologiczne;

Tiumeń pn
Tioumen
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w syberyjskiej części Rosji, położone nad rzeką Turą;

Tiung pn
Tioung
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Jakucji; lewy dopływ Wiluju;

Tivoli pn
Tivoli
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Lacjum, w prowincji Rzym;

Tobiasz ˈtɔbʲjaʃ pn
Tobie
imię męskie;

Tobruk pn
Tobrouk
(geografia, geograficzny) miasto w Libii nad Morzem Śródziemnym;

Togliatti pn
Togliatti
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie samarskim, port nad Wołgą;

Togo ˈtɔɡɔ pn
Togo
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Lomé;

Tokaj ˈtɔkaj pn
Tokaj
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto powiatowe w północno-wschodnich Węgrzech;

Tokio ˈtɔcɔ pn
Tokyo Tōkyō
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Japonii;

Toledo pn
Tolède
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Hiszpanii;

Tomasz ˈtɔ̃maʃ pn
Thomas
imię męskie;

Tomsk pn
Tomsk
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe położone w syberyjskiej części Rosji, nad rzeką Tom;

Tora ˈtɔra pn
Thora
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święta księga judaizmu składająca się z pięciu ksiąg;

Torżok pn
Torjok
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie twerskim, nad Twercą;

Toskania tɔˈskãɲja pn
Toscane
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w środkowych Włoszech;

Toskanka n
Toscane
mieszkanka Toskanii

Toskańczyk tɔˈskãj̃n͇t͡ʃɨk n
Toscan
mieszkaniec Toskanii

Tours pn
Tours
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Francji, nad rzeką Loarą, w Turenii;

Tracja pn
Thrace
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina położona między dolnym Dunajem, Morzem Czarnym, Morzem Egejskim i rzeką Strymon, obecnie podzielona między Grecję, Turcję i Bułgarię;

Treviso pn
Trévise
(geografia, geograficzny) (administracja) włoska prowincja położona w regionie Wenecja Euganejska;
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Wenecja Euganejska;

Trewir pn
Trèves
(geografia, geograficzny) miasto na prawach powiatu w zachodnich Niemczech, w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat, port nad Mozelą;

Triest pn
Trieste
(geografia, geograficzny) portowe miasto w północno-wschodnich Włoszech, nad Morzem Adriatyckim, stolica regionu autonomicznego Friuli-Wenecja Julijska;

Tripoli trʲiˈpɔlʲi pn
Tripoli
(geografia, geograficzny) miasto w Libii

Troada n
Troade
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina w Azji Mniejszej, pomiędzy Morzem Egejskim a Hellespontem i rzeką Ajespos, obecnie jest to półwysep Biga;

Troick pn
Troïtsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie czelabińskim, nad Ujem w dorzeczu Obu;

Troyes pn
Troyes
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Francji, położone nad Sekwaną, w regionie Grand Est, historyczna stolica Szampanii;

Trybunał Konstytucyjny n
Tribunal constitutionnel cour constitutionnelle
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) polski sąd, którego podstawowym zadaniem jest kontrolowanie zgodności z konstytucją ustaw oraz aktów prawnych niższej rangi niż ustawa;

Trydent pn
Trente
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i gmina w północnych Włoszech;

Trynidad pn
Trinité Trinidad
(geografia, geograficzny) wyspa w Małych Antylach, na Oceanie Atlantyckim, u północno-wschodnich wybrzeży Ameryki Południowej;

Trynidad i Tobago trɨ̃ˈɲidat ˌi‿tɔˈbaɡɔ pn
Trinité-et-Tobago Trinidad-et-Tobago
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w archipelagu Małych Antyli, położone u wybrzeży Ameryki Południowej;

Trypolis trɨˈpɔlʲis pn
Tripoli
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Libii;
(geografia, geograficzny) miasto w północnym Libanie nad Morzem Śródziemnym;

Trzej Królowie ˈṭʃɛj kruˈlɔvʲjɛ pn
rois mages
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postacie z biblijnej opowieści, które podążając za Gwiazdą Betlejemską przybyły do nowonarodzonego Chrystusa z darami;

Trzy Biskupstwa pn
Trois-Évêchés
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna leżąca w większości na terenie obecnego regionu Grand Est, wyodrębniona w 1552 roku wraz z przejęciem przez króla francuskiego biskupstw Metzu, Toulu i Verdun wraz z miastami cesarskimi i fragmentem księstwa Luksemburga;

Trójca Święta ˈtrujt͡sa ˈɕfʲjɛ̃nta pn
Trinité
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w doktrynie chrześcijańskiej: trzy postacie (Bóg Ojciec, Syn Boży i Duch Święty), pod którymi przejawia się jeden Bóg;

Trójmiasto trujˈmʲjastɔ n
Tricité Triville
(geografia, geograficzny) (administracja) zespół miejski, który tworzą następujące miasta: Gdańsk, Gdynia, Sopot;

Tuapse pn
Touapsé
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, port nad Morzem Czarnym;

Tuareg tuˈ<sup>w</sup>arɛk n
Targui
(etnografia, etnograficzny) nomada, członek ludu berberyjskiego zamieszkującego obszary Sahary, głównie w Algierii, Libii, Mali, Nigrze i Burkina Faso

Tuba ˈtuba pn
Touba
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, prawy dopływ Jeniseju;

Tubkal pn
Toubkal
(geografia, geograficzny) góra w Afryce, najwyższy szczyt Maroka i Atlasu Wysokiego;

Tulcza pn
Tulcea
(geografia, geograficzny) miasto w Rumunii, w Dobrudży;

Tulon pn
Toulon Toulon-sur-mer
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Francji, w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże, w departamencie Var;

Tuluza tuˈluza pn
Toulouse
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Francji, położone nad Garonną;

Tunezja tũˈnɛzʲja pn
Tunisie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Tunezyjczyk ˌtũnɛˈzɨjt͡ʃɨk n
Tunisien
obywatel Tunezji

Tunezyjka ˌtũnɛˈzɨjka n
Tunisienne
obywatelka Tunezji

Tunis ˈtũɲis pn
Tunis
(geografia, geograficzny) stolica Tunezji;

Turcja ˈturt͡sʲja pn
Turquie
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo na pograniczu Europy i Azji;

Turczynka turˈt͡ʃɨ̃ŋka n
Turque
kobieta narodowości tureckiej, obywatelka Turcji, mieszkanka Turcji

Turecka Republika Cypru Północnego tuˈrɛt͡ska rɛˈpublʲika ˈt͡sɨpru ˌpuwnɔt͡sˈnɛɡɔ pn
République turque de Chypre du nord
państwo w północnej części Cypru, nieuznawane przez społeczność międzynarodową;

Turek ˈturɛk n
Turc
osoba narodowości tureckiej lub obywatel Turcji

Turenia pn
Touraine
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna we Francji z głównym ośrodkiem w Tours;

Turgaj pn
Tourgaï
(geografia, geograficzny) rzeka w północno-zachodnim Kazachstanie;

Turgowia pn
Thurgovie
(geografia, geograficzny) (administracja) niemieckojęzyczny kanton w północno-wschodniej Szwajcarii;

Turkmen ˈturkmɛ̃n n
Turkmène
obywatel Turkmenistanu

Turkmenbaszy pn
Türkmenbaşy
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe nad Morzem Kaspijskim, w zachodnim Turkmenistanie w wilajecie balkańskim;

Turkmenistan ˌturkmɛ̃ˈɲistãn pn
Turkménistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Azji Środkowej;

Turku pn
Turku
(geografia, geograficzny) miasto na południowo-zachodnim wybrzeżu Finlandii;

Turuchan pn
Touroukhan
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, lewy dopływ Jeniseju;

Turyn ˈturɨ̃n pn
Turin
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodnich Włoszech nad rzeką Pad; stolica Piemontu;

Turyngia tuˈrɨ̃ŋʲɟja pn
Thuringe
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy w Republice Federalnej Niemiec ze stolicą w Erfurcie;

Tuszetia pn
Touchétie
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północno-wschodniej Gruzji;

Tutsi pn
Tutsi
(etnografia, etnograficzny) jedna z trzech grup ludności zamieszkujących Rwandę i Burundi;

Twa pn
Twa
(etnografia, etnograficzny) jedna z trzech grup ludności zamieszkujących Rwandę i Burundi;

Twer pn
Tver
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w europejskiej części Rosji, nad Wołgą, przy ujściu Twercy;

Twerca pn
Tvertsa
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, lewy dopływ Wołgi, do której wpada na terenie miasta Twer;

Tyberiada pn
Tibériade
(geografia, geograficzny) miasto w Izraelu, w Dystrykcie Północnym, nad Jeziorem Tyberiadzkim;

Tyberiusz tɨˈbɛrʲjuʃ pn
Tibère
imię męskie;

Tybet ˈtɨbɛt pn
Tibet
(geografia, geograficzny) region historyczno-geograficzny położony na Wyżynie Tybetańskiej;
kraj na Wyżynie Tybetańskiej

Tybetanka ˌtɨbɛˈtãnka n
Tibétaine
mieszkanka Tybetu

Tybetańczyk ˌtɨbɛˈtãj̃n͇t͡ʃɨk n
Tibétain Tibétaine
mieszkaniec Tybetu, Tybetańskiego Regionu Autonomicznego

Tylża pn
Tilsit
(geografia, geograficzny) miasto położone w obwodzie kaliningradzkim, u ujścia Tylży (1.2) do Niemna (egzonim wariantowy wg KSNG);

Tym pn
Tym
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Obu;

Tymon ˈtɨ̃mɔ̃n pn
Timon
imię męskie;

Tymoteusz ˌtɨ̃mɔˈtɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Timothée
imię męskie;

Tyr tɨr pn
Tyr
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i port w południowym Libanie, na wybrzeżu Morza Śródziemnego, w starożytności miasto fenickie;

Tyrol ˈtɨrɔl pn
Tyrol
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północnych Włoszech i w zachodniej Austrii, rozciąga się w Alpach Wschodnich, w dolinie górnego Innu, górnej Adygi i górnej Drawy;

Tyrolczyk n
Tyrolien
mieszkaniec Tyrolu

Tyrolka n
Tyrolienne
mieszkanka Tyrolu

Tyrteusz pn
Tyrtée
(historia, historyczny, historycznie) starożytny poeta grecki, którego Ateńczycy wysłali w VII w. p.n.e. zamiast wojsk na pomoc Spartanom przeciw Meseńczykom, aby pieśniami natchnął Spartan do walki;

Tytus ˈtɨtus pn
Tite
imię męskie;

UE u‿ˈɛ acronym
UE
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) (ekonomia, ekonomiczny) Unia Europejska

UFO ˈufɔ acronym
OVNI
= (angielski) unidentified flying object → NOL, niezidentyfikowany obiekt latający

UGW u‿ɟɛ‿ˈvu acronym
UEM
= (ekonomia, ekonomiczny) Unia Gospodarcza i Walutowa;

UTO acronym
EDP
= (transport, transportowy) urządzenie transportu osobistego

Ubangi n
Oubangui
(geografia, geograficzny) rzeka w Kongu, Republice Środkowoafrykańskiej i Demokratycznej Republice Konga;

Udine pn
Udine
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Włoszech, w regionie autonomicznym Friuli-Wenecja Julijska;

Uetersen pn
Uetersen
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech;

Uganda uˈɡãnda pn
Ouganda
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej Afryce ze stolicą w Kampali;

Ugarit pn
Ougarit
(starożytność) (geografia, geograficzny) starożytne miasto-państwo i port o znaczeniu międzynarodowym, leżące nad Morzem Śródziemnym, na terenie obecnej Syrii;

Uglicz pn
Ouglitch
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej części Rosji, w obwodzie jarosławskim, nad Wołgą;

Ugra pn
Ougra
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, lewy dopływ Oki w dorzeczu Wołgi;

Uj pn
Ouï
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji zauralskiej i Kazachstanie, lewy dopływ Tobołu w dorzeczu Obu;

Ujgur ˈujɡur n
Ouïghour
członek ludu tureckiego żyjącego głównie w północno-zachodnich Chinach

Ukraina ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩna pn
Ukraine
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Kijowie;

Ukraina Słobodzka pn
Ukraine Sloboda
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczno-geograficzna na pograniczu północno-wschodniej Ukrainy i południowo-zachodniej Rosji;

Ukrainiec ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩɲɛt͡s n
Ukrainien
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości ukraińskiej, obywatel Ukrainy, mieszkaniec Ukrainy

Ukrainka ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩŋka n
Ukrainienne
(etnografia, etnograficzny) kobieta lub dziewczyna narodowości ukraińskiej, obywatelka Ukrainy, mieszkanka Ukrainy

Układ Słoneczny ˈukwat swɔ̃ˈnɛt͡ʃnɨ pn
système solaire
(astronomia, astronomiczny) układ planetarny złożony ze Słońca, jako centralnego ciała niebieskiego, i ośmiu planet: Merkurego, Wenus, Ziemi, Marsa, Jowisza, Saturna, Urana i Neptuna oraz z pięciu planet karłowatych, tysięcy planetoid, księżyców, komet, meteoroidów i materii międzyplanetarnej;

Uljanowsk pn
Oulianovsk
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w południowo-zachodniej części Rosji nad Wołgą;

Ulm ulm pn
Ulm
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w południowych Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia;

Ulster ˈulstɛr pn
Ulster
(geografia, geograficzny) jedna z prowincji Irlandii znajdująca się w jej północno-wschodniej części;

Umbryjczyk n
Ombrien
mieszkaniec Umbrii

Umbryjka n
Ombrienne
mieszkanka Umbrii

Unia Europejska ˈũɲja ˌɛwrɔˈpɛjska pn
Union européenne
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja zrzeszająca 27 państw europejskich;

Uppsala upˈsala pn
Uppsala
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Szwecji, w prowincji historycznej Uppland;

Ural ˈural pn
Oural
(geografia, geograficzny) góry w Rosji;
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji i Kazachstanie;

Uran ˈurãn pn
Uranus
(astronomia, astronomiczny) siódma według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego;

Urania uˈrãɲja pn
Urania Uranie
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 30, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1854 r.;
(mitologia grecka) muza astronomii (łącznie z astrologią), jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;
(mitologia grecka) przydomek Afrodyty

Urbino pn
Urbino
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina w środkowych Włoszech, w regionie Marche, położona u podnóża Apeninu Umbryjsko-Marchijskiego;

Urgencz pn
Ourguentch
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-środkowym Uzbekistanie, w dolinie Amu-darii;

Uri n
Uri
(geografia, geograficzny) kanton w Szwajcarii położony w środkowej części kraju;

Uriasz pn
Urie Ourias
(biblijny) imię męskie

Urmia pn
Ourmia
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie;

Ursyn pn
Ours
imię męskie;

Urszula urˈʃula pn
Ursule
imię żeńskie;

Urugwaj uˈruɡvaj pn
Uruguay
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Urugwajczyk ˌuruɡˈvajt͡ʃɨk n
Uruguayen
obywatel Urugwaju

Urumczi pn
Urumqi
(geografia, geograficzny) stolica Regionu Autonomicznego Sinciang-Ujgur w Chinach;

Usa pn
Oussa
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na północy europejskiej części Rosji, w Republice Komi, prawy dopływ Peczory;

Ussuryjsk pn
Oussouriisk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Nadmorskim, na Dalekim Wschodzie;

Ust-Ilimsk pn
Oust-Ilimsk
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie irkuckim, nad Angarą, w pobliżu ujścia Ilimu;

Ust-Ordyński pn
Oust-Ordynski
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle w Rosji, w obwodzie irkuckim;

Ust-Ługa pn
Oust-Louga
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle w Rosji, w obwodzie leningradzkim, nad rzeką Ługą w pobliżu jej ujścia do Zatoki Fińskiej;

Uzbeczka uzˈbɛt͡ʃka n
Ouzbèke
członkini narodu Uzbeków

Uzbek ˈuzbɛk n
Ouzbek
(etnografia, etnograficzny) członek narodu Uzbeków;
(przestarzałe, przestarzały) obywatel Uzbekistanu

Uzbekistan ˌuzbɛˈcistãn pn
Ouzbékistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Uznam pn
Usedom
(geografia, geograficzny) wyspa przybrzeżna na Bałtyku zamykająca od północnego zachodu Zalew Szczeciński, podzielona między Polskę a Niemcy

Uzłowaja pn
Ouzlovaïa
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie tulskim;

Ułan Bator ˈuwãn ˈbatɔr pn
Oulan-Bator
(geografia, geograficzny) stolica Mongolii;

Ułan Ude pn
Oulan-Oude
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, stolica Buriacji;

Uście nad Łabą ˈuɕt͡ɕɛ nad‿ˈwabɔ̃w̃ pn
Aussig-sur-Elbe
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach;

Valletta pn
La Valette
(geografia, geograficzny) stolica Malty;

Vercelli pn
Verceil
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Piemoncie, stolica prowincji Vercelli;

Verdun n
Verdun
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Francji, w Lotaryngii;

Viareggio pn
Viareggio
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w Toskanii;

Vicenza pn
Vicence
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północno-wschodnich Włoszech, w regionie Wenecja Euganejska;

Vichy pn
Vichy
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy;

Vienne pn
Vienne
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Nowa Akwitania;
(geografia, geograficzny) miasto nad Rodanem, położone w południowo-wschodniej Francji w departamencie Isère;
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodniej Francji, lewy dopływ Loary;

Viterbo pn
Viterbe
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Lacjum, stolica prowincji Viterbo (1.2);

W vu abbreviation
V
= (termin karciany) walet

WC vu‿ˈt͡sɛ n
WC
ubikacja

WF acronym
EPS
= (edukacja, edukacyjny) wychowanie fizyczne;

WNP vu‿ɛ̃n‿ˈpɛ acronym
CEI
= Wspólnota Niepodległych Państw;

WPZiB ˌvu‿pɛ‿zɛt‿i‿ˈbɛ acronym
PESC
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa

WSE n
ZEE
= (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wyłączna strefa ekonomiczna;

WZW C acronym
VHC
(medycyna, medyczny) wirus zapalenia wątroby typu C;

Wacław ˈvat͡swaf pn
Venceslas
imię męskie;

Waga ˈvaɡa pn
Balance
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) siódmy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 września do 22 października;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny wiosną i latem;

Wagadugu pn
Ouagadougou
(geografia, geograficzny) stolica Burkiny Faso;

Walencja vaˈlɛ̃nt͡sʲja pn
Valence
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii;

Walenty vaˈlɛ̃ntɨ pn
Valentin
imię męskie;

Walentyna ˌvalɛ̃nˈtɨ̃na pn
Valentine
imię żeńskie;

Walia ˈvalʲja pn
Pays de Galles pays de Galles
(geografia, geograficzny) jeden z czterech historycznych krajów Wielkiej Brytanii;

Walijczyk vaˈlʲijt͡ʃɨk n
Gallois
mieszkaniec Walii

Walijka n
Galloise
mieszkanka Walii

Walonia pn
Wallonie
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowej Belgii

Wanda ˈvãnda pn
Wanda
(astronomia, astronomiczny) krater na powierzchni Wenus;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 1057;
imię żeńskie;

Wandea pn
Vendée
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w zachodniej Francji

Wandejczyk n
Vendéen
mieszkaniec Wandei

Wandejka n
Vendéenne
mieszkanka Wandei

Wardar pn
Vardar
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Republice Macedonii i regionie Macedonia północnej Grecji;

Warkocz Bereniki ˈvarkɔd͡ʒ ˌbɛrɛ̃ˈɲici pn
Chevelure de Bérénice
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego;

Warszawa varˈʃava pn
Varsovie
(geografia, geograficzny) stolica Polski, największe polskie miasto;

Waszka pn
Vachka
(geografia, geograficzny) rzeka w europejskiej części Rosji, w Republice Komi i obwodzie archangielskim, lewy dopływ rzeki Mezeń;

Watykan vaˈtɨkãn pn
Vatican
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Wałdaj pn
Valdaï
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, w obwodzie nowogrodzkim;

Weimar pn
Weimar
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w Niemczech, w kraju związkowym Turyngia;

Weje pn
Véies
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto etruskie, przeciwnik Rzymu, zdobyte przez niego w 396 roku p.n.e.;

Wenanty pn
Venance
imię męskie;

Wenecja vɛ̃ˈnɛt͡sʲja pn
Venise
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, wcześniej również państwo;

Wenecja Euganejska vɛ̃ˈnɛt͡sʲja ˌɛwɡãˈnɛjska pn
Vénétie
(geografia, geograficzny) region we Włoszech;

Wenezuela ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛla pn
Venezuela Vénézuéla
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Caracas;

Wenezuelczyk ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛlt͡ʃɨk n
Vénézuélien
obywatel lub mieszkaniec Wenezueli

Wenus ˈvɛ̃nus pn
Vénus
(astronomia, astronomiczny) druga według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego, znana w starożytności, widzialna gołym okiem; jedna z planet ziemiopodobnych, planet dolnych i planet wewnętrznych; trzeci (po Słońcu i Księżycu) najjaśniejszy obiekt na niebie;
(mitologia rzymska) bogini piękna i miłości, utożsamiana z grecką Afrodytą;

Wergiliusz vɛrʲˈɟilʲjuʃ pn
Virgile
(historia, historyczny, historycznie) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny, rzymski poeta;

Werona pn
Vérone
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Włoszech, w regionie administracyjnym Wenecja Euganejska;

Weronika ˌvɛrɔ̃ˈɲika pn
Véronique
imię żeńskie;

Wersal ˈvɛrsal pn
Versailles
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) miejscowość we Francji położona na zachód od Paryża, słynąca z rezydencji królów francuskich;

Wesołych Świąt vɛˈsɔwɨxʲ ˈɕfʲjɔ̃nt interjection
Joyeux Noël
…używana do życzenia komuś miłych świąt Bożego Narodzenia
joyeuses Pâques
…używana do życzenia komuś miłych świąt Wielkiejnocy

Westfalia vɛˈstfalʲja pn
Westphalie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w zachodnich Niemczech;

Wewnętrzna Kartlia pn
Kartlie intérieure
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) jednostka administracyjna w środkowej Gruzji, ze stolicą w Gori;

Wewnętrzna Kraina pn
Carniole-Intérieure
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w Słowenii, część Krainy;

Wezuwiusz vɛˈzuvʲjuʃ pn
Vésuve
(geografia, geograficzny) wulkan we Włoszech;

Wełtawa vɛwˈtava pn
Vltava
(geografia, geograficzny) rzeka w Czechach, lewobrzeżny dopływ Łaby;

Wiaźma pn
Viazma
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w obwodzie smoleńskim w Rosji, lewy dopływ Dniepru;

Wiczuga pn
Vitchouga
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie iwanowskim, położone na wschód od Iwanowa;

Wiedeń ˈvʲjɛdɛ̃ɲ pn
Vienne
(geografia, geograficzny) stolica Austrii;

Wielikaja pn
Velikaïa
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na zachodzie europejskiej części Rosji, uchodzi deltą do jeziora Pejpus;

Wielka Brytania ˈvʲjɛlka brɨˈtãɲja pn
Grande-Bretagne Royaume-Uni
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
(geografia, geograficzny) wyspa między Oceanem Atlantyckim a Morzem Północnym;

Wielka Niedźwiedzica ˈvʲjɛlka ˌɲɛ̇d͡ʑvʲjɛ̇ˈd͡ʑit͡sa pn
Grande Ourse
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; w Polsce widoczny cały rok; konstelacja, której 7 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie woza z dyszlem, zwany Wielkim Wozem; jedna z największych konstelacji;

Wielkanoc vʲjɛlˈkãnɔt͡s n
Pâques Pâque
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto upamiętniające zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa;

Wielki Kanion ˈvʲjɛlʲci ˈkãɲɔ̃n pn
Grand Canyon
(geografia, geograficzny) (zobacz) Wielki Kanion Kolorado

Wielki Kiniel pn
Bolchoï Kinel
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, dopływ Samary;

Wielki Lyon pn
Grand Lyon
(geografia, geograficzny) zespół miejski tworzony przez miasto Lyon, wraz z otaczającymi go gminami

Wielki Paryż pn
Grand Paris
(geografia, geograficzny) (administracja) zespół miejski tworzony przez miasto Paryż i otaczające go gminy

Wielki Pit pn
Bolchoï Pit
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, prawy dopływ Jeniseju;

Wielki Piątek ˈvʲjɛlʲci ˈpʲjɔ̃ntɛk n
Vendredi saint vendredi saint
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) piątek Wielkiego Tygodnia, obchodzony przez chrześcijan na pamiątkę męki i śmierci Jezusa Chrystusa;

Wielki Rodan pn
Grand-Rhône
(geografia, geograficzny) główne, wschodnie ramię ujściowe Rodanu

Wielki Wybuch ˈvʲjɛlʲci ˈvɨbux pn
Big Bang
(astronomia, astronomiczny) model powstania Wszechświata;

Wielki Zab pn
Grand Zab
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na terenie Turcji i Iraku, lewy dopływ rzeki Tygrys;

Wielkie Antyle ˈvʲjɛlʲcɛ ãnˈtɨlɛ pn
Grandes Antilles
(geografia, geograficzny) część Antyli, archipelag na Oceanie Atlantyckim, w skład którego wchodzą Kuba, Haiti, Jamajka i Portoryko wraz z mniejszymi wyspami leżącymi u ich wybrzeży;

Wielkie Jeziora Północnoamerykańskie pn
Grands Lacs
(geografia, geograficzny) grupa pięciu jezior w Ameryce Północnej na pograniczu Kanady i USA;

Wielkie Księstwo Luksemburga pn
Grand-Duché de Luxembourg
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Luksemburga jako państwa;

Wielkie Równiny ˈvʲjɛlʲcɛ ruvʲˈɲĩnɨ pn
Grandes Plaines
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w Ameryce Północnej, na wschód od Gór Skalistych, z charakterystyczną dla niej prerią;

Wielkopolska ˌvʲjɛlkɔˈpɔlska pn
Grande-Pologne
(geografia, geograficzny) kraina w środkow-o-zachodniej Polsce;

Wientian ˈvʲjɛ̃ntʲjãn pn
Vientiane
(geografia, geograficzny) stolica Laosu;

Wierchniaja Sałda pn
Verkhniaïa Salda
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w obwodzie swierdłowskim Federacji Rosyjskiej;

Wiesbaden pn
Wiesbaden
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i uzdrowisko w środkowych Niemczech, stolica kraju związkowego Hesja;

Wietnam ˈvʲjɛtnãm pn
Vietnam Viêt Nam
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Wietługa pn
Vetlouga
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji przeduralskiej, lewy dopływ Wołgi;

Wigilia vʲiˈɟilʲja pn
réveil de Noël veillée de Noël
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dzień poprzedzający święto Bożego Narodzenia;

Wikipedia ˌvʲiciˈpɛdʲja pn
Wikipédia
(informatyka, informatyczny) internetowa encyklopedia, którą każdy może edytować; projekt Fundacji Wikimedia;

Wikisłownik ˌvʲiciˈswɔvʲɲik pn
Wiktionnaire
(neologizm) wolny internetowy wielojęzyczny słownik, który każdy może edytować;

Wikiźródła ˌvʲiciʑˈrudwa pn
Wikisource
wolne internetowe repozytorium tekstów źródłowych, które każdy może redagować; projekt Fundacji Wikimedia;

Wiktoria vʲikˈtɔrʲja pn
Victoire
(mitologia rzymska) bogini i uosobienie zwycięstwa, utożsamiana z grecką Nike;
imię żeńskie;
Victoria
(geografia, geograficzny) (administracja) jeden ze stanów w Australii;

Wilhelm ˈvʲilxɛlm pn
Guillaume
imię męskie;

Wilhelmina pn
Guillaumette Guillemette Guillemine
imię żeńskie;

Wilk vʲilk pn
Loup
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Wilno ˈvʲilnɔ pn
Vilnius
(geografia, geograficzny) stolica Litwy;

Wiminał pn
Viminal
(geografia, geograficzny) jedno z siedmiu klasycznych wzgórz rzymskich, położone w środkowo-wschodniej części miasta pomiędzy wzgórzami Kwirynał i Eskwilin;

Wincencja pn
Vincente
imię żeńskie;

Wincenty vʲĩnˈt͡sɛ̃ntɨ pn
Vincent
imię męskie;

Wioletta pn
Violette
imię żeńskie;

Wirakocza pn
Viracocha
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) ajmarski i inkaski bóg stworzyciel;

Wisconsin pn
Wisconsin
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w północnej części Stanów Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Stanach Zjednoczonych, dopływ Missisipi;

Wiszera pn
Vichera
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Kraju Permskim, lewy dopływ Kamy;

Wisznu ˈvʲiʃnu pn
Vishnou
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z trzech najważniejszych bogów hinduizmu

Wisła ˈvʲiswa pn
Vistule
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Polsce;

Wit vʲit pn
Guy
imię męskie;

Witebsk pn
Vitebsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto położone w północno-wschodniej części Białorusi, nad rzeką Dźwiną;

Wniebowzięcie pn
Assomption Assomption de Marie
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przedmiot wiary chrześcijańskiej dotyczącej wzięcia do nieba z ciałem i duszą Najświętszej Maryi Panny
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święto chrześcijańskie upamiętniające wzięcie Matki Boskiej do nieba;

Wodnik ˈvɔdʲɲik pn
Verseau
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) jedenasty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 stycznia do 19 (20) lutego;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny częściowo latem i jesienią;

Wodła pn
Vodla
(geografia, geograficzny) rzeka w północno-zachodniej Rosji, w Karelii, uchodzi do jeziora Onega;

Wogezy n
Vosges
(geografia, geograficzny) pasmo górskie we wschodniej Francji;
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Grand Est;

Wojwodina pn
Voïvodine
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczny okręg w północnej Serbii ze stolicą w Nowym Sadzie;

Wolne Hrabstwo Burgundii pn
Franche Comté de Bourgogne Franche-Comté
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w środkowo-wschodniej Francji;

Wolne Miasto Gdańsk ˈvɔlnɛ ˈmʲjastɔ ˈɡdãj̃sk pn
République de Dantzig
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo istniejące w latach 1807–1814 pod protektoratem Francji, obejmujące miasto Gdańsk i okolice;
Ville libre de Dantzig
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo pod kontrolą Ligi Narodów, istniejące w latach 1920–1939, obejmujące miasto Gdańsk i okolice;

Wolsk pn
Volsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, siedziba władz rejonu wolskiego w obwodzie saratowskim, położone na prawym brzegu Wołgi;

Wolta Czarna pn
Volta Noire
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodniej Afryce, uchodzi do Wolty Białej w Ghanie;

Wormacja pn
Worms
(geografia, geograficzny) miasto na prawach powiatu w zachodnich Niemczech, w Nadrenii-Palatynacie, port nad Renem;

Woroneż pn
Voronej
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, nad rzeką o tej samej nazwie;

Wołga ˈvɔwɡa pn
Volga
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji przeduralskiej, największa i najdłuższa rzeka Europy, uchodzi do Morza Kaspijskiego;

Wołoch n
Valaque
(etnografia, etnograficzny) mężczyzna należący do jednej z grup etnicznych zamieszkujących pierwotnie Półwysep Bałkański, posługujących się językami wschodnioromańskimi;

Wołoszczyzna pn
Valachie Valaquie
(geografia, geograficzny) kraina historyczno-geograficzna w Rumunii;
Valaquie Valachie
(geografia, geograficzny) kraina historyczno-geograficzna na Morawach;
(historia, historyczny, historycznie) państwo na Nizinie Wołoskiej istniejące od początku XIV w. do 1861 roku;

Wołyń ˈvɔwɨ̃ɲ pn
Volhynie Volynie
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna na obszarze dziesiejszej zachodniej Ukrainy;

Wołżski pn
Voljski
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie wołgogradzkim, położone nad Wołgą;

Wspólnota Niepodległych Państw fspulˈnɔta ˌɲɛpɔˈdlɛɡwɨx ˈpãj̃stf pn
Communauté des États indépendants
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja międzynarodowa, zrzeszająca większość republik byłego ZSRR;

Wszystkich Świętych n
Toussaint
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święto chrześcijańskie ku czci wszystkich świętych, obchodzone 1 listopada, a także dzień, w którym zwyczajowo odwiedza się groby bliskich zmarłych;

Wuhan ˈvuxãn ˈwuxãn pn
Wuhan
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Chinach, położone nad rzeką Jangcy, stolica prowincji Hubei;

Wulgata pn
Vulgate
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) (biblijny) łacińskie tłumaczenie Biblii, dokonane przez św. Hieronima w IV w.;

Wybrzeże Kości Słoniowej vɨˈbʒɛʒɛ ˈkɔɕt͡ɕi swɔ̃ˈɲɔvɛj pn
Côte d'Ivoire Côte d’Ivoire
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Wybrzeże Pieprzowe pn
Côte du Poivre
(dawniej, dawny) (geografia, geograficzny) region przybrzeżny w zachodniej Afryce, tereny w Sierra Leone i Liberii;

Wyspa Bożego Narodzenia ˈvɨspa bɔˈʒɛɡɔ ˌnarɔˈd͡zɛ̃ɲa pn
Île Christmas île Christmas
(geografia, geograficzny) wyspa w Oceanii;

Wyspa Książęca ˈvɨspa cɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃nt͡sa pn
Principe
(geografia, geograficzny) jedna z wysp w Zatoce Gwinejskiej w Afryce;

Wyspa Księcia Edwarda ˈvɨspa ˈcɕɛ̇̃ɲt͡ɕa ɛdˈvarda pn
Île-du-Prince-Édouard
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Wyspa Wielkanocna pn
île de Pâques
(geografia, geograficzny) chilijska wyspa położona na południowym Pacyfiku, znana z występujących tam figur moai;

Wyspa Wniebowstąpienia ˈvɨspa ˌvʲɲɛbɔfstɔ̃mˈpʲjɛ̇̃ɲa pn
île de l'Ascension
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Atlantyckim;

Wyspa Świętego Ludwika pn
île Saint-Louis
(geografia, geograficzny) wyspa na Sekwanie, w Paryżu;

Wyspa Świętego Tomasza ˈvɨspa ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ tɔ̃ˈmaʃa pn
São Tomé
(geografia, geograficzny) jedna z wysp w Zatoce Gwinejskiej w Afryce;

Wyspa Świętej Heleny ˈvɨspa ˈɕfʲjɛ̃ntɛj xɛˈlɛ̃nɨ pn
Sainte-Hélène
(geografia, geograficzny) wyspa wulkaniczna na Oceanie Atlantyckim

Wyspy Alandzkie ˈvɨspɨ aˈlãnt͡sʲcɛ pn
Åland îles Åland
(geografia, geograficzny) archipelag na Morzu Bałtyckim, terytorium autonomiczne Finlandii;

Wyspy Eolskie ˈvɨspɨ ɛˈɔlsʲcɛ pn
îles Éoliennes
(geografia, geograficzny) dawna nazwa Wysp Liparyjskich

Wyspy Kanaryjskie ˈvɨspɨ ˌkãnaˈrɨjsʲcɛ pn
Canaries Îles Canaries
(geografia, geograficzny) archipelag położony na Oceanie Atlantyckim u wybrzeży Maroka i Sahary Zachodniej;
(geografia, geograficzny) terytorium autonomiczne Hiszpanii obejmujące Wyspy Kanaryjskie (1.1)

Wyspy Karkanna ˈvɨspɨ karˈkãnːa pn
Kerkennah
(geografia, geograficzny) grupa dziewięciu wysp w Zatoce Kabiskiej, 25 kilometrów od Safakisu;

Wyspy Kurylskie pn
îles Kouriles
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Spokojnym położony między Hokkaido a Kamczatką;

Wyspy Marshalla ˈvɨspɨ marˈʃala pn
Îles Marshall
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Spokojnym ze stolicą w Majuro;

Wyspy Normandzkie ˈvɨspɨ nɔrˈmãnt͡sʲcɛ pn
archipel Normand îles Anglo-Normandes îles de la Manche
(geografia, geograficzny) grupa wysp w kanale La Manche;

Wyspy Owcze ˈvɨspɨ ˈɔft͡ʃɛ pn
Féroé Îles Féroé
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium autonomiczne Danii położone w archipelagu Wyspy Owcze (1.1)
îles Féroé Îles Féroé
(geografia, geograficzny) archipelag wysp na Morzu Norweskim;

Wyspy Salomona ˈvɨspɨ ˌsalɔ̃ˈmɔ̃na pn
Îles Salomon
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w południowo-wschodniej Oceanii ze stolicą w Honiara;

Wyspy Świętego Tomasza i Książęca ˈvɨspɨ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ tɔ̃ˈmaʃa ˌi‿cɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃nt͡sa pn
Sao Tomé-et-Principe
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw wyspiarskich w Afryce;

Wyszni Wołoczok pn
Vychni Volotchek
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto położone w zachodniej Rosji na terenie obwodu twerskiego, centrum administracyjne rejonu wyszniewołockiego;

Wysznij Wołoczok pn
Vychni Volotchek
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto położone w zachodniej Rosji na terenie obwodu twerskiego, centrum administracyjne rejonu wyszniewołockiego;

Wyżyna Armeńska pn
haut-plateau arménien
(geografia, geograficzny) wyżyna w zachodniej części Azji, we wschodniej części Azji Mniejszej;

Wyżyna Lotaryńska pn
Plateau lorrain
(geografia, geograficzny) wschodnia część Basenu Paryskiego, od wschodu ograniczona Wogezami, od zachodu Ardenami i krasowymi terenami Szampanii;

Wyżyna Tybetańska pn
plateau tibétain
(geografia, geograficzny) rozległa wyżyna w Azji Środkowej;

Węgier ˈvɛ̃ŋʲɟɛr n
Hongrois
człowiek narodowości węgierskiej, obywatel Węgier, mieszkaniec Węgier

Węgierka vɛ̃ŋʲˈɟɛrka n
Hongroise
osoba płci żeńskiej narodowości węgierskiej, obywatelka Węgier, mieszkanka Węgier

Węgry ˈvɛ̃ŋɡrɨ pn
Hongrie
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;

Władykaukaz pn
Vladikavkaz
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Rosji, w północnym Kaukazie, położone nad rzeką Terek, stolica Republiki Północnej Osetii-Alanii;

Władysława ˌvwadɨˈswava pn
Ladislawa
imię żeńskie;

Włoch vwɔx n
Italien
człowiek narodowości włoskiej, obywatel Włoch, mieszkaniec Włoch

Włochy ˈvwɔxɨ pn
Italie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, położone na Półwyspie Apenińskim, obejmujące także Sycylię i Sardynię;

Włoszka ˈvwɔʃka n
Italienne
kobieta lub dziewczyna narodowości włoskiej, obywatelka Włoch

York pn
York
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Anglii;

ZEA zɛt‿ɛ‿ˈa ˈzɛa acronym
EAU ÉAU
= (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Zjednoczone Emiraty Arabskie;

ZNP zɛt‿ɛ̃n‿ˈpɛ acronym
SPM
= (medycyna, medyczny) zespół napięcia przedmiesiączkowego;

ZSRR ˌzɛt‿ɛs‿ɛr‿ˈɛr acronym
URSS
= (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich

Zabulon pn
Zabulon
imię męskie;

Zachariasz zaˈxarʲjaʃ pn
Zacharie
imię męskie;

Zacheusz pn
Zacchée Zachée
(rzadki, rzadko używany) imię męskie; jedno z imion biblijnych;

Zachodni Brzeg zaˈxɔdʲɲi ˈbʒɛk pn
Cisjordanie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część Palestyny administrowana przez Izrael;

Zachód ˈzaxut n
Occident Ouest
(potocznie, potoczny) cywilizacja zachodnia, kraje Europy Zachodniej i Środkowej, Ameryki Południowej, Stany Zjednoczone, Australia i Nowa Zelandia

Zadar pn
Zadar
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Chorwacji, nad Morzem Adriatyckim;

Zagrzeb ˈzaɡʒɛp pn
Zagreb
(geografia, geograficzny) stolica Chorwacji;

Zair ˈza<sup>j</sup>ir pn
Zaïre
(historia, historyczny, historycznie) Demokratyczna Republika Konga

Zairczyk n
Zaïrois
(historia, historyczny, historycznie) obywatel Zairu

Zairka n
Zaïroise
(historia, historyczny, historycznie) obywatelka Zairu

Zakaukazie pn
Transcaucasie
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) nazwa stosowana w odniesieniu do trzech państw położonych na południe od głównego pasma Kaukazu (tj. Wielkiego Kaukazu): Gruzji, Azerbejdżanu i Armenii;

Zalew Kuroński pn
lagune de Courlande
(geografia, geograficzny) zatoka na południowo-wschodnim wybrzeżu Morza Bałtyckiego na terytorium Rosji i Litwy;

Zalew Szczeciński pn
lagune de Szczecin
(geografia, geograficzny) zalew Morza Bałtyckiego, leżący w jego południowej części, podzielony na część polską i niemiecką, od północy ograniczony wyspami Rugią i Wolinem;

Zalew Wiślany pn
lagune de la Vistule
(geografia, geograficzny) zalew Morza Bałtyckiego, odcięty przez Mierzeję Wiślaną od Zatoki Gdańskiej;

Zambia ˈzãmbʲja pn
Zambie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce;

Zandżan pn
Zanjan
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-zachodnim Iranie, nad rzeką Zandżan;

Zarafszan pn
Zeravchan
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Tadżykistanie i Uzbekistanie;

Zatoka Adeńska pn
golfe d'Aden
(geografia, geograficzny) obszar wodny na Oceanie Indyjskim między Jemenem na południowym brzegu Półwyspu Arabskiego, a Somalią;

Zatoka Algierska pn
baie d'Alger
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Śródziemnego; na jej brzegu rozciąga się miasto Algier

Zatoka Ambrakijska pn
golfe Ambracique
(geografia, geograficzny) zatoka na Morzu Jońskim u północno-zachodnich wybrzeży Grecji;

Zatoka Amurska pn
baie de l'Amour
(geografia, geograficzny) jedna z zatok, na które dzieli się rosyjska Zatoka Piotra Wielkiego, stanowi jej północno-zachodnią część;

Zatoka Anabarska pn
baie d’Anabar
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Łaptiewów, położona u ujścia rzeki Anabar

Zatoka Anadyrska pn
baie d'Anadyr golfe d'Anadyr
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Beringa, w azjatyckiej części Rosji, położona na południe od Półwyspu Czukockiego;

Zatoka Arabacka pn
baie d'Arabat
(geografia, geograficzny) zatoka w południowej części Morza Azowskiego przylegająca do Półwyspu Kerczeńskiego oraz Mierzei Arabackiej;

Zatoka Argolidzka pn
golfe Argolique golfe de Nauplie
(geografia, geograficzny) niewielka zatoka na Morzu Egejskim u wschodniego wybrzeża Peloponezu w Grecji;

Zatoka Awaczyńska pn
golfe Avatchinski
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Spokojnego, położona w pobliżu południowego krańca półwyspu Kamczatka;

Zatoka Bajdaracka pn
baie Baïdaratskaïa
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Karskiego, położona na zachód od półwyspu Jamał;

Zatoka Bengalska zaˈtɔka bɛ̃ŋˈɡalska pn
golfe du Bengale
(geografia, geograficzny) zatoka nad Oceanem Indyjskim;

Zatoka Biskajska zaˈtɔka bʲiˈskajska pn
golfe de Gascogne
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego, położona pomiędzy północnym wybrzeżem Półwyspu Pirenejskiego a południowo-zachodnim wybrzeżem Francji;

Zatoka Botnicka zaˈtɔka bɔtʲˈɲit͡ska pn
golfe de Botnie
(geografia, geograficzny) zatoka w północnej części Morza Bałtyckiego, między Szwecją a Finlandią;

Zatoka Burgaska pn
baie de Bourgas golfe de Bourgas
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Czarnego, położona nad wybrzeżem Bułgarii, nieopodal miasta Burgas

Zatoka Chajpudyrska pn
baie de Khaïpoudyr
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Peczorskiego, położona u wschodniego wybrzeża Półwyspu Jugorskiego

Zatoka Chatańska pn
golfe de Khatanga
(geografia, geograficzny) estuarium rzeki Chatanga na południowo-zachodnim wybrzeżu Morza Łaptiewów;

Zatoka Czauńska pn
baie Tchaounskaïa baie de Tchaoun
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Wschodniosyberyjskiego u północnych wybrzeży Azji;

Zatoka Czoska pn
baie de la Tchocha
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Barentsa, u wybrzeży Rosji, ograniczona od zachodu półwyspem Kanin;

Zatoka Dwińska pn
baie de la Dvina
(geografia, geograficzny) zatoka w północno-zachodniej Rosji, położona u ujścia Dwiny, część Morza Białego;

Zatoka Eubejska Południowa pn
golfe Sud d'Eubée
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Egejskiego, oddzielająca wyspę Eubeę od stałego lądu Grecji;

Zatoka Eubejska Północna pn
golfe Nord d'Eubée
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Egejskiego, oddzielająca wyspę Eubeę od lądu stałego Grecji, na południowym wschodzie łączy się przez wąską cieśninę Ewripos z Zatoką Eubejską Południową;

Zatoka Fińska zaˈtɔka ˈfʲĩj̃ska pn
golfe de Finlande
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego między Estonią, Rosją i Finlandią;

Zatoka Flensburska pn
fjord de Flensbourg
(geografia, geograficzny) zatoka w południowo–zachodniej części Morza Bałtyckiego, stanowiąca część granicy pomiędzy Danią a Niemcami;

Zatoka Gaecka pn
golfe de Gaète
(geografia, geograficzny) zatoka morska, położona na południowo-zachodnim wybrzeżu Włoch, stanowiąca Morza Tyrreńskiego;

Zatoka Genueńska pn
golfe de Gênes
(geografia, geograficzny) zatoka na północnym skraju Morza Liguryjskiego;

Zatoka Greifswaldzka pn
baie de Greifswald
(geografia, geograficzny) płytka zatoka Morza Bałtyckiego, w jego południowo-zachodniej części, u wybrzeży niemieckiego kraju związkowego Meklemburgia-Pomorze Przednie;

Zatoka Guantanamo zaˈtɔka ˌɡu<sup>w</sup>ãntãˈnãmɔ pn
baie de Guantanamo
(geografia, geograficzny) zatoka w prowincji Guantanamo na południowym wschodzie Kuby, częściowo znajdująca się pod administracją USA;

Zatoka Gwinejska pn
golfe de Guinée
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego u zachodniego wybrzeża Afryki, między przylądkami Palmas i Lopez;

Zatoka Gydańska pn
baie de Gydan baie de Khalmyer
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Karskiego, wcinająca się w Półwysep Gydański

Zatoka Helgolandzka pn
baie de Helgoland baie de Heligoland
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Północnego, południowa część Zatoki Niemieckiej, położona u ujścia rzeki Elby

Zatoka Hudsona pn
baie d'Hudson
(geografia, geograficzny) zatoka w Ameryce Północnej, głęboko wcinająca się w kontynent, oblewa północne wybrzeża Kanady;

Zatoka Jańska pn
golfe de Iana
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Łaptiewów u północnych wybrzeży azjatyckiej części Rosji;

Zatoka Kabiska zaˈtɔka kaˈbʲiska pn
golfe de Gabès
(geografia, geograficzny) inna nazwa Małej Syrty, tunezyjskiej zatoki

Zatoka Kadyksu pn
golfe de Cadix
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego, która rozciąga się na zachód od Cieśniny Gibraltarskiej aż po Przylądek Świętego Wincentego w Portugalii;

Zatoka Kalamicka pn
baie de Kalamita
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Czarnego położona u zachodniego brzegu Półwyspu Krymskiego;

Zatoka Kalifornijska pn
golfe de Californie
(geografia, geograficzny) zatoka na wschodnim Pacyfiku, rozpościerająca się wzdłuż północno-zachodniego wybrzeża Meksyku;

Zatoka Kamczacka pn
baie du Kamtchatka
(geografia, geograficzny) zatoka w północno-zachodniej części Oceanu Spokojnego, u wschodnich brzegów rosyjskiego półwyspu Kamczatka, przy ujściu rzeki Kamczatka;

Zatoka Karagińska pn
golfe Karaguinski
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Beringa, w azjatyckiej części Rosji, leżąca u północno-wschodniego wybrzeża Kamczatki;

Zatoka Karkinicka pn
golfe de Karkinit
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Czarnego położona na północny zachód od Krymu;

Zatoka Kasandryjska pn
golfe Toronéen
(geografia, geograficzny) zatoka położona u wybrzeży Półwyspu Chalcydyckiego, między półwyspami Kasandra i Sithonia

Zatoka Kilońska pn
baie de Kiel
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego, położona u wybrzeży niemieckiego kraju związkowego Szlezwik-Holsztyn;

Zatoka Kiparysyjska pn
golfe d'Arcadie golfe de Cyparisse
(geografia, geograficzny) zatoka u wybrzeży południowej Grecji, stanowiąca część Morza Jońskiego, oblewająca zachodnie wybrzeża Peloponezu;

Zatoka Kolska pn
baie de Kola
(geografia, geograficzny) przypominająca fiord zatoka Morza Barentsa, u północnych brzegów należącego do Rosji Półwyspu Kolskiego;

Zatoka Kotorska pn
Bouches-du-Cattaro bouches de Kotor
(geografia, geograficzny) zatoka w południowej części Morza Adriatyckiego w Czarnogórze i w niewielkim stopniu w Chorwacji;

Zatoka Kronocka pn
baie Kronotski golfe Kronotski
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Spokojnego, położona u wschodnich wybrzeży Kamczatki u ujścia rzeki Kamczatki

Zatoka Kuwejcka pn
baie de Koweït
(geografia, geograficzny) zatoka w Kuwejcie, stanowi część Zatoki Perskiej

Zatoka Lakońska pn
golfe de Laconie
(geografia, geograficzny) zatoka u wybrzeży południowej Grecji, stanowiąca część Morza Egejskiego,wcinająca się w południowo-wschodnią część półwyspu Peloponez;

Zatoka Lubecka pn
baie de Lübeck
(geografia, geograficzny) zatoka w południowo-zachodniej części Morza Bałtyckiego, część Zatoki Meklemburskiej;

Zatoka Lwia pn
golfe du Lion
(geografia, geograficzny) zatoka będąca częścią Morza Śródziemnego, znajdująca się u południowych wybrzeży Francji;

Zatoka Malijska pn
golfe Lamiaque golfe Maliaque
(geografia, geograficzny) niewielka zatoka położona u wybrzeży Grecji, wcinająca się w ląd i zamykająca z jednej strony przesmyk nieopodal Termopili

Zatoka Meklemburska pn
Baie du Mecklembourg
(geografia, geograficzny) zatoka morska w południowo-zachodniej części Morza Bałtyckiego, położona u brzegów niemieckiego kraju związkowego Meklemburgia-Pomorze Przednie;

Zatoka Meksykańska zaˈtɔka ˌmɛksɨˈkãj̃ska n
golfe du Mexique
(geografia, geograficzny) zatoka w zachodniej części Oceanu Atlantyckiego u wybrzeży Ameryki Północnej;

Zatoka Meseńska pn
golfe de Messénie
(geografia, geograficzny) zatoka u wybrzeży południowej Grecji, stanowiąca część Morza Jońskiego, wcinająca się w południowo-zachodnią część Peloponezu;

Zatoka Mezeńska pn
baie de Mezen
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Białego, położona u wybrzeży północno-zachodniej Rosji, u zachodniej nasady półwyspu Kanin;

Zatoka Narewska pn
baie de Narva
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego, stanowiąca część Zatoki Fińskiej;

Zatoka Neapolitańska pn
baie de Naples
(geografia, geograficzny) zatoka morska położona na południowo-zachodnim wybrzeżu Włoch, w regionie Kampania;

Zatoka Niemiecka pn
baie Allemande
(geografia, geograficzny) zatoka morska położona u wybrzeży Niemiec, Danii i Holandii

Zatoka Omańska pn
golfe d'Oman
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Indyjskiego łącząca leżące na południe od niej Morze Arabskie z Zatoką Perską;

Zatoka Oneska pn
baie d'Onega
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Białego w północno-zachodniej Rosji;

Zatoka Orańska pn
baie d'Oran
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Śródziemnego; na jej południowym brzegu znajduje się miasto Oran

Zatoka Orfańska pn
golfe Strymonique
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Egejskiego, położona po wschodniej stronie Półwyspu Chalcydyckiego

Zatoka Pagasyjska pn
golfe Pagasétique golfe Pélasgique
(geografia, geograficzny) okrągła zatoka Morza Egejskiego położona u wschodnich wybrzeży Grecji, w Magnezji;

Zatoka Patraska pn
golfe de Patras
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Jońskiego, położona u zachodniego wybrzeża Grecji;

Zatoka Penżyńska pn
golfe de Penjina
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Ochockiego, w azjatyckiej części Rosji, drugorzędna zatoka Zatoki Szelichowa;

Zatoka Petalijska pn
golfe des îles Petalis
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Egejskiego, rozciągająca się między wschodnim wybrzeżem Attyki a południowym końcem wyspy Eubea

Zatoka Piotra Wielkiego pn
golfe de Pierre-le-Grand
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Japońskiego u azjatyckich wybrzeży Rosji, dzieli się na na dwie mniejsze zatoki;

Zatoka Pomorska pn
baie de Poméranie
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego w jego południowo-zachodniej części u wybrzeży Polski i Niemiec;

Zatoka Ryska pn
golfe de Riga
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego pomiędzy Łotwą a Estonią;

Zatoka Sachalińska pn
golfe de Sakhaline
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Ochockiego, położona między kontynentalną Rosją a północnym końcem wyspy Sachalin

Zatoka Sarońska pn
golfe Saronique
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Egejskiego, położona między Attyką, Argolidą a Przesmykiem Korynckim;

Zatoka Sekwany pn
baie de Seine
(geografia, geograficzny) zatoka morska położona u północnych wybrzeży Francji, od południa granicząca z Normandią

Zatoka Sueska zaˈtɔka suˈ<sup>w</sup>ɛska pn
golfe de Suez
(geografia, geograficzny) zatoka na północno-zachodnim końcu Morza Czerwonego należąca do Egiptu;

Zatoka Szelichowa pn
golfe de Chelikhov
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Ochockiego, położona w jego północnej części, na zachód od Kamczatki;

Zatoka Taganroska pn
baie de Taganrog golfe de Taganrog
(geografia, geograficzny) największa zatoka Morza Azowskiego, położona u wybrzeży Rosji i Ukrainy;

Zatoka Tajlandzka zaˈtɔka tajˈlãnt͡ska pn
golfe de Thaïlande
(geografia, geograficzny) rozległa, płytka zatoka zachodniej części Oceanu Spokojnego, w południowo-zachodniej części Morza Południowochińskiego;

Zatoka Tajmyrska pn
Golfe de Taïmyr
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Karskiego, położona u ujścia rzeki Tajmyry

Zatoka Tallińska pn
baie de Tallinn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego w Estonii, w południowej części Zatoki Fińskiej;

Zatoka Tangerska pn
baie de Tanger
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Śródziemnego, w Cieśninie Gibraltarskiej u północnych wybrzeży Maroka; nad zatoką położone jest miasto Tanger;

Zatoka Tarencka pn
golfe de Tarente
(geografia, geograficzny) zatoka położona na Morzu Śródziemnym u wybrzeży Włoch, między Półwyspem Salentyńskim i Półwyspem Kalabryjskim;

Zatoka Tazowska pn
estuaire de Taz
(geografia, geograficzny) zatoka we wschodniej części Zatoki Obskiej, utworzona przez estuarium rzeki Taz;

Zatoka Termajska pn
golfe Thermaïque
(geografia, geograficzny) zatoka u wybrzeży północno-wschodniej Grecji, stanowiąca część Morza Egejskiego;

Zatoka Tokijska pn
baie de Tokyo
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) zatoka w Japonii, na południowo-wschodnim wybrzeżu wyspy Honsiu;

Zatoka Tonkińska pn
golfe du Tonkin
(geografia, geograficzny) zatoka będąca częścią Morza Południowochińskiego, od zachodu ograniczona wybrzeżem Wietnamu, od północy i wschodu wybrzeżem Chin;

Zatoka Triesteńska pn
golfe de Trieste
(geografia, geograficzny) zatoka w północnej części Morza Adriatyckiego, stanowiąca część Zatoki Weneckiej;

Zatoka Ussuryjska pn
baie de l'Oussouri
(geografia, geograficzny) zatoka stanowiąca północno-wschodnią część Zatoki Piotra Wielkiego;

Zatoka Walencka pn
golfe de Valence
(geografia, geograficzny) zatoka w zachodniej części Morza Śródziemnego, położona u wschodnich wybrzeży Hiszpanii;

Zatoka Wenecka pn
golfe de Venise
(geografia, geograficzny) zatoka w północnej części Morza Adriatyckiego, u wybrzeży Włoch, Słowenii i Chorwacji;

Zatoka Wlorska pn
baie de Valona
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Adriatyckiego u zachodnich wybrzeży Półwyspu Bałkańskiego, w południowej części Albanii

Zatoka Wyborska pn
baie de Vyborg
(geografia, geograficzny) zatoka w północno-wschodniej części Morza Bałtyckiego, w pobliżu wschodniego krańca Zatoki Fińskiej, u wybrzeży Rosji;

Zatoka Zachodniokoreańska pn
golfe de Corée
(geografia, geograficzny) zatoka w północno-wschodniej części Morza Żółtego, u wybrzeży Korei i Chin;

Zatoka Świętego Pawła pn
baie de Saint-Paul
(geografia, geograficzny) niewielka zatoka Morza Śródziemnego, położona u północnych wybrzeży wyspy Malty

Zatoka Świętego Wawrzyńca pn
golfe du Saint-Laurent
(geografia, geograficzny) zatoka oraz estuarium położone u wschodnich wybrzeży Kanady, do której uchodzi Rzeka Świętego Wawrzyńca;

Zbrucz pn
Zbroutch
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na zachodniej Ukrainie o długości, lewy dopływ Dniestru;

Zeja pn
Zeïa
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, lewy dopływ Amuru;

Zelandczyk n
Zélandais
mieszkaniec Zelandii (w Holandii)

Zelandia zɛˈlãndʲja pn
Seeland
(geografia, geograficzny) wyspa Danii;
Zélande
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja Holandii;

Zelandka n
Zélandaise
mieszkanka Zelandii (w Holandii)

Zeus ˈzɛus pn
Zeus
(mitologia grecka) bóg pogodnego i pochmurnego nieba oraz piorunów i błyskawic, pan Olimpu, utożsamiany z rzymskim Jowiszem, najwyższe bóstwo greckiego panteonu;

Zielenogorsk pn
Zelenogorsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w rejonie kurortowym Petersburga, nad Zatoką Fińską;

Zielenogradsk pn
Zelenogradsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, w obwodzie kaliningradzkim;

Ziemia ˈʑɛ̃mʲja pn
Terre terre
(astronomia, astronomiczny) trzecia pod względem oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego;

Ziemia Święta pn
Terre Sainte
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsca w Palestynie opisane w Nowym Testamencie, gdzie urodził się, żył i umarł Jezus Chrystus;

Zimbabwe zʲĩmˈbabvɛ pn
Zimbabwe
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Harare;

Zimbabweńczyk n
Zimbabwéen
mieszkaniec Zimbabwe

Zjednoczone Emiraty Arabskie ˌzʲjɛdnɔˈt͡ʃɔ̃nɛ ˌɛ̃mʲiˈratɨ aˈrapsʲcɛ pn
Émirats arabes unis
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Zjednoczone Królestwo ˌzʲjɛdnɔˈt͡ʃɔ̃nɛ kruˈlɛstfɔ pn
Royaume-Uni
(geografia, geograficzny) skrócona forma od Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej

Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej ˌzʲjɛdnɔˈt͡ʃɔ̃nɛ kruˈlɛstfɔ ˈvʲjɛlʲcɛ̇j brɨˈtãɲji ˌː‿ːrˈlãndʲji puwˈnɔt͡snɛj pn
Royaume-Uni de Grande-Bretagne et d'Irlande du Nord
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (oficjalnie) nazwa państwa leżącego w Europie Zachodniej składającego się z Anglii, Walii, Szkocji i Irlandii Północnej;

Znamiensk pn
Znamensk
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu wiejskiego w obwodzie kaliningradzkim w Rosji, położone nad prawym brzegiem Pregoły w miejscu, gdzie wpada do niej Łyna;

Zofia ˈzɔfʲja pn
Sophie
imię żeńskie;

Zoja ˈzɔja pn
Zoé
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Zug t͡suk pn
Zoug
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Szwajcarii, nad jeziorem Zug (1.3), na północny wschód od Lucerny;

Zugdidi pn
Zougdidi
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Gruzji, w regionie Megrelia-Górna Swanetia;

Zurych pn
Zurich
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Szwajcarii;

Zuzanna zuˈzãnːa pn
Suzanne
imię żeńskie;

Związek Niemiecki pn
Confédération germanique
(historia, historyczny, historycznie) konfederacja państw niemieckich i wolnych miast, utworzona na kongresie wiedeńskim w 1815 roku;

Związek Radziecki ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk raˈd͡ʑɛt͡sʲci pn
Union soviétique
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo komunistyczne w Europie i Azji, które istniało w latach 1922-1991;

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk ˌsɔt͡sʲjalʲiˈstɨt͡ʃnɨx rɛˈpublʲik raˈd͡ʑɛt͡sʲcix pn
Union des républiques socialistes soviétiques
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nieistniejące obecnie federacyjne państwo, które w XX w. obejmowało wschodnią Europę i północną Azję;

Zygmunt ˈzɨɡmũnt pn
Sigismond
imię męskie;

Zygmuntowski possessiveAdjective
de Sigismond
taki, który należy do Zygmunta

Zyta ˈzɨta pn
Zita
imię żeńskie;

Złatoust pn
Zlatooust
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie czelabińskim, nad rzeką Aj;

a a conjunction
et
…uzupełniania
…przeciwstawności
…wynikania
…objaśnień

a a interjection
ah
wyraz zaskoczenia, zdziwienia

a a n
a
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwsza litera polskiego alfabetu;

a cappella adj
a cappella
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bez akompaniamentu;

a cappella adv
a cappella
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bez akompaniamentu

a conto a‿ˈkɔ̃ntɔ adv
a conto
na poczet (przyszłej) należności

a giorno adj
a giorno
oświetlony jak w dzień

a posteriori adv
a posteriori
(logika, logiczny) z obserwacji faktów

a priori adv
a priori
uprzedzając fakty;

a psik a‿ˈpʲɕik interjection
atchoum
…naśladująca dźwięk wydawany podczas kichania

a także a‿ˈtaɡʒɛ
ainsi que
spójnik używany do łączenia zdań lub jego części odnoszących się do tych samych przedmiotów, osób lub faktów

a-moll ˈa‿mɔl n
la mineur
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku a (w zapisie nutowym bez znaków przykluczowych);

aa at‿ˈakta n
aa
(geologia, geologiczny) typ spływającej lawy bazaltowej o chropowatej, poszarpanej powierzchni;

abaja aˈbaja n
abaya
(krawiectwo) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wierzchnie okrycie noszone w krajach muzułmańskich;

abaka aˈbaka n
abaca chanvre de Manille manille
(włókiennictwo) lekkie, wytrzymałe włókno z pochew liściowych banana manilskiego wykorzystywane do sporządzania lin, zwłaszcza w żeglarstwie;

abakus aˈbakus n
abaque
przyrząd do liczenia w postaci deski z rowkami na poszczególne rodzaje jednostek liczbowych, używany przez starożytnych Greków i Rzymian, także w zachodniej Europie do XVIII w.; pierwowzór liczydeł;
(architektura, architektoniczny) kwadratowa płyta stanowiąca górną część głowicy kolumny;

abandon aˈbãndɔ̃n n
abandon
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (morski) zrzeczenie się na rzecz ubezpieczyciela praw do statku, który stracił swoją wartość handlową;

abasiofilia ˌabasʲiɔˈfʲilʲja n
abasiophilie
(medycyna, medyczny) zaburzenie preferencji seksualnych polegające na odczuwaniu pociągu seksualnego do osób z dysfunkcjami narządów ruchu;

abaza n
abaza
(językoznawstwo, językoznawczy) język abazyński

abazja aˈbazʲja n
abasie
(medycyna, medyczny) utrata możliwości chodzenia, przeważnie na skutek schorzeń systemu nerwowego;

abazyński n
abaza
(językoznawstwo, językoznawczy) język należący do północno-zachodniej (abchasko-adygejskiej) grupy języków kaukaskich;

abażur aˈbaʒur n
abat-jour
osłona na lampę lub świecznik, tłumiąca zbyt jaskrawe światło

abbé n
abbé
tytuł honorowy we francuskim Kościele katolickim;

abchaski apˈxasʲci adj
abkhaze
związany z Abchazją, dotyczący Abchazji lub jej mieszkańców

abchaski apˈxasʲci n
abkhaze
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Abchazji;

abdykacja ˌabdɨˈkat͡sʲja n
abdication
zrzeczenie się władzy, rezygnacja monarchy z tronu; ; (zobacz) też abdykacja w Encyklopedii staropolskiej

abdykować ˌabdɨˈkɔvat͡ɕ v
abdiquer renoncer à
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zrzekać się władzy monarszej; dokonywać abdykacji

abecadło ˌabɛˈt͡sadwɔ n
abécédaire
(przenośnie, przenośnia) elementarne podstawy jakiejś dziedziny wiedzy, rzemiosła, itp.

abecedariusz ˌabɛt͡sɛˈdarʲjuʃ n
index
skorowidz

abentajer ˌabɛ̃nˈtajɛr n
pierre précieuse contrefaite
(dawniej, dawny) fałszywy kamień, podróbka kamienia szlachetnego

aberracja ˌabɛrˈrat͡sʲja ˌabɛrˈːat͡sʲja n
aberration
(astronomia, astronomiczny) pozorne odchylenie ciał niebieskich od ich rzeczywistego położenia wywołane ruchem Ziemi po orbicie albo jej obrotem;
(erudycyjny) odchylenie od normalnego stanu; nieprawidłowość;
(genetyka) zmiana w strukturze chromosomów występująca samorzutnie w warunkach naturalnych, a także wywoływana sztucznie działaniem promieniowania jonizującego, różnych związków chemicznych itp., powodująca dziedziczne zmiany cech organizmu;
(optyka, optyczny) wada soczewek powodująca nieostrość, zabarwienie bądź zniekształcenie obrazu; wada odwzorowywania obrazu przez układy optyczne;

abidżański ˌabʲiˈd͡ʒãj̃sʲci adj
abidjanais
(geografia, geograficzny) związany z Abidżanem, dotyczący Abidżanu, pochodzący z Abidżanu

abiogeneza ˌabʲjɔɡɛ̃ˈnɛza n
abiogenèse
(biologia, biologiczny) spontaniczne powstawanie życia z materii nieożywionej;

abiogenny ˌabʲjɔˈɡɛ̃nːɨ adj
abiogène
(biologia, biologiczny) powodujący powstawanie niższych organizmów z substancji nieorganicznej; w odniesieniu do niższych organizmów: powstający z substancji nieorganicznej

abioza aˈbʲjɔza n
abiose
stan całkowitego wstrzymania procesów życiowych;

abisynka jednopręga n
characin africain à une rayure
(ichtiologia, ichtiologiczny) Nannaethiops unitaeniatus Günther, mała, afrykańska ryba słodkowodna z charakterystyczną pręgą wzdłuż ciała, żyjąca od Nigru po Biały Nil

ablacja abˈlat͡sʲja n
ablation
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie (całkowite lub częściowe) jakiegoś organu, tkanek lub ciała obcego
(geologia, geologiczny) niszczenie powierzchni lądu albo lodowca wskutek działania czynników zewnętrznych
(astronautyka, astronautyczny) sposób chłodzenia powierzchni statków kosmicznych, umożliwiający im przekraczanie bariery cieplnej w czasie powrotu na Ziemię
(astronomia, astronomiczny) niszczenie warstw powierzchniowych meteorytu podczas przejścia przez atmosferę

ablaktować ˌablakˈtɔvat͡ɕ v
sevrer
(ogrodnictwo, ogrodniczy) szczepić rośliny, stosując ablaktację

ablatyw abˈlatɨf n
ablatif
(gramatyka) przypadek gramatyczny wyrażający odchodzenie i oddzielanie się od czegoś, a w łacinie spełniający także inne role, m.in. narzędnika i miejscownika;

ablatywny adj
ablatif
(gramatyka) związany z przypadekiem gramatycznym ablatywem

ablucja abˈlut͡sʲja n
ablution
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rytualne obmycie;

ablutomania ˌablutɔ̃ˈmãɲja n
folie de lavement lavage compulsif
(medycyna, medyczny) chorobliwie częste mycie rąk;

abnegat abˈnɛɡat n
personne débrailler abandonner négliger
człowiek, który nie dba o swój wygląd

abolicjonizm ˌabɔlʲiˈt͡sʲjɔ̇̃ɲism̥ n
abolitionnisme
(historia, historyczny, historycznie) ruch polityczny w Stanach Zjednoczonych, który dążył do zniesienia niewolnictwa;

abonament ˌabɔ̃ˈnãmɛ̃nt n
abonnement
regularna odgórna opłata za otrzymywanie książek lub czasopism
abonnement forfait
regularna opłata za korzystanie z usługi (np. internetu);

abonamentowy ˌabɔ̃nãmɛ̃nˈtɔvɨ adj
abonnataire
związany z abonamentem, dotyczący abonamentu

abonencki adj
abonné
związany z abonentem, osobą opłacającą abonament

abonent aˈbɔ̃nɛ̃nt n
abonné
osoba płacąca stałą opłatę, abonament;

aboralny ˌabɔˈralnɨ adj
aboral
(biologia, biologiczny) przeciwgębowy, leżący po przeciwnej stronie ciała w stosunku do oralnego

aborcja aˈbɔrt͡sʲja n
avortement IVG
(medycyna, medyczny) zabieg przerwania ciąży; sztuczne wywołanie poronienia;

aborygen ˌabɔˈrɨɡɛ̃n n
aborigène
(książkowy) pierwotny mieszkaniec jakiegoś obszaru lub kraju

aborygeński adj
aborigène
związany z pierwotnymi mieszkańcami danego miejsca
związany z Aborygenami, dotyczący Aborygenów

abrahamiczny adj
abrahamique
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wywodzący się od Abrahama

abrahamowy ˌabraxãˈmɔvɨ adj
abrahamique
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wywodzący się od Abrahama

abrakadabra ˌabrakaˈdabra interjection
abracadabra
słowo nieokreślonego znaczenia, rzekoma magiczna formuła;

abrewiatura ˌabrɛvʲjaˈtura n
abréviation
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) skrót zapisu muzycznego

abrogacja ˌabrɔˈɡat͡sʲja n
abrogation
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uchylenie uregulowania prawnego lub wyroku

abruzyjski ˌabruˈzɨjsʲci adj
abruzzais
związany z Abruzją

absencja apˈsɛ̃nt͡sʲja n
absence
nieobecność w danym miejscu, zwłaszcza w pracy

absenteista n
absentéiste
człowiek, który uchyla się od wypełniania obowiązków społecznych

absenteistka n
absentéiste
kobieta, która uchyla się od wypełniania obowiązków społecznych

absenteizm ˌapsɛ̃nˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
absentéisme
uchylanie się od wypełniania obowiązków społecznych

absolut apˈsɔlut n
absolu
to, co istniało samo przez się, absolutny duch, Bóg;

absolutnie ˌapsɔˈlutʲɲɛ adv
absolument
całkowicie, niezależnie od niczego, niedopuszczając wyjątków

absolutny ˌapsɔˈlutnɨ adj
absolu
całkowity, zupełny, bezwzględny
niekwestionowany
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oparty na zasadach absolutyzmu lub rządzący według tych zasad
complet
(fizyka, fizyczny) o temperaturze: wyrażona w skali Kelvina
pur absolu
(filozofia, filozoficzny) istniejący obiektywnie

absolutyzm ˌapsɔˈlutɨsm̥ n
absolutisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchia nieograniczona;

absolwent apˈsɔlvɛ̃nt n
diplômé licencié bachelier
osoba, która ukończyła szkołę, uczelnię, kurs;

absorbować ˌapsɔrˈbɔvat͡ɕ v
absorber
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) pochłaniać substancję, energię; wiązać chemicznie
absorber accaparer
(przenośnie, przenośnia) całkowicie pochłaniać czyjeś myśli, uwagę, czas; zajmować kogoś

absorpcja apˈsɔrpt͡sʲja n
absorption
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) proces wnikania cząstek do wnętrza innej substancji tworzącej dowolną fazę ciągłą;
(optyka, optyczny) proces pochłaniania energii fali przez ciało;

abstrahować ˌapstraˈxɔvat͡ɕ v
abstraire
(filozofia, filozoficzny) dokonywać wyodrębnienia w jakimś zagadnieniu, zjawisku lub przedmiocie, jego różnych cech lub określać relacje między nimi w celu stworzenia pojęcia ogólnego
(książkowy) celowo i świadomie pomijać w rozważaniach jakąś cechę lub aspekt, żeby ułatwić analizę; nie uwzględniać czegoś

abstrakcja apsˈtrakt͡sʲja n
abstraction
(sztuka) kompozycja barw i kształtów bez widocznego związku z rzeczywistością;
pojęcie ogólne
nierealny pogląd
coś trudnego do zrealizowania lub zdefiniowania
proces tworzenia pojęć ogólnych;

abstrakcjonista ˌapstrakt͡sʲjɔ̇̃ˈɲista n
artiste abstrait
artysta tworzący dzieła zgodnie z założeniami abstrakcjonizmu

abstrakcjonistka n
abstractionniste
artystka tworząca dzieła zgodnie z założeniami abstrakcjonizmu

abstrakcjonistyczny ˌapstrakt͡sʲjɔ̇̃ɲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
abstractionniste
(sztuka) związany z abstrakcjonizmem

abstrakcjonizm ˌapstrakˈt͡sʲjɔ̇̃ɲism̥ n
abstractionnisme
(sztuka) kierunek w sztuce XX wieku, w którym charakterystyczne jest wyeliminowanie wszelkich bezpośrednich odniesień do form lub przedmiotów obserwowanych w naturze;

abstrakcyjny ˌapstrakˈt͡sɨjnɨ adj
abstrait
nie mający związku z rzeczywistością

abstrakt ˈapstrakt n
abstraction
(filozofia, filozoficzny) pojęcie ogólne utworzone w wyniku abstrahowania, niemające odpowiednika w konkretnym rzeczywistym przedmiocie
résumé
(książkowy) zwięzły wyciąg z tekstu naukowego lub dokumentu, publikowany najczęściej w języku angielskim

abstynencja ˌapstɨ̃ˈnɛ̃nt͡sʲja n
abstinence
(medycyna, medyczny) powstrzymywanie się głównie przed piciem alkoholu; w szerszym znaczeniu także od wszelkich używek, seksu itp.;

abstynent apsˈtɨ̃nɛ̃nt n
abstinent
osoba wstrzemięźliwa, powściągliwa, powstrzymująca się od czegoś
osoba nie pijąca napojów alkoholowych

absurd ˈapsurt n
absurdité balivernes sornettes sottises
nonsens, coś bez logicznego uzasadnienia

absurdalnie ˌapsurˈdalʲɲɛ adv
absurdement
w sposób absurdalny

absurdalność n
absurdité
cecha tego, co jest absurdalne, niedorzeczność

absurdalny ˌapsurˈdalnɨ adj
absurde
nie podlegający logicznemu wyjaśnieniu

absynt ˈapsɨ̃nt n
absinthe
(spożywczy) nalewka spirytusowa na piołunie i innych ziołach aromatycznych;

abucht ˈabuxt n
saucisse saucisson
(staropolski) wędlina spożywana przez żołnierzy w terenie ok. XVII wieku albo rodzaj salcesonu

abugida n
abugida
(językoznawstwo, językoznawczy) alfabet sylabiczny

abuliczny adj
aboulique
(psychologia, psychologiczny) związany z abulią, dotyczący abulii

abwilski adj
abbevillien abbevillois
związany z Abbeville, dotyczący Abbeville

aby ˈabɨ conjunction
afin de pour si seulment à
…wprowadzający zdanie podrzędne: celu

acefalia ˌat͡sɛˈfalʲja n
acéphalie
(medycyna, medyczny) letalna wada wrodzona płodu o charakterze malformacji, polegająca na niewykształceniu głowy lub wykształceniu jej w formie zredukowanej;

acenaften ˌat͡sɛ̃ˈnaftɛ̃n n
acénaphtène
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, policykliczny węglowodór aromatyczny

acenokumarol n
acénocoumarol
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, lek przeciwzakrzepowy będący pochodną kumaryny, antagonista witaminy K;

acerola ˌat͡sɛˈrɔla n
acérola
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc aceroli (1.1)

acetal aˈt͡sɛtal n
acétal
(chemia, chemiczny) związek organiczny otrzymywany w wyniku działania alkoholu na aldehyd lub keton, wykorzystywany w przemyśle farmaceutycznym i perfumeryjnym oraz w syntezie organicznej;

acetaldehyd n
acétaldéhyde éthanal
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy aldehydów;

acetamid ˌat͡sɛˈtãmʲit n
acétamide ethanamide
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy amidów o wzorze sumarycznym C2H5NO, pochodna kwasu octowego, bezbarwne krystaliczne ciało stałe, wykorzystywany w przemyśle tworzyw sztucznych, w spawalnictwie oraz do produkcji lakierów i materiałów wybuchowych;

acetanilid ˌat͡sɛtãˈɲilʲit n
acétanilide acétylaminobenzène acétylaniline
(chemia, chemiczny) związek organiczny o wzorze sumarycznym C8H9NO, pochodna aniliny, bezbarwna substancja krystaliczna, wykorzystywany do produkcji leków i barwników;

acetofenon ˌat͡sɛtɔˈfɛ̃nɔ̃n n
acétophénone phényl méthyl cétone phényléthanone
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy ketonów o wzorze sumarycznym C8H8O, najprostszy keton alkilo-aromatyczny, ciecz o przyjemnym zapachu, wykorzystywany do produkcji leków, substancji zapachowych oraz jako rozpuszczalnik;

aceton aˈt͡sɛtɔ̃n n
acétone
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy przedstawiciel grupy ketonów o wzorze C3H6O, bezbarwna, łatwopalna i toksyczna ciecz o ostrym zapachu, wykorzystywany w syntezie chemicznej i jako rozpuszczalnik;

acetonemia n
acétonémie
(medycyna, medyczny) gromadzenie się we krwi ciał acetonowych, świadczące o nieprawidłowej przemianie materii

acetonowy adj
acétonique
(chemia, chemiczny) związany z acetonem, zawierający aceton

acetyl n
groupe acétyle
(chemia, chemiczny) rodzaj grupy funkcyjnej typu acylowego wywodzącej się z kwasu octowego;

acetylen ˌat͡sɛˈtɨlɛ̃n n
acétylène
(chemia, chemiczny) (zobacz) etyn

acetylocholina n
acétylcholine
(biochemia, biochemiczny) neuroprzekaźnik występujący u ludzi i zwierząt, ester kwasu octowego i choliny;

acetylocholinoesteraza n
acétylcholinestérase
(biochemia, biochemiczny) enzym, który rozkłada acetylocholinę na cholinę;

acetylowanie n
acétylation
(chemia, chemiczny) reakcja podstawiania atomu wodoru w cząsteczkach związku organicznego grupą acetylową (CH3CO–);

ach ax interjection
ah
…służący wyrażaniu stanów uczuciowych, takich jak m.in.: zachwyt, zaskoczenie, przestrach, irytacja, podziw, zdziwienie, pragnienie

achajski aˈxajsʲci adj
achéen
(odrzeczownikowy) Achaja, Achaj, Achajczyk, Achajka

acheiropita n
image acheiropoïète
(plastyka) wizerunek postaci uważany za powstały w nadnaturalny, cudowny sposób;

achromat axˈrɔ̃mat n
achromat
(optyka, optyczny) (fotografia) (fizyka, fizyczny) układ optyczny, zestaw dwóch soczewek zrobionych z gatunków szkła o różnej dyspersji połączonych razem;

achromatopsja n
achromatopsie
(medycyna, medyczny) duża lub całkowita niemożność rozpoznawania barw;

achtel ˈaxtɛl n
ancienne unité de mesure de volume correspondant à un huitième de tonneau
(przestarzałe, przestarzały) jedna ósma miary większej objętości, rzadziej długości i powierzchni; ósma część beczki;

achtersztag n
pataras
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) stalowa lina biegnąca od topu masztu do rufy, zapobiegająca wyginaniu się masztu do przodu;

acz at͡ʃ conjunction
bien que
(przestarzałe, przestarzały) (książkowy) spójnik wyrażający łączność treści przeciwstawnych lub znacznie różniących się

aczkolwiek at͡ʃˈkɔlvʲjɛk conjunction
bien que quoique
… wprowadzający treść przeciwstawną lub znacznie się różniącą

adamantan n
adamantane
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, tricykliczny węglowodór nasycony;

adamaszek ˌadãˈmaʃɛk n
damas
(włókiennictwo) wzorzysta tkanina dwustronna, z jednej strony matowa, z drugiej błyszcząca; ; (zobacz) też adamaszek w Encyklopedii staropolskiej

adaptacja ˌadapˈtat͡sʲja n
adaptation
przystosowanie do nowego sposobu użytkowania, przeróbka

adaptacyjny adj
adaptateur adaptive
taki, który potrafi się zmieniać, dostosowywać do wymagań albo do otoczenia

adapter aˈdaptɛr n
tourne-disque
(technologia, technika, techniczny) główka odtwarzająca w gramofonie elektrycznym, zastępująca membranę – wkładka gramofonowa

adaptować ˌadapˈtɔvat͡ɕ v
adapter
dostosować/dostosowywać do innego użytku
arranger
dostosować/dostosowywać utwór literacki, np. do pokazania go na ekranie, na scenie
transformer
(biologia, biologiczny) o organizmach: przystosować się/przystosowywać się w ciągu rozwoju ewolucyjnego do zmienionych warunków środowiska

addukt n
composé d'addition
(chemia, chemiczny) indywiduum cząsteczkowe powstałe przez połączenie najczęściej dwóch oddzielnych indywiduów w taki sposób, że nie dochodzi do utraty atomów w obrębie cząsteczek tworzących je;

adekwatność ˌadɛˈkfatnɔɕt͡ɕ n
adéquation
odpowiedniość

adekwatny ˌadɛˈkfatnɨ adj
adéquat approprié congruent proportionné
dokładnie czemuś odpowiadający

adenina n
adénine
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, składnik nukleotydów tworzących kwasy nukleinowe;

adenozynotrójfosforan n
adénosine triphosphate
(biochemia, biochemiczny) nukleotyd adeninowy zbudowany z trzech reszt kwasu ortofosforowego, reszty adeninowej i rybozy;

adept ˈadɛpt n
adepte
zwolennik jakiejś idei, doktryny
clerc stagiaire
osoba, która się kształci, szczególnie osoba zdobywająca wiedzę praktyczną

adiabata ˌadʲjaˈbata n
adiabatique
(fizyka, fizyczny) krzywa odzwierciedlająca proces adiabatyczny

adiabatyczny adj
adiabatique
(fizyka, fizyczny) taki, który przebiega bez wymiany ciepła z otoczeniem

adidas aˈdʲidas n
chaussure de sport
(potocznie, potoczny) (sport, sportowy) (obuwnictwo, obuwniczy) but sportowy z twardą podeszwą (w szczególności wyprodukowany przez firmę Adidas) (zwykle w liczbie mnogiej)

adieu interjection
adieu
(książkowy) zwrot używany przy pożegnaniu

adipocyt ˌadʲiˈpɔt͡sɨt n
adipocyte
(biologia, biologiczny) komórka syntetyzująca i magazynująca trójglicerydy (tłuszcze proste)

adiutant aˈdʲjutãnt n
adjudant
(wojskowość, wojskowy) żołnierz asystujący dowódcy;

administracja ˌadmʲĩɲiˈstrat͡sʲja n
administration
system organów państwowych i samorządowych, służący sprawowaniu władzy wykonawczej w państwie;
kierownictwo jakiejś instytucji, przedsiębiorstwa itp.
zarządzanie czymś, administrowanie

administracyjny ˌadmʲĩɲistraˈt͡sɨjnɨ adj
administratif
związany z administracją i administrowaniem

administrator ˌadmʲĩɲiˈstratɔr n
administrateur
osoba zarządzająca czymś

administrować ˌadmʲĩɲiˈstrɔvat͡ɕ v
administrer
sprawować zarząd, kierować jakąś wyodrębnioną dziedziną działalności

admiralicja ˌadmʲiraˈlʲit͡sʲja n
amirauté
władze naczelne marynarki wojennej
budynek mieszący admiralicję (1.1)
korpus admirałów

admirator ˌadmʲiˈratɔr n
admirateur
(przestarzałe, przestarzały) wielbiciel

admirał adˈmʲiraw n
amiral
(marynarka) najwyższy stopień (dowódca) w marynarce wojennej, równoważny stopniowi generała broni w armii lądowej, naczelny wódz floty;
(marynarka) oficer mający stopień admirała (1.1)
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) rusałka admirał, motyl z rodziny rusałkowatych

admirować v
admirer
(przestarzałe, przestarzały) (książkowy) podziwiać kogoś, uwielbiać go

admitancja n
admittance
(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna będąca odwrotnością impedancji, całkowita przewodność elektryczna w obwodach prądu przemiennego;

adnotacja ˌadnɔˈtat͡sʲja n
annotation glose note
uwaga, dopisek, przypisek, notatka

adobe n
adobe
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) suszona na słońcu, niewypalana cegła

adopcja aˈdɔpt͡sʲja n
adoption
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawne uznanie obcego dziecka za własne;

adopcjanizm n
adoptianisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd teologiczny według którego Jezus nie był naturalnym Synem Bożym a został usynowiony dopiero po narodzinach lub po chrzcie w Jordanie albo tuż przed śmiercią;

adopcyjny adj
adoptif
związany z adopcją, dotyczący adopcji

adoptować ˌadɔpˈtɔvat͡ɕ v
adopter
dokonywać / dokonać adopcji

adorant n
orant
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w sztuce sakralnej postać klęcząca u stóp Chrystusa lub Maryi w geście uwielbienia;

adorator ˌadɔˈratɔr n
adorateur
mężczyzna zabiegający o względy kobiety

adoratorka ˌadɔraˈtɔrka n
adoratrice
forma żeńska od: adorator

adorować ˌadɔˈrɔvat͡ɕ v
adorer
uwielbiać kogoś, zachwycać się kimś, otaczać go uwielbieniem

adrenalina ˌadrɛ̃naˈlʲĩna n
adrénaline
(fizjologia, fizjologiczny) hormon wydzielany w sytuacjach zagrożenia i stresu;

adres ˈadrɛs n
adresse
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) (urzędowy) informacje o tym, gdzie znajduje się jakiś budynek lub gdzie ktoś mieszka

adres mailowy n
adresse courriel adresse électronique adresse de courrier électronique adresse e-mail
(informatyka, informatyczny) adres poczty elektronicznej

adresat aˈdrɛsat n
destinataire
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) osoba, do której ktoś wysyła list, przesyłkę itp.

adresować ˌadrɛˈsɔvat͡ɕ v
adresser
umieszczać adres na liście, przesyłkę
odnosić się, zwracać się do określonej osoby lub grupy

adresówka ˌadrɛˈsufka n
plaque d' identité
mały identyfikator z imieniem zwierzęcia domowego (psa, kota, rzadziej fretki), adresem zamieszkania i/lub numerem telefonu jego opiekuna doczepiany do obroży zwierzęcia

adret n
adret
(geografia, geograficzny) stok góry lub wzgórza będący bardziej nasłoneczniony w stosunku do przeciwnego stoku tego samego wzniesienia bądź pasma górskiego;

adsorbent atˈsɔrbɛ̃nt n
adsorbant
(chemia, chemiczny) substancja, na której powierzchni zachodzi adsorpcja

adular aˈdular n
adulaire
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów;

adware n
logiciel de publicité logiciel publicitaire publiciel
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie rozpowszechniane za darmo, którego producent otrzymuje wynagrodzenie za wyświetlanie reklam zlecanych przez sponsorów;
(informatyka, informatyczny) rodzaj szkodliwego oprogramowania, które w natrętny sposób wyświetla niepożądane przez odbiorcę reklamy;

adwekcja n
advection
(fizyka, fizyczny) w mechanice płynów: unoszenie substancji przez przepływający płyn, tak że prędkość unoszonej substancji jest równa prędkości przepływającego płynu;

adwent ˈadvɛ̃nt n
Avent avent
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu chrześcijańskim okres około czterech tygodni (dawniej czterdziestu dni) przed Bożym Narodzeniem, przygotowujący do uroczystości Narodzenia Pańskiego, symbolizujący oczekiwanie na przyjście Mesjasza; ; (zobacz) też adwent w Encyklopedii staropolskiej

adwentysta ˌadvɛ̃nˈtɨsta n
adventiste
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek protestanckiego Kościoła chrześcijańskiego, głoszącego bliskie ponowne przyjście Chrystusa, chrzest tylko dorosłych, sobotę jako dzień święty

adwentyzm n
adventisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijański ruch podkreślający zbliżające się powtórne przyjście Chrystusa na Ziemię;

adwersarz adˈvɛrsaʃ n
adversaire opposant
(przestarzałe, przestarzały) oponent, rywal

adwokat adˈvɔkat n
avocat
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawnik udzielający porad i prowadzący sprawy klientów w sądzie;

adwokat diabła adˈvɔkad ˈdʲjabwa n
avocat du diable
(kościelny) (potocznie, potoczny) duchowny, który w Kościele katolickim podczas procesu beatyfikacyjnego lub kanonizacyjnego, ma za zadanie wyszukiwać przyczyn przeciw wyniesieniu na ołtarze

adygejski n
adyge adyguéen
(językoznawstwo, językoznawczy) język adygejski;

adyton aˈdɨtɔ̃n n
adyton adytum
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ukryta przestrzeń w sanktuarium greckim (np. w świątyni, gaju, grocie), dostępna tylko dla kapłanów i osób wybranych, które przeszły obrzęd oczyszczenia, gdzie przechowywane były świętości: posąg bóstwa, przedmioty kultu i dary dla niego, czasem mieściła się tam także wyrocznia;

adżarski adj
adjarien
związany z Adżarią lub Adżarami

adżyka n
adjika
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasta z czerwonej papryki z dodatkiem soli, czosnku, ziół oraz orzecha włoskiego, pochodząca z kuchni kaukaskiej;

aerobik ˌaɛˈrɔbʲik n
aérobic
forma ćwiczeń wykonywana w rytm muzyki;

aerobowy adj
aérobique
(fizjologia, fizjologiczny) wymagający obecności tlenu do przemian metabolicznych

aerobus ˌaɛˈrɔbus n
aérobus
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny, najczęściej śmigłowiec, przewożący na małych odległościach duże ilości pasażerów;

aerodrom ˌaɛˈrɔdrɔ̃m n
aérodrome
(przestarzałe, przestarzały) lotnisko, szczególnie trawiaste

aerodynamiczny ˌaɛrɔdɨ̃nãˈmʲit͡ʃnɨ adj
aérodynamique
(fizyka, fizyczny) związany z aerodynamiką

aerodynamika ˌaɛrɔdɨ̃ˈnãmʲika n
aérodynamique
(fizyka, fizyczny) dział fizyki zajmujący się ruchem gazów;

aerofagia ˌaɛrɔˈfaɟja n
aérophagie
(medycyna, medyczny) zaburzenie czynnościowe przewodu pokarmowego polegające na nadmiernym połykaniu powietrza podczas jedzenia;

aerograf n
aérographe
(technologia, technika, techniczny) urządzenie malarskie rozpylające farbę za pomocą sprężonego powietrza;

aerografit n
aérographite
(technologia, technika, techniczny) syntetyczna piana zbudowana z siatki pustych węglowych nanorurek, jeden z najlżejszych na świecie materiałów;

aerologia ˌaɛrɔˈlɔɟja n
aérologie
(meteorologia, meteorologiczny) nauka zajmująca się badaniem górnych warstw atmosfery;

aerometr ˌaɛˈrɔ̃mɛtr̥ n
aéromètre
(fizyka, fizyczny) przyrząd do pomiaru gęstości gazu

aerometria ˌaɛrɔ̃ˈmɛtrʲja n
aérométrie aërométrie
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się pomiarami gazów, w szczególności powietrza

aeronauta ˌaɛrɔ̃ˈnawta n
aéronaute
(przestarzałe, przestarzały) lotnik

aeronautyka ˌaɛrɔ̃ˈnawtɨka n
aéronautique
(książkowy) lotnictwo

aeronomia ˌaɛrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
aéronomie
nauka badająca właściwości fizyczne i chemiczne górnych warstw atmosfery;

aerostat ˌaɛˈrɔstat n
aérostat
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny lżejszy od powietrza, które sobą wypiera;

aerozol ˌaɛˈrɔzɔl n
aérosol
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) roztwór koloidowy powstający w wyniku rozproszenia ciał stałych lub cieczy w ośrodku gazowym
(potocznie, potoczny) metalowy pojemnik zawierający substancję, która znajduje się pod ciśnieniem i może być rozpylana

aerożel ˌaɛˈrɔʒɛl n
aérogel
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) porowaty, ultralekki materiał będący rodzajem sztywnej piany o wyjątkowo małej gęstości;

afarski adj
afar
(etnografia, etnograficzny) (geografia, geograficzny) dotyczący Afaru lub jego mieszkańców

afarski n
afar
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Afarze;

afazja aˈfazʲja n
aphasie
(medycyna, medyczny) zaburzenia mowy lub rozumienia mowy na skutek uszkodzenia mózgu;

afekt ˈafɛkt n
affection
(psychologia, psychologiczny) wszelkie poruszenie lub wzruszenie umysłu

afera aˈfɛra n
affaire
wydarzenie, które wywołało skandal;
scandale
(potocznie, potoczny) awantura

aferzysta ˌafɛˈʒɨsta n
affairiste
człowiek biorący udział w aferach kryminalnych

afganistański ˌavɡãɲiˈstãj̃sʲci adj
afghan
odnoszący się do Afganistanu (państwa na Środkowym Wschodzie)

afgański avˈɡãj̃sʲci adj
afghan
odnoszący się do Afgańczyków lub Afganistanu

afiks ˈafʲiks n
affixe
(gramatyka) morfem będący częścią składową wyrazu, różny od rdzenia, zrostek;

afirmacja ˌafʲirˈmat͡sʲja n
affirmation
potwierdzenie, utwierdzenie, akceptacja

afisz ˈafʲiʃ n
affiche placard
(poligrafia) plakat informujący o jakiejś imprezie publicznej lub akcji, nawołujący do czegoś; ; (zobacz) też afisz w Encyklopedii staropolskiej

afiszer n
afficheur
(przestarzałe, przestarzały) roznosiciel, rozlepiacz afiszów

aforystyczny adj
aphoristique
dotyczący aforyzmów, związany z aforyzmami

aforyzm aˈfɔrɨsm̥ n
aphorisme
zwięzła, lapidarna, przeważnie jednozdaniowa wypowiedź, wyrażająca ogólną prawdę filozoficzną lub moralną, w sposób zaskakujący i błyskotliwy;

afrikaans n
afrikaans
(językoznawstwo, językoznawczy) język afrykanerski

afro ˈafrɔ n
afro
rodzaj fryzury w formie kuli z napuszonych, drobno skręconych loczków;

afro- ˈafrɔ prefix
afro-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z Afryką

afroamerykański adj
afro-américain
dotyczący Afroamerykanów, czarnoskórych mieszkańców Stanów Zjednoczonych

afrobeat afˈrɔbʲit n
afrobeat
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyczny, powstały w Afryce w połowie lat 60. XX wieku, łączący afrykańskie rytmy z funkiem i jazzem;

afrodyzjak ˌafrɔˈdɨzʲjak n
aphrodisiaque
(medycyna, medyczny) środek (roślina, lek itp.) pobudzający popęd seksualny, wzmagający potencję lub doznania erotyczne;

afrodyzjakalny adj
aphrodisiaque
(medycyna, medyczny) związany z afrodyzjakiem; mający działanie afrodyzjaku; pobudzający

afront ˈafrɔ̃nt n
affront
zniewaga, lekceważące zachowanie

afrykanista n
africaniste
znawca, badacz języków, kultury i historii Afryki

afrykanizacja n
africanisation
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces przejmowania przez rdzennych Afrykanów kontroli nad niektórymi obszarami Afryki i wypierania z nich białych

afrykański ˌafrɨˈkãj̃sʲci adj
africain
związany z Afryką, dotyczący Afryki, zamieszkujący Afrykę

afrykańskość n
africanité
cecha tego, co afrykańskie; afrykański charakter czegoś

afta ˈafta n
aphte
(medycyna, medyczny) mały bolesny pęcherzyk pokryty białawym włóknistym nalotem i otoczony czerwoną zapalną obwódką, powstający na błonie śluzowej jamy ustnej w wyniku zakażenia wirusowego;

agadirczyk n
Agadirois
mieszkaniec Agadiru; osoba z tego miasta

agadirka n
Agadiroise
mieszkanka Agadiru; kobieta z tego miasta

agamia aˈɡãmʲja n
agamie agamogénèse
(biologia, biologiczny) rozmnażanie bezpłciowe

agat ˈaɡat n
agate
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana chalcedonu; kamień półszlachetny o charakterystycznych paskach układających się koncentrycznie;

agawa aˈɡava n
agave
(botanika, botaniczny) Agave L., rodzaj roślin o długich, mięsistych, kolczastych, tworzących rozetę liściach;

ageizm n
âgisme
(socjologia, socjologiczny) niechęć, prześladowanie lub dyskryminacja kogoś z powodu jego wieku;

agencja aˈɡɛ̃nt͡sʲja n
agence
firma świadcząca różne usługi

agencja reklamowa n
bureau de publicité agence de communication
(ekonomia, ekonomiczny) firma zajmująca się reklamą;

agenda aˈɡɛ̃nda n
agenda
terminarz
ustalony spis spraw, które będą przedmiotem działania danej osoby lub instytucji w określonym czasie
succursale agence
filia urzędu lub instytucji

agent ˈaɡɛ̃nt n
agent
tajny pracownik policji lub służb specjalnych
pracownik wywiadu
représentant agent
przedstawiciel jakiejś firmy

aggiornamento n
aggiornamento
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) polityka Kościoła rzymskokatolickiego polegająca na unowocześnieniu i modernizacji doktryn oraz instytucji kościelnych, będąca jednym z dążeń II Soboru Watykańskiego;

agitacja ˌaɟiˈtat͡sʲja n
agitation
działalność prowadząca do zjednania zwolenników dla pewnej sprawy, idei, poglądów; propagowanie haseł albo ideologii;

agitator ˌaɟiˈtatɔr n
agitateur
osoba prowadząca agitację
(chemia, chemiczny) cylindryczny, stalowy reaktor wyłożony ołowiem; najczęściej używany do rafinacji ropy naftowej

aglomeracja n
agglomération
(urbanistyka, urbanistyczny) zespół miast i osiedli, skupionych na względnie małym obszarze, zazwyczaj wokół dużego miasta lub ośrodka przemysłowego;

aglomerat n
agglomérat conglomérat
(hutnictwo, hutniczy) spiek

aglomerować v
agglomérer
(technologia, technika, techniczny) skupiać mechanicznie mniejsze kawałki, ziarna w większe kawałki, bryły, np. w procesie brykietowania węgla albo przeróbki rud

aglutynacyjny adj
agglutinant
(językoznawstwo, językoznawczy) taki, który tworzy wyrazy pochodne przez zlepianie słów, a nie na drodze odmiany

agnat ˈaɡnat n
agnat
(dawniej, dawny) krewny w linii męskiej

agnostycyzm ˌaɡnɔˈstɨt͡sɨsm̥ n
agnosticisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd negujący całkowicie lub częściowo możliwość poznania bytu;

agnostyczny ˌaɡnɔˈstɨt͡ʃnɨ adj
agnostique
(filozofia, filozoficzny) związany z agnostycyzmem lub agnostykami

agnostyk aˈɡnɔstɨk n
agnostique
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwolennik agnostycyzmu

agogika n
agogique
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niewielkie odchylenia i zmiany w tempie i rytmie wykonywanego utworu muzycznego, uzasadnione interpretacją muzyczną wykonawcy

agona n
ligne agonique
(kartografia, kartograficzny) linia na mapie łącząca punkty wykazujące zerową wartość deklinacji magnetycznej;

agonia aˈɡɔ̃ɲja n
agonie
stan bezpośrednio poprzedzający zgon;
(przenośnie, przenośnia) pogorszenie się stanu czegoś prowadzące do upadku

agora aˈɡɔra n
agora
(historia, historyczny, historycznie) (urbanistyka, urbanistyczny) główny plac greckiego miasta-państwa;

agorafobia ˌaɡɔraˈfɔbʲja n
agoraphobie
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem samemu w miejscach publicznych;

agrafia aˈɡrafʲja n
agraphie
(medycyna, medyczny) częściowa lub całkowita utrata umiejętności pisania; (zobacz) dysgrafia

agrafka aˈɡrafka n
agrafe épingle de sureté
rodzaj zapinki wykonanej z drutu, której jeden koniec zahacza się o zagięcie znajdujące się na drugim końcu;

agranulocytoza n
agranulocytose
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na gwałtownym zmniejszeniu liczby granulocytów, zwłaszcza neutrofili, we krwi;

agrarny aˈɡrarnɨ adj
agraire
rolniczy, rolny

agregat aˈɡrɛɡat n
agrégat
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) skupienie cząsteczek, produkt agregacji
(ekonomia, ekonomiczny) suma wartości jednostkowych

agresja aˈɡrɛsʲja n
agression
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrojny najazd jednego państwa na inne;
agression agressivité
(psychologia, psychologiczny) zachowanie, którego celem jest wyładowanie gniewu, wyrządzenie szkody;

agresor aˈɡrɛsɔr n
agresseur attaquant
ktoś, kto dopuszcza się agresji
państwo działające lub posługujące się metodami agresji

agrest ˈaɡrɛst n
groseille à maquereau groseille verte
(spożywczy) owoc agrestu (1.1)
groseillier à maquereau groseillier épineux
(botanika, botaniczny) Ribes uva-crispa, krzew owocowy z gatunku porzeczka agrest, wydający kwaskowate, zielonkawe owoce typu jagody;

agresywnie adv
agressivement
w sposób agresywny

agresywny ˌaɡrɛˈsɨvnɨ adj
agressif
zachowujący się wrogo, napastliwie

agrobiologiczny adj
agrobiologique
(rolnictwo, rolniczy) (biologia, biologiczny) związany z agrobiologią lub agrobiologami

agrochemia n
agrochimie
(chemia, chemiczny) dział chemii powiązany z rolnictwem, bada działanie substancji na środowisko naturalne, szukając sposobów na zwiększenie plonów i poprawę jakości produktów rolnych;

agrochemiczny adj
agrochimique
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) związany z agrochemią

agrofizyczny adj
agrophysique
(rolnictwo, rolniczy) dotyczący agrofizyki

agrofizyka n
agrophysique
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka z pogranicza agronomii i fizyki, której obiektem badawczym jest ekosystem ukształtowany poprzez działalność człowieka, badany i opisywany metodami nauk ścisłych – w szczególności fizyki;

agronom aˈɡrɔ̃nɔ̃m n
agronome
specjalista zajmujący się agronomią;

agronomia ˌaɡrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
agronomie
(rolnictwo, rolniczy) teoretyczna i praktyczna wiedza o rolnictwie i zarządzaniu produkcją żywności roślinnej;

agroturystyka ˌaɡrɔtuˈrɨstɨka n
tourisme rural agrotourisme
(rolnictwo, rolniczy) (turystyka, turystyczny) wypoczynek spędzany w chłopskim gospodarstwie, może być połączony z pracą w gospodarstwie;

aha ˈaxa interjection
ah
…wyrażenie potwierdzenia/zrozumienia
…wyrażenie przypomnienia

ahistoryczny adj
anhistorique
pokazujący wydarzenia historyczne bez kontekstu, bez działania czynników historycznych

ahoj aˈxɔj interjection
ohé
pozdrowienie, zawołanie, okrzyk mający zwrócić uwagę; słowo używane zwykle wśród marynarzy i żeglarzy

aikido ajˈcidɔ n
aïkido
japońska sztuka samoobrony;

ais-moll n
la dièse mineur la♯ mineur
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku ais (w zapisie nutowym z trzema krzyżykami)

aj aj interjection
aïe
…oznajmiający ból lub zaskoczenie

ajatollah ˌajaˈtɔlːax n
ayatollah
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wysoki tytuł znawcy teologii i prawa w szyizmie imamickim;

ajent n
concessionnaire
ktoś, kto wziął coś w wynajem

ajoen n
ajoène
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny występujący w czosnku, bezwonny produkt rozpadu alliiny

ajran n
ayran
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) turecki i ałtajski napój sporządzany z jogurtu, wody i soli;

ajurweda ˌajurˈvɛda n
ayurveda ayurvéda médecine ayurvédique
(medycyna, medyczny) (starożytność) system medycyny indyjskiej rozwinięty w starożytności

ajurwedyjski ˌajurvɛˈdɨjsʲci adj
ayurvédique
związany z ajurwedą – medycyną indyjską

ajwar n
ajvar
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bałkańska pasta przyrządzana z papryki, bakłażanów i pomidorów;

akacja aˈkat͡sʲja n
acacia
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Acacia Mill., rodzaj drzew i krzewów należący do rodziny mimozowatych;
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) tropikalne drzewo lub krzew z rodzaju akacja (1.1)

akademia ˌakaˈdɛ̃mʲja n
académie
(edukacja, edukacyjny) szkoła wyższa;
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) instytucja, towarzystwo naukowe
cérémonie
uroczyste zebranie publiczne poświęcone osobie lub wydarzeniu

akademicki ˌakadɛ̃ˈmʲit͡sʲci adj
académique
zgodny z określonymi, utartymi wzorami
académique universitaire
(edukacja, edukacyjny) dotyczący uczelni wyższej, studiów i studentów

akademik ˌakaˈdɛ̃mʲik n
académicien
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) członek akademii
foyer d'étudiants
(uczniowskie) internat
maison des étudiants
(studencki) dom akademicki;

akadiański ˌakaˈdʲjä̃j̃sʲci adj
acadien
odnoszący się do Akadii

akadyjski adj
akkadien
dotyczący Akadu lub/i państwa akadyjskiego

akadyjski n
akkadien
(językoznawstwo, językoznawczy) język semicki, używany w Mezopotamii od połowy III tysiąclecia p.n.e. do początków I tysiąclecia n.e.;

akanie aˈkãɲɛ n
akanie
(językoznawstwo, językoznawczy) charakterystyczny dla języków białoruskiego i rosyjskiego sposób wymawiania nieakcentowanego o jak samogłoski podobnej do a;

akantyt n
acanthite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy siarczków, jednoskośna odmiana argentytu ;

akapit aˈkapʲit n
alinéa
fragment tekstu rozpoczynający się od nowego wiersza;

akatyst aˈkatɨst n
akathistos
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj hymnu liturgicznego ku czci Chrystusa lub świętych, spotykany zwłaszcza w wielkopostnej tradycji chrześcijaństwa wschodniego, śpiewany na stojąco podczas szczególnych nabożeństw;

akceleracja n
accélération
przyspieszenie

akcent ˈakt͡sɛ̃nt n
accent
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżnienie za pomocą środków fonetycznych niektórych sylab w obrębie wyrazu;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wyraźniejsze, silniejsze podkreślenie jakiegoś dźwięku lub współbrzmienia;
(językoznawstwo, językoznawczy) specyficzny sposób wymawiania słów, często w połączeniu z charakterystyczną intonacją zdaniową

akcentowanie ˌakt͡sɛ̃ntɔˈvãɲɛ n
accentuation
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżnianie sylaby w wyrazie lub wyrazu w zdaniu poprzez sposób ich wypowiadania

akcentować ˌakt͡sɛ̃nˈtɔvat͡ɕ v
accentuer
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżniać sylabę w wyrazie lub wyraz w zdaniu

akceptacja ˌakt͡sɛpˈtat͡sʲja n
acceptation
wyrażenie zgody

akceptant n
accepteur
(ekonomia, ekonomiczny) osoba przyjmująca na siebie zobowiązanie zapłacenia w określonym terminie i miejscu wymienionej w wekslu sumy;

akceptor n
accepteur
(chemia, chemiczny) cząsteczka, pojedynczy atom lub jon, który przyjmuje elektron, proton, grupę funkcyjną lub określony jon od innych cząsteczek w trakcie reakcji chemicznej;

akceptowalny ˌakt͡sɛptɔˈvalnɨ adj
acceptable
możliwy do zaakceptowania, do przyjęcia

akceptować ˌakt͡sɛpˈtɔvat͡ɕ v
accepter
aprobować coś
approuver
formalnie godzić się na coś

akces ˈakt͡sɛs n
accès
przystąpienie do czegoś, wzięcie udziału w czymś

akcesja akˈt͡sɛsʲja n
adhésion
czynności wykonywane przy włączaniu do zbiorów bibliotecznych dokumentów;

akcja ˈakt͡sʲja n
action
działanie zorganizowane
(sport, sportowy) działania ofensywne, atak
przebieg zdarzeń powiązanych następstwem chronologicznym, lub więzią przyczynowo-skutkową;
action boursière action
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) papier wartościowy wystawiany posiadaczowi części kapitału spółki akcyjnej (często w lm);

akcjonariusz ˌakt͡sʲjɔ̃ˈnarʲjuʃ n
actionnaire
(ekonomia, ekonomiczny) właściciel akcji spółki akcyjnej;

akcyjny adj
par actions
związany z akcją, dotyczący akcji

akcyza akˈt͡sɨza n
droit de octroi
(ekonomia, ekonomiczny) rodzaj podatku pośredniego nakładanego na niektóre towary celem ograniczenia ich konsumpcji;

aklamacja ˌaklãˈmat͡sʲja n
acclamation
jednogłośny wybór, uznanie czegoś

aklimatyzować v
acclimater
(biologia, biologiczny) o organizmie: przystosowywać się do odmiennych warunków otoczenia

akmeizm n
acméisme
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przeciwstawiający się symbolizmowi modernistyczny kierunek w poezji i literaturze rosyjskiej przypadający na początek XX wieku;

akolada n
accolade
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (drukarstwo, drukarski) pionowa linia lub klamra łącząca pięciolinie, na których notuje się partie instrumentów lub głosów jednego utworu wykonywane jednocześnie;

akolita ˌakɔˈlʲita n
acolyte
(kościelny) osoba, której udzielono posługi akolitatu;

akompaniament ˌakɔ̃mpãˈɲãmɛ̃nt n
accompagnement
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalne tło głównej partii;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonywanie akompaniamentu (1.1), towarzyszenie grą soliście lub zespołowi

akompaniator ˌakɔ̃mpãˈɲatɔr n
accompagnateur
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonawca akompaniamentu

akompaniatorka ˌakɔ̃mpãɲaˈtɔrka n
accompagnatrice
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonawczyni akompaniamentu

akompaniować ˌakɔ̃mpãˈɲɔvat͡ɕ v
accompagner
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalnie towarzyszyć głównej partii, wykonywać jej tło

akonto aˈkɔ̃ntɔ n
acompte
(ekonomia, ekonomiczny) zadatek na spłatę z tytułu należności

akord ˈakɔrt n
accord
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) równoczesne współbrzmienie co najmniej trzech dźwięków;

akordeon ˌakɔrˈdɛɔ̃n n
accordéon
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu muzycznego z grupy aerofonów;

akordeonista ˌakɔrdɛɔ̃ˈɲista n
accordéoniste
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) mężczyzna, chłopiec grający na akordeonie

akordeonistka ˌakɔrdɛɔ̃ˈɲistka n
accordéoniste
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, dziewczyna grająca na akordeonie

akordyka n
accords
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dział harmonii badający budowę i łączenie akordów

akredytacja n
accréditation
oficjalna zgoda potrzebna dziennikarzom lub dyplomatom do wykonywania swoich zadań w danym miejscu

akredytować v
accréditer
udzielać akredytacji

akredytywa okrężna ˌakrɛdɨˈtɨva ɔˈkrɛ̃w̃ʒna n
accréditif circulaire
(bankowość, bankowy) akredytywa, którą beneficjent może zrealizować w wielu bankach

akrobacja n
acrobatie
widowiskowe ćwiczenie, często niebezpieczne, które wymaga wielkiej sprawności;

akrobata ˌakrɔˈbata n
acrobate
człowiek wykonujący akrobacje, zwykle w cyrku lub sporcie

akrobatka n
acrobate
kobieta, która wykonuje akrobacje sportowe lub cyrkowe

akrobatyczny adj
acrobatique
związany z akrobatyką, dotyczący akrobatyki

akrofobia ˌakrɔˈfɔbʲja n
acrophobie
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk wysokości;

akroleina n
acroléine
(chemia, chemiczny) trująca, drażniąca ciecz, najprostszy aldehyd nienasycony;

akrolit aˈkrɔlʲit n
acrolithe
(sztuka) (starożytność) w starożytnej Grecji: posąg wykonany z dwóch materiałów;

akromegalia n
acromégalie
(medycyna, medyczny) choroba spowodowana nadmiernym wydzielaniem hormonu wzrostu, występuje u osób dorosłych i powoduje przerost kości i rozrost tkanek miękkich;

akronim aˈkrɔ̃ɲĩm n
acronyme
(językoznawstwo, językoznawczy) skrótowiec;

akropol aˈkrɔpɔl n
acropole
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: osiedle, część miasta znajdująca się na wzgórzu, górne miasto

akrostych n
acrostiche
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór wierszowany, w którym początkowe litery lub słowa wersów albo zwrotek tworzą wyraz bądź zdanie;

akryl n
acrylique
farba na bazie akrylu (1.1) stosowana w budownictwie, poligrafii i plastyce;

akrylowy adj
acrylique
(chemia, chemiczny) zawierający akryl, wykonany z akrylu

aksamit aˈksãmʲit n
velours velouté
(włókiennictwo) tkanina bawełniana z krótką okrywą włosową z jedwabnych, wełnianych lub bawełnianych nici;

aksjologia ˌaksʲjɔˈlɔɟja n
axiologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o wartościach;
(filozofia, filozoficzny) konkretny system wartości

aksjologiczny adj
axiologique
(filozofia, filozoficzny) związany z aksjologią, dotyczący aksjologii

aksjomat akˈsʲjɔ̃mat n
axiome
(matematyka, matematyczny) (logika, logiczny) element aksjomatyki, czyli tak wybranego zestawu twierdzeń, że na ich bazie daje się wyprowadzić wszystkie pozostałe twierdzenia danej teorii matematycznej;
(przenośnie, przenośnia) uznana prawda

aksjomatyczny ˌaksʲjɔ̃maˈtɨt͡ʃnɨ adj
axiomatique
oparty na aksjomatach

akson ˈaksɔ̃n n
axone
(biologia, biologiczny) nitkowate przedłużenie komórki nerwowej;

aksonometryczny adj
axonométrique
(matematyka, matematyczny) (geometria) związany z aksonometrią, dotyczący aksonometrii

aksynomancja n
axinomancie
(ezoteryka) wróżba z rozżarzonego topora

akt akt n
acte
czyn, działanie
action
oficjalna uroczystość towarzysząca ważnemu zdarzeniu
document
(urzędowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urzędowy lub prawny dokument
nu
(sztuka) (fotografia) zdjęcie lub obraz nagiej modelki lub modela;
pièce acte
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) część sztuki teatralnej;

akt płciowy n
acte sexuel
(książkowy) (seksuologia, seksuologiczny) odbywanie stosunku seksualnego

akt urodzenia ˈakt ˌurɔˈd͡zɛ̃ɲa n
acte de naissance
akt stanu cywilnego stwierdzający fakt narodzin dziecka;

aktor akˈtɔʒɨ ˈaktɔr n
acteur comédien
osoba, która gra rolę w teatrze lub w filmie;

aktorka akˈtɔrka n
actrice
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) kobieta, która w teatrze lub na filmie udaje jakąś postać, bohatera

aktualizować v
actualiser mettre à jour
czynić aktualnym

aktualny ˌaktuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
actuel
dotyczący teraźniejszości

aktyn ˈaktɨ̃n n
actinium
(chemia, chemiczny) radioaktywny pierwiastek chemiczny o symbolu Ac i liczbie atomowej 89;

aktynometryczny adj
actinométrique
(fizyka, fizyczny) związany z aktynometrią lub aktynometrem, dotyczący aktynometrii lub aktynometru

aktynon n
actinon
(chemia, chemiczny) radon-219, naturalnie występujący izotop radonu o symbolu An powstający na skutek radioaktywnego rozpadu aktynu

aktywa n
actif
(księgowość) kontrolowane przez jednostkę gospodarczą zasoby majątkowe o wiarygodnie określonej wartości, które użyte spowodują wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych;

aktywista ˌaktɨˈvʲista n
activiste
bardzo czynny członek organizacji walczący w imię określonych praw lub przekonań

aktywizm n
activisme
czynna postawa; bycie aktywnym

aktywność akˈtɨvnɔɕt͡ɕ n
activité
działanie, przejawianie inicjatywy, branie udziału

aktywny akˈtɨvnɨ adj
actif
biorący w czymś żywy udział, przejawiający inicjatywę; czynny; działający

aktywować ˌaktɨˈvɔvat͡ɕ v
activer
sprawiać, że coś staje się aktywne

akulturacja ˌakultuˈrat͡sʲja n
acculturation
(socjologia, socjologiczny) przyjęcie przez osobę lub grupę kultury innej grupy

akumulacja n
accumulation
(książkowy) gromadzenie lub nagromadzenie się czegoś

akumulator ˌakũmuˈlatɔr n
accumulateur
(informatyka, informatyczny) rejestr procesora przechowujący wynik operacji
batterie accumulateur
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do magazynowania energii (elektrycznej, mechanicznej lub cieplnej)

akupresura ˌakuprɛˈsura n
acupression
(medycyna, medyczny) wywodząca się z Chin tradycyjna metoda leczenia polegająca na naciskaniu, masowaniu i opukiwaniu ciała;

akupunktura ˌakupũŋkˈtura n
acupuncture acuponcture
(medycyna, medyczny) sztuka leczenia polegająca na wbijaniu igieł w określone miejsca na ciele człowieka;

akurat aˈkurat adv
justement
wskazanie chwili, w której ma lub miało miejsce zdarzenie lub że chwilę wcześniej się zakończyło

akurat aˈkurat interjection
mais comment donc mon œil
zaprzeczenie, protest wobec zastanego stanu lub wcześniejszej wypowiedzi

akurat aˈkurat particle
exactement
podkreślenie dokładności informacji; właśnie tak / tyle / …

akuratność n
exactitude
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest akuratne; cecha tych, którzy są akuratni

akuratny adj
exact ponctuel
(dawniej, dawny) dokładny, staranny

akustyczny adj
acoustique
odnoszący się do zjawisk dźwiękowych

akustyka n
acoustique
(fizyka, fizyczny) dział fizyki, nauka o dźwięku i rozchodzeniu się fal sprężystych w różnych ośrodkach
(fizyka, fizyczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) warunki wnętrza decydujące o rozchodzeniu się w nim dźwięków

akuszer aˈkuʃɛr n
accoucheur
(medycyna, medyczny) (zobacz) położnik

akuszeria ˌakuˈʃɛrʲja n
obstétrique
(dawniej, dawny) określenie położnictwa

akuszerka ˌakuˈʃɛrka n
sage-femme accoucheuse matrone
(przestarzałe, przestarzały) położna;

akwaforta ˌakfaˈfɔrta n
eau-forte
(sztuka) grafika wykonana techniką akwaforty (1.1)
(sztuka) technika trawienia płyt z naniesionym rysunkiem i wykonywania z nich odbitek;

akwakultura ˌakfakulˈtura n
aquaculture
(ekologia, ekologiczny) (rybołówstwo, rybacki) forma gospodarki ludzkiej, mająca na celu zwiększenie pozyskiwania żywności (rzadziej innych produktów) ze środowiska wodnego;

akwalung aˈkfalũŋk n
scaphandre autonome
zespół urządzeń i czynników oddechowych pozwalających nurkowi na swobodne nurkowanie i przebywanie pod wodą;

akwamaryn ˌakfãˈmarɨ̃n n
aigue-marine
(mineralogia, mineralogiczny) przezroczysty minerał o niebieskawozielonej barwie, odmiana berylu;

akwamaryna ˌakfãmaˈrɨ̃na n
aigue-marine
barwa niebieskawozielona

akwarela ˌakfaˈrɛla n
aquarelle
(sztuka) rozpuszczalna w wodzie farba stosowana w malarstwie

akwarium aˈkfarʲjũm n
aquarium
duży, przezroczysty, prostopadłościenny zbiornik na wodę

akwarysta n
aquariophile
(książkowy) hodowca zwierząt i roślin akwariowych

akwedukt aˈkfɛdukt n
aqueduc
kanał wodociągowy, rurociąg podziemny lub nadziemny, doprowadzający wodę z odległych źródeł na ogół do miast przy wykorzystaniu siły ciążenia ziemskiego;

akwen n
bassin
każdy dowolnie zdefiniowany/określony obszar wód zarówno portowych jak i wód otwartych, zarówno morskich jak i śródlądowych

akwilon aˈkfʲilɔ̃n n
aquilon
ostry północny wiatr

akwitański ˌakfʲiˈtãj̃sʲci adj
aquitain
dotyczący Akwitanii, związany z Akwitanią, pochodzący z Akwitanii

akwizgrański adj
aixois
związany z Akwizgranem, pochodzący z Akwizgranu

akwizycja n
acquisition démarchage
(handel, handlowy) pozyskiwanie klientów, zbieranie zamówień w imieniu danej firmy

alabaster ˌalaˈbastɛr n
albâtre
(mineralogia, mineralogiczny) zbita, drobnoziarnista odmiana gipsu, delikatnie zabarwiona lub biała;

alanina ˌalãˈɲĩna n
alanine
(biologia, biologiczny) organiczny związek chemiczny, jeden z dwudziestu podstawowych aminokwasów białkowych;

alarm ˈalarm n
alarme
sygnał dźwiękowy lub świetlny ostrzegający przed niebezpieczeństwem
urządzenie do nadawania sygnału alarmu (1.1)
wezwanie do działania

alarmować v
alarmer
wywoływać niepokój
alerter
zawiadamiać o niebezpieczeństwie lub sytuacji wymagającej szybkiego działania

alarmowy adj
d'alarme d'alerte
dający sygnał o grożącym niebezpieczeństwie

alasz ˈalaʃ n
kummel
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój alkoholowy, klarowny likier kminkowy koloru żółtego;

alawicki adj
alaouite
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z alawizmem lub alawitami

alawita ˌalaˈvʲita n
alaouite
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca prądu religijnego na obrzeżach islamu

albatros alˈbatrɔs n
albatros
(ornitologia, ornitologiczny) żyjący w koloniach, żywotny ptak oceaniczny o masywnym dziobie;

albański alˈbãj̃sʲci adj
albanais
związany z Albanią, dotyczący Albanii

albański alˈbãj̃sʲci n
albanais
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany przez Albańczyków;

albedo alˈbɛdɔ n
albédo
(fizyka, fizyczny) liczba charakteryzująca stosunek natężenia światła odbitego do natężenia światła padającego;
biała część skórki w owocach cytrusowych

albigeński adj
albigeois
związany z albigensami, dotyczący albigensów

albigeński possessiveAdjective
albigeois
należący do albigensów, będący ich własnością

albinizm alˈbʲĩɲism̥ n
albinisme
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wrodzony brak barwnika skóry, włosów u ludzi i zwierząt;
(botanika, botaniczny) brak chlorofilu

albinos alˈbʲĩnɔs n
albinos
(medycyna, medyczny) człowiek dotknięty albinizmem (niedoborem pigmentu w skórze)

albit ˈalbʲit n
albite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, glinokrzemian sodowy;

albo ˈalbɔ conjunction
ou
…łączący dwa zdania równorzędne, oraz dwie części zdania, wskazujący, że tylko jedna część jest prawdziwa;
ou bien
…łączący dwa zdania równorzędne, oraz dwie części zdania, wskazujący, że przynajmniej jedna część jest prawdziwa

albowiem alˈbɔvʲjɛ̃m conjunction
car parce que
(książkowy) …przyłączający zdanie, które wyjaśnia przekazaną wcześniej informację

album ˈalbũm n
album
zbiór reprodukcji, fotografii, pocztówek, znaczków itp.

albumina ˌalbũˈmʲĩna n
albumine
(biochemia, biochemiczny) białko rozpuszczalne w wodzie;

alchemia alˈxɛ̃mʲja n
alchimie
przednaukowa dziedzina wiedzy mająca na celu odkrycie sposobu przemiany metali nieszlachetnych w złoto i wynalezienie leku przedłużającego życie;

alchemiczny adj
alchimique
dotyczący alchemii

aldehyd alˈdɛxɨt n
aldéhyde
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny posiadający grupę aldehydową, czyli grupę karbonylową (C=O) połączoną z jednym (-CHO) lub dwoma (CH2O) atomami wodoru, aktywny chemicznie, ma silne właściwości redukujące;

aldehyd octowy n
acétaldéhyde éthanal
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy aldehydów;

aldehyd salicylowy n
2-hydroxybenzaldéhyde aldéhyde salicylique o-hydroxybenzaldéhyde salicylaldéhyde
(chemia, chemiczny) związek organiczny wykorzystywany w przemyśle perfumeryjnym i w syntezie chemicznej;

aldopentoza n
aldopentose
(biochemia, biochemiczny) aldoza, która ma pięć atomów węgla w cząsteczce

aldosteron ˌaldɔˈstɛrɔ̃n n
aldostérone
(biologia, biologiczny) (biochemia, biochemiczny) hormon sterydowy wytwarzany przez warstwę kłębkowatą kory nadnerczy, należący do grupy mineralokortykoidów

aldryna n
aldrine
(chemia, chemiczny) toksyczny związek chloroorganiczny o wzorze sumarycznym C12H8Cl6, trwały w środowisku, używany, zwłaszcza dawniej, jako insektycyd;

ale ɛjl ˈalɛ conjunction
mais
…służący do łączenia zdań wtedy, gdy jedno z nich jest przeciwieństwem drugiego, gdy sytuacja z jednego z nich zachodzi pomimo sytuacji ze zdania drugiego

ale ɛjl ˈalɛ interjection
que quel comme
…wyrażający zdumienie nad czymś

alegoreza ˌalɛɡɔˈrɛza n
allégorisme
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dwustopniowy sposób interpretacji znaków polegający na odczytywaniu najpierw znaczenia dosłownego, a później głębszego;

alegoria ˌalɛˈɡɔrʲja n
allégorie
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nawiązanie do czegoś/kogoś, przywołanie przekazane nie wprost, ale metaforycznie, za pomocą wypowiedzi zaszyfrowanej w przypowieści;

alegorycznie ˌalɛɡɔˈrɨt͡ʃʲɲɛ adv
allégoriquement
przenośnie, w sposób alegoryczny

alegoryczny ˌalɛɡɔˈrɨt͡ʃnɨ adj
allégorique
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) taki, który ma poza znaczeniem dosłownym stały umowny sens przenośny

aleja aˈlɛja n
allée
szeroka, reprezentacyjna ulica
avenue allée
droga wysadzana po obu stronach drzewami lub krzewami;

alejka aˈlɛjka n
petite allée
(zdrobniale) od: aleja

aleksandryjczyk ˌalɛksãnˈdrɨjt͡ʃɨk n
Alexandrin
mieszkaniec Aleksandrii (miasta w Egipcie)

aleksandryjka ˌalɛksãnˈdrɨjka n
Alexandrine
mieszkanka Aleksandrii (miasta w Egipcie)

aleksandryjski ˌalɛksãnˈdrɨjsʲci adj
alexandrin
dotyczący Aleksandrii (miasta w Egipcie)

aleksandryt n
alexandrite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, rzadka, przezroczysta odmiana chryzoberylu;

aleksytymia n
alexithymie
(psychologia, psychologiczny) niezdolność do rozumienia lub identyfikowania emocji oraz ich nazywania i wyrażania;

alemański adj
alémanique
(historia, historyczny, historycznie) związany z Alemanami (Alamanami)
związany z Alemanią

alemański n
alémanique
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa języka (względnie dialektu) używanego w Szwabii, Badenii, Alzacji i niemieckojęzycznej części Szwajcarii

alembik aˈlɛ̃mbʲik n
alambic
(dawniej, dawny) sprzęt laboratoryjny w postaci szklanego lub metalowego naczynia – zbiornika, zakończonego szyjką, w której osadzano korek lub specjalną głowicę z wychodzącą z niej zagiętą rurką; służy do destylacji; ; (zobacz) też alembik w Encyklopedii staropolskiej

alensoński adj
alençonnais
związany z Alençon, dotyczący Alençon

alepski adj
alepin alépin
związany z Aleppo, dotyczący Aleppo

alergen aˈlɛrɡɛ̃n n
allergène
(medycyna, medyczny) antygen (czynnik) zewnątrzpochodny, który wywołuje reakcję alergiczną;

alergia aˈlɛrʲɟja n
allergie
(medycyna, medyczny) uczulenie, nadmierna reakcja organizmu na jakiś czynnik;

alergiczny ˌalɛrʲˈɟit͡ʃnɨ adj
allergique
związany z alergią

alergologia ˌalɛrɡɔˈlɔɟja n
allergologie
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się badaniem, leczeniem i zapobieganiem alergii;

alergologiczny adj
allergologique
(medycyna, medyczny) związany z alergologią, dotyczący alergologii

aleucki adj
aléoutien
związany z Aleutami (Wyspami Aleuckimi) lub Aleutami (ludźmi)

ależ ˈalɛʃ interjection
voilà
wykrzyknik stosowany dla wyrażenia protestu, braku zgody

ależ ˈalɛʃ particle
mais
podkreślenie kontrastu z wcześniejszą wypowiedzią

alfa ˈalfa n
alpha
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa pierwszej litery alfabetu greckiego, α;

alfa i omega ˈalfa ˌi‿ɔ̃ˈmɛɡa n
alpha et oméga l'alpha et l'oméga
(przenośnie, przenośnia) początek i koniec

alfabet alˈfabɛt n
alphabet abc
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór wszystkich liter ułożony w ogólnie przyjętym porządku;

alfabetycznie ˌalfabɛˈtɨt͡ʃʲɲɛ adv
alphabétiquement
w sposób alfabetyczny, zgodnie z kolejnością liter w alfabecie

alfabetyczny ˌalfabɛˈtɨt͡ʃnɨ adj
alphabétique abécédaire
ułożony w kolejności zgodnej z układem liter w alfabecie
odnoszący się do alfabetu, związany z alfabetem

alfanumeryczny adj
alphanumérique
(informatyka, informatyczny) zawierający lub wykorzystujący litery i cyfry

alfons ˈalfɔ̃w̃s n
alphonse
(potocznie, potoczny) (pospolicie) mężczyzna żyjący z cudzej prostytucji, zabierający prostytutce część jej dochodu w zamian za ochronę

alga ˈalɡa n
algue
(zobacz) glon

algebra alˈɡɛbra n
algèbre
jeden z działów matematyki;
(matematyka, matematyczny) zbiór z określonymi na nim działaniami (struktura algebraiczna);

algebraiczny adj
algébrique
dotyczący algebry

algierski alʲˈɟɛrsʲci adj
algérien
odnoszący się do państwa Algieria
algérois
odnoszący się do miasta Algier

algofobia ˌalɡɔˈfɔbʲja n
algophobie
(psychologia, psychologiczny) nieuzasadniony lęk przed bólem;

algolagnia ˌalɡɔˈlaɟɲja n
algolagnie
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie seksualne polegające na osiąganiu satysfakcji poprzez zadawanie bólu i cierpienia sobie lub innej osobie;

algologiczny adj
algologique
(botanika, botaniczny) związany z algologią

algonkiński adj
algonquien
związany z Algonkinami, dotyczący Algonkinów

algorytm algɔˈrɨtmɨ alˈɡɔrɨtm̥ n
algorithme
(informatyka, informatyczny) sformalizowany zapis sposobu postępowania w określonej sytuacji, przepis;

algorytmiczny adj
algorithmique
związany z algorytmami, algorytmiką, dotyczący algorytmów, algorytmiki

alians ˈalʲjãw̃s n
alliance
przymierze między państwami

aliant n
allié
(historia, historyczny, historycznie) państwo opozycyjne w stosunku do Niemiec w I i II wojnie światowej
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) stojący po tej samej stronie w działaniach wojennych

alibi aˈlʲibʲi n
alibi
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezbity dowód czyjejś nieobecności w miejscu przestępstwa w czasie jego popełnienia;

alif n
alif
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa pierwszej litery alfabetu arabskiego, ا;

aligator ˌalʲiˈɡatɔr n
aligator alligator
(herpetologia, herpetologiczny) wodny, drapieżny gad z rodziny Alligatoridae, o szerokim pysku, mylony często z krokodylem;

alija n
alya
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) migracja Żydów do Palestyny, a po 1948 roku do współczesnego Izraela;

alimentacja n
alimentation
płacenie alimentów

alimenty ˌalʲĩˈmɛ̃ntɨ n
aliment pension alimentaire
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) regularne, obligatoryjne świadczenia, na ogół pieniężne, na rzecz osób fizycznych, do których zobowiązywane są na drodze prawnej inne osoby fizyczne;

aliteracja ˌalʲitɛˈrat͡sʲja n
allitération
(językoznawstwo, językoznawczy) powtórzenie jednej lub kilku głosek na początku lub w akcentowanych pozycjach kolejnych wyrazów tworzących zdanie lub wers;

alizaryna ˌalʲizaˈrɨ̃na n
alizarine
(chemia, chemiczny) cenny, czerwony barwnik zaprawowy stosowany w analizie chemicznej;

alka ˈalka n
Alcidé pingouin
(ornitologia, ornitologiczny) Alca torda, ptak morski gnieżdżący się na wybrzeżach Atlantyku;

alkaliczność ˌalkaˈlʲit͡ʃnɔɕt͡ɕ n
alcalinité
(chemia, chemiczny) (biochemia, biochemiczny) (zobacz) zasadowość

alkaliczny adj
alcalin
(chemia, chemiczny) dotyczący alkaliów

alkan ˈalkãn n
alcane
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, łańcuchowy węglowodór nasycony, w którym występują wyłącznie pojedyncze wiązania chemiczne;

alken ˈalkɛ̃n n
alcène
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy węglowodorów nienasyconych, w którym występuje jedno podwójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla;

alkierz ˈalʲcɛʃ n
avant-corps
(architektura, architektoniczny) wysunięty narożnik budynku z wydzielonym dachem;

alkin ˈalʲcĩn n
alcyne
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, w którym występują przynajmniej jedno potrójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla;

alkohol alˈkɔxɔl n
alcool
(chemia, chemiczny) grupa związków chemicznych, pochodnych węglowodoru, w których cząsteczce jeden lub kilka atomów wodoru zastąpiono grupą hydroksylową (-OH);
(spożywczy) każdy napój, który zawiera minimum 0,5% alkoholu etylowego;

alkohol salicylowy n
alcool 2-hydroxybenzylique alcool o-hydroxybenzylique alcool salicylique
(chemia, chemiczny) związek organiczny o właściwościach przeciwbólowych i przeciwgorączkowych;

alkoholiczka ˌalkɔxɔˈlʲit͡ʃka n
alcoolique
kobieta, która cierpi na alkoholizm

alkoholik ˌalkɔˈxɔlʲik n
alcoolique
osoba, która cierpi na alkoholizm

alkoholiza n
alcoolyse
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna podwójnej wymiany, zachodząca między alkoholem a innym związkiem organicznym, najczęściej estrem

alkoholizm ˌalkɔˈxɔlʲism̥ n
alcoolisme
(medycyna, medyczny) nałóg alkoholowy, choroba polegająca na odczuwaniu potrzeby picia napojów alkoholowych;
(socjologia, socjologiczny) zjawisko społeczne, groźne w skutkach, polegające na zwiększaniu się liczby osób uzależnionych od alkoholu i pijących nałogowo

alkoholowe zapalenie wątroby n
hépatite alcoolique
(medycyna, medyczny) stan chorobowy wywołany przewlekłym nadużywaniem alkoholu, prowadzącym do zmian zapalno-martwiczych w wątrobie;

alkoholowy ˌalkɔxɔˈlɔvɨ adj
alcoolique alcoolisé
zawierający alkohol; związany z alkoholem

alkomat n
alcootest alcotest
urządzenie służące do określania ilościowej zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu;

alkowa alˈkɔva n
alcôve
(przestarzałe, przestarzały) (architektura, architektoniczny) wnęka sypialni z łożem małżeńskim, zazwyczaj bez okna; ; (zobacz) też alkowa w Encyklopedii staropolskiej

allel ˈalːɛl n
allèle
(biologia, biologiczny) jedna z wersji genu w określonym miejscu chromosomu powodująca zmienność cechy;

alleluja ˌalːɛˈluja interjection
alléluia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w liturgii judaistycznej i chrześcijańskiej: okrzyk radości i triumfu zaczynający lub kończący psalmy i pieśni, szczególnie wielkanocne; wezwanie do złożenia hołdu Bogu; ; (zobacz) też aleluja w Encyklopedii staropolskiej

allochoria n
allochorie
(botanika, botaniczny) rozprzestrzenianie diaspor przy pomocy czynników zewnętrznych;

almanach alˈmãnax n
almanach
rodzaj publikacji;

almandyn n
almandin
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, granat o czerwonym kolorze, także z odcieniem niebieskawym, wykorzystywany w jubilerstwie, o składzie chemicznym: Fe3Al2(SiO4)3

almucja n
aumuce aumusse
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (krawiectwo) futrzana peleryna noszona dawniej przez osoby duchowne

aloes aˈlɔɛs n
aloès
(botanika, botaniczny) Aloë L., rodzaj sukulentów liściowych;

alofon aˈlɔfɔ̃n n
allophone
(językoznawstwo, językoznawczy) wariant fonemu, inaczej: alofony to głoski reprezentujące ten sam fonem

alokacja ˌalɔˈkat͡sʲja n
allocation
(ekonomia, ekonomiczny) rozdzielenie środków produkcyjnych lub pieniędzy na różne cele, inne niż dotychczasowe
planowe rozdysponowanie czegoś;

alokazja n
alocasia
(botanika, botaniczny) Alocasia (Schott) G. Don, rodzaj roślin z rodziny obrazkowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju alokazji (1.1)

alokucja n
allocution
uroczysta przemowa;

alopata ˌalɔˈpata n
allopathe allopathiste
(medycyna, medyczny) lekarz stosujący alopatię

alopatia n
allopathie
(medycyna, medyczny) metoda leczenia za pomocą środków wywołujących efekty przeciwne niż choroba;

alopatyczny adj
allopathique
(medycyna, medyczny) związany z alopatią

alotropia ˌalɔˈtrɔpʲja n
allotropie
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) zjawisko występowania, w tym samym stanie skupienia, różnych odmian tego samego pierwiastka chemicznego różniących się właściwościami fizycznymi i chemicznymi;

aloza aˈlɔza n
alose
(ichtiologia, ichtiologiczny) Alosa alosa, planktonożerna ryba na tarło wędrująca z mórz lub Atlantyku do rzek;

alpaka alˈpaka n
alpaca alpaga
(zoologia, zoologiczny) Vicugna pacos, południowoamerykański, udomowiony gatunek lamy;

alpejski alˈpɛjsʲci adj
alpestre
związany z orogenezą alpejską
alpin
związany z Alpami, dotyczący Alp

alpensztok n
alpenstock
(turystyka, turystyczny) żerdź o długości od 1,5 do ponad 2,5 metra, zaopatrzona z jednej strony w grot, używana przez turystów wędrujących po górach;

alpinista ˌalpʲĩˈɲista n
alpiniste
osoba uprawiająca alpinizm;

alpinizm alˈpʲĩɲism̥ n
alpinisme
(dosłownie) uprawiana w Alpach wspinaczka górska

alprazolam n
alprazolam
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) anksjolityk z grupy benzodiazepin o szybkim, krótkotrwałym działaniu;

alt alt n
alto
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (potocznie, potoczny) instrument grający w skali altu (1.2)
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) linia melodyczna (głos, partia utworu) między sopranem a tenorem
alto contralto
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niski głos żeński, męski lub chłopięcy;
alto
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (potocznie, potoczny) osoba z takim głosem

altana alˈtãna n
tonnelle gazébo
lekki, niewielki ogrodowy budynek;

alteracja n
altération
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) podwyższenie lub obniżenie dźwięku należącego do skali lub akordu

alternator ˌaltɛrˈnatɔr n
alternateur
(motoryzacja) prądnica prądu przemiennego;

alternatywa ˌaltɛrnaˈtɨva n
alternative
(logika, logiczny) suma logiczna; zdanie złożone współrzędnie, prawdziwe, gdy jedno ze zdań składowych jest prawdziwe;
(potocznie, potoczny) sytuacja konieczności wyboru między dwiema wykluczającymi się możliwościami

alternatywny adj
alternatif
taki, który daje możność wyboru jednej z dwóch wykluczających się możliwości

altowiolinista ˌaltɔvʲjɔlʲĩˈɲista n
altiste
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) człowiek grający na altówce

altowiolista ˌaltɔvʲjɔˈlʲista n
altiste
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na altówce

altruista ˌaltruˈ<sup>j</sup>ista n
altruiste
osoba bezinteresownie służąca innym, poświęcająca się ich sprawom

altruistyczny ˌaltru<sup>j</sup>iˈstɨt͡ʃnɨ adj
altruiste
właściwy altruizmowi lub altruiście – osobie pomagającej, myślącej o innych; przeciwny wobec egoizmu

altruizm alˈtru<sup>j</sup>ism̥ n
altruisme
bezinteresowna chęć służenia innym ludziom, poświęcenia się ich sprawom;

altówka alˈtufka n
alto
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) smyczkowy instrument muzyczny;

aluzja aˈluzʲja n
allusion
wzmianka mająca wywołać skojarzenie z czymś, o czym się nie chce lub o czym nie można powiedzieć wprost

aluzyjny adj
allusif
związany z aluzją; zawierający aluzje lub posługujący się aluzjami; będący aluzją

alzacki alˈzat͡sʲci adj
alsacien
związany z Alzacją

amaksofobia n
amaxophobie
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) zaburzenie lękowe polegające na obawie przed jazdą samochodem;

amalfitanin n
Amalfitain
mieszkaniec Amalfi, osoba z tego miasta

amalfitański adj
amalfitain
związany z miastem Amalfi

amalgamat n
amalgame
(metaloznawstwo, metalurgia) stop rtęci z innym metalem;
(przenośnie, przenośnia) mieszanina różnych elementów

amant ˈãmãnt n
amant ami
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) lub (ironicznie) kochanek lub adorator
jeune premier
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) aktor specjalizujący się w rolach kochanków, uwodzicieli

amantadyna n
amantadine
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny z grupy amin, pochodna adamantanu;

amarneński adj
amarnien
(starożytność) związany z okresem panowania faraona Echnatona i jego bezpośrednich następców lub ze stanowiskiem archeologicznym Tell el-Amarna

amarylis ˌãmaˈrɨlʲis n
amaryllis
(botanika, botaniczny) Amaryllis L., monotypowy rodzaj roślin z rodziny amarylkowatych;

amator ãˈmatɔr n
amateur
miłośnik, ktoś oddany czemuś
dilettante
ktoś, kto wykonuje coś kiepsko i niefachowo

amatorski adj
amateur
taki, który jest nieudolny, niefachowy

amazonit ˌãmaˈzɔ̃ɲit n
amazonite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał w kolorze zielonym, występujący głównie w skałach magmowych, używany w jubilerstwie jako kamień ozdobny;

amazonka ˌãmaˈzɔ̃nka n
Amazone
(sport, sportowy) kobieta jeżdżąca konno, uprawiająca hippikę

amazoński ˌãmaˈzɔ̃j̃sʲci adj
amazonien
(geografia, geograficzny) związany z Amazonią

ambaje n
absurdités fariboles non-sens
(dawniej, dawny) brednie, niedorzeczności, androny, przywidzenia, mrzonki

ambaras ãmˈbaras n
embarras
(książkowy) trudna, kłopotliwa sytuacja

ambasada ˌãmbaˈsada n
ambassade
stała instytucja (misja dyplomatyczna) o najwyższej randze, utrzymywana przez państwo w innym kraju lub przy organizacji międzynarodowej;
wydzielony budynek lub teren, gdzie mieści się ambasada (1.1)
gwara więzienna brzuch, żołądek

ambasador ˌãmbaˈsadɔr n
ambassadeur
(administracja) (urzędowy) przedstawiciel dyplomatyczny państwa lub organizacji międzynarodowej

ambasador dobrej woli n
ambassadeur de bonne volonté
(społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) honorowa funkcja reprezentacyjna niektórych organizacji międzynarodowych przyznawana osobistościom zaangażowanym w rozwiązywanie globalnych problemów społecznych

ambicja ãmˈbʲit͡sʲja n
ambition
pragnienie osiągnięcia czegoś trudnego

ambitendencja n
ambitendance
(psychologia, psychologiczny) skłonność do występowania sprzecznych lub przeciwstawnych zachowań, sprzeczność dążeń;

ambitny ãmˈbʲitnɨ adj
ambitieux
taki, który w swoim działaniu kieruje się ambicją

ambiwalencja ˌãmbʲivaˈlɛ̃nt͡sʲja n
ambivalence
współistnienie sprzecznych uczuć, postaw lub opinii

amblygonit n
amblygonite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy fosforanów, kruchy, przezroczysty, trudno rozpuszcza się w kwasach;

ambona ãmˈbɔ̃na n
chaire
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce służące kapłanom do czytania tekstów liturgicznych, głoszenia kazań; ; (zobacz) też ambona w Encyklopedii staropolskiej
mirador
(łowiectwo, łowiecki) obiekt w kształcie wieżyczki, służący do polowań na zwierzynę;

ambulans ãmˈbulãw̃s n
ambulance
środek transportu przeznaczony do przewozu chorych lub rannych;
fourgon
ruchoma placówka jakiejś instytucji umieszczona w odpowiednio przystosowanym pojeździe

ambulatorium ˌãmbulaˈtɔrʲjũm n
ambulatoire
(medycyna, medyczny) miejsce lekarskiej pomocy doraźnej przy szpitalu, sanatorium lub w zakładzie pracy;

ambulatoryjny ˌãmbulatɔˈrɨjnɨ adj
ambulatoire
(medycyna, medyczny) wykonywany w ambulatorium lub dla ambulatorium przeznaczony

ameba ãˈmɛba n
amibe
(biologia, biologiczny) pierwotniak posiadający zmienny kształt, poruszający się poprzez wysuwanie nibynóżek;

amen ˈãmɛ̃n interjection
amen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) …używany na zakończenie chrześcijańskiej modlitwy

amenorrhea n
aménorrhée
(medycyna, medyczny) brak miesiączki

ameryk ãˈmɛrɨk n
américium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Am i liczbie atomowej 95;

amerykanizacja ˌãmɛrɨkãɲiˈzat͡sʲja n
américanisation
wprowadzanie lub naśladowanie stylu życia, zwyczajów panujących w Stanach Zjednoczonych;

amerykanizm ˌãmɛrɨˈkãɲism̥ n
américanisme
cechy charakterystyczne dla kultury Stanów Zjednoczonych Ameryki

amerykanizować v
américaniser
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucać kulturę amerykańską, przeprowadzać amerykanizację

amerykański ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci adj
américain
dotyczący Ameryki (kontynentu)
américain états-unien
dotyczący Stanów Zjednoczonych Ameryki

amerykański Staffordshire terrier n
American Staffordshire terrier
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy terierów w typie bull;

ametyst ãˈmɛtɨst n
améthyste
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, kamień półszlachetny, fioletowa lub purpurowa, przezroczysta odmiana krzemionki SiO2;

amfetamina ˌãw̃fɛtãˈmʲĩna n
amphétamine
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o silnym działaniu psychotropowym i pobudzającym ośrodkowy układ nerwowy;

amfibia ãw̃ˈfʲibʲja n
amphibie
(motoryzacja) pojazd lądowo-wodny, stosowany głównie przez wojsko lub służby ratownicze

amfibolit n
amphibolite
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna barwy ciemnozielonej lub ciemnoszarej, masywna i bardzo zwięzła;

amfilada n
enfilade
(architektura, architektoniczny) ciąg pomieszczeń ułożonych jedno za drugim, połączonych przejściami umieszczonymi w jednej linii;

amfiteatr ˌãw̃fʲiˈtɛatr̥ n
amphitéatre amphithéâtre
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) odkryta budowla o kształcie elipsy lub koła z areną lub sceną pośrodku i wznoszącą się wokół niej schodkową widownią; ; (zobacz) też amfiteatr w Encyklopedii staropolskiej

amfora ãw̃ˈfɔra n
amphore
wysokie, smukłe naczynie gliniane o wydłużonym brzuścu z dwoma umieszczonymi symetrycznie po bokach uchwytami;

amforyczny adj
amphorique
(medycyna, medyczny) przypominający dźwięk powstający podczas dmuchania w szyjkę szklanej butelki, wskazujący na istnienie jamy w płucach

amharski ãmˈxarsʲci adj
amharique
związany z Amharami, dotyczący Amharów

amharski ãmˈxarsʲci n
amharique
(językoznawstwo, językoznawczy) język semicki będący językiem oficjalnym Etiopii;

amieński adj
amiénois
(rzadki, rzadko używany) związany z Amiens, dotyczący Amiens

aminokwas ˌãmʲĩˈnɔkfas n
acide aminé aminoacide
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, materiał budulcowy białek;

aminokwas egzogenny ˌãmʲĩˈnɔkfas ˌɛɡzɔˈɡɛ̃nːɨ n
acide aminé essentiel
aminokwas, który nie może być syntetyzowany w organizmie ludzkim i musi być dostarczany w pożywieniu

amiotrofia n
amyotrophie
utrata masy mięśniowej

amisz n
Amish
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek chrześcijańskiej wspólnoty protestanckiej w USA, wywodzącej się ze Szwajcarii;

amnestia ãmˈnɛstʲja n
amnistie
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) darowanie lub złagodzenie kar dla niektórych skazanych;

amnestionować ˌãmnɛstʲjɔ̃ˈnɔvat͡ɕ v
amnistier
udzielać / udzielić amnestii

amnezja ãmˈnɛzʲja n
amnésie
(medycyna, medyczny) zanik pamięci

amniocenteza n
amniocentèse
(medycyna, medyczny) pobranie próbek płynu owodniowego pod kontrolą USG, przez nakłucie jamy owodni w macicy ciężarnej

amoksycylina n
amoxicilline
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) antybiotyk będący półsyntetyczną pochodną penicyliny (z grupy aminopenicylin)

amoniak ãˈmɔ̃ɲak n
ammoniac ammoniaque
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny, związek azotu z wodorem, bezbarwny gaz o ostrym zapachu;

amoralista ˌãmɔraˈlʲista n
amoraliste
mężczyzna odrzucający normy moralne i etyczne

amoralizm ˌãmɔˈralʲism̥ n
amoralisme
pogląd odrzucający normy moralne i etyczne

amoralny adj
amoral immoral
niezgodny z zasadami postrzeganymi w danej społeczności za dobre i słuszne

amorficzny ˌãmɔrˈfʲit͡ʃnɨ adj
amorphe
bezkształtny, niemający określonej budowy

amortyzacja n
amortissement
(ekonomia, ekonomiczny) stopniowa utrata wartości środków trwałych wskutek ich zużywania się oraz koszt związany ze stopniowym zużywaniem się środków trwałych

amortyzator ˌãmɔrtɨˈzatɔr n
amortisseur
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do łagodzenia skutków wstrząsów, uderzeń, drgań, natężenia dźwięku w pojazdach lub maszynach;

amortyzować ˌãmɔrtɨˈzɔvat͡ɕ v
amortir
(technologia, technika, techniczny) łagodzić w różny sposób i za pomocą różnych urządzeń wstrząsy i uderzenia w pojazdach, maszynach itp.

amper ˈãmpɛr n
ampère
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) podstawowa jednostka natężenia prądu elektrycznego w układzie SI, oznaczana symbolem A;

amperogodzina ãmˈpɛrɔɡɔˈd͡ʑĩna n
ampèreheure ampère-heure
(elektryczność) jednostka pojemności elektrycznej, równa ilości energii jaką w ciągu godziny przenosi prąd elektryczny o natężeniu 1 ampera;

amperomierz ˌãmpɛˈrɔ̃mʲjɛʃ n
ampèremètre
(metrologia, metrologiczny) (elektryczność) przyrząd do pomiaru natężenia prądu elektrycznego;

amplituda ˌãmplʲiˈtuda n
amplitude
(fizyka, fizyczny) największe wychylenie cechy, funkcji, charakterystyki okresowo zmiennej;

amputacja ˌãmpuˈtat͡sʲja n
amputation
(medycyna, medyczny) operacyjne lub wypadkowe usunięcie części lub całego narządu, zwykle kończyny;

amputować ˌãmpuˈtɔvat͡ɕ v
amputer
dokonywać amputacji

ampułka ãmˈpuwka n
ampoule burette
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) szklany hermetycznie zamknięty pojemnik z jednorazową dawką leku;

amsterdamski ˌãmstɛrˈdãmsʲci adj
amstellodamien amstellodamois
odnoszący się do Amsterdamu (miasta w Holandii)

amulet ãˈmulɛt n
amulette porte-bonheur
(ezoteryka) przedmiot, który ma w magiczny sposób chronić swojego właściciela przed czarami, nieszczęściami lub złem;

amunicja ˌãmũˈɲit͡sʲja n
munition
(potocznie, potoczny) naboje do broni palnej

anabioza n
anabiose
(biologia, biologiczny) odwracalny stan pozornej śmierci, krańcowego obniżenia aktywności życiowej organizmu;

anachorecki adj
anachorétique
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z anachoretą, dotyczący anachorety lub anachoretyzmu

anachroniczny adj
anachronique
niezgodny z duchem czasu lub obecnym stanem wiedzy

anachronizm ˌãnaxˈrɔ̃ɲism̥ n
anachronisme
błąd chronologiczny, polegający na umiejscawianiu w dziele przedmiotu, zjawiska, zachowania itp., które miało miejsce w innym czasie: po lub przed;

anadromiczny adj
anadrome
(ichtiologia, ichtiologiczny) taki, który odbywa wędrówkę w górę rzeki

anafilaksja ˌãnafʲiˈlaksʲja n
anaphylaxie
(medycyna, medyczny) rodzaj ogólnoustrojowej reakcji alergicznej typu natychmiastowego, która ma miejsce po ekspozycji na alergen;

anafilaktyczny adj
anaphylactique
(medycyna, medyczny) związany z anafilaksją, dotyczący anafilaksji

anaforeza n
anaphorèse
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) zjawisko zachodzące w płynach pod wpływem pola elektrycznego, polegające na ruchu ujemnie naładowanych cząstek w kierunku anody

anaglif ãˈnaɡlʲif n
anaglyphe
jeden z typów rysunku lub fotografii stereoskopowej, dający złudzenie trójwymiaru podczas oglądania za pomocą specjalnych, najczęściej czerwono-niebieskich, okularów;

anagram ãˈnaɡrãm n
anagramme
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zespół wyrazów, powstały przez zmianę kolejności liter innego wyrazu lub zespołu wyrazów;

anakreontyk ˌãnakrɛˈɔ̃ntɨk n
vers anacréontique
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wiersz o tematyce biesiadnej, wesołej lub rubasznej;

analcym n
analcime
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady krzemianów, zaliczany do grupy zeolitów;

analfabeta ˌãnalfaˈbɛta n
analphabète
(edukacja, edukacyjny) człowiek dorosły nieumiejący czytać ani pisać, czyli nieznający alfabetu
analphabète secondaire
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) ktoś zupełnie nieznający się na czymś

analfabetyzm n
analphabétisme
(edukacja, edukacyjny) brak umiejętności czytania i / lub pisania;

analfabetyzm funkcjonalny n
illettrisme fonctionnel
niezdolność rozumienia sensu tekstów pisanych występujących w codziennym otoczeniu, nieumiejętność pojmowania i wypełniania dokumentów oraz formularzy a także wykonywania prostych obliczeń arytmetycznych

analgezja n
analgie analgésie
(medycyna, medyczny) niewrażliwość na ból z zachowaniem innych rodzajów czucia;

analityczny ˌãnalʲiˈtɨt͡ʃnɨ adj
analytique
związany z analizą

analityk ˌãnaˈlʲitɨk n
analyste
specjalista zajmujący się analizą danych i wysuwaniem prognoz w obrębie konkretnej dziedziny wiedzy

analiza ˌãnaˈlʲiza n
analyse
badanie danych cech, części, elementów, struktury jakiegoś przedmiotu, pojęcia, zjawiska;

analizować ˌãnalʲiˈzɔvat͡ɕ v
analyser examiner
przeprowadzać proces analizy

analogia ˌãnaˈlɔɟja n
analogie
podobieństwo danych rzeczy, sytuacji, zjawisk pod jakichś względem;

analogicznie adv
de manière analogue
w sposób analogiczny

anamneza ˌãnãmˈnɛza n
anamnèse
(medycyna, medyczny) wywiad lekarski na temat m.in. historii choroby,

ananas ãˈnãnas n
ananas
(botanika, botaniczny) Ananas Mill., rodzaj roślin z rodziny bromeliowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owocostan rośliny z rodzaju ananasów (1.1)
gredin jojo
(potocznie, potoczny) o niegrzecznym dziecku

ananim ãˈnãɲĩm n
ananyme anacyclique
rodzaj pseudonimu; nazwisko autora zapisane w szyku odwróconym;

anaplazmoza n
anaplasmose
(medycyna, medyczny) choroba wywołana przez bakterie Anaplasma przenoszone przez kleszcze z rodzaju Ixodes, które namnażają się w granulocytach

anarchia ãˈnarxʲja n
anarchie
forma struktury społeczno-politycznej, w której nie ma żadnej ukonstytuowanej władzy;
(potocznie, potoczny) chaos organizacyjny w instytucji, organizacji lub społeczności

anarchiczny adj
anarchique
związany z anarchią

anarchista ˌãnarˈxʲista n
anarchiste
zwolennik anarchizmu

anarchistyczny ˌãnarxʲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
anarchique
związany z anarchizmem

anarchizm ãˈnarxʲism̥ n
anarchisme
ruch społeczny i ideologia głosząca likwidację państwa oraz postulująca nieograniczoną wolność za nadrzędną wartość;

anataz n
anatase
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana polimorficzna dwutlenku tytanu;

anatema ˌãnaˈtɛ̃ma n
anathème
(kościelny) klątwa kościelna, wyklęcie, wykluczenie ze społeczności; potępienie poglądów heretyckich;

anatolian ˌãnaˈtɔlʲjãn n
berger d'Anatolie
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy molosów;

anatom ãˈnatɔ̃m n
anatomiste
uczony lub lekarz zajmujący się anatomią

anatomia ˌãnaˈtɔ̃mʲja n
anatomie
(biologia, biologiczny) budowa organizmów żywych
(biologia, biologiczny) nauka o anatomii (1.1);

anatomiczny ˌãnatɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ adj
anatomique
związany z anatomią, dotyczący anatomii

anchois ãw̃ʃuˈ<sup>w</sup>a n
anchois
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) określenie przetworów z solonych sardeli europejskiej, zwykle intensywnych, ostrych w smaku, w postaci fileta, koreczka lub pasty, niekiedy podfermentowanych;

ancien régime n
Ancien Régime
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) absolutystyczny system społeczno-polityczny istniejący we Francji przed rewolucją francuską;

andaluzyjski ˌãndaluˈzɨjsʲci adj
andalou
związany z Andaluzją, wywodzący się z Andaluzji

andaluzyjski ˌãndaluˈzɨjsʲci n
andalou
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt andaluzyjski języka hiszpańskiego

andaluzyt ˌãndaˈluzɨt n
andalousite
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał należący do grupy krzemianów;

andegaweński adj
angevin
związany z Andegawenią, dotyczący Andegawenii

andezytowy adj
andésitique
(mineralogia, mineralogiczny) związany z andezytem, dotyczący andezytu

andorski ãnˈdɔrsʲci adj
andorran
odnoszący się do Andory (państwa)

androcentryzm n
androcentrisme
stawianie pierwiastka męskiego w centrum uwagi;

androfobia n
androphobie
(psychologia, psychologiczny) irracjonalny, chorobliwy lęk przed mężczyznami

androgen ãnˈdrɔɡɛ̃n n
androgène
(fizjologia, fizjologiczny) hormon płciowy o działaniu maskulinizującym, fizjologicznie występujący u mężczyzn i w małych stężeniach u kobiet;

androgyne ˌãndrɔˈɡɨ̃nɛ n
androgyne
(seksuologia, seksuologiczny) osoba o cechach płciowych mężczyzny i kobiety

android ãnˈdrɔ<sup>j</sup>it n
androïde
robot mający postać człowieka;

androlog ãnˈdrɔlɔk n
andrologue
(medycyna, medyczny) lekarz, specjalista andrologii

andrologia ˌãndrɔˈlɔɟja n
andrologie
(medycyna, medyczny) specjalność medyczna zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób męskiego układu płciowego;

androsteron n
androstérone
(biochemia, biochemiczny) męski hormon płciowy

andrzejki ãnˈḍʒɛjci n
fête à la veille de la Saint-André
wieczór 29 listopada, w wigilię dnia św. Andrzeja

andyjski ãnˈdɨjsʲci adj
andin
związany z Andami, dotyczący Andów

anegdota ˌãnɛɡˈdɔta n
anecdote
krótkie, zabawne opowiadanie o prawdziwym wydarzeniu z czyjegoś życia

aneks ˈãnɛks n
annexe
dodatek do publikacji

aneksja ãˈnɛksʲja n
annexion
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zagarnięcie, włączenie siłą do swojego państwa terytorium innego państwa lub jego części;

aneksjonistyczny adj
annexionniste
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z aneksjonizmem, aneksjonistami, siłowym powiększaniem obszaru państwa kosztem terytoriów ościennych

anektować ˌãnɛkˈtɔvat͡ɕ v
annexer incorporer rattacher
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zagarniać terytorium innego państwa; dokonywać aneksji

anemiczny adj
anémique
(medycyna, medyczny) dotyczący anemii, właściwy anemii

anemo- ãˈnɛ̃mɔ prefix
anémo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z wiatrem

anemologia ˌãnɛ̃mɔˈlɔɟja n
anémologie
(meteorologia, meteorologiczny) nauka o wiatrach

anemometr ˌãnɛ̃ˈmɔ̃mɛtr̥ n
anémomètre
(technologia, technika, techniczny) (meteorologia, meteorologiczny) przyrząd do pomiaru prędkości gazów

anemometria ˌãnɛ̃mɔ̃ˈmɛtrʲja n
anémométrie
(meteorologia, meteorologiczny) pomiar kierunku i prędkości wiatru

anemoskop n
anémoscope
(meteorologia, meteorologiczny) przyrząd wskazujący kierunek wiatru

anepigraf ˌãnɛˈpʲiɡraf n
anépigraphe
(książkowy) dzieło nieposiadające tytułu

anestezjolog ˌãnɛstɛˈzʲjɔlɔk n
anesthésiste
(medycyna, medyczny) (potocznie, potoczny) lekarz wykonujący i kontrolujący znieczulenie
(medycyna, medyczny) lekarz specjalizujący się w anestezjologii;

anestezjologia n
anesthésiologie
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się przygotowaniem chorego do operacji, przeprowadzaniem i kontrolą znieczulenia;

anestezjologiczny adj
anesthésiologique
(medycyna, medyczny) związany z anestezjologią lub anestezjologami

angażować v
embaucher
przyjmować do pracy
enrôler recruter
włączać do uczestnictwa
engager
włączać się w coś

angerski adj
angevin
związany z Angers, dotyczący Angers

angielski ãŋʲˈɟɛlsʲci adj
anglais anglaise
odnoszący się do Anglii; związany z Anglią, z Anglikami

angielski ãŋʲˈɟɛlsʲci n
anglais anglaise
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Wielkiej Brytanii i wielu innych krajach;

angina ãŋʲˈɟĩna n
angine tonsillite
(medycyna, medyczny) ostre zapalenie migdałków podniebiennych i błony śluzowej gardła;

angiografia ˌãŋʲɟɔˈɡrafʲja n
représentation vasculaire
(medycyna, medyczny) rentgenografia fragmentu układu krwionośnego;

angiologia ˌãŋʲɟɔˈlɔɟja n
angiologie
(medycyna, medyczny) nauka o naczyniach krwionośnych;

angiostenoza n
angiosténose
(medycyna, medyczny) zwężenie naczyń krwionośnych w wyniku zakrzepu lub zapalenia

anglicyzm ãŋˈɡlʲit͡sɨsm̥ n
anglicisme
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka angielskiego;

anglikanin ˌãŋɡlʲiˈkãɲĩn n
anglican
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca anglikanizmu

anglikanizm n
anglicanisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) gałąź chrześcijaństwa łącząca tradycję protestancką z katolicką, powstała w Anglii w XVI w., uznająca króla za zwierzchnika Kościoła;

anglikański adj
anglican
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z anglikanizmem

anglofil n
anglophile
(książkowy) miłośnik albo wielbiciel Anglii, Anglików lub angielskości

anglofilski adj
anglophile
związany z anglofilami lub anglofilią, dotyczący anglofilów lub anglofilii

anglofob n
anglophobe
osoba niechętna do wszystkiego co angielskie

anglofon n
anglophone
(książkowy) osoba mówiąca po angielsku

anglojęzyczny ˌãŋɡlɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ adj
anglophone
posługujący się językiem angielskim
taki, którego mieszkańcy posługują się językiem angielskim
spisany, stworzony w języku angielskim

angol ˈãŋɡɔl n
rosbif
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) Anglik

angolski ãŋˈɡɔlsʲci adj
angolais
odnoszący się do Angoli (państwa w Afryce)

angstrem ˈãŋkstrɛ̃m n
ångström
(fizyka, fizyczny) jednostka długości równa jednej dziesięciomiliardowej części metra;

anguilski adj
anguillais
związany z Anguillą, dotyczący Anguilli

anhedonia ˌãnxɛˈdɔ̃ɲja n
anhédonie
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) niezdolność do przeżywania przyjemnych uczuć;

ani ˈãɲi conjunction
ni
…występujący przed ostatnim członem zdania przeczącego

ani ˈãɲi particle
pas un
…wzmacniająca nacisk na słowo, przed którym występuje w zdaniu przeczącym

ani mru-mru ˈãɲi ˈmru‿mru idiom
chut motus
wykrzyknienie mające skłonić do zachowania ciszy lub tajemnicy

anielski ãˈɲɛlsʲci adj
angélique séraphique
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z aniołami

anihilacja n
annihilation
zniszczenie, unicestwienie

anikonizm n
aniconisme
(sztuka) powstrzymywanie się od tworzenia sztuki figuratywnej – ludzi i zwierząt

anilina ˌãɲiˈlʲĩna n
anilina
(chemia, chemiczny) oleista ciecz trująca;

animacja ˌãɲĩˈmat͡sʲja n
animation
rodzaj filmu, tworzonego techniką zdjęć poklatkowych, rejestrującego na pojedynczych klatkach filmu kolejne fazy ruchu;

animista ˌãɲĩˈmʲista n
animiste
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba wierząca w istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisująca duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom

animistyczny adj
animiste
związany z animizmem, właściwy animizmowi

animizm ãˈɲĩmʲism̥ n
animisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zespół wierzeń zakładający istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisujący duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom;

animowany adj
dessin animé
wykonany z poklatkowych rysunków

animozja n
animosité
niechęć lub niesnaska wywołana urazą

anion ˈãɲjɔ̃n n
anion
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) ujemnie naładowany jon;

anioł ˈãɲɔw n
ange
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) istota duchowa, nadprzyrodzona, pośrednik pomiędzy Bogiem a człowiekiem;
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) szlachetny, dobry człowiek

anizokoria n
anisocorie
(medycyna, medyczny) różna szerokość źrenic u tej samej osoby;

ankieta ãŋʲˈcɛta n
enquête sondage
(statystyka, statystyczny) zbieranie danych na jakiś temat za pomocą formularza
formulaire questionnaire
(dawniej, dawny) (urzędowy) sprawozdanie

ankieter ãŋʲˈcɛtɛr n
enquêteur
osoba, która zbiera informacje za pomocą ankiety

ankonka n
Ancônitaine
mieszkanka Ankony

ankończyk n
Ancônitain
mieszkaniec Ankony

ankoński adj
ancônitain
odnoszący się do Ankony, związany z Ankoną, pochodzący z Ankony

annały n
annales
dzieło historiograficzne będące chronologicznym zapisem ważnych dla danego dzieła wydarzeń;

anoda ãˈnɔda n
anode
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (elektryczność) elektroda przez którą ładunek ujemny opuszcza układ elektryczny lub, alternatywnie, przez którą do układu dostaje się ładunek dodatni;

anolis n
anolis
(herpetologia, herpetologiczny) nieduża nadrzewna jaszczurka występująca w Ameryce

anomalia ˌãnɔ̃ˈmalʲja n
anomalie
incydent nieprawidłowości, odchylenie od normy

anomalny adj
anomal
stanowiący anomalię, wyłamujący się od reguły

anonim ãˈnɔ̃ɲĩm n
lettre anonyme
list niezawierający podpisu lub informacji o nadawcy

anonimizacja ˌãnɔ̃ɲĩmʲiˈzat͡sʲja n
anonymisation
(informatyka, informatyczny) proces uniemożliwiający odkrycie tożsamości użytkownika sieci komputerowej

anonimowo adv
anonymement
w sposób anonimowy, nie podając imienia, nazwiska

anonimowość ˌãnɔ̃ɲĩˈmɔvɔɕt͡ɕ n
anonymat anonymité
cecha tego, kto jest anonimowy;

anonimowy ˌãnɔ̃ɲĩˈmɔvɨ adj
anonyme
o nieujawnionym nazwisku

anons ˈãnɔ̃w̃s n
annonce
podanie do publicznej wiadomości, w szczególności poprzez ogłoszenie w prasie

anorak ãˈnɔrak n
anorak
(etnografia, etnograficzny) eskimoski skafander wkładany przez głowę, wykonany z futra, płótna lub skóry;

anoreksja ˌãnɔˈrɛksʲja n
anorexie
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na celowej utracie wagi wywołanej i podtrzymywanej przez chorego, połączonej z zaburzonym postrzeganiem własnego ciała i psychicznym wstrętem do jedzenia;

anorektyczka n
anorexique
(medycyna, medyczny) kobieta cierpiąca na anoreksję

anorektyczny ˌãnɔrɛkˈtɨt͡ʃnɨ adj
anorexique
związany z anoreksji; taki, jak w anoreksji

anorektyk ˌãnɔˈrɛktɨk n
anorexique
(medycyna, medyczny) człowiek cierpiący na anoreksję

anorgazmia n
anorgasmie
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie seksualne polegające na braku odczuwania orgazmu;

anormalnie ˌãnɔrˈmalʲɲɛ adv
anormalement
w sposób anormalny

anortyt n
anorthite
(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy plagioklazów;

anoskopia n
anuscopie
(medycyna, medyczny) badanie wziernikowe przez odbyt, oceniające kanał odbytu i końcową część odbytnicy

anosmia n
anosmie
(medycyna, medyczny) utrata węchu, niezdolność wyczuwania zapachów;

antagonistyczny ˌãntaɡɔ̃ɲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
antagoniste
(książkowy) przeciwstawiający się komuś, czemuś, wzajemnie sobie niechętny, wrogi, zwalczający siebie nawzajem

antagonizm ˌãntaˈɡɔ̃ɲism̥ n
antagonisme
wzajemna wrogość, sprzeczność, przeciwstawność sił, zasad, osób

antarktyczny adj
antarctique
(geografia, geograficzny) związany z Antarktyką

antena ãnˈtɛ̃na n
antenne
urządzenie służące do zamiany fal elektromagnetycznych na sygnał elektryczny i odwrotnie;

antena satelitarna n
antenne parabolique
(telekomunikacja) antena umożliwiająca odbiór telewizji satelitarnej;

antidotum ˌãntʲiˈdɔtũm n
antidote
(przenośnie, przenośnia) środek zaradczy

antiguański adj
antiguais
związany z Antiguą (wyspą na Karaibach)

antiguańsko-barbudzki adj
antiguais antiguais-barbudien antiguais-et-barbudien
związany z Antiguą i Barbudą, dotyczący Antigui i Barbudy

antiocheński adj
antiochien
odnoszący się do Antiochii, związany z Antiochią

antleryt n
antlérite
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy siarczanów, Cu3(OH)4SO4;

antologia ˌãntɔˈlɔɟja n
anthologie florilège
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wybór (całości lub fragmentów) utworów literackich powiązanych wspólną cechą, np. ten sam autor, gatunek, krąg kulturowy;

antologiczny adj
anthologique
związany z antologią, stanowiący antologię

antonim ãnˈtɔ̃ɲĩm n
antonyme
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu przeciwnym do danego

antonimiczny adj
antonymique
(językoznawstwo, językoznawczy) o przeciwstawnym znaczeniu

antonomazja n
antonomase
(językoznawstwo, językoznawczy) zastąpienie nazwy własnej osoby lub przedmiotu inną nazwą;

antonówka ˌãntɔ̃ˈnufka n
antonovka
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) mrozoodporna odmiana uprawna jabłoni domowej;

antracyt ãnˈtrat͡sɨt n
anthracite antracite
(geologia, geologiczny) odmiana węgla kamiennego;

antrakologia n
anthracologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina archeobotaniki zajmująca się badaniem węgli drzewnych, środowisk roślin drzewiastych i sposobów ich użytkowania przez człowieka

antropocen n
anthropocène Anthropocène
(neologizm) (geologia, geologiczny) epoka geologiczna zdominowana przez wpływ człowieka;

antropocentryczny adj
anthropocentrique
skupiony na człowieku, stawiający człowieka na najważniejszym miejscu

antropocentryzm n
anthropocentrisme
(filozofia, filozoficzny) przekonanie, wedle którego człowiek to ośrodek świata, a wszystko w przyrodzie dzieje się ze względu na niego
interpretacja świata wyłącznie z punktu widzenia doświadczenia człowieka

antropofagia ˌãntrɔpɔˈfaɟja n
anthropophagie
(książkowy) ludzki kanibalizm, ludożerstwo

antropofob n
anthropophobe
zwierzę lub osoba charakteryzująca się antropofobią — awersją lub lękiem przed ludźmi i stronieniem od nich

antropofobia ˌãntrɔpɔˈfɔbʲja n
anthropophobie
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (u ludzi i zwierząt) niechęć lub chorobliwy lęk przed ludźmi;

antropogeniczny adj
anthropogénique anthropique
zachodzący lub powstały w wyniku działalności gospodarczej człowieka

antropolog ˌãntrɔˈpɔlɔk n
anthropologue
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) badacz rozwoju i zróżnicowania jednostek ludzkich, gatunku ludzkiego oraz ludzkich społeczności;

antropologia ˌãntrɔpɔˈlɔɟja n
anthropologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o człowieku;

antropologiczny ˌãntrɔpɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
anthropologique
związany z antropologią, dotyczący antropologii

antropometryczny adj
anthropométrique
związany z antropometrią, dotyczący antropometrii

antropomorfizm ˌãntrɔpɔ̃ˈmɔrfʲism̥ n
anthropomorphisme
nadawanie cech ludzkich innym (niebędącymi ludźmi) istotom i zjawiskom;

antropozoficzny adj
anthroposophique
związany z antropozofią, dotyczący antropozofii

antwerpijczyk n
Anversois
mieszkaniec Antwerpii

antwerpijka n
Anversoise
mieszkanka Antwerpii

antwerpski ãntˈfɛrpsʲci adj
anversois
dotyczący Antwerpii, związany z Antwerpią, pochodzący z Antwerpii

antyamerykański adj
antiaméricain
wymierzony przeciwko Ameryce (jako części świata) i Amerykanom, niechętny wobec Ameryki i Amerykanów

antybakteryjny ˌãntɨbaktɛˈrɨjnɨ adj
antibactérien
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) chroniący przed bakteriami, zapobiegający namnażaniu się bakterii

antybiogram ˌãntɨˈbʲjɔɡrãm n
antibiogramme
(medycyna, medyczny) test określający wpływ antybiotyków na bakterie;

antybiotyczny adj
antibiotique
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) mający działanie takie jak antybiotyk, potrafiący niszczyć, hamować namnażanie bakterii

antybiotyk ˌãntɨˈbʲjɔtɨk n
antibiotique
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) naturalny lub sztuczny lek unieszkodliwiający drobnoustroje;

antybohater ˌãntɨbɔˈxatɛr n
antihéros
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) fikcyjna postać posiadająca cechy negatywne, będące zaprzeczeniem cech bohatera
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) postać nieposiadająca żadnych cech heroicznych, niewyróżniająca się niczym;

antycholinergiczny adj
anticholinergique
(biochemia, biochemiczny) blokujący działanie acetylocholiny lub wykazujący działanie do niej przeciwne

antychryst n
antéchrist
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) eschatologiczny przeciwnik Chrystusa;

antychrześcijański ˌãntɨxʃɛɕt͡ɕiˈjä̃j̃sʲci adj
antichrétien
skierowany przeciwko chrześcijaństwu

antycyklon n
anticyclone
(meteorologia, meteorologiczny) wyż (atmosferyczny);

antycypacja ˌãntɨt͡sɨˈpat͡sʲja n
anticipation
przewidywanie, zakładanie czegoś jeszcze nieistniejącego

antyczny ãnˈtɨt͡ʃnɨ adj
antique
pochodzący z dawnych czasów

antycząstka n
antiparticule
(fizyka, fizyczny) cząstka antymaterii;

antydatować ˌãntɨdaˈtɔvat͡ɕ v
antidater
wpisywać gdzieś datę wcześniejszą niż rzeczywista, zwykle w celu oszustwa

antydemokratyczny adj
antidémocratique
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sprzeciwiający się demokracji; naruszający jej zasady

antydiuretyczny adj
antidiurétique
(medycyna, medyczny) hamujący diurezę, nadmierne wydzielanie moczu

antydynastyczny adj
antidynastique
skierowany przeciwko dynastii, działający na szkodę dynastii

antyelektrostatyczny adj
antistatique
(fizyka, fizyczny) zapobiegający odkładaniu się elektryczności statycznej, zapobiegający elektryzowaniu się

antyestetyka n
anti-esthétique antiesthétique
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pogląd sprzeciwiający się estetyzmowi

antyeuropejskość n
antieuropéanisme
cecha tego, co jest skierowane przeciwko Europie, sprzeczne z wartościami europejskimi

antyfaszystowski ˌãntɨfaʃɨˈstɔfsʲci adj
anti fasciste anti-fasciste
nastawiony na walkę z faszyzmem, zwalczający faszystów

antyfaszyzm ˌãntɨˈfaʃɨsm̥ n
antifascisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) postawa przejawiająca się otwartym sprzeciwem wobec faszyzmu;

antyfeministka n
antiféministe
kobieta sprzeciwiająca się ideom i ruchowi feministycznemu

antyfeministyczny ˌãntɨfɛ̃mʲĩɲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
antiféministe anti-féministe
taki, który opiera się na antyfeminizmie

antyfeminizm n
antiféminisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) stanowisko sprzeciwiające się ideom i ruchowi feministycznemu

antyfeudalny adj
antiféodal
skierowany przeciwko feudalizmowi i ukształtowanym przez niego stosunkom społecznym

antyfona n
antienne
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w Komplecie krótka pieśń maryjna śpiewana lub odmawiana na końcu godziny kanonicznej;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w Liturgii godzin werset odmawiany przed i po psalmie czy kantyku;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w liturgii mszy świętej jeden z wersetów śpiewanych lub odmawianych na wejście, na ofiarowanie i na komunię;

antyfonarz n
antiphonaire antiphonier
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga liturgiczna zawierająca antyfony

antygen ãnˈtɨɡɛ̃n n
antigène
(medycyna, medyczny) substancja, której pojawienie się w organizmie powoduje jego reakcję odpornościową;

antygoryt n
antigorite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy serpentynów;

antyimperialistyczny ˌãntɨ<sup>j</sup>ĩmpɛrʲjalʲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
antiimpérialiste
nastawiony na walkę z imperializmem, zwalczający imperialistów

antyjudaistyczny ˌãntɨjuda<sup>j</sup>iˈstɨt͡ʃnɨ adj
antijudaïste
skierowany przeciwko judaizmowi

antyk ˈãntɨk n
antique
(historia, historyczny, historycznie) świat starożytnej kultury grecko-łacińskiej;

antykatolicki ˌãntɨkatɔˈlʲit͡sʲci adj
anticatholique
wrogi katolicyzmowi, skierowany przeciwko katolicyzmowi

antyklerykalizm ˌãntɨklɛrɨˈkalʲism̥ n
anticléricalisme
ideologia społeczno-polityczna przeciwstawiająca się klerykalizmowi, krytyczna wobec autorytetu lub władzy kleru i duchowieństwa w przestrzeni publicznej (poza miejscami kultu);

antyklerykał n
anticlérical
przeciwnik klerykalizmu, zwolennik antyklerykalizmu

antykoagulant ˌãntɨkɔaˈɡulãnt n
anticoagulant
(medycyna, medyczny) środek zmniejszający krzepliwość krwi;

antykolonialny ˌãntɨkɔlɔ̃ˈɲalnɨ adj
anticolonial
przeciwny kolonializmowi

antykomunistyczny ˌãntɨkɔ̃mũɲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
anticommuniste
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skierowany przeciwko komunizmowi, wrogo do niego nastawiony, związany z antykomunizmem

antykomunizm ˌãntɨkɔ̃ˈmũɲism̥ n
anticommunisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wroga postawa wobec komunizmu

antykoncepcja ˌãntɨkɔ̃nˈt͡sɛpt͡sʲja n
contraception
(medycyna, medyczny) (seksuologia, seksuologiczny) działania zapobiegające zapłodnieniu

antykoncepcyjny ˌãntɨkɔ̃nt͡sɛpˈt͡sɨjnɨ adj
contraceptif anticonceptionnel
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) zapobiegający zajściu w ciążę

antykorozyjny ˌãntɨkɔrɔˈzɨjnɨ adj
antirouille
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) zapobiegający korozji, zabezpieczający przed korozją

antykwariat ˌãntɨˈkfarʲjat n
livres d'occasion
sklep z używanymi książkami;
magasins d'antiquités
sklep z antykami;

antylopa ˌãntɨˈlɔpa n
antilope
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) nienaukowa nazwa dla grupy kilkunastu zwierząt z rodziny wołowatych i widłorogich zamieszkujący sawanny i stepy

antymateria ˌãntɨ̃maˈtɛrʲja n
antimatière
(fizyka, fizyczny) materia, która składa się z antycząstek, a w kontakcie ze zwykłą materią ulega anihilacji;

antymilitarystyczny ˌãntɨ̃mʲilʲitarɨˈstɨt͡ʃnɨ adj
antimilitariste
skierowany przeciwko militaryzmowi, przeciwny militaryzmowi; związany z antymilitaryzmem

antymitotyczny adj
antimitotique
(biologia, biologiczny) hamujący mitozę

antymon ãnˈtɨ̃mɔ̃n n
antimoine
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sb i liczbie atomowej 51;

antymonit n
stibine stibnite
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z grupy siarczków, siarczek antymonu;

antymuzułmański ˌãntɨ̃muzuwˈmãj̃sʲci adj
antimusulman
skierowany przeciwko islamowi

antynarkotykowy adj
antidrogue antinarcotique
skierowany przeciwko spożyciu, wytwarzaniu i obrotowi narkotykami

antynarodowy adj
anti-national antinational
wrogi narodowi; działający na szkodę na narodu

antynatalista n
antinataliste
(filozofia, filozoficzny) zwolennik antynatalizmu

antynatalistka n
antinataliste
(filozofia, filozoficzny) zwolenniczka antynatalizmu

antynatalistyczny adj
antinataliste
(filozofia, filozoficzny) dotyczący antynatalizmu, właściwy antynatalizmowi

antynatalizm n
antinatalisme
(filozofia, filozoficzny) stanowisko przypisujące negatywną wartość ludzkiej prokreacji;

antynaukowy adj
antiscientifique
sprzeczny ze stanowiskiem nauki

antyniewolniczy adj
antiesclavagiste
skierowany przeciwko niewolnictwu, działający przeciw niewolnictwu

antyoksydacyjny adj
antioxydant
taki, który przeciwdziała utlenianiu się pierwiastków i związków

antypapież ˌãntɨˈpapʲjɛʃ n
anti-pape antipape
(kościelny) osoba powołana na tron papieski nieprawnie, za pontyfikatu legalnego papieża lub w czasie, gdy urząd papieski był nieobsadzony;

antypatia ˌãntɨˈpatʲja n
antipathie
niechęć do kogoś

antypatriotyczny adj
antipatriotique
sprzeciwiający się patriotyzmowi

antypatyczny ˌãntɨpaˈtɨt͡ʃnɨ adj
antipathique
budzący odrazę, niechęć

antypowieść n
antiroman
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj powieści, który zrywa z tradycyjnymi regułami tego gatunku

antypoślizgowy ˌãntɨpɔɕlʲizˈɡɔvɨ adj
antidérapant
przeciwdziałający ślizganiu, zabezpieczający przed poślizgiem

antyrasizm n
antiracisme
ruch społeczny, postawa lub pogląd sprzeciwiający się rasizmowi

antyreligijny ˌãntɨrɛlʲiˈɟijnɨ adj
antireligieux
skierowany przeciwko religii, niechętny wobec religii

antyrewolucyjny adj
antirévolutionnaire antirévolution
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wrogi rewolucji; występujący przeciwko rewolucji

antyrządowy ˌãntɨʒɔ̃nˈdɔvɨ adj
antigouvernemental
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skierowany przeciwko rządowi

antysemicki ˌãntɨsɛ̃ˈmʲit͡sʲci adj
antisémite
wymierzony przeciwko Żydom, dyskryminujący Żydów

antysemita ˌãntɨsɛ̃ˈmʲita n
antisémite
osoba uprzedzona do Żydów, cechująca się niechęcią bądź nienawiścią do tego narodu; osoba, którą cechuje antysemityzm

antysemityzm ˌãntɨsɛ̃ˈmʲitɨsm̥ n
antisémitisme anti-sémitisme
nienawiść, uprzedzenie i wrogość wobec narodu żydowskiego, związana z nietolerancją i rasizmem;

antyseptyczny ˌãntɨsɛpˈtɨt͡ʃnɨ adj
antiseptique
(medycyna, medyczny) zapobiegający rozwojowi drobnoustrojów, bakterii wywołujących choroby

antysyjonista n
antisioniste
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwnik syjonizmu

antysyjonistyczny ˌãntɨsɨjɔ̇̃ɲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
antisioniste
wrogi w stosunku do syjonizmu; przeciwny założeniom syjonizmu

antyszczepionkowiec n
antivax antivacciniste
zagorzały przeciwnik szczepień ochronnych;

antyteista n
antithéiste
osoba, która sprzeciwia się wierze w Boga lub bogów; w szerszym znaczeniu: (także, też) osoba przejawiająca postawę przeciwną wobec religii teistycznych

antyteizm ˌãntɨˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
antithéisme
aktywna pozycja przeciwko teizmowi, niechęć lub walka przeciwko religiom teistycznym;

antyterrorystyczny ˌãntɨtɛrːɔrɨˈstɨt͡ʃnɨ adj
antiterroriste
zwalczający terroryzm, prowadzący walkę z terrorystami

antytetyczny ˌãntɨtɛˈtɨt͡ʃnɨ adj
antithétique
przeciwstawnie różny

antytradycjonalizm n
antitraditionalisme
(książkowy) postawa przeciwna tradycjonalizmowi, sprzeciw wobec tradycji

antytrynitaryzm n
antitrinitarisme
(teologia, teologiczny) doktryna odrzucająca istnienie Trójcy Świętej

antywojenny ˌãntɨvɔˈjɛ̃nːɨ adj
antiguerre
potępiający wojnę, skierowany przeciwko wojnie

anulować ˌãnuˈlɔvat͡ɕ v
annuler dénoncer
stwierdzać brak ważności, aktualności czegoś, unieważniać coś

anuria n
anurie
(medycyna, medyczny) (zobacz) bezmocz

anyż ˈãnɨʃ n
anis
(botanika, botaniczny) Pimpinella anisum L., jednoroczna roślina zielna pochodząca z wschodnich obszarów basenu Morza Śródziemnego;

anyż gwiazdkowy ˈãnɨʒ ɡvʲjastˈkɔvɨ n
anis étoilé
(botanika, botaniczny) (zobacz) badian właściwy

anyżówka n
anisette pastis
(spożywczy) likier o zapachu i smaku anyżku;

aojda aˈɔjda n
aède
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nadworny lub wędrowny śpiewak w starożytnej Grecji, sławiący czyny bohaterów i bogów;

aorta aˈɔrta n
aorte
(anatomia, anatomiczny) główna i największa tętnica człowieka;

aortalny adj
aortique
(anatomia, anatomiczny) związany z aortą

aoryst aˈɔrɨst n
aoriste
(gramatyka) czas gramatyczny, mający różne znaczenia w zależności od języka, np. w językach indoeuropejskich to czas przeszły, w językach ałtajskich – teraźniejszo-przyszły;

aostański adj
aostois
związany z Aostą, dotyczący Aosty

aparat aˈparat n
appareil dispositif allumeur
(technologia, technika, techniczny) urządzenie o określonej funkcjonalności, np. telefoniczny, fotograficzny

aparat rentgenowski aˈparat ˌrɛ̃ndɡɛ̃ˈnɔfsʲci n
appareil de radiographie
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do prześwietlania promieniowaniem rentgenowskim

aparatczyk n
apparatchik
(pejoratywnie, pejoratywny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek aparatu partyjnego, urzędnik partyjny na kierowniczym stanowisku, zwłaszcza w partii komunistycznej

aparatura ˌaparaˈtura n
appareillage équipement
zespół aparatów, przyrządów, urządzeń stanowiących pewną całość

apartament ˌaparˈtãmɛ̃nt n
appartement
wielopokojowe mieszkanie o wysokim standardzie

apartheid aˈpartxajt aˈpartxɛjt n
apartheid
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) ideologia głosząca konieczność osobnego rozwoju społeczności różnych ras i polityka segregacji rasowej połączona z ograniczeniem praw i dyskryminacją ludności niebiałej w RPA w latach 1948-1990;

aparycja ˌapaˈrɨt͡sʲja n
apparition
(przestarzałe, przestarzały) ukazanie się, pokazanie się

apaszka a.ˈpaʃ.ka n
foulard
rodzaj chustki noszonej na szyi zarówno przez kobiety jak i mężczyzn, pierwotnie element stroju apasza (bandyty);

apateizm n
apathéisme indifférence religieux
(filozofia, filozoficzny) (neologizm) założenie, że Bóg i religia nie mają znaczenia dla ludzkiego życia; apatyczny stosunek do kwestii istnienia bądź nieistnienia Boga;

apatia aˈpatʲja n
apathie langueur
(psychologia, psychologiczny) stan obojętności i braku zainteresowania oraz braku aktywności;

apatycznie adv
apathiquement
w sposób apatyczny

apatyczny ˌapaˈtɨt͡ʃnɨ adj
apathique
obojętny na otoczenie; niewrażliwy na to, co się wokół dzieje

apel ˈapɛl n
appel
publiczne wezwanie skierowane do jakiegoś ogółu do podjęcia działań lub uczestniczenia w czymś
sygnał ogłaszający zbiórkę na apel (1.1)
rassemblement
(edukacja, edukacyjny) zbiórka uczniów w szkole, harcerzy na obozie itp. w celu sprawdzenia obecności, odczytania rozkazów (poleceń)
(wojskowość, wojskowy) zbiórka wszystkich żołnierzy w jednostce

apelacja n
appel
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) odwołanie się od decyzji sądu do wyższej instancji

apelować ˌapɛˈlɔvat͡ɕ v
faire appel à
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) odwoływać się od wyroku, wnosić apelację

aperitif ˌapɛrʲiˈtʲif ˌapɛˈrʲitʲif n
apéritif
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój alkoholowy podawany przed posiłkiem dla pobudzenia apetytu

apertura ˌapɛrˈtura n
ouverture
(optyka, optyczny) otwór ograniczający wiązkę światła;

apertyzacja n
appertisation
technologia i proces konserwowania żywności, polegająca na odpowiednim podgrzewaniu i schładzaniu w autoklawie;

apetyczny ˌapɛˈtɨt͡ʃnɨ adj
appétissant affriandant
zachęcający do jedzenia

apetyt aˈpɛtɨt n
appétit
chęć jedzenia, łaknienie;
(przenośnie, przenośnia) pragnienie, chęć na coś

apetyt rośnie w miarę jedzenia aˈpɛtɨt ˈrɔɕɲɛ ˈv‿mʲjarɛ jɛˈd͡zɛ̃ɲa proverb
l'appétit vient en mangeant
im więcej masz, tym więcej chcesz mieć

aphanisis n
aphanisis
(seksuologia, seksuologiczny) lęk przed utratą własnej seksualności;

aphelium n
aphélie
(astronomia, astronomiczny) punkt orbity okołosłonecznej planety, planety karłowatej, planetoidy lub komety położony najdalej od Słońca;

aplauz ˈaplaws n
applaudissement
oznaki zadowolenia, uznania wyrażane często poprzez brawa czy okrzyki

aplikacja ˌaplʲiˈkat͡sʲja n
application
(informatyka, informatyczny) konkretny ze względu na oferowaną użytkownikom funkcjonalność element oprogramowania użytkowego, które jest podkategorią oprogramowania;
zastosowanie
stage
praktyka absolwenta studiów prawniczych, mająca na celu przygotować go do wykonywania poszczególnych zawodów prawniczych;

aplikator ˌaplʲiˈkatɔr n
applicateur
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) przyrząd do podawania leku, kosmetyku lub innego środka

aplikować ˌaplʲiˈkɔvat͡ɕ v
administrer
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) podawać lub zalecać podawanie, stosowanie leku lub kosmetyku

apodyktyczny ˌapɔdɨkˈtɨt͡ʃnɨ adj
catégorique apodictique
(logika, logiczny) oczywisty, konieczny, definitywny, wypływający z przesłanek

apofatyczny adj
apophatique
(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) przyjmujący raczej czym Bóg nie jest, niż czym jest

apograf aˈpɔɡraf n
apographe
(dawniej, dawny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) odręczna kopia tekstu

apokalipsa ˌapɔkaˈlʲipsa n
apocalypse
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) dzień ostateczny

apokaliptyczny adj
apocalyptique
dotyczący apokalipsy, końca świata

apokatastaza n
apocatastase
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) koncepcja końcowej i ostatecznej odnowy całego stworzenia poprzez przywrócenie mu pierwotnej doskonałości i bezgrzeszności;

apokopa ˌapɔˈkɔpa n
apocope
(fonetyka, fonetyczny) skrócenie wyrazu w procesie zaniku głosek na jego końcu lub przez celowe ich opuszczenie;

apologia ˌapɔˈlɔɟja n
apologie
obrona rzeczy, sprawy lub osoby zawierająca ich usprawiedliwienie, a często także jawną lub ukrytą pochwałę; także utwór literacki mający formę mowy obrończej;

apoplektyczny ˌapɔplɛkˈtɨt͡ʃnɨ adj
apoplectique
będący przejawem / następstwem apopleksji

apoplektyk n
apoplectique
osoba, która miała atak apopleksji lub jest zagrożona apopleksją

aporia aˈpɔrʲja n
aporie
(filozofia, filozoficzny) trudność w rozumowaniu logicznym, niemożliwa do przezwyciężenia lub rozwiązania, zawierająca sprzeczne albo przeciwstawne rozwiązania;

aportować ˌapɔrˈtɔvat͡ɕ v
rapporter
o psie: przynosić rzucony przedmiot

apostata ˌapɔˈstata n
apostate apostat
osoba, która porzuciła swoją religię albo jej przekonania i zasady

apostatka n
apostate
kobieta, która porzuciła swoją religię albo jej przekonania i zasady

apostazja ˌapɔˈstazʲja n
apostasie
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) porzucenie jakiejś wiary religijnej;

apostolski ˌapɔˈstɔlsʲci adj
apostolique
dotyczący apostołów

apostoł aˈpɔstɔw n
apôtre
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z dwunastu najbliższych uczniów Jezusa Chrystusa powołanych przez niego w celu głoszenia jego nauk;
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto rozpowszechnia jakieś idee, zasady, poglądy, nauki
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto rozpowszechnia chrześcijaństwo

apostrof aˈpɔstrɔf n
apostrophe
znak podobny do przecinka stawiany w górnym indeksie;

apostrofa n
apostrophe
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na bezpośrednim, a czasem nagłym, zwróceniu się do słuchaczy lub nawet do nieobecnych osób

apotropeiczny adj
apotropaïque
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) taki, który ma rzekomo moc odpędzania złych mocy, duchów, diabłów

aprobata ˌaprɔˈbata n
approbation
uznanie czegoś za dobre, słuszne, właściwe; akceptacja, zgoda, pochwała

aprobować ˌaprɔˈbɔvat͡ɕ v
approuver
uznawać coś za słuszne, godne poparcia, pozwalać, zgadzać się

aprowizacja ˌaprɔvʲiˈzat͡sʲja n
approvisionnement
zaopatrzenie w artykuły pierwszej potrzeby

apteczka apˈtɛt͡ʃka n
armoire à médicaments
(medycyna, medyczny) torba, skrzynka lub szafka z podręcznymi opatrunkami i lekarstwami;

apteczka pierwszej pomocy apˈtɛt͡ʃka ˈpʲjɛrfʃɛj pɔ̃ˈmɔt͡sɨ n
trousse de premiers secours
pojemnik służący do przechowywania materiałów i środków przeznaczonych do udzielania pierwszej pomocy

apteka apˈtɛka n
pharmacie
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) miejsce, w którym sprzedaje się i przechowuje leki;

aptekarz apˈtɛkaʃ n
pharmacien apothicaire
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) osoba pracująca w aptece lub jej właściciel;

apulski adj
apulien
związany z Apulią

aquafaba n
aquafaba
(spożywczy) zagęstnik spożywczy otrzymywany przy gotowaniu ciecierzycy lub innych strączkowych, półprodukt stosowany w kuchni wegańskiej jako zamiennik białka jajek;

ar ar n
are
(jednostka miary) jednostka powierzchni gruntu równa stu metrom kwadratowym;

ara ˈara n
ara
(ornitologia, ornitologiczny) duża, kolorowa papuga z rodzaju ara (1.1);

ara modra ˈara ˈmɔdra n
ara de Spix
(ornitologia, ornitologiczny) Cyanopsitta spixii, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, jedyny przedstawiciel rodzaju Cyanopsitta;

arab ˈarap n
arabe cheval arabe pur-sang arabe
(hipologia, hipologiczny) (jeździectwo, jeździecki) koń czystej krwi arabskiej;

arabeska ˌaraˈbɛska n
arabesque
(sztuka) (architektura, architektoniczny) ozdobny ornament roślinny wywodzący się z kultury arabskiej;
(choreografia, choreograficzny) poza w tańcu inspirowana motywami orientalnymi
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) miniatura na fortepian;

arabista ˌaraˈbʲista n
arabiste arabisant
specjalista w zakresie języka, historii i kultury Arabów;

arabistka ˌaraˈbʲistka n
arabiste
specjalistka w zakresie arabistyki

arabizacja n
arabisation
narzucanie danemu ludowi lub przyswajanie przez dany lud arabskiej kultury, obyczajów i języka

arabizm aˈrabʲism̥ n
arabisme
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka arabskiego;

arabizować v
arabiser
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucać arabskość, przymuszać kogoś do zostania Arabem, zmieniać coś na arabskie

arabski aˈrapsʲci adj
arabe arabique
dotyczący Arabów i terenów, które zamieszkują

arabski aˈrapsʲci n
arabe
(językoznawstwo, językoznawczy) język Arabów, najpowszechniejszy język semicki będący językiem oficjalnym licznych krajów regionu bliskowschodniego i północnoafrykańskiego;

arabskojęzyczny aˈrapskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ adj
arabophone
posługujący się językiem arabskim

arachid n
arachide
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) jadalne nasiono orzachy podziemnej

arachnofobia ˌaraxnɔˈfɔbʲja n
arachnophobie
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed pająkami;

arachnolog n
arachnologiste arachnologue
(arachnologia, arachnologiczny) zoolog badający pajęczaki

arachnologia ˌaraxnɔˈlɔɟja n
arachnologie
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o pajęczakach;

aragoński ˌaraˈɡɔ̃j̃sʲci adj
aragonais
dotyczący Aragonii lub jej mieszkańców, związany z Aragonią, pochodzący z Aragonii

aragoński ˌaraˈɡɔ̃j̃sʲci n
aragonais
(językoznawstwo, językoznawczy) język aragoński;

arak ˈarak n
arack
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) arabska (głównie libańska) wódka anyżowa;

aramejski ˌarãˈmɛjsʲci n
araméen araméen araméen
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy semickiej, używany na Bliskim Wschodzie od II tysiąclecia p.n.e. do czasów dzisiejszych;

aranżacja n
arrangement
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zmiana stylistyki utworu muzycznego, bez naruszania jego podstawowej linii melodyjnej;

arbiter arˈbʲitɛr n
arbitre
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozjemca, sędzia polubowny powołany aby rozstrzygnąć spór

arbitralność n
arbitraire
(książkowy) cecha tego, co jest arbitralne

arbitralny ˌarbʲiˈtralnɨ adj
arbitraire
narzucający swoje zdanie, nielubiący sprzeciwu

arbitraż n
arbitrage
sąd rozjemczy, polubowne rozstrzygnięcie danej kwestii przez arbitrów

arboretum ˌarbɔˈrɛtũm n
arboretum arborétum
(ekologia, ekologiczny) wyodrębniony obszar, na którym znajduje się kolekcja drzew i krzewów, utrzymywany w celu naukowo-badawczym (np. prace nad aklimatyzacją obcych gatunków), bądź ochrony rzadkich gatunków i odmian;

arbuz ˈarbus n
pastèque melon d'eau
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc arbuza (1.1), wielka kula w zielonej, twardej skórce i z czerwonym, wodnistym miąższem o słodkim smaku
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) Citrullus Schrad., rodzaj roślin z rodziny dyniowatych;

archaiczny ˌarxaˈ<sup>j</sup>it͡ʃnɨ adj
archaïque
będący typowym dla dawnych czasów

archaik arˈxa<sup>j</sup>ik n
Archéen
(geologia, geologiczny) najstarszy eon w dziejach Ziemi;

archaizm n
archaïsme
(językoznawstwo, językoznawczy) forma językowa, która wyszła z użycia

archanioł arˈxãɲɔw n
archange
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy byt duchowy stojący w hierarchii niebiańskiej wyżej niż chór aniołów;

archeo- arˈxɛɔ
archeo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze starożytnością, prehistorią

archeograficzny adj
archéographique
związany z archeografią, dotyczący archeografii

archeolog ˌarxɛˈɔlɔk n
archeologue archéologue
naukowiec badający materialne pozostałości dawnych społeczeństw

archeologia ˌarxɛɔˈlɔɟja n
archéologie
nauka, której celem jest odtwarzanie społeczno-kulturowej przeszłości człowieka na podstawie znajdujących się w ziemi, na ziemi lub w wodzie materialnych pozostałości działań ludzkich;

archeologiczny ˌarxɛɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
archéologique
związany z archeologią, dotyczący archeologii

archeolożka n
archéologiste
(potocznie, potoczny) specjalistka w zakresie archeologii

archeozoologia ˌarxɛɔzɔːˈlɔɟja n
archéozoologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka pomocnicza archeologii, zajmująca się badaniem szczątków zwierząt odkrytych w czasie wykopalisk;

archetyp arˈxɛtɨp n
archétype
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pierwowzór postaci
(psychologia, psychologiczny) pierwotne wyobrażenie i wzorzec zachowania;

archidiecezja n
archidiocèse
(kościelny) jednostka administracyjna zarządzana przez arcybiskupa;

archimandryta n
archimandrite
(kościelny) przełożony klasztoru w katolickich Kościołach wschodnich
w okresie wczesnego chrześcijaństwa: opiekun klasztorów na terenie danej diecezji

archipelag ˌarxʲiˈpɛlak n
archipel
(geografia, geograficzny) grupa wysp położonych blisko siebie;

architekt arˈxʲitɛkt n
architecte
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) osoba zajmująca się projektowaniem budynków i obiektów infrastruktury w zakresie architektury
(przenośnie, przenośnia) inicjator i organizator jakiegoś przedsięwzięcia, wydarzenia, procesu

architektka ˌarxʲiˈtɛktka n
architecte
(potocznie, potoczny) kobieta projektująca budynki oraz obiekty infrastruktury w zakresie architektury
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) kobieta będąca twórczynią, kreatorką czegoś

architektura ˌarxʲitɛkˈtura n
architecture
(architektura, architektoniczny) dziedzina techniki, a jednocześnie sztuki, która zajmuje się projektowaniem budynków i budowli;
budowa, sposób skonstruowania czegoś, np. komputera, oprogramowania itp.

architraw arˈxʲitraf n
architrave
(architektura, architektoniczny) główny (najniższy) poziomy człon belkowania antycznego podtrzymujący belki stropu;

archiwista n
archiviste
pracownik archiwum

archiwum arˈxʲivũm n
archives
uporządkowany zbiór akt, dokumentów, nagrań dźwiękowych lub filmów mających znaczenie historyczne
budynek lub pomieszczenie, w którym mieści się archiwum (1.1)

arcybiskup ˌart͡sɨˈbʲiskup n
archevêque
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł honorowy nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezji), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa („ad personam”);

arcybiskupi adj
archiépiscopal
dotyczący arcybiskupa, związany z arcybiskupem

arcydzieło ˌart͡sɨˈd͡ʑɛwɔ n
chef-d'eouvre
utwór artystyczny uważany przez większość za wybitny, ponadprzeciętny i ponadczasowy, wyróżniający się nieprzeciętnymi walorami literackimi, plastycznymi czy muzycznymi;

arcyksiążę n
archiduc
austriacki tytuł książęcy
osoba nosząca tytuł arcyksięcia (1.1)

arczyński n
artchi
(językoznawstwo, językoznawczy) język arczyński;

ardeński adj
ardennais
związany z Ardenami, pochodzący z obszaru Ardenów
związany z francuskim departamentem Ardeny

areligijnie adv
irréligieusement
obojętnie wobec religii, w sposób areligijny

areligijność n
irréligion irreligion irreligiosité
obojętność wobec spraw religii

arena aˈrɛ̃na n
arène
koliste miejsce otoczone widownią, na którym odbywają się różnego typu pokazy, np. cyrkowe
scène
(przenośnie, przenośnia) miejsce jakichś wydarzeń, działań

areszt domowy ˈarɛʒd ːɔ̃ˈmɔvɨ n
résidence surveillée
zakaz opuszczania własnego mieszkania lub wskazanej kwatery;

aresztant aˈrɛʃtãnt n
arrêté détenu
osoba zatrzymana w areszcie

aresztowanie ˌarɛʃtɔˈvãɲɛ n
arrestation
osadzenie kogoś w areszcie

aresztować ˌarɛˈʃtɔvat͡ɕ v
arrêter
pozbawić (pozbawiać) wolności osobę podejrzaną o popełnienie przestępstwa

aretyńczyk n
Arétin
mieszkaniec miasta Arezzo

aretyński adj
arétin
związany z Arezzo, dotyczący Arezzo

argentyt n
acanthite
minerał z grupy siarczków, siarczek srebra Ag2S;

argon ˈarɡɔ̃n n
argon
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ar i liczbie atomowej 18;

argot arˈɡɔ n
argot
(językoznawstwo, językoznawczy) (przestarzałe, przestarzały) odmiana języka używana przez grupę zawodową albo środowiskową

argoński adj
argonnais
związany z Argonnami, dotyczący Argonnach

argument arˈɡũmɛ̃nt n
argument
fakt lub okoliczność przytaczane celem potwierdzenia lub obalenia tezy;

argumentacja n
argumentation
uzasadnianie za pomocą argumentów

argumentować v
argumenter
uzasadniać swoje stanowisko, swój pogląd

aria ˈarʲja n
aria air
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pieśń wykonywana solo w czasie opery lub oratorium;

arianizm n
arianisme
(teologia, teologiczny) (historia, historyczny, historycznie) wczesnochrześcijańska, antytrynitarna doktryna teologiczna negująca boskość Jezusa i głosząca jego stworzenie lub zrodzenie przez Boga Ojca;

ariański arʲˈjä̃j̃sʲci adj
arien
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z naukami lub osobą Ariusza, arianami lub arianizmem

ariergarda n
arrière-garde
(wojskowość, wojskowy) straż tylna

arka ˈarka n
arche
(przestarzałe, przestarzały) duża, drewniana łódź; w domyśle: arka Noego

arka Noego ˈarka nɔˈɛɡɔ pn
arche de Noé
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) arka, na której Noe z rodziną i zwierzętami został uratowany przez Boga z potopu;

arkadia arˈkadʲja n
Arcadie
kraina wiecznego szczęścia, raj

arkebuz arˈkɛbus n
arquebuse
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) długa, ręczna, odprzodowa broń palna z zamkiem kołowym, używana przez kawalerię i piechotę w XVI-XVII wieku; także jako broń myśliwska;

arkoza n
arkose
(geologia, geologiczny) okruchowa skała osadowa, odmiana piaskowca bogata w skalenie;

arktyczny arkˈtɨt͡ʃnɨ adj
arctique
związany z obszarami położonymi wokół bieguna północnego

arkusz ˈarkuʃ n
feuille
płaski, kwadratowy albo prostokątny fragment jakiegoś materiału, np. papieru, blachy itp.

arlekin n
arlequin
(sztuka) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) komediowy pajac, typ postaci z ludowej włoskiej commedia dell’arte;

armata arˈmata n
canon
(wojskowość, wojskowy) działo o długiej lufie;

armatka śnieżna n
canon à neige
urządzenie do wytwarzania sztucznego śniegu;

armator n
armateur
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) osoba fizyczna albo prawna eksploatująca statek;

armeński arˈmɛ̃j̃sʲci adj
arménien
odnoszący się do Armenii

armia ˈarmʲja n
armée
określenie ogółu sił zbrojnych danego państwa;

armorykański adj
armoricain
związany z Armoryką, dotyczący Armoryki (historycznej krainy we Francji)

arogancja ˌarɔˈɡãnt͡sʲja n
arrogance
pewność siebie połączona z lekceważeniem innych, odnoszenie się do kogoś z nonszalancją, wywyższanie się

arogancki ˌarɔˈɡãnt͡sʲci adj
arrogant
(książkowy) taki, którego cechą jest arogancja

arogant aˈrɔɡãnt n
arrogant
człowiek arogancki, zuchwały

aromat aˈrɔ̃mat n
arôme aromate
zapach sprawiający przyjemność

aromaterapeutyczny adj
aromathérapique
związany z aromaterapią

aromaterapia aˈrɔ̃matɛˈrapʲja n
aromathérapie
(medycyna, medyczny) leczenie substancjami zapachowymi poprzez inhalacje lub przez ich kontakt ze skórą (wcieranie, kąpiel);

aromatyczny ˌarɔ̃maˈtɨt͡ʃnɨ adj
aromatique
mający silny, miły zapach

aromatyzować v
aromatiser
(chemia, chemiczny) nadawać zapachu

arraski adj
arrageois atrebate
związany z Arras, dotyczący Arras

arsen ˈarsɛ̃n n
arsenic
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu As i liczbie atomowej 33;

arsenał arˈsɛ̃naw n
arsenal
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) budynek lub pomieszczenie pełniące funkcję składu broni; składnica broni; ; (zobacz) też arsenał w Encyklopedii staropolskiej

arsenian arˈsɛ̃ɲãn n
arséniate
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester kwasu arsenowego;

arsenopiryt n
arsénomarcasite arsénopyrite
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady siarkosoli, jego głównym składnikiem jest siarczek żelazowo-arsenowy, zwykle zawiera domieszki złota;

arszenik n
arsenic
(chemia, chemiczny) (toksykologia) (potocznie, potoczny) tlenek arsenu na trzecim stopniu utlenienia, popularna trucizna pod postacią białego proszku

art déco n
Art déco art déco
(sztuka) styl w sztukach plastycznych i wzornictwie XX w. charakteryzującym się zgeometryzowaniem i dążeniem do syntetycznego ujmowania form;

artefakt arˈtɛfakt n
artéfact artefact
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) struktura lub własność, która nie pojawiła się naturalnie w badanym zjawisku, ale jako rezultat oddziaływania zewnętrznego lub błędu pomiarowego;
(antropologia, antropologiczny) przedmiot wykonany ludzką ręką;

arteria arˈtɛrʲja n
artère
(anatomia, anatomiczny) tętnica
(motoryzacja) ważny szlak komunikacyjny; bardzo ruchliwa droga

arteriotomia ˌartɛrʲjɔˈtɔ̃mʲja n
artériotomie
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny polegający na nacięciu tętnicy

arteterapia n
art-thérapie
terapia przez sztukę

artezyjski adj
artésien
(geologia, geologiczny) dotyczący wód podziemnych zdolnych do samoczynnego wypływu, oddzielonych od powierzchni gruntu stropem z warstwy nieprzepuszczalnej;
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dotyczący Artezji (Artois), związany z Artezją (Artois), pochodzący z Artezji (Artois)

artretyzm n
arthritisme
(potocznie, potoczny) przewlekła choroba układu kostno-stawowego powodująca dolegliwości bólowe i zniekształcenia stawów oraz przyczyniająca się do niesprawności chorego

artykuł arˈtɨkuw n
article
(publikatory) tekst publicystyczny, literacki lub naukowy zamieszczony w gazecie lub czasopiśmie
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) część ustawy lub umowy stanowiąca zamkniętą całość
(językoznawstwo, językoznawczy) rodzajnik, przedimek
produit article
(handel, handlowy) rzecz, która jest przedmiotem handlu

artykuły gospodarstwa domowego ˌartɨˈkuwɨ ˌɡɔspɔˈdarstfa ˌdɔ̃mɔˈvɛɡɔ n
électroménager
urządzenia, sprzęty, narzędzia używane w domu, np. do gotowania, utrzymywania porządku

artyleria ˌartɨˈlɛrʲja n
artillerie
(wojskowość, wojskowy) formacja wojskowa wyposażona w działa o dużym zasięgu, współcześnie także w niektóre rodzaje broni rakietowej; ; (zobacz) też artyleria w Encyklopedii staropolskiej

artylerzysta n
artilleur
(wojskowość, wojskowy) żołnierz wojsk artyleryjskich

artysta arˈtɨsta n
artiste
człowiek zajmujący się sztuką, tworzący ją

artystka arˈtɨstka n
artiste
kobieta zajmująca się sztuką, tworząca ją

artystycznie ˌartɨˈstɨt͡ʃʲɲɛ adv
artistiquement
w sposób artystyczny

artystyczny ˌartɨˈstɨt͡ʃnɨ adj
artistique
związany z artyzmem, sztuką, twórczością artysty

arystokracja ˌarɨstɔˈkrat͡sʲja n
aristocratie
najwyższy stan społeczny, do którego przynależy się (najczęściej) ze względu na urodzenie;

arystokrata ˌarɨstɔˈkrata n
aristocrate
osoba należąca do arystokracji

arystokratycznie adv
aristocratiquement
w sposób arystokratyczny

arystokratyczny ˌarɨstɔkraˈtɨt͡ʃnɨ adj
aristocratique
związany z arystokracją

arystotelesowski adj
aristotélicien
(filozofia, filozoficzny) odnoszący się do Arystotelesa lub jego nauk

arystotelizm n
aristotélisme
(filozofia, filozoficzny) doktryna filozoficzna Arystotelesa

arytmetyczny ˌarɨtmɛˈtɨt͡ʃnɨ adj
arithmétique
(matematyka, matematyczny) dotyczący arytmetyki, związany z arytmetyką

arytmetyka ˌarɨtˈmɛtɨka n
arithmétique
(matematyka, matematyczny) gałąź matematyki, zajmująca się własnościami liczb i związkami między liczbami;

arytmia aˈrɨtmʲja n
arythmie
(medycyna, medyczny) nieprawidłowy rytm pracy serca

arywista ˌarɨˈvʲista n
arriviste
(książkowy) człowiek bez skrupułów dążący do zdobycia pozycji, pieniędzy czy władzy

as a ɛs as n
as
(termin karciany) najwyższa z kart w każdym z kolorów talii;
as canon champion
osoba przodująca w danej dziedzinie, przeważnie związanej z jakąś służbą

as-moll ˈas‿mɔl n
la bemol mineur
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku as (w zapisie nutowym z siedmioma bemolami)

asafetyda ˌasafɛˈtɨda n
ase fétide
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) indyjska substancja przyprawowa i lecznicza, gumożywica wydzielana z kłączy zapaliczki cuchnącej, Ferula assa-foetida L., zamiennik cebuli i czosnku;

asamblaż n
assemblage
(sztuka) trójwymiarowy kolaż z gotowych przedmiotów;

asamski adj
assamais
związany z Asamem

asamski n
assamais
(językoznawstwo, językoznawczy) język asamski;

asceta asˈt͡sɛta n
ascète
człowiek uprawiający ascezę

ascetycznie adv
ascétiquement
w sposób ascetyczny

ascetyczny adj
ascétique
właściwy ascezie, umartwianiu się, pełen wyrzeczeń

ascetyzm n
ascétisme
filozofia i praktyki ascetów

asceza asˈt͡sɛza n
ascèse
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postawa polegająca na wyrzeczeniu się radości życia w celu uzyskania zbawienia w niebie lub oświecenia duchowego

aseksualizm ˌasɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
asexualité
(seksuologia, seksuologiczny) określenie osób nieodczuwających pożądania seksualnego;

aseksualny ˌasɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
asexuel
(potocznie, potoczny) pozbawiony seksu, zmysłowości
(seksuologia, seksuologiczny) obojętny na sprawy płci i seksu, nieodczuwający pociągu seksualnego

asekuracja n
assurance
zabezpieczenie przed skutkami ryzykownych działań

asenizacja ˌasɛ̃ɲiˈzat͡sʲja n
assainissement
usługa usuwania nieczystości ciekłych;

asesor n
assesseur
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urzędnik w sądach administracyjnych, prokuraturze, notariacie lub izbach komorniczych, który zdał już egzamin zawodowy, ale nie otrzymał jeszcze nominacji na stanowisko;

asfalt ˈasfalt n
asphalte
(technologia, technika, techniczny) półpłynny lub stały materiał pochodzenia naturalnego;
moricaud négro
(pogardliwie, pogardliwy) mężczyzna o czarnej skórze

asfaltować v
asphalter
pokrywać powierzchnię asfaltem

asferyczny ˌasfɛˈrɨt͡ʃnɨ adj
asphérique
niebędący odcinkiem sfery

asfodel n
asphodèle
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju złotogłów, Asphodelus L

asklepiejon n
asclépiion asclépiéion
(historia, historyczny, historycznie) (mitologia, mitologiczny) starożytna świątynia grecka poświęcona Asklepiosowi, czasem połączona ze szpitalem lub szkołą medyczną;

aspartam asˈpartãm n
aspartame
(chemia, chemiczny) (spożywczy) syntetyczny, niskokaloryczny środek słodzący

aspekt ˈaspɛkt n
aspect
(gramatyka) cecha czasownika określająca jego dokonanie lub niedokonanie;
aspect face point de vue
punkt widzenia, kontekst, w którym dana kwestia jest rozpatrywana

aspermia n
aspermie
(medycyna, medyczny) brak spermy albo plemników w spermie;

aspiracja ˌaspʲiˈrat͡sʲja n
aspiration
dążenie do czegoś, pragnienie zrobienia lub dokonania czegoś

aspirować v
aspirer
starać się, ubiegać się o coś

aspiryna ˌaspʲiˈrɨ̃na n
aspirine
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) kwas acetylosalicylowy używany jako lek; pastylka lub płyn z tą substancją;

aspołeczny adj
antisocial asocial
obojętny dla spraw społecznych, który wyłącza się z życia społecznego

astat ˈastat n
astate
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu At i liczbie atomowej 85;

astenia n
asthénie
(medycyna, medyczny) stan słabości, zmniejszenie lub brak odporności fizycznej i psychicznej;

astenosfera ˌastɛ̃nɔˈsfɛra n
asthénosphère
(geologia, geologiczny) warstwa płaszcza ziemskiego;

aster ˈastɛr n
aster
(botanika, botaniczny) roślina ogrodowa o pięknych różnokolorowych kwiatach;

asteroida ˌastɛˈrɔjda n
astéroïde
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o małych rozmiarach (od kilku metrów do czasem ponad 1000 km), obiegające gwiazdę centralną (Słońce);

asterysk aˈstɛrɨsk n
astérisque
(poligrafia) znak pisarski w kształcie gwiazdki (*), najczęściej pięcio- lub sześcioramiennej, umieszczany w przybliżeniu pomiędzy średnią i górną linią pisma, stosowany m.in. jako znak umowny, symbol odsyłacza do przypisu, wieloznacznik ogólny, separator tekstu oraz jako element ozdobny;

asteryzm aˈstɛrɨsm̥ n
astérisme
(astronomia, astronomiczny) układ gwiazd tworzący na niebie pewien widoczny zbiór, niebędący gwiazdozbiorem;
(mineralogia, mineralogiczny) efekt optyczny polegający na powstaniu promieni świetlnych na minerale wskutek jego specyficznych właściwości;
znak „⁂”, stosowany w celu zwrócenia szczególnej uwagi na fragment tekstu;

astma ˈastma n
asthme
(medycyna, medyczny) stan, w którym dominującym objawem jest ostra duszność powiązana ze świszczącym oddechem;

astmatyczny adj
asthmatique
(medycyna, medyczny) związany z astmą, charakterystyczny dla astmy, dychawicy

astmatyk aˈstmatɨk n
asthmatique
(medycyna, medyczny) człowiek cierpiący na astmę

astrafobia ˌastraˈfɔbʲja n
astraphobie
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed błyskawicami

astragal aˈstraɡal n
astragale
(architektura, architektoniczny) ornament architektoniczny złożony z naprzemiennie ułożonych pałeczek i krążków;
astragale talus
(anatomia, anatomiczny) kość od wewnętrznej strony stopy między wgłębieniem a kostką;

astrofizyczny adj
astrophysique
dotyczący astrofizyki, związany z astrofizyką

astrofizyka n
astrophysique
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, nauka o budowie, ewolucji, właściwościach chemicznych i fizycznych ciał niebieskich oraz materii rozproszonej w przestrzeni poza Ziemią;

astrofotograf n
astrophotographe
(fotografia) fotograf wykonujący zdjęcia ciał niebieskich

astrolog aˈstrɔlɔk n
astrologue
człowiek zajmujący się astrologią, przepowiadający przyszłość z położenia ciał niebieskich

astrologia ˌastrɔˈlɔɟja n
astrologie
(ezoteryka) wróżenie z położenia ciał niebieskich; paranauka zajmująca się badaniem związku między położeniem ciał niebieskich na niebie a wydarzeniami na Ziemi i losami człowieka;

astrologiczny ˌastrɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
astrologique
dotyczący astrologii, oparty na astrologii, związany z astrologią

astrometryczny adj
astrométrique
(astronomia, astronomiczny) związany z astrometrią, dotyczący astrometrii

astronauta ˌastrɔ̃ˈnawta n
astronaute
(astronomia, astronomiczny) (zawód, zawodowy, zawodowo) osoba zajmująca się lotami w kosmos i badaniem przestrzeni kosmicznej

astronautyka ˌastrɔ̃ˈnawtɨka n
astronautique
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) zespół nauk zajmujący się lotami poza atmosferą Ziemi;

astronom aˈstrɔ̃nɔ̃m n
astronome
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) specjalista w zakresie astronomii;
(potocznie, potoczny) miłośnik i znawca astronomii

astronomia ˌastrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
astronomie
nauka zajmująca się badaniem kosmosu;

astronomiczny ˌastrɔ̃nɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ adj
astronomique
(astronomia, astronomiczny) dotyczący astronomii, związany z astronomią
(przenośnie, przenośnia) niesamowicie duży, wielki

asturyjski ˌastuˈrɨjsʲci adj
asturien
dotyczący Asturii, związany z Asturią

asturyjski ˌastuˈrɨjsʲci n
asturien
(językoznawstwo, językoznawczy) język zachodnioromański używany w kilku hiszpańskich prowincjach;

astygmatyczny ˌastɨɡmaˈtɨt͡ʃnɨ adj
astigmate
związany z astygmatyzmem

astygmatyzm n
astigmatisme
(medycyna, medyczny) wada wzroku z widzeniem obrazu nieostrego i różnie zniekształconego;
(optyka, optyczny) wada soczewek, w której promienie padające w dwóch płaszczyznach prostopadłych są ogniskowane w różnych punktach, co daje nieostry i zniekształcony obraz;

asygnata ˌasɨɡˈnata n
reçu
dokument kasowy potwierdzający operację gotówkową

asymetryczny ˌasɨ̃mɛˈtrɨt͡ʃnɨ adj
asymétrique
niebędący symetrycznym, niemający symetrii

asymilacja n
assimilation
przystosowanie się do życia w obcej społeczności

asymptota ˌasɨ̃mpˈtɔta n
asymptote
(matematyka, matematyczny) prosta, do której dąży dana krzywa lub wykres danej funkcji;

asyriolog n
assyriologue
specjalista w dziedzinie asyriologii

asyrologia n
assyriologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka badająca starożytną kulturę duchową i kulturę materialną ludów Mezopotamii;

asyryjski ˌasɨˈrɨjsʲci adj
assyrien
dotyczący Asyrii, związany z Asyrią, pochodzący z Asyrii

asystent n
assistante
osoba pomagająca specjaliście przy wykonywanej przez niego pracy

asystentka n
assistante
kobieta asystent

asystować v
accompagner faire cortège
być obecnym, towarzyszyć przy czym
assister
pomagać przy czym

aszkenazyjski ˌaʃkɛ̃naˈzɨjsʲci adj
ashkénaze
związany z Aszkenezyjczykami, dotyczący Aszkenazyjczyków

atak ˈatak n
assaut
agresywne wystąpienie przeciw komuś lub czemuś
attaque
(wojskowość, wojskowy) działanie zaczepne przeciw wrogowi
attaque crise
(medycyna, medyczny) nieprzewidziane pojawienie się objawów chorobowych

atak serca ˈatak ˈsɛrt͡sa n
infarctus du myocarde IDM
(medycyna, medyczny) zawał serca (mięśnia sercowego);

atakować ˌataˈkɔvat͡ɕ v
attaquer assaillir
prowadzić walkę zainicjowaną przez siebie

ataksyt n
ataxite
(mineralogia, mineralogiczny) meteoryt żelazny o bardzo wysokiej zawartości niklu;

atanor n
athanor
(ezoteryka) specjalny piec do celów alchemicznych;

atari n
atari
taktyczna sytuacja przymusu w grze w go, w której grupa kamieni ma tylko jeden oddech i może zostać zbita w następnym ruchu

atawistyczny ˌatavʲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
atavique
o cechach podobnych jak u odległych przodków

atawizm aˈtavʲism̥ n
atavisme
występowanie cech pierwotnych, prymitywnych, spotykanych u dawnych przodków

ateista ˌatɛˈ<sup>j</sup>ista n
athée
człowiek odrzucający wiarę w istnienie bogów

ateistyczny ˌatɛ<sup>j</sup>iˈstɨt͡ʃnɨ adj
athée
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z ateizmem lub ateistami, zgodny z ateizmem

ateizm aˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
athéisme
(filozofia, filozoficzny) pogląd w jednoznaczny sposób odrzucający wiarę w istnienie Boga lub bogów;

atest ˈatɛst n
certificat
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument poświadczający, zaświadczający

ateńczyk aˈtɛ̃j̃n͇t͡ʃɨk n
Athénien
mieszkaniec Aten

athoski adj
athonite
związany z górą Athos, dotyczący góry Athos

atlancki adj
atlante
związany z Atlantami lub Atlantydą

atlant ˈatlãnt n
atlante
(architektura, architektoniczny) posąg atletycznego mężczyzny jako podpora architektoniczna, np. balkonu;

atlantycki ˌatlãnˈtɨt͡sʲci adj
atlantique
(geografia, geograficzny) dotyczący Atlantyku

atlas ˈatlas n
atlas
zbiór map, rycin, tabeli wydany w postaci książki lub albumu;

atleta aˈtlɛta n
athlète
(sport, sportowy) zawodnik dyscyplin siłowych;

atletycznie adv
athlétiquement
z wyćwiczoną muskulaturą

atletyczny adj
athlétique
dobrze zbudowany, rozwinięty fizycznie
(sport, sportowy) odnoszący się do atletyki, związany z atletyką

atmosfera ˌatmɔˈsfɛra n
atmosphère
(astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) powłoka gazowa otaczająca Ziemię lub inne ciało niebieskie;
powietrze wypełniające jakieś pomieszczenie
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka miary ciśnienia
atmosphère ambiance
(przenośnie, przenośnia) klimat psychiczny w jakimś środowisku, miejscu, otoczeniu itd.

atmosferyczny ˌatmɔsfɛˈrɨt͡ʃnɨ adj
atmosphérique
związany z atmosferą ziemską

atom ˈatɔ̃m n
atome
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) najmniejszy element materii, dla którego można jeszcze wyróżniać pierwiastki;

atomowy ˌatɔ̃ˈmɔvɨ adj
atomique
charakterystyczny dla atomu, odnoszący się do atomu
nucléaire
wykorzystujący energię powstającą przy rozszczepieniu jądra atomowego

atonalność n
atonalité atonalisme
cecha utworu, który jest atonalny

atrakcja aˈtrakt͡sʲja n
attraction
(książkowy) coś wyjątkowo interesującego, dostarczającego przyjemności lub rozrywki

atrakcyjny ˌatrakˈt͡sɨjnɨ adj
attractif attrayant séduisant
o człowieku: przystojny (w odniesieniu do mężczyzny), ładny (o kobiecie)

atrament aˈtrãmɛ̃nt n
encre
roztwór wody i barwnika, zazwyczaj granatowego, używany do pisania lub drukowania;

atramentowy ˌatrãmɛ̃nˈtɔvɨ adj
d'encre
dotyczący atramentu, związany z atramentem

atrium ˈatrʲjũm n
atrium
(architektura, architektoniczny) w dawnym domu rzymskim: główne pomieszczenie, z otwartym dachem i zbiornikiem w podłodze na deszczówkę

atrofia aˈtrɔfʲja n
atrophie
(medycyna, medyczny) zanik lub zmniejszenie się tkanek lub narządów;

atropina n
atropine
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów tropanowych o sumarycznym wzorze C17H23NO3, stosowana jako lek rozkurczowy i środek rozszerzający źrenice;

atrybucja ˌatrɨˈbut͡sʲja n
attribution
przypisywanie (czegoś komuś lub czemuś)

atrybut aˈtrɨbut n
attribut
rzecz lub cecha typowa dla czegoś lub kogoś

attaché n
attaché
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (dyplomacja) najniższy stopień członka personelu dyplomatycznego – urzędnik dyplomatyczny przydzielony do poselstwa jako specjalista w danej dziedzinie;

attyka atˈːɨka n
attique étage attique
(architektura, architektoniczny) górny element budynku w postaci ścianki, balustrady lub rzędu sterczyn osłaniający dach;

atut ˈatut n
atout
(termin karciany) kolor ustalony jako najbardziej wartościowy, umożliwiający przebicie innych kolorów; karta tego koloru
cecha, umiejętność mogąca komuś przynieść pozytywne skutki

atłas ˈatwas n
satin
(włókiennictwo) gładka i delikatna tkanina, jednostronnie błyszcząca;

au aw interjection
aïe ouille ahi ayoye
…wyrażający ból

audiencja awˈdʲjɛ̃nt͡sʲja n
audience
oficjalne spotkanie z kimś na wysokim stanowisku

audiobook n
livre audio
książka mówiona; nagranie dźwiękowe zawierające tekst publikacji książkowej odczytany przez lektora;

audiologiczny adj
audiologique
(medycyna, medyczny) związany z audiologią, dotyczący audiologii

audiowizualny adj
audiovisuel
dotyczący zarówno wrażeń słuchowych, jak i wzrokowych

audycja awˈdɨt͡sʲja n
émission
program radiowy;

augustoduński adj
autunois
(historia, historyczny, historycznie) związany z Augustodunem, dotyczący Augustodunu ((współcześnie) Autun)

augustynizm n
augustinisme
(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) doktryna rozwinięta przez Augustyna z Hippony

aukcja ˈawkt͡sʲja n
vente aux enchères vente à la criée
sprzedaż przedmiotów, podczas której kupujący licytują cenę, aukcję wygrywa osoba, która przedstawiła najwyższą ofertę;

aukcja holenderska ˈawkt͡sʲja ˌxɔlɛ̃nˈdɛrska n
adjudication à la hollandaise
aukcja, w której stopniowo obniża się cenę sprzedaży do momentu zgłoszenia pierwszej oferty kupna;

auksyna awˈksɨ̃na n
auxine
(botanika, botaniczny) hormon wzrostu wytwarzany w stożkach wzrostu;

aula ˈawla n
grand amphithéâtre
(historia, historyczny, historycznie) kościelny budynek lub jego część przeznaczona na religijne dyskusje

aureola ˌawrɛˈɔla n
auréole
obwódka, zazwyczaj złotego koloru, na obrazach i rzeźbach o tematyce religijnej, otaczająca głowy świętych

aurypigment n
orpiment
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady siarczków, trójsiarczek arsenu;

auspicje awsˈpʲit͡sʲjɛ n
auspicia
w starożytnym Rzymie: wróżenie z lotu ptaków

australijski ˌawstraˈlʲijsʲci adj
australien
odnoszący się do państwa lub kontynentu Australia, kojarzony z Australią, jej cechami lub składnikami

australijski pies pasterski ˌawstraˈlʲijsʲci ˈpʲjɛs paˈstɛrsʲci n
bouvier australien
(kynologia, kynologiczny) rasa psów należąca do grupy psów pasterskich i zaganiających;

austriacki awstrʲˈjat͡sʲci adj
autrichien
odnoszący się do Austrii lub Austriaków

austro-węgierski adj
austro-hongrois
związany z Austro-Węgrami, dotyczący Austro-Węgier

auszpik ˈawʃpʲik n
aspic
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z mięsa, warzyw lub ryby w galarecie – z żelatyny lub na bazie wywaru z kości; (zobacz) też auszpik w Encyklopedii staropolskiej

autarkia awˈtarʲca n
autarcie
(ekonomia, ekonomiczny) gospodarcza samowystarczalność;

autarkiczny ˌawtarʲˈcit͡ʃnɨ adj
autarcique
gospodarczo samowystarczalny

autekologia n
autécologie
(ekologia, ekologiczny) dział ekologii, zajmujący się badaniem wzajemnego oddziaływania środowiska abiotycznego na poszczególne organizmy, i odwrotnie

autentycznie ˌawtɛ̃nˈtɨt͡ʃʲɲɛ adv
authentiquement
w sposób autentyczny, prawdziwy, szczery, zgodny z rzeczywistością

autentyczność ˌawtɛ̃nˈtɨt͡ʃnɔɕt͡ɕ n
authenticité sincérité
cecha tego, co autentyczne, prawdziwe, pozbawione sztuczności, fałszu

autentyczny ˌawtɛ̃nˈtɨt͡ʃnɨ adj
authentique
taki, który jest prawdziwy, zgodny z rzeczywistością
niebędący kopią, falsyfikatem ani przeróbką

autentyk n
original
coś, co jest autentyczne

auto ˈawtɔ n
auto automobile voiture
(motoryzacja) pojazd mechaniczny, wyposażony w co najmniej 4 koła, poruszający się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów;

autobiografia ˌawtɔbʲjɔˈɡrafʲja n
autobiographie
własnoręcznie napisany swój życiorys;

autobiograficzny adj
autobiographique
mający charakter autobiografii, taki w którym autor nawiązuje do wydarzeń ze swego życia

autobus awˈtɔbus n
autobus bus
(transport, transportowy) (motoryzacja) duży pojazd przeznaczony do przewozu osób w transporcie zbiorowym;

autobusowy ˌawtɔbuˈsɔvɨ adj
de autobus
odnoszący się do autobusu, związany z autobusem

autochoria n
autochorie
(botanika, botaniczny) samoczynne rozsiewanie diaspor przez roślinę;

autochton n
autochtone
rdzenny mieszkaniec jakiegoś terytorium

autochtoniczny adj
autochtone
związany z autochtonami, dotyczący autochtonów

autodydaktyczny ˌawtɔdɨdakˈtɨt͡ʃnɨ adj
autodidacte
(książkowy) (pedagogika, pedagogiczny) związany z autodydaktyką lub autodydaktą

autoerotyczny adj
autoérotique
(seksuologia, seksuologiczny) charkteryzujący się autoerotyzmem, świadczący o wzmożonym zainteresowaniu swoim ciałem, które prowadzi do masturbacji

autograf awˈtɔɡraf n
autographe signature
własnoręczny podpis

autohipnoza ˌawtɔxʲipˈnɔza n
autohypnose
hipnoza wywoływana na sobie samym

autokar awˈtɔkar n
autocar car
(motoryzacja) autobus przeznaczony do długich podróży

autokefalia ˌawtɔkɛˈfalʲja n
autocéphalie
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niezależność krajowej prawosławnej organizacji kościelnej od zagranicznych władz duchownych;

autokefaliczny adj
autocéphale
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwłaszcza w chrześcijaństwie: związany ze statusem autokefalii, mający status autokefalii

autoklaw awˈtɔklaf n
autoclave
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) hermetyczny, ogrzewany zbiornik służący do przeprowadzania różnych procesów chemicznych lub do wyjaławiania w podwyższonej temperaturze i przy zwiększonym ciśnieniu narzędzi chirurgicznych, środków spożywczych i farmaceutycznych;

autokomentarz n
auto-commentaire
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (publikatory) opinia wyrażona przez kogoś na temat własnego zachowania, własnej osoby, własnego utworu

autokracja ˌawtɔˈkrat͡sʲja n
autocratie
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki lub wąskiej grupy, sprawowane poza kontrolą społeczną;

autokratyczny adj
autocratique
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z autokratyzmem jako systemem rządów

autokratyzm ˌawtɔˈkratɨsm̥ n
autocratie
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system władzy sprawowanej poza kontrolą społeczną przez jednego człowieka lub wąską grupę;

autokreacja ˌawtɔkrɛˈat͡sʲja n
autocréation
budowanie / tworzenie swojego wizerunku

automat awˈtɔ̃mat n
automate
maszyna wykonująca pracę bez udziału człowieka;

automat biletowy n
appareil distributeur de billets
automat służący do zakupu biletu;

automatyczna sekretarka n
répondeur
(telekomunikacja) oprogramowanie lub urządzenie odbierające połączenia telefoniczne i nagrywające ich treści

automatycznie adv
automatiquement
(technologia, technika, techniczny) z udziałem automatu

automatyczny ˌawtɔ̃maˈtɨt͡ʃnɨ adj
automatique
wykonywany przez maszyny, przebiegający bez bezpośredniego udziału człowieka

automatyzacja n
automatisation
wprowadzanie automatów, ułatwień technicznych poprawiających pracę

automatyzm n
automatisme
wykonywanie czynności nie używając do tego świadomości, bez analizy, bez myślenia

automobilista ˌawtɔ̃mɔbʲiˈlʲista n
automobiliste
(dawniej, dawny) kierowca
(przestarzałe, przestarzały) człowiek uprawiający sporty samochodowe

autonomia ˌawtɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
autonomie
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) częściowa niezależność;

autonomiczny ˌawtɔ̃nɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ adj
autonome
związany z autonomią; taki, który ma autonomię

autonomista n
autonomiste
zwolennik idei autonomii politycznej, gospodarczej lub kulturalnej

autoportret ˌawtɔˈpɔrtrɛt n
autoportrait
portret artysty wykonany przez siebie samego;

autopsja awˈtɔpsʲja n
autopsie
sekcja zwłok;

autor ˈawtɔr n
auteur
twórca jakiegoś dzieła (książki, obrazu, utworu muzycznego, programu komputerowego lub innej formy twórczości)

autorka n
autrice
twórczyni jakiegoś dzieła, projektu lub wynalazku

autorytarny adj
autoritaire
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący autorytaryzmu

autorytaryzm n
autoritarisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów opartych na bezwzględnym posłuchu obywateli

autorytet ˌawtɔˈrɨtɛt n
autorité
wpływ osobisty, powaga, prestiż
człowiek mający uznanie i wpływ na innych ludzi

autoryzacja n
autorisation
zezwolenie twórcy na wykorzystanie swego dzieła

autoryzować v
autoriser accréditer
zezwalać na publikację, wykorzystanie pracy autorskiej

autostop awˈtɔstɔp n
auto-stop
sposób podróżowania polegający na przemieszczaniu się zatrzymywanymi po drodze za zgodą kierowców pojazdami

autostopowicz ˌawtɔstɔˈpɔvʲit͡ʃ n
auto-stoppeur
ktoś, kto podróżuje autostopem

autostopowiczka ˌawtɔstɔpɔˈvʲit͡ʃka n
auto-stoppeuse
kobieta, która podróżuje autostopem

autostrada ˌawtɔˈstrada n
autoroute
(motoryzacja) droga kołowa przystosowana do szybkiego ruchu samochodowego, charakteryzująca się bezkolizyjnymi skrzyżowaniami oraz podzielona na dwie jezdnie po co najmniej dwa pasy ruchu;

autosugestia ˌawtɔsuˈɡɛstʲja n
autosuggestion
(psychologia, psychologiczny) wmawianie czegoś sobie samemu;

autoteliczny ˌawtɔtɛˈlʲit͡ʃnɨ adj
autotélique
(filozofia, filozoficzny) taki, który jest celem sam dla siebie

autotomia n
autotomie
(zoologia, zoologiczny) zdolność niektórych zwierząt do odrzucenia części własnego ciała, a następnie jego regeneracji;

autotrof n
autotrophe
(ekologia, ekologiczny) organizm samożywny

autowagon n
automotrice
(rzadki, rzadko używany) (kolejnictwo) (transport, transportowy) wagon silnikowy poruszający się po szynach, wykorzystywany do przewozu towarów lub pasażerów

autunit n
autunite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady minerałów uranylu, Ca[PO4][UO2]2 • 8 -12H2O;

autysta n
autiste
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) osoba mająca autyzm

autystka n
autiste
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) kobieta mająca autyzm

autystyczny ˌawtɨˈstɨt͡ʃnɨ adj
autiste autistique
(psychologia, psychologiczny) związany z autyzmem, dotyczący autyzmu

autyzm ˈawtɨsm̥ n
autisme
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie neuropsychiatryczne charakteryzujące się problemami w kontaktach międzyludzkich i brakiem relacji z rówieśnikami;

auł n
aoul
rodzaj osady wiejskiego typu na Kaukazie albo w Azji Środkowej

awalista ˌavaˈlʲista n
garant caution
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) osoba, która udziela poręczenia wekslowego (awalu)

awangarda n
avant-garde
grupa ludzi wytyczających nowe drogi rozwoju danej dziedziny

awangardowy ˌavãŋɡarˈdɔvɨ adj
avant-gardiste
(sztuka) związany z awangardą, charakteryzujący awangardę (kierunek w dwudziestowiecznej sztuce)
d'avant-garde
taki, który charakteryzuje się nowatorstwem, prekursorstwem; jest postępowy

awans ˈavãw̃s n
avancement
(sport, sportowy) zajęcie wyższego miejsca w klasyfikacji, przejście do dalszego etapu
promotion
powierzenie komuś lub objęcie wyższego stanowiska, nadanie lub otrzymanie wyższej godności
zdobycie wyższej pozycji w określonej grupie

awansować v
bénéficier d'une promotion être promu a un grande supérieur
uzyskiwać / uzyskać wyższe stanowisko lub stopień
promouvoir avancer
przenosić / przenieść na wyższe stanowisko czy stopień

awantura ˌavãnˈtura n
aventure
ryzykowne, niepewne przedsięwzięcie, często wątpliwe pod względem moralnym
querelle
gwałtowna kłótnia, zamieszanie

awanturnica n
aventurière
kobieta skłonna do kłótni, awantur, często awanturująca się

awanturniczy adj
aventureux
właściwy awanturnikowi, osobie kłótliwej

awanturnik ˌavãnˈturʲɲik n
aventurier
osoba skłonna do wszczynania kłótni

awanturować się ˌavãntuˈrɔvat͡ɕ‿ɕɛ v
faire des histoires faire du scandale faire une scène se quereller
wszczynać awanturę, kłócić się z kimś

awaria aˈvarʲja n
panne
(technologia, technika, techniczny) uszkodzenie przedmiotu, urządzenia, systemu, sieci uniemożliwiające lub utrudniające ich użytkowanie

awarski adj
avar
związany z Awarami, dotyczący Awarów (narodu zamieszkującego Kaukaz)

awarski n
avar
(językoznawstwo, językoznawczy) język awarski, którym posługują się kaukascy Awarowie;

awaryjne lądowanie n
atterrissage d'urgence
(lotnictwo, lotniczy) procedura przedwczesnego lądowania podejmowana ze względu na zaistnienie warunków zagrażających bezpieczeństwu pasażerów w razie dalszego lotu;

awaryjny ˌavaˈrɨjnɨ adj
de scours
stworzony na wypadek awarii

awatar aˈvatar n
avatar
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w hinduizmie: zstąpienie boga, bóstwa lub jego wcielenie (inkarnacja) w doczesnej formie; cielesna manifestacja boga
(informatyka, informatyczny) personifikacja osoby w cyberprzestrzeni, reprezentacja uczestników światów wirtualnych
(informatyka, informatyczny) w internecie: obrazek wyświetlany obok nazwy użytkownika

awenturyn n
aventurine
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady krzemianów, odmiana kwarcu, SiO2;

awerroizm n
averroïsme
(filozofia, filozoficzny) doktryna popularna pod koniec XIII wieku, oparta na interpretacji myśli Arystotelesa dokonanych przez Awerroesa;

awersja aˈvɛrsʲja n
aversion
niechęć do kogoś lub czegoś

awestyjski n
avestique
(językoznawstwo, językoznawczy) należący do rodziny języków indoeuropejskich język klasyczny używany w starożytnej Persji, w którym został zapisany zbiór prac Zaratustry (czyli Awesta);

awifauna n
avifaune
(ornitologia, ornitologiczny) ogół gatunków ptaków zamieszkujących określony obszar geograficzny, biotop lub żyjących w określonym okresie geologicznym;

awinionka n
Avignonnaise
mieszkanka Awinionu

awiniończyk n
Avignonnais
mieszkaniec Awinionu

awinioński adj
avignonnais
(geografia, geograficzny) związany z Awinionem (miastem we Francji)

awitaminoza ˌavʲitãmʲĩˈnɔza n
avitaminose
(medycyna, medyczny) stan chorobowy spowodowany niedoborem jednej lub więcej witamin;

awizo aˈvʲizɔ n
avis de passage
pisemne zawiadomienie o dokonaniu operacji handlowej, giełdowej albo bankowej lub nadejściu towaru
avis de réception
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) pisemne zawiadomienie pocztowe o nadejściu przesyłki

awokado ˌavɔˈkadɔ n
avocat avocatier
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciemnozielony owoc awokado (1.2) o gruszkowatym kształcie, zielonkawożółtym miąższu, z dużą pestką
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju awokado (1.1)
(botanika, botaniczny) Persea L., rodzaj wiecznie zielonych drzew o skórzastych liściach, rosnące w strefie tropikalnej;

azalia n
azalée azaléa
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) ozdobny kwitnący krzew, hodowany w donicach, ogrodach i parkach, różanecznik

azbest ˈazbɛst n
asbeste amiante
(mineralogia, mineralogiczny) każdy minerał krzemianowy tworzący włókna;

azelainowy adj
azélaïque
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) dotyczący kwasu azelainowego

azerbejdżański ˌazɛrbɛjˈd͡ʒãj̃sʲci adj
azerbaïdjanais azéri
odnoszący się do państwa Azerbejdżan

azerski aˈzɛrsʲci n
azéri
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Azerbejdżanu;

azjatycki ˌazʲjaˈtɨt͡sʲci adj
asiatique
dotyczący Azji, związany z Azją, pochodzący z Azji

azjatycki tygrys ˌazʲjaˈtɨt͡sʲci ˈtɨɡrɨs n
dragon asiatique
(publikatory) dynamicznie rozwijające się państwo azjatyckie;

azoospermia ˌazɔːˈspɛrmʲja n
azoospermie
(medycyna, medyczny) brak plemników w nasieniu;

azorski adj
açoréen açorien
związany z Azorami, leżący na Azorach

azot ˈazɔt n
azote
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu N i liczbie atomowej 7;

azotan aˈzɔtãn n
nitrate azotate
(chemia, chemiczny) sól kwasu azotowego (z grupą NO2 lub NO3)

azotek n
nitrure
(chemia, chemiczny) związek chemiczny azotu z metalem lub półmetalem;

azotowy ˌazɔˈtɔvɨ adj
nitrique azotique
(chemia, chemiczny) związany z azotem; zawierający azot

azuryt aˈzurɨt n
azurite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał – zasadowy węglan miedzi;

azyl ˈazɨl n
asile
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) schronienie udzielane przez państwo osobie prześladowanej przez własny kraj ze względów politycznych lub społecznych;
refuge asile
miejsce ucieczki, bezpieczne schronienie;

azymut n
azimut
kąt zawarty między północną częścią południka odniesienia a danym kierunkiem poziomym;

azymutalny adj
azimutal
związany z azymutem, dotyczący azymutu

azytromycyna n
azithromycine
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) antybiotyk z grupy makrolidów o długim okresie półtrwania, dający stosunkowo mało działań niepożądanych

ać at͡ɕ conjunction
afin de pour à
(staropolski) aby

ałun ˈawũn n
alun
(chemia, chemiczny) stosowany w garbarstwie i medycynie, rozpuszczalny w wodzie, krystaliczny siarczan metalu

ałunit n
alunite
(mineralogia, mineralogiczny) siarczan glinowo-potasowy KAl3 (SO4)2 (OH)6, stosowany do otrzymywania ałunu;

aż aʃ conjunction
jusqu'à jusque
…wskazujący, do jakiego momentu czasu trwała wcześniej wspomniana czynność

ażio n
agio
(handel, handlowy) nadwyżka kursu dewiz, papierów wartościowych ponad ich wartość nominalną;

ażiotaż n
agiotage
(finanse, finansowy) sposób spekulacji na giełdzie oparty na różnicach kursów papierów wartościowych

ażur n
ajour claire-voie
(sztuka) (technologia, technika, techniczny) ozdobny układ otworów w dowolnym materiale

ażurowy ˌaʒuˈrɔvɨ adj
ajouré à jour
taki, który posiada specjalne, regularne otwory, przepuszczając światło

b-moll n
si bemol mineur
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku b (w zapisie nutowym z pięcioma bemolami)

baba ˈbaba n
baba
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto, zazwyczaj drożdżowe, pieczone w wysokiej formie o okrągłej podstawie i karbowanych ścianach bocznych
grand-mère mamie mémé
(staropolski) babcia
nana
(potocznie, potoczny) (rubaszny, rubasznie) lub (pogardliwie, pogardliwy) o kobiecie, żonie, partnerce życiowej

baba z wozu, koniom lżej ˈbaba ˈz‿vɔzu ˈkɔ̃ɲɔ̃m ˈlʒɛj proverb
bon débarras
o sytuacji, w której pozbycie się kogoś lub czegoś jest pożądane

babcia ˈbapʲt͡ɕa n
grand-mère mamie mémé
(zdrobniale) babka (matka ojca lub matki)
vieille femme
(potocznie, potoczny) stara kobieta

babiarz ˈbabʲjaʃ n
mateur tombeur
(potocznie, potoczny) mężczyzna obsesyjnie zainteresowany kobietami

babie lato ˈbabʲjɛ ˈlatɔ n
été indien été de la Saint Martin
wczesnojesienne dni;

babilończyk n
Babylonien
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec miasta Babilon

babiloński ˌbabʲiˈlɔ̃j̃sʲci adj
babylonien
związany z Babilonią, Babilonem

babka ˈbapka n
baba
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodkie ciasto pieczone w formie prostokątnej lub mającej kształt ściętego stożka
grand-mère mamie
matka ojca lub matki
nana
(potocznie, potoczny) młoda, atrakcyjna kobieta
vieille femme
starsza kobieta, zwykle zaniedbana, biedna

baby blues idiom
baby blues
stan przypominający depresję poporodową, pojawiający się w 3-5 dniu po porodzie, po okresie euforii spowodowanej narodzinami dziecka

backpacker n
backpacker
określenie turysty podróżującego po świecie z plecakiem jako jedynym bagażem, sypiającego w schroniskach i najczęściej odwiedzającego kraje, w których jest taniej

baczność ˈbat͡ʃnɔɕt͡ɕ interjection
garde
(wojskowość, wojskowy) (harcerski) komenda nakazująca przyjąć postawę stojącą, wyprostowaną, z rękami wyciągniętymi wzdłuż ciała i przylegającymi do boków, stopami złączonymi

baczność ˈbat͡ʃnɔɕt͡ɕ n
attention
(staropolski) uwaga

baczny ˈbat͡ʃnɨ adj
attentif
czujny, uważny

badacz ˈbadat͡ʃ n
chercheur observateur
człowiek zajmujący się badaniami naukowymi

badaczka n
chercheuse exploratrice
kobieta naukowiec, zgłębiająca jakiś temat, problem

badanie baˈdãɲɛ n
examen analyse examination
(medycyna, medyczny) sprawdzenie stanu zdrowia
examination
szczegółowa obserwacja i analiza
examination investigation
poszukiwanie rozwiązania problemu naukowego

badawczy adj
pénétrant
związany z badaniem, mający na celu badanie, dociekanie, poznawanie

badać ˈbadat͡ɕ v
examiner ausculter
sprawdzać stan zdrowia pacjenta, poddawać pacjenta oględzinom lekarskim
interroger sonder
przyglądać się czemuś lub komuś uważnie
étudier analyser explorer
przeprowadzać obserwację, analizę naukową czegoś (obiektu, pojęcia)

badian właściwy ˈbadʲjãn vwaɕˈt͡ɕivɨ n
badiane chinoise
(botanika, botaniczny) Illicium verum Hook. f., gatunek drzewa pochodzącego z południowo-wschodniej Azji i mającego znaczenie przede wszystkim jako przyprawa;

badminton badˈmʲĩntɔ̃n n
badminton
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu rakietkami plastikowej lotki na boisku przedzielonym rozpiętą na pewnej wysokości siatką;

badmintonista n
joueur de badminton
gracz w badmintona

badyl ˈbadɨl n
tige
łodyga rośliny, uschła i pozbawiona liści, sterczący patyk

bagatela ˌbaɡaˈtɛla n
bagatelle
rzecz bez większego znaczenia

bagatelizować v
minimiser
przedstawiać jako mało ważne
méconnaître rendre à la légère
uważać za niezbyt ważne

bagaż ˈbaɡaʃ n
bagage
(przenośnie, przenośnia) doświadczenia, wspomnienia gromadzone w czasie życia
bagage bagages
zapakowane przedmioty zabierane w podróż

bagażnik baˈɡaʒʲɲik n
coffre porte-bagage
miejsce na bagaż wydzielone w rowerach, motocyklach, samochodach, autobusach i innych pojazdach

bagażowy n
bagagiste
pomocnik wynajęty do przeniesienia bagażu, np. na dworcu lub w hotelu
porteur
(kolejnictwo) pracownik zatrudniony w bagażowni

bagażówka n
camionnette
taksówka bagażowa

bagietka baˈɟɛtka n
baguette
(spożywczy) długa, cienka bułka;

baglama baɡˈlãma n
baglama
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bezprogowy instrument strunowy pochodzący z Bliskiego Wschodu;

bagnet ˈbaɡnɛt n
baïonnette
(wojskowość, wojskowy) rodzaj noża zakładany na lufę karabinu umożliwiający użycie go do walki wręcz;

bagno ˈbaɡnɔ n
boue fange
(przenośnie, przenośnia) sytuacja, środowisko niemoralne; demoralizacja, zepsucie
lédon
(botanika, botaniczny) Ledum L., rodzaj roślin z rodziny wrzosowatych;
marais marécage
(ekologia, ekologiczny) obszar trwale podmokły, porośnięty specyficzną roślinnością;

bagrowanie n
dragage
pogłębianie dna bagrem

bahaizm baˈxa<sup>j</sup>ism̥ n
bahaïsme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia wywodząca się z babizmu, której celem jest utworzenie religii ogólnoświatowej, unifikującej religie monoteistyczne – babizm, judaizm, chrześcijaństwo i islam;

bahamski baˈxãmsʲci adj
bahamien
odnoszący się do państwa Bahamy
odnoszący się do archipelagu Bahamy

bahrański baxˈrãj̃sʲci adj
bahreïni
odnoszący się do państwa Bahrajn

bajadera n
bayadère
hinduska tancerka pełniąca służbę przy świątyni

bajać ˈbajät͡ɕ v
bavarder jaser
(książkowy) ględzić, pleść

bajeczny adj
fabuleux
(przenośnie, przenośnia) cechujący się niezwykłością
fantastique
istniejący w bajce

bajka ˈbajka n
conte
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór o treści fantastycznej
conte blague
(potocznie, potoczny) zmyślona informacja
fable
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótki utwór literacki, zwykle wierszowany i żartobliwy, posługujący się alegorią i morałem;

bajka dla grzecznych dzieci ˈbajka dla‿ˈɡʒɛt͡ʃnɨγʲ ˈd͡ʑɛ̇t͡ɕi n
conte de bonne femme
nieprawdziwa, wymyślona historyjka dla naiwnych ludzi

bajka na dobranoc n
histoire du soir
historyjka opowiadana lub czytana dziecku do snu

bajkopisarz ˌbajkɔˈpʲisaʃ n
fabuliste
pisarz zajmujący się tworzeniem bajek

bajończyk n
Bayonnais
mieszkaniec Bajonny, osoba z tego miasta

bajoński adj
bayonnais
dotyczący Bajonny, związany z Bajonną

bajt bajt n
octet
(informatyka, informatyczny) jednostka pamięci komputerowej równa 8 bitom;

bak bak n
favoris
zarost na policzkach
réservoir
zbiornik na paliwo w samochodzie, motocyklu;

bakarat baˈkarat n
baccara
(termin karciany) hazardowa gra w karty;

bakcyl ˈbakt͡sɨl n
bacille
(przestarzałe, przestarzały) zarazek

bakelit baˈkɛlʲit n
bakélite
(chemia, chemiczny) jedno z tworzyw sztucznych, odmiana fenoplastu;

bakijski baˈcijsʲci adj
bakinois
odnoszący się do miasta Baku, dotyczący Baku, pochodzący z Baku

baksztag ˈbakʃtak n
bastaque
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lina stabilizująca maszt, ciągnąca się od masztu ku tyłowi i burcie;

bakszysz n
bakchich
w krajach Bliskiego Wschodu i Afryki północnej: podarunek pieniężny, napiwek, jałmużna

bakteria bakˈtɛrʲja n
bactérie microbe
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) rodzaj mikroskopijnego organizmu jednokomórkowego;

bakteriemia ˌbaktɛrʲˈjɛ̃mʲja n
bactériémie
(medycyna, medyczny) zakażenie krwi bakteriami, stwierdzone ich wyizolowaniem;

bakteriobójczy ˌbaktɛrʲjɔˈbujt͡ʃɨ adj
germicide
(medycyna, medyczny) taki, który powstrzymuje rozwój bakterii, niszczy je

bakteriofag ˌbaktɛrʲˈjɔfak n
bactériophage
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) wirus atakujący bakterie;

bakteriolityczny adj
bactériolytique
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) niszczący bakterie na drodze bakteriolizy

bakteriolog ˌbaktɛrʲˈjɔlɔk n
bactériologie bactériologiste
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) mikrobiolog specjalizujący się w bakteriologii

bakteriologia ˌbaktɛrʲjɔˈlɔɟja n
bactériologie
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) dziedzina mikrobiologii zajmująca się badaniem bakterii, ich budową, sposobem życia, właściwościami oraz ich znaczeniem dla człowieka, zwierząt i roślin;

bakteriologiczny adj
bactériologique
związany z bakteriologią; dotyczący świata bakterii

bakteriomocz n
bactériurie
(medycyna, medyczny) obecność bakterii w moczu;

bakteriostatyczny adj
bactériostatique
(biologia, biologiczny) związany z bakteriostazą; hamujący rozwój i namnażanie się bakterii

bakteryjny ˌbaktɛˈrɨjnɨ adj
bactérien
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) związany z bakteriami lub powodowany przez bakterie

bakłażan bakˈwaʒãn n
aubergine
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina jednoroczna z gatunku psianka podłużna Solanum melongena L., o jadalnych owocach;
(spożywczy) warzywo, będące podłużnym, zwykle fioletowoczarnym owocem bakłażana (1.1)

bal bal n
bal
uroczyste przyjęcie, na którym głównym elementem zabawy są tańce;

balanga baˈlãŋɡa n
boum
(potocznie, potoczny) huczna impreza towarzyska

balast ˈbalast n
lest
(morski) obciążenie stosowane głównie do obniżenia środka ciężkości i poprawienia stateczności;

baldachim balˈdaxʲĩm n
baldaquin
osłona umocowana nad tronem, łożem lub rozpostarta na drążkach, wykonana z ozdobnej tkaniny

balearski adj
baléare
dotyczący Balearów

balerina ˌbalɛˈrʲĩna n
ballérines
(potocznie, potoczny) damskie lekkie czółenko, wzorowane na baletkach, na płaskim obcasie lub bez obcasa, często obszyte elastyczną taśmą lub gumą

balet ˈbalɛt n
ballet
(choreografia, choreograficzny) rodzaj tanecznego widowiska teatralnego;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny napisany specjalnie dla baletu (1.1)

baletmistrzowski adj
maître de ballet
związany z osobą lub stanowiskiem baletmistrza

baletnica ˌbalɛtʲˈɲit͡sa n
ballerine
(zawód, zawodowy, zawodowo) (sztuka) kobieta, która tańczy w balecie
danseuse d'Opéra
(potocznie, potoczny) kobieta, dziewczynka tańcząca perfekcyjnie

baletnik n
danseur d'Opéra
(zawód, zawodowy, zawodowo) (sztuka) mężczyzna, który tańczy w balecie

baletowy adj
de ballet
(choreografia, choreograficzny) dotyczący baletu, zajmujący się baletem, skupiający się na balecie

balia ˈbalʲja n
cuvier
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) rodzaj płytkiej, dużej wanny do prania;

balijski adj
balinais
związany z wyspą Bali

balijski n
balinais
(językoznawstwo, językoznawczy) język balijski;

balisa n
balise
(kolejnictwo) nadajnik lub transponder w torze, między szynami, umożliwiający lokalizowanie pociągów

balistyka n
balistique
nauka badająca ruch pocisków;

balkon ˈbalkɔ̃n n
balcon
(architektura, architektoniczny) wystająca z budynku płyta ograniczona balustradą
balcon galerie
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) piętro widowni

ballada balˈːada n
ballade
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wierszowany utwór opisujący niezwykłe wydarzenia;

balneologiczny adj
balnéologique
(medycyna, medyczny) związany z balneologią, dotyczący balneologii

balneoterapia ˌbalnɛɔtɛˈrapʲja n
balnéothérapie
(medycyna, medyczny) dział fizjoterapii zajmujący się metodami leczenia za pomocą kąpieli mineralnych;

balon ˈbalɔ̃n n
ballon montgolfière
ozdobny przedmiot z gumy napełniany powietrzem;
montgolfière ballon à air chaud
(lotnictwo, lotniczy) wyposażony w gondolę aerostat bez napędu;

balonik n
ballon
(zdrobniale) od balon
mały balon, balon-zabawka

balsam ˈbalsãm n
baume
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (technologia, technika, techniczny) półpłynna mieszanina wydzielin roślinnych;

balsamiczny ˌbalsãˈmʲit͡ʃnɨ adj
balsamique
o przyjemnym zapachu, aromatyczny, przesycony balsamem

balsamista n
embaumeur
osoba, która balsamuje zwłoki

balsamować v
embaumer
dokonywać balsamowania zwłok, czyli zabezpieczenia ich przed rozkładem za pomocą specjalnych balsamów, żywic

balustrada ˌbaluˈstrada n
balustrade
zabezpieczenie, obramowanie balkonów, dachów, mostów, schodów, tarasów, wiaduktów, itp., montowane zazwyczaj na krawędzi zabezpieczanego elementu i często pełniące jednocześnie funkcję ozdobną;

balzakowski adj
balzacien
związany z twórczością Honoriusza Balzaka

bambus ˈbãmbus n
bambou
(botanika, botaniczny) Bambusa Shreb., rodzaj wieloletnich roślin trawiastych o drewniejących łodygach, z rodziny wiechlinowatych;

banalność n
banalité
cecha tego, co banalne

banalny bãˈnalnɨ adj
banal
zwyczajny, przeciętny, pozbawiony oryginalności

banan ˈbãnãn n
banane
(spożywczy) owoc banana (1.1), podłużny, zazwyczaj żółty
bananier banane
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny bananowatych;

banał ˈbãnaw n
banalité
powiedzenie niemające głębszej treści, ogólnie znane
lieu commun
brak oryginalności w czymś

banda ˈbãnda n
bande gang
zorganizowana grupa przestępcza

bandana bãnˈdãna n
couvre-chef
wzorzysta chustka noszona na szyi, twarzy lub na głowie;

bandaż ˈbãndaʃ n
bandage bande
(medycyna, medyczny) długi pas tkaniny lub dzianiny stosowany do owijania na ciele z różnych powodów, np. mocowania opatrunku, ochrony dłoni w boksie itp.;
pansement
(technologia, technika, techniczny) izolująca lub wzmacniająca taśma nakładana na przewody, rury lub podłużne elementy konstrukcyjne

bandażować ˌbãndaˈʒɔvat͡ɕ v
bander
zakładać bandaż, owijać bandażem

bandera bãnˈdɛra n
bannière
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) flaga określająca przynależność państwową statku wodnego;
pavillon
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) przynależność państwowa statku wodnego;

banderola ˌbãndɛˈrɔla n
bande
papierowa opaska na towarach, banknotach, dokumentach;

bandoneon n
bandonéon
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu muzycznego z grupy aerofonów;

bandyta bãnˈdɨta n
bandit
człowiek dopuszczający się ciężkich przestępstw, w tym napadów i morderstw

bandżola n
banjoline
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) strunowy instrument muzyczny, odmiana banjo;

bangkocki bãŋkˈːɔt͡sʲci adj
bangkokien bangkokois
odnoszący się do Bangkoku (stolicy Tajlandii)

bangkokijczyk n
Bangkokien Bangkokois
mieszkaniec Bangkoku

bangkokijka n
Bangkokienne Bangkokoise
mieszkanka Bangkoku

bangladeski ˌbãŋɡlaˈdɛsʲci adj
bangladais bangladeshi
związany z Bangladeszem, dotyczący Bangladeszu

banjo ˈbãn͇ʤ̑ɔ n
banjo
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj gitary z okrągłym pudłem rezonansowym i długim gryfem;

bank bãŋk n
banque
(bankowość, bankowy) instytucja zajmująca się finansami, w szczególności udzielaniem kredytów, przechowywaniem oszczędności swoich klientów
(bankowość, bankowy) (architektura, architektoniczny) budynek, w którym znajduje się siedziba banku (1.1)
(medycyna, medyczny) miejsce przechowywania organów, tkanek, płynów ustrojowych itp. przeznaczonych do późniejszych zabiegów

bank krwi ˈbãŋk ˈːr̥fʲi n
banque du sang
(potocznie, potoczny) zakład opieki zdrowotnej zajmujący się krwiodawstwem i krwiolecznictwem

bank spermy ˈbãŋk ˈspɛrmɨ n
banque du sperme
(potocznie, potoczny) instytucja lub część placówki medycznej zajmująca się gromadzeniem spermy;

bankier n
banquier
właściciel lub dyrektor banku

bankiet ˈbãŋcɛt n
banquet
wystawne, uroczyste przyjęcie
festin
(Bukowina) zabawa organizowana na zakończenie szkoły

banknot ˈbãŋknɔt n
billet de banque billet bank-note papier-monnaie
(bankowość, bankowy) odcinek papieru z odpowiednim nadrukiem, emitowany przez bank, mający określoną wartość pieniężną (nabywczą);

bankomat bãŋˈkɔ̃mat n
billetterie distributeur automatique de billets de banque
urządzenie służące do wypłaty gotówki za pomocą karty płatniczej;

bankowiec n
banquier
pracownik banku

bankowy bãŋˈkɔvɨ adj
bancaire
związany z bankami, dotyczący banków

bankructwo bãŋˈkrut͡stfɔ n
faillite banqueroute
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) upadłość osoby prawnej lub fizycznej ogłoszona przez sąd

bankrut ˈbãŋkrut n
banqueroutier failli
osoba lub firma, która ogłosiła niewypłacalność

bankrutować v
faire faillite
stawać się bankrutem, tracić cały majątek

bankster ˈbãŋkstɛr n
bankster
(publikatory) (przenośnie, przenośnia) bankier-gangster, bankier postrzegany jako kryminalista, bezwzględnie wyłudzający pieniądze od obywateli, cynicznie bogacący się kosztem klientów w opresji

baobab afrykański n
baobab africain
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z gatunku baobab afrykański (1.1)
(systematyka) (botanika, botaniczny) Adansonia digitata L., gatunek olbrzymich drzew z rodziny wełniakowych, w stanie dzikim występujących w Afryce;

baptystyczny adj
baptiste
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z baptyzmem lub baptystami

baptyzm ˈbaptɨsm̥ n
baptisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nurt wyznań chrześcijańskich należących do protestantyzmu;

bar bar n
bar
(gastronomia) lokal gastronomiczny, w którym spożywa się ciepłe posiłki lub pije alkohole;
(fizyka, fizyczny) jedna z jednostek ciśnienia;
(gastronomia) miejsce w lokalu, przy którym odbiera się lub konsumuje posiłki lub alkohol
baryum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ba i liczbie atomowej 56;

barak ˈbarak n
baraque
prowizoryczny budynek

baran ˈbarãn n
bélier mouton
(zoologia, zoologiczny) samiec owcy
bête idiot
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) głupek, idiota

baranek baˈrãnɛk n
agneau
(zoologia, zoologiczny) mały, młody baran

barbadoski ˌbarbaˈdɔsʲci adj
barbadien
(geografia, geograficzny) odnoszący się do Barbadosu jako państwa

barbakan n
barbacane
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) zwykle okrągła, murowana budowla stanowiąca element średniowiecznego budownictwa obronnego, wysunięta przed linię murów i połączona z bramą miejską;

barbarzyńca ˌbarbaˈʒɨ̃j̃nt͡sa n
barbare
ktoś niecywilizowany, prymitywny
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) człowiek, który nie należy do kręgu kultury grecko-rzymskiej;

barbarzyński adj
barbare
cechujący się prymitywizmem lub okrucieństwem

barbet ˈbarbɛt n
barbet
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy psów aportujących, płochaczy i psów wodnych pochodząca z Francji;

barbituran n
barbiturique
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związek organiczny o właściwościach nasennych i przeciwdrgawkowych

barbudzki adj
barbudien
związany z Barbudą, dotyczący Barbudy

barcelonka n
Barcelonaise
mieszkanka Barcelony

barcelończyk n
Barcelonais
mieszkaniec Barcelony

barceloński ˌbart͡sɛˈlɔ̃j̃sʲci adj
barcelonais
związany z Barceloną, dotyczący Barcelony, pochodzący z Barcelony

bardzo ˈbard͡zɔ adv
plus
bardziej, najbardziej wyraz pomocniczy, stosowany do tworzenia form stopnia wyższego i najwyższego niektórych przymiotników i przysłówków
très beaucoup
służący do podkreślenia cechy przymiotnika, przysłówka lub czasownika w wysokim stopniu, dużo

barek n
table roulante
półka w meblu do trzymania napojów alkoholowych

bariatryczny adj
bariatrique
(medycyna, medyczny) związany z bariatrią, leczeniem otyłości

baribal baˈrʲibal n
baribal
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Ursus americanus Pallas, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny niedźwiedziowatych, występujący w Ameryce Północnej;

barierka barʲˈjɛrka n
rambarde
przegroda postawiona, aby uniemożliwić przejście w danym miejscu lub zabezpieczyć coś

bark bark n
épaule
(anatomia, anatomiczny) część ciała w miejscu połączenia ręki lub (u zwierząt) kończyny przedniej z tułowiem;

barka ˈbarka n
bateau-mouche
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rodzaj statku o płaskim dnie, służącego do transportu ładunków zazwyczaj w żegludze śródlądowej;

barkarola ˌbarkaˈrɔla n
barcarolle barcarole
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) liryczna pieśń gondolierów w Wenecji;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny przypominający barkarolę (1.1)

barkentyna ˌbarkɛ̃nˈtɨ̃na n
trois-mâts goélette
żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; pierwszy z nich ma omasztowanie rejowe, pozostałe maszty niosą ożaglowanie skośne;

barman ˈbarmãn n
barman garçon
osoba, która obsługuje bufet w barze;

barmanka barˈmãnka n
barmaid
kobieta, która sprzedaje i podaje napoje alkoholowe w barze

barograf n
barographe
(meteorologia, meteorologiczny) miernik ciśnienia atmosferycznego (barometr), zdolny do samoczynnego zapisywania wyników pomiarów

barok ˈbarɔk n
baroque
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) główny kierunek w kulturze środkowo- i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku;

barokowy ˌbarɔˈkɔvɨ adj
baroque
(sztuka) związany z barokiem, dotyczący baroku

barologia ˌbarɔˈlɔɟja n
barologie
(dawniej, dawny) (fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się masą i powiązaną z nią siłą ciążenia

barometr baˈrɔ̃mɛtr̥ n
baromètre
(meteorologia, meteorologiczny) przyrząd do mierzenia ciśnienia atmosferycznego;

baron ˈbarɔ̃n n
baron
niski tytuł arystokratyczny;

baronet baˈrɔ̃nɛt n
baronnet
dziedziczny, szlachecki brytyjski tytuł honorowy;
mężczyzna noszący tytuł baroneta (1.1)

baronostwo n
baronnage
godność barona
zbiorowość baronów

baronowski adj
baronnial
związany z osobą lub tytułem barona, baronostwem

barszcz barʃt͡ʃ n
barchtch soupe de betterave
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zakwaszana zupa na wywarze z buraków;

barszcz biały n
potage aigre
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kwaśna zupa na zakwasie z mąki żytniej lub owsianej

barter ˈbartɛr n
troc
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) wymiana bezgotówkowa, czyli towar (bądź usługa) za towar;

barwnik ˈbarvʲɲik n
teinture colorant
substancja służąca do barwienia innych rzeczy

barwnik spożywczy ˈbarvʲɲik spɔˈʒɨft͡ʃɨ n
colorant alimentaire
(spożywczy) substancja służąca do barwienia żywności;

barykada ˌbarɨˈkada n
barricade
doraźna zapora zbudowana w poprzek ulicy podczas walk w mieście;

baryton baˈrɨtɔ̃n n
baryton
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) głos męski niższy od tenoru, wyższy od basu;

bas bas n
basse
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najniższy głos męski;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiewak o takim głosie

baseball n
baseball
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której najistotniejszym elementem rozgrywki jest odbicie piłki drewnianym kijem;

basen ˈbasɛ̃n n
bassin
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) region wokół morza lub innego zbiornika wodnego
piscine
sztuczny zbiornik wody przeznaczony do pływania

basethorn baˈsɛtxɔrn n
cor de basset
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odmiana klarnetu basowego, rożek basetowy;

baskijski baˈsʲcijsʲci adj
basque
związany z Baskami, dotyczący Basków

basset ˈbasːɛt n
basset
(kynologia, kynologiczny) masywny pies myśliwski o zwisających uszach;

bastonada ˌbastɔ̃ˈnada n
bastonnade
(rzadki, rzadko używany) kara bicia kijami w pięty lub w plecy

baszkirski adj
bachkir
związany z Baszkirami

baszkirski n
bachkir
(językoznawstwo, językoznawczy) język baszkirski;

baszybuzuk n
bachi-bouzouk
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) (kon. XVIII – pocz. XX w.) nieregularny żołnierz turecki, muzułmański ochotnik pochodzący często z bezpośredniego terenu walk;

bat bat n
baht
(jednostka monetarna) waluta Tajlandii;

batalion baˈtalʲjɔ̃n n
bataillon
(wojskowość, wojskowy) mniejsza od pułku jednostka organizacyjna wojska;
combattant varié
(ornitologia, ornitologiczny) Philomachus pugnax, ptak wędrowny, charakterystycznie rozkładający różnobarwne pióra w trakcie tokowania;

batat n
patate douce
(botanika, botaniczny) Ipomoea batatas, bylina z rodziny powojowatych pochodząca z Ameryki Południowej i Środkowej;

bateria baˈtɛrʲja n
batterie
(wojskowość, wojskowy) w artylerii: pododdział ogniowy i taktyczny składający się z kilku plutonów, uzbrojony w broń artyleryjską lub rakietową;
pile pile électrique batterie
(elektryczność) zespół elementów połączonych w jeden układ będący źródłem energii

batuta baˈtuta n
baguette
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pałeczka dyrygenta służąca do wyznaczania taktu;

batymetria ˌbatɨ̃ˈmɛtrʲja n
bathymétrie
dział hydrometrii zajmujący się pomiarami głębokości cieków i zbiorników wodnych;

batymetryczny adj
bathymétrique
związany z batymetrią, dotyczący batymetrii

batyskaf baˈtɨskaf n
bathyscaphe
statek podwodny do badań na dużych głębokościach;

batyst ˈbatɨst n
batiste
(włókiennictwo) cienka, prawie przezroczysta tkanina lniana, bawełniana lub jedwabna, o splocie płóciennym

bawełna baˈvɛwna n
coton
(włókiennictwo) rodzaj materiału (tkaniny, dzianiny) otrzymanego z bawełny (1.1-2), używanego do produkcji ubrań
(włókiennictwo) włókno otrzymane z bawełny (1.1);
cotonnier coton
(botanika, botaniczny) roślina uprawiana w Azji, Afryce, obu Amerykach i w Europie, z której wykonuje się materiał o tej samej nazwie;

bawełniany ˌbavɛwʲˈɲãnɨ adj
cotonier
związany z bawełną jako surowcem

bawić ˈbavʲit͡ɕ v
amuser divertir égayer
zajmować kogoś dostarczając mu rozrywki
divertir amuser égayer
wprawiać w wesoły humor

bawić się ptaszkiem ˈbavʲit͡ɕ‿ɕɛ ˈptaʃʲcɛ̃m idiom
faire cinq contre un se polir le chinois
(przenośnie, przenośnia) (eufemistycznie) (seksuologia, seksuologiczny) o mężczyźnie onanizować się

bawić się w kotka i myszkę ˈbavʲit͡ɕ‿ɕɛ ˈf‿kɔtka i‿ˈmɨʃkɛ v
jouer au chat et à la souris
zwodzić kogoś, stwarzać niejasne sytuacje, postępować nieszczerze

baza ˈbaza n
camp de base
(sport, sportowy) miejsce rozbicia namiotów na wyprawie wysokogórskiej

baza danych n
base de données banque de données
(informatyka, informatyczny) zorganizowany zbiór informacji gromadzony, przetwarzany i przechowywany w danym programie komputerowym;

bazalt ˈbazalt n
basalte
(geologia, geologiczny) magmowa skała wylewna, o przeważnie czarnej barwie;

bazaltowy adj
basaltique
dotyczący bazaltu, wykonany z bazaltu

bazar ˈbazar n
bazar
(handel, handlowy) teren, na którym można handlować; plac ze straganami

bazgrać ˈbazɡrat͡ɕ v
gribouiller griffonner
(potocznie, potoczny) pisać niestarannie i niewyraźnie

bazia ˈbaʑa n
chaton
(botanika, botaniczny) kwiatostan niektórych roślin drzewiastych w kształcie wiotkiego kłosa

bazofil n
basophile
(biologia, biologiczny) morfotyczne składniki krwi z grupy leukocytów, których cytoplazma zawiera ziarnistości barwiące się barwnikami zasadowymi na kolor niebieski;

bazowy adj
basique
odnoszący się do bazy (podstawy), związany z bazą (podstawą)

bazylejski adj
bâlois
związany z Bazyleą

bazylia baˈzɨlʲja n
basilic
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju bazylia (1.1);
(botanika, botaniczny) Ocimum L., rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych;

bazyliszek n
basilic
(herpetologia, herpetologiczny) rodzaj jaszczurek;
(mitologia, mitologiczny) stwór występujący w legendach, przedstawiany jako kogut o żabich oczach i ogonie żmii, zabijający wzrokiem i oddechem

bać się ˈbat͡ɕ‿ɕɛ v
craindre avoir peur
odczuwać strach, bojaźń, lęk przed czymś lub przed kimś
inquiéter se préoccuper
martwić się, niepokoić się

bałagan baˈwaɡãn n
pagaille gâchis
stan braku porządku

bałaganiarz n
brouillon
(potocznie, potoczny) osoba łatwo robiąca bałagan

bałamucić ˌbawãˈmut͡ɕit͡ɕ v
embrouiller lambiner tromper
powodować zamieszanie, wprowadzać w błąd

bałkanizacja n
balkanisation
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces rozpadania się państw, w wyniku którego powstają nowe państwa, często wrogo wobec siebie nastawione

bałkański bawˈkãj̃sʲci adj
balkanique
(geografia, geograficzny) dotyczący Bałkanów, związany z Bałkanami
(geografia, geograficzny) związany z Bałkanami (pasmem górskim)

bałtycki bawˈtɨt͡sʲci adj
baltique balte
odnoszący się do Bałtyku, związany z Bałtykiem

bałwan ˈbawvãn n
bonhomme de neige
figura człowieka ulepiona ze śniegu;
idole
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) figura bożka pogańskiego
grosse vague
(książkowy) spieniona fala morska
con ballot bourrique cornichon cruche enflé
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) głupek, tuman

bałwochwalca n
idolâtre
czciciel bożków

bańka ˈbãɲka n
bidon canne
blaszane naczynie na płyny
bulle
(potocznie, potoczny) bańka mydlana
ventouse
(medycyna, medyczny) szklane naczynko o kulistym kształcie przystawiane do skóry w celach leczniczych, stosowane w medycynie tradycyjnej

bańka mydlana ˈbãɲka mɨˈdlãna n
bulle de savon
pęcherzyk powietrza otoczony cienką błoną mydła rozpuszczonego w wodzie;

bażant ˈbaʒãnt n
faisan
(ornitologia, ornitologiczny) (łowiectwo, łowiecki) Phasianus colchicus, gatunek ptaka żyjącego na polach;

bażantarnia ˌbaʒãnˈtarʲɲa n
faisanderie
(zootechnika, zootechniczny) ogrodzony teren, na którym hoduje się bażanty;

beatyfikacja ˌbɛatɨfʲiˈkat͡sʲja n
béatification
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalne uznanie przez Kościół katolicki lub Cerkiew zmarłej osoby za błogosławioną i zezwolenie na jej lokalny kult;

beatyfikować v
béatifier
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalnie ogłaszać kogoś błogosławionym

beaujolais n
beaujolais
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) wino burgundzkie o lekkim, owocowym charakterze produkowane w okolicach francuskiego regionu Beaujolais;

beczeć ˈbɛt͡ʃɛt͡ɕ v
bêler
o owcy lub kozie: wydawać charakterystyczny przeciągły głos

beczka ˈbɛt͡ʃka n
tonneau
(lotnictwo, lotniczy) rodzaj akrobacji powietrznej;
tonneau barrique
cylindryczne naczynie, tradycyjnie wykonywane z klepek drewnianych, spiętych metalowymi obręczami, współcześnie również z innych materiałów;

beczka bez dna ˈbɛt͡ʃka bɛz‿ˈdna n
un panier percé
coś, co wymaga ciągłych nakładów

bednarstwo bɛdˈnarstfɔ n
tonnellerie
gałąź rzemiosła bądź przemysłu drzewnego związana z wytwarzaniem i naprawą drewnianych naczyń z klepek (beczek, balii, maselnic)

beduiński adj
bédouin
związany z Beduinem; dotyczący Beduinów

befsztyk ˈbɛfʃtɨk n
bifteck
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gruby plaster mięsa wołowego, zwykle z polędwicy lub rostbefu, smażony lub grillowany

behawiorysta ˌbɛxavʲjɔˈrɨsta n
béhavioriste
przedstawiciel lub zwolennik behawioryzmu

behawioryzm n
béhaviorisme comportementalisme
(psychologia, psychologiczny) podejście do psychologii skupiające się na obserwowalnym zachowaniu, negujące poznawalność umysłu i przeważnie zakładające, że zachowanie jest określane przez środowisko;

bejrucki bɛjˈrut͡sʲci adj
beyrouthin
odnoszący się do Bejrutu (stolicy Libanu)

bejrutczyk bɛjˈruṭt͡ʃɨk n
Beyrouthin
mieszkaniec Bejrutu

bejrutka bɛjˈrutka n
Beyrouthine
mieszkanka Bejrutu

bejsbolówka n
casquette
(sport, sportowy) sportowe nakrycie głowy, wykonane z miękkiego materiału, z twardym daszkiem, zazwyczaj z tyłu posiada regulowalne zapięcie

bekerel n
becquerel
(fizyka, fizyczny) jednostka miary aktywności promieniotwórczej w układzie SI;

beksa n
pleurnicheur pleurnicheuse
(potocznie, potoczny) ktoś skłonny do płaczu

bel bɛl n
bel
(fizyka, fizyczny) bezwymiarowa jednostka wyrażająca porównanie dwu wielkości równe logarytmowi dziesiętnemu ich stosunku, zwykle stosowana do określania głośności, mocy akustycznej źródła dźwięku, stopnia wzmocnienia sygnału itp.;

beletrystyka ˌbɛlɛˈtrɨstɨka n
belles-lettres
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) twórczość prozatorska zaliczana do literatury pięknej, obejmująca powieść, opowiadanie, nowelę, reportaż literacki

belforcki adj
belfortain
związany z Belfortem, dotyczący Belfortu

belgijski bɛlʲˈɟijsʲci adj
belge
odnoszący się do Belgii lub Belgów

belgradczyk bɛlˈɡraṭt͡ʃɨk n
Belgradois
mieszkaniec Belgradu

belgradka bɛlˈɡratka n
Belgradoise
mieszkanka Belgradu

belgradzki bɛlˈɡrat͡sʲci adj
belgradois
związany z Belgradem (stolicą Serbii)

belladonna n
belladone
(botanika, botaniczny) Atropa belladonna L., pokrzyk wilcza jagoda

belona bɛˈlɔ̃na n
orphie
(ichtiologia, ichtiologiczny) Belone belone, gatunek ryby morskiej o długim ciele;

bemar n
bain-marie
podgrzewany szeroki pojemnik na żywność służący do utrzymywania temperatury potraw;

bemol ˈbɛ̃mɔl n
bémol
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak graficzny obniżający nutę o półton;

benedyktyński adj
bénédictin
związany z benedyktynami, dotyczący benedyktynów

bentos n
benthos
(ekologia, ekologiczny) zespół organizmów zasiedlających dno zbiorników wodnych, penetrujących osady denne lub żyjących na ich powierzchni;

benzen ˈbɛ̃w̃zɛ̃n n
benzène benzol
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy arenów, najprostszy obojętny węglowodór aromatyczny;

benzoesan sodu n
benzoate de sodium
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny stosowany jako konserwant żywności;

benzofuran ˌbɛ̃w̃zɔˈfurãn n
benzofurane
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny; bezbarwna, oleista ciecz używana do produkcji żywic kumaronowych;

benzokaina ˌbɛ̃w̃zɔkaˈ<sup>j</sup>ĩna n
benzocaïne
środek miejscowo znieczulający, słabo rozpuszczalny w wodzie;

benzylopiperazyna n
benzylpipérazine
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) pochodna piperazyny o wzorze sumarycznym C11H16N2, mająca działanie stymulujące;

benzyna bɛ̃w̃ˈzɨ̃na n
essence benzine
paliwo stosowane do napędu samochodów, samolotów i niektórych innych urządzeń posiadających silnik spalinowy;

berberyjski ˌbɛrbɛˈrɨjsʲci adj
berbère
związany z Berberami, dotyczący Berberów i terenów przez nich zasiedlonych

berberyjski ˌbɛrbɛˈrɨjsʲci n
berbère
(językoznawstwo, językoznawczy) język z podrodziny języków afroazjatyckich, używanych głównie w Maroku, Algierii, Libii i Nigrze;

berberys bɛrˈbɛrɨs n
berbéris
(botanika, botaniczny) rodzaj krzewów z rodziny berberysowatych

berdysz ˈbɛrdɨʃ n
bardiche
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) rodzaj broni drzewcowej, ciężki, szeroki topór o silnie zakrzywionym ostrzu i długim drzewcu;

beret ˈbɛrɛt n
béret
(krawiectwo) płaskie, okrągłe nakrycie głowy, bez daszka, wykonane zazwyczaj z pilśni lub wełny;

bergamczyk n
Bergamasque
mieszkaniec Bergamo

bergamski adj
bergamasque
związany z Bergamo, dotyczący Bergamo

bergsonizm n
bergsonisme
(filozofia, filozoficzny) prąd filozoficzny i literacki krytykujący wartość poznania intelektualnego i podnoszący rangę intuicji;

beri-beri n
béribéri
(medycyna, medyczny) awitaminoza, choroba wywoływana ostrym niedoborem witaminy B1;

berkel ˈbɛrkɛl n
berkélium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bk i liczbie atomowej 97;

berlinka bɛrˈlʲĩnka n
Berlinoise
mieszkanka Berlina

berlińczyk bɛrˈlʲĩj̃n͇t͡ʃɨk n
Berlinois
mieszkaniec Berlina

berliński bɛrˈlʲĩj̃sʲci adj
berlinois
odnoszący się do miasta Berlin

bermudy n
bermuda
(odzieżownictwo) męskie krótkie spodnie pod kolana, luźne, z lekkiej tkaniny, zwykle wzorzyste, noszone na plaży

bermyca bɛrˈmɨt͡sa n
bonnet à poil
wysoka futrzana czapka;

bernenka bɛrˈnɛ̃nka n
Bernoise
mieszkanka Berna

berneńczyk bɛrˈnɛ̃j̃n͇t͡ʃɨk n
Bernois
mieszkaniec Berna

berneński bɛrˈnɛ̃j̃sʲci adj
bernois
odnoszący się do miasta Berno

bersalier n
bersaglier
(wojskowość, wojskowy) żołnierz włoskiej lekkiej piechoty zmechanizowanej;

beryl ˈbɛrɨl n
béryllium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Be i liczbie atomowej 4;

beryloza n
bérylliose
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba układu oddechowego powodowana kontaktem z pyłem berylowym;

berło ˈbɛrwɔ n
sceptre
ozdobna pałka będąca insygnium królewskim;

besan n
farine de pois chiche
(spożywczy) mąka z ciecierzycy, częsty składnik regionalnych kuchni na subkontynencie indyjskim;

bestia ˈbɛstʲja n
bête
dzikie, drapieżne zwierzę
monstre
(przenośnie, przenośnia) zły człowiek, kanalia

beszamel bɛˈʃãmɛl n
béchamel béchamelle
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty sos przyrządzany z masła, mąki, jajek i mleka lub śmietany;

beta ˈbɛta n
bêta
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa drugiej litery alfabetu greckiego, β;

beta-karoten ˌbɛta‿kaˈrɔtɛ̃n n
bêta-carotène bêtacarotène
(biochemia, biochemiczny) prowitamina witaminy A, barwnik roślinny nadający niektórym owocom i warzywom pomarańczowy kolor;

betaina n
bétaïne
(chemia, chemiczny) związek organiczny będący pochodną glicyny, występuje m.in. w burakach cukrowych, szpinaku czy pszenicy i stanowi produkt uboczny przemysłu cukrowniczego;

beton ˈbɛtɔ̃n n
béton
(budownictwo) materiał budowlany, powstały ze zmieszania piasku, żwiru lub innego kruszywa z roztworem materiałów wiążących;

betoniarka ˌbɛtɔ̃ˈɲarka n
bétonnière
maszyna do wyrobu betonu
camion-toupie bétonnière
samochód ciężarowy przystosowany do transportu mieszanki betonowej

bez bɛs n
sureau
(botanika, botaniczny) roślina krzewiasta z rodzaju Sambucus;

bez bɛs preposition
sans
…służący do tworzenia konstrukcji, w których czynność została wykonana pomimo braku czegoś, co opisuje wyrażenie za przyimkiem

bez cienia wątpliwości adv
sans l'ombre d'un doute
bez wątpienia, na pewno, z pewnością

bez jaj bɛzʲ‿ˈjäj interjection
sans blague
(przenośnie, przenośnia) …znacząca tyle co: „nie żartuj!”, „bez żartów” / „mów prawdę”, „nie kłam”

bez ogródek ˌbɛz‿ɔˈɡrudɛk adv
sans détour
bez zbędnych słów, wprost, nazywając rzeczy po imieniu, szczerze

bez porównania adv
incomparablement sans comparaison
dużo, bardziej

bez przerwy adv
sans arrêt sans cesse sans interruption tout le temps
cały czas, nieprzerwanie

bez wytchnienia ˌbɛz‿vɨˈtxʲɲɛ̇̃ɲa adv
sans relâche sans trêve
bez przerwy, bez odpoczynku, non stop

bez ładu i składu bɛz‿ˈwadu i‿ˈskwadu adv
sans rime ni raison
bezładnie, byle jak, chaotycznie

beza ˈbɛza n
meringue
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto lub ciastko z białka ubitego z cukrem;

bezbolesny adj
indolore
niepowodujący, niesprawiający bólu

bezbożnie adv
indévotement
(przestarzałe, przestarzały) w sposób bezbożny

bezbożnik bɛzˈbɔʒʲɲik n
athée impie
(przestarzałe, przestarzały) dziś (potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) albo (obraźliwie) osoba negująca istnienie Boga

bezbożność bɛzˈbɔʒnɔɕt͡ɕ n
impiété
(pejoratywnie, pejoratywny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postawa negująca istnienie Boga

bezbożny bɛzˈbɔʒnɨ adj
athée incroyant indévot
(pejoratywnie, pejoratywny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) negujący istnienie boga/Boga

bezbronny bɛzˈbrɔ̃nːɨ adj
sans défense
nie mający broni i możliwości obrony, obronienia się

bezbłędny adj
exact sans fautes
wolny od błędu

bezcielesny adj
aérien
niemający ciała, nieistniejący fizycznie

bezczelny bɛʃˈt͡ʃɛlnɨ adj
effronté
cechujący się bezczelnością, zbytnią pewnością siebie, zuchwałością

bezczynność bɛʃˈt͡ʃɨ̃nːɔɕt͡ɕ n
inactivité
brak aktywności

bezdech ˈbɛzdɛx n
apnée
(medycyna, medyczny) chorobowy lub wywołany celowo zanik oddechu;

bezdenny adj
immense sans bornes
(przenośnie, przenośnia) o bardzo dużym natężeniu
insondable
taki, który wydaje się nie mieć dna

bezdomność bɛzˈdɔ̃mnɔɕt͡ɕ n
sans-abrisme
(socjologia, socjologiczny) problem społeczny, charakteryzujący się brakiem miejsca zamieszkania;

bezdomny bɛzˈdɔ̃mnɨ adj
SDF sans-abri
taki, który nie ma domu

bezdyskusyjnie ˌbɛzdɨskuˈsɨjɲɛ adv
indiscutablement
bezsprzecznie, zdecydowanie, niezaprzeczalnie

bezdyskusyjny adj
indiscutable
niepodlegający dyskusji

bezdźwięczny adj
aphone
nie wydający dźwięku (głosu)
sourd aphone
(językoznawstwo, językoznawczy) o spółgłoskach: taka, przy wymawianiu której nie drżą więzadła głosowe

bezgorączkowy ˌbɛzɡɔrɔ̃n͇t͡ʃˈkɔvɨ adj
sans fièvre
(medycyna, medyczny) taki, który objawia się bez gorączki

bezgraniczny ˌbɛzɡrãˈɲit͡ʃnɨ adj
immense
taki, który nie ma granic; nie jest ograniczony czymś

bezimienny ˌbɛzʲĩˈmʲjɛ̃nːɨ adj
anonyme innommé
nie mający imienia czy nazwy

bezinteresowny ˌbɛzʲĩntɛrɛˈsɔvnɨ adj
désintéressé altruiste
taki, który nie oczekuje korzyści ze swoich szlachetnych działań, czynów, dobrych uczynków

bezkarny adj
impuni
taki, który uchodzi bez kary

bezkofeinowy ˌbɛskɔfɛ<sup>j</sup>ĩˈnɔvɨ adj
décaféiné
niezawierający kofeiny

bezkręgowiec n
invertébré
(zoologia, zoologiczny) zwierzę nie mające szkieletu;

bezkręgowy adj
invertébré
(zoologia, zoologiczny) nieposiadający szkieletu

bezkształtny bɛsˈkʃtawtnɨ adj
amorphe
o niewyraźnym, nieregularnym kszatłcie

bezludny bɛzˈludnɨ adj
inhabité
taki, gdzie nie ma ludzi; niezamieszkały przez ludzi, niebędący zaludnionym

beznadzieja ˌbɛznaˈd͡ʑɛ̇ja n
désespoir
stan desperacji, utraty nadziei, rozpacz

beznadziejny ˌbɛznaˈd͡ʑɛ̇jnɨ adj
désespéré
pozbawiony wszelkiej nadziei

beznamiętność ˌbɛznãˈmʲjɛ̃ntnɔɕt͡ɕ n
insensibilité
cecha tego, kto lub co jest beznamiętne; obojętność, apatia

bezobjawowy adj
asymptomatique
(medycyna, medyczny) taki, który nie daje objawów

bezokolicznik ˌbɛzɔkɔˈlʲit͡ʃʲɲik n
infinitif
(gramatyka) forma czasownika zazwyczaj (zależnie od języka) nieokreślająca czasu, rodzaju, liczby, osoby, trybu, strony ani aspektu;

bezokolicznikowy adj
infinitif
(gramatyka) związany z bezokolicznikem, dotyczący bezokolicznika

bezosobowo ˌbɛzɔsɔˈbɔvɔ adv
impersonnellement
od: bezosobowy

bezosobowy ˌbɛzɔsɔˈbɔvɨ adj
impersonnel
taki, który nie jest skierowany do żadnej osoby

bezowocny ˌbɛzɔˈvɔt͡snɨ adj
infructueux
(książkowy) nieprzynoszący pomyślnych rezultatów

bezpański adj
abandonné
(książkowy) nienależący do nikogo, niemający właściciela

bezpaństwowiec n
apatride
osoba nieposiadająca obywatelstwa żadnego z państw

bezpaństwowość n
apatridie
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest bezpaństwowe; cecha tych, którzy są bezpaństwowi

bezpaństwowy adj
apatride
nie mający przynależności państwowej; nie należący do żadnego z państw

bezpieczeństwo ˌbɛspʲjɛˈt͡ʃɛ̃j̃stfɔ n
sécurité sûreté
stan braku zagrożenia, obawy, powodów do strachu; bycie bezpiecznym

bezpiecznik bɛsˈpʲjɛt͡ʃʲɲik n
fusible plomb
podzespół chroniący przed nieprawidłowym działaniem urządzenia lub sieci (np. elektrycznej, gazowej);

bezpieczny bɛsˈpʲjɛt͡ʃnɨ adj
sûr
taki, który nie jest zagrożony, któremu nic nie grozi

bezpodstawny ˌbɛspɔtˈstavnɨ adj
infondé gratuit injustifié
nieuzasadniony, niesłuszny, nie mający słusznych podstaw

bezpośredni ˌbɛspɔɕˈrɛdʲɲi adj
direct
taki, który nie ma pośredników ani ogniw pośrednich; taki, który trafia do kogoś lub czegoś wprost

bezpośrednio ˌbɛspɔɕˈrɛdʲɲɔ adv
directement
w sposób bezpośredni

bezprawie n
illégalité
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czyn bezprawny

bezprawnie adv
illicitement illégalement
w sposób bezprawny, niezgodnie z prawem

bezprawny adj
illégal arbitraire illégitime
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezgodny z przepisami prawa

bezpłatny bɛsˈpwatnɨ adj
gratuit
taki, za który nie pobiera się opłaty

bezpłciowy adj
asexué
(biologia, biologiczny) niewykazujący cech płciowych; bez udziału płci

bezrobocie ˌbɛzrɔˈbɔt͡ɕɛ n
chômage
(ekonomia, ekonomiczny) stan, w którym część osób zdolnych do pracy i chcących ją podjąć nie może jej znaleźć;

bezrobotny ˌbɛzrɔˈbɔtnɨ adj
au chômage chômeur
bez pracy, bez zajęcia

bezrobotny ˌbɛzrɔˈbɔtnɨ n
chômeur
osoba bez pracy

bezręki bɛzˈrɛ̃ŋʲci adj
manchot
niemający rąk

bezsenność bɛsˈːɛ̃nːɔɕt͡ɕ n
insomnie
(fizjologia, fizjologiczny) niemożność zaśnięcia;

bezsensowny ˌbɛsːɛ̃w̃ˈsɔvnɨ adj
absurde déraisonnable
taki, który jest pozbawiony sensu, uzasadnienia

bezsilny bɛɕˈːilnɨ adj
impuissant languissant
taki, który nie potrafi z czymś się zmagać
infirme adynamique flasque
bez sił, niezdolny do walki

bezsolny adj
fade sans sel
nie zawierający soli, pozbawiony soli

bezsporny adj
incontestable
taki, który nie budzi wątpliwości

bezsprzeczny adj
incontestable
taki, który nie budzi sprzeciwu

bezspójnikowy adj
asyndète
(gramatyka) nie zawierający spójnika

bezstronność n
impartialité
cecha tego, co jest bezstronne, kto jest bezstronny

bezstronny bɛsˈːtrɔ̃nːɨ adj
impartial neutre
taki, który nie opowiada się po żadnej ze stron (np. konfliktu)

beztroska bɛsˈtrɔska n
légèreté
nieprzejmowanie się niczym, brak dbałości o coś

bezustannie adv
continûment
bez przerwy, ciągle, nieprzerwanie

bezustanny adj
incessant perpétuel
taki, który trwa ciągle, bez przerwy

bezwartościowy ˌbɛzvartɔɕˈt͡ɕɔvɨ adj
sans valeur
nieposiadający żadnej wartości

bezwarunkowo adv
absolument
koniecznie, bezwzględnie, absolutnie
inconditionnellement
bez względu na cokolwiek, bez stawiania warunków

bezwarunkowy ˌbɛzvarũŋˈkɔvɨ adj
inconditionnel
nieograniczony warunkami, niezależny od żadnych warunków; całkowity, absolutny, zupełny

bezwiednie bɛzˈvʲjɛdʲɲɛ adv
inconsciemment involontairement
bez udziału świadomości

bezwiedny adj
involontaire
wykonany bez udziału świadomości

bezwodnik n
anhydride
(chemia, chemiczny) tlenek niemetalu tworzący kwas lub zasadę w połączeniu z wodą

bezwodnik octowy bɛzˈvɔdʲɲik ɔt͡sˈtɔvɨ n
anhydride acétique
(chemia, chemiczny) związek organiczny; bezbarwna ciecz o ostrym zapachu octu;

bezwodny adj
anhydre
(chemia, chemiczny) niezawierający wody w swej strukturze krystalicznej
pozbawiony wody, wilgoci

bezwonny bɛzˈvɔ̃nːɨ adj
inodore
niemający zapachu

bezwstydnie adv
sans vergogne
w sposób bezwstydny

bezwładność bɛzˈvwadnɔɕt͡ɕ n
inertie
(fizyka, fizyczny) opór ciała materialnego przy przyspieszaniu

bezzasadny ˌbɛzːaˈsadnɨ adj
injustifié
taki, który nie ma racji bytu; nieuzasadniony, bezpodstawny, nieusprawiedliwiony

bezzwłoczny adj
immédiat
mający nastąpić natychmiast, bez zwłoki

bezzębny bɛzˈːɛ̃mbnɨ adj
édenté
taki, który nie ma zębów; pozbawiony zębów

bezładnie adv
sans ordre
bez ładu; w bałaganie; bez organizacji

bezładny adj
désordonné chaotique confus
pozbawiony ładu, porządku

beż bɛʃ n
beige
kolor podobny do koloru kawy z mlekiem

beżowy bɛˈʒɔvɨ adj
beige
mający kolor kawy z mlekiem lub piasku

bhutański buˈtãj̃sʲci adj
bhoutanais
odnoszący się do Bhutanu, państwa w Azji

biatlon n
biathlon
(sport, sportowy) zimowa dyscyplina sportu składająca się z biegu narciarskiego i strzelania;

biatlonista n
biathlète
(sport, sportowy) sportowiec, który uprawia biatlon

biatlonistka ˌbʲjatlɔ̃ˈɲistka n
biathlète
(sport, sportowy) kobieta, która uprawia biatlon

biała herbata ˈbʲjawa xɛrˈbata n
thé blanc
herbata powstająca z młodych pączków i pochodząca z chińskich prowincji

biała magia ˈbʲjawa ˈmaɟja n
magie blanche
(ezoteryka) magia niewykorzystująca sił zła, mająca na celu uzyskanie dobroczynnego skutku

białaczka bʲjaˈwat͡ʃka n
leucémie leucose
(medycyna, medyczny) nadmierne wytwarzanie białych krwinek;

białawy bʲjaˈwavɨ adj
blanchâtre
mający kolor podobny do białego; niezupełnie biały, prawie biały, jasny

białko ˈbʲjawkɔ n
blanc
(anatomia, anatomiczny) (potocznie, potoczny) biała część oka (gałki ocznej), znajdująca się dookoła tęczówki
(biologia, biologiczny) (anatomia, anatomiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płynna i przezroczysta substancja otaczająca żółtko ptasich jaj
protéine
(biochemia, biochemiczny) wielocząsteczkowy związek organiczny zbudowany z aminokwasów;

białkomocz n
protéinurie
(medycyna, medyczny) obecność białka w moczu;

białoruski ˌbʲjawɔˈrusʲci adj
biélorusse
dotyczący Białorusi lub Białorusinów, charakterystyczny dla Białorusi lub Białorusinów

białoruski ˌbʲjawɔˈrusʲci n
biélorusse
(językoznawstwo, językoznawczy) język wschodniosłowiański używany na Białorusi;

białorzytka ˌbʲjawɔˈʒɨtka n
traquet motteux
(ornitologia, ornitologiczny) Oenanthe oenanthe, niewielki ptak wędrowny półkuli północnej zamieszkujący tereny otwarte, często kamieniste;

białoskórnictwo ˌbʲjawɔskurʲˈɲit͡stfɔ n
mégisserie tannage mégir tannage à le alun
(rzemiosło, rzemieślniczy) dział garbarstwa zajmujący się wyprawianiem skór miękkich na rękawiczki i odzież

białozór bʲjaˈwɔzur n
gerfaut
(ornitologia, ornitologiczny) Falco rusticolus, zagrożony wyginięciem duży ptak drapieżny półkuli północnej;

białość n
blancheur blanchitude blanchité
barwa biała

biały ˈbʲjawɨ adj
blanc blanche
mający bardzo jasną barwę przeciwstawną do czarnego, taką jak czysty śnieg, mleko itp.

biały ˈbʲjawɨ n
Blanc blanc
(antropologia, antropologiczny) człowiek rasy białej

biały fosfor ˈbʲjawɨ ˈfɔsfɔr n
phosphore blanc
(chemia, chemiczny) silnie żrąca, biała, lepka, woskowata substancja o właściwościach wysoce toksycznych;

biały kruk ˈbʲjawɨ ˈkruk n
merle blanc
(przenośnie, przenośnia) bardzo rzadki egzemplarz książki, publikacji lub innej rzeczy
mouton à cinq pattes
(przenośnie, przenośnia) człowiek o nietypowych dla danego społeczeństwa poglądach, sposobie życia, upodobaniach

biały węgiel ˈbʲjawɨ ˈvɛ̃ŋʲɟɛl n
houille blanche
(publikatory) nazwa energii wód płynących, które mogą być wykorzystane do produkcji energii elektrycznej w siłowniach wodnych

bibliatryka n
bibliatrique
(rzadki, rzadko używany) umiejętność odnawiania starych ksiąg

biblijnie adv
bibliquement
właściwie dla Biblii

biblijny bʲiˈblʲijnɨ adj
biblique
pochodzący z Biblii, związany z Biblią, charakterystyczny dla Biblii

bibliografia ˌbʲiblʲjɔˈɡrafʲja n
bibliographie
wykaz odrębnych jednostek piśmienniczych, zestawiony z utworzonych według ustalonych zasad opisów bibliograficznych;
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się teoretycznym i praktycznym badaniem oraz opisywaniem dokumentów pisanych;

bibliolatria ˌbʲiblʲjɔˈlatrʲja n
bibliolâtrie
oddawanie zbytniej czci Biblii, kult Biblii

bibliomania ˌbʲiblʲjɔ̃ˈmãɲja n
bibliomanie
zamiłowanie albo obsesja posiadania i gromadzenia książek, zwłaszcza rzadkich czy cennych

bibliomaniak n
bibliomane
(potocznie, potoczny) osoba z pasją gromadząca książki

bibliopsychologia ˌbʲiblʲjɔpsɨxɔˈlɔɟja n
bibliopsychologie
nauka zajmująca się badaniem wpływu książki (czytelnictwa) na kształtowanie się postaw czytelników

biblioteka ˌbʲiblʲjɔˈtɛka n
bibliothèque
instytucja zajmująca się gromadzeniem i wypożyczaniem książek; budynek tej instytucji;
zbiór książek należący do kogoś; pomieszczenie z takim zbiorem
(informatyka, informatyczny) zbiór programów, procedur, elementów graficznych itp., które mogą być używane w innych programach;
mebel do przechowywania książek

bibliotekarka ˌbʲiblʲjɔtɛˈkarka n
bibliothécaire
kobieta, która pracuje w bibliotece

bibliotekarz ˌbʲiblʲjɔˈtɛkaʃ n
bibliothécaire
pracownik biblioteki;

biblistyka n
étude biblique
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) szereg dyscyplin naukowych zajmujących się badaniem Biblii;

bibuła n
buvard
rodzaj porowatego papieru o właściwościach chłonnych;
samizdat
(potocznie, potoczny) wydawnictwo konspiracyjne;

bicykl ˈbʲit͡sɨkl̥ n
grand-bi
(transport, transportowy) (historia, historyczny, historycznie) dawny rower, zwykle o kołach różnej wielkości;

bicz bʲit͡ʃ n
fouet
kilka splecionych ze sobą rzemieni przymocowanych do drewnianej rękojeści

bidet ˈbʲidɛt n
bidet
urządzenie sanitarne służące do higieny intymnej;

biec bʲjɛt͡s v
courir
szybko poruszać się na nogach w krokach, podczas których następuje jednoczesne oderwanie obu nóg od ziemi
passer se écouler
o czasie mijać, przemijać

bieda ˈbʲjɛda n
pauvreté
stan braku środków do życia

biedak ˈbʲjɛdak n
pauvre
osoba, której brakuje środków do życia
pauvre homme femme pauvret
ze współczuciem o kimś

biedny ˈbʲjɛdnɨ adj
pauvre
taki, któremu brakuje środków do życia
pauvre pitoyable
ze współczuciem o kimś; poszkodowany

biedronka bʲjɛˈdrɔ̃nka n
coccinelle
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) chrząszcz z rodziny Coccinellidae, biedronkowatych;

bieg bʲjɛk n
course
poruszanie się przez krótkie i szybkie podskoki

bieg płotkarski ˈbʲjɛk pwɔtˈkarsʲci n
course de haies
(sport, sportowy) rodzaj biegów lekkoatletycznych, w którym zawodnicy pokonują równomiernie rozstawione płotki;

biegacz ˈbʲjɛɡat͡ʃ n
coureur
(sport, sportowy) osoba uprawiająca jedną z dyscyplin lekkoatletycznych – biegi
carabe
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) chrząszcz z rodziny biegaczowatych (Carabidae);

biegać ˈbʲjɛɡat͡ɕ v
courir
przemieszczać się szybkimi krokami, podczas których następuje jednoczesne oderwanie obu nóg od ziemi, być w ruchu, uprawiać biegi

biegle adv
couramment
z łatwością
parfaitement
ze znajomością rzeczy

biegun ˈbʲjɛɡũn n
bascule
element takich przedmiotów jak koń na biegunach, lub fotel bujany, wygięty pręt na którym buja się dany przedmiot
pôle
jeden z dwóch punktów na powierzchni obracającego się ciała niebieskiego, przez które przechodzi jego oś obrotu
miejsce z jakiegoś względu najdalsze lub posiadające najbardziej ekstremalne cechy;
(fizyka, fizyczny) (zobacz) biegun elektryczny
(fizyka, fizyczny) (zobacz) biegun magnetyczny

biegun magnetyczny ˈbʲjɛɡũn ˌmaɡnɛˈtɨt͡ʃnɨ n
pôle magnétique
(fizyka, fizyczny) miejsce w materiale magnetycznym, w którym natężenie pola magnetycznego jest największe;
(geografia, geograficzny) miejsce, w którym linie ziemskiego pola magnetycznego tworzą z powierzchnią Ziemi kąt prosty;

biegunka bʲjɛˈɡũnka n
diarrhée
(medycyna, medyczny) częste wypróżnianie stolcem o rzadkiej konsystencji;

biel bʲjɛl n
blanc
biały pigment (barwnik) używany do wyrobu farb
biały ubiór
blanc blancheur
biały kolor;
aubier
(botanika, botaniczny) zewnętrzna warstwa drewna w pniach i gałęziach, zawierająca żywe komórki i przewodząca wodę;

bielaczy adj
albinos
związany z bielactwem, dotknięty bielactwem

bielik ˈbʲjɛlʲik n
pygargue à queue blanche aigle de mer
(ornitologia, ornitologiczny) Haliaeetus albicilla, duży drapieżnik zamieszkujący północną Eurazję;

bielizna bʲjɛˈlʲizna n
sous-vêtement
(krawiectwo) odzież spodnia, np. majtki, biustonosz, podkoszulka

bielizna osobista n
lingerie
(krawiectwo) odzież spodnia, np. majtki, biustonosz, podkoszulka

bielić v
badigeonner chauler
malować wapnem rozpuszczonym w wodzie
blanchir
pokrywać rzeczy metalowe cynową powłoką

biennale bʲjɛ̃nˈːalɛ n
biennale
(książkowy) wydarzenie artystyczne (wystawa, festiwal) odbywające się co dwa lata lub trwające dwa lata

bierki ˈbʲjɛrʲci n
Mikado jeu de jonchets jonchets
gra polegająca na podnoszeniu uprzednio rozsypanych patyczków (bierek) tak, aby nie poruszyć innych;

bierne palenie ˈbʲjɛrnɛ paˈlɛ̃ɲɛ n
tabagisme passif
zjawisko polegające na mimowolnym wdychaniu szkodliwych dla zdrowia substancji wydzielących się podczas palenia tytoniu (najczęściej papierosów);

biernik ˈbʲjɛrʲɲik n
accusatif
(gramatyka) czwarty przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: kogo? co?;

biernikowy ˌbʲjɛrʲɲiˈkɔvɨ adj
accusatif
(gramatyka) dotyczący biernika

bierność ˈbʲjɛrnɔɕt͡ɕ n
passivité
brak inicjatywy

bierzmowanie ˌbʲjɛʒmɔˈvãɲɛ n
confirmation
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim i Cerkwi prawosławnej sakrament potwierdzenia dojrzałości chrześcijańskiej;

biesiadnik n
commensal
(książkowy) uczestnik biesiady

bieżnia ˈbʲjɛʒʲɲa n
piste
(sport, sportowy) specjalny tor do uprawiania biegów lekkoatletycznych;

bieżąca woda n
eau courante eau de distribution eau du robinet
woda doprowadzana od ujęcia do użytkowników w sposób ciągły przez system rur

bieżący bʲjɛˈʒɔ̃nt͡sɨ adj
en cours
taki, który właśnie, obecnie trwa

bifobia n
biphobie
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) dyskryminacja objawiająca się niechęcią lub agresją wobec osób biseksualnych;

biforium n
bifore
(architektura, architektoniczny) podwójne arkadowe okno, podzielone kolumienką, charakterystyczne dla architektury romańskiej;

bigamia bʲiˈɡãmʲja n
bigamie
pozostawanie w związku małżeńskim z dwiema osobami;

bigoreksja n
bigorexie dysmorphie musculaire
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) męska odmiana anoreksji; zaburzenie polegające na obsesyjnej dbałości o masę mięśniową bazujące na przekonaniu, że nie jest się wystarczająco muskularnym/że nie ma się wystarczająco dużych mięśni; obsesja na punkcie umięśnionego ciała

bigorektyczny adj
bigorexique
(neologizm) (rzadki, rzadko używany) związany z bigoreksją

bigorektyk n
bigorexique
(psychologia, psychologiczny) mężczyzna cierpiący na bigoreksję

bigot ˈbʲiɡɔt n
bigot
(książkowy) (pogardliwie, pogardliwy) ktoś przesadnie religijny lub gorliwie manifestujący swą religijność

bijatyka n
bagarre
bójka z udziałem większej liczby osób

bijekcja n
bijection
(matematyka, matematyczny) funkcja wzajemnie jednoznaczna;

bikorn ˈbʲikɔrn n
bicorne
dwurożny kapelusz;

biksbit ˈbʲiɡzbʲit n
béryl rouge
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, odmiana berylu;

bilans tlenowy n
bilan d’oxygène
(chemia, chemiczny) wyrażona w procentach wagowych relacja pomiędzy ilością tlenu zawartą w materiale wybuchowym a ilością składników palnych, jak węgiel i wodór;

bilateralny ˌbʲilatɛˈralnɨ adj
bilatéral
dwustronny

bilbil n
bulbul
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny bilbili (Pycnonotidae);

bilbil arabski n
bulbul d'Arabie
(ornitologia, ornitologiczny) Pycnonotus xanthopygos, gatunek ptaka z rodziny bilbili;
(ornitologia, ornitologiczny) osobnik ptaka z gatunku bilbili arabskich (1.1)

bilet ˈbʲilɛt n
billet ticket place
dokument zezwalający na przejazd pociągiem, autobusem, samolotem itp., albo na wstęp do kina lub teatru

bilharcjoza n
bilharziose
(medycyna, medyczny) (zobacz) schistosomatoza

bilirubina ˌbʲilʲiruˈbʲĩna n
bilirubine
(biochemia, biochemiczny) barwnik organiczny, końcowy produkt degradacji hemu;

bilokacja n
bilocation
(ezoteryka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jednoczesne przebywanie w dwóch odległych od siebie miejscach;

bima n
bimah
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) podwyższenie stawiane w centrum synagogi, z którego odczytywana jest Tora;

bimodalny adj
bimodal
posiadający dwa tryby, stany lub formy działania

bio- bʲjɔ prefix
bio-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z życiem, procesami życiowymi

bioakustyka n
bioacoustique
dział zoologii dający i systematyzujący dźwięk wydawane przez zwierzęta

biocenotyczny adj
biocénotique
związany z biocenozą, dotyczący biocenozy

biocenoza n
biocénose
(ekologia, ekologiczny) zespół populacji różnych gatunków, żyjących w określonej przestrzeni środowiska lądowego lub wodnego;

biochemia bʲjɔˈxɛ̃mʲja n
biochimie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka na pograniczu chemii organicznej i biologii zajmująca się substancjami organicznymi o znaczeniu biologicznym;

biochemiczny adj
biochimique
(biochemia, biochemiczny) związany z biochemią, rozumiany w zakresie biochemii

biochemik n
biochimiste
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) specjalista w zakresie biochemii, osoba zajmująca się biochemią

biodegradacja n
biodégradation
(biochemia, biochemiczny) proces rozpadu substancji na proste związki organiczne pod wpływem czynników naturalnych – bakterii, grzybów, pierwotniaków i żerowania organizmów wyższych;

biodegradowalny ˌbʲjɔdɛɡradɔˈvalnɨ adj
biodégradable
ulegający rozpadowi biologicznemu

biodro ˈbʲjɔdrɔ n
hanche
(anatomia, anatomiczny) część ciała, którą stanowią: staw biodrowy, boczna część miednicy i górna zewnętrzna część uda

bioelektryczny adj
bioélectrique
(fizjologia, fizjologiczny) dotyczący zjawisk elektrycznych w żywych organizmach

bioetyczny ˌbʲjɔɛˈtɨt͡ʃnɨ adj
bioéthique
związany z bioetyką lub bioetykami

bioetyka n
bioéthique
dział etyki dotyczący analizy dylematów moralnych, które pojawiają się w naukach medycznych i biologicznych

biofilm n
biofilm
(biologia, biologiczny) wielokomórkowa struktura bakterii (i innych organizmów) otoczona warstwą substancji organicznych i nieorganicznych, produkowanych przez te drobnoustroje, wykazująca adhezję do powierzchni biologicznych i abiotycznych;

biofizyka n
biophysique
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina biologii badająca fizyczne podstawy procesów życiowych;

biogenetyczny adj
biogénétique
(biologia, biologiczny) związany z biogenezą, dotyczący biogenezy

biogeograficzny adj
biogéographique
(biologia, biologiczny) (geografia, geograficzny) związany z biogeografią, dotyczący biogeografii

biografia bʲjɔˈɡrafʲja n
biographie
opis życia i działalności jakiejś osoby;

biograficzny ˌbʲjɔɡraˈfʲit͡ʃnɨ adj
biographique
związany z biografią, dotyczący biografii

bioindykacja n
bioindication
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) ocena stanu środowiska naturalnego lub określenie właściwości jakiegoś czynnika środowiskowego (np. poziomu zanieczyszczeń) za pomocą wskaźników biologicznych, którymi są organizmy (bioindykatory);

bioindykator n
bio-indicateur biomarqueur
(ekologia, ekologiczny) biologiczny wskaźnik jakości środowiska, którym jest zwierzę lub roślina o dużej wrażliwości na działanie określonych czynników

biolog ˈbʲjɔlɔk n
biologiste biologue
specjalista w zakresie biologii

biologia bʲjɔˈlɔɟja n
biologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka przyrodnicza o życiu, rozwoju i ewolucji osobniczej;

biologia molekularna n
biologie moléculaire
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii badający organizmy na poziomie molekularnym, określający związki między budową a funkcjami pełnionymi przez różne cząstki w komórkach

biologicznie adv
biologiquement
w sposób dotyczący biologii, pod względem biologii

biologiczny ˌbʲjɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
biologique
związany z biologią, dotyczący biologii

biom n
biome
(ekologia, ekologiczny) zespół ekosystemów, tworzący duże i łatwe do rozróżnienia regiony biologiczne na Ziemi

biomedyczny ˌbʲjɔ̃mɛˈdɨt͡ʃnɨ adj
biomédical
związany z biomedycyną, dotyczący biomedycyny

bioniczny bʲjɔ̇̃ˈɲit͡ʃnɨ adj
bionique
związany z bioniką

biopaliwo n
biocarburant agrocarburant
paliwo otrzymywane z biomasy;

biopsja ˈbʲjɔpsʲja n
biopsie
(medycyna, medyczny) rodzaj specjalnego zabiegu diagnostycznego, będącego inwazyjną metodą pobrania materiału biologicznego z przypuszczalnie zmienionych chorobowo tkanek, który następnie jest oceniany morfologicznie z użyciem mikroskopu świetlnego;

bioróżnorodność ˌbʲjɔruʒnɔˈrɔdnɔɕt͡ɕ n
biodiversité
(ekologia, ekologiczny) zróżnicowanie życia na wszelkich poziomach jego organizacji w przyrodzie;

biosfera n
biosphère écosphère
(ekologia, ekologiczny) zespół wszystkich istniejących na Ziemi ekosystemów, największy i najbliższy samowystarczalności układ biologiczny zamieszkiwany przez organizmy żywe

biotechnologiczny adj
biotechnique biotechnologique
związany z biotechnologią, dotyczący biotechnologii

biotop n
biotope
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) obszar o określonych warunkach ekologicznych, będący siedliskiem dla biocenozy lub osobnika

biotyczny bʲjɔˈtɨt͡ʃnɨ adj
biotique
(o relacjach ekologicznych) związany z organizmami żywymi, także będący wynikiem ich działania

biotyna bʲjɔˈtɨ̃na n
biotine
(biochemia, biochemiczny) witamina B7, organiczny związek chemiczny rozpuszczalny w wodzie, odpowiedzialny za metabolizm tłuszczów i węglowodorów;

birema n
birème
(starożytność) (marynarka) (zobacz) diera

biret ˈbʲirɛt n
barrette
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kanciaste nakrycie głowy duchownych

birmański bʲirˈmãj̃sʲci adj
birman
odnoszący się do państwa Mjanma (Birma), wywodzący się z Mjanmy (Birmy), dotyczący Mjanmańczyków (Birmańczyków)

biseksualizm ˌbʲisɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
bisexualité
(seksuologia, seksuologiczny) odczuwanie popędu płciowego do osobników obu płci;

biskajski adj
biscayen
(dosłownie) związany z Bizkaią, dotyczący Bizkai (krainy w Kraju Basków)

biskajski n
biscayen
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt języka baskijskiego używany w Bizkai

biskup ˈbʲiskup n
évêque
(kościelny) w kościołach chrześcijańskich duchowny wysokiego szczebla, ze święceniami biskupimi lub ordynowany na urząd biskupi, najczęściej kierujący diecezją;

biskupi bʲisˈkupʲi adj
épiscopal
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący do biskupa, związany z biskupem

biskupstwo n
évêché
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) administracyjny okręg kościelny pod jurysdykcją biskupa

bistro ˈbʲistrɔ n
bistro bistrot
(książkowy) (gastronomia) niewielka restauracja, winiarnia, bar z zakąskami i napojami alkoholowymi;

biszkopt genueński n
génoise
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj biszkoptu, podczas przygotowania którego ubija się jajka w całości

bita śmietana ˈbʲita ɕmʲjɛˈtãna n
crème fouettée crème chantilly
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) śmietana o wysokiej zawartości tłuszczu napowietrzona poprzez ubijanie, będąca dodatkiem do deserów, dekoracją napojów lub samodzielnym deserem;

bitwa ˈbʲitfa n
bataille
(wojskowość, wojskowy) bezpośrednie starcie zbrojne wojsk skonfliktowanych stron;

biuletyn n
bulletin
(drukarstwo, drukarski) małonakładowe wydawnictwo różnych instytucji, ugrupowań czy organizacji;

biuret n
biuret carbamoylurée
(chemia, chemiczny) związek organiczny będący dimerem mocznika;

biureta n
burette
(chemia, chemiczny) sprzęt laboratoryjny o kształcie (zazwyczaj) długiej i cienkiej rurki szklanej, z precyzyjną skalą objętości, który jest od dołu zakończony kranikiem i precyzyjnie wykonanym „dzióbkiem”, używany w chemicznej analizie objętościowej do odmierzania roztworów

biurko ˈbʲjurkɔ n
bureau escritoire
mebel, który służy do wygodnego pisania i czytania

biuro ˈbʲjurɔ n
bureau
budynek lub pomieszczenie, w którym są wykonywane prace administracyjne, umysłowe, są zbierane i przetwarzane informacje;

biuro nieruchomości n
agence immobilière
(handel, handlowy) firma, której zadaniem jest pośredniczenie w kupnie lub sprzedaży nieruchomości

biuro podróży ˈbʲjurɔ pɔdˈruʒɨ n
agence de voyage agence de voyages
(turystyka, turystyczny) instytucja organizująca wycieczki i pośrednicząca w sprzedaży biletów lotniczych, autobusowych itd.

biurokrata n
bureaucrate
urzędnik ściśle przestrzegający i wymagający przestrzegania kwestii formalnych

biurokratyczny adj
bureaucratique
związany z biurokracją, dotyczący biurokracji

biustonosz bʲjuˈstɔ̃nɔʃ n
soutien-gorge
(krawiectwo) część garderoby podtrzymująca kobiece piersi;

biwak ˈbʲivak n
bivouac
(turystyka, turystyczny) obozowanie pod gołym niebem w namiotach, najczęściej jedna z form obozów młodzieżowych

biwakować v
bivouaquer
uczestniczyć w biwaku

bizmut ˈbʲizmut n
bismuth
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bi i liczbie atomowej 83;

biznesowy adj
commercial
(handel, handlowy) dotyczący biznesu

bić bʲit͡ɕ v
battre frapper
uderzać kogoś, zadawać komuś ból
o sercu / pulsie normalna lub (częściej) wzmożona, czynność serca, odczuwalny puls
w grach zabierać przeciwnikowi kartę, pionka, itp.
frapper battre
o monetach, medalach produkować za pomocą stempla lub prasy
sonner
o dzwonie i zegarze wytwarzać głośne odgłosy pracy

bić brawo ˈbʲid͡ʑ ˈbravɔ v
applaudir
klaskać

biżuteria ˌbʲiʒuˈtɛrʲja n
bijoux bijouterie
przedmioty wyrabiane z metali szlachetnych i kamieni szlachetnych (lub ich imitacji) służące do ozdoby stroju, ciała;

blady ˈbladɨ adj
pâle
o barwie skóry ludzkiej pozbawiony rumieńca, opalenizny, mający jasną karnację
o mało intensywnej barwie

blankistowski adj
blanquiste
związany z blankizmem, dotyczący blankizmu lub blankistów

blasfemia blasˈfɛ̃mʲja n
blasphème
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przestarzałe, przestarzały) bluźnierstwo

blask blask n
claire
jaskrawe światło
lueur
(fizyka, fizyczny) luminancja
splendeur
(książkowy) przejaw, przebłysk
éclat
światło odbite, poblask

blat blat n
plateau
górna część stołu lub innego przedmiotu używanego jako stół

blazonowanie ˌblazɔ̃nɔˈvãɲɛ n
blasonnement
opis herbu wykonany zgodnie z zasadami heraldyki

blindaż n
blindage
(dawniej, dawny) (wojskowość, wojskowy) dodatkowe stalowe opancerzenie okrętu lub pojazdu
blindage blinde
(wojskowość, wojskowy) drewniana, drewniano-ziemna później też blaszana lub betonowa osłona schronu, okopów albo innych fortyfikacji, chroniąca przed ostrzałem

bliski ˈblʲisʲci adj
proche voisin
taki, który jest w niewielkiej odległości

blisko ˈblʲiskɔ adv
près
w niewielkiej odległości

bliskowschodni ˌblʲiskɔfˈsxɔdʲɲi adj
proche-oriental
dotyczący Bliskiego Wschodu, dziejący się na Bliskim Wschodzie

bliskość ˈblʲiskɔɕt͡ɕ n
affinité entente parenté ressemblance
dobre stosunki międzyludzkie
proximité approche imminence
bliskie następstwo jakiegoś wydarzenia
proximité voisinage
niewielkie oddalenie w przestrzeni, mały dystans między danymi obiektami

blizna ˈblʲizna n
cicatrice couture
(medycyna, medyczny) ślad po ranie;

bliźni n
prochain
(biblijny) każdy człowiek

bliźniak ˈblʲiʑɲak n
jumeau
każda z dwóch osób urodzonych w jednym porodzie

bliźnięta syjamskie blʲiʑˈɲɛ̃nta sɨˈjãmsʲcɛ n
jumeaux siamois
(medycyna, medyczny) bliźnięta jednojajowe z wadą rozwojową polegającą na złączeniu ich ciał;

blog blɔk n
blog blogue
(informatyka, informatyczny) dziennik (pamiętnik) dostępny w Internecie;

blogosfera n
blogosphère
(publikatory) (społeczny) ogół blogów traktowanych jako przestrzeń społeczna i publicystyczna autorów oraz ich czytelników;

blogować v
bloguer
(informatyka, informatyczny) prowadzić blog

blok blɔk n
bloc
duża, foremna bryła względnie twardego materiału, np. kamienia, betonu, lodu, chałwy
(budownictwo) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) krążek na którym lina zmienia kierunek przesuwając się w rowku;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związek państw, partii politycznych
(sport, sportowy) w siatkówce obrona polegająca na podniesieniu rąk ponad siatkę przez jednego lub kilku graczy drużyny;
bloc-notes bloc
zeszyt, notes z kartkami większego formatu

blok mieszkalny ˈblɔk mʲjɛˈʃkalnɨ n
immeuble
budynek mieszkalny, często wielopiętrowy i wieloklatkowy;

blond blɔ̃nt adj
blond
o włosach jasny, płowy

blondynka blɔ̃nˈdɨ̃nka n
blonde
kobieta o jasnym (blond) kolorze włosów na głowie

blues n
blues
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wokalno-instrumentalny styl muzyczny sięgający korzeniami ludowych pieśni czarnoskórych

bluszcz bluʃt͡ʃ n
lierre
(botanika, botaniczny) Hedera, roślina pnąca, którą można zobaczyć najczęściej na murach lub drzewach, której liście pozostają zielone w zimie;

bluszczyk kurdybanek n
lierre terrestre
(botanika, botaniczny) Glechoma hederacea L., gatunek byliny z rodziny jasnotowatych;

bluźnierca n
blasphémateur
ten, kto bluźni; osoba urągająca świętościom

bluźnierczo adv
profanement
w sposób bluźnierczy

boa ˈbɔa n
boa
(herpetologia, herpetologiczny) wąż z rodziny dusicieli;

boazeria n
boiserie
drewniana lub drewnopodobna okładzina ścienna

bobas ˈbɔbas n
bébé
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) małe dziecko

bobslej ˈbɔpslɛj n
bobsleigh
sanki sportowe wyposażone w kierownicę i hamulec;

bocian ˈbɔt͡ɕãn n
cigogne
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia duży ptak brodzący z rodziny bocianów;
(potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) bocian biały
(dawniej, dawny) narzędzie tortur krępujące szyję, ręce i stopy;

bocian biały ˈbɔt͡ɕãn ˈbʲjawɨ n
cigogne blanche
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Ciconia ciconia Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych występujący m.in. w Polsce;

bocian czarny ˈbɔt͡ɕãn ˈt͡ʃarnɨ n
cigogne noire
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia nigra Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych występujący również w Polsce;

bocianie gniazdo bɔˈt͡ɕä̃ɲɛ ˈɟɲazdɔ idiom
nid-de-pie vigie
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (przenośnie, przenośnia) niewielka platforma w górnej części masztu żaglowca; dawniej punkt obserwacyjny

boczny ˈbɔt͡ʃnɨ adj
latéral
znajdujący się, umiejscowiony na boku czegoś

bodhisattwa n
bodhisattva
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek, który w buddyzmie mahajana dąży do stanu buddy, kieruje się altruistyczną motywacją przynoszenia pożytku innym;

bodhićitta n
bodhicitta
(filozofia, filozoficzny) w buddyzmie aspiracja osiągnięcia oświecenia dla dobra wszystkich istot czujących, pragnienie uwolnienia wszystkich istot od cierpienia;

bodo n
bodo
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy stanu Asam w Indiach;

bodziec ˈbɔd͡ʑɛt͡s n
irritation
(medycyna, medyczny) czynnik wywołujący pobudzenie receptorów, pochodzący ze środowiska zewnętrznego lub ze środowiska wewnętrznego;

bogactwo bɔˈɡat͡stfɔ n
richesse
majątek, posiadane dobra o dużej wartości
wielka ilość, różnorodność
w lm: bogactwa → kosztowności, skarby

bogato adv
abondamment
obfitując w coś
richement
w sposób świadczący o bogactwie

bogaty bɔˈɡatɨ adj
riche
posiadający duży majątek lub osiągający wysokie dochody
taki, który obfituje w coś
dający dużą możliwość wyboru

bogini bɔˈɟĩɲi n
déesse
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) bóstwo płci żeńskiej

bohater bɔˈxatɛr n
héros
człowiek, który wykazał się męstwem, odwagą, poświęceniem itp.
osoba budząca chwilowe zainteresowanie, chwilowo skupiająca na sobie uwagę otoczenia
personnage héros
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) główna postać utworu

bohater dnia bɔˈxatɛr ˈdʲɲa n
héros du jour
osoba, na której na krótko koncentruje się uwaga otoczenia

bohaterka ˌbɔxaˈtɛrka n
héroïne
forma żeńska od: bohater; kobieta odważna
forma żeńska od: bohater; postać utworu
forma żeńska od: bohater; główna postać wydarzenia

bohema bɔˈxɛ̃ma n
bohème
środowisko artystów prowadzących swobodny, ekscentryczny tryb życia;

bohr bɔxr̥ n
bohrium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bh i liczbie atomowej 107;

boisko bɔˈ<sup>j</sup>iskɔ n
terrain
(sport, sportowy) plac przeznaczony do gier sportowych;

bojaźliwie adv
peureusement timidement
w sposób bojaźliwy

bojaźliwy ˌbɔjäʑˈlʲivɨ adj
craintif timide peureux appréhensif
skłonny do bojaźni, dający się łatwo wystraszyć

bojaźń ˈbɔjäɕɲ̊ n
crainte peur
(książkowy) lęk, strach, obawa

boje homeryckie ˈbɔjɛ ˌxɔ̃mɛˈrɨt͡sʲcɛ idiom
combats homériques
długotrwałe, zacięte walki, spory

bojkot ˈbɔjkɔt n
boycott boycottage
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) zerwanie kontaktów (handlowych, ekonomicznych, stosunków dyplomatycznych, towarzyskich, zawodowych) w celu wywarcia nacisku;

bojkotować v
boycotter
zrywać stosunki z państwem, instytucją, organizacją lub osobą w celu wywarcia nacisku lub wyrażenia protestu

bojownik wspaniały n
combattant
(ichtiologia, ichtiologiczny) Betta splendens Regan, słodkowodna ryba z rodziny guramiowatych, pochodząca z Azji Południowo-Wschodniej;

bok bɔk n
côté flanc
lewa lub prawa strona człowieka, zwierzęcia, przedmiotu

bokeh n
bokeh
(fotografia) efekt wyodrębnienia fotografowanego obiektu poprzez rozmycie tła uzyskiwany dzięki ustawieniu małej głębi ostrości;

bokobrody n
favoris rouflaquette
rodzaj zarostu u mężczyzn, który wyrasta przed uszami po obu bokach twarzy i rozciąga się od linii owłosienia głowy w kierunku linii brody;

boks bɔks n
box
każda wydzielona część pomieszczenia
boxe
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa polegająca na biciu przeciwnika pięściami;
stand
(sport, sportowy) miejsce w sportach motorowych, gdzie zawodnik może stanąć i dokonać napraw pojazdu

bokser ˈbɔksɛr n
boxeur boxer
(sport, sportowy) sportowiec uprawiający zawodowo boks (pięściarstwo)
boxer
(kynologia, kynologiczny) rasa psów molosowatych w typie mastifa;
(motoryzacja) silnik spalinowy o przeciwległych cylindrach

bokserki bɔˈksɛrʲci n
boxer
(odzieżownictwo) męskie, luźne majtki z krótkimi nogawkami

boksyt n
bauxite
(geologia, geologiczny) ilasta skała osadowa składająca się głównie z wodorotlenków glinu, ruda aluminium;

bolesny bɔˈlɛsnɨ adj
douloureux
(medycyna, medyczny) taki, który sprawia ból fizyczny

boleć ˈbɔlɛt͡ɕ v
faire mal avoir mal
(medycyna, medyczny) być źródłem bólu

boleściwy ˌbɔlɛɕˈt͡ɕivɨ adj
douloureux endolori
pełen boleści

boliwijski ˌbɔlʲiˈvʲijsʲci adj
bolivien
odnoszący się do Boliwii

bolonka bɔˈlɔ̃nka n
Bolonaise
mieszkanka Bolonii

bolończyk bɔˈlɔ̃j̃n͇t͡ʃɨk n
Bolognais
mieszkaniec Bolonii

boloński bɔˈlɔ̃j̃sʲci adj
bolognais
wywodzący się z Bolonii, charakterystyczny dla Bolonii

bolszewicki adj
bolchevique
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z partią lub frakcją bolszewików

bom bɔ̃m n
bôme
(marynarka) poziome drzewce na żaglowcu, do którego przymocowany jest dolny lik żagla;

bomba ˈbɔ̃mba n
bombe
(wojskowość, wojskowy) ładunek wypełniony materiałem wybuchowym zrzucany z samolotu lub okrętu, zwykle z mechanicznym zapalnikiem;
(wojskowość, wojskowy) (kryminologia, kryminologiczny) terrorystyczny ładunek wybuchowy w publicznym miejscu

bomba atomowa n
bombe atomique
(wojskowość, wojskowy) bomba czerpiąca swoją energię z reakcji rozszczepienia ciężkich jąder atomowych ((na przykład) uranu lub plutonu) na lżejsze pod wpływem bombardowania neutronami

bomba lotnicza ˈbɔ̃mba lɔtʲˈɲit͡ʃa n
bombe
(wojskowość, wojskowy) pocisk zrzucany ze statku powietrznego przeznaczony do niszczenia celów położonych na powierzchni ziemi;

bombarda bɔ̃mˈbarda n
bombarde
używane w XIV i XV wieku prymitywne działo o dużym kalibrze i krótkiej lufie miotające kamienne lub rzadziej żelazne kule na odległość kilkuset metrów

bombardować ˌbɔ̃mbarˈdɔvat͡ɕ v
bombarder
(wojskowość, wojskowy) zrzucać bomby lub ostrzeliwać pociskami artyleryjskimi

bombazyna ˌbɔ̃mbaˈzɨ̃na n
bombazine
(włókiennictwo) tkanina jedwabna lub wełniana o splocie skośnym, farbowana na czarno, używana do odzieży żałobnej

bombilla bɔ̃mˈbʲila n
bombilla
specjalna rurka do sączenia napoju mate;

bombka ˈbɔ̃mpka n
boule
kulista ozdoba choinkowa

bombonierka ˌbɔ̃mbɔ̃ˈɲɛrka n
bonbonnière boîte de bonbons
(spożywczy) ozdobne pudełko z czekoladkami lub cukierkami w środku;

bombowiec bɔ̃mˈbɔvʲjɛt͡s n
bombardier
(wojskowość, wojskowy) samolot przystosowany do atakowania celów naziemnych i nawodnych przez zrzucanie na nie bomb;

bombowy adj
de bombardement
związany z bombą
superbe
wywołujący duże wrażenie

bon mot n
bon mot mot d'esprit
(książkowy) krótkie, dowcipne opowiadanie, anegdota lub powiedzenie, zbliżone do przysłowia

bonapartyzm n
bonapartisme
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchistyczna ideologia inspirowana dokonaniami Napoleona I; (także, też) frakcja polityczna dążąca do wskrzeszenia we Francji cesarstwa pod rządami rodziny Napoleona Bonaparte;

bonifikata n
bonification
(handel, handlowy) obniżenie ceny towaru lub usługi

bonito bɔ̃ˈɲitɔ n
bonite à ventre rayé
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba z rodziny makrelowatych o srebrzystym brzuchu i błękitnej linii wzdłuż boku ciała

bonka n
Bonnoise
(rzadki, rzadko używany) mieszkanka Bonn

bonobo bɔ̃ˈnɔbɔ n
bonobo
(zoologia, zoologiczny) Pan paniscus, zagrożony wyginięciem gatunek szympansa o zwyczajach i umiejętnościach zbliżonych do ludzi;

bonsai bɔ̃w̃ˈzaj n
bonsaï
(ogrodnictwo, ogrodniczy) japońska sztuka uprawy ozdobnych drzew, polegający na ich skarlaniu i odpowiednim formowaniu;

bonus ˈbɔ̃nus n
bonus
dodatek, premia

bor bɔr n
bore
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu B i liczbie atomowej 5;

boraks ˈbɔraks n
borax
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, dziesięciowodny tetraboran sodu

bordoski adj
bordelais
związany z Bordeaux, dotyczący Bordeaux

bordowy bɔrˈdɔvɨ adj
bordeaux
mający kolor ciemnoczerwony, ciemnoróżowy, ciemnowiśniowy, taki jak kolor czerwonego wina bordo

borelioza ˌbɔrɛˈlʲjɔza n
borréliose maladie de Lyme
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wielonarządowa choroba zakaźna przenoszona głównie przez kleszcze, którą wywołują krętki z rodzaju Borrelia;

borowik bɔˈrɔvʲik n
bolet cèpe
(mikologia, mikologiczny) Boletus L., rodzaj grzybów jadalnych, rurkowatych, z rodziny borowikowatych;

borowik szlachetny bɔˈrɔvʲik ʃlaˈxɛtnɨ n
cèpe de Bordeaux
(mikologia, mikologiczny) Boletus edulis, gatunek grzyba jadalny z rodziny borowikowatych;

borowina ˌbɔrɔˈvʲĩna n
boue volcanique
(medycyna, medyczny) stosowany w lecznictwie torf;

borowodór n
borane
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny złożony z wodoru i boru;

borsalino n
borsalino
rodzaj filcowego kapelusza;

borsuk ˈbɔrsuk n
blaireau
(zoologia, zoologiczny) Meles Brisson, rodzaj drapieżnego ssaka z rodziny kunowatych;

borówka bɔˈrufka n
airelle myrtille
(botanika, botaniczny) krzewinka z rodziny wrzosowatych;

borówka brusznica bɔˈrufka bruʃʲˈɲit͡sa n
airelle rouge airelle vigne du Mont Ida airelle à fruits rouges pomme de terre
(botanika, botaniczny) Vaccinium vitis-idaea, roślina lecznicza z jadalnymi, lekko cierpkimi owocami w kolorze czerwonym;

bosak ˈbɔsak n
gaffe
(technologia, technika, techniczny) zaostrzony, długi drąg z hakiem używany w pożarnictwie i żeglarstwie, również jako prymitywna broń drzewcowa;

boski ˈbɔsʲci adj
divin
właściwy bogu/Bogu, bóstwu, związany z bogiem/Bogiem

boskiet n
bosquet
(ogrodnictwo, ogrodniczy) regularna lub swobodna kompozycja złożona z drzew, imitacja lasu w ogrodzie

boskość ˈbɔskɔɕt͡ɕ n
divinité
boski charakter czegoś

bosman ˈbɔsmãn n
bosco
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) osoba odpowiedzialna za żagle, liny i konserwację statku;

boston n
boston
(choreografia, choreograficzny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) taniec towarzyski pochodzący ze Stanów Zjednoczonych, rodzaj powolnego walca; także muzyka do tego tańca;
(termin karciany) gra karciana popularna w XVIII wieku

bostonka n
Bostonienne
mieszkanka Bostonu

bostończyk n
Bostonien Bostonnais
mieszkaniec Bostonu

bostoński adj
bostonien
związany z Bostonem, dotyczący Bostonu

botaniczny ˌbɔtãˈɲit͡ʃnɨ adj
botanique
związany z botaniką, dotyczący botaniki

botanik bɔˈtãɲik n
botaniste
specjalista w zakresie botaniki

botanika bɔˈtãɲika n
botanique
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii, nauka o roślinach;

botulizm bɔˈtulʲism̥ n
botulisme
(medycyna, medyczny) zatrucie wywołane przez egzotoksynę wytwarzaną przez botulinę;

bouillabaisse n
bouillabaisse
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) prowansalska zupa rybna (lub gulasz);

bourrée n
bourrée
(choreografia, choreograficzny) starofrancuski taniec ludowy;

bowling ˈbɔwlʲĩŋk n
bowling
(sport, sportowy) rodzaj kręgli

boysband ˈbɔjzbɛ̃nt n
boys band
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) grupa wokalna młodych mężczyzn lub nastolatków, wykonująca muzykę pop;

bozon ˈbɔzɔ̃n n
boson
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o całkowitym spinie;

bończyk n
Bonnois
(rzadki, rzadko używany) mieszkaniec Bonn, osoba z Bonn

boński ˈbɔ̃j̃sʲci adj
bonnois
od Bonn

bośniacki bɔɕˈɲat͡sʲci adj
bosniaque
związany z Bośnią lub Bośniakami

bośniacki bɔɕˈɲat͡sʲci n
bosnien
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w BiH;

bożonarodzeniowy ˌbɔʒɔ̃narɔd͡zɛ̃ˈɲɔvɨ adj
de Noël
związany z Bożym Narodzeniem

boży ˈbɔʒɨ adj
divin
związany z bogiem/Bogiem

brabancki adj
brabançon
związany z Brabancją, dotyczący Brabancji

brachiozaur n
brachiosaure
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Brachiosaurus Riggs, rodzaj zauropoda z rodziny brachiozaurów;
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rodzaju brachiozaurów (1.1)

brachylogia ˌbraxɨˈlɔɟja n
brachylogie
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna polegająca na zwięzłym wypowiadaniu się, stosowaniu elips oraz krótkich zdań;

braciszek braˈt͡ɕiʃɛk n
frangin
(zdrobniale) od: brat

brak brak n
défaut défaillance
defekt, wada, usterka
manque faute
fakt nieistnienia czegoś

brak miesiączki ˈbrak mʲjɛ̇ˈɕɔ̃n͇t͡ʃʲci n
aménorrhée
(medycyna, medyczny) objaw chorobowy polegający na zaniku miesiączki z powodów innych niż fizjologiczne;

brakować braˈkɔvat͡ɕ v
manquer
być w zbyt małej ilości lub liczbie, nie wystarczać

brakteat n
bractéate
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) jednostronnie bita moneta w średniowiecznej Europie;

brama ˈbrãma n
porte portail
(architektura, architektoniczny) ruchome zamknięcie wejścia bądź wjazdu;

bramin ˈbrãmʲĩn n
brahmane
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kapłan hinduski, który posiada świętą wiedzę; najwyższy stan społeczny dawnych Indii

bramka ˈbrãmka n
but
(sport, sportowy) dwa słupki zakończone łączącą je poprzeczką;
(sport, sportowy) punkt zdobyty poprzez umieszczenie piłki lub krążka w bramce (1.2)
guichet
(potocznie, potoczny) przejście strzeżone przed osobami niepożądanymi
portillon
(zdrobniale) od: brama

bramka samobójcza n
autogoal
(sport, sportowy) w piłce nożnej, hokeju itp.: gol, który padł po strzale zawodnika (zwykle nieumyślnym) do własnej bramki

bramkarz ˈbrãmkaʃ n
gardien de but gardien goal
(sport, sportowy) sportowiec, którego głównym zadaniem podczas gry jest obrona bramki przed strzałem;

brandenburski ˌbrãndɛ̃nˈbursʲci adj
brandebourgeois
od Brandenburg

bransoletka ˌbrãw̃sɔˈlɛtka ˌbrãw̃zɔˈlɛtka n
bracelet
ozdoba w formie opaski, noszona na nadgarstku lub (rzadziej) na nodze;

brat brat n
frère
potomek płci męskiej (w stosunku do rodzeństwa); syn tego samego ojca; syn tej samej matki;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik, mnich

brat mniejszy n
frère mineur
członek Zakonu Braci Mniejszych

bratanek braˈtãnɛk n
neveu fraternel neveu
syn brata

bratanica ˌbratãˈɲit͡sa n
nièce
córka brata

braterski braˈtɛrsʲci adj
fraternel
odnoszący się do brata, braci

braterstwo braˈtɛrstfɔ n
fraternité
braterskie uczucia, jak m.in. zaufanie, szczerość, solidarność, poświęcenie
pokrewieństwo między synami jednych rodziców

bratnia dusza ˈbratʲɲa ˈduʃa idiom
âme sœur
osoba bliska pod jakimś względem

bratobójczy ˌbratɔˈbujt͡ʃɨ adj
fratricide
dotyczący bratobójcy lub bratobójstwa

bratobójstwo ˌbratɔˈbujstfɔ n
fratricide
(książkowy) zabójstwo brata lub innego krewnego, także kogoś, z kim jest się związanym przyjaźnią, przynależnością do jednej grupy itp.

bratowa braˈtɔva n
belle-sœur
żona brata

brawura n
bravoure
popisywanie się odwagą

brawurowy adj
de bravoure téméraire
popisujący się odwagą

brazylianit ˌbrazɨˈlʲjä̃ɲit n
brazilianite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał pegmatytowy;

brazylijski ˌbrazɨˈlʲijsʲci adj
brésilien
związany z Brazylią, dotyczący Brazylii lub Brazylijczyków, wywodzący się z Brazylii
charakterystyczny dla Brazylii i Brazylijczyków, mający cechy lub właściwości przypisywane Brazylii

brać brat͡ɕ v
prendre
chwytać coś ręką, unosić coś
zobowiązywać się do czegoś
(potocznie, potoczny) przekraczać, mijać coś
chwytać, łapać, zniewalać
korzystać z czegoś
kupić lub wynająć coś
posiąść kogoś w sensie seksualnym
wykorzystywać kogoś do czegoś; zobowiązywać kogoś

brać nogi za pas ˈbrat͡ɕ ˈnɔɟi za‿ˈpas v
prendre ses jambes à son cou
uciekać, zwykle ze strachu przed czymś

brać pod uwagę v
tenir compte prendre en considération
mieć na uwadze; nie lekceważyć

brać udział ˈbrat͡ɕ ˈud͡ʑaw v
participer prendre part assister
uczestniczyć

bredzić ˈbrɛd͡ʑit͡ɕ v
déconner
mówić głupstwa

brelok n
porte-clef porte-clé porte-clés porte-clefs porteclé
ozdoba spinająca klucze w jeden pęk

bresciański adj
brescian
związany z Brescią, dotyczący Brescii

bresteński adj
brestois
związany z Brestem, dotyczący Brestu

bretoński brɛˈtɔ̃j̃sʲci adj
breton
związany z Bretanią, dotyczący Bretanii lub Bretończyków

bretoński brɛˈtɔ̃j̃sʲci n
breton
(językoznawstwo, językoznawczy) język celtycki, którym posługują się Bretończycy;

brew brɛf n
sourcil
(anatomia, anatomiczny) pasmo krótkich włosów nad oczodołem

brewiarz n
bréviaire
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga z tekstami do odmawiania Liturgii godzin;

brexit n
Brexit
(historia, historyczny, historycznie) (ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyjście Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej

brezent ˈbrɛzɛ̃nt n
bâche taud
gruba, nieprzemakalna tkanina, używana do wyrobu namiotów, plandek, plecaków itp.;

brioszka n
brioche
(cukiernictwo) francuskie lekko słodkie pieczywo drożdżowe, pieczone z ciasta bogatego w masło i jaja, o cienkiej jak papier, złocistobrązowej skórce i miękkiej, delikatnej ośródce;

brnąć brnɔ̃ɲt͡ɕ v
patauger
z trudem pokonywać jakiś teren (wodny, grząski, piaszczysty)

broda ˈbrɔda n
barbe
zarost na brodzie (1.1)
menton
(anatomia, anatomiczny) przednia część żuchwy człowieka

broda mędrcem nie czyni ˈbrɔda ˈmɛ̃ntr̥t͡sɛ̃mʲ ɲɛ‿ˈt͡ʃɨ̃ɲi proverb
la barbe ne fait pas le philosophe
pozory mylą, pewne rzeczy widziane u ludzi z zewnątrz potrafią być złudne

brodaty brɔˈdatɨ adj
barbu
mający zarost na dolnej części twarzy

brodawka n
verrue
(medycyna, medyczny) większa, chorobowa wypukłość na skórze
(medycyna, medyczny) prawidłowa, anatomiczna wypukłość na skórze

brodawka sutkowa brɔˈdafka sutˈkɔva n
mamelon
(anatomia, anatomiczny) brodawka kończąca sutek;

brodziec śniady ˈbrɔd͡ʑɛt͡sʲ ˈɕɲadɨ n
chevalier arlequin
(ornitologia, ornitologiczny) Tringa erythropus, gatunek średniego ptaka z rodziny bekasowatych;

brokuł ˈbrɔkuw n
brocoli
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. italica L., odmiana kapusty warzywnej o charakterystyczny zielonym kwiatostanie;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z kwiatostanów brokułu (1.1)

brom brɔ̃m n
brome
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Br i liczbie atomowej 35;

bromatologia n
bromatologie
nauka zajmująca się badaniem żywności;

bromek n
bromure
(chemia, chemiczny) związek bromu jednowartościowego, sól kwasu bromowodorowego;

bromoform n
bromoforme
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, bromowa pochodna metanu, bezbarwna ciecz o nieprzyjemnym zapachu;

bromowanie n
bromation
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna, w której brom przyłącza się do cząsteczki związku chemicznego;

bromowy adj
bromique
(chemia, chemiczny) dotyczący bromu, zawierający brom

brona ˈbrɔ̃na n
herse
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie w postaci żelaznej kraty z kolcami, używane do spulchniania i wyrównywania zaoranej ziemi oraz przykrywania ziarna po siewie;
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) żelazna krata spuszczana z góry w bramach zamkowych;

bronchotomia ˌbrɔ̃nxɔˈtɔ̃mʲja n
bronchotomie
(medycyna, medyczny) zabieg operacyjny polegający na przecięciu tchawicy w jej części szyjnej

bronić ˈbrɔ̃ɲit͡ɕ v
défendre protéger
stawać w obronie kogoś lub czegoś; wstawiać się za kimś; czymś, być czyimś obrońcą

bronować brɔ̃ˈnɔvat͡ɕ v
herser
(rolnictwo, rolniczy) spulchniać ziemię za pomocą brony

brosza ˈbrɔʃa n
broche
spora, okazała broszka

broszka ˈbrɔʃka n
broche
element biżuterii; ozdoba przypinana do stroju kobiecego przy pomocy zapinki;

broszura brɔˈʃura n
brochure
cienka książka, nieoprawiona lub w miękkiej oprawie;

browar ˈbrɔvar n
brasserie
zakład, w którym warzy się (produkuje) piwo;
mousse
(potocznie, potoczny) piwo (butelka, puszka itp.)

broń brɔ̃ɲ n
arme
(wojskowość, wojskowy) narzędzie walki, służące do obrony lub ataku na wroga;

broń biała ˈbrɔ̃ɲ ˈbʲjawa n
arme blanche
(wojskowość, wojskowy) ogół broni służącej do walki wręcz;

broń biologiczna ˈbrɔ̃ɲ ˌbʲjɔlɔˈɟit͡ʃna n
arme biologique
(wojskowość, wojskowy) rodzaj broni masowego rażenia, w której ładunkiem bojowym są patogenne mikroorganizmy lub wirusy;

broń chemiczna ˈbrɔ̃ɲ xɛ̃ˈmʲit͡ʃna n
arme chimique
(wojskowość, wojskowy) broń masowego rażenia wykorzystująca trujące związki chemiczne;

broń masowego rażenia n
arme de destruction massive
(wojskowość, wojskowy) broń mająca moc niszczycielską o bardzo szerokim zasięgu;

broń palna ˈbrɔ̃ɲ ˈpalna n
arme à feu
(wojskowość, wojskowy) broń miotająca pociski energią gazów powstałych ze spalania ładunku miotającego;

brud brut n
saleté
każde zanieczyszczenie osiadłe na czymś

brudna bomba n
bombe sale
(wojskowość, wojskowy) bomba, której celem jest rozsianie materiału radioaktywnego, a przez to doprowadzenie do promieniotwórczego skażenia terenu;

brudnopis brudˈnɔpʲis n
brouillon
tekst roboczy

brudny ˈbrudnɨ adj
sale crasseux vilain
mający na swojej powierzchni zanieczyszczenia, brud
sale vilain
(potocznie, potoczny) naganny, niezgodny z normami etycznymi

brudzić v
salir
czynić brudnym, pokrywać brudem

brugijski adj
brugeois
związany z Brugią, dotyczący Brugii, pochodzący z Brugii

bruk bruk n
pavé
nawierzchnia ulicy lub drogi wyłożona kamieniem naturalnym lub kostką;

brukiew ˈbrucɛf n
rutabaga
(botanika, botaniczny) roślina jadalna lub pastewna z gatunku Brassica napus var. rapifera L.;

brukselczyk bruˈksɛlt͡ʃɨk n
Bruxellois
mieszkaniec Brukseli

brukselka bruˈksɛlka n
chou de Bruxelles
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) odmiana kapusty warzywnej;

brum interjection
vroum
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) …naśladujący odgłos pracy silnika samochodu

brumaire n
brumaire
nazwa drugiego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym;

brunatna koszula n
chemise brune
(potocznie, potoczny) (historia, historyczny, historycznie) członek SA, hitlerowskich Oddziałów Szturmowych NSDAP

brunatnawy adj
brunâtre
w kolorze podobnym do brunatnego

brunch n
brunch
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) posiłek będący połączeniem śniadania i obiadu, jadany późnym rankiem lub wczesnym przedpołudniem, pierwotnie w niedzielę;

brunejski brũˈnɛjsʲci adj
brunéien
odnoszący się do państwa Brunei

brunetka brũˈnɛtka n
brune
kobieta o włosach czarnego koloru

brunszwicki adj
brunswickois
związany z Brunszwikiem, dotyczący Brunszwiku

brus brus n
pierre à aiguiser
(technologia, technika, techniczny) toczydło, kamień szlifierski do ostrzenia narzędzi

brutal ˈbrutal n
brutal
(książkowy) człowiek brutalny, agresywny, grubiański, nadużywający swojej przewagi nad słabszymi

brutalizm n
brutalisme
(architektura, architektoniczny) jeden z nurtów architektury późnego modernizmu;

brutalnie bruˈtalʲɲɛ adv
brutalement
w sposób brutalny, pełen przemocy

brutalność bruˈtalnɔɕt͡ɕ n
brutalité
(książkowy) cecha tego, co brutalne, agresywne, pełne przemocy

bruzdownica ˌbruzdɔvʲˈɲit͡sa n
rainureuse
(technologia, technika, techniczny) elektronarzędzie do wykonywania w murach wgłębień pod kable i rury;

brwiowy adj
sourcilier
dotyczący brwi

brydż brɨt͡ʃ n
bridge
(termin karciany) gra rozgrywana jedną talią kart przez cztery osoby, tworzące dwie pary;

brygada n
brigade
(wojskowość, wojskowy) związek taktyczny złożony z kilku pułków lub batalionów, będący częścią dywizji
(wojskowość, wojskowy) samodzielna jednostka organizacyjna marynarki wojennej, składająca się z przynajmniej dwóch dywizjonów

brygantyna ˌbrɨɡãnˈtɨ̃na n
brigantin
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek żaglowy z dwoma masztami: przednim z ożaglowaniem rejowym, a tylnym gaflowym;

brylancik n
brillant
(ornitologia, ornitologiczny) Heliodoxa Gould, niewielki ptak z podrodziny paziaków, występujący w Ameryce Centralnej i Południowej;

brylant ˈbrɨlãnt n
brillant
(jubilerstwo, jubilerski) oszlifowany diament;

brylantyna n
brillantine
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) środek kosmetyczny do nabłyszczania włosów

brytyjski brɨˈtɨjsʲci adj
britannique
odnoszący się do Wielkiej Brytanii jako państwa
odnoszący się do Wielkiej Brytanii jako wyspy

bryzol n
bresolles
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) rodzaj smażonej bitki, najczęściej z polędwicy wołowej lub wieprzowej, lekko oprószonej mąką;

brzdąc n
bébé
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) (potocznie, potoczny) małe dziecko

brzeg bʒɛk n
bord
krańcowa linia czegoś
rivage bord côte
pas lądu ograniczający zbiornik wodny;

brzemienny bʒɛ̃ˈmʲjɛ̃nːɨ adj
enceinte gravide prégnant
(tylko (rodzaj żeński)) (książkowy) o kobiecie: ciężarna

brzmienie ˈbʒmʲjɛ̇̃ɲɛ n
son
zespół cech dźwiękowych danego instrumentu, sprzętu lub głosu

brzoskwinia bʒɔsˈkfʲĩɲa n
pêche pêcher
(spożywczy) owoc brzoskwini (1.1)

brzoza ˈbʒɔza n
bouleau
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Betula L., drzewo lub krzew z rodziny brzozowatych, mające białą korę;

brzoza brodawkowata n
bouleau verruqueux
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Betula pendula Roth, gatunek brzozy pospolitej w Polsce i na chłodniejszych obszarach Eurazji

brzuch bʒux n
ventre abdomen
(anatomia, anatomiczny) dolna część tułowia;

brzydal n
laid
człowiek brzydki

brzydki ˈbʒɨtʲci adj
laid villain
subiektywnie pozbawiony piękna, wartości estetycznych
mauvais
o pogodzie: wywołujący nieprzyjemne samopoczucie
villain
moralnie naganny, niezgodny z przyjętymi normami

brzydota bʒɨˈdɔta n
laid laideur
(potocznie, potoczny) osoba lub rzecz brzydka, brzydactwo
laideur mocheté
nieatrakcyjność, zazwyczaj fizyczna

brzydzić v
dégoûter
powodować obrzydzenie
abominer
odczuwać wstręt do czegoś

brzytwa ˈbʒɨtfa n
coupe-choux rasoir à manche rasoir
ostry nóż do usuwania zarostu;

brzęczenie bʒɛ̃n͇ˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
grelottement
powtarzające się brzęki; chaotyczny zbiór różnych dźwięków

brzęk n
bourdonnement cliquetis résonnement tintement
przytłumiony, wibrujący dźwięk

bród brut n
gué
płytkie miejsce w wodzie, zwłaszcza w rzece, umożliwiające przeprawienie się na drugi brzeg

bróg n
fenil
(rolnictwo, rolniczy) (zootechnika, zootechniczny) zadaszenie na słomę lub zboże na czterech słupach

brąz brɔ̃w̃s n
bronze airain
(hutnictwo, hutniczy) stop miedzi z cyną; także stopy miedzi z innymi metalami;
przedmiot (medal, rzeźba itp.) wykonany z brązu (1.1)

brązosz n
centrine commune
(systematyka) (ichtiologia, ichtiologiczny) Oxynotus centrina Linnaeus, gatunek ryb z rodziny brązoszowatych;

brązowawy ˌbrɔ̃w̃zɔˈvavɨ adj
brunâtre
mający kolor podobny do brązowego; niezupełnie brązowy, prawie brązowy

brązowy brɔ̃w̃ˈzɔvɨ adj
brun marron
mający kolor brązu;

bucharski adj
boukhariote
związany z Bucharą, dotyczący Buchary

buczeć v
bourdonner
wydawać niski, jednostajny dźwięk
pleurnicher
(potocznie, potoczny) głośno płakać

buddyjski budˈːɨjsʲci adj
bouddhiste bouddhique
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z buddyzmem

buddysta budˈːɨsta n
bouddhiste
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca buddyzmu

buddyzm ˈbudːɨsm̥ n
bouddhisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system filozoficzno-etyczny, którego założycielem był Siddhārtha Gautama;

budka telefoniczna ˈbutka ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲit͡ʃna n
cabine téléphonique
(telekomunikacja) niewielka, lekka budowla z aparatem telefonicznym, ustawiona w miejscu publicznym;

budowa buˈdɔva n
édification
wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu

budować buˈdɔvat͡ɕ v
construire bâtir
tworzyć, wznosić budynki albo inne konstrukcje

budować zamki na lodzie buˈdɔvad͡ʑ ˈzãmʲci na‿ˈlɔd͡ʑɛ v
faire des châteaux en Espagne
(przenośnie, przenośnia) opierać się na kruchych, niepewnych podstawach; snuć plany, projekty, które nie mają szans na urzeczywistnienie się; marzyć

budowlany ˌbudɔvˈlãnɨ n
ouvrier du bâtiment
robotnik pracujący w budownictwie

budowniczy ˌbudɔvʲˈɲit͡ʃɨ n
bâtisseur
osoba, która zajmuje się budowaniem, wznoszeniem budynków, budowli, infrastruktury

buduar n
boudoir
(dawniej, dawny) wytwornie urządzony pokój kobiecy;

budynek buˈdɨ̃nɛk n
bâtiment immeuble
(architektura, architektoniczny) budowla naziemna o funkcji mieszkalnej lub użytkowej

budyń ˈbudɨ̃ɲ n
pudding
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) kisiel mleczny, deser sporządzany z mąki ziemniaczanej, cukru, mleka i innych dodatków;

budzik ˈbud͡ʑik n
réveil réveil-matin
zegar, który dzwonkiem lub innym sygnałem dźwiękowym wskazuje nadejście określonej godziny, pory;

budzić ˈbud͡ʑit͡ɕ v
réveiller
przerywać czyjś sen
éveiller réveiller
wywoływać jakieś uczucia
se réveiller
przestawać spać

budżet ˈbuḍʒɛt n
budget
(ekonomia, ekonomiczny) plan dochodów i wydatków na jakiś okres, zwykle na następny rok;

bufet ˈbufɛt n
buffet
miejsce sprzedaży gotowych przekąsek, słodyczy i napojów, np. w teatrze, w budynku biurowym, na dworcu

bujny ˈbujnɨ adj
luxuriant
taki, który się obficie rozrasta
z rozmachem

buk buk n
hêtre
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Fagus L., drzewo z rodziny bukowatych;

bukiew ˈbucɛf n
faine faîne faîne
(botanika, botaniczny) owoc/owoce buka;

bukinista ˌbucĩˈɲista n
bouquiniste
uliczny sprzedawca starych książek, rycin i gazet, zwłaszcza we Francji;

bukszpan ˈbukʃpãn n
buis
(botanika, botaniczny) głównie żywopłotowy krzew ozdobny o drobnych, odpornych na zimę liściach;

bukszpryt ˈbukʃprɨt n
beaupré arbre de beaupré mât de beaupré
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) niemal poziomy maszt wystający na dziobie żaglowca;

bula ˈbula n
boule
(sport, sportowy) kula do petanki;

bulaj ˈbulaj n
hublot
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) okrągłe okienko na statku;

buldog francuski ˈbuldɔk frãnˈt͡susʲci n
bouledogue bouledogue français
(kynologia, kynologiczny) rasa małego psa z grupy psów do towarzystwa;

bulgur n
boulghour boulgour
(spożywczy) produkt spożywczy produkowany z pszenicy, rodzaj kaszy stosowanej w kuchni tureckiej i bliskowschodniej;

bulimia buˈlʲĩmʲja n
boulimie
(medycyna, medyczny) zaburzenie odżywiania objawiające się chorobliwym uczuciem głodu;

bulimiczka n
boulimique
kobieta cierpiąca na bulimię

bulimiczny adj
boulimique
dotyczący bulimii lub bulimików, właściwy bulimii lub bulimikom

bulimik n
boulimique
mężczyzna cierpiący na bulimię

bulić ˈbulʲit͡ɕ v
se fendre
(potocznie, potoczny) płacić dużą sumę pieniędzy

bulla ˈbulːa n
bulle
oficjalny dokument papieski;
(historia, historyczny, historycznie) okrągła metalowa pieczęć przytwierdzana niegdyś do bulli (1.1)

bulodrom n
boulodrome
(sport, sportowy) (urbanistyka, urbanistyczny) placyk albo ich kompleks do gry, w której wykorzystuje się bule, np. w petankę, bocce lub w grę prowansalską;

buloński adj
boulonnais
związany z Boulogne ((współcześnie) (oficjalnie) Boulogne-Billancourt) (miejscowością we Francji)
związany z Boulogne ((współcześnie) (oficjalnie) Boulogne-sur-Mer) (miejscowością we Francji)

bulterier bulˈtɛrʲjɛr n
bull terrier
(kynologia, kynologiczny) rasa mocno zbudowanych i umięśnionych psów z grupy terierów;

bulwar ˈbulvar n
boulevard
(książkowy) szeroka, zadrzewiona ulica miejska o charakterze spacerowym lub komunikacyjnym
(historia, historyczny, historycznie) element fortyfikacji stałej w postaci wysuniętej budowli ziemnej o kształcie pięciokątnym, wykorzystywanej jako stanowisko artylerii
quai
obmurowanie zabezpieczające brzeg rzeki lub morza lub ulica nadbrzeżna koło tego obmurowania

bumerang bũˈmɛrãŋk n
boomerang
płaski, zakrzywiony przedmiot przeznaczony do rzucania, czerpiący siłę nośną z ruchu obrotowego wokół osi prostopadłej do kierunku rzutu, dawniej używany jako broń, dziś już tylko sportowo;

bunkier ˈbũŋʲcɛr n
bunker
(wojskowość, wojskowy) (architektura, architektoniczny) schron, zwykle żelbetowy

bunt bũnt n
mutinerie révolte rébellion
wystąpienie przeciwko władzy lub autorytetowi np. państwa, innych ludzi

buntowniczy adj
rebelle
będący wyrazem buntu, sprzeciwu

buraczkowy ˌburat͡ʃˈkɔvɨ adj
zinzolin
ciemny czerwony z fioletowym odcieniem

burak ˈburak n
betterave
(botanika, botaniczny) Beta L., rodzaj roślin z rodziny komosowatych;

burak cukrowy ˈburak t͡suˈkrɔvɨ n
betterave sucrière betterave à sucre
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) odmiana buraka zwyczajnego, z której otrzymuje się cukier;

burak liściowy n
bette
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) kultywar buraka zwyczajnego uprawiany dla jadalnych, mięsistych liści;

burak ćwikłowy n
betterave potagère betterave rouge
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) grupa kultywarów podgatunku buraka zwyczajnego; burak o wyraźnie czerwonej barwie, wykorzystywany szeroko w kulinariach, o cennych właściwościach odżywczych;

burboński adj
bourbonien
związany z Burbonami (dynastią)

burdel ˈburdɛl n
bordel
(pospolicie) dom publiczny
bordel bazar foutoir pagaille
(pospolicie) (grubiański, grubiańsko) brak porządku

burgundzki adj
bourguignon
związany z Burgundią lub Burgundczykami, dotyczący Burgundii
(historia, historyczny, historycznie) w XV wieku, we Francji: związany ze stronnictwem Burgundczyków
(historia, historyczny, historycznie) związany z Księstwem Burgundii i jego dynastią panującą
burgonde
(historia, historyczny, historycznie) związany z germańskim plemieniem Burgundów

buriacki adj
bouriate
związany z Buriacją albo Buriatami

burkiński burʲˈcĩj̃sʲci adj
burkinabé
odnoszący się do Burkiny Faso, państwa w Afryce

burmistrz ˈburmʲisṭʃ n
maire
(administracja) urzędnik na czele samorządu gminy miejskiej lub miejsko-wiejskiej;

burnus ˈburnus n
burnous
rodzaj długiego, wierzchniego arabskiego okrycia wełnianego, rodzaj rozszerzonej peleryny z kapturem

bursztyn ˈburʃtɨ̃n n
ambre
(mineralogia, mineralogiczny) kamień półszlachetny, kopalna żywica drzew;

bursztynian n
succinate
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu bursztynowego

burza ˈbuʒa n
orage tempête
(meteorologia, meteorologiczny) intensywne opady deszczu lub deszczu i gradu, któremu towarzyszą wyładowania elektryczne w atmosferze (błyskawice i grzmoty);
tempête
(przenośnie, przenośnia) czynność, zjawisko o dużej intensywności lub o gwałtownym przebiegu (np. wydarzenie historyczne, wojna, rewolucja, bunt, także gwałtowna reakcja na coś, awantura)

burza piaskowa n
tempête de sable
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko atmosferyczne polegające na gwałtownym unoszeniu przez silny wiatr olbrzymich ilości piasku;

burza w szklance wody ˈbuʒa ˈf‿ʃklãnt͡sɛ ˈvɔdɨ n
une tempête dans un verre d'eau tempête dans un verre d'eau
zamęt wywołany z błahych powodów

burżuazja ˌburʒuˈ<sup>w</sup>azʲja n
bourgeoisie
ogół przedsiębiorców i osób zamożnych od XV wieku;

burżuazyjny adj
bourgeois
(historia, historyczny, historycznie) związany z burżuazją, dotyczący burżuazji

businessman n
businessman
osoba prowadząca interesy

busola buˈsɔla n
boussole
kompas służący do wskazywania stron świata

buszel n
boisseau
(jednostka miary) jednostka objętości, a także masy materiałów sypkich, stosowana zwłaszcza w krajach anglosaskich;

but but n
chaussure soulier
część ubrania, noszona na stopie, chroniąca stopy;

butan ˈbutãn n
butane
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezbarwny i bezwonny gaz, jego mieszanina z propanem znana jest jako LPG;

butelka buˈtɛlka n
bouteille
szklany, plastikowy, ceramiczny lub metalowy pojemnik na wodę i inne płyny w kształcie walca o zwężającym się jednym z końców

butelkować v
embouteiller
rozlewać płyn z większego naczynia do butelek

butik ˈbutʲik n
boutique
(handel, handlowy) mały sklep z odzieżą, galanterią, także z kosmetykami

butla gazowa n
bouteille de gaz
(technologia, technika, techniczny) pojemnik do przechowywania gazu pod wysokim ciśnieniem

butny ˈbutnɨ adj
altier crâneur insolent vantard
(książkowy) hardy, bezczelnie stawiający na swoim

butyrometr ˌbutɨˈrɔ̃mɛtr̥ n
butyromètre
przyrząd służący do pomiaru zawartości tłuszczu w produktach mlecznych;

buzuki buˈzuci n
bouzouki
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) grecki instrument strunowy szarpany

bułgarski buwˈɡarsʲci adj
bulgare
związany z Bułgarią lub Bułgarami

bułgarski buwˈɡarsʲci n
bulgare
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Bułgarii;

bułka ˈbuw.ka n
petit pain
wypiek o niewielkich rozmiarach;

by bɨ conjunction
afin de pour que
…używany w zdaniach podrzędnych określających, w jakim celu (po co) wykonywana jest czynność

bycie ˈbɨt͡ɕɛ n
existence
istnienie

byczek ˈbɨt͡ʃɛk n
bouvillon
(zdrobniale) od byk

bydło ˈbɨdwɔ n
bétail bestiaux
(zootechnika, zootechniczny) ogólne określenie zwierząt hodowlanych wywodzących się od tura lub innych dzikich przedstawicieli rodziny krętorogich;
(zoologia, zoologiczny) w polskiej systematyce biologicznej: udomowieni potomkowie tura
foule racaille
(przenośnie, przenośnia) (obraźliwie) określenie ludzi zachowujących się w sposób przywodzący na myśl zachowanie stada bydła (1.1)

byk bɨk n
taureau
(zoologia, zoologiczny) dorosły, niesterylizowany samiec bydła hodowlanego, także: bizona, żubra, jelenia, łosia itp.

byle kto
n'importe qui
dowolna osoba, bez znaczenia kto

bylina n
vivace
(botanika, botaniczny) wieloletnia roślina zielna o zimujących pąkach

bytować v
exister
(książkowy) żyć w konkretnych warunkach

bywać ˈbɨvat͡ɕ v
fréquenter
(książkowy) być często w jakimś miejscu, przebywać gdzieś, brać udział w czymś

być bɨt͡ɕ v
être
istnieć; trwać
znajdować się w jakimś miejscu

być może
peut-être
…nadająca wypowiedzi charakter przypuszczenia

być solą w oku ˈbɨt͡ɕ ˈsɔlɔ̃w̃ ˈv‿ɔku v
être une épine dans le pied
być dla kogoś źródłem wielu przykrości, kłopotów

być w błędzie ˈbɨd͡ʑ ˈv‿bwɛ̃ɲd͡ʑɛ idiom
avoir tort
mylić się, nie mieć racji

być w siódmym niebie ˈbɨt͡ɕ ˈfʲ‿ɕudmɨ̃mʲ ˈɲɛbʲjɛ idiom
être au septième ciel
być z czegoś bardzo zadowolonym, uradowanym

być świętszym od papieża v
plus pieux que le Pape
wykazywać większą gorliwość w jakiejś sprawie, jakimś działaniu, niż jest to wymagane czy potrzebne

były ˈbɨwɨ adj
ancien
taki, który był i przestał istnieć lub przestał pełnić jakąś funkcję, występować w jakiejś roli

bzdura ˈbzdura n
bêtise sottise
coś nieprawdziwego, niedorzecznego

bzik bʲʑik n
toquade lubie
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) mania, lekkie szaleństwo, dziwactwo

bób bup n
fève
(botanika, botaniczny) Vicia faba, roślina o mięsistych strąkach i jadalnych nasionach;

bóbr bupr̥ n
castor bièvre
(zoologia, zoologiczny) ziemnowodny gryzoń z rodziny Castoridae, o charakterystycznym ogonie;

bóg buk bɔˈgɔvʲɛ n
dieu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń politeistycznych: istota potężniejsza od człowieka, mająca wpływ na jego los, zwykle także pogodę, zjawiska wywoływane przez Ziemię (wulkany, trzęsienia ziemi itp.);

bójka ˈbujka n
bagarre rixe
awantura połączona z biciem;

ból bul n
douleur mal
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) przykre, nieprzyjemne wrażenie fizyczne;
peine chagrin
(psychologia, psychologiczny) przykre, nieprzyjemne wrażenie psychiczne

bólowy adj
algique
związany z bólem, dotyczący bólu

bóstwo ˈbustfɔ n
déité
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (mitologia, mitologiczny) nadludzka istota z wierzeń lub mitów

bąblowica n
échinococcose
(medycyna, medyczny) pasożytnicza choroba wywoływana przez bąblowca, powodująca tworzenie się torbieli w narządach wewnętrznych;

bąk bɔ̃ŋk n
pet vents
(potocznie, potoczny) śmierdzący, gazowy efekt przemiany materii
taon
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Tabanus, jedna z muchówek;
toupie
rodzaj wirującej, mechanicznej zabawki;

bęben ˈbɛ̃mbɛ̃n n
tambour batterie
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny uderzany za pomocą specjalnych pałeczek;

bębenek bɛ̃mˈbɛ̃nɛk n
tambourin
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) mały bęben, membranofon służący do grania rytmów

bębnić ˈbɛ̃mbʲɲit͡ɕ v
tambouriner
(potocznie, potoczny) rozgłaszać coś
grać na bębnie
wielokrotnie stukać, uderzać w coś powodując odgłos

bękart ˈbɛ̃ŋkart n
bâtard
(pogardliwie, pogardliwy) potomek z nieślubnego związku („z nieprawego łoża”);

błagać ˈbwaɡat͡ɕ v
implorer supplier
żarliwie, usilnie prosić

błazeński bwaˈzɛ̃j̃sʲci adj
bouffon
podobny do błazna, charakterystyczny dla błazna

błogostan n
félicité
stan błogości, szczęśliwości, zadowolenia

błogosławieństwo ˌbwɔɡɔswaˈvʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
bénédiction
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd, gest powierzenia kogoś, czegoś boskiej opiece
(podniośle) życzenie pomyślności, przychylności losu
sprzyjanie, przychylność, pomyślność

błogosławić v
bénir
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) udzielać błogosławieństwa

błogość n
béatitude
przyjemny stan zadowolenia, spokoju

błona bębenkowa ˈbwɔ̃na ˌbɛ̃mbɛ̃ŋˈkɔva n
tympan
(anatomia, anatomiczny) błona oddzielająca przewód słuchowy zewnętrzny od ucha środkowego;

błona dziewicza ˈbwɔ̃na d͡ʑɛˈvʲit͡ʃa n
hymen
(medycyna, medyczny) (anatomia, anatomiczny) błona śluzowa w ujściu pochwy;

błona śluzowa ˈbwɔ̃na ɕluˈzɔva n
muqueuse
(anatomia, anatomiczny) unaczyniona wyściółka narządów wewnętrznych;

błonkoskrzydłe ˌbwɔ̃ŋkɔˈskʃɨdwɛ n
hyménoptères
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) rząd owadów obejmujący ponad 110 tysięcy gatunków występujących na całym świecie, oprócz rejonów polarnych;

błonnik ˈbwɔ̃ɲːik n
fibre alimentaire
(biologia, biologiczny) (biochemia, biochemiczny) odgrywający ważną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu przewodu pokarmowego kompleks substancji pochodzenia roślinnego nieulegający trawieniu przez enzymy przewodu pokarmowego człowieka i zwierząt monogastrycznych;

błotnik ˈbwɔtʲɲik n
garde-boue aile
część pojazdu osłaniająca koło i zabezpieczająca pojazd przed bryzgami wody/błota spod kół

błoto ˈbwɔtɔ n
boue
mieszanina ziemi i wody;

błyskawica ˌbwɨskaˈvʲit͡sa n
éclair foudre
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko świetlne w postaci silnego błysku, towarzyszące piorunowi

błyskawicznie ˌbwɨskaˈvʲit͡ʃʲɲɛ adv
momentanément
bardzo szybko, prędko

błyskawiczny ˌbwɨskaˈvʲit͡ʃnɨ adj
éclair
niezwykle szybki

błyskać v
allumer
świecić z częstymi, krótkimi przerwami
briller
(przenośnie, przenośnia) wykazywać się czymś szczególnym w danym momencie
wydawać odblask przez krótki czas

błyskotliwy adj
brillant spirituel éclatant
wyróżniający się inteligentnym przemyśleniem, dowcipem
étincelant
(dawniej, dawny) taki, który się mieni

błyszczeć ˈbwɨʃt͡ʃɛt͡ɕ v
briller luire
jaśnieć blaskiem

błyszczyk ˈbwɨʃt͡ʃɨk n
brillant à lèvres
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) bezbarwna lub kolorowa substancja nadająca ustom połysk;

błąd bwɔ̃nt n
erreur
działanie, które przynosi złe skutki
erreur faute
niezgodność z zasadami, założeniami

błąd ortograficzny ˈbwɔ̃nt ˌɔrtɔɡraˈfʲit͡ʃnɨ n
faute d'orthographe orthographe erronée
błąd w pisowni – niewłaściwe napisanie wyrazu, niezgodne z przyjętymi dla danego języka normami ortograficznymi;

błąd poznawczy ˈbwɔ̃nt pɔˈznaft͡ʃɨ n
biais cognitif
(psychologia, psychologiczny) nieracjonalny sposób postrzegania rzeczywistości obejmujący błędy w ocenianiu prawdopodobieństwa, błędy atrybucji, stereotypy i selektywność ludzkiej pamięci;

błędne koło ˈbwɛ̃ndnɛ ˈkɔwɔ n
cercle vicieux
(logika, logiczny) błąd logiczny polegający na wyprowadzeniu wniosku z przesłanki, a następnie uzasadnieniu jej za pomocą tego wniosku;

błędnie ˈbwɛ̃ndʲɲɛ adv
faussement faux improprement
w sposób błędny

błędny ˈbwɛ̃ndnɨ adj
erroné
zawierający błąd, niewłaściwy, niepoprawny

błękitna krew bwɛ̃ŋʲˈcitna ˈkrɛf idiom
sang bleu
pochodzenie arystokratyczne

błękitne hełmy bwɛ̃ŋʲˈcitnɛ ˈxɛwmɨ n
casques bleus
żołnierze sił pokojowych ONZ wysyłani na tereny objęte wojną w celu przywrócenia pokoju

błękitny bwɛ̃ŋʲˈcitnɨ adj
bleu ciel azuré azur pers
mający kolor intensywnie niebieski

c-moll n
do mineur
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku c (w zapisie nutowym z trzema bemolami)

cacyki t͡saˈt͡sɨci n
tzatziki
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) grecki zimny sos z jogurtu i świeżego ogórka;

cal t͡sal n
pouce
pozaukładowa jednostka miary długości odpowiadająca szerokości kciuka, około 2,54 cm;

call center n
centre d'appel
wydzielony dział firmy lub specjalistyczna instytucja przystosowana do telefonicznej obsługi klientów;

calypso kaˈlʲipsɔ n
calypso
(choreografia, choreograficzny) pochodzący z wysp Morza Karaibskiego taniec towarzyski, którego muzyka oparta jest na improwizowanej balladzie
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyczny pochodzenia afrykańskiego;

camera obscura n
chambre noire chambre obscure
(optyka, optyczny) prosty przyrząd optyczny pozwalający uzyskać obraz rzeczywisty, pierwowzór aparatu fotograficznego;

canneński adj
cannois
związany z Cannes (miejscowością we Francji)

capoeira n
capoeira
(sport, sportowy) brazylijska sztuka walki;

capstrzyk ˈt͡sapsṭʃɨk n
retraite
przemarsz wieczorny, często z orkiestrą i z pochodniami małego oddziału wojskowego lub związkowego ulicami miasta dla uczczenia jakiejś uroczystości, która ma się odbyć następnego dnia
sygnał na bębnie lub trąbce ogłaszający czas spoczynku w wojsku, obozach ćwiczebnych dla młodzieży itp.

car t͡sar n
tsar tzar
(historia, historyczny, historycznie) cesarz Rosji, władca Bułgarii lub średniowiecznej Serbii (w domyśle: Rosji);

caryca n
tsarine
(historia, historyczny, historycznie) władczyni Rosji
(historia, historyczny, historycznie) żona cara

casus belli ˈkasuz ˈbɛllʲi n
casus belli
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) powód wojny, oficjalny powód lub pretekst, dla którego wypowiada się wojnę;

cała nuta n
ronde
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nuta stanowiąca podstawową wartość rytmiczną;

całka ˈt͡sawka n
intégrale
(matematyka, matematyczny) wspólna nazwa wielu powiązanych pojęć rachunku całkowego;

całkiem ˈt͡sawʲcɛ̃m adv
assez
w sposób wystarczający; dość, dosyć, w miarę
définitivement totalement
w sposób całkowity, zupełny, pełny

całkowicie ˌt͡sawkɔˈvʲit͡ɕɛ adv
complètement entièrement totalement intégralement
w sposób całkowity, pełny, bez reszty

całkowity ˌt͡sawkɔˈvʲitɨ adj
total entier complet
taki, który obejmuje całość; jest pełny, zupełny, kompletny, nie jest ułamkowy, częściowy

całopalenie n
holocauste
(biblijny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) złożenie w ofierze całego zwierzęcia lub daru ofiarnego

całować t͡saˈwɔvat͡ɕ v
embrasser baiser
dawać komuś pocałunek; dotykać ustami kogoś, rzadziej czegoś
s'embrasser
dawać i dostawać pocałunek

całościowy ˌt͡sawɔɕˈt͡ɕɔvɨ adj
global total universel
obejmujący całość, dogłębny

całość ˈt͡sawɔɕt͡ɕ n
ensemble totalité tout
wszystkie elementy czegoś tworzące razem jakąś samodzielną jednostkę

całun n
linceul suaire
(kościelny) tkanina, rodzaj zasłony służącej do okrywania zwłok, trumny lub katafalku;

cały ˈt͡sawɨ adj
entier tout
zupełny, zawierający wszystkie elementy w czasie i przestrzeni
intact sain et sauf
nie uszkodzony
tout entier
duży, wielki
unique entier
jedyny, wyłączny

cały czas adv
tout le temps
nieustannie, ciągle

cały i zdrowy ˈt͡sawɨ i‿ˈzdrɔvɨ adj
sain et sauf
o osobie taki, który jest zdrowy, nie jest zraniony, kontuzjowany, chory

cebuański n
cebuano cébouano
(językoznawstwo, językoznawczy) język cebuański;

cebula t͡sɛˈbula n
oignon ognon
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z cebuli (1.1)
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) cebula jadalna, Allium cepa L., roślina warzywna z rodzaju czosnkowatych o jadalnych podziemnych pędach i zielonych rurkowatych liściach;

cebulka n
bulbe
(botanika, botaniczny) bulwa stawiąca organ rozmnażania wegetatywnego roślin cebulkowych
(anatomia, anatomiczny) korzeń włosa

cecha ˈt͡sɛxa n
caractéristique
(matematyka, matematyczny) (zobacz) cecha logarytmu
trait marque caractère
element opisujący coś lub kogoś, mogący odróżniać to od innych przedmiotów lub osób

cechować t͡sɛˈxɔvat͡ɕ v
distinguer
być czyjąś (lub czegoś) cechą; charakteryzować kogoś; być komuś lub czemuś właściwym

cedi ˈt͡sɛdʲi n
cedi cédi
(jednostka monetarna) waluta Ghany o symbolu ₵;

cedr t͡sɛtr̥ n
cèdre
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cedrus, drzewo iglaste z rodziny sosnowatych, rosnące w górach krajów śródziemnomorskich;

cedr libański ˈt͡sɛtr̥ lʲiˈbãj̃sʲci n
cèdre du Liban
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) gatunek zimozielonych drzew z rodziny sosnowatych występujących w górach na terenie Libanu, Syrii i Turcji;

ceduła n
bulletin
(handel, handlowy) lista cen giełdowych

cefalosporyna n
céphalosporine
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) antybiotyk pozyskiwany z grzyba z rodzaju Acremonium (dawniej znanego pod nazwą Cephalosporium);

cefuroksym n
céfuroxime
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) antybiotyk będący półsyntetyczną cefalosporyną II generacji, który posiada szeroki zakres działania przeciwbakteryjnego

cegielnia t͡sɛˈɟɛlʲɲa n
briqueterie
wytwórnia cegły oraz innych materiałów budowlanych z gliny;

cegła ˈt͡sɛɡwa n
brique
(budownictwo) ceramiczny element budowlany w kształcie prostopadłościanu;
pavé
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) bardzo gruba i nudna książka lub dokument

cejloński t͡sɛjˈlɔ̃j̃sʲci adj
ceylanais
związany z wyspą Cejlon

cel t͡sɛl n
but fin
to, do czego się dąży, co chce się osiągnąć (także (przenośnie, przenośnia))
objectif cible
to, co chce się zniszczyć lub trafić za pomocą broni

cel uświęca środki ˈt͡sɛl uɕˈfʲjɛ̃nt͡sa ˈɕrɔtʲci proverb
la fin justifie les moyens
można stosować wszystkie metody, żeby tylko osiągnąć cel

cela ˈt͡sɛla n
cellule
pokój więźnia w więzieniu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) surowy pokój w klasztorze, izba pustelnika, mnicha

cella ˈt͡sɛlːa n
cella naos
(architektura, architektoniczny) w starożytnych świątyniach greckich i rzymskich część, w której znajdował się posąg bóstwa;

cellulit t͡sɛˈlulʲit n
cellulite
nieprawidłowe rozmieszczenie tkanki tłuszczowej, którego efektem jest nierówna i pofałdowana powierzchnia skóry ud, bioder, kolan, pośladków i/lub ramion;

cellulitis ˌt͡sɛluˈlʲitʲis n
cellulite
(medycyna, medyczny) zapalenie tkanki łącznej;

celniczka t͡sɛlʲˈɲit͡ʃka n
douanière
forma żeńska od: celnik

celnik ˈt͡sɛlʲɲik n
douanier
osoba kontrolująca lub pobierająca cło na granicy

celny ˈt͡sɛlnɨ adj
de douane douanier
związany z cłem
juste
będący w celu, trafiający do celu

celofan t͡sɛˈlɔfãn n
cellophane
przezroczyste i wytrzymałe tworzywo sztuczne otrzymywane z celulozy;

celownik t͡sɛˈlɔvʲɲik n
datif
(gramatyka) trzeci przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: komu? czemu?;
viseur
część aparatu fotograficznego umożliwiająca wstępne kadrowanie obrazu
viseur hausse
urządzenie ułatwiające celowanie z broni;

celowy t͡sɛˈlɔvɨ adj
intentionnel volontaire
robiony w pewnym celu, nieprzypadkowy

celtycki t͡sɛlˈtɨt͡sʲci adj
celtique
(historia, historyczny, historycznie) związany z Celtami i ich kulturą

celuloza n
cellulose
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, budulec tkanek roślinnych;

cement ˈt͡sɛ̃mɛ̃nt n
ciment
hydrauliczne spoiwo otrzymywane z surowców mineralnych (margiel lub wapień i glina);

cementować v
cimenter
(budownictwo) zalewać cementem, spajać za pomocą cementu
(przenośnie, przenośnia) jednoczyć, spajać lub wzmacniać, umacniać, utrwalać

cena ˈt͡sɛ̃na n
prix
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) kwota, jaką trzeba zapłacić, aby kupić dany towar

cenny ˈt͡sɛ̃nːɨ adj
précieux
mający dużą wartość

cenobityzm n
cénobitisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wspólnotowa forma życia monastycznego;

cenobium n
cénobie
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) klasztor
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wspólnotowa forma życia zakonnego

cenotaf t͡sɛ̃ˈnɔtaf n
cénotaphe
(książkowy) (architektura, architektoniczny) symboliczny grób, niezawierający ciała, stawiany w przypadku nieznalezienia ciała lub w celu upamiętnienia bohaterstwa zmarłego, często w miejscu jego śmierci;

centaur ˈt͡sɛ̃ntawr n
centaure
(mitologia grecka) stworzenie mityczne, pół mężczyzna, pół koń;

centralizacja n
centralisation
proces skupiania elementów lub prerogatyw w jednym ośrodku

centralne ogrzewanie n
chauffage central
(budownictwo) system doprowadzania ciepła z jednego źródła do ogrzewania poszczególnych pomieszczeń w budynku;

centralny t͡sɛ̃nˈtralnɨ adj
central
znajdujący się w centrum, w środku; skierowany do środka

centrować v
centrer
(technologia, technika, techniczny) ustawiać coś współosiowo
(sport, sportowy) dośrodkowywać

centrum ˈt͡sɛ̃ntrũm n
centre
środkowa część czegoś
centre-ville
główna, zwykle środkowa część miasta

centrum handlowe n
centre commercial centre d'achats
(handel, handlowy) obiekt z licznymi sklepami i punktami usługowymi

centrum kultury n
centre culturel
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) instytucja prowadząca działalność społeczno-kulturalną

centryzm ˈt͡sɛ̃ntrɨsm̥ n
centrisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zespół poglądów reprezentowanych przez zwolenników centrum politycznego

centurion t͡sɛ̃nˈturʲjɔ̃n n
centurion
(starożytność) (wojskowość, wojskowy) niższy oficer, dowódca centurii;

centyl ˈt͡sɛ̃ntɨl n
centile
(statystyka, statystyczny) wartość z przedziału od 1 do 100, która określa procent rozkładu znajdujący się poniżej lub równy danej wartości;

centymetr t͡sɛ̃nˈtɨ̃mɛtr̥ n
centimètre
miara długości; jedna setna metra;

cenzura t͡sɛ̃w̃ˈzura n
censure
kontrola publicznego przekazywania informacji, ograniczająca wolność publicznego wyrażania myśli i przekonań;

cep t͡sɛp n
fléau
(historia, historyczny, historycznie) (rolnictwo, rolniczy) narzędzie rolnicze do ręcznego młócenia zboża, składające się z dwóch kijów: dłuższego trzonka (zwanego dzierżakiem lub cepiskiem) i krótszego bijaka połączonych ze sobą rzemienną gązwą;

cer t͡sɛr n
cérium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ce i liczbie atomowej 58;

cerować t͡sɛˈrɔvat͡ɕ v
repriser
wypełniać ściegiem dziury, łączyć rozdarcia w tkaninie

certyfikat ˌt͡sɛrtɨˈfʲikat n
certificat
dokument o randze świadectwa lub zaświadczenia

certyfikować v
certifier
wydawać certyfikat, potwierdzając coś oficjalnie

cesarskie cięcie t͡sɛˈsarsʲcɛ ˈt͡ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɛ n
césarienne
(medycyna, medyczny) zabieg wydostania płodu z łona matki przez przecięcie jej brzucha;

cesarstwo t͡sɛˈsarstfɔ n
empire
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny w którym władzę sprawuje cesarz;

cesarz ˈt͡sɛsaʃ n
empereur
najwyższy stopień monarchiczny;

cesarzowa ˌt͡sɛsaˈʒɔva n
impératrice
kobieta cesarz
żona cesarza

cesja n
cession
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zrzeczenie się przez osobę prawną lub fizyczną praw do czegoś na rzecz innej osoby

cetologia ˌt͡sɛtɔˈlɔɟja n
cétologie
(zoologia, zoologiczny) nauka o waleniach;

cetyryzyna ˌt͡sɛtɨrɨˈzɨ̃na n
cétirizine
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwhistaminowy, antagonista receptora H1, używany do leczenia alergii;

cewka moczowa ˈt͡sɛfka mɔˈt͡ʃɔva n
urètre urèthre
(anatomia, anatomiczny) zakończenie układu moczowego, przez które na zewnątrz wyprowadzany jest mocz;

cewnik ˈt͡sɛvʲɲik n
cathéter
(medycyna, medyczny) cienka rurka wprowadzana do narządów w celu dokonania pomiaru, pobrania próbki, odprowadzenia wydzielin czy wprowadzenia leków;

cez t͡sɛs n
césium cæsium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cs i liczbie atomowej 55;

cezaropapizm n
césaropapisme
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system polityczny, w którym monarcha sprawuje władzę zarówno kościelną jak i świecką;

chaber ˈxabɛr n
bleuet
(botanika, botaniczny) (systematyka) Centaurea L., rodzaj roślin z rodziny astrowatych;

chaber bławatek n
bleuet
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku chaber bławatek (1.1)
bleuet centaurée bleuet
(botanika, botaniczny) (systematyka) Centaurea cyanus L., gatunek rośliny zielnej z rodziny astrowatych;

chabeta n
carne canasson haridelle
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) lichy, chudy koń

chaczapuri n
khatchapouri
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) placek zapiekany z serem, danie kuchni kaukaskich, chlebek serowy;

chambre séparée n
salon particulier chambre séparée
odseparowany pokój w miejscu publicznym, np. w restauracji

chamefit n
chaméphyte
(botanika, botaniczny) krzew lub krzewinka mająca odnawiające się pączki tuż nad powierzchnią ziemi;

chamicki xãˈmʲit͡sʲci adj
chamitique
dotyczący ludów niesemickich (głównie w odniesieniu do północnej i północno-wschodniej Afryki przed ekspansją Arabów i innych grup semickich)

chamsa n
khamsa
(etnografia, etnograficzny) symbol szczęścia w formie otwartej dłoni, używany w wielu kulturach jako amulet;

chan xãn n
khan kan
(historia, historyczny, historycznie) głowa chanatu, tytuł oznaczający władcę w dawnych krajach Wschodu;

chanat n
kanat khanat
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo zarządzane przez chana

chaos ˈxaɔs n
chaos
nieporządek, bezład
(mitologia grecka) w kosmologii starożytnych Greków pierwotny stan materii, z którego powstał świat;
(matematyka, matematyczny) wrażliwość rozwiązań równań lub układów równań na niewielkie zaburzenia parametrów;

chaotyczny ˌxaɔˈtɨt͡ʃnɨ adj
chaotique
będący w stanie chaosu, odznaczający się chaotycznością, nieuporządkowany, niezorganizowany

charakter xaˈraktɛr n
caractère
(psychologia, psychologiczny) zespół cech psychicznych danej osoby
zespół cech wyróżniających dany przedmiot lub zjawisko od innych tego samego rodzaju

charakterologia n
caractérologie
dział psychologii, nauka o ludzkim charakterze;

charakterologiczny adj
caractérologique
(psychologia, psychologiczny) związany z charakterologią, dotyczący charakterologii

charakterystyczny ˌxaraktɛrɨˈstɨt͡ʃnɨ adj
caractéristique
typowy, właściwy dla pewnej osoby, rzeczy lub pewnego zjawiska
particulier caractéristique
wyróżniający się spośród grupy podobnych osób lub przedmiotów

charakterystyka ˌxaraktɛrɨsˈtɨka ˌxaraktɛˈrɨstɨka n
caractéristique
opis cech właściwych komuś lub czemuś, zbiór cech charakteryzujących kogoś

charakteryzować ˌxaraktɛrɨˈzɔvat͡ɕ v
caractériser
cechować, być cechą
dépeindre
robić charakterystykę, opisywać cechy charakterystyczne

charcik ˈxarʲt͡ɕik n
levrette
(zdrobniale) od: chart

charcik włoski ˈxarʲt͡ɕiɡ ˈvwɔsʲci n
levrette d'Italie petit lévrier italien
(kynologia, kynologiczny) rasa psa z grupy chartów pochodząca z północnej Afryki;

chargé d'affaires n
chargé d'affaires
(dyplomacja) pełnomocnik dyplomatyczny, dyplomata niższego stopnia;

charkowski xarˈkɔfsʲci adj
kharkivien
związany z Charkowem, dotyczący Charkowa

chart xart n
lévrier
(kynologia, kynologiczny) pies myśliwski charakteryzujący się smukłym, wydłużonym ciałem, delikatną głową z wydłużonym pyskiem, długimi kończynami oraz pojemną klatką piersiową;

chart afrykański ˈxart ˌafrɨˈkãj̃sʲci n
azawakh
(kynologia, kynologiczny) rasa psa krótkowłosego pochodząca z północnej Afryki;

charytatywny ˌxarɨtaˈtɨvnɨ adj
caritatif charitable
dobroczynny, wspierający biednych, potrzebujących i zagrożonych marginalizacją w życiu społecznym

charyzmat n
charisme
(teologia, teologiczny) szczególny dar otrzymywany przez człowieka od Ducha Świętego;

charyzmatyczny adj
charismatique
(socjologia, socjologiczny) obdarzony charyzmą, estymą
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obdarzony charyzmatami, związany z charyzmatami

charyzmatyk n
charismatique
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek ewangelikalnego Kościoła charyzmatycznego
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek wspólnoty charyzmatycznej
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś obdarzony charyzmatami;

chasmofit n
chasmophyte
(botanika, botaniczny) roślina korzystająca z gleby powstającej w szczelinach skał

chasydyzm n
hassidisme judaïsme hassidique
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) judaistyczny ruch religijny lub pobożnościowy o charakterze mistycznym;

chaus n
chaus
(zoologia, zoologiczny) Felis chaus Schreber, drapieżny ssak z rodziny kotowatych o maskującym umaszczeniu występujący w południowej Azji i Egipcie;

chałtura xawˈtura n
petit boulot
dodatkowa, łatwa praca (szczególnie z dziedziny kultury, sztuki), ale zazwyczaj mało ambitna, wykonywana jedynie dla szybkiego zarobku, często niedbale

chałwa ˈxawva n
halva
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrób cukierniczy z karmelu oraz zmiażdżonych nasion oleistych;

chcieć xʲt͡ɕɛ̇t͡ɕ modal
vouloir
odczuwać chęć zrobienia czegoś

chciwie ˈxʲt͡ɕivʲjɛ adv
gourmandement
w sposób charakteryzujący się chciwością

chciwość ˈxʲt͡ɕivɔɕt͡ɕ n
avidité cupidité avarice
silne, zwykle nieuzasadnione pragnienie posiadania czegoś

chciwy ˈxʲt͡ɕivɨ adj
avide cupide
taki, który odznacza się chciwością

chemia ˈxɛ̃mʲja n
chimie
nauka zajmująca się badaniem substancji pod względem ich budowy i ich wzajemnym wpływem;

chemia fizyczna n
chimie physique
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) dział chemii zajmujący się badaniem zależności między strukturą chemiczną substancji a ich właściwościami fizycznymi;

chemia organiczna ˈxɛ̃mʲja ˌɔrɡãˈɲit͡ʃna n
chimie organique
(chemia, chemiczny) dział chemii zajmujący się związkami organicznymi jak np. węglowodory czy alkohole;

chemiczny xɛ̃ˈmʲit͡ʃnɨ adj
chimique
związany z chemią

chemik ˈxɛ̃mʲik n
chimiste
specjalista w zakresie chemii, osoba zajmująca się chemią

chemikaliowiec n
chimiquier
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek handlowy przystosowany do przewozu chemikaliów;

chemioterapia ˌxɛ̃mʲjɔtɛˈrapʲja n
chimiothérapie
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) terapia syntetycznymi środkami chemicznymi;

chemosynteza n
chimiosynthèse
(biologia, biologiczny) proces przyswajania dwutlenku węgla w oparciu o energię pochodzącą nie ze światła, ale z utleniania prostych związków organicznych lub metanu; występuje u niektórych grzybów i bakterii;

chemotaksja ˌxɛ̃mɔˈtaksʲja n
chimiotaxie
(biologia, biologiczny) ruch drobnych organizmów lub komórek (np. leukocytów czy plemników) w określonym kierunku pod wpływem różnej wielkości stężenia danej substancji chemicznej w różnych miejscach;

chemotropizm ˌxɛ̃mɔˈtrɔpʲism̥ n
chimiotropisme
(botanika, botaniczny) reakcja ruchowa roślin w odpowiedzi na czynnik chemiczny;

chemseks n
chemsex
(seksuologia, seksuologiczny) współżycie seksualne podejmowane pod wpływem substancji psychoaktywnych, które zwiększają pożądanie i przyjemność

chepresz ˈxɛprɛʃ n
khépresh
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Egipcie nakrycie głowy faraonów wykonane z niebieskiego płótna lub skóry, ozdobione z przodu ureuszem, używane podczas bitew i ceremonii

chermoula n
charmoula chermoula
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj marynaty pochodzącej z krajów Maghrebu, której podstawowymi składnikami są liście kolendry, czosnek i kumin rozprowadzone w oliwie i soku cytrynowym;

cherry picking n
cueillette de cerises cherry picking
proces dobierania dowodów lub danych statystycznych w taki sposób, aby przedstawione informacje zgadzały się z przekonaniami osoby dokonującej tego procesu; wskazywaniem pojedynczych przypadków potwierdzających tezę, podczas gdy ignoruje się znaczną część innych, które mogą być sprzeczne

chełpliwy adj
vantard
skłonny do przechwalania się i wynoszenia nad innych

chiaroscuro n
clair-obscur
(sztuka) rozłożenie światła i cienia na obrazie

chijski adj
chiote
związany z Chios, dotyczący Chios

chilijski t͡ʃʲiˈlʲijsʲci adj
chilien
odnoszący się do państwa Chile

chimera xʲĩˈmɛra n
chimère
(przenośnie, przenośnia) coś nierealnego, fantastycznego, wymyślonego
(biologia, biologiczny) organizm składający się z tkanek o różnych genotypach;
(ichtiologia, ichtiologiczny) morska ryba głębinowa z rodzaju Chimaera;

chimeryczny adj
chimérique
nierealny, niemożliwy do urzeczywistnienia
zmienny, kapryśny

chinina xʲĩˈɲĩna n
quinine
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o gorzkim smaku, znajdujący się w korze drzewa chinowego rosnącego w Ameryce Południowej;

chip t͡ʃʲip n
puce
(elektronika, elektroniczny) układ scalony

chiralny adj
chiral
(chemia, chemiczny) taki, który wraz z innym są dla siebie odbiciami lustrzanymi

chirurg ˈxʲirurk n
chirurgien
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami i zabiegami

chirurgia xʲiˈrurʲɟja n
chirurgie
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się leczeniem operacyjnym;

chirurgia kosmetyczna xʲiˈrurʲɟja ˌkɔsmɛˈtɨt͡ʃna n
chirurgie esthétique
(medycyna, medyczny) operacyjna korekta naturalnych lub nabytych defektów ciała

chirurgia plastyczna xʲiˈrurʲɟja plaˈstɨt͡ʃna n
chirurgie plastique
(medycyna, medyczny) operacyjna korekta naturalnych lub nabytych defektów ciała

chirurgiczny ˌxʲirurʲˈɟit͡ʃnɨ adj
chirurgical
(medycyna, medyczny) związany z chirurgią, dotyczący chirurgii lub chirurgów

chitozan n
chitosane
(biochemia, biochemiczny) substancja organiczna będąca naturalnym polimerem, polisacharyd, pochodna chityny;

chityna n
chitine
(biologia, biologiczny) organiczna substancja tworząca m.in. pancerze skorupiaków i pokrywy skrzydeł chrząszczy;

chitynowy adj
chitineux
związany z chityną, dotyczący chityny, składający się z chityny

chińczyk ˈxʲĩj̃n͇t͡ʃɨk n
Ne t'en fais pas T'en fais pas
gra planszowa dla 2-4 osób;

chiński ˈxʲĩj̃sʲci adj
chinois
odnoszący się do Chin lub Chińczyków

chlapać v
éclabousser
wywoływać rozproszenie płynu z powstaniem plusku

chlapać jęzorem ˈxlapat͡ɕ jɛ̃w̃ˈzɔrɛ̃m v
papoter jacasser parler à tort et à travers potiner
(potocznie, potoczny) mówić coś bez sensu / niepotrzebnie / niedorzecznie, bez zastanowienia o ewentualne skutki

chleb xlɛp n
pain
pieczywo z mąki, wody, z dodatkiem drożdży lub zakwasu;

chlew xlɛf n
porcherie
pomieszczenie lub wydzielone miejsce przeznaczone dla świń;
porcherie bordel
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym panuje bałagan i jest brudno

chlor xlɔr n
chlore
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cl i liczbie atomowej 17;

chlorek sodu ˈxlɔrɛk ˈsɔdu n
chlorure de sodium
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, sól kwasu chlorowodorowego i sodu, bezbarwna substancja krystaliczna, główny składnik soli kuchennej;

chlormetyna ˌxlɔrmɛˈtɨ̃na n
2 chloro- N N méthyl- éthanamine HN-2 HN2 chlorméthine
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) (wojskowość, wojskowy) toksyczny związek organiczny, parzący bojowy środek trujący z grupy iperytów azotowych, pierwszy lek przeciwnowotworowy stosowany od lat 40. XX wieku, obecnie praktycznie nieużywany w medycynie;

chloro- ˈxlɔrɔ prefix
chloro- chlor-
(chemia, chemiczny) pierwszy człon nazwy związku chemicznego, wskazujący na obecność atomu chloru w cząsteczce

chlorobenzen n
chlorobenzène
(chemia, chemiczny) rozpuszczalnik organiczny będący chlorową pochodną benzenu;

chlorofil xlɔˈrɔfʲil n
chlorophylle
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny obecny m.in. w roślinach i algach, nadający im zielony kolor;

chloroform xlɔˈrɔfɔrm n
chloroforme
(chemia, chemiczny) chlorowa pochodna metanu, lotna, niepalna ciecz, wykorzystywana jako rozpuszczalnik, a dawniej także jako środek znieczulający;

chloroheksydyna n
chlorhexidine
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) syntetyczny antyseptyk o wzorze sumarycznym C22H30Cl2N10, stosowany do odkażania skóry, błon śluzowych, ran i narzędzi chirurgicznych;

chloroplast xlɔˈrɔplast n
chloroplaste
(biochemia, biochemiczny) organellum komórkowe występujące u roślin i glonów eukariotycznych;

chlorosarin ˌxlɔrɔˈsarʲĩn n
chlorosarin
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek fosforoorganiczny z grupy chlorofosfonianów, bezpośredni prekursor sarinu;

chlorowodorek n
chlorhydrate
(chemia, chemiczny) organiczna sól kwasu chlorowodorowego (kwasu solnego);

chlorowodorowy adj
chlorhydrique
związany z chlorowodorem, dotyczący chlorowodoru

chmiel xmʲjɛl n
houblon
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju chmieli (1.1)

chmura ˈxmura n
nuage
(meteorologia, meteorologiczny) krople wody lub kryształki lodu zawieszone w atmosferze;

chmura Wilsona n
nuage de Wilson
(fizyka, fizyczny) krótkotrwałe zjawisko powstawania czaszy skondensowanej pary wodnej za rozszerzającą się gwałtownie falą uderzeniową przy eksplozji o dużej sile rażenia;

chmurny adj
assombri
sprawiający ponure wrażenie
nuageux nébuleux
pokryty chmurami
sombre
będący źródłem niepokoju

chochla ˈxɔxla n
louche
duża łyżka służąca do nakładania posiłków, najczęściej zupy;

chochoł ˈxɔ.xɔw n
épouvantail
(potocznie, potoczny) (logika, logiczny) błąd logiczny polegający na obalaniu argumentu nieużytego w dyskusji:

chociaż ˈxɔt͡ɕaʃ conjunction
bien que quoique
…przyłączający zdanie podrzędne stwierdzające stan faktyczny, z którego można by sądzić, że to, co stwierdza zdanie nadrzędne nie powinno mieć miejsca

chociaż ˈxɔt͡ɕaʃ particle
au moins du moins
…uznająca to, co następuje za minimum, na które można się jednak zgodzić

chodak n
sabot
(dawniej, dawny) but cały zrobiony z drewna lub łyka

chodnik ˈxɔdʲɲik n
galerie
(górnictwo, górniczy) wydrążony tunel w kopalni;
tapis
długi dywan do przykrywania tylko miejsca, po którym się chodzi;
trottoir
wydzielona część ulicy przeznaczona dla pieszych;

chodzić ˈxɔd͡ʑit͡ɕ v
agir
mieć coś na myśli
circuler
o środkach komunikacji: kursować
fréquenter suivre
poruszać się (regularnie) w jakimś kierunku, w jakieś miejsce
marcher
o mechanizmie: działać, pracować
marcher aller
poruszać się za pomocą nóg
sortir
(potocznie, potoczny) spotykać się ze sobą, będąc parą w nieformalnym związku

chodzić spać z kurami ˈxɔd͡ʑit͡ɕ ˈspat͡ɕ s‿kuˈrãmʲi v
se coucher comme les poules
chodzić spać bardzo wcześnie

chodzić z podniesionym czołem ˈxɔd͡ʑit͡ɕ ˌs‿pɔdʲɲɛ̇ˈɕɔ̃nɨ̃m ˈt͡ʃɔwɛ̃m v
marcher la tête haute
być dumnym z siebie, zachować godność, nie okazywać strachu, nie wstydzić się

choinka xɔˈ<sup>j</sup>ĩnka n
arbre de Noël sapin de Noël
choinka (1.1) lub przypominający ją sztuczny przedmiot przyozdabiany w okresie świąt Bożego Narodzenia;

choker n
ras-de-cou
(jubilerstwo, jubilerski) naszyjnik ciasno przylegający do szyi

cholecystektomia ˌxɔlɛt͡sɨstɛkˈtɔ̃mʲja n
cholécystectomie
(medycyna, medyczny) zabieg wycięcia pęcherzyka żółciowego;

cholera xɔˈlɛra interjection
mince zut
(potocznie, potoczny) (pospolicie) przekleństwo wyrażające zdenerwowanie

cholera xɔˈlɛra n
choléra
(medycyna, medyczny) groźna choroba zakaźna;

cholesterol ˌxɔlɛˈstɛrɔl n
cholestérol
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek chemiczny z grupy steroli, znajdujący się w każdej komórce zwierzęcej;

cholewa xɔˈlɛva n
tige
(obuwnictwo, obuwniczy) część obuwia okrywająca nogę ponad kostką

chomer n
chomer
(starożytność) (metrologia, metrologiczny) bliskowschodnia jednostka objętości ciał sypkich i płynów;

chomik ˈxɔ̃mʲik n
hamster
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodziny Cricetidae G. Fischer;

chomąto n
collier
część uprzęży zaprzęgowej w formie obręczy zakładanej zwierzęciu na szyję;

chondromalacja ˌxɔ̃ndrɔ̃maˈlat͡sʲja n
chondromalacie
(medycyna, medyczny) choroba prowadząca do destrukcji tkanki chrzęstnej, najczęściej występująca w obrębie stawu kolanowego;

choreografia ˌxɔrɛɔˈɡrafʲja n
chorégraphie
(choreografia, choreograficzny) sztuka, umiejętność komponowania układów tanecznych

choroba xɔˈrɔba interjection
mince
(potocznie, potoczny) (eufemistycznie) okrzyk wyrażający wzburzenie, zaskoczenie

choroba xɔˈrɔba n
maladie
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) odstępstwo od stanu określanego jako pełnia zdrowia organizmu;

choroba Alzheimera xɔˈrɔba ˌːlt͡sxajˈmɛra n
maladie d'Alzheimer
(medycyna, medyczny) postępująca choroba układu nerwowego człowieka;

choroba Parkinsona xɔˈrɔba ˌparʲcĩw̃ˈsɔ̃na n
maladie de Parkinson
(medycyna, medyczny) samoistne zwyrodnienie układu nerwowego skutkujące m.in. zaburzeniami ruchu, mowy, ślinotokiem;

choroba lokomocyjna xɔˈrɔba ˌlɔkɔ̃mɔˈt͡sɨjna n
cinétose mal des transports
(medycyna, medyczny) schorzenie wywołane podczas poruszania się dowolnymi środkami transportu;

choroba morska xɔˈrɔba ˈmɔrska n
mal de mer
(medycyna, medyczny) (morski) choroba lokomocyjna wywoływana kołysaniem statku

choroba niedokrwienna serca n
maladie coronarienne
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych będących następstwem przewlekłego stanu niedostatecznego zaopatrzenia komórek mięśnia sercowego w tlen i substancje odżywcze, w konsekwencji często doprowadzająca do dusznicy bolesnej, a także zawału mięśnia sercowego;

choroba psychiczna n
maladie mentale trouble mental trouble psychique
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie w psychice będące źródłem cierpienia lub utrudnień w funkcjonowaniu społecznym;

choroba von Willebranda xɔˈrɔba ˈfɔ̃n ˌvʲilɛˈbrãnda n
maladie de Willebrand maladie de von Willebrand syndrome de Willebrand
(medycyna, medyczny) choroba charakteryzująca się skłonnością do krwawień samoistnych lub po urazach;

choroba wysokościowa n
mal aigu des montagnes
(medycyna, medyczny) dolegliwość fizjologiczna związana ze zmianą wysokości miejsca pobytu;

chorobotwórczość ˌxɔrɔbɔˈtfurt͡ʃɔɕt͡ɕ n
pathogénie
(medycyna, medyczny) zdolność do wywoływania chorób;

chorobotwórczy ˌxɔrɔbɔˈtfurt͡ʃɨ adj
morbifique
(medycyna, medyczny) wywołujący chorobę

chorograficzny adj
chorographique
(geografia, geograficzny) związany z chorografią, dotyczący chorografii

chorować xɔˈrɔvat͡ɕ v
être malade
cierpieć z powodu choroby, mieć jakąś chorobę, być chorym

chorwacki xɔrˈvat͡sʲci adj
croate
związany z Chorwacją, dotyczący Chorwacji lub Chorwatów

chorwacki xɔrˈvat͡sʲci n
croate
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Chorwacji i BiH;

chory ˈxɔrɨ adj
malade malsain
dotknięty chorobą

chory ˈxɔrɨ n
malade malsain
osoba dotknięta chorobą

chować ˈxɔvat͡ɕ v
cacher
ukrywać kogoś / coś przed kimś
élever
pielęgnować, wychowywać
enterrer
grzebać zmarłych

chować głowę w piasek ˈxɔvad͡ʑ ˈɡwɔvɛ ˈf‿pʲjasɛk v
faire l'autruche mettre la tête dans le sable
(przenośnie, przenośnia) uciekać przed czymś, unikać czegoś

chrapać ˈxrapat͡ɕ v
ronfler
oddychać w trakcie snu charcząc

chrom xrɔ̃m n
chrome
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cr i liczbie atomowej 24;

chromosfera ˌxrɔ̃mɔˈsfɛra n
chromosphère
(astronomia, astronomiczny) warstwa atmosfery gwiazdy, rozciągająca się między fotosferą a koroną, posiadająca charakterystyczną czerwoną barwę;

chromosferyczny adj
chromosphérique
(astronomia, astronomiczny) związany z chromosferą, dotyczący chromosfery

chromosom xrɔ̃ˈmɔsɔ̃m n
chromosome
(biochemia, biochemiczny) nośnik informacji genetycznej w komórce;

chromosomowy adj
chromosomique
(biologia, biologiczny) związany z chromosomem, dotyczący chromosomów

chromować v
chromer
pokrywać chromem

chromowy adj
chromique
związany z chromem, dotyczący chromu, zrobiony z chromu

chronicznie adv
chroniquement
w sposób chroniczny

chroniczny xrɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ adj
chronique
(książkowy) trwający bardzo długo

chronić ˈxrɔ̃ɲit͡ɕ v
protéger abriter préserver
bronić przed niebezpieczeństwem; opiekować się, pomagać, ratować

chronologia ˌxrɔ̃nɔˈlɔɟja n
chronologie
następstwo, kolejność zdarzeń

chronologiczny adj
chronologique
(książkowy) ułożony według kolejności wydarzeń, ich następstwa w czasie

chronometr n
chronomètre
(metrologia, metrologiczny) bardzo dokładny zegar, stosowany w astronomii, geodezji i nawigacji;

chronometryczny adj
chronométrique
związany z chronometrią, dotyczący chronometrii

chronotyp n
chronotype
wewnętrzny zegar biologiczny regulujący czas spania i czas aktywności

chropowaty ˌxrɔpɔˈvatɨ adj
rude rugueux bourru raboteux rêche scabreux
z powierzchnią pełną drobnych wypukłości

chrum interjection
groin
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) odgłos wydawany przez świnię

chruścik ˈxruɕt͡ɕik n
caset phrygane trichoptère
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Trichoptera, owad, larwy żyją w wodzie, dorosłe podobne do ćmy;

chrypka ˈxrɨpka n
enrouement
(medycyna, medyczny) zaburzony, szorstki głos, wywołany przez nieprawidłowy przepływ powietrza przez krtań

chrystadelfiański ˌxrɨstadɛlˈfʲjä̃j̃sʲci adj
christadelphe
dotyczący chrystadelfianów

chrystianizacja ˌxrɨstʲjä̃ɲiˈzat͡sʲja n
christianisation
(historia, historyczny, historycznie) narzucanie wiary chrześcijańskiej poganom; (także, też) proces dobrowolnego przechodzenia na chrześcijaństwo przez ludy niechrześcijańskie;

chrystogram n
christogramme
(sztuka) (teologia, teologiczny) monogram symbolizujący Chrystusa w formie akronimu;

chrystologia n
christologie
(teologia, teologiczny) nauka dotycząca osoby Jezusa Chrystusa i doktryny z nim związanej, centralny traktat teologii dogmatycznej;

chryzantema ˌxrɨzãnˈtɛ̃ma n
chrysanthème
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju chryzantem (1.1)

chryzopraz xrɨˈzɔpras n
chrysoprase
(mineralogia, mineralogiczny) zielony minerał, odmiana chalcedonu;

chrzcielnica xʃʲt͡ɕɛlʲˈɲit͡sa n
baptistère
(architektura, architektoniczny) część kościoła, gdzie dokonuje się chrztu
fonts baptismaux fonts
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kościelne naczynie z wodą święconą przeznaczone do chrztu;

chrzest xʃɛst n
baptême
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd przyjęcia kogoś do Kościoła, połączony z obmyciem wodą lub zanurzeniem w wodzie;
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) uroczyste nadanie nazwy statkowi
(potocznie, potoczny) w związkach wyrazowych: inicjacja, pierwszy udział w czymś

chrzest bojowy ˈxʃɛzd bɔˈjɔvɨ n
baptème du feu
(przenośnie, przenośnia) wystąpienie gdzieś pierwszy raz
pierwszy bój, pierwsza walka lub bitwa

chrześcijanin ˌxʃɛɕt͡ɕiˈjä̃ɲĩn n
chrétien
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca chrześcijaństwa

chrześcijanka ˌxʃɛɕt͡ɕiˈjãnka n
chrétienne
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta, która wyznaje chrześcijaństwo

chrześcijański ˌxʃɛɕt͡ɕiˈjä̃j̃sʲci adj
chrétien
związany z chrześcijaństwem i chrześcijanami, dotyczący chrześcijaństwa

chrześcijaństwo ˌxʃɛɕt͡ɕiˈjä̃j̃stfɔ n
christianisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna wywodząca się z judaizmu, której członkowie wierzą, że Jezus Chrystus jest Synem Bożym i zmartwychwstał po swojej śmierci;
chrétienté
ogół wiernych wszystkich wyznań w obrębie chrześcijaństwa (1.1)

chrząstka ˈxʃɔ̃w̃stka n
cartilage
(anatomia, anatomiczny) elastyczna tkanka stanowiąca część wielu narządów, np. nosa, krtani, stawów itp.;

chrząszcz xʃɔ̃w̃ʃt͡ʃ n
coccinelle
(rzadki, rzadko używany) (motoryzacja) (potocznie, potoczny) jeden z modeli Volkswagena
scarabée
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Coleoptera, zamieszkujący różnorodne środowiska rząd owadów posiadający osłonięte skrzydła i odwłok;

chrzęstniak n
chondrome
(medycyna, medyczny) łagodny nowotwór tkanki chrzęstnej;

chrzęstnoszkieletowy ˈxʃɛ̃w̃stnɔˌʃʲcɛlɛˈtɔvɨ adj
cartilagineux
taki, którego szkielet zbudowany jest z chrząstek

chuchać ˈxuxat͡ɕ v
souffler
wydychać powietrze, wydobywać z siebie oddech

chuchro ˈxuxrɔ n
gringalet racho
człowiek słaby, mizerny lub chorowity

chucpa ˈxut͡spa n
culot
nadmierna pewność siebie, połączona z zuchwałością albo chęcią ukrycia swojego braku umiejętności

chudy ˈxudɨ adj
maigre
o człowieku: wąski w pasie; bardziej, niż szczupły; taki, któremu daleko do otyłości
o jedzeniu: zawierający mało tłuszczu

chuj xuj n
bite dard gourdin tige
(wulgarnie, wulgaryzm) penis, członek
con
(przenośnie, przenośnia) (wulgarnie, wulgaryzm) bardzo obraźliwa forma zwrotu do mężczyzny

churał n
khoural
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) parlament Mongolii, Buriacji, Kałmucji lub Tuwy;

chusteczka xuˈstɛt͡ʃka n
mouchoir
niewielki kawałek miękkiej tkaniny lub papieru używany zwykle do wycierania nosa

chusteczka do nosa n
mouchoir
kawałek delikatnej tkaniny lub papieru służący do higieny jamy nosowej i twarzy

chustka ˈxustka n
fichu mouchoir
okrycie głowy
mouchoir
chusteczka do nosa

chwalić ˈxfalʲit͡ɕ v
glorifier exalter
(przestarzałe, przestarzały) czcić, wielbić
vanter louer
mówić lub pisać o czymś lub o kimś dobrze
vanter
być z czegoś zadowolonym
podkreślać swoje osiągnięcia, zasługi, lub mówić z dumą o posiadanych przedmiotach

chwastobójczy ˌxfastɔˈbujt͡ʃɨ adj
herbicide
(rolnictwo, rolniczy) (chemia, chemiczny) przeznaczony do zwalczania chwastów

chwat n
gaillard
(dawniej, dawny) krzepki mężczyzna, morus

chwiejny adj
changeant hésitant vacillant versatile
często zmieniający zdanie, niestały

chwila ˈxfʲila n
moment instant
bardzo krótki czas
punkt w czasie

chwytać ˈxfɨtat͡ɕ v
prendre
(o stanie, uczuciu, nastroju) znajdować, ogarniać
saisir attraper
szybko łapać coś lub kogoś i mocno trzymać

chyba ˈxɨba particle
peut-être
…wyrażająca niepewność, przypuszczenie

chyba ˈxɨba preposition
à moins que
(staropolski) oprócz

chyba że ˈxɨba ˈʒɛ
à moins que
…wprowadza zdanie podrzędne wyrażające warunek, żeby nie nastąpiło to, o czym mowa w zdaniu nadrzędnym

chytrość n
avidité
bycie chytrym w wydawaniu
ruse
bycie chytrym, odznaczanie się przebiegłością

chód sportowy n
marche athlétique
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna polegająca na pokonywaniu trasy chodem;

chór xur n
chœur
utwór napisany do wykonywania przez chór (1.1)
miejsce na scenie lub w świątyni przeznaczone dla chóru (1.1), także dla instrumentów
(architektura, architektoniczny) prezbiterium
chœur chorale
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół muzyczny składający się z wokalistów;

chętnie ˈxɛ̃ntʲɲɛ adv
volontiers
z chęcią, z ochotą

chętny ˈxɛ̃ntnɨ n
volontaire
ochotnik

chęć xɛ̃ɲt͡ɕ n
volonté désir envie
pragnienie zrobienia czegoś, ochota na coś

chłodnica xwɔdʲˈɲit͡sa n
échangeur de chaleur
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wymiany energii cieplnej pomiędzy dwoma jej nośnikami;

chłodno adv
fraîchement
do pewnego stopnia zimno

chłodny ˈxwɔdnɨ adj
frais
raczej zimny; rześki
froid
o relacjach międzyludzkich, o uczuciach: pozbawiony silnych, ciepłych, dobrych uczuć; zdystansowany

chłodzenie xwɔˈd͡zɛ̃ɲɛ n
rafraîchissement
czynność lub proces obniżania temperatury

chłodzić ˈxwɔd͡ʑit͡ɕ v
refroidir rafraîchir
sprawiać, że coś staje się chłodniejsze

chłoniak n
lymphome
(medycyna, medyczny) rodzaj nowotworu złośliwego, wywodzącego się z elementów tkanki chłonnej;

chłonąć v
absorber
pobierać intensywnie
dévorer
(przenośnie, przenośnia) mocno odbierać wrażenia
engloutir
(przenośnie, przenośnia) (ekonomia, ekonomiczny) przyswajać zachłannie kapitał
aspirer
wciągać do swego wnętrza

chłop xwɔp n
paysan
(potocznie, potoczny) rolnik
un grand gaillard
(historia, historyczny, historycznie) członek warstwy społecznej chłopstwa

chłopak ˈxwɔpak n
garçon
dziecko płci męskiej
(potocznie, potoczny) młody mężczyzna
mec petit ami
(potocznie, potoczny) młody mężczyzna darzony sympatią lub miłością przez drugą osobę

chłopczyca xwɔpˈt͡ʃɨt͡sa n
garçon manqué garçonne
(potocznie, potoczny) dziewczyna lub dziewczynka, ubierająca się i zachowująca się jak chłopak;

chłopczyk ˈxwɔpt͡ʃɨk n
gamin môme
(zdrobniale) od chłopiec

chłopiec ˈxwɔpʲjɛt͡s n
garçon
młody człowiek płci męskiej

chłopiec do piłek n
ramasseur
(sport, sportowy) chłopak zbierający piłki podczas meczu i podający je grającemu

chłopka n
paysanne
kobieta ze wsi

chłopstwo n
paysannerie
(historia, historyczny, historycznie) (socjologia, socjologiczny) warstwa społeczna składając się z drobnych rolników;

chłód xwut n
froid
dość niska temperatura powietrza, umiarkowane zimno
froideur
(przenośnie, przenośnia) nieokazywanie uczuć

ci t͡ɕi personalPronoun
te
(celownik) lp od: ty (nieakcentowane)

ci t͡ɕi pronoun
ces ceux
(mianownik) lm (rodzaj męskoosobowy) od: ten

ciamajda t͡ɕãˈmajda n
ganache nouille
(potocznie, potoczny) człowiek niezdarny, ślamazarny

ciapać v
crapahuter
iść z trudem, zwłaszcza po błocie

ciasny ˈt͡ɕasnɨ adj
serré étroit
taki, w którym jest mało miejsca
étroit
(przenośnie, przenośnia) ograniczony, zaściankowy

ciastko ˈt͡ɕastkɔ n
gâteau
mały, słodki wypiek, często zdobiony kremem, owocami, lukrem;

ciasto ˈt͡ɕastɔ n
pâte
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) surowy półprodukt, gęsta masa powstała z połączenia mąki z wodą, mlekiem lub innymi spożywczymi produktami;

ciało ˈt͡ɕawɔ n
corps
organizm ludzki lub zwierzęcy
zwłoki człowieka lub zwierzęcia
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) materia, substancja
(matematyka, matematyczny) zbiór, którego każde dwa elementy mogą być dodane, odjęte, pomnożone i podzielone (z wyjątkiem dzielenia przez zero);

ciało niebieskie ˈt͡ɕawɔ ɲɛˈbʲjɛsʲcɛ n
corps céleste astre
(astronomia, astronomiczny) obiekt będący poza Ziemią, znajdujący się w przestrzeni wszechświata;

ciało obce ˈt͡ɕawɔ ˈːpt͡sɛ n
corps étranger
(medycyna, medyczny) obiekt wprowadzony do organizmu w sposób sztuczny, zwykle utrudniający normalne funkcjonowanie organów

ciało stałe n
solide
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) forma ciała skondensowanego, dawniej jeden ze stanów skupienia, substancja zachowująca objętość i kształt;

ciało szkliste n
corps vitré
(anatomia, anatomiczny) przezroczysta substancja wypełniająca wnętrze gałki ocznej;

cicha woda brzegi rwie ˈt͡ɕixa ˈvɔda ˈbʒɛɟi ˈrvʲjɛ proverb
il n'est pire eau que l'eau qui dort
osoba, która wydaje się z pozoru cicha, nieśmiała, mało towarzyska, może się okazać w rzeczywistości zupełnie inna – energiczna, zabawna, towarzyska

cichnąć v
calmir
uspokajać się lub stawać się mniej intensywnym (np. o żywiołach)

cicho ˈt͡ɕixɔ adv
tranquillement à voix basse
bez wydawania dźwięku lub o niskim natężeniu dźwięku

cichy ˈt͡ɕixɨ adj
silencieux bas
o małej głośności
tranquille doux
spokojny

ciecierzyca ˌt͡ɕɛ̇t͡ɕɛˈʒɨt͡sa n
pois chiche
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku ciecierzyca pospolita uprawiana ze względu na jadalne nasiona;
(spożywczy) nasiona ciecierzycy (1.2)

ciecierzyca pospolita ˌt͡ɕɛ̇t͡ɕɛˈʒɨt͡sa ˌpɔspɔˈlʲita n
pois chiche
(botanika, botaniczny) Cicer arietinum L., gatunek rośliny jednorocznej należący do rodziny bobowatych;

ciecz łzowa ˈt͡ɕɛt͡ʃ ˈwzɔva n
liquide lacrymal
(medycyna, medyczny) mieszanina wody, soli i substancji bakteriobójczych nawilżająca i ochraniająca oko;

ciekawostka ˌt͡ɕɛkaˈvɔstka n
curiosité
szczegół lub informacja budząca zainteresowanie

ciekawość t͡ɕɛˈkavɔɕt͡ɕ n
curiosité
chęć poznania czegoś, doświadczenia czegoś

ciekawski adj
curieux
(potocznie, potoczny) odznaczający się zbytnią ciekawością

ciekawy t͡ɕɛˈkavɨ adj
curieux
taki, który się czymś interesuje, chce mieć informacje na dany temat
intéressant
taki, który wzbudza zainteresowanie

cielec n
veau
(przestarzałe, przestarzały) młody byk, większe cielę

cielesność n
corporalité
cecha tego, co jest cielesne, co dotyczy ciała

cielesny t͡ɕɛˈlɛsnɨ adj
charnel corporel
dotyczący ciała i cielesności

cielisty t͡ɕɛˈlʲistɨ adj
chair couleur chair
w kolorze skóry białego człowieka

cielić się v
vêler
(zoologia, zoologiczny) o samicach bydła i niektórych kopytnych roślinożernych rodzić młode, wydawać potomstwo

cielę ˈt͡ɕɛlɛ n
veau
(zootechnika, zootechniczny) młode bydła domowego;

cielęcina ˌt͡ɕɛlɛ̃ɲˈt͡ɕĩna n
viande de veau
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z cielęciny (1.1)
viande de veau veau
(spożywczy) mięso z młodej krowy (cielęcia)

ciemiernik t͡ɕɛ̃ˈmʲjɛrʲɲik n
hellébore
(botanika, botaniczny) Helleborus, rodzaj roślin należących do rodziny jaskrowatych;

ciemiernik biały n
hellébore noir
(botanika, botaniczny) Helleborus niger, gatunek rośliny z rodziny jaskrowatych;

ciemnia n
chambre noire
(fotografia) specjalne pomieszczenie do obróbki materiałów światłoczułych;

ciemnica n
reposoir
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielkoczwartkowa kaplica z Najświętszym Sakramentem;

ciemnieć v
noircir
stawać się ciemnym

ciemność ˈt͡ɕɛ̃mnɔɕt͡ɕ n
obscurité ténèbres
stan, w którym jest brak światła, jasności;

ciemny ˈt͡ɕɛ̃mnɨ adj
ignorant
(potocznie, potoczny) zacofany, nieświadomy, pozbawiony wiedzy
obscur
o kolorze: intensywny, nasycony
sombre obscur
o kolorze: zbliżony do czarnego

cienisty adj
ombragé
pogrążony w cieniu; osłonięty przed światłem

cienki ˈt͡ɕɛ̃nʲci adj
grêle
o głosie: wysoki, piskliwy
mince fin grêle
mający niewielki przekrój poprzeczny

cienki klient n
client léger
(informatyka, informatyczny) klient (aplikacja lub komputer), o niewielkich wymaganiach i zużyciu zasobów, który większość przetwarzania przerzuca na serwer;

cieplik n
calorique
(historia, historyczny, historycznie) (fizyka, fizyczny) domniemana nieważka i niewidzialna substancja uważana dawniej za przyczynę zjawisk związanych z ciepłem i spalaniem;

ciepło ˈt͡ɕɛpwɔ adv
chaleureusement
(przenośnie, przenośnia) w sposób serdeczny, przyjazny, otwarty, uprzejmy

ciepło ˈt͡ɕɛpwɔ n
chaleur chaudement
uczucie wywołane przez dopływ do skóry ciepła (1.1) w umiarkowanej ilości
(fizyka, fizyczny) sposób przekazywania energii chaotycznego ruchu cząsteczek;
(fizyka, fizyczny) ilość energii przekazywanej w ten sposób

ciepło tworzenia n
chaleur de formation
(chemia, chemiczny) efekt cieplny towarzyszący powstaniu związku chemicznego z pierwiastków w określonych warunkach

ciepły ˈt͡ɕɛpwɨ adj
chaud chaleureux
mający temperaturę równą temperaturze pokojowej lub niewiele od niej większą
cordial affectueux
(przenośnie, przenośnia) miły, przyjemny

cierlik ˈt͡ɕɛrlʲik n
bruant zizi zizi
(ornitologia, ornitologiczny) Emberiza cirlus, ptak z rodziny trznadlowatych;

ciernik ˈt͡ɕɛrʲɲik n
épinoche
(ichtiologia, ichtiologiczny) Gasterosteus aculeatus, mała ryba zamieszkująca słone i słodkie wody na półkuli północnej;

ciernisty t͡ɕɛrʲˈɲistɨ adj
épineux
taki, który ma wiele cierni

cierpienie t͡ɕɛrˈpʲjɛ̇̃ɲɛ n
souffrance
długotrwały lub silny ból
(rzeczownik odczasownikowy) od cierpieć

cierpieć ˈt͡ɕɛrpʲjɛ̇t͡ɕ v
souffrir
odczuwać ból fizyczny lub psychiczny
ubolewać z powodu czegoś
supporter
znosić, tolerować kogoś lub coś

cierpkość n
acerbité âcreté
cecha tego, co ma kwaskowaty smak

cierpliwość t͡ɕɛrˈplʲivɔɕt͡ɕ n
patience
zdolność spokojnego, długotrwałego znoszenia rzeczy przykrych
zdolność spokojnego wyczekiwania na coś lub dążenia do czegoś

cierń t͡ɕɛrʲɲ n
épine
(botanika, botaniczny) ostry wyrostek na pędzie rośliny;

cieszyć ˈt͡ɕɛʃɨt͡ɕ v
réjouir amuser
dawać radość, szczęście, weselić; nastrajać pozytywnie, radośnie
rire
weselić się, śmiać się

cietrzew ˈt͡ɕɛṭʃɛf n
tétras lyre
(ornitologia, ornitologiczny) duży, eurazjatycki ptak łowny;

cień t͡ɕɛ̇̃ɲ n
ombre
zaciemniony obszar, który powstaje za rzeczą lub osobą, gdy jest ona oświetlana z drugiej strony;
(przenośnie, przenośnia) mała oznaka czegoś
(fotografia) (sztuka) ciemna plama będąca w kontraście do jasnych plam barwnych
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) zjawa, duch zmarłego

cień do powiek ˈt͡ɕɛ̇̃ɲ dɔ‿ˈpɔvʲjɛk n
ombre à paupières
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) barwny kosmetyk nakładany na powieki;

cieśla ˈt͡ɕɛ̇ɕla n
charpentier
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba profesjonalnie zajmująca się wykonywaniem drewnianych konstrukcji budowlanych oraz drewnianych domów

cieślica n
aissette
(rzemiosło, rzemieślniczy) siekiera ciesielska z trójkątnym ostrzem

cieśnina t͡ɕɛ̇ɕˈɲĩna n
détroit
(geografia, geograficzny) zwężenie obszaru wodnego pomiędzy dwoma akwenami (oceanami, morzami lub jeziorami)

ciii interjection
chut
…używany, gdy ktoś upomina o zachowanie ciszy

ciocia ˈt͡ɕɔ̇t͡ɕa n
tante tatie tati
siostra matki

cios t͡ɕɔs n
coup
uderzenie albo cięcie częścią ciała lub narzędziem
negatywny skutek wywarty na uczuciach, oczekiwaniach itd.
wstrząs lub zły obrót spraw
pierre de taille
blok kamienny lub drewniany

cios poniżej pasa ˈt͡ɕɔs pɔ̃ˈɲiʒɛj ˈpasa n
coup bas
posunięcie wykorzystujące czyjś słaby punkt, nieetyczny postępek wobec kogoś

ciotka ˈt͡ɕɔtka n
tante
siostra matki
siostra ojca

cipa ˈt͡ɕipa n
chatte millefeuille
(wulgarnie, wulgaryzm) (dawniej (gwara, gwarowe)) żeński narząd rozrodczy

cis t͡sʲis t͡ɕis n
if
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj roślin z rodziny cisowatych;

cis japoński ˈt͡ɕisʲ jaˈpɔ̃j̃sʲci n
if du Japon
(botanika, botaniczny) wiecznie zielone drzewo z rodziny cisowatych

cis-moll n
c diése mineur
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku cis (w zapisie nutowym z trzema krzyżykami)

cisza ˈt͡ɕiʃa n
silence
brak dźwięku

cisza przed burzą n
calme avant la tempête
pozorny spokój (często nic nie zapowiada gwałtownych wydarzeń, awantury, kłopotów itd.; jeśli jest spokojnie, można się spodziewać najgorszego)

cisza przedwyborcza n
silence préélectoral
(urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) cisza wyborcza

cisza wyborcza n
silence électoral
(urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) okres tuż przed wyborami i podczas ich przebiegu, w którym pod groźbą kary obowiązuje całkowity zakaz prowadzenia kampanii wyborczej i agitacji wyborczej;

city break n
city break
(turystyka, turystyczny) krótka, najczęściej weekendowa wycieczka do dużego miasta

ciuch t͡ɕux n
fringue fripe nippe
stare, używane ubranie

ciuciubabka ˌt͡ɕüt͡ɕuˈbapka n
colin-maillard
zabawa dziecięca, w której jeden z uczestników z zawiązanymi oczami goni i próbuje chwytać innych;

ciąg t͡ɕɔ̃ŋk n
cours
(technologia, technika, techniczny) przepływ określonego czynnika (wody, gazu, spalin itp.) wywołany różnicą ciśnień
succession suite
(matematyka, matematyczny) ponumerowana lista, formalnie funkcja o dziedzinie w liczbach naturalnych;
suite à suivre
układ rzeczy położonych jedna za drugą

ciąg arytmetyczny ˈt͡ɕɔ̃ŋk ˌarɨtmɛˈtɨt͡ʃnɨ n
suite arithmétique
(matematyka, matematyczny) ciąg liczbowy, którego każdy następny wyraz można otrzymać dodając do poprzedniego tę samą liczbę;

ciąg geometryczny ˈt͡ɕɔ̃ŋɡ ˌːɛɔ̃mɛˈtrɨt͡ʃnɨ n
série géométrique
(matematyka, matematyczny) ciąg liczbowy, którego każdy następny wyraz można otrzymać, mnożąc poprzedni przez tę samą niezerową liczbę;

ciągle ˈt͡ɕɔ̃ŋɡlɛ adv
encore toujours
w dalszym ciągu, wciąż
sans cesse
bez przerw, nieustannie
sans cesse toujours
cyklicznie, co i rusz

ciągnąć ˈt͡ɕɔ̃ŋɡnɔ̃ɲt͡ɕ v
traîner tirer
wlec, przesuwać za sobą

ciągnąć druta ˈt͡ɕɔ̃ŋɡnɔ̃ɲd͡ʑ ˈdruta idiom
tailler une pipe
(wulgarnie, wulgaryzm) doprowadzać mężczyznę do ejakulacji za pomocą ust

ciągły ˈt͡ɕɔ̃ŋɡwɨ adj
continu
nieustanny, ciągle trwający
(o kształcie) pozbawiony przerw

ciąć t͡ɕɔ̇̃ɲt͡ɕ v
couper
dzielić na części ostrym narzędziem
piquer
(potocznie, potoczny) żądlić
fouetter
(slangowo) kaleczyć się umyślnie

ciąża ˈt͡ɕɔ̃w̃ʒa n
grossesse
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) u ssaków płci żeńskiej okres od zapłodnienia do porodu;

ciąża pozamaciczna n
grossesse extra-utérine
(medycyna, medyczny) ciąża, w której zapłodnione jajo płodowe jest umieszczone poza jamą macicy, zazwyczaj w obrębie jajowodu;

cięciwa n
corde
linka łącząca końce łuku albo kuszy;

cięgno ˈt͡ɕɛ̃ŋɡnɔ n
hauban
odkształcalny element mechanizmu przenoszący wzdłużne siły rozciągające

ciężar ˈt͡ɕɛ̃w̃ʒar n
poids
(fizyka, fizyczny) siła, z jaką Ziemia przyciąga ciało fizyczne;
obciążenie, utrudnienie, problem

ciężarny t͡ɕɛ̃w̃ˈʒarnɨ adj
enceinte gravide prégnant
będący w ciąży

ciężarówka ˌt͡ɕɛ̃w̃ʒaˈrufka n
camion
(motoryzacja) duży samochód do przewozu różnych towarów;

ciężki ˈt͡ɕɛ̃w̃ʃʲci adj
lourd lourde
taki, który dużo waży, ma dużą masę

ciężko ˈt͡ɕɛ̃w̃ʃkɔ adv
difficilement gravement grièvement laborieusement lourdement pesamment
w ciężki sposób, z obciążeniem; nie łatwo, nie lekko

ciężkostrawny adj
lourd
trudny do strawienia

ciśnienie t͡ɕiɕˈɲɛ̇̃ɲɛ n
pression
(fizyka, fizyczny) stosunek siły do powierzchni, na którą działa;
presja, nacisk
tension artérielle pression
(medycyna, medyczny) ciśnienie krwi, ciśnienie tętnicze;

ciśnienie tętnicze t͡ɕiɕˈɲɛ̇̃ɲɛ tɛ̃ntʲˈɲit͡ʃɛ n
pression artérielle
(fizjologia, fizjologiczny) ciśnienie wywierane przez krew na ściany tętnic;

ciżba ˈt͡ɕiʒba n
foule affluence cohue tourbe
duża liczba stłoczonych ludzi

ckliwy adj
douceâtre
o zapachu: wywołujący nudności, mdlący, mdły
mielleux
przesadnie sentymentalny

cmentarz ˈt͡smɛ̃ntaʃ n
cimetière
obszar, gdzie celowo i niepojedynczo umieszcza się na stałe zwłoki lub prochy;

cnota ˈt͡snɔta n
vertu
dodatnia cecha moralna

cnotliwy t͡snɔˈtlʲivɨ adj
vertueux
pełen cnoty, postępujący zgodnie z obowiązującymi zasadami moralnymi

cnoty kardynalne ˈt͡snɔtɨ ˌkardɨ̃ˈnalnɛ n
vertus cardinales
w chrześcijaństwie: zbiór czterech zalet moralnych

co t͡sɔ interrogativePronoun
quoi que
…służący do zadawania pytań o orzeczniki

co t͡sɔ preposition
tout
…służący do wykazywania częstości jakiegoś wydarzenia

co t͡sɔ pronoun
que lequel qui
…wprowadzający zdanie podrzędne zawężające zakres zdania nadrzędnego który, jaki, jak

co do joty ˈt͡sɔ dɔ‿ˈjɔtɨ adv
jusqu'à un seul iota
szczegółowo, bardzo dokładnie, całkowicie

co do zasady adv
en principe en règle générale
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w ogólnym przypadku, z zastrzeżeniem możliwych wyjątków w szczególnych sytuacjach

co dwie głowy, to nie jedna ˈt͡sɔ ˈdvʲjɛ ˈɡwɔvɨ ˈtɔ ɲɛ‿ˈjɛdna proverb
deux avis valent mieux qu'un
dwie osoby zrobią coś lepiej niż jedna; będą miały więcej pomysłów i rozwiązań

co dzień adv
quotidiennement
każdego dnia, codziennie

co kraj, to obyczaj ˈt͡sɔ ˈkraj ˈtɔ ːˈbɨt͡ʃaj proverb
à chaque pays, sa coutume
każdy kraj (region, miejscowość, rodzina, itp.) ma własną kulturę, zwyczaje

co nagle, to po diable ˈt͡sɔ ˈnaɡlɛ ˈtɔ pɔ‿ˈdʲjablɛ proverb
qui trop se hâte, reste en chemin trop presser nuit
jeśli robi się coś szybko, to nie wychodzi to na dobre

co najmniej ˈt͡sɔ ˈnajmʲɲɛ̇j
au moins
nie mniej niż

co niemiara
à la pelle
bardzo dużo, mnóstwo

co więcej t͡sɔˈvjɛn.t͡sɛj
de plus de surcroît par ailleurs par surcroît
mówiący dodaje informację jeszcze istotniejszą, niż ta, którą już podał

co z oczu, to z serca ˈt͡sɔ ˈz‿ɔt͡ʃu ˈtɔ ˈs‿ːɛrt͡sa proverb
loin des yeux, loin du cœur
jeśli się coś (lub kogoś) nieczęsto widzi, łatwo się zapomina

cocker-spaniel n
cocker spaniel
(kynologia, kynologiczny) pies myśliwski typu wyżłowatego

cocooning n
cocooning
(neologizm) styl życia polegający na celebrowaniu domatorstwa

codziennie t͡sɔˈd͡ʑɛ̇̃ɲːɛ adv
quotidiennement chaque jour tout les jour
w każdym dniu, co dzień

codzienność t͡sɔˈd͡ʑɛ̃nːɔɕt͡ɕ n
quotidienneté
życie i sprawy codzienne (zwykłe, powszechne)

codzienny t͡sɔˈd͡ʑɛ̃nːɨ adj
quotidien journalier
powtarzający się z pewną regularnością każdego dnia

cointreau n
cointreau
(spożywczy) francuski likier z gorzkiej pomarańczy;

cokolwiek t͡sɔˈkɔlvʲjɛk pronoun
n'importe quoi
wszystko jedno co; obojętnie który

cokół ˈt͡sɔkuw n
socle
(sztuka) podstawa pomnika czy rzeźby

colon kɔˈlɔ̃n n
colon
(jednostka monetarna) waluta Salwadoru i Kostaryki;

coraz ˈt͡sɔras adv
de plus en plus
słowo pozwalające wyrazić wzmaganie, nasilanie się czegoś; używane najczęściej w połączeniu z przymiotnikami i przysłówkami w stopniu wyższym

cordon bleu n
cordon bleu
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) panierowany kotlet, w którym plaster szynki i sera zawinięto w płat mięsa, zwykle cielęciny lub schabu wieprzowego;

corocznie adv
annuellement
(powtarzając) co rok

coroczny t͡sɔˈrɔt͡ʃnɨ adj
annuel
powtarzający się co roku

coroner kɔˈrɔ̃nɛr n
coroner
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w systemie anglosaskim śledczy odpowiedzialny za wyjaśnienie nienaturalnych zgonów

cosec kɔˈsɛkãw̃s symbol
coséc csc
= (matematyka, matematyczny) cosecans

cosinus kɔˈsʲĩnus n
cosinus
(matematyka, matematyczny) funkcja, która dla argumentu od 0 do π/2 wyraża stosunek długości przyprostokątnej przyległej do danego kąta do długości przeciwprostokątnej;

cotygodniowy ˌt͡sɔtɨɡɔdʲˈɲɔvɨ adj
hebdomadaire
powtarzający się co tydzień

coup de grâce n
coup de grâce
cios miłosierdzia; śmiertelny cios zadany cierpiącemu lub rannemu w celu dobicia go i tym samym ukrócenia cierpień

covidiota n
covidiot
(pejoratywnie, pejoratywny) (potocznie, potoczny) (neologizm) osoba lekceważąca pandemię COVID-19 i związane z nią zalecenia medyczne

coś t͡sɔɕ indefinitePronoun
quelque chose
…zastępujący nazwę dowolnego przedmiotu lub faktu, której mówiący nie chce określić
…zastępujący nazwę dowolnego przedmiotu lub faktu, której mówiący nie umie określić

croissant n
croissant
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj rogala wypiekanego z francuskiego ciasta;

crêpes n
crêpe
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) cienkie naleśniki, zwykle z mąki pszennej, czasem gryczanej;

csc kɔˈsɛkãw̃s symbol
coséc csc
= (matematyka, matematyczny) cosecans

ctg kɔˈtãŋɡɛ̃w̃s symbol
cot cotan cotg ctg
= (matematyka, matematyczny) cotangens

cuchnąć ˈt͡suxnɔ̃ɲt͡ɕ v
puer
brzydko pachnieć, śmierdzieć

cud t͡sut n
miracle merveille
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niezwykły akt działania siły nadprzyrodzonej;
(przenośnie, przenośnia) rzecz niezwykła, niespodziewana, mało prawdopodobna

cudny adj
merveilleux
nadzwyczaj piękny, godny podziwu

cudownie t͡suˈdɔvʲɲɛ adv
miraculeusement
w sposób cudowny, w sposób nadprzyrodzony, cudem

cudowny t͡suˈdɔvnɨ adj
merveilleux
fantastyczny, bardzo piękny, zachwycający, godny podziwu

cudzoziemiec ˌt͡sud͡zɔˈʑɛ̃mʲjɛt͡s n
étranger
osoba pochodząca z innego kraju

cudzoziemka n
étrangère
kobieta, dziewczyna z innego kraju

cudzołożny ˌt͡sud͡zɔˈwɔʒnɨ adj
adultère
(przestarzałe, przestarzały) związany z cudzołóstwem, pozamałżeński; mający stosunki płciowe z cudzą żoną/mężem

cudzołóstwo ˌt͡sud͡zɔˈwustfɔ n
adultère
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stosunek płciowy z cudzą żoną lub mężem;

cudzożywny adj
hétérotrophe
(biologia, biologiczny) odżywiający się związkami organicznymi wytwarzanymi przez inne organizmy;

cudzy ˈt͡sud͡zɨ adj
d'autrui d'un autre des autres
należący do kogoś innego

cudzysłów t͡suˈd͡zɨswuf n
guillemets
każdy z pary znaków interpunkcyjnych służących do oznaczania w tekstach początku i końca cytatu oraz znaczeń niedosłownych;

cugle ˈt͡suɡlɛ n
rêne
(jeździectwo, jeździecki) rzemienne pasy służące do kierowania koniem

cukier ˈt͡sucɛr n
sucre
(spożywczy) krystaliczna substancja, najczęściej o białej barwie, otrzymywana z trzciny cukrowej lub z buraków cukrowych, przeznaczona do słodzenia produktów spożywczych;
(chemia, chemiczny) związek organiczny zbudowany z atomów węgla, wodoru i tlenu;

cukier puder ˈt͡sucɛr ˈpudɛr n
sucre glace
(spożywczy) sproszkowany cukier spożywczy, powstały w wyniku procesu rozdrabniania kryształków;

cukier trzcinowy n
sucre de canne
(spożywczy) cukier spożywczy wyprodukowany z trzciny cukrowej (cukrowca lekarskiego);

cukierek t͡suˈcɛrɛk n
bonbon
(spożywczy) drobny wyrób o słodkim smaku, pakowany zwykle w papierki, sporządzany z cukru i dodatków smakowych;

cukiernia t͡suˈcɛrʲɲa n
pâtisserie
(cukiernictwo) (handel, handlowy) miejsce, gdzie kupuje się wyroby cukiernicze (ciastka, torty itp.)

cukiernica ˌt͡sucɛrʲˈɲit͡sa n
sucrier
naczynie, w którym podaje się cukier;

cukinia t͡suˈcĩɲja n
courgette
(botanika, botaniczny) odmiana dyni zwyczajnej;

cukrownia t͡suˈkrɔvʲɲa n
sucrerie
fabryka cukru

cukrzyca t͡suˈkʃɨt͡sa n
diabète
(medycyna, medyczny) choroba metaboliczna objawiająca się podwyższonym poziomem cukru we krwi;

cukrzycowy ˌt͡sukʃɨˈt͡sɔvɨ adj
diabétique
(medycyna, medyczny) związany z cukrzycą; wywołany cukrzycą

curry n
curry
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mieszanka przypraw charakterystyczna dla kuchni indyjskiej;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) klasa potraw kuchni indyjskiej, rodzaj ragoût z warzyw, ryb lub mięsa w pikantnym sosie

cwany adj
sournois
umiejący działać sprytnie, przebiegle, wykorzystując każdą okazję, by osiągnąć swój cel

cwał n
galop
(jeździectwo, jeździecki) najszybszy czterotaktowy chód konia;

cwelić ˈt͡sfɛlʲit͡ɕ v
enculer
(wulgarnie, wulgaryzm) gwałcić doodbytniczo

cyber- prefix
cyber-
(publikatory), (wojskowość, wojskowy) pierwszy człon wyrazów złożonych mających związek znaczeniowy z „cyberprzestrzenią” (Internetem)

cyberatak ˌt͡sɨbɛrˈatak n
cyberattaque
(kryminologia, kryminologiczny) atak dokonywany za pośrednictwem internetu

cyberkultura n
cyberculture
(neologizm) kultura wieku informacji, ogół działań związanych ze światem komputerów, Internetu, multimediów itp.;

cybernauta n
cybernaute
futurystyczny podróżnik po cyberprzestrzeni

cybernetyczny adj
cybernétique
odnoszący się do cybernetyki, związany z cybernetyką

cyberprzestrzeń ˌt͡sɨbɛrˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ n
cyberespace
(przestarzałe, przestarzały) rzekoma przestrzeń, w której komunikują się komputery

cyborium n
ciboire
(kościelny) puszka, naczynie do przechowywania hostii oraz komunikantów;
ciborium
(architektura, architektoniczny) obudowa ołtarza w kształcie baldachimu opartego na czterech kolumnach;

cycek ˈt͡sɨt͡sɛk n
nichon
(pospolicie) kobieca pierś

cyceroński adj
cicéronien
związany z rzymskim mówcą i politykiem Cyceronem; taki jak w jego dziełach

cydr t͡sɨtr̥ n
cidre
(spożywczy) niskoalkoholowy napój jabłkowy ze sfermentowanego, niesłodzonego moszczu;

cyferblat t͡sɨˈfɛrblat n
cadran
tarcza zegara

cyfra ˈt͡sɨfra n
chiffre
(potocznie, potoczny) znak pisarski symbolizujący cyfrę (1.1) systemu dziesiętnego: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9
(matematyka, matematyczny) abstrakcyjny obiekt matematyczny, stanowiący element ciągu, reprezentującego liczbę w danym systemie liczbowym
symboliczna reprezentacja cyfry (1.1)

cyfrowy t͡sɨfˈrɔvɨ adj
digital numérique
wykorzystujący technikę cyfrową

cygaretka ˌt͡sɨɡaˈrɛtka n
cigarillo
cienkie cygaro;

cygaro t͡sɨˈɡarɔ n
cigare
suche, zawinięte w rulon liście tytoniu, przeznaczone do palenia

cygański adj
bohémien
dotyczący Cyganów, charakterystyczny dla Cyganów

cyjanek n
cyanure
(chemia, chemiczny) sól kwasu cyjanowodorowego, substancja trująca;

cyjanek potasu n
cyanure de potassium
(chemia, chemiczny) silna trucizna, nieorganiczny związek chemiczny z grupy cyjanków, sól potasowa kwasu cyjanowodorowego;

cyjanometr n
cyanomètre
(metrologia, metrologiczny) (historia, historyczny, historycznie) dawny, prosty przyrząd do określania odcieni barwy nieba

cyjanowodór n
cyanure d'hydrogène
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny o wzorze HCN, bezbarwna, silnie trująca, lotna ciecz o zapachu gorzkich migdałów;

cykada t͡sɨˈkada n
cigale
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lyristes plebejus, tropikalny owad wydający głośne dźwięki;

cyklaminian ˌt͡sɨklãˈmʲĩɲãn n
N cyclo- hexyl- sulfamate cyclamate cyclo- hexyl- sulfamate
(chemia, chemiczny) związek organiczny, sól lub ester kwasu cyklaminowego;

cykliczny adj
cyclique
dotyczący cyklu, należący do cyklu

cyklina t͡sɨkˈlʲĩna n
racloir
(technologia, technika, techniczny) płytka o ostrych krawędziach do wygładzania drewna;

cyklofosfamid ˌt͡sɨklɔfɔˈsfãmʲit n
cyclophosphamide
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) związek organiczny, pochodna iperytu azotowego, lek alkilujący stosowany w leczeniu nowotworów;

cyklon ˈt͡sɨklɔ̃n n
cyclone
(meteorologia, meteorologiczny) wirujący układ atmosferyczny w ośrodku niskiego ciśnienia;
(chemia, chemiczny) nazwa dwóch trujących środków chemicznych; (zobacz) cyklon A, (zobacz) cyklon B

cykloniczny adj
cyclonique
(meteorologia, meteorologiczny) związany z cyklonem, dotyczący cyklonu

cyklotymia ˌt͡sɨklɔˈtɨ̃mʲja n
cyclothymie
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie polegające na utrzymujących się wahaniach nastroju w postaci łagodnych epizodów subdepresji i hipomanii;

cykoria t͡sɨˈkɔrʲja n
chicorée
(botanika, botaniczny) Cichorium L., rodzaj roślin zielnych z rodziny astrowatych
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju cykoria (1.1)

cylinder miarowy n
éprouvette graduée
(laboratoryjny, związany z laboratorium) (technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) (metrologia, metrologiczny) naczynie walcowate służące do pomiaru objętości cieczy;

cylindryczny ˌt͡sɨlʲĩnˈdrɨt͡ʃnɨ adj
cylindrique
taki, który ma kształt cylindra

cyna ˈt͡sɨ̃na n
étain
(chemia, chemiczny) szary metal, pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 50, oznaczany symbolem Sn;

cynadra t͡sɨ̃ˈnadra n
rognon
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) nerka zwierzęca
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) lm cynadry potrawy z cynader (1.1)

cynamon t͡sɨ̃ˈnãmɔ̃n n
cannelle
suszona kora cynamonowca, używana jako przyprawa;

cynamonowiec ˌt͡sɨ̃nãmɔ̃ˈnɔvʲjɛt͡s n
cannelier
(botanika, botaniczny) Cinnamomum Scheffer, rodzaj roślin z rodziny wawrzynowatych;

cynamonowiec cejloński n
cannelier cannelier de Ceylan
(botanika, botaniczny) Cinnamomum verum gatunek drzewa z rodziny wawrzynowatych;

cyneol n
cinéol
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, bezbarwna ciecz o zapachu kamfory, występująca w olejku eterycznym z eukaliptusa, piołunu, bądź rozmarynu;

cynicznie adv
cyniquement
w sposób cyniczny

cynizm ˈt͡sɨ̃ɲism̥ n
cynisme
wyzywające i lekceważące odnoszenie się do wartości moralnych, nieliczenie się z uczuciami i odczuciami innych

cynk t͡sɨ̃ŋk n
zinc
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Zn i liczbie atomowej 30;

cynober t͡sɨ̃ˈnɔbɛr n
cinabre
(mineralogia, mineralogiczny) minerał stosowany jako czerwony barwnik w malarstwie;
vermillon
jeden z odcieni koloru czerwonego;

cynocefal n
cynocéphalie
(mitologia, mitologiczny) fantastyczna istota o ludzkim ciele i psiej głowie;

cyprys ˈt͡sɨprɨs n
cyprès
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cupressus L., wysmukłe drzewo iglaste z rodziny cyprysowatych;

cyraneczka ˌt͡sɨrãˈnɛt͡ʃka n
sarcelle d'hiver
(ornitologia, ornitologiczny) Anas crecca, gatunek średniego, wędrownego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych;

cyrk t͡sɨrk n
cirque
miejsce, w którym pokazuje się występy akrobatyczne;

cyrkiel ˈt͡sɨrʲcɛl n
compas
przyrząd składający się z dwóch ramion, służący do rysowania okręgów;

cyrkon ˈt͡sɨrkɔ̃n n
zirconium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Zr i liczbie atomowej 40;

cyrkonia n
zircone
(jubilerstwo, jubilerski) syntetyczny kamień ozdobny;

cyrkulacja n
circulation
obieg zamknięty

cyrograf n
chirographe
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) średniowieczny, odręcznie sporządzony dokument związany z działalnością prywatno-prawną;

cyrylica ˌt͡sɨrɨˈlʲit͡sa n
cyrillique
(językoznawstwo, językoznawczy) alfabet używany do zapisu niektórych języków słowiańskich;

cysoida n
cissoïde
(geometria) typ krzywej płaskiej;

cystogastrostomia n
kystogastrostomie
(medycyna, medyczny) operacyjne połączenie między żołądkiem a torbielą jakiegoś narządu organizmu

cytat ˈt͡sɨtat n
citation
przytoczona wypowiedź, fragment innego tekstu;

cytochrom n
cytochrome
(biologia, biologiczny) białko uczestniczące w transporcie elektronów w procesie fosforylacji oksydacyjnej;

cytogenetyczny adj
cytogénétique
(biologia, biologiczny) związany z cytogenetyką

cytologia ˌt͡sɨtɔˈlɔɟja n
cytologie
(biologia, biologiczny) nauka o komórce;

cytologiczny adj
cytologique
(biologia, biologiczny) związany z cytologią, dotyczący cytologii

cytoplazma n
cytoplasme
(biologia, biologiczny) półpłynne wnętrze komórki, z wyłączeniem jądra komórkowego (jeśli komórka je zawiera), a obejmujące także: cytozol, organella, pęcherzyki i cytoszkielet;

cytoplazmatyczny adj
cytoplasmique
(biologia, biologiczny) związany z cytoplazmą

cytoszkielet n
cytosquelette
(biologia, biologiczny) system białkowych struktur komórki nadający jej kształt, zapewniający organizację jej cytoplazmy oraz uczestniczący w jej ruchu;

cytotoksyczność n
cytotoxicité
cecha tego, co cytotoksyczne

cytować t͡sɨˈtɔvat͡ɕ v
citer
dokładnie przytaczać w swojej wypowiedzi lub tekście słowa innej wypowiedzi lub fragmentu tekstu

cytra ˈt͡sɨtra n
cithare
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy o płaskim pudle;

cytron ˈt͡sɨtrɔ̃n n
cédrat
(botanika, botaniczny) Citrus medica, gatunek roślin wieloletnich z rodziny rutowatych;

cytryn ˈt͡sɨtrɨ̃n n
citrine
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana kwarcu o żółtej barwie z cytrynowym odcieniem, kamień szlachetny

cytryna t͡sɨˈtrɨ̃na n
citron
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) kwaśny owoc o żółtej skórce
citronnier
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju Citrus, drzewo rodzące kwaśne owoce;

cytrynian n
citrate
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu cytrynowego;

cytyzyna n
cytisine
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, alkaloid występujący we wszystkich częściach złotokapu zwyczajnego;

cywilizacja ˌt͡sɨvʲilʲiˈzat͡sʲja n
civilisation
poziom rozwoju społeczeństwa w danym okresie historycznym, któremu właściwy jest określony dorobek w postaci kultury materialnej i nagromadzenie instytucji społecznych uwarunkowane stopniem opanowania środowiska naturalnego;

cywilizacyjny ˌt͡sɨvʲilʲizaˈt͡sɨjnɨ adj
civilisationnel
związany z cywilizacją

cywilizowany adj
civilisé
korzystający ze zdobyczy cywilizacji

cywilizować v
civiliser
szerzyć cywilizację

cywilny t͡sɨˈvʲilnɨ adj
civil
nie należący do wojska

cyzelować ˌt͡sɨzɛˈlɔvat͡ɕ v
fignoler
(rzemiosło, rzemieślniczy) (sztuka) wykańczać, wygładzać przedmioty rzemiosła artystycznego i rzeźby odlewane w metalu

czador ˈt͡ʃadɔr n
tchador chador
zasłaniający prawie całe ciało poza twarzą, tradycyjny strój noszony przez kobiety głównie w Iranie, którego noszenie jest jedną z form przestrzegania hidżabu;

czadyjski t͡ʃaˈdɨjsʲci adj
tchadien
odnoszący się do państwa Czad

czagatajski n
tchaghataï
(językoznawstwo, językoznawczy) język czagatajski;

czajka ˈt͡ʃajka n
vanneau huppé
(ornitologia, ornitologiczny) Vanellus vanellus, europejski i azjatycki ptak wędrowny z charakterystycznym czubkiem na głowie;

czajniczek t͡ʃajˈɲit͡ʃɛk n
théière
mały czajnik, np. do zaparzania herbaty

czajnik ˈt͡ʃajɲik n
bouilloire théière
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zamknięte od góry naczynie z dziobkiem służące do podgrzewania wody;

czako n
shako
wojskowa czapka, wysoka i bardzo sztywna, używana od końca XVIII wieku;

czapetka pachnąca t͡ʃaˈpɛtka paxˈnɔ̃nt͡sa n
girofle giroflier
(botanika, botaniczny) gatunek rośliny z rodziny mirtowatych rosnącej dziko na Molukach i uprawianej głównie na Półwyspie Malajskim, Zanzibarze i Madagaskarze;

czapka ˈt͡ʃapka n
bonnet casquette
rodzaj nakrycia głowy wykonanego przeważnie z miękkiego materiału, czasem ze sztywnymi wstawkami takimi jak denko lub daszek;

czapla ˈt͡ʃapla n
héron
(ornitologia, ornitologiczny) Ardeidae Leach, duży ptak brodzący;

czapla siwa n
héron cendré
(ornitologia, ornitologiczny) Ardea cinerea Linnaeus, duży ptak wodnego z rodziny czaplowatych;

czarcie koło n
rond de sorcière cercle de fées rond de sorcières
(mikologia, mikologiczny) kolisty wzór powstały wśród traw utworzony przez owocniki grzybów;

czarna dziura ˈt͡ʃarna ˈd͡ʑura n
trou noir
(astronomia, astronomiczny) obiekt astronomiczny, który tak silnie oddziałuje grawitacyjnie na swoje otoczenie, że nawet światło nie może uciec z jego otoczenia;

czarna herbata n
thé noir
(spożywczy) najpopularniejszy w Europie rodzaj herbaty wyprodukowany ze sfermentowanych liści Camellia sinensis

czarna jagoda ˈt͡ʃarna jaˈɡɔda n
myrtille
(botanika, botaniczny) Vaccinium myrtillus L., leśna krzewinka o czarnych owocach z niebieskawym nalotem;

czarna magia ˈt͡ʃarna ˈmaɟja n
magie noire
(ezoteryka) magia wykorzystująca siły zła, mająca na celu uzyskanie złoczynnego skutku;

czarna owca ˈt͡ʃarna ˈɔft͡sa n
brebis galeuse
(przenośnie, przenośnia) osoba przynosząca wstyd, źle widziana w określonym otoczeniu

czarna porzeczka ˈt͡ʃarna pɔˈʒɛt͡ʃka n
cassis
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) gatunek porzeczki, krzewu należącego do rodziny agrestowatych;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc tego krzewu

czarna skrzynka n
boîte noire boite noire
(lotnictwo, lotniczy) zabezpieczone urządzenie, które rejestruje parametry lotu samolotu;
(matematyka, matematyczny) teoretyczny model układu, który jest rozpatrywany, gdy absolutnie nic nie wiadomo o jego budowie wewnętrznej

czarna śmierć n
peste noire
(historia, historyczny, historycznie) określenie epidemii panującej w m.in. czternastowiecznej Europie, utożsamianej z dżumą;

czarniak ˈt͡ʃarʲɲak n
lieu
(ichtiologia, ichtiologiczny) Pollachius virens, europejska i kanadyjska ryba atlantycka;

czarniawy t͡ʃarʲˈɲavɨ adj
noirâtre
mający kolor zbliżony do czarnego, prawie czarny, ciemny

czarnogórski ˌt͡ʃarnɔˈɡursʲci adj
monténégrin
dotyczący Czarnogóry lub Czarnogórców, charakterystyczny dla Czarnogóry lub Czarnogórców

czarnoksięstwo n
sorcellerie
praktyki magiczne

czarnooki ˌt͡ʃarnɔˈːci adj
aux yeux noir
taki, który ma czarne oczy

czarnoskóry ˌt͡ʃarnɔˈskurɨ adj
mélanoderme
mający ciemny kolor skóry

czarnuszka siewna t͡ʃarˈnuʃka ˈɕɛvna n
cumin noir nigelle cultivée
(botanika, botaniczny) Nigella sativa, gatunek rośliny z rodziny jaskrowatych pochodzący z Azji;

czarny ˈt͡ʃarnɨ adj
noir
mający najciemniejszy możliwy kolor
(fizyka, fizyczny) pochłaniający padające całe promieniowanie
(szachy, pojęcie szachowe) należący do czarnych (2.1)
nielegalny

czarny bez ˈt͡ʃarnɨ ˈbɛs n
sureau noir
(botanika, botaniczny) Sambucus nigra, krzew lub niewielkie drzewo o kremowych lub różowawych kwiatach tworzących baldachogrona i ciemnofioletowych owocach wykorzystywanych na przetwory;

czarny blok n
Black Bloc
taktyka demonstracji stosowana przez anarchistów i autonomistów, polegająca na manifestowaniu w czarnym ubraniu i maskowaniu się w celu utrudnienia identyfikacji przez policję;

czarny humor ˈt͡ʃarnɨ ˈxũmɔr n
humour noir
przedstawienie rzeczy tragicznych w sposób humorystyczny;

czarny jak smoła adj
noir comme du charbon
o czymś lub o kimś bardzo czarnym lub ciemnym

czarny rynek ˈt͡ʃarnɨ ˈrɨ̃nɛk n
marché noir
(ekonomia, ekonomiczny) działalność gospodarcza zakazana przez prawo;

czarodziej n
sorcier
w bajkach: człowiek posiadający moc czarowania, czynienia czarów

czarodziejski adj
magique
związany z czarowaniem lub czarodziejem

czarować v
ensorceler
czynić czary
charmer
wprowadzać w podziw
tromper
(potocznie, potoczny) wprowadzać w błąd (w tym: prawić nieszczere komplementy)

czarownica ˌt͡ʃarɔvʲˈɲit͡sa n
sorcière
w wierzeniach ludowych: kobieta umiejąca czarować, rzucać czary, zaklęcia

czarownik n
sorcier
mężczyzna zajmujący się czarami

czarterpartia ˌt͡ʃartɛrˈpartʲja n
charte-partie
(morski) zestandaryzowana umowa o morski przewóz ładunku wynajętym w całości lub częściowo statkiem na jedną lub kilka podróży

czarujący ˌt͡ʃaruˈjɔ̃nt͡sɨ adj
charmant ravissant
uroczy, pełen wdzięku, urzekający, ujmujący

czas t͡ʃas n
temps
wymiar używany do określania kolejności zdarzeń;
chwila, moment, pora
temps temps verbal
(gramatyka) sposób odmiany czasownika, polegający na rozróżnianiu chwili wykonania czynności względem momentu wypowiedzi

czas przeszły ˈt͡ʃas ˈpʃɛʃwɨ n
passé
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa wcześniejszą czynność lub wcześniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich;

czas przyszły ˈt͡ʃas ˈpʃɨʃwɨ n
futur
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa późniejszą czynność lub późniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich;

czas teraźniejszy ˈt͡ʃas ˌtɛraˈʑɲɛ̇jʃɨ n
présent
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa wykonywaną czynność lub stan istniejący w momencie mówienia lub pisania o nich;

czas to pieniądz ˈt͡ʃas ˈtɔ ˈpʲjɛ̇̃ɲɔ̃nt͡s proverb
le temps vaut argent le temps, c'est de l'argent
czas jest wartościowy, tracąc go traci się pieniądze, które by się wtedy zarobiło

czas wolny n
loisir temps libre
wolne od zajęć, pracy

czas zaprzeszły n
plus-que-parfait
(gramatyka) czas wyrażający m.in. czynność wcześniejszą niż inna czynność przeszła;

czasem ˈt͡ʃasɛ̃m adv
parfois quelquefois de temps en temps
niekiedy, co pewien czas

czasopismo ˌt͡ʃasɔˈpʲismɔ n
revue journal
druk ukazujący się najczęściej w określonych terminach, pod niezmienionym tytułem, zwykle posiadający numerację ciągłą;

czasoprzestrzeń ˌt͡ʃasɔˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ n
espace-temps
(fizyka, fizyczny) matematyczny model opisujący czas i przestrzeń zgodnie z postulatami teorii względności;

czasownik t͡ʃaˈsɔvʲɲik n
verbe
(gramatyka) część mowy opisująca czynności lub stany;

czasownik nieprzechodni t͡ʃaˈsɔvʲɲic ˌɲɛpʃɛˈxɔdʲɲi n
verbe intransitif
(gramatyka) czasownik, który nie ma formy strony biernej

czasownik posiłkowy t͡ʃaˈsɔvʲɲik ˌpɔɕiwˈkɔvɨ n
verbe auxiliaire auxiliaire
(gramatyka) czasownik, spełniający w danym zdaniu wyłącznie funkcję gramatyczną, tj. służący do tworzenia czasów, trybów itp.; na języki tworzące daną formę gramatyczną fleksyjnie nie jest on tłumaczony

czasownik przechodni t͡ʃaˈsɔvʲɲik pʃɛˈxɔdʲɲi n
verbe transitif
(gramatyka) czasownik, który może utworzyć formę strony biernej

czasownikowy ˌt͡ʃasɔvʲɲiˈkɔvɨ adj
verbal
związany z czasownikiem, dotyczący czasownika

czaszka ˈt͡ʃaʃka n
crâne
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu chroniąca mózg, znajdująca się w głowie;

czaszkowy adj
crânien
(anatomia, anatomiczny) związany z czaszką, dotyczący czaszki

czatować t͡ʃaˈtɔvat͡ɕ v
chater tchater
porozumiewać się z kimś za pośrednictwem Internetu w czasie rzeczywistym przy pomocy klawiatury komputera
guetter épier
pilnować, śledzić kogoś z ukrycia

czciciel ˈt͡ʃʲt͡ɕit͡ɕɛl n
adorateur
człowiek, który oddaje cześć komuś lub czemuś

czcicielka n
adoratrice
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta oddająca cześć i uwielbienie

czcigodny adj
honorable respectable
taki, który zasługuje na wielki szacunek

czcić t͡ʃʲt͡ɕit͡ɕ v
célébrer
obchodzić jakieś święto
honorer
oddawać cześć

czecho-słowacki ˌt͡ʃɛxɔswɔˈvat͡sʲci adj
tchéco-slovaque
dotyczący Czecho-Słowacji, związany z Czecho-Słowacją

czechosłowacki ˌt͡ʃɛxɔswɔˈvat͡sʲci adj
tchécoslovaque
dotyczący Czechosłowacji, związany z Czechosłowacją

czeczotka t͡ʃɛˈt͡ʃɔtka n
sizerin flammé
(ornitologia, ornitologiczny) Carduelis flammea, mały, brązowoszary ptak wędrowny z czerwoną plamą na głowie i czarnym podgardlem;

czego oczy nie widzą, tego sercu nie żal proverb
ce qu'on ignore ne peut pas nous faire de mal
jeśli nic nie wiemy o przykrych i niepożądanych dla nas faktach, to nie cierpimy z tego powodu

czejeński adj
cheyenne
związany z Czejenami, dotyczący Czejenów

czejeński n
cheyenne
(językoznawstwo, językoznawczy) język czejeński;

czekan ˈt͡ʃɛkãn n
piolet
(sport, sportowy) rodzaj laski zakończonej głowicą i kolcem, używanej w alpinizmie do rąbania stopni w śniegu i lodzie;

czekać ˈt͡ʃɛkat͡ɕ v
attendre
zatrzymywać się, pozostawać w jakimś miejscu, aż coś się wydarzy
przerywać wykonywanie jakiejś czynności

czekolada ˌt͡ʃɛkɔˈlada n
chocolat
(spożywczy) (cukiernictwo) półprodukt cukierniczy sporządzany z kakao, cukru i tłuszczu;

czeladnik t͡ʃɛˈladʲɲik n
compagnon
rzemieślnik po zakończonym etapie nauki i zweryfikowaniu kwalifikacji zawodowych przez specjalną komisję, pracujący pod nadzorem majstra

czelność n
culot
(pejoratywnie, pejoratywny) bycie nadmiernie zuchwałym, odważyć się na coś wbrew przyjętym konwenansom

czepek pływacki n
bonnet de bain
(sport, sportowy) elastyczna osłona zakładana na włosy podczas pływania

czereśnia t͡ʃɛˈrɛɕɲa n
cerise
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc czereśni (1.1); kuliste pestkowce koloru czerwonego, żółtego lub czarnego
cerisier
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) drzewo z rodziny różowatych;

czereśniówka n
kirsch
(spożywczy) napój alkoholowy przygotowany poprzez zalanie spirytusem owoców czereśni

czernica t͡ʃɛrʲˈɲit͡sa n
fuligule morillon
(ornitologia, ornitologiczny) Aythya fuligula, kaczka czernica, eurazjatycki ptak wodny zamieszkujący otwarte zbiorniki wodne o gęsto zarośniętych brzegach;

czernieć v
noiricir
stawać się czarnym

czerwiec ˈt͡ʃɛrvʲjɛt͡s n
juin
szósty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

czerwienieć v
rougir
stawać się bardziej czerwonym

czerwona kartka t͡ʃɛrˈvɔ̃na ˈkartka n
carton rouge
(sport, sportowy) znak dany przez sędziego, nakazujący przymusowe opuszczenie boiska przez zawodnika, który dopuścił się niesportowego zachowania (np. brutalnego faulu) lub dostał dwie żółte kartki;

czerwona porzeczka t͡ʃɛrˈvɔ̃na pɔˈʒɛt͡ʃka n
groseille rouge
(botanika, botaniczny) gatunek porzeczki, krzewu o czerwonych owocach należącego do rodziny agrestowatych;
owoc tego krzewu

czerwonawy ˌt͡ʃɛrvɔ̃ˈnavɨ adj
rougeâtre
w kolorze podobnym do czerwonego, o zabarwieniu bliskim czewieni lub częściowo czerwonym

czerwono adv
en rouge
z użyciem czerwonej barwy, z obecnością czerwieni

czerwony t͡ʃɛrˈvɔ̃nɨ adj
rouge vermeil vermillon
mający kolor pierwszego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej krwi, truskawki itp.; mający kolor podstawowy;

czerwony olbrzym t͡ʃɛrˈvɔ̃nɨ ˈɔlbʒɨ̃m n
géante rouge
(astronomia, astronomiczny) gwiazda o stosunkowo niewielkiej masie, będąca na schyłkowym etapie ewolucji;

czerń t͡ʃɛrʲɲ n
noir
czarny kolor

czesać ˈt͡ʃɛsat͡ɕ v
peigner coiffer
(fryzyjski) układać, wygładzać (włosy, sierść itp.) za pomocą grzebienia lub szczotki

czeski ˈt͡ʃɛsʲci adj
bohémien
związany z Czechami (krainą historyczną), charakterystyczny dla Czech lub Czechów
tchèque
związany z Czechami (Republiką Czeską), charakterystyczny dla Czech lub Czechów

czeski ˈt͡ʃɛsʲci n
tchèque
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Republiki Czeskiej;

cześnik n
échanson
(dawniej, dawny) urzędnik dworski służący królowi przy stole

cześć t͡ʃɛɕt͡ɕ interjection
salut
(potocznie, potoczny) pozdrowienie, przywitanie stosowane wobec kolegów, bliższych znajomych

cześć t͡ʃɛɕt͡ɕ n
honneur
poważanie

czkawka ˈt͡ʃkafka n
hoquet myoclonie phrénoglottique
(fizjologia, fizjologiczny) rytmicznie powtarzające się skurcze przepony objawiające się charakterystycznym odgłosem wydawanym przez zamknięcie głośni i strun głosowych przy wdechu;

czkać t͡ʃkat͡ɕ v
hoqueter
wydawać ustami charakterystyczny dźwięk na skutek skurczów przepony; mieć czkawkę

czopek ˈt͡ʃɔpɛk n
suppositoire
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lekarstwo do przyjmowania doodbytniczo, rzadziej dopochwowo lub docewkowo;

czosnek ˈt͡ʃɔsnɛk n
ail
(botanika, botaniczny) roślina lub rośliny z rodzaju czosnek (1.1)
(spożywczy) jarzyna przyprawowa z cebuli uprawnych gatunków czosnku (1.1), zwykle czosnku pospolitego

czosnek niedźwiedzi n
ail des ours ail sauvage
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku czosnek niedźwiedzi (1.1)
(systematyka) (botanika, botaniczny) Allium ursinum L., gatunek rośliny z podrodziny czosnkowych, z rodziny amarylkowatych;

czołg t͡ʃɔwk n
char tank char de combat
(wojskowość, wojskowy) pojazd bojowy poruszający się na gąsienicach, wyposażony w armatę i pancerz;

czoło ˈt͡ʃɔwɔ n
front
(anatomia, anatomiczny) część głowy nad brwiami i pomiędzy skrońmi

czterdziestka t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstka n
quarantaine
liczba 40

czterdziesty t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstɨ adj
quarantième
od 40

czterdzieści t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi cardinalNumeral
quarante
liczba naturalna następna po 39 i poprzedzająca 41;

czternasty t͡ʃtɛrˈnastɨ adj
quatorzième
od 14

czternaście t͡ʃtɛrˈnaɕt͡ɕɛ cardinalNumeral
quatorze
14

czterokrotnie ˌt͡ʃtɛrɔˈkrɔtʲɲɛ adv
quatre fois
cztery razy

czterosilnikowy adj
quadrimoteur
taki, który jest wyposażony w cztery silniki

cztery ˈt͡ʃtɛrɨ cardinalNumeral
quatre
liczba 4

czujnik n
capteur senseur
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zdolne do wychwytywania zmian pewnej wielkości fizycznej, pomiaru wartości tejże albo sygnalizujące pojawienie się pewnego bodźca, sygnału;

czujność ˈt͡ʃujnɔɕt͡ɕ n
vigilance surveillance
zwracanie uwagi na to, co dzieje się w najbliższym otoczeniu; wrażliwość na niebezpieczeństwo

czujny ˈt͡ʃujnɨ adj
alerte attentif présent
zachowujący czujność, zwracający uwagę na wszelkie podejrzane sygnały

czule adv
tendrement affectueusement
w sposób czuły, przepełniony czułością

czuwaski adj
tchouvache
związany z Czuwaszją lub Czuwaszami, dotyczący Czuwaszji lub Czuwaszów

czuwaski n
tchouvache
(językoznawstwo, językoznawczy) język czuwaski;

czuć się jak ryba w wodzie ˈt͡ʃut͡ɕ‿ɕɛ ˈjak ˈrɨba ˈv‿ːɔd͡ʑɛ v
être comme un poisson dans l'eau
czuć się gdzieś bardzo dobrze, swobodnie

czuły ˈt͡ʃuwɨ adj
affectueux
dokonywany z czułością, uczuciem, miłością, serdecznością
vulnérable
o częściach ciała: wrażliwy na bodźce zewnętrzne

czwarta władza ˈt͡ʃfarta ˈvwad͡za n
quatrième pouvoir
(przenośnie, przenośnia) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wolna, niezależna prasa i pozostałe środki masowej komunikacji;

czwartek ˈt͡ʃfartɛk n
jeudi
czwarty dzień tygodnia

czwartorzęd t͡ʃfarˈtɔʒɛ̃nt n
Quaternaire quaternaire
(geologia, geologiczny) okres w dziejach Ziemi, który rozpoczął się około 2,58 mln lat temu i trwa do dziś;

czwarty ˈt͡ʃfartɨ adj
quatrième quatre
od 4

czworoboczny adj
quadrilatère
mający cztery boki

czworokąt t͡ʃfɔˈrɔkɔ̃nt n
quadrangle
(geometria) wielokąt mający cztery boki; do czworokątów należą m.in. trapezy, deltoidy, romby, kwadraty, prostokąty, równoległoboki;

czworokątny adj
tétragonal tétragone
mający cztery kąty

czworonożny ˌt͡ʃfɔrɔ̃ˈnɔʒnɨ adj
quadrupède
mający cztery nogi

czworonóg t͡ʃfɔˈrɔ̃nuk n
quadrupède
zwierzę czworonożne

czworościan n
tétraèdre
(geometria) wielościan o czterech trójkątnych ścianach;

czy t͡ʃɨ conjunction
ou
łączy równorzędne, ale wykluczające się wyrażenia
si
łączy zdanie podrzędne o charakterze pytajnym ze zdaniem nadrzędnym

czy t͡ʃɨ particle
est-ce que
słowo rozpoczynające pytanie, na które pytający spodziewa się odpowiedzi „tak” lub „nie”

czyhać v
guetter
(przenośnie, przenośnia) czekać na coś niecierpliwie, by tego nie przegapić
épier
wyczekiwać z zamiarem napaści

czyj t͡ʃɨj pronoun
à qui de qui
używany do rozpoczynania pytania zależnego, które określa właściciela czegoś, posiadacza cechy w swoim dopełnieniu
używany do zadawania pytań o właściciela czegoś, posiadacza jakiejś cechy

czyjś t͡ʃɨjɕ indefinitePronoun
de quelqu'un
należący do kogoś, kto nie jest istotny w wypowiedzi

czyli ˈt͡ʃɨlʲi conjunction
c'est-à-dire
…służący do konstruowania wyrażeń wyjaśniających

czyn t͡ʃɨ̃n n
acte action fait
działanie, postępek, akt;

czynić ˈt͡ʃɨ̃ɲit͡ɕ v
faire
robić coś, wykonywać

czynnik ˈt͡ʃɨ̃ɲːik n
agent facteur
przyczyna wywołująca określone zjawisko lub skutek

czynność ˈt͡ʃɨ̃nːɔɕt͡ɕ n
action occupation travail
wykonywanie, robienie czegoś
activité fonction
działanie, funkcjonowanie

czynszowy adj
locatif
dotyczący czynszu, związany z czynszem

czyrak n
furoncle
(medycyna, medyczny) ropne zapalenie skóry w okolicy mieszka włosowego;

czystek ˈt͡ʃɨstɛk n
ciste
(botanika, botaniczny) Cistus, krzew z rodziny czystkowatych, liczący kilkanaście gatunków występujących w basenie Morza Śródziemnego i na Wyspach Kanaryjskich

czystka ˈt͡ʃɨstka n
purge épuration
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) usunięcie ze stanowiska niepożądanych lub niewygodnych osób;
fizyczna likwidacja pewnej grupy etnicznej bądź przeciwników politycznych

czystka etniczna n
nettoyage ethnique
działania mające na celu gwałtowne, przymusowe i masowe przepędzenie grupy etnicznej ze spornego terytorium;

czysto adv
proprement nettement
w sposób czysty, bez zanieszczyszczeń
purement
zupełnie, w całości, wyłącznie

czystość ˈt͡ʃɨstɔɕt͡ɕ n
propreté
cecha tego, co jest czyste (oczyszczone, wyczyszczone), nie jest brudne
pureté
(przenośnie, przenośnia) cecha tego, co jest czyste, niewinne, prawidłowe, porządne

czysty ˈt͡ʃɨstɨ adj
propre
pozbawiony brudu
pur
bez dodatków, domieszek
zupełny
pur propre
przejrzysty, klarowny
vierge
niezapisany

czytać ˈt͡ʃɨtat͡ɕ v
lire
przebiegać wzrokiem lub dotykiem tekst w postaci liter lub ideogramów oraz znaków pisarskich i rozumieć treść przezeń przekazywaną

czytelnia t͡ʃɨˈtɛlʲɲa n
salle de lecture
sala przeznaczona do czytania, zwykle w bibliotece

czytelnie adv
lisiblement
w sposób czytelny, łatwy do przeczytania

czytelnik t͡ʃɨˈtɛlʲɲik n
lecteur
osoba, która czyta książki, gazety itp.
osoba, która korzysta z biblioteki lub czytelni

czytelny t͡ʃɨˈtɛlnɨ adj
lisible
taki, który daje się odczytać, przeczytać

czytnik książek elektronicznych n
e-reader liseuse
(informatyka, informatyczny) urządzenie z wyświetlaczem służące do wyświetlania tekstów zapisanych w formie cyfrowej;

czyściec ˈt͡ʃɨɕt͡ɕɛt͡s n
purgatoire
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w niektórych wyznaniach: stan lub miejsce, gdzie po śmierci niektóre dusze odbywają pokutę przed wejściem do nieba;

czyścić ˈt͡ʃɨɕt͡ɕit͡ɕ v
affiner purifier
usuwać brud, zanieczyszczenia

czółno n
bachot
płaskodenna łódź, dłubaniem lub wypalaniem uzyskana z jednego pnia drzewa, napędzana wiosłami a z rzadka także drągami;

cząber ˈt͡ʃɔ̃mbɛr n
sariette sarriette
(botanika, botaniczny) Satureja, rodzaj aromatycznych roślin rocznych i wieloletnich o bladoliliowych lub białawych kwiatach i lancetowatych liściach; używanych jako przyprawa i do wyrobu leków;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z cząbru ogrodowego

cząstka ˈt͡ʃɔ̃w̃stka n
parcelle petit partie
(zdrobniale) od część
particule
(fizyka, fizyczny) fragment materii niewidoczny dla oka;

często ˈt͡ʃɛ̃w̃stɔ adv
souvent fréquemment
(zobacz) częsty

częstotliwość ˌt͡ʃɛ̃w̃stɔˈtlʲivɔɕt͡ɕ n
fréquence
(fizyka, fizyczny) liczba cykli zjawiska okresowego występujących w jednostce czasu;

częstować v
offrir régaler
dzielić się czymś z kimś przez grzeczność, gościnność; podejmować poczęstunkiem
se servir
korzystać z poczęstunku

częsty ˈt͡ʃɛ̃w̃stɨ adj
fréquent fréquente
odbywający się lub zdarzający się wiele razy, z krótkimi przerwami pomiędzy kolejnymi wydarzeniami

częściowo t͡ʃɛ̃w̃ɕˈt͡ɕɔvɔ adv
partiellement en partie
w jakiejś części, nie w całości

część t͡ʃɛ̃w̃ɕt͡ɕ n
partie part portion
fragment jakiejś całości
pièce partie
(mechanika) urządzenie elektryczne lub mechaniczne, działające w określony sposób, przeznaczone do pracy wewnątrz innego urządzenia lub we współpracy z nim

część mowy ˈt͡ʃɛ̃w̃ɕt͡ɕ ˈmɔvɨ n
partie du discours classe grammaticale
(gramatyka) kategoria gramatyczna, grupująca wyrazy ze względu na ich sposób odmiany, funkcje w zdaniu lub znaczenie;

część zdania ˈt͡ʃɛ̃w̃ʑd͡ʑ ˈzdãɲa n
partie de la phrase syntagme
(gramatyka) słowo lub wyrażenie, pełniące określoną funkcję w zdaniu;

członek ˈt͡ʃwɔ̃nɛk n
membre
osoba przynależąca do jakiejś organizacji czy stowarzyszenia
część ciała człowieka lub rzadziej zwierząt;
membre membre viril
(anatomia, anatomiczny) penis;

człowiek ˈt͡ʃwɔvʲjɛk n
homme personne
ktoś, jakaś osoba
homme être humain
(antropologia, antropologiczny) Homo sapiens Linnaeus, istota o najwyższym stopniu świadomości zamieszkująca Ziemię;
monde
pracownik, podwładny, członek

człowiek człowiekowi wilkiem ˈt͡ʃwɔvʲjɛk ˌt͡ʃwɔvʲjɛˈkɔvʲi ˈvʲilʲcɛ̃m proverb
l’homme est un loup pour l’homme
ludzie nie są sobie życzliwi

człowiek interesu n
homme d'affaires
osoba odznaczająca się przedsiębiorczością

córka ˈt͡surka n
fille
potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodziców)

cętka ˈt͡sɛ̃ntka n
tache
mała plamka na tle o jednolitej barwie

cętkowany adj
tacheté
taki, który ma cętki

cło t͡swɔ n
douane
opłata pobierana przez państwo na granicy przy imporcie pewnych towarów;

d-moll n
ré mineur
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku d (w zapisie nutowym z jednym bemolem)

dabigatran n
dabigatran
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwkrzepliwy stosowany doustnie; odwracalny, bezpośredni inhibitor trombiny

dach dax n
toit
górna część budynku, pojazdu itp., pokrycie osłaniające wnętrze przed deszczem, słońcem itp.;

dachowiec n
chat haret
(potocznie, potoczny) zdziczały, bezpański kot

dachowy daˈxɔvɨ adj
de toit
dotyczący dachu, związany z dachem

dachówka daˈxufka n
tuile
(budownictwo) ceramiczna (niekiedy kamienna lub betonowa) płytka stosowana do pokrywania dachów;

dacza n
datcha
domek letniskowy

dadaistyczny adj
dadaïste
(sztuka) związany z dadaizmem lub dadaistami

dadaizm daˈda<sup>j</sup>ism̥ n
dadaïsme
(sztuka) awangardowy kierunek literacko-artystyczny z lat 1916-1924;

dagerotyp n
daguerréotype
(fotografia) fotografia wykonana za pomocą dagerotypii

dahomejski adj
dahoméen
(historia, historyczny, historycznie) związany z Dahomejem

dakarski daˈkarsʲci adj
dakarois
odnoszący się do Dakaru, miasta w Senegalu

daktyl ˈdaktɨl n
datte
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) (cukiernictwo) owoc daktylowca

daktylologia n
dactylologie
przekazywanie słów za pomocą ruchów palców

daktylowiec n
dattier phœnix
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Phoenix L., drzewo z rodziny arekowatych, o pierzastych liściach;

daktylowiec właściwy n
dattier palmier-dattier
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Phoenix dactylifera L., palma z rodziny arekowatych, uprawiana w wielu krajach świata;

daleki daˈlɛci adj
lointain
taki, który jest w dużej odległości

daleko daˈlɛkɔ adv
loin
w znacznej odległości
na znaczną odległość

dalekowidz n
presbyte
osoba źle widząca obiekty znajdujące się blisko

dalmatyka n
dalmatique
(kościelny) wierzchnia szata liturgiczna diakonów;

dalmatyńczyk ˌdalmaˈtɨ̃j̃n͇t͡ʃɨk n
dalmatien
(kynologia, kynologiczny) rasa gładkowłosego biało-czarnego psa pochodząca z Dalmacji;

dalmatyński ˌdalmaˈtɨ̃j̃sʲci adj
dalmate
związany z Dalmacją, dotyczący Dalmacji lub jej mieszkańców

dalszy ˈdalʃɨ adj
ultérieur
taki, który nastąpi jako kolejny; późniejszy

damasceńczyk ˌdãmaˈst͡sɛ̃j̃n͇t͡ʃɨk n
Damascène
mieszkaniec Damaszku

damasceński ˌdãmaˈst͡sɛ̃j̃sʲci adj
damasquin damascène
dotyczący Damaszku, odnoszący się do Damaszku, pochodzący z Damaszku

damski ˈdãmsʲci adj
feminin
przeznaczony dla kobiet
pour femmes
złożony z kobiet

dana ˈdãna n
donnée
pojedyncza wiadomość, porcja informacji

dandys ˈdãndɨs n
dandy
mężczyzna skrupulatnie dbający o strój i o przestrzeganie form towarzyskich

dane ˈdãnɛ n
coordonnées données
informacje na temat jakiejś osoby
données
wiadomości, informacje stanowiące podstawy jakiś twierdzeń, przekonań, wniosków
zbiór informacji przetwarzanych elektronicznie lub składowanych na nośnikach

danie ˈdãɲɛ n
plat
pojedyncza potrawa składająca się na posiłek

danina n
tribut
(historia, historyczny, historycznie) świadczenie obowiązkowe w naturze albo pieniężne składane przez poddanych rządzącemu

daremnie adv
en vain vainement
w sposób nie przynoszący rezultatów pomimo starań

daremny daˈrɛ̃mnɨ adj
inutile vain
niedający żadnych wyników

dari n
dari
(językoznawstwo, językoznawczy) używany w Afganistanie język z grupy irańskiej języków indoeuropejskich, traktowany niekiedy jako dialekt języka perskiego;

darkroom ˈdarkrũm n
darkroom
specjalne przyciemnione pomieszczenie do przypadkowych schadzek seksualnych w niektórych lokalach rozrywkowych;

darmo ˈdarmɔ adv
gratis gratuit
bezpłatnie
vainement en vain
na próżno

darmozjad n
bouche inutile
(potocznie, potoczny) ktoś, kto żyje na cudzy koszt

darmsztadt ˈdarm̥ʃtat n
darmstadtium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ds i liczbie atomowej 110;

darowanemu koniowi w zęby się nie zagląda ˌdarɔvãˈnɛ̃mu kɔ̃ˈɲɔvʲi ˈv‿zɛ̃mbɨ‿ɕɛ ˌɲɛ‿zaˈɡlɔ̃nda proverb
à cheval donné on ne regarde pas la denture
nie powinno się krytykować czegoś, co otrzymuje się w prezencie

darowizna n
don
coś podarowanego bez zobowiązań
donation
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawne przekazanie czegoś dobrowolnie i bezpłatnie

darwinizm n
darwinisme
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) stworzona przez Darwina teoria ewolucji, która wyjaśnia powstawanie gatunków doborem naturalnym i walką o byt;

dashi n
dashi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) koncentrat bulionu rybnego wykorzystywany w kuchni japońskiej;

data ˈdata n
date
umowne oznaczenie dnia, miesiąca i roku, kalendarzowy termin jakiegoś zdarzenia;

datacja n
datation
ustalenie daty, przypisanie daty zdarzeniu

dau daw n
boutre
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) tradycyjny arabski statek żaglowy lub łódź z ożaglowaniem łacińskim

dawać ˈdavat͡ɕ v
donner
(zobacz) dać

dawać radę ˈdavat͡ɕ ˈradɛ v
se débrouiller s'arranger
umieć coś zrobić, radzić sobie, nie mieć z czymś problemów

dawca ˈdaft͡sa n
donneur
(medycyna, medyczny) osoba, od której pochodzi przeszczepiany organ
ten, który daje

dawka ˈdafka n
dose
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) pewna ilość substancji chemicznej lub promieniowania przekazywana do organizmu;

dawniej ˈdavʲɲɛ̇j adv
autrefois
poprzednio, przedtem

dawno ˈdavnɔ adv
il y a longtemps
w odległych czasach

dawny ˈdavnɨ adj
ancien
mający miejsce dłuższy czas temu; pochodzący z odległych lat; sięgający dalekiej przeszłości

dawnymi czasy davˈnɨ̃mʲi ˈt͡ʃasɨ adv
jadis
dawniej, kiedyś, w dalekiej przeszłości

dać dat͡ɕ v
donner offrir
wręczyć, ofiarować coś (także przenośnie) komuś
laisser
pozwolić, umożliwić coś
renoncer
umożliwić komuś pokonanie się lub oszukanie

dać kosza ˈdat͡ɕ ˈkɔʃa v
refuser éconduire
nie dać szansy drugiej osobie (w sprawach miłosnych); odmówić komuś (np. przy oświadczynach)

dać w łapę ˈdad͡ʑ ˈv‿wapɛ v
graisser la patte
dać komuś łapówkę, przekupić kogoś

dbać dbat͡ɕ v
prendre soin de
troszczyć się o coś lub kogoś; zajmować się czymś z dużą uwagą lub poświęceniem

de iure adv
de jure
formalnie, zgodnie z prawem

deadname n
deadname morinom
imię nadane osobie, która okazała się być transpłciowa lub niebinarna, po jej narodzinach, a którego ta osoba przestała używać

debatować ˌdɛbaˈtɔvat͡ɕ v
débattre
prowadzić debatę

debel ˈdɛbɛl n
double
(sport, sportowy) gra parami;

debil ˈdɛbʲil n
débile
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) osoba mało inteligentna
(przestarzałe, przestarzały) (medycyna, medyczny) osoba upośledzona umysłowo w stopniu lekkim;

debiut ˈdɛbʲjut n
début
wydarzenie, kiedy ktoś wykonuje po raz pierwszy publicznie jakąś czynność w jakiejś dziedzinie

debiutant n
débutant
ten kto debiutuje, odbywa swoje pierwsze wystąpienia (w szczególności to jedno pierwsze) w nowej funkcji

debiutować v
débuter
zaczynać coś oficjalnie; występować pierwszy raz; rozpoczynać karierę

debugowanie n
débogage
(rzeczownik odczasownikowy) od debugować

decemwirat n
décemvirat
(historia, historyczny, historycznie) kolegium rządzące Rzymem zamiast konsulów 451-449 p.n.e.

decentralizacja n
décentralisation
przeniesienie uprawnień władzy centralnej na lokalne organy władzy,

dechrystianizacja ˌdɛxrɨstʲjä̃ɲiˈzat͡sʲja n
déchristianisation
działania polegające na ograniczeniu lub zniesieniu wpływu chrześcijaństwa na danym terenie
proces odchodzenia od chrześcijaństwa

decybel dɛˈt͡sɨbɛl n
décibel
(fizyka, fizyczny) miara stosunku dowolnych wielkości fizycznych o tym samym wymiarze;

decydować ˌdɛt͡sɨˈdɔvat͡ɕ v
décider
podejmować decyzję, postanawiać o czymś
mieć wpływ na coś, odgrywać zasadniczą rolę
se décider
postanawiać coś zrobić

decydujący adj
décisif
przesądzający o czymś, przełomowy

decyhenr n
décihenry
(fizyka, fizyczny) (metrologia, metrologiczny) dziesiąta część henra

decymetr n
décimètre
(metrologia, metrologiczny) jednostka długości równa dziesiątej części metra;

decymetrowy adj
décimétrique
(fizyka, fizyczny) mający długość bliską jednej dziesiątej metra
(fizyka, fizyczny) związany z długością rzędu jednej dziesiątej metra

decyzja dɛˈt͡sɨzʲja n
décision
rozstrzygnięcie dokonywane po namyśle

dedukcja n
déduction
(logika, logiczny) (filozofia, filozoficzny) wnioskowanie od ogólnych tez do szczegółowych wniosków

dedukcyjny adj
déductif
związany z dedukcją; oparty na dedukcji

defekacja ˌdɛfɛˈkat͡sʲja n
défécation
(fizjologia, fizjologiczny) wydalanie kału;

defekt ˈdɛfɛkt n
défaut
uszkodzenie, usterka, wada, niedostatek fizyczny

defektologia ˌdɛfɛktɔˈlɔɟja n
défectologie
nauka o formach opieki nad osobami upośledzonymi;

defenestracja ˌdɛfɛ̃nɛˈstrat͡sʲja n
défenestration
(książkowy) wyrzucenie kogoś lub czegoś przez okno;

defetyzm dɛˈfɛtɨsm̥ n
défaitisme
(książkowy) niewiara w powodzenie sprawy, w zwycięstwo; przewidywanie porażki z góry, przed decydującą rozgrywką

deficyt dɛˈfʲit͡sɨt n
déficit
niedobór, brak;

deficytowy ˌdɛfʲit͡sɨˈtɔvɨ adj
déficitaire
przynoszący większe straty niż zyski

defilada ˌdɛfʲiˈlada n
défilé
uroczysty przemarsz wojska lub innej grupy, np. sportowców czy ludności cywilnej, przejazd pojazdów, przelot samolotów w szyku paradnym dla oddania honorów przedstawicielom władzy;
revue
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) ostentacyjne przechadzanie się

definicja ˌdɛfʲĩˈɲit͡sʲja n
définition
wyjaśnienie znaczenia wyrazu, pojęcia lub całego wyrażenia;

definicyjny adj
définitionnel
związany z definicją; stanowiący definicję

definiować ˌdɛfʲĩˈɲɔvat͡ɕ v
définir
objaśniać znaczenie jakiegoś wyrazu, terminu, pojęcia, formułować precyzyjną definicję

definitywnie ˌdɛfʲĩɲiˈtɨvʲɲɛ adv
définitivement
w sposób definitywny, ostateczny, zdecydowany

deflacja dɛˈflat͡sʲja n
déflation
(ekonomia, ekonomiczny) zjawisko obniżenia ogólnego poziomu cen z powodu zmniejszonego dopływu pieniądza do gospodarki

deflacyjny adj
déflationniste
(ekonomia, ekonomiczny) dotyczący deflacji

deflagracja n
déflagration
(chemia, chemiczny) szybkie spalanie materiału wybuchowego, jednak przebiegające stosunkowo łagodnie w stosunku do detonacji;

defloracja n
défloration
(medycyna, medyczny) przerwanie błony dziewiczej

deforestacja ˌdɛfɔrɛˈstat͡sʲja n
déforestation
wycięcie, wytrzebianie, niszczenie lasów

deformować v
déformer
(pejoratywnie, pejoratywny) pozbawiać pierwotnego kształtu lub sensu

defraudacja ˌdɛfrawˈdat͡sʲja n
fraude
przestępstwo polegające na przywłaszczeniu cudzej powierzonej korzyści materialnej (pieniędzy, majątku)

degradacja ˌdɛɡraˈdat͡sʲja n
abaissement
obniżenie pozycji / rangi / wartości

degradować ˌdɛɡraˈdɔvat͡ɕ v
dégrader
obniżać komuś stopień wojskowy, zwykle karnie

dehydrogenaza n
déshydrogénase
(biochemia, biochemiczny) enzym katalizujący odszczepianie atomów wodoru od metabolitów i przenoszenie ich na inne związki chemiczne;

deifikacja ˌdɛ<sup>j</sup>ifʲiˈkat͡sʲja n
déification
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przypisywanie komuś lub czemuś boskich cech i właściwości, uznawanie komuś za boga;

deista dɛˈ<sup>j</sup>ista n
déiste
wyznawca deizmu

deistyczny adj
déiste
(filozofia, filozoficzny) związany z deizmem, dotyczący deizmu

deizm ˈdɛ<sup>j</sup>ism̥ n
déisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny zakładający istnienie jakiejś nieokreślonej dokładnie duchowej siły sprawczej, która stworzyła świat materialny i prawa nim rządzące, jednak nie ingeruje ona bezpośrednio w jego działanie;

deja vu dɛʒaˈvʲi n
déjà vu déjà-vu
wrażenie, że sytuacja, w której bierze się właśnie udział, już się kiedyś przydarzyła;

dekada dɛˈkada n
décade
dziesięć dni
décennie décade
dziesięć lat

dekadencja n
décadence
chylenie się ku upadkowi
rozkład wartości moralnych i kulturowych

dekadent dɛˈkadɛ̃nt n
décadent
(sztuka) przedstawiciel dekadentyzmu

dekalog dɛˈkalɔk n
décalogue
(przenośnie, przenośnia) zbiór podstawowych zasad, instrukcji czegoś

dekametr n
décamètre
(metrologia, metrologiczny) jednostka długości równa dziesięciu metrom;

dekametrowy adj
décamétrique
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) związany z długością rzędu 10 metrów
(fizyka, fizyczny) mający długość 10 metrów

dekapitacja ˌdɛkapʲiˈtat͡sʲja n
décapitation
ucięcie głowy;

dekartelizacja n
décartellisation
(ekonomia, ekonomiczny) podział karteli na mniejsze jednostki gospodarcze;

dekatyzacja n
décatissage
(włókiennictwo) jeden z ostatnich etapów produkcji tkaniny: naprzemienne poddawanie jej działaniu gorącej i zimnej wody

deklamować ˌdɛklãˈmɔvat͡ɕ v
déclamer réciter
z ekspresją wygłaszać utwór literacki

deklaracja ˌdɛklaˈrat͡sʲja n
déclaration
ogłoszenie, oświadczenie; sformułowanie poglądów, przekonań

deklarować v
déclarer
wypowiadać oficjalnie
offrir promettre
wyrażać gotowość, przyrzekać pomoc
se déclarer
wyrażać swoje poparcie lub sprzeciw

deklasować v
déclasser
sprawiać, że ktoś ulega deklasacji

deklinacja ˌdɛklʲĩˈnat͡sʲja n
déclinaison
(astronomia, astronomiczny) jedna ze współrzędnych ciała niebieskiego w układach równikowych;
(gramatyka) odmiana przez przypadki i liczby;

dekolonizacja ˌdɛkɔlɔ̃ɲiˈzat͡sʲja n
décolonisation
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces uzyskiwania niezależności państwowej przez terytoria będące koloniami; obalanie systemu kolonialnego, likwidacja kolonializmu;

dekolonizować ˌdɛkɔlɔ̃ɲiˈzɔvat͡ɕ v
décoloniser
dokonywać procesu dekolonizacji

dekolt ˈdɛkɔlt n
décolleté
wycięcie w ubraniu (np. w sukni, swetrze, bluzce), odsłaniające szyję, czasem ramiona, piersi lub plecy

dekomunizować v
décommuniser
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) usuwać wpływy doktryny komunistycznej

dekoracja ˌdɛkɔˈrat͡sʲja n
décoration
element upiększający, ozdabiający dany przedmiot, budynek lub jego wnętrze

dekoracyjny ˌdɛkɔraˈt͡sɨjnɨ adj
décoratif
związany z dekoracją, stanowiący dekorację

dekorator n
décorateur
osoba zajmująca się dekorowaniem wnętrz

dekorować ˌdɛkɔˈrɔvat͡ɕ v
décorer
upiększać coś, dodawać dekoracje

dekret ˈdɛkrɛt n
décret
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny mający moc ustawy, wydany przez organ władzy wykonawczej;

delegacja ˌdɛlɛˈɡat͡sʲja n
délégation
wyjazd w sprawach służbowych

delegat dɛˈlɛɡat n
délégué
oficjalny wysłannik jakiejś zbiorowości reprezentujący jej interesy

delegować v
déléguer
wysyłać jako przedstawiciela celem wykonania określonego zadania

delficki dɛlˈfʲit͡sʲci adj
delphique
(geografia, geograficzny) związany z Delfami

delfin ˈdɛlfʲĩn n
brasse papillon dauphin
(sport, sportowy) jeden z czterech podstawowych stylów pływackich;
dauphin
(zoologia, zoologiczny) ssak morski z rzędu waleni;
(historia, historyczny, historycznie) tytuł następcy tronu francuskiego;

delfinacki adj
dauphinois
związany z Delfinatem, dotyczący Delfinatu

delijski adj
déliaque délien
związany z Delos, dotyczący Delos

delikatnie ˌdɛlʲiˈkatʲɲɛ adv
délicatement
w sposób delikatny, subtelnie, nieznacznie

delikatność ˌdɛlʲiˈkatnɔɕt͡ɕ n
délicatesse ténuité
cecha tego, co jest delikatne

delikatny ˌdɛlʲiˈkatnɨ adj
délicat
charakteryzujący się delikatnością, subtelnością, kruchością
fin
wymagający taktu, taktowny

delikt ˈdɛlʲikt n
délit
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wykroczenie przeciw prawu

delta ˈdɛlta n
delta
(geografia, geograficzny) ujście rzeki w kształcie trójkąta, wielkiej litery delta (1.1);
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa czwartej litery alfabetu greckiego, δ;

demagog dɛ̃ˈmaɡɔk n
démagogue
polityk, działacz, który wygłasza hasła nierealne, lecz dające mu szerokie poparcie

demagogia ˌdɛ̃maˈɡɔɟja n
démagogie
oddziaływanie na uczucia i nastroje polityczne lub społeczne nieuświadomionych mas przez nierealne obietnice, pochlebstwa itp. dla osiągnięcia własnych celów;

demagogiczny adj
démagogique
związany z demagogią; typowy dla demagoga; pokrętnie schlebiający masom

demarkacja n
démarcation
wytyczenie granicy pomiędzy dwoma obszarami

demiurg ˈdɛ̃mʲjurk n
démiurge
(filozofia, filozoficzny) idealna siła stwórcza, której dziełem jest rzeczywistość

demobilizacja ˌdɛ̃mɔbʲilʲiˈzat͡sʲja n
démobilisation
rozbrojenie, przejście sił zbrojnych państwa ze stanu wojennego do stanu pokojowego
zwalnianie odbywających czynną służbę wojskową do rezerwy

demografia ˌdɛ̃mɔˈɡrafʲja n
démographie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka zajmująca się jakościowym i ilościowym badaniem stanów, struktur, ruchów i rozwoju ludności w określonych warunkach historycznych;

demograficzny adj
démographique
dotyczący demografii

demokracja ˌdɛ̃mɔˈkrat͡sʲja n
démocratie
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym źródło władzy stanowi wola większości obywateli;

demokrata ˌdɛ̃mɔˈkrata n
démocrate
zwolennik demokracji

demokratycznie ˌdɛ̃mɔkraˈtɨt͡ʃʲɲɛ adv
démocratiquement
zgodnie z założeniami demokracji, w sposób demokratyczny

demokratyczny ˌdɛ̃mɔkraˈtɨt͡ʃnɨ adj
démocratique démocrate
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z demokracją

demokratyzacja ˌdɛ̃mɔkratɨˈzat͡sʲja n
démocratisation
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces przeobrażania systemu politycznego celem rozszerzenia uczestnictwa politycznego obywateli państwa, wprowadzanie zasad rządzenia opartych na współdecydowaniu wszystkich obywateli;

demokratyzm n
démocratisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyznawanie demokratycznych zasad

demokratyzować ˌdɛ̃mɔkratɨˈzɔvat͡ɕ v
démocratiser
dokonywać procesu demokratyzacji

demoniczny ˌdɛ̃mɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ adj
démoniaque
(przenośnie, przenośnia) taki, który ma w sobie coś z demona; niesamowity

demonolog n
démonologue démonologiste
(teologia, teologiczny) specjalista w dziedzinie demonologii

demonologia ˌdɛ̃mɔ̃nɔˈlɔɟja n
démonologie
(teologia, teologiczny) dział teologii zajmujący się demonami

demonstracyjny adj
démonstratif
służący do pokazania produktu, doświadczenia albo urządzenia

demonstrant dɛ̃ˈmɔ̃w̃strãnt n
manifestant
uczestnik demonstracji

demontować ˌdɛ̃mɔ̃nˈtɔvat͡ɕ v
démonter
rozkładać jakąś całość na części; dokonywać demontażu

demoralizacja n
démoralisation
działanie powodujące demoralizację (1.1) u innych
odrzucanie ogólnie przyjętych zasad moralnych

demoralizować v
démoraliser
gorszyć, szerzyć demoralizację

denazalizacja ˌdɛ̃nazalʲiˈzat͡sʲja n
dénasalisation
(językoznawstwo, językoznawczy) proces w wyniku którego zanikają samogłoski nosowe;

dendrochronologiczny adj
dendrochronologique
związany z dendrochronologią, dotyczący dendrochronologii

dendrologia ˌdɛ̃ndrɔˈlɔɟja n
dendrologie
(botanika, botaniczny) dział botaniki, nauka o drzewach, krzewach, krzewinkach i pnączach o zdrewniałych łodygach;

denerwować ˌdɛ̃nɛrˈvɔvat͡ɕ v
énerver
działać komuś na nerwy, wyprowadzać kogoś z równowagi emocjonalnej / psychicznej
być czymś przejętym, wzburzonym, podekscytowanym; odczuwać zdenerwowanie

denerwujący ˌdɛ̃nɛrvuˈjɔ̃nt͡sɨ adj
irritant agaçant déplaisant exaspérant
wprowadzający w stan zdenerwowania, irytacji, wywołujący zdenerwowanie; dokuczliwy, wkurzający

denializm n
dénialisme
(społeczny) (psychologia, psychologiczny) postawa zaprzeczenia faktów i odrzucenia wiedzy naukowej

deniwelacja n
dénivellation
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) różnica wysokości terenu;

dentysta dɛ̃nˈtɨsta n
dentiste
(zobacz) stomatolog;

dentystyczny ˌdɛ̃ntɨˈstɨt͡ʃnɨ adj
dentaire
związany z dentystą (stomatologiem) lub dentystyką (stomatologią)

denuncjować ˌdɛ̃nũnˈt͡sʲjɔvat͡ɕ v
dénoncer
donosić władzom poufnie o popełnieniu przez kogoś wykroczenia, potajemnie oskarżać o takie czyny lub poglądy

deontologiczny adj
déontologique
(filozofia, filozoficzny) związany z deontologią; rozumiany w zakresie deontologii

departament ˌdɛparˈtãmɛ̃nt n
département
(administracja) jednostka organizacyjna ministerstwa lub innej instytucji,
(administracja) jednostka podziału administracyjnego w niektórych państwach,

depenalizacja n
dépénalisation
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczenie i złagodzenie wymiaru karalności określonego typu czynu, uznawanego dotychczas za przestępstwo lub wykroczenie;

depesza n
dépêche
(telekomunikacja) tekst przesłany telegraficznie, blankiet z tym tekstem

depigmentacja n
dépigmentation
utrata barwy skóry

depilacja ˌdɛpʲiˈlat͡sʲja n
épilation
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) usuwanie włosów z miejsc niepożądanych za pomocą urządzeń lub środków chemicznych;

depilować v
épiler
dokonywać depilacji, usuwać owłosienie z ciała

deponować v
déposer
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przekazywać komuś pieniądze lub przedmioty na przechowanie

depopulacja n
dépeuplement
wyludnienie, zmniejszenie stanu zaludnienia

deportacja ˌdɛpɔrˈtat͡sʲja n
déportation
zesłanie do określonego miejsca na przymusowy pobyt
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wydalenie cudzoziemca poza granice danego kraju

deportować ˌdɛpɔrˈtɔvat͡ɕ v
déporter
zsyłać, wywozić z rozkazu władz poza granice państwa lub miejscowości

depozyt n
dépôt
formalne przejęcie na przechowanie czegoś należącego do kogoś innego

deprecjacja ˌdɛprɛˈt͡sʲjat͡sʲja n
dépréciation
(ekonomia, ekonomiczny) spadek wartości dobra lub usługi, zwykle pieniądza w systemie płynnych kursów walut;

deprecjonować ˌdɛprɛt͡sʲjɔ̃ˈnɔvat͡ɕ v
déprécier
obniżać wartość, powodować utratę wartości

depresja dɛˈprɛsʲja n
dépression
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) chorobliwe przygnębienie i zahamowanie czynności psychicznych;
pozorne pogłębienie poziomu, kąt między płaszczyzną poziomą a linią wiodącą od oka obserwatora do wyodrębnionego punktu na horyzoncie
(ekonomia, ekonomiczny) faza cyklu koniunkturalnego następująca po kryzysie
(geografia, geograficzny) obszar leżący poniżej poziomu morza;

depresja poporodowa dɛˈprɛsʲja ˌpɔpɔrɔˈdɔva n
dépression post-partum dépression postnatale
(medycyna, medyczny) zaburzenia nastroju objawiające się epizodem depresyjnym w ciągu trzech miesięcy po porodzie, trwające od dwóch do sześciu miesięcy;

depresyjny adj
dépressif
(psychologia, psychologiczny) taki, który prezentuje depresję, zniechęcenie
(psychologia, psychologiczny) taki, który wywołuje depresję, przygnębienie

deprymować ˌdɛprɨ̃ˈmɔvat͡ɕ v
déprimer
wprawiać w stan zakłopotania, niepewności

deptak ˈdɛptak n
rue piétonne
ulica, aleja lub plac tylko dla pieszych

deptać ˈdɛptat͡ɕ v
fouler pelouser
przygniatać coś, stąpając po tym

deputowany n
député
wybrany członek parlamentu lub innego ciała wybieralnego w głosowaniu

derby ˈdɛrbɨ n
derby
rodzaj angielskiej gonitwy dla koni;

derealizacja n
déréalisation
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) zaburzenie psychiczne polegające na poczuciu obcości świata zewnętrznego i odbieraniu go jako zmienionego lub nierzeczywistego

deregulacja n
dérégulation
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) zniesienie lub ograniczenie przepisów określających coś

dereń ˈdɛrɛ̃ɲ n
cornouille
(spożywczy) drobny, czerwony owoc derenia (1.2) jadalnego
cornouiller
(botanika, botaniczny) ozdobny lub uprawny krzew albo drzewo z rodzaju dereń (1.1), często o jadalnych owocach

derkacz ˈdɛrkat͡ʃ n
râle des genêts roi des cailles
(ornitologia, ornitologiczny) Crex crex, smukły ptak o terkoczącym głosie;

dermatolog ˌdɛrmaˈtɔlɔk n
dermatologue
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznaniem, profilaktyką oraz leczeniem chorób, objawiających się na skórze, paznokciach i włosach

dermatologia ˌdɛrmatɔˈlɔɟja n
dermatologie
(medycyna, medyczny) nauka zajmująca się chorobami skóry i jej przydatków;

dermatologiczny adj
dermatologique
(medycyna, medyczny) związany z dermatologią, dotyczący dermatologii

dermografizm n
dermographisme
(medycyna, medyczny) zmiany skórne wywoływane przez zadrapanie, potarcie lub ucisk skóry;

derogacja n
dérogation
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pozbawienie normy prawnej jej mocy, z zastąpieniem lub bez zastąpienia jej nową;

derwisz ˈdɛrvʲiʃ n
derviche
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek muzułmańskiego bractwa religijnego o charakterze mistycznym

deser ˈdɛsɛr n
dessert
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie, najczęściej słodkie, serwowane po daniu głównym

deska ˈdɛska n
planche
płaski kawałek drewna;
podłużny, płaski sprzęt, np. sportowy, domowy, kuchenny

deska do krojenia n
planche à découper planche à hacher
deska kuchenna, wykonana najczęściej z drewna, rzadziej z plastiku lub ceramiki, służąca do krojenia i przygotowywania żywności

deska rozdzielcza ˈdɛska rɔʑˈd͡ʑɛlt͡ʃa n
tableau de bord
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) element wyposażenia samochodu umieszczony przed kierowcą zawierający wskaźniki, regulatory i przełączniki;

deskorolka ˌdɛskɔˈrɔlka n
planche à roulettes
(sport, sportowy) deska na kółkach, służąca do rekreacji oraz sportu;

deskryptywizm n
descriptivisme
dążność do opisywania faktów w sposób neutralny

desperat dɛsˈpɛrat n
désespéré
człowiek, który stracił nadzieję na coś; ktoś, kto jest gotowy na wszystko, bez zwracania uwagi na konsekwencje

despota dɛsˈpɔta n
despotat despote
(historia, historyczny, historycznie) tytuł dworski w Cesarstwie Bizantyjskim, nadawany honorowo synom lub zięciom cesarzy;
despote
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) władca absolutny, mający nieograniczoną władzę
(przenośnie, przenośnia) człowiek bezwzględny, narzucający swoją wolę

despotycznie ˌdɛspɔˈtɨt͡ʃʲɲɛ adv
despotiquement
w sposób despotyczny

despotyczny adj
despotique
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z despotyzmem jako formą rządów lub z despotą
(książkowy) narzucający własną wolę i wymagający od innych bezwzględnego posłuszeństwa

despotyzm dɛsˈpɔtɨsm̥ n
despotisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) bezwzględna i nieograniczona władza, opierająca się na terrorze oraz nieprzestrzeganiu praw i wolności obywatelskich

destabilizacja ˌdɛstabʲilʲiˈzat͡sʲja n
déstabilisation
zachwianie równowagi, zakłócenie porządku, wprowadzenie chaosu

destabilizować v
déstabiliser
wprowadzać destabilizację, doprowadzać do utraty stabilności przez jakiś podmiot, często w sensie politycznym
se déstabiliser
wchodzić w stan destabilizacji, tracić równowagę

destalinizacja n
déstalinisation
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) likwidowanie stalinizmu, proces odchodzenia od stalinizmu;

destrukcja dɛˈstrukt͡sʲja n
destruction
niszczenie, zniszczenie, rozpad

destrukcyjny ˌdɛstrukˈt͡sɨjnɨ adj
destructif
mający własność niszczenia czegoś lub burzenia jego struktury

destylacja ˌdɛstɨˈlat͡sʲja n
distillation
(chemia, chemiczny) sposób rozdziału substancji wykorzystujący różnicę w prężnościach par (temperaturach wrzenia);

deszcz dɛʃt͡ʃ n
pluie
(meteorologia, meteorologiczny) opad atmosferyczny, krople wody powstające w chmurach i spadające na ziemię;
(przenośnie, przenośnia) duża ilość czegoś, co spada lub pojawia się niespodziewanie

deszczomierz dɛʃˈt͡ʃɔ̃mʲjɛʃ n
pluviomètre
(meteorologia, meteorologiczny) (metrologia, metrologiczny) aparat do pomiaru opadów deszczowych;

deszczowy dɛʃˈt͡ʃɔvɨ adj
pluvieux
związany z deszczem, odnoszący się do deszczu

deszczówka n
eau de pluie
(potocznie, potoczny) woda pochodząca z opadów deszczu

deszeret dɛˈʃɛrɛt n
decheret
(historia, historyczny, historycznie) czerwona korona władców Dolnego Egiptu w okresie predynastycznym, mająca podwyższony tył i spiralę z przodu;

detal ˈdɛtal n
détail
szczegół, coś mało ważnego

detektyw dɛˈtɛktɨf n
détective
człowiek zajmujący się dochodzeniem, śledzeniem, rozwiązywaniem spraw o charakterze kryminalnym jako funkcjonariusz policji lub jako pracownik jakiejś firmy prowadzącej śledztwa

deterioracja ˌdɛtɛrʲjɔˈrat͡sʲja n
détérioration
pogorszenie stanu, spadek sprawności, przydatności, wartości

determinizm n
déterminisme
(filozofia, filozoficzny) teoria przyczynowo-skutkowa zakładająca, że ciąg określonych zdarzeń nieuchronnie prowadzi do danego skutku, rezultatu;

detonacja ˌdɛtɔ̃ˈnat͡sʲja n
détonation
eksplozja materiału wybuchowego połączona z hukiem;

detonator ˌdɛtɔ̃ˈnatɔr n
détonateur
ładunek materiału wybuchowego przenoszący detonację ze spłonki do kruszącego materiału wybuchowego;

detronizować v
détrôner
pozbawiać panującego władzy monarszej

dewaluacja ˌdɛvaluˈ<sup>w</sup>at͡sʲja n
dévaluation
(ekonomia, ekonomiczny) urzędowe obniżenie kursu danej waluty;

dewiant n
déviant
(książkowy) (psychologia, psychologiczny) osoba cierpiąca na zaburzenia psychiczne, przejawiające się w zachowaniu odbiegającym od norm moralnych lub obyczajowych

dewiza n
devise
zasada postępowania, którą ktoś wyznaje

dewizowy adj
cambial cambiste
związany z dewizami, dotyczący dewiz

dewon ˈdɛvɔ̃n n
Dévonien
(geologia, geologiczny) czwarty okres geologiczny ery paleozoicznej;

dezabil n
déshabillé
(przestarzałe, przestarzały) (żartobliwie) ubiór domowy, negliż

dezaktualizacja n
désactualisation
utrata aktualności

dezamortyzacja n
désamortissement
(historia, historyczny, historycznie) przejmowanie przez państwo oraz sprzedaży dóbr należących do Kościoła trwający oficjalnie od końca XVIII w. do XX w Hiszpanii

dezaprobata ˌdɛzaprɔˈbata n
désapprobation
negatywny stosunek do czegoś, negatywna ocena

dezawuować ˌdɛzavuˈ<sup>w</sup>ɔvat͡ɕ v
désavouer
umniejszać wartość czegoś lub czyjeś zasługi

dezercja n
désertion
ucieczka z wojska

dezerter n
déserteur
(wojskowość, wojskowy) mężczyzna dokonujący dezercji – ucieczki z wojska

dezindustrializacja n
désindustrialisation
zanikanie uprzemysłowienia;

dezinformacja n
désinformation
wprowadzenie kogoś w błąd przez podanie mylących lub fałszywych informacji;

dezintegracja n
désintégration
rozpad jakiejś całości
osłabienie czynników jednoczących

dezodorant ˌdɛzɔˈdɔrãnt n
déodorant
(higiena, higieniczny) produkt kosmetyczny pomagający zwalczać nieprzyjemny zapach ciała i jego potu;

dezorganizacja n
désorganisation
brak porządku, zamęt w jakiejś strukturze, działaniu

dezynfekcja ˌdɛzɨ̃nˈfɛkt͡sʲja n
désinfection
odkażanie, postępowanie mające na celu maksymalne zmniejszenie liczby drobnoustrojów w odkażanym materiale;

dezynfekować ˌdɛzɨ̃nfɛˈkɔvat͡ɕ v
désinfecter
dokonywać dezynfekcji

dezynsekcja n
désinsectisation
tępienie stawonogów ze względów sanitarnych i gospodarczych;

diabelski dʲjaˈbɛlsʲci adj
diabolique
związany z diabłem, dotyczący diabła

diabelski młyn dʲjaˈbɛlsʲci ˈmwɨ̃n n
grande roue
rodzaj karuzeli mającej postać wielkiego koła obracającego się w płaszczyźnie pionowej

diabetolog ˌdʲjabɛˈtɔlɔk n
diabétologue
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem cukrzycy i jej powikłań

diabetologia ˌdʲjabɛtɔˈlɔɟja n
diabétologie
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem cukrzycy oraz jej powikłań;

diabetyk dʲjaˈbɛtɨk n
diabétique
(medycyna, medyczny) osoba chora na cukrzycę

diabeł ˈdʲjabɛw n
diable
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (mitologia, mitologiczny) upadły anioł, kuszący do grzechu;

diabeł tasmański n
diable de Tasmanie
(zoologia, zoologiczny) Sarcophilus harrisii, gatunek torbacza z rodziny niełazowatych;
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gatunku diabłów tasmańskich (1.1)

diabeł tkwi w szczegółach ˈdʲjabɛw ˈtkfʲi f‿ʃt͡ʃɛˈɡuwax proverb
le diable est dans le detail
najtrudniejsze do rozwiązania jest to, co z pozoru wydaje się błahe

diablica n
diablesse
(folklor) (mitologia, mitologiczny) żeńska forma diabła
(przenośnie, przenośnia) zła kobieta

diadem ˈdʲjadɛ̃m n
diadème
złota lub srebrna opaska na głowę, zakładana przez królów, książęta i duchownych jako oznaka ich władzy;

diagnostyczny ˌdʲjaɡnɔˈstɨt͡ʃnɨ adj
diagnostique
dotyczący diagnostyki, służący do oceny stanu czegoś lub kogoś

diagnoza dʲjaˈɡnɔza n
diagnostic diagnose
(medycyna, medyczny) rozpoznanie choroby

diagnozować ˌdʲjaɡnɔˈzɔvat͡ɕ v
diagnostiquer
wystawiać diagnozę, rozpoznawać daną chorobę po przeprowadzeniu badań

diagram ˈdʲjaɡrãm n
diagramme
graficzna, schematyczna ilustracja czegoś, np. struktury, idei, procesu, wartości;

diakoński adj
diaconal
(kościelny) związany z osobą lub tytułem diakona

dialekt ˈdʲjalɛkt n
dialecte patois
(językoznawstwo, językoznawczy) swoista odmiana języka, właściwa dla pewnej społeczności, grupy społecznej lub pewnego terytorium;

dialektolog n
dialectologue
(językoznawstwo, językoznawczy) badacz dialektów

dialektologiczny adj
dialectologique
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z dialektologią, nauką o dialektach i gwarach

dialektyczny ˌdʲjalɛkˈtɨt͡ʃnɨ adj
dialectique
(filozofia, filozoficzny) związany z dialektyką, zgodny z zasadami dialektyki

dializa n
dialyse
metoda oczyszczania roztworów koloidalnych z elektrolitów przy użyciu błony półprzepuszczalnej.

dialog ˈdʲjalɔk n
dialogue
rozmowa dwóch osób

diamagnetyczny adj
diamagnétique
(fizyka, fizyczny) mający mniejszą przenikalność magnetyczną niż próżnia, słabo odpychany przez magnes

diament ˈdʲjãmɛ̃nt n
diamant
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał, przezroczysta odmiana węgla występująca w przyrodzie;

diamentowe wesele n
noces de diamant
(książkowy) sześćdziesiąta rocznica ślubu

diapozytyw n
diapositive
(fotografia) slajd, przezrocze

diarysta n
diariste
(książkowy) osoba prowadzący diariusz

diaspora dʲjaˈspɔra n
diaspora
(książkowy) członkowie jakiegoś narodu lub wyznawcy jakiejś religii żyjący na obczyźnie lub poza miejscem tradycyjnego zamieszkania;
(książkowy) rozproszenie wspólnoty narodowej lub religijnej poza obszar jej bazowego zamieszkania
diaspore
(botanika, botaniczny) (mikologia, mikologiczny) twór służący do rozmnażania i rozprzestrzeniania rośliny lub grzyba;

diateza dʲjaˈtɛza n
diathèse
(medycyna, medyczny) skłonność do zachorowania na określoną chorobę;

diatoniczny adj
diatonique
związany z diatoniką

diazepam n
diazépam
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) anksjolityk z grupy benzodiazepin o wzorze sumarycznym C16H13ClN2O, mający działanie uspokajające, przeciwdrgawkowe oraz zwiotczające mięśnie;

dichlorodifenylotrichloroetan n
dichlorodiphényltrichloroéthane
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) wysokotoksyczny chemiczny związek organiczny z grupy chlorowanych węglowodorów, stosowany jako środek owadobójczy;

didaskalia ˌdʲidaˈskalʲja n
indication scénique
wskazówki autora, tekst poboczny zawierający objaśnienia dotyczące sposobu wystawienia sztuki

diecezja dʲjɛˈt͡sɛzʲja n
diocèse
(historia, historyczny, historycznie) jednostka administracyjna w starożytnym Rzymie;
(kościelny) jednostka administracyjna zarządzana przez biskupa;

diecezjalny ˌdʲjɛt͡sɛˈzʲjalnɨ adj
diocésain
dotyczący diecezji, związany z diecezją

diegetyczny adj
diégétique
(książkowy) narracyjny

dieldryna n
dieldrine
(chemia, chemiczny) toksyczny związek chloroorganiczny o wzorze sumarycznym C12H8Cl6O, trwały w środowisku, używany, zwłaszcza dawniej, jako insektycyd;

dielektryczny ˌdʲiɛlɛkˈtrɨt͡ʃnɨ adj
diélectrique
(fizyka, fizyczny) słabo lub w ogóle nie przewodzący ładunków elektrycznych

dielektryk ˌdʲiɛˈlɛktrɨk n
diélectrique
materiał, który bardzo słabo przewodzi prąd;

dieta ˈdʲjɛta n
règime diète
(medycyna, medyczny) sposób odżywiania się

dietetyczny ˌdʲjɛtɛˈtɨt͡ʃnɨ adj
diététique
(książkowy) o posiłku: niskokaloryczny, zdrowy
(medycyna, medyczny) spełniający wymagania diety lub dietetyki albo z nimi związany

difalia dʲiˈfalʲja n
diphallia
(anatomia, anatomiczny) (seksuologia, seksuologiczny) wada wrodzona polegająca na posiadaniu podwójnego penisa

dilofozaur n
dilophosaure
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Dilophosaurus, rodzaj dinozaura żyjącego w epoce jury wczesnej na terenie Ameryki Północnej;
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rodzaju dilofozaur (1.1)

dingo ˈdʲĩŋɡɔ n
dingo
(zoologia, zoologiczny) Canis lupus dingo, ssak z rodziny psowatych, zamieszkujący Australię, Nową Gwineę, oraz Azję Południowo-Wschodnią;

dinozaur dʲĩˈnɔzawr n
dinosaure
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) wymarły gad naczelny z grupy archozaurów, która zdominowały ziemskie ekosystemy na ponad 160 mln lat, pojawiając się w środkowym triasie;

dioda ˈdʲjɔda n
diode
(elektronika, elektroniczny) element elektroniczny wykazujący różny opór w zależności od kierunku przepływu prądu;

dioksyna n
dioxine
(chemia, chemiczny) potoczna nazwa chlorowanych dibenzodioksyn

dioptryka n
dioptrique
(fizyka, fizyczny) dział optyki zajmujący się badaniami zjawisk załamywania światła;

diplodok dʲiˈplɔdɔk n
diplodocus
(paleontologia, paleontologiczny) gatunek dinozaura roślinożernego z okresu późnej jury;

dis-moll ˈdʲis‿mɔl n
d diése mineur
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku dis (w zapisie nutowym z trzema krzyżykami)

disulfoton ˌdʲisulˈfɔtɔ̃n n
disulfoton
(chemia, chemiczny) związek organiczny, wyjątkowo toksyczny insektycyd i akarycyd;

ditionin n
dithionite
(chemia, chemiczny) związek chemiczny będący solą lub estrem kwasu ditionawego

diuna ˈdʲjũna n
diuna
ruchoma wydma na wybrzeżu morskim powstała przez nawiewanie piasku

diżoński adj
dijonnais
związany z Dijon, dotyczący Dijon (miasta we Francji)

dla dla preposition
envers
…używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa adresata uczuć wykonawcy czynności
pour
…używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa cel, przeznaczenie, kierunek przekazania czegoś przez wykonawcę czynności

dla chcącego nic trudnego ˌdla‿xt͡sɔ̃nˈt͡sɛɡɔ ˈɲit͡s trudˈnɛɡɔ proverb
vouloir, c'est pouvoir
jeśli bardzo czegoś pragniemy, to nie jest problemem, abyśmy to zdobyli

dla świętego spokoju ˌdla‿ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ spɔˈkɔju adv
par acquit de conscience
(potocznie, potoczny) bez przekonania, jedynie w celu uniknięcia konfliktów, zdenerwowania

dlaczego dlaˈt͡ʃɛɡɔ interrogativePronoun
pourquoi
…używany w zdaniach, w których pytający pyta o przyczynę lub cel jakiejś czynności

dlaczego dlaˈt͡ʃɛɡɔ pronoun
pourquoi
…używany w zdaniach podrzędnych określających przyczynę lub cel czynności

dlatego dlaˈtɛɡɔ conjunction
car parce que
…używany w budowie podrzędnego zdania przyczynowego
donc ensuite
…używany w budowie współrzędnego zdania wynikowego

dmuchać ˈdmuxat͡ɕ v
souffler
wypuszczać powietrze z ust
sauter
(wulgarnie, wulgaryzm) o mężczyźnie: odbywać stosunek płciowy z kobietą

dno dnɔ n
fond
dolna powierzchnia wgłębienia w skorupie ziemskiej, np. koryta rzeki lub wąwozu

do dɔ n
ut
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nazwa solmizacyjna dźwięku C;

do dɔ preposition
à
…określający końcowy punkt w przestrzeni

do góry adv
en haut
w kierunku pionowym do ziemi, ponad powierzchnię

do góry nogami dɔ‿ˈɡurɨ nɔˈɡãmʲi adv
sens dessus dessous à l'envers
dnem, spodnią częścią w kierunku góry, obrócony o 180 stopni w osi równoległej do podstawy

do przyjęcia adj
acceptable
taki, który można przyjąć, zaakceptować

do szaleństwa ˌdɔ‿ʃaˈlɛ̃j̃stfa adv
à la folie
(przenośnie, przenośnia) bardzo, mocno, niezwykle, szczególnie, skrajnie

do trzech razy sztuka dɔ‿ˈṭʃɛx ˈrazɨ ˈʃtuka proverb
la troisième fois sera la bonne
trzecia próba czegoś będzie zapewne udana, za trzecim razem może się wreszcie powieść

do tyłu adv
en arrière
w kierunku tylnym, odwrotnym do poprzedniego lub właściwego

do widzenia ˌdɔ‿vʲiˈd͡zɛ̃ɲa interjection
au revoir adieu
uprzejmy zwrot używany do pożegnania się z kimś

doba ˈdɔba n
journée
(jednostka miary) jednostka czasu równa czasowi obrotu Ziemi wokół własnej osi (24 godziny)

doberman dɔˈbɛrmãn n
dobermann doberman
(kynologia, kynologiczny) silny i duży, wilkowaty pies z grupy pinczerów, o gładkiej ciemnej sierści;

dobierać v
assortir
wybierać, wyszukiwać coś lub kogoś odpowiedniego

dobitny dɔˈbʲitnɨ adj
explicite
wyraźny, który nie pozostawia wątpliwości

dobranoc dɔˈbrãnɔt͡s interjection
bonne nuit nuit
pożegnanie używane wieczorem, kiedy chcemy komuś życzyć dobrej, spokojnej nocy

dobro ˈdɔbrɔ n
bonté
jedna z dwóch podstawowych wartości moralnych, przeciwieństwo zła;

dobrobyt dɔˈbrɔbɨt n
prospérité bien-être richesse aisance aise
dobre warunki materialne

dobroczynność n
charité bienfaisance
działalność polegająca na bezinteresownym niesieniu pomocy potrzebującym

dobrowolnie ˌdɔbrɔˈvɔlʲɲɛ adv
volontairement
w sposób dobrowolny, pozbawiony przymusu; z własnej woli

dobrowolny ˌdɔbrɔˈvɔlnɨ adj
volontaire
wynikający z własnej woli, działający bez przymusu

dobroć ˈdɔbrɔt͡ɕ n
bonté
cecha postępowania odznaczająca się życzliwością
cecha tego, co jest dobre

dobry ˈdɔbrɨ adj
bon
miły, uczynny, usłużny, szlachetny
korzystny
o nastroju wesoły, radosny
o zdrowiu, zmysłach zdrowy; szczególnie wyostrzony
pomyślny, udany
świetny, znakomity w swojej dziedzinie
ciekawy, interesujący, wysokiej jakości
odpowiedni, pasujący do czegoś
smaczny
grzeczny

dobry wieczór ˈdɔbrɨ ˈvʲjɛt͡ʃur interjection
bonsoir
uprzejme powitanie używane wieczorem

dobry łotr n
bon larron
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (sztuka) postać z Nowego Testamentu, ukrzyżowany z Chrystusem nawrócony przed śmiercią

dobrze ˈdɔbʒɛ adv
bien bon dûment
w należyty sposób

dobudówka n
ailette
(budownictwo) dobudowana część budynku

dobór n
choix sélection
wybranie najodpowiedniejszych do określonego celu osób, zwierząt lub przedmiotów

doceniać dɔˈt͡sɛ̃ɲät͡ɕ v
apprécier
dostrzegać wartość kogoś lub czegoś; cenić coś wysoko

dochód ˈdɔxut n
revenu
(księgowość) suma wpływów (przychodów) pomniejszona o koszty ich uzyskania;

dociekliwy adj
inquisitif
taki, który chce dowiedzieć się i zrozumieć jak najwięcej

docierać dɔˈt͡ɕɛrat͡ɕ v
atteindre arriver
dostawać się, dochodzić dokądś lub do kogoś z trudem

dodatek dɔˈdatɛk n
supplément
coś dodanego, dodatkowego

dodatkowo adv
à côté
w sposób dodany do czegoś

dodatkowy ˌdɔdatˈkɔvɨ adj
supplémentaire complémentaire additionnel
dodany do istniejącej wcześniej reszty

dodawać dɔˈdavat͡ɕ v
additionner
(matematyka, matematyczny) wykonywać dodawanie, sumować
ajouter
dopowiadać coś, uzupełniać wypowiedź dodatkowymi zwrotami; nadmienić

dodekafoniczny adj
dodécaphonique
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z dodekafonią, zgodny z zasadami dodekafonii

dodo ˈdɔdɔ n
dodo
(ornitologia, ornitologiczny) wymarły ptak nielot z wyspy Mauritius z gatunku Raphus cucullatus;

dog dɔk n
dogue
(kynologia, kynologiczny) nazwa rasy psa;

dogmatyzm n
dogmatisme
brak krytycyzmu w stosunku do pewnych tez i poglądów, odrzucanie możliwości poddania ich weryfikacji

dogodnie adv
avantageusement bien
przynosząc korzyść
confortablement
w sposób odpowiadający czyimś potrzebom

dogodny adj
commode convenable aisé avantageux favorable
odpowiedni, właściwy, nadający się do czegoś, odpowiadający określonym potrzebom/wymaganiom

dogłębny adj
poussé
sięgający sedna

doić ˈdɔ<sup>j</sup>it͡ɕ v
traire
(zootechnika, zootechniczny) pozyskiwać mleko, wyciskając je z wymion krowy lub innego zwierzęcia hodowlanego
(potocznie, potoczny) wykorzystywać kogoś finansowo

dojarka n
trayeuse
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do mechanicznego dojenia zwierząt

dojrzałość n
maturité
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: dojrzały

dojrzały dɔjˈʒawɨ adj
mûr
o żywych organizmach: taki, który osiągnął dojrzałość; taki, który jest w pełni swego rozwoju
taki, który postępuje jak dorosły; działa rozsądnie, mądrze, jest odpowiedzialny

dojrzewanie ˌdɔjʒɛˈvãɲɛ n
adolescence
okres życia między dzieciństwem a dorosłością;

dojrzewać dɔjˈʒɛvat͡ɕ v
mûrir
osiągać pełnię rozwoju; osiągać dojrzałość, dorosłość

dojrzeć v
apercevoir
zobaczyć coś niewyraźnego
mûrir
osiągnąć dojrzałość, pełnię rozwoju lub jakości

dojść dɔjɕt͡ɕ v
arriver
poruszając się, osiągnąć pewien cel; dotrzeć idąc

dok dɔk n
dock
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) basen portowy lub pływająca konstrukcja, zapewniające utrzymanie położenia statku w stałej pozycji

dokonany ˌdɔkɔ̃ˈnãnɨ adj
parfait
(gramatyka) opisujący czynność, która się zakończyła

dokonać dɔˈkɔ̃nat͡ɕ v
accomplir achever
zrobić coś do końca, wykonać jakąś funkcję, czynność
réaliser
wykonać, stworzyć coś ważnego, istotnego dla jakiejś dziedziny

dokrętka n
contre-écrou
(technologia, technika, techniczny) nakrętka zabezpieczająca śrubę przed odkręceniem się

doktor honoris causa n
docteur honoris causa
(edukacja, edukacyjny) akademicki tytuł honorowy nadawany osobom szczególnie zasłużonym;

doktorant dɔkˈtɔrãnt n
candidat au doctorat
osoba na studiach doktoranckich, ubiegająca się o stopień naukowy doktora

doktryna dɔkˈtrɨ̃na n
doctrine
podstawowe założenia i twierdzenia jakiejś dziedziny wiedzy lub ideologii

doktrynalny adj
doctrinal
dotyczący doktryny

dokuczać dɔˈkut͡ʃat͡ɕ v
agacer importuner vexer
sprawiać przykrość, kłopoty lub ból

dokuczliwy ˌdɔkut͡ʃˈlʲivɨ adj
taquin
lubiący dokuczać

dokument dɔˈkũmɛ̃nt n
document acte
materiał w postaci papierowej potwierdzający coś;
documentaire
(potocznie, potoczny) film dokumentalny
papier document
pismo urzędowe stwierdzające tożsamość

dokąd ˈdɔkɔ̃nt pronoun
jusqu'à quand
… pytajny, służący do pytania o długość trwania jakiejś czynności
où
… pytajny, służący do pytania o miejsce, w którego kierunku odbywa się ruch
… względny, służący do łączenia zdania głównego z podrzędnym, gdy zdanie podrzędne określa miejsce, w którego kierunku odbywa się ruch

dokądś ˈdɔkɔ̃ntʲɕ pronoun
quelque part
…w wyrażeniu zastępujący kierunek dokładnie nieznany, będący jednocześnie celem

dokładnie dɔˈkwadʲɲɛ adv
exactement précisément
w sposób dokładny, precyzyjny, staranny; z dbałością o szczegóły

dokładność dɔˈkwadnɔɕt͡ɕ n
ponctualité
staranność, dbałość
précision exactitude justesse préciosité
cecha tego, co dokładne

dokładny dɔˈkwadnɨ adj
exact précis
o człowieku: robiący coś starannie
wykonany z dużą starannością

dola ˈdɔla n
part
(potocznie, potoczny) przypadająca komuś część zdobyczy, zarobku
sort destinée
(książkowy) los, czyjeś obecne położenie, stan

dolar ˈdɔlar n
dollar
(jednostka monetarna) waluta niektórych krajów świata o symbolu $;

dolaryzacja ˌdɔlarɨˈzat͡sʲja n
dollarisation
(ekonomia, ekonomiczny) wprowadzenie dolara do obrotu w innym państwie jako urzędowej waluty;

dolaryzować ˌdɔlarɨˈzɔvat͡ɕ v
dollariser
(ekonomia, ekonomiczny) wprowadzać dolara do obrotu w innym państwie jako urzędową walutę

dolewać oliwy do ognia dɔˈlɛvat͡ɕ ɔˈlʲivɨ dɔ‿ˈːɟɲa v
jeter de l'huile sur le feu mettre de l'huile sur le feu verser de l'huile sur le feu
zwiększać czyjeś niezadowolenie lub rozdrażnienie, eskalować spór i potęgować negatywne emocje

dolina dɔˈlʲĩna n
vallée vallon
(geografia, geograficzny) wklęsła, wydłużona forma terenu, znajdująca się poniżej poziomu otaczającego terenu;

dolman n
dolman
(dawniej, dawny) (krawiectwo) okrycie damskie z szerokimi rękawami
(historia, historyczny, historycznie) węgierska kurtka obszyta futrem;

dolmen ˈdɔlmɛ̃n n
dolmen
(archeologia, archeologiczny) prehistoryczna budowla megalityczna o charakterze grobowca, składająca się z głazów wkopanych pionowo w ziemię i wielkiego płaskiego bloku skalnego, który był na nich ułożony;

dolnoniemiecki n
bas allemand
(językoznawstwo, językoznawczy) język dolnoniemiecki;

dolnosaksoński adj
bas-saxon
związany z Dolną Saksonią, dotyczący Dolnej Saksonii

dolny ˈdɔlnɨ adj
bas
(geografia, geograficzny) będący bliżej ujścia rzeki

dom dɔ̃m ˈdɔmɨ n
magasin centre acceuil maison
(urzędowy) placówka społeczna, usługowa lub handlowa
maison
(heraldyka, heraldyczny) ród, rodzina, dynastia
maison domicile
pomieszczenie lub miejsce które kojarzymy z domem rodzinnym lub z ogniskiem domowym
maison ménage domicile
(architektura, architektoniczny) (urbanistyka, urbanistyczny) oddzielny budynek mieszkalny

dom akademicki ˈdɔ̃m ˌakadɛ̃ˈmʲit͡sʲci n
foyer d'étudiants
(edukacja, edukacyjny) budynek, w którym mieszkają studenci;

dom dziecka ˈdɔ̃mʲ ˈd͡ʑɛt͡ska n
orphelinat
placówka opiekuńczo-wychowawcza typu socjalizacyjnego dla dzieci i młodzieży, których potrzeby stale lub okresowo nie mogą być zaspokajane w domu rodzinnym;

dom kultury n
centre culturel
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) instytucja prowadząca działalność społeczno-kulturalną;

dom publiczny ˈdɔ̃m puˈblʲit͡ʃnɨ n
bordel maison de prostitution
dom, w którym jest uprawiana prostytucja;

domator n
casanier
osoba dużo przebywająca w domu, lubiąca życie rodzinne

domek z kart ˈdɔ̃mɛk ˈs‿kart n
château de cartes
(przenośnie, przenośnia) coś, co jest nietrwałe
budowla z kart do gry, najczęściej mająca kształt piramidki

domieszka n
additif
niewielka ilość czegoś w czymś innym, drobny składnik jakiejś całości

dominikanin ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãɲĩn n
dominicain
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek katolickiego zakonu męskiego, założonego przez św. Dominika;

dominium n
dominion
(geografia, geograficzny) (administracja) forma ustrojowa imperium brytyjskiego, pośrednia między samorządną kolonią a suwerennym państwem;

domino dɔ̃ˈmʲĩnɔ n
domino
gra towarzyska rozgrywana 28 kamieniami, z których każdy ma na swoich końcach od 0 do 6 kropek;

domniemany ˌdɔ̃mʲɲɛ̃ˈmãnɨ adj
putatif présomptif
oparty na przypuszczeniu

domofon dɔ̃ˈmɔfɔ̃n n
interphone
urządzenie elektroniczne wykorzystywane w blokach mieszkalnych do komunikacji głosowej na małe odległości bez pośrednictwa centrali;

domowej roboty dɔ̃ˈmɔvɛj rɔˈbɔtɨ adj
fait maison
wytwarzany w warunkach małego gospodarstwa lub domu

domowy dɔ̃ˈmɔvɨ adj
domestique
związany z domem, dotyczący domu

donacja n
donation
darowizna

donatyzm n
donatisme
(historia, historyczny, historycznie) (teologia, teologiczny) rygorystyczna herezja wczesnochrześcijańska rozpowszechniona w północnoafrykańskich prowincjach Imperium Rzymskiego, odmawiającą apostatom możliwości powrotu na łono wspólnoty Kościoła;

donica dɔ̃ˈɲit͡sa n
terrine
(przestarzałe, przestarzały) makutra, gliniana misa do ucierania

doniczka dɔ̃ˈɲit͡ʃka n
pot de fleurs
(ogrodnictwo, ogrodniczy) naczynie, przeważnie z terakoty, zazwyczaj z otworem w denku służące do hodowania roślin ozdobnych;

donos n
délation dénonciation
poufne zgłoszenie do władz o dokonaniu przez kogoś wykroczenia, przestępstwa albo o złamaniu obowiązujących norm

donosicielski adj
rapporteur
związany z donosicielem, donoszeniem, dotyczący donosiciela lub donoszenia

donżon ˈdɔ̃n͇ʒɔ̃n n
donjon
(architektura, architektoniczny) wieża lub baszta będąca częścią zamku, przeznaczona do obrony i zamieszkania;

doodbytniczy adj
rectal
taki, który stosuje się wkładając do odbytu

dookoła ˌdɔːˈkɔwa preposition
autour
ze wszystkich stron

dopamina n
dopamine
(fizjologia, fizjologiczny) neurohormon, ważny neuroprzekaźnik syntezowany i uwalniany przez dopaminergiczne neurony ośrodkowego układu nerwowego;

dopełniacz dɔˈpɛwʲɲat͡ʃ n
génitif
(gramatyka) drugi przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: kogo? czego?;

dopełnianie ˌdɔpɛwʲˈɲä̃ɲɛ n
accomplissement
(rzeczownik odczasownikowy) od dopełniać

dopełniać v
accomplir exécuter
czynić powinności, by coś zakończyć
s'accomplir
stawać się realnym
se compléter
uzupełniać się nawzajem, tworząc odpowiednią całość

dopełnienie ˌdɔpɛwʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
complément d'objet
(gramatyka) część zdania oznaczająca przedmiot wykonywanej czynności;
complémentaire
(matematyka, matematyczny) zbiór elementów nie należących do danego zbioru;

dopiero dɔˈpʲjɛrɔ particle
ne... que
przy określeniu czasu: o czymś, co ma wydarzyć się późno, później niż oczekiwano
seulement
zaznaczenie, że coś jest małe lub niewystarczające
à peine
dopiero co → przed chwilą, bardzo niedawno

dopisek n
annotation note
dodatkowa, krótka informacja dodana do uprzednio istniejącego tekstu
post-scriptum
dodatkowy, krótki przekaz tekstowy dołączony do listu pod tekstem głównym

dopięcie dɔˈpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɛ n
réalisation
(przenośnie, przenośnia) osiągnięcie czegoś

doprawdy particle
vraiment
podkreślająca prawdziwość
wyrażająca zdziwienie

doprowadzać ˌdɔprɔˈvad͡zat͡ɕ v
accompagner
przywodzić kogoś/coś w określone miejsce
amener
powodować jakiś stan
conduire
umożliwiać dostęp czegoś do jakiegoś miejsca

dopóty dzban wodę nosi, dopóki mu się ucho nie urwie dɔˈputɨ ˈd͡zbãn ˈvɔdɛ ˈnɔɕi dɔˈpuci‿mu‿ɕɛ ˈuxɔ ɲɛ‿ˈurvʲjɛ proverb
tant va la cruche à l'eau qu'à la fin elle se brise
każdy ma swoje granice wytrzymałości

dopływ ˈdɔpwɨf n
affluent
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka, która uchodzi do innej rzeki lub jeziora

dopływać v
affluer
płynąc, osiągać cel

dorada dɔˈrada n
daurade dorade daurade
(ichtiologia, ichtiologiczny) srebrzysta ryba morska z pasami na bokach;

doradca n
conseiller
osoba udzielająca porad

dorastać v
grandir croître
osiągać właściwy właściwy stan rozwoju
grandir devenir adulte
stawać się dorosłym; zbliżać się do pełnoletniości

dorosłość n
majorité âge adulte
cecha tego, co dorosłe

dorosły dɔˈrɔswɨ adj
adulte
o człowieku lub zwierzęciu: będący w wieku, w którym przeciętny organizm ma zdolność rozrodu, lub starszym

dorosły dɔˈrɔswɨ n
adulte majeur
dorosła (1.1) osoba

dorożka dɔˈrɔʃka n
fiacre
(transport, transportowy) lekki, rekreacyjny pojazd konny, często wynajmowany na przejażdżki;

dorsz dɔrʃ n
morue
(ichtiologia, ichtiologiczny) Gadus, drapieżna ryba morska;

doręczać v
livrer
dostarczać do kogoś i oddawać do jego rąk; przekazywać osobiście

doskonałość ˌdɔskɔ̃ˈnawɔɕt͡ɕ n
perfection
szczyt, zupełność, brak jakiejkolwiek wady, niedostatku lub możliwości ulepszenia;

doskonały ˌdɔskɔ̃ˈnawɨ adj
parfait idéal
skończony, perfekcyjny; taki, któremu nic nie brakuje, w którym już nic nie da się ulepszyć

dostarczać dɔˈstart͡ʃat͡ɕ v
livrer fournir
sprawiać, że coś będzie w jakimś miejscu, zapewniać coś

dostatecznie ˌdɔstaˈtɛt͡ʃʲɲɛ adv
suffisamment
w wystarczającym stopniu

dostatek dɔˈstatɛk n
aise
dobrobyt; bogate, wygodne życie

dostatnio adv
amplement
odznaczając się dostatkiem i zasobnością

dostawa dɔˈstava n
livraison
dostarczenie towaru np. do sklepu

dostawać dɔˈstavat͡ɕ v
atteindre recevoir
stawać się (bez własnego aktywnego udziału) posiadaczem czegoś, co wcześniej miał ktoś inny

dostojnik dɔˈstɔjɲik n
dignitaire
osoba piastująca wysokie funkcje, wpływowa

dostosowywać v
adapter accommoder
sprawiać, że coś staje się odpowiednie
s'accommoder s'adapter se conformer
zmieniać się tak, by być odpowiednim

dostęp ˈdɔstɛ̃mp n
accès abord
możliwość dotarcia do jakiegoś miejsca, zasobu lub osoby

dostępny dɔˈstɛ̃mpnɨ adj
accessible
(o miejscu) taki, do którego można dojść lub dotrzeć
łatwy do zrozumienia
accessible disponible
możliwy do zdobycia, uzyskania lub osiągnięcia

dosłownie dɔˈswɔvʲɲɛ adv
mot à mot au pied de la lettre littéral à la lettre textuel
w sposób ścisły; dokładnie tak, jak znaczą słowa

dotrzymywać v
tenir
spełniać zobowiązania

dotyczyć dɔˈtɨt͡ʃɨt͡ɕ v
concerner regarder
mieć z czymś związek, odnosić się do czegoś

dotyczący adj
concernant
mający bezpośrednie powiązanie

dotyk ˈdɔtɨk n
toucher
(fizjologia, fizjologiczny) jeden ze zmysłów umożliwiający odbiór rzeczywistości za pomocą narządów czucia powierzchniowego i głębokiego;

dotykalny adj
tangible
taki, którego można dotknąć

dotykać dɔˈtɨkat͡ɕ v
blesser
(przenośnie, przenośnia) sprawiać komuś przykrość, urażać kogoś
toucher palper
zbliżać się do czegoś do momentu zetknięcia, kontaktu fizycznego

dotąd ˈdɔtɔ̃nt pronoun
jusque-là
… wyrażający granicę czasową: aż do teraz, dotychczas

dowcip ˈdɔfʲt͡ɕip n
blague plaisanterie
coś, co zostało powiedziane lub zrobione dla rozrywki, tak, aby kogoś rozśmieszyć

dowodzić dɔˈvɔd͡ʑit͡ɕ v
prouver
przeprowadzać dowód

dowolnie dɔˈvɔlʲɲɛ adv
librement
w sposób dowolny

dowód ˈdɔvut n
carte d'identité
dokument potwierdzający przynależność (potocznie, potoczny) dowód osobisty
preuve démonstration
(matematyka, matematyczny) skończony ciąg zdań wykazujący prawdziwość twierdzenia;
preuve témoignage
przedmiot, okoliczność wykazujące coś (dowodzące czegoś)

dowód osobisty ˈdɔvut ˌɔsɔˈbʲistɨ n
carte d'identité
(administracja) dokument identyfikujący osobę oraz poświadczający jej obywatelstwo;

dowódca dɔˈvutt͡sa n
commandant
(wojskowość, wojskowy) osoba kierująca grupą wojskowych;

dowództwo n
commandement
stanowisko i władza dowódcy
quartier général
miejsce urzędowania dowódcy
état-major
zespół dowódców; dowódca wraz ze sztabem

dozorca dɔˈzɔrt͡sa n
concierge
osoba opiekująca się budynkiem mieszkalnym, utrzymująca czystość w nim i wokół niego;

dozwolony ˌdɔzvɔˈlɔ̃nɨ adj
admissible
dopuszczalny, akceptowalny, zgodny z obowiązującymi zasadami

dozymetria n
dosimétrie
(fizyka, fizyczny) dział fizyki jądrowej obejmujący zagadnienia pomiarów i obliczeń dawek promieniowania jonizującego;

dozymetryczny adj
dosimétrique
związany z dozymetrią lub dozymetrem, dotyczący dozymetrii lub dozymetru

dozór n
surveillance
sprawowanie pieczy nad kimś lub nad czymś

dołączać v
annexer
uzupełniać o coś
joindre
stawać się uczestnikiem lub elementem czego
se joindre
stawać się samemu członkiem lub częścią jakiegoś istniejącego zbioru (synonim (1.2))

doświadczenie ˌdɔɕfʲjaṭˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
expérience
ogół zdobytych wiadomości i umiejętności

dość dɔɕt͡ɕ indefiniteCardinalNumeral
assez
w pewnym stopniu; w sposób wystarczający, w miarę
tyle, ile być powinno, wystarczająco dużo

dość dɔɕt͡ɕ interjection
assez
wykrzyknienie oznaczające zakaz, stanowczą prośbę o zaprzestanie jakiegoś działania

doża n
doge
(historia, historyczny, historycznie) władca Republiki Weneckiej lub Republiki Genui;

dożylny adj
intraveineux
bezpośrednio wprowadzany do krwiobiegu przez żyłę

dożywotni ˌdɔʒɨˈvɔtʲɲi adj
viager à vie
taki, który potrwa do końca czyjegoś życia

drabina draˈbʲĩna n
échelle
drewniana lub metalowa konstrukcja z dwóch pionowych belek połączonych poziomymi szczeblami ułatwiająca wchodzenie na niewielkie wysokości, zazwyczaj do kilku metrów;

drabinka draˈbʲĩnka n
escalier
w go: sposób łapania grupy kamieni polegający na stawianiu ich przy każdym kolejnym ruchu w atari;

drag queen n
drag queen drag-queen
artysta rewiowy, kabaretowy lub estradowy w kobiecym emploi, w charakterystycznym groteskowym stylu;

dragoman draˈɡɔ̃mãn n
drogman
(przestarzałe, przestarzały) tłumacz, przewodnik i pośrednik między cudzoziemcami a mieszkańcami Bliskiego Wschodu;

dragon ˈdraɡɔ̃n n
dragon
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz lekkiej jazdy, pieszy i konny, później tylko konny
virago dragon
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) o potężnej i energicznej kobiecie, która lubi dyrygować, dowodzić innymi

drakkar n
drakkar
(historia, historyczny, historycznie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) bezpokładowy, drewniany statek wiosłowo-żaglowy budowany w VIII–XII w. w Skandynawii, zwykle zaopatrzony na dziobie w rzeźbę w formie głowy smoka;

drakońskie prawa draˈkɔ̃j̃sʲcɛ ˈprava idiom
lois draconiennes
(przenośnie, przenośnia) prawa surowe, bezwzględne, okrutne i ostre

dram drãm n
dram
(jednostka monetarna) waluta Armenii;

dramat ˈdrãmat n
drame
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jeden z trzech rodzajów literackich, obok liryki i epiki;
utwór literacki, którego akcja przedstawiona jest w formie dialogów i monologów, przeznaczony do wystawienia na scenie

dramatyczny adj
dramatique
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący dramatu jako utworu literackiego

drapacz chmur ˈdrapat͡ʃ ˈxmur n
gratte-ciel
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) bardzo wysoki budynek

drapać ˈdrapat͡ɕ v
gratter
przeciągać po czymś paznokciami lub pazurami

drapieżca n
prédateur
osoba lub kraj napadający

drapieżnictwo n
prédation
(ekologia, ekologiczny) forma zaspokajania potrzeb pokarmowych przez zjadanie ciała ofiary;

drapieżnik draˈpʲjɛʒʲɲik n
prédateur
(zoologia, zoologiczny) zwierzę, którego pokarmem są inne zwierzęta, a jego sposób odżywiania doprowadza do śmierci ofiar

drapieżność n
prédation
(ekologia, ekologiczny) cecha drapieżników

drapieżny draˈpʲjɛʒnɨ adj
féroce
(biologia, biologiczny) taki, który żywi się innymi zwierzętami
rapace
(przenośnie, przenośnia) cechami przypominający drapieżnika

drastycznie adv
extrêmement
w sposób drastyczny

drastyczny adj
radical
pełen jaskrawości, wyrazistości, czasem też - brutalności

drawidyjski adj
dravidien
związany z Drawidami, dotyczący Drawidów

drawidyjski n
dravidien
(językoznawstwo, językoznawczy) każdy z 85 języków języków należących do rodziny języków używanych w południowych Indiach, na Sri Lance i zachodnim Pakistanie;

drawit ˈdravʲit n
dravite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów;

drażetka draˈʒɛtka n
dragée
(cukiernictwo) cukierek w formie pastylki w skorupce (otoczce cukrowej)
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) rodzaj tabletki powlekanej;

drażliwość draʒˈlʲivɔɕt͡ɕ n
irritabilité
cecha tego, kto jest drażliwy, kogo łatwo rozdrażnić

drażnić ˈdraʒʲɲit͡ɕ v
irriter
irytować, denerwować kogoś; działać komuś na nerwy
podrażniać, wywoływać podrażnienie (np. skóry)

drejdel n
toupie de Hanoucca
(żydowski) czworoboczny bączek do uprawiania tradycyjnej gry hazardowej na słodycze w święto Chanuka;

drenaż mózgów n
exode des compétences fuite des cerveaux
(socjologia, socjologiczny) (ekonomia, ekonomiczny) ujemny bilans przepływu osób wysoko wykształconych; zjawisko podejmowania pracy w krajach lepiej uprzemysłowionych przez osoby wysoko wykształcone;

dres drɛs n
survêtement
(krawiectwo) (sport, sportowy) wygodny strój treningowy (komplet góra i dół) noszony najczęściej przez sportowców

dress code n
code vestimentaire dress code
zbiór zasad dotyczących ubioru w określonej sytuacji, grupie zawodowej, firmie;

dressing ˈdrɛsʲĩŋk n
sauce froide sauce salade
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zimny sos do sałatek i surówek, zwykle na bazie oliwy

dreszcz drɛʃt͡ʃ n
frisson
(fizjologia, fizjologiczny) odczucie zimna wraz z drżeniem ciała wywołane silną emocją lub chorobą;

drewniany drɛvʲˈɲãnɨ adj
de bois en bois
wykonany z drewna

drewno ˈdrɛvnɔ n
bois
materiał uzyskiwany z gałęzi i pni drzew używany w budownictwie, stolarstwie, bednarstwie itp. do wytwarzania różnych przedmiotów oraz jako opał;
(botanika, botaniczny) tkanka roślinna zbudowana głównie z martwych komórek, przewodząca wodę i sole mineralne z korzeni do liści oraz stanowiąca szkielet podtrzymujący roślinę;
(rzeczownik) zbiorowy kawałki drewna (1.2)

drezyna drɛˈzɨ̃na n
draisine
(kolejnictwo) mały pojazd kolejowy, wykorzystywany głównie przy pracach torowych;

drobiarski adj
avicole
związany z drobiarstwem lub drobiarzami

drobiarz n
aviculteur
hodowca drobiu

drobiazg ˈdrɔbʲjask n
babiole
coś o niewielkim znaczeniu

drobiazgowo adv
méticuleusement minutieusement
szczegółowo, dokładnie, w sposób drobiazgowy

drobiazgowy adj
tatillon
przesadnie dokładny, skrupulatny

drobne ˈdrɔbnɛ n
monnaie
(potocznie, potoczny) pieniądze o niewielkim nominale, monety

drobnokwiatowy adj
à petites fleurs
taki, który posiada drobne kwiaty

drobnomieszczaństwo n
petite bourgeoisie petite-bourgeoisie
(socjologia, socjologiczny) mieszczanie nie posiadający dużego majątku;

drobny ˈdrɔbnɨ adj
fin menu
taki, którego budowa jest delikatna, słabo rozwinięta; taki, który ma niewielkie rozmiary, objętość

droga ˈdrɔɡa n
chemin route voie chaussée
każdy wytyczony lub przyjęty pas terenu przeznaczony do ruchu pojazdów i ludzi, także zwierząt;

droga ekspresowa ˈdrɔɡa ˌɛksprɛˈsɔva n
voie express voie rapide
droga dwu- lub jednojezdniowa przeznaczona do szybkiej jazdy, o ograniczonej dostępności;

droga krzyżowa ˈdrɔɡa kʃɨˈʒɔva n
chemin de croix chemin de la Croix
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: rodzaj nabożeństwa wielkopostnego;

drogeria n
droguerie
(handel, handlowy) sklep prowadzący sprzedaż kosmetyków, prostych środków leczniczych i sanitarnych oraz produktów chemicznych do użytku domowego;

drogi ˈdrɔɟi adj
cher
bliski uczuciowo
cher coûteux
posiadający wysoką cenę

drogowy drɔˈɡɔvɨ adj
routier
dotyczący drogi

dromader drɔ̃ˈmadɛr n
dromadaire
(zoologia, zoologiczny) wielbłąd jednogarbny;

dron drɔ̃n n
drone
bezzałogowy aparat latający do zastosowań cywilnych lub militarnych

drop drɔp n
outarde barbue grande outarde
(ornitologia, ornitologiczny) Otis tarda, rzadki, chroniony, osiadły ptak europejski, najcięższy z latających;

drożdże ˈdrɔʒd͡ʒɛ n
levure
(mikologia, mikologiczny) Saccharomyces, rodzaj jednokomórkowych grzybów, które bez tlenu, na podłożu zawierającym cukier, wywołują fermentację alkoholową;
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa z drożdży (1.1) wykorzystywana m.in. w piekarnictwie, piwowarstwie i gorzelnictwie

drożdżówka drɔʒˈd͡ʒufka n
brioche
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) małe, słodkie pieczywo drożdżowe;

druga młodość n
seconde jeunesse
czucie się znów młodym, przeżywanie młodości na nowo będąc starszym

druga połówka n
moitié
(przenośnie, przenośnia) czyjś partner (partnerka), mąż (żona)

druga strona medalu ˈdruɡa ˈstrɔ̃na mɛˈdalu idiom
l'autre côté de la médaille
inny (zwykle negatywny) aspekt danej sprawy, kwestii

druga wojna światowa ˈdruɡa ˈvɔjna ɕfʲjaˈtɔva pn
Seconde Guerre mondiale
(historia, historyczny, historycznie) konflikt zbrojny w latach 1939-1945;

drugi ˈdruɟi adj
deuxième second
zajmujący ostatnie miejsce w dwuelementowym zbiorze o określonej kolejności elementów

drugorzędny adj
secondaire accessoire
mniej ważny, niższej kategorii

druid ˈdru<sup>j</sup>it n
druide
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) starożytny kapłan celtycki;

druk druk n
impression
(drukarstwo, drukarski) proces drukowania

drukarka druˈkarka n
imprimante
urządzenie służące do drukowania;

drukarnia druˈkarʲɲa n
imprimerie
zakład zajmujący się produkcją druków; miejsce, w którym się drukuje

drukować druˈkɔvat͡ɕ v
imprimer
robić odbitki na prasie drukarskiej albo drukarce
dawać coś do druku, publikować
umieszczać na tkaninie wzór przez barwienie, wytłaczanie, odciskanie

drumla ˈdrũmla n
guimbarde
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) metalowy instrument wydający dźwięki dzięki wzbudzaniu drgań umieszczonej w ustach sprężystej blaszki;

drut drut n
aiguille
(rękodzieło, rękodzielniczy) przyrząd do robótek ręcznych;
fil fil de fer
(technologia, technika, techniczny) długi, cienki i elastyczny element metalowy;

drut kolczasty ˈdrut kɔlˈt͡ʃastɨ n
fil de fer barbelé
materiał na ogrodzenia i zasieki w formie skręconych stalowych drutów z wystającymi ostrymi cierniami;

drużyna druˈʒɨ̃na n
équipe
zorganizowana grupa stworzona do wypełniania określonego obowiązku, wykonywania określonego zadania

dryblować drɨˈblɔvat͡ɕ v
dribbler
(sport, sportowy) poruszać się w sposób mający na celu zmylenie i ominięcie przeciwnika

drylować drɨˈlɔvat͡ɕ v
dénoyauter
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pozbawiać owoce pestek

drylownica ˌdrɨlɔvʲˈɲit͡sa n
dénoyauteur
urządzenie do mechanicznego usuwania pestek z owoców

drzazga ˈḍʒazɡa n
écharde esquille
niewielki, ostry odłamek jakiegoś materiału (drewna, metalu, szkła itp.)

drzemka ˈḍʒɛ̃mka n
somme
krótki sen, przespanie się

drzewce ˈḍʒɛft͡sɛ n
espar
belka, będąca częścią omasztowania;

drzewkowaty adj
fruticuleux
przypominający drzewko, mający postać drzewka

drzewny adj
bois
(botanika, botaniczny) dotyczący drzewa czy drzew

drzewo ˈḍʒɛvɔ n
arbre
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) wieloletnia roślina składająca się z pnia i korony;
(matematyka, matematyczny) graf acykliczny i spójny, przypominający wyglądem odwrócone do góry nogami drzewo (1.1);
(informatyka, informatyczny) struktura danych reprezentująca drzewo (1.2);

drzewo arganowe ˈḍʒɛvɔ ˌarɡãˈnɔvɛ n
arganier
(botanika, botaniczny) Argania spinosa, (zobacz) argania żelazna

drzewo iglaste ˈḍʒɛvɔ iɡˈlastɛ n
conifère
(botanika, botaniczny) drzewo, którego liście mają formę igieł

drzeworyt n
xylographie
(sztuka) technika graficzna druku wypukłego posługująca się drewnianymi płytkami do wykonywania odbitek;

drzwi ḍʒvʲi n
porte huis
ruchome zakrycie otworu w ścianie umożliwiającego przejście; sam taki otwór
porte portière
zakrycie na podobieństwo drzwi (1.1) każdego otworu, przez który można wejść lub coś wkładać

drób drup n
volaille
(zootechnika, zootechniczny) ptactwo hodowlane (kury, gęsi, indyki, kaczki itp.)

drżeć drʒɛt͡ɕ v
trembler tressaillir
trząść się, drgać, dygotać

dualistyczny adj
dualiste
dwoisty, o dwóch aspektach

dualizm n
dualisme
(filozofia, filozoficzny) nurt w filozofii uznający za postawę bytu dwie odrębne substancje
dwoistość, istnienie obok siebie dwóch oddzielnych nurtów, zjawisk itd.

dubbing ˈdabʲĩŋk n
doublage
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) dialogi przetłumaczone z obcego języka, przygotowane w postprodukcji i zastępujące oryginalną ścieżkę dialogową w filmie, serialu lub grze komputerowej;

dubeltówka ˌdubɛlˈtufka n
fusil de chasse
(łowiectwo, łowiecki) popularna, gładkolufowa, śrutowa broń myśliwska o dwóch równoległych – w pionie lub poziomie – lufach;

dublet n
doublet
(językoznawstwo, językoznawczy) jedno z dwóch lub kilku słów w języku, które ostatecznie współdzieli z nimi etymologię, lecz dotarło do tego języka inną drogą
drugi albo kolejny identyczny egzemplarz czegoś

dubliński duˈblʲĩj̃sʲci adj
dublinois
odnoszący się do miasta Dublin

dubn dupn̥ n
dubnium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Db i liczbie atomowej 105;

duch dux n
esprit
umysł, myśli ludzkie
fantôme
niematerialna postać, często obdarzona nienaturalną siłą lub zdolnościami;
âme
dusza ludzka

duchowny duˈxɔvnɨ n
clerc
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba sprawująca posługę duchową, religijną
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w katolicyzmie: osoba po święceniach kapłańskich

duchowo duˈxɔvɔ adv
spirituellement
w sposób duchowy, dotyczący duchowości

duchowość duˈxɔvɔɕt͡ɕ n
spiritualité
to, co duchowe, co odnosi się do życia wewnętrznego człowieka

duchowy duˈxɔvɨ adj
spirituel
odnoszący się do sfery ducha i duchowości

dudek ˈdudɛk n
huppe huppe fasciée
(ornitologia, ornitologiczny) Upupa epops, średni ptak wędrowny o upierzeniu w kolorach pomarańczowym, czarnym i białym, z czubem na głowie;

dudy ˈdudɨ n
cornemuse
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy instrument muzyczny z grupy aerofonów stroikowych;

dudziarz ˈdud͡ʑaʃ n
cornemuseur
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba grająca na dudach

dukat ˈdukat n
ducat
(historia, historyczny, historycznie) złota moneta używana w Europie od XIII do XIX w.;

dumnie adv
fièrement
w sposób dumny

dumny ˈdũmnɨ adj
fier altier
pewny siebie, mający poczucie własnej godności

dunajski dũˈnajsʲci adj
danubien
związany z rzeką Dunaj

dunkierczyk dũŋʲˈcɛrt͡ʃɨk n
Dunkerquois
mieszkaniec Dunkierki

dunkierka dũŋʲˈcɛrka n
Dunkerquoise
mieszkanka Dunkierki

dunkierski dũŋʲˈcɛrsʲci adj
dunkerquois
dotyczący Dunkierki, związany z Dunkierką

duola duˈ<sup>w</sup>ɔla n
duolet
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) figura rytmiczna, w której nuta z kropką dzieli się na dwie równe części;

duopol n
duopole
(ekonomia, ekonomiczny) występowanie na rynku tylko dwóch konkurujących na tym samym polu podmiotów gospodarczych;

dupa ˈdupa n
cul
(wulgarnie, wulgaryzm) pośladki lub odbyt

dupek ˈdupɛk n
con conne trou du balle trou du cul tru-du cul
(grubiański, grubiańsko) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba lekceważona i pogardzana z racji swej niezaradności, głupoty i naiwności

dupiasty adj
fessu
(wulgarnie, wulgaryzm) o wydatnych pośladkach

duplikacja n
duplication
(genetyka) aberracja chromosomowa polegająca na podwojeniu fragmentu chromosomu;
dwukrotne zwiększenie ilości czegoś

dupojebak ˌdupɔˈjɛbak n
enculeur
(wulgarnie, wulgaryzm) aktywny homoseksualista, pederasta

dur dur n
typhus
(medycyna, medyczny) ostra choroba zakaźna;

dureń ˈdurɛ̃ɲ n
imbécile bête
(potocznie, potoczny) człowiek mało inteligentny
Dourak
rodzaj niehazardowej gry karcianej;

durny ˈdurnɨ adj
bébete tourte
(grubiański, grubiańsko) mało inteligentny, głupi; naiwny, mało rozsądny

dusiciel n
étrangleur
(kryminologia, kryminologiczny) morderca duszący swoją ofiarę

dusić ˈduɕit͡ɕ v
braiser
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gotować pod przykryciem, w niewielkiej ilości tłuszczu lub wody
étrangler
tamować oddychanie, zaciskając gardło lub usta i nos
(przenośnie, przenośnia) o uczuciach tłumić, powstrzymywać

dusza ˈduʃa n
âme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niematerialny byt opuszczający człowieka (w niektórych religiach także zwierzę) w chwili śmierci;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w instrumentach smyczkowych patyczek łączący górną i dolną płytę pudła rezonansowego;
(przenośnie, przenośnia) człowiek, osoba

duszność n
air suffocant odeur de renfermé
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest duszne
dyspnée détresse respiratoire
(medycyna, medyczny) subiektywne poczucie ograniczenia oddechu;

duszpasterski adj
pastoral
związany z duszpasterstwem

dutka ˈdutka n
tord-nez
drewniany przyrząd zakładany na wargę konia, służący jego poskromieniu

duński ˈdũj̃sʲci adj
danois
odnoszący się do Danii lub Duńczyków

duński ˈdũj̃sʲci n
danois
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Danii;

duża litera ˈduʒa lʲiˈtɛra n
majuscule
(językoznawstwo, językoznawczy) litera pisana tak, jak na początku zdania albo nazwiska

dużo ˈduʒɔ indefiniteCardinalNumeral
beaucoup bien
w wielkiej ilości

duży ˈduʒɨ adj
grand gros
taki, którego rozmiar jest ponadprzeciętny
grand élève
taki, którego ilość, natężenie, skala lub inna domyślna cecha jest znaczna w porównaniu z obiektami tego samego rodzaju

duży ekran ˈduʒɨ ˈɛkrãn n
grand écran
(przenośnie, przenośnia) kino

dwa dva ordinalAdjective
deux
liczba 2

dwadzieścia dvaˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕa cardinalNumeral
vingt
liczba 20

dwanaście dvãˈnaɕt͡ɕɛ cardinalNumeral
douze
liczba 12

dwoinka zapalenia płuc dvɔˈ<sup>j</sup>ĩnka ˌzapaˈlɛ̃ɲa ˈpwut͡s n
pneumocoque
(medycyna, medyczny) bakteria będąca jedną z przyczyn zachorowań na zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i zapalenie płuc;

dwoistość n
dualité
składanie się z dwóch części, aspektów

dworzanin n
courtisan
(historia, historyczny, historycznie) osoba będąca członkiem świty arystokraty, należąca do dworu;

dworzec ˈdvɔʒɛt͡s n
gare
miejsce przyjazdu, odjazdu i postoju autobusów lub pociągów wraz z budynkiem przystosowanym do obsługi pasażerów (kasami, poczekalnią, punktami gastronomicznymi itp.);

dworzec autobusowy n
gare routière
(transport, transportowy) miejsce odprawy pasażerów autobusów

dwu- dvu prefix
bi-
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających dwukrotne wystąpienie czegoś

dwubarwny dvuˈbarvnɨ adj
bicolore
(książkowy) składający się z dwóch kolorów

dwubiegunowy ˌdvubʲjɛɡũˈnɔvɨ adj
bipolaire
taki, który ma dwa bieguny

dwudziestościan n
icosaèdre
(geometria) wielościan o dwudziestu ścianach

dwudziesty dvuˈd͡ʑɛstɨ adj
vingtième
od 20

dwugłowy dvuˈɡwɔvɨ adj
bicéphale
mający dwie głowy

dwujęzyczność n
bilinguisme
(językoznawstwo, językoznawczy) posługiwanie się dwoma językami

dwujęzyczny ˌdvujɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ adj
bilingue
o człowieku: mówiący w dwóch językach
napisany w dwóch językach
zamieszkany przez ludność, która posługuje się dwoma językami

dwukolorowy ˌdvukɔlɔˈrɔvɨ adj
bicolore
taki, który ma dwa kolory

dwukropek dvuˈkrɔpɛk n
deux-points deux points
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny używany przed zapisem np. cytatu lub wyliczaniem pojęć

dwumiejscowy ˌdvũmʲjɛ̇jˈst͡sɔvɨ adj
biplace
mający dwa miejsca, przeznaczony dla dwóch osób

dwunastnica ˌdvũnaˈstʲɲit͡sa n
duodénum
(anatomia, anatomiczny) początkowy odcinek jelita cienkiego;

dwunastokąt n
dodécagone
(geometria) wielokąt o dwunastu bokach

dwunasty dvũˈnastɨ adj
douzième
od 12

dwuoczny adj
binoculaire
pozwalający na obserwowanie dwojgiem oczu

dwuosobowy ˌdvu<sup>w</sup>ɔsɔˈbɔvɨ adj
biplace
przeznaczony dla dwóch osób, mający dwa miejsca

dwupłat ˈdvupwat n
biplan
(lotnictwo, lotniczy) samolot o dwóch płatach nośnych;

dwupłatowy adj
biplan
(lotnictwo, lotniczy) mający dwa płaty, złożony z dwóch płatów nośnych, z dwóch skrzydeł

dwurzędowy ˌdvuʒɛ̃nˈdɔvɨ adj
birème à deux rang
składający się z dwóch rzędów lub mający dwa rzędy czegoś
croisé
(o ubraniu) mający dwa rzędy guzików

dwusieczna dvuˈɕɛt͡ʃna n
bissectrice
(matematyka, matematyczny) linia prosta dzieląca kąt na połowy;

dwusilnikowy ˌdvuɕilʲɲiˈkɔvɨ adj
bimoteur
(technologia, technika, techniczny) wyposażony w dwa silniki, posiadający dwa silniki

dwusylabowy ˌdvusɨlaˈbɔvɨ adj
bisyllabique
(językoznawstwo, językoznawczy) składający się z dwóch sylab

dwutlenek n
bioxyde dioxyde
(chemia, chemiczny) związek chemiczny złożony z jednego atomu danego pierwiastka połączonego z dwoma atomami tlenu

dwutlenek węgla dvuˈtlɛ̃nɛɡ ˈvɛ̃ŋɡla n
dioxyde de carbone
(chemia, chemiczny) CO2, związek nieorganiczny, bezbarwny, bezwonny i niepalny gaz, produkt spalania i oddychania, wykorzystywany przez rośliny w procesie fotosyntezy;

dwutygodnik ˌdvutɨˈɡɔdʲɲik n
bimensuel quinzomadaire
czasopismo wychodzące regularnie co dwa tygodnie

dwuwargowy adj
bilabial
(językoznawstwo, językoznawczy) wymawiany z użyciem dwóch warg

dwuzębny dvuˈzɛ̃mbnɨ adj
bidenté
(książkowy) o przedmiotach mający dwa zęby (ostrza)

dwór dvur n
cour
siedziba władcy
otoczenie władcy, ludzie przebywający stale lub często na dworze (1.1)
manoir
(architektura, architektoniczny) duży dom mieszkalny, siedziba dawnego ziemiaństwa

dybuk ˈdɨbuk n
dibbouk dybbouk
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (ezoteryka) w mistycyzmie i folklorze żydowskim dusza zmarłego, która zawładnęła ciałem żywej osoby; zły duch, który wstępuje w żywego człowieka i nadaje mu obcą osobowość;

dychotomia ˌdɨxɔˈtɔ̃mʲja n
dichotomie
(filozofia, filozoficzny) podział pewnej klasy na dwie, zwykle przeciwstawne, grupy elementów lub zestawienie par przeciwstawnych pojęć
para przeciwstawnych pojęć lub dwie części pewnej klasy przedmiotów

dydaktyczny ˌdɨdakˈtɨt͡ʃnɨ adj
didactique
związany z dydaktyką

dydaktyzm n
didactisme
(książkowy) zespół cech stanowiący o walorach wychowawczych i edukacyjnych

dyftong ˈdɨftɔ̃ŋk n
diphtongue
(językoznawstwo, językoznawczy) dźwięk samogłoskowy o zmiennym przebiegu artykulacji, będący złożeniem samogłoski i półsamogłoski; przez użytkowników języka postrzegany jako złożenie dwóch samogłosek;

dygnitarz dɨɟˈɲitaʃ n
dignitaire
ktoś piastujący wysoki urząd

dykcja ˈdɨkt͡sʲja n
diction
sposób wymawiania wyrazów i zdań

dyktando n
dictée
(edukacja, edukacyjny) ćwiczenie ortograficzne polegające na zapisywaniu dyktowanej treści

dyktator dɨkˈtatɔr n
dictateur
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przywódca kraju, który sprawuje wyłączną, nieograniczoną i nadzwyczajną władzę
(historia, historyczny, historycznie) urzędnik nadzwyczajny w republice rzymskiej, któremu przyznawano czasową władzę absolutną dla zapobieżenia kryzysowi;

dyktatura n
dictature
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma sprawowania absolutnej i nieograniczonej władzy przez jedną osobę lub grupę osób;

dyletancki ˌdɨlɛˈtãnt͡sʲci adj
dilettante dilettantesque
właściwy dyletantowi i dyletantyzmowi / dyletanctwu

dyliżans dɨˈlʲiʒãw̃s n
diligence
czterokołowy, kryty pojazd konny przewozowy;

dym dɨ̃m n
fumée
produkty spalania zawieszone w powietrzu

dymek ˈdɨ̃mɛk n
bulle phylactère
(potocznie, potoczny) w komiksach, ilustrowanych historyjkach: miejsce, w którym zamieszczona jest wypowiedź bohatera, a także: treść tejże wypowiedzi

dymić ˈdɨ̃mʲit͡ɕ v
fumer
wydzielać dym

dynamicznie adv
dynamiquement
w sposób dynamiczny

dynamiczność ˌdɨ̃nãˈmʲit͡ʃnɔɕt͡ɕ n
dynamisme
cecha tego, co dynamiczne

dynamika dɨ̃ˈnãmʲika n
dynamique
(fizyka, fizyczny) dział mechaniki zajmujący się ruchem ciał materialnych pod działaniem sił;

dynamit dɨ̃ˈnãmʲit n
dynamite
materiał wybuchowy otrzymywany z mieszanki nitrogliceryny i ziemi okrzemkowej;

dynastia dɨ̃ˈnastʲja n
dynastie
ród panujący sprawujący dziedziczną władzę w monarchii
(przenośnie, przenośnia) rodzina w której z rodzica na dziecko przekazywane jest stanowisko w rodzinnym przedsiębiorstwie

dynastyczny adj
dynastique
związany z dynastią, dotyczący dynastii

dynia ˈdɨ̃ɲa n
courge citrouille potiron
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) duży, najczęściej żółty lub pomarańczowy owoc dyni (1.1)
(botanika, botaniczny) Cucurbita, roślina z rodziny dyniowatych;

dynks dɨ̃ŋks n
truc
(regionalizm, regionalny) przedmiot o nazwie, której mówiący nie potrafi określić

dyplom ˈdɨplɔ̃m n
diplôme
dokument stwierdzający czyjś tytuł naukowy bądź zawodowy

dyplomacja n
diplomatie
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sposób prowadzenia polityki międzynarodowej środkami pokojowymi

dyplomata ˌdɨplɔ̃ˈmata n
diplomate
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalny przedstawiciel państwa wobec innego państwa

dyplomatycznie adv
diplomatiquement
w myśl zasad dyplomacji, zgodnie z dyplomacją

dyplomatyczny ˌdɨplɔ̃maˈtɨt͡ʃnɨ adj
diplomatique
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z dyplomacją lub dyplomatą

dyrektor dɨˈrɛktɔr n
principal directeur proviseur chef
osoba zarządzająca jakąś instytucją

dyrektorka ˌdɨrɛkˈtɔrka n
directrice
forma żeńska od: dyrektor

dyrygent dɨˈrɨɡɛ̃nt n
chef d'orchestre
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) człowiek, który kieruje wykonaniem utworu przez zespół muzyczny;

dyschromia dɨsˈxrɔ̃mʲja n
dyschromie
(medycyna, medyczny) zaburzenie pigmentacji skóry

dyscyplina ˌdɨst͡sɨˈplʲĩna n
discipline
rygorystyczne zasady postępowania

dysfagia n
dysphagie
(medycyna, medyczny) zaburzenie połykania;

dysforia dɨsˈfɔrʲja n
dysphorie
(psychologia, psychologiczny) zły nastrój występujący w zaburzeniach psychicznych, samopoczucie nacechowane drażliwością, skłonnością do agresji i czynów impulsywnych;

dysforyczny adj
dysphorique
związany z dysforią, dotyczący dysforii

dysfunkcyjny adj
dysfonctionnel
charakteryzujący się dysfunkcją, nieprzystosowany do pełnienia określonych funkcji lub pełniący je nieprawidłowo

dysgrafia dɨzˈɡrafʲja n
dysgraphie
częściowa lub całkowita utrata umiejętności pisania;

dyshonor n
déshonneur
(książkowy) ujma dla honoru

dysk dɨsk n
disque
(informatyka, informatyczny) każdy nośnik danych w kształcie dysku (1.1)
(sport, sportowy) przyrząd sportowy do rzucania na odległość w kształcie płaskiego, cienkiego koła;
(anatomia, anatomiczny) część kręgosłupa łącząca dwa kręgi;
każdy przedmiot w kształcie dysku (1.1)
płyta kompaktowa

dysk twardy ˈdɨsk ˈtfardɨ n
disque dur
(informatyka, informatyczny) urządzenie będące jednym z rodzajów magnetycznego nośnika umożliwiającego przechowywanie danych;

dyskietka dɨsʲˈcɛtka n
disquette
(informatyka, informatyczny) przenośny nośnik magnetyczny o niewielkiej pojemności, umożliwiający zarówno odczyt jak i zapis danych;

dyskografia n
discographie
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zbiór nagrań muzycznych danego artysty; dorobek płytowy wykonawcy

dyskoteka ˌdɨskɔˈtɛka n
discothèque
lokal, w którym się odbywają dyskoteki (1.1);
(przestarzałe, przestarzały) płytoteka
zabawa młodzieżowa, na której się tańczy przy muzyce

dyskrazyt n
dyscrasite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy antymonków, antymonek srebra, srebrzystobiały, metaliczny minerał;

dyskredytacja n
discréditation
(książkowy) ośmieszenie kogoś, podważenie jego autorytetu

dyskryminacja ˌdɨskrɨ̃mʲĩˈnat͡sʲja n
discrimination
ograniczanie przywilejów, praw, a nawet prześladowanie części społeczności, zwykle na tle rasowym, etnicznym, religijnym lub kulturowym

dyskryminować v
discriminer
prześladować poszczególne osoby lub grupy lub ograniczać ich prawa ze względu na rasę, narodowość, wyznanie, płeć itp.

dyskusja dɨsˈkusʲja n
discussion
jeden ze sposobów wymiany poglądów praktykowany przez dwoje lub więcej osób zainteresowanych danym tematem lub zjawiskiem;

dyskutować ˌdɨskuˈtɔvat͡ɕ v
discuter
prowadzić dyskusję

dyskwalifikacja n
disqualification
(sport, sportowy) pozbawienie kogoś prawa udziału w dalszych etapach rywalizacji ze względu na naruszenie zasad

dyslalia dɨsˈlalʲja n
dyslalie
(medycyna, medyczny) ogólne określenie wad wymowy

dysleksja dɨsˈlɛksʲja n
dyslexie
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (edukacja, edukacyjny) specyficzne trudności w nauce czytania i pisania;

dysmorfofobia n
dysmorphophobie
(psychologia, psychologiczny) chorobliwe, lękowe przekonanie o własnej szpetocie;

dyspareunia n
dyspareunie
(medycyna, medyczny) (seksuologia, seksuologiczny) dysfunkcja seksualna polegająca na odczuwaniu bólu podczas stosunku płciowego;

dyspensa dɨsˈpɛ̃w̃sa n
dispensation
(kościelny) zwolnienie od przepisów prawa kościelnego;

dysplazja n
dysplasie
(medycyna, medyczny) nieprawidłowość budowy tkanki, narządu lub organizmu polegająca na niewłaściwych proporcjach ich części;

dyspozycyjny ˌdɨspɔzɨˈt͡sɨjnɨ adj
disponible
taki, którym można swobodnie dysponować, rozporządzalny

dysproz ˈdɨsprɔs n
dysprosium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Dy i liczbie atomowej 66;

dysputa dɨsˈputa n
dispute polémique disputation
dyskusja na poważny temat

dystans ˈdɨstãw̃s n
distance
odległość np. między dwoma punktami, przedmiotami, miejscowościami

dystocja barkowa n
dystocie des épaules
(medycyna, medyczny) komplikacja położnicza, w której po wyłonieniu się główki płodu dalszy poród jest utrudniony poprzez zahaczenie się barku płodu za łuk łonowy;

dystopia dɨsˈtɔpʲja n
dystopie
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (sztuka) utwór fabularny z dziedziny literatury fantastyczno-naukowej, przedstawiający czarną wizję przyszłości;
wizja rzeczywistości przedstawiona w dystopii (1.1)

dystopijny adj
dystopique
związany z dystopią, dotyczący dystopii

dystrofia n
dystrophie
(medycyna, medyczny) zaburzenia w odżywianiu tkanki, narządu lub całego organizmu prowadzące do zmian zwyrodnieniowych;

dystroficzny adj
dystrophique
dotyczący dystrofii

dystrykt ˈdɨstrɨkt n
arrondissement
(administracja) nazwa okręgu administracyjnego bądź sądowego w kraju lub mieście

dystymia n
dysthymie
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) typ depresji charakteryzujący się przewlekłym (trwającym minimum 2 lata lub dłużej) obniżeniem nastroju o przebiegu łagodniejszym niż w przypadku depresji endogennej;

dystyngowany ˌdɨstɨ̃ŋɡɔˈvãnɨ adj
distingué
taki, który charakteryzuje się wytwornością, elegancją

dysuria n
dysurie
(medycyna, medyczny) bolesne oddawanie moczu;

dysydent dɨˈsɨdɛ̃nt n
dissident
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba występująca przeciwko władzy i z tego powodu represjonowana;
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odstępca od dogmatów kościelnych, w dawnej Polsce ktoś wyznający religię chrześcijańską inną niż katolicyzm, szczególnie protestant;
osoba, która odsunęła się od grupy, do której należała

dysza ˈdɨʃa n
tuyère
(technologia, technika, techniczny) część przewodu, w której zwiększa się energia kinetyczna płynu

dytyramb n
dithyrambe
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) oda albo pieśń pochwalna o charakterze patetycznym, wzniosłym, niekiedy tragicznym, wywodząca się ze starożytnej Grecji;

dywagacja ˌdɨvaˈɡat͡sʲja n
divagation
rozwlekłe rozważanie nie na temat

dywan ˈdɨvãn n
tapis
gruba, wzorzysta tkanina, przeznaczona do przykrycia podłogi;

dywanik dɨˈvãɲik n
carpette
mały kawałek dywanu, najczęściej do położenia w łazience lub obok łóżka

dywersyfikacja ˌdɨvɛrsɨfʲiˈkat͡sʲja n
diversification
różnicowanie asortymentu produkcji lub usług w celu zmniejszenia ryzyka w prowadzeniu działalności gospodarczej;

dyzenteria n
dysenterie
(medycyna, medyczny) ostra choroba zakaźna jelit, (zobacz) czerwonka

dyżur ˈdɨʒur n
service
pełnienie obowiązków społecznych lub zawodowych w przedziale czasu, na określonych warunkach

dzban d͡zbãn n
cruche
naczynie użytkowe lub dekoracyjne zwykle zwężone u góry, często z jednym uchem;

dzeta ˈd͡zɛta n
zêta dzêta
nazwa szóstej litery alfabetu greckiego, ζ;

dziadek ˈd͡ʑadɛk n
grand-père papy
ojciec ojca
ojciec matki

dziadek do orzechów ˈd͡ʑadɛɡ ˌdɔ‿ːˈʒɛxuf n
casse-noix
ręczne narzędzie kuchenne, służące do rozłupywania skorup orzechów;

dziadunio n
papi pépé
(potocznie, potoczny) (pieszczotliwie, pieszczotliwy) o dziadku

dziarski ˈd͡ʑarsʲci adj
gaillard rude
(książkowy) pełen życia, energii, temperamentu

dziać d͡ʑät͡ɕ v
se passer
odbywać się, mieć miejsce, zdarzać się

dział d͡ʑaw n
rayon
część wystawy, sklepu poświęcona określonym zagadnieniom
rubrique
część czasopisma poświęcona określonym zagadnieniom
section
dziedzina, np. nauki, gospodarki itp.
service
część instytucji

działalność d͡ʑaˈwalnɔɕt͡ɕ n
activité
zorganizowany zespół działań, aktywności podjętych w określonym celu i mających jasno określony zakres

działanie d͡ʑaˈwãɲɛ n
actions
(matematyka, matematyczny) funkcja, na ogół dwuargumentowa i tradycyjnie oznaczana określonym symbolem pomiędzy jej argumentami;
opération
zespół ruchów i czynności zmierzających do czegoś, wykonywanie czynności w określonym celu, aktywne dążenie do zmiany czegoś

działać ˈd͡ʑawat͡ɕ v
agir
być sprawnym, funkcjonować
fonctionner marcher aller
aktywnie uczestniczyć, pracować
produire l´effet
wywoływać określony efekt (o leku)

działka ˈd͡ʑawka n
terrain
wyznaczony obszar ziemi przeznaczony pod zabudowę lub uprawę

działo ˈd͡ʑawɔ n
canon
(wojskowość, wojskowy) broń palna dużego kalibru miotająca pociski na znaczne odległości;

dziczyzna d͡ʑiˈt͡ʃɨzna n
gibier venaison
(spożywczy) mięso z ubitej zwierzyny łownej

dzida n
lance
(wojskowość, wojskowy) dawna broń, lekka włócznia złożona z długiego drzewca zakończonego strzałkowatym ostrzem

dzidziuś ˈd͡ʑid͡ʑüɕ n
bébé
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) małe dziecko

dziecinada ˌd͡ʑɛ̇t͡ɕĩˈnada n
enfantillage
(potocznie, potoczny) zachowanie niepoważne, dziecinny postępek

dzieciobójca ˌd͡ʑɛ̇t͡ɕɔˈbujt͡sa n
infanticide
(książkowy) zabójca dziecka lub dzieci

dzieciobójczy adj
infanticide
(geografia, geograficzny) związany z dzieciobójstwem, dotyczący dzieciobójstwa

dzieciobójczyni ˌd͡ʑɛ̇t͡ɕɔbujˈt͡ʃɨ̃ɲi n
infanticide
kobieta, która zabiła własne dziecko

dzieciobójstwo ˌd͡ʑɛ̇t͡ɕɔˈbujstfɔ n
infanticide
(książkowy) zabójstwo dziecka, najczęściej własnego;

dziecięcy d͡ʑɛ̇ˈt͡ɕɛ̃nt͡sɨ adj
enfantin
związany z dziećmi, dotyczący dzieci

dzieciństwo d͡ʑɛ̇ˈt͡ɕĩj̃stfɔ n
enfance
okres rozwoju w życiu człowieka poprzedzający dojrzewanie i okres młodzieńczy;

dziecko ˈd͡ʑɛt͡skɔ n
enfant gosse
potomek niezależnie od wieku: syn lub córka w odniesieniu do swoich rodziców biologicznych lub przybranych;
istota ludzka w okresie wzrostu i dojrzewania, umownie do 18 roku życia;

dziedzic ˈd͡ʑɛ̇d͡ʑit͡s n
héritier
osoba, która coś po kimś przejmuje

dziedziczenie ˌd͡ʑɛ̇d͡ʑiˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
hérédité
(rzeczownik odczasownikowy) od dziedziczyć

dziedziczyć d͡ʑɛ̇ˈd͡ʑit͡ʃɨt͡ɕ v
hériter
otrzymywać majątek (spadek) lub tytuł szlachecki po czyjejś śmierci
być uprawnionym do takiego otrzymania
o potomstwie organizmów żywych: przejmować cechy przodka

dziedzina d͡ʑɛ̇ˈd͡ʑĩna n
domaine
sfera czyjejś aktywności
(matematyka, matematyczny) zbiór wszystkich możliwych argumentów danej funkcji;

dziedziniec d͡ʑɛ̇ˈd͡ʑĩɲɛt͡s n
cour préau
wydzielona, niezadaszona przestrzeń w budynku lub zespole budynków;

dzielenie d͡ʑɛˈlɛ̃ɲɛ n
division
(matematyka, matematyczny) działanie arytmetyczne, odwrotne do mnożenia;

dzielić ˈd͡ʑɛlʲit͡ɕ v
partager diviser
dokonywać podziału, wyróżniać części jednej całości

dzielna n
dividende
(matematyka, matematyczny) liczba dzielona; pierwsza z dwóch liczb na których wykonuje się działanie dzielenia, w zapisie ułamkowym odpowiada jej licznik

dzielnica d͡ʑɛlʲˈɲit͡sa n
quartier
wydzielona, zwyczajowo lub administracyjnie, część dużego miasta;

dzielnica czerwonych latarni n
quartier chaud
dzielnica, w której świadczone są usługi erotyczne;

dzielnie adv
avec courage
odznaczając się odwagą

dzienna zmiana n
poste de jour
okres czasu pracy przebiegający w dzień

dziennik ˈd͡ʑɛ̇̃ɲːik n
journal
(drukarstwo, drukarski) gazeta wydawana codziennie
quotidien
(edukacja, edukacyjny) zeszyt, w którym przechowuje się oceny i listy obecności uczniów

dziennikarski adj
journalistique
związany z dziennikarstwem, dotyczący dziennikarstwa

dziennikarstwo ˌd͡ʑɛ̇̃ɲːiˈkarstfɔ n
journalisme
zajęcie dziennikarzy i dziennikarek

dziennikarz d͡ʑɛ̇̃ɲˈːikaʃ n
journaliste
osoba przygotowująca informacje do prasy, radia, telewizji, Internetu, itp.;

dzierzba ˈd͡ʑɛʒba n
pie-grièche
(ornitologia, ornitologiczny) barwny ptak nabijający swoje pożywienie na cierń lub ostrą gałąź;

dzierżawczy adj
possessif
(językoznawstwo, językoznawczy) oznaczający relację przynależności lub posiadania

dziesiątkować ˌd͡ʑɛ̇ɕɔ̃ntˈkɔvat͡ɕ v
décimer
(książkowy) (historia, historyczny, historycznie) bić, zabijać, rozstrzeliwać, karać co dziesiątą osobę

dziesiąty d͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ adj
dixième dix
od 10

dziesięciobój n
décathlon
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa w której współzawodniczy się w dziesięciu różnych konkurencjach, a zwycięża ten kto łącznie zdobędzie najwięcej punktów;

dziesięciokąt n
décagone
(geometria) wielokąt o dziesięciu bokach

dziesięciolecie ˌd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛt͡ɕɛ n
dixième anniversaire
dziesiąta rocznica (w latach)
décennie
okres dziesięciu lat

dziesięcioro przykazań n
dix commandements
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kodeks praw moralno-religijnych przekazany Żydom przez Mojżesza na Synaju

dziesięciościan n
décaèdre
(geometria) wielościan o dziesieciu ścianach

dziesiętny d͡ʑɛ̇ˈɕɛ̃ntnɨ adj
décimal
mający za podstawę swego układu lub konstrukcji liczbę 10

dziesięć ˈd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕ cardinalNumeral
dix
liczba 10

dziewanna d͡ʑɛˈvãnːa n
molène
(botanika, botaniczny) Verbascum L., roślina z rodziny trędownikowatych, uprawiana dla okazałych kwiatostanów;

dziewczyna d͡ʑɛfˈt͡ʃɨ̃na n
fille jeune fille
młoda, niezamężna kobieta
petite amie fille
partnerka, nieformalna narzeczona, konkubina

dziewica d͡ʑɛˈvʲit͡sa n
vierge pucelle
osoba płci żeńskiej, która nie straciła dziewictwa; kobieta przed pierwszym stosunkiem seksualnym

dziewictwo n
virginité
(fizjologia, fizjologiczny) stan kobiety do chwili pierwszego stosunku płciowego; bycie dziewicą

dziewiczość n
virginité
cecha tego, co dziewicze

dziewiąty d͡ʑɛˈvʲjɔ̃ntɨ adj
neuvième neuf
od 9

dziewięciokąt n
ennéagone nonagone
(geometria) wielokąt o dziewięciu bokach

dziewiętnasty ˌd͡ʑɛvʲjɛtˈnastɨ adj
dix-neuviéme dix-neuvième
od 19

dziewiętnaście ˌd͡ʑɛvʲjɛtˈnaɕt͡ɕɛ cardinalNumeral
dix-neuf
liczba 19

dziewięć ˈd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ cardinalNumeral
neuf
liczba 9

dziewięćdziesięciolatek ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatɛk n
nonagénaire
osoba w wieku 90-99 lat

dzieło ˈd͡ʑɛwɔ n
œuvre
efekt pracy twórczej

dzieło sztuki ˈd͡ʑɛwɔ ˈʃtuci n
œuvre d'art œuvre d’art
(sztuka) wytwór działalności artystycznej mający specjalną wartość artystyczną

dzień d͡ʑɛ̇̃ɲ n
jour journée
okres od świtu do zmierzchu
okres pomiędzy dwiema kolejnymi północami; doba

dzień dobry ˈd͡ʑɛɲ ˈdɔbrɨ interjection
bonjour bon matin
zwrot używany, kiedy chcemy życzyć dobrego dnia; uprzejme powitanie stosowane do zmierzchu

dzień trzech wiedźm ˈd͡ʑɛ̇̃ɲ ˈṭʃɛγ ˈvʲjɛ̇t͡ɕm̥ n
jour des quatre sorcières
(ekonomia, ekonomiczny) dzień, w którym wygasają kontrakty terminowe i na giełdach notuje się wysoką zmienność, zwłaszcza w ostatniej godzinie notowań;

dzień wypłaty n
jour de paye
stały dzień tygodnia lub miesiąca, w którym pracownicy otrzymują wynagrodzenie

dzieża n
pétrin
duże drewniane naczynie do rozczyniania ciasta na chleb;

dzik d͡ʑik n
sanglier
(zoologia, zoologiczny) gatunek ssaka z rzędu parzystokopytnych;

dziki ˈd͡ʑici adj
sauvage
nieudomowiony, żyjący w naturalnych warunkach

dziko ˈd͡ʑikɔ adv
sauvagement
w sposób dziki

dzikość n
férocité
cecha tego, co jest dzikie, nieokiełznane, nieoswojone

dziobak ˈd͡ʑɔbak n
ornithorynque
(zoologia, zoologiczny) Ornithorhynchidae, stekowiec z rodziny dziobakowatych;

dziobać ˈd͡ʑɔbat͡ɕ v
becqueter
uderzać dziobem

dzisiaj ˈd͡ʑiɕäj adv
aujourd'hui
cały dzień, który jest w tej chwili, dziś

dzisiejszy d͡ʑiˈɕɛ̇jʃɨ adj
d'aujourd'hui
taki, który wydarzył się dziś
d'aujourd'hui actuel
ogólnie: aktualny, mający miejsce w obecnych czasach

dziura ˈd͡ʑura n
trou
otwór powstały wskutek uszkodzenia
(fizyka, fizyczny) (zobacz) dziura elektronowa

dziura ozonowa ˈd͡ʑura ˌɔzɔ̃ˈnɔva n
trou dans la couche d'ozone
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko spadku stężenia ozonu w stratosferze Ziemi;

dziurkacz biurowy ˈd͡ʑurkad͡ʒ bʲjuˈrɔvɨ n
perforateur de bureau
(biurowość, biurowy) przyrząd do robienia dziurek na brzegach kartek, które mają być przechowywane w skoroszytach lub segregatorach;

dziwaczność n
bizarrerie
cecha tego, co dziwaczne, osobliwe

dziwaczny d͡ʑiˈvat͡ʃnɨ adj
bizarre quirky
cechujący się osobliwością, śmiesznością, nietypowością

dziwić v
étonner surprendre
powodować odczucie zdumienia
s’étonner
odczuwać lub okazywać brak rozumienia czegoś lub zdumienie

dziwka ˈd͡ʑifka n
salope fiasse pétasse
(wulgarnie, wulgaryzm) prostytutka

dziwny ˈd͡ʑivnɨ adj
étrange bizarre
charakteryzujący się czymś niezrozumiałym

dziób d͡ʑup n
bec
(zoologia, zoologiczny) rogowe zakończenie głowy u ptaków oraz niektórych innych zwierząt służące najczęściej do chwytania pokarmów;
proue
(morski) przednia część kadłuba statku;

dziąsło ˈd͡ʑɔ̃w̃swɔ n
gencive
(anatomia, anatomiczny) zgrubiała tkanka osłaniająca zęby;

dzięcioł ˈd͡ʑɛ̇̃ɲt͡ɕɔw n
pic pivert
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny dzięciołów, Picinae
bûcheur
(środowiskowy) (uczniowskie) (studencki) (lekceważąco, lekceważący) bardzo dobry uczeń, student posądzany o pamięciowe przyswajanie wiedzy
pedzouille rustaud
(pogardliwie, pogardliwy) głupi, prymitywny człowiek

dzięcioł czarny ˈd͡ʑɛ̇̃ɲt͡ɕɔw ˈt͡ʃarnɨ n
pic noir
(ornitologia, ornitologiczny) Dryocopus martius Linnaeus, największy gatunek dzięcioła, występujący w Polsce;

dzięcioł trójpalczasty ˈd͡ʑɛ̇̃ɲt͡ɕɔw ˌtrujpalˈt͡ʃastɨ n
pic tridactyle
(ornitologia, ornitologiczny) Picoides tridactylus, gatunek średniej wielkości dzięcioła gnieżdżący się w północno-wschodniej części Europy oraz w górskich lasach Europy Środkowej;

dzięciołek d͡ʑɛ̇̃ɲˈt͡ɕɔwɛk n
épeichette
(ornitologia, ornitologiczny) Dendrocopos minor, najmniejszy gatunek dzięcioła występujący w Polsce;

dzięcioły n
picinés
(ornitologia, ornitologiczny) Picinae, podrodzina ptaków o silnym dziobie i długim języku, żywiący się owadami leśnymi, zaliczana do rodziny dzięciołowatych;

dzięki ˈd͡ʑɛ̃ŋʲci interjection
remerciement
(potocznie, potoczny) dziękuję, dziękujemy

dzięki ˈd͡ʑɛ̃ŋʲci n
merci
(podniośle) podziękowania

dzięki ˈd͡ʑɛ̃ŋʲci preposition
grâce à
…służący do powiedzenia, że dana czynność odbywa się z niezbędną pomocą osoby, rzeczy itp., opisanych przez wyrażenie za przyimkiem

dziękować d͡ʑɛ̃ŋˈkɔvat͡ɕ v
remercier
(dosłownie) składać podziękowanie

dziękuję d͡ʑɛ̃ŋˈkujɛ interjection
merci
zwrot grzecznościowy wyrażający wdzięczność

dziękuję bardzo d͡ʑɛ̃ŋˈkujɛ ˈbard͡zɔ
merci beaucoup merci bien
…wyrażający wdzięczność

dzwon d͡zvɔ̃n n
cloche bourdon
duży metalowy przedmiot, który uderzany wydaje dźwięk;

dzwonki mszalne n
clochette
idiofon używany podczas liturgii rzymskokatolickiej;

dzwonnica ˌd͡zvɔ̃nˈɲit͡sa n
clocher
(architektura, architektoniczny) część budynku (najczęściej wieża) lub osobna budowla, konstrukcja przeznaczone do zawieszania dzwonów;

démodé adj
démodé
niemodny

détente n
détente
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) odprężenie w zimnowojennych stosunkach między mocarstwami;

dół duw n
bas partie bas inférieur
najniższa część czegoś, np. budynku, obrazu, krajobrazu, terenu
trou fosse creux
dziura wykopana w ziemi

dąb dɔ̃mp n
chêne
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus L., rodzaj roślin drzewiastych lub krzewiastych z rodziny bukowatych;
(botanika, botaniczny) drzewo lub krzew z rodzaju dębów (1.1)
drewno dębu (1.2)

dąb biały n
chêne blanc
(systematyka) (botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus alba L., gatunek północnoamerykańskiego drzewa z rodziny bukowatych;

dąb czerwony n
chêne rouge d'Amérique
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus rubra L., północnoamerykańskie drzewo z rodziny bukowatych;

dławigad amerykański dwaˈvʲiɡat ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci n
tantale d'Amérique
(ornitologia, ornitologiczny) Mycteria americana Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych;

dławigad indyjski dwaˈvʲiɡat ĩnˈdɨjsʲci n
tantale indien
(ornitologia, ornitologiczny) Mycteria leucocephala Pennant, duży ptak z rodziny bocianowatych;

dławigad malajski dwaˈvʲiɡat maˈlajsʲci n
tantale blanc
(ornitologia, ornitologiczny) Mycteria cinerea Raffles, duży ptak z rodziny bocianowatych;

dławić v
étrangler
dusić kogoś
tłumić lub likwidować coś

dłoń dwɔ̃ɲ n
paume
(anatomia, anatomiczny) powierzchnia ręki pozbawiona owłosienia i mająca linie papilarne;

dług dwuk n
dette
to, co zostało do oddania lub zapłacenia po wzięciu pożyczki lub na podstawie innej umowy;

długi ˈdwuɟi adj
long
mający znaczny wymiar podłużny (długość)
trwający znaczny czas
(potocznie, potoczny) używany przy określaniu długości lub czasu, jw.
(żartobliwie) o człowieku: wysoki

długo ˈdwuɡɔ adv
longtemps longuement
przez, na znaczny czas

długopis dwuˈɡɔpʲis n
stylo stylo-bille stylo à bille
narzędzie do pisania, w którym pisze się wymiennymi wkładami z atramentem lub żelem

długopłetwiec oceaniczny n
baleine à bosse jubarte mégaptère
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Megaptera novaeangliae Borowski, gatunek morskiego ssaka z rodziny płetwalowatych;

długoszpar n
requin pèlerin
(ichtiologia, ichtiologiczny) Cetorhinus maximus Gunnerus, ryba morska o masywnym, wrzecionowatym ciele z podrodziny długoszparowatych;

długowieczność n
longévité
długie trwanie
długie życie;

długość ˈdwuɡɔɕt͡ɕ n
durée
o czasie: czas trwania czegoś
longueur
(fizyka, fizyczny) miara odległości między dwoma punktami liczona w linii prostej albo po krzywej;

dłuto ˈdwutɔ n
ciseau burin
(technologia, technika, techniczny) metalowe narzędzie, złożone z uchwytu i ostrza, używane m.in. do ręcznej obróbki rzeźbiarskiej, wykonywania otworów, zagłębień, rzeźbienia, przecinania i wygładzania;

dłużnik ˈdwuʒʲɲik n
débiteur
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba lub instytucja zobowiązana do zwrotu długu (w formie pieniężnej lub rzeczowej) wierzycielowi;

dźinizm ˈd͡ʑĩɲism̥ n
jaïnisme jinisme djaïnisme
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nonteistyczny system filozoficzny i religijny powstały w Indiach w VII-VI wieku p.n.e.;

dźwięczeć v
sonner
wydawać dźwięk

dźwięczny adj
sonore
o mocnym, harmonijnym, czystym brzmieniu

dźwięk d͡ʑvʲjɛ̃ŋk n
son
fala akustyczna odbierana przez słuch człowieka;

dźwiękonaśladowczy ˌd͡ʑvʲjɛ̃ŋkɔ̃naɕlaˈdɔft͡ʃɨ adj
onomatopéique
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) naśladujący dźwięki lub odgłosy natury

dźwiękowy d͡ʑvʲjɛ̃ŋˈkɔvɨ adj
phonique sonique sonore
dotyczący dźwięku

dżakfrut ˈd͡ʒakfrut n
jacquier
(spożywczy) (botanika, botaniczny) ogromny, jadalny owoc chlebowca różnolistnego;

dżambia n
jambiya
rodzaj bojowego lub ceremonialnego noża arabskiego;

dżdżownica d͡ʒːɔvʲˈɲit͡sa n
ver de terre lombric
(zoologia, zoologiczny) walcowaty, zbudowany z pierścieni bezkręgowiec;

dżem d͡ʒɛ̃m n
confiture marmelade
(spożywczy) słodka, lepka substancja do smarowania chleba lub dodawana do naleśników, wytwarzana przez gotowanie owoców z cukrem;

dżentelmeński ˌd͡ʒɛ̃ntɛlˈmɛ̃j̃sʲci adj
gentilhommesque
związany z dżentelmenem, dotyczący dżentelmena

dżihad ˈd͡ʒʲixat n
djihad jihad
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) święta wojna muzułmańska
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (rzadki, rzadko używany) w szerszym znaczeniu, przeniesione z nauk muzułmańskich: podejmowanie wysiłku w celu szerzenia islamu lub/i samodoskonalenia

dżihadysta ˌd͡ʒʲixaˈdɨsta n
djihadiste moudjahid
zwolennik dżihadyzmu, wojownik dżihadu

dżinn d͡ʒʲĩn n
djinn jinn
(mitologia arabska) według pogańskich, przedislamskich wierzeń staroarabskich: istota o nadnaturalnej potędze, powstała z ognia (lecz mogąca przyjmować dowolną postać), mająca wpływ na losy ludzi

dżinsy ˈd͡ʒʲĩw̃sɨ n
jean
(odzieżownictwo) (krawiectwo) spodnie z dżinsu;

dżip d͡ʒʲip n
jeep
(motoryzacja) samochód marki Jeep;

dżokej ˈd͡ʒɔkɛj n
jockey
(jeździectwo, jeździecki) jeździec zawodowo startujący w wyścigach konnych

dżonka n
jonque
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) drewniany statek handlowy lub rybacki używany w krajach Dalekiego Wschodu;

dżudo ˈd͡ʒudɔ n
judo
(sport, sportowy) japońska sztuka walki

dżuma ˈd͡ʒũma n
peste
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) choroba zakaźna, o ostrym przebiegu, wywoływana przez pałeczkę Yersinia pestis;

dżungla ˈd͡ʒũŋɡla n
jungle
wilgotny las tropikalny;

e-moll ˈɛ‿mɔl n
mi mineur
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku e (w zapisie nutowym z jednym krzyżykiem)

ebenista ˌɛbɛ̃ˈɲista n
ébéniste
stolarz-artysta, wytwórca mebli artystycznych;

ebonit n
ébonite
tworzywo sztuczne otrzymywane w wyniku wulkanizacji kauczuku z dużą ilością siarki, zwykle barwy czarnej lub ciemnobrązowej, posiada dobre właściwości izolacyjne;

echo ˈɛxɔ n
écho résonance
(akustyka, akustyczny) powtórzenie dźwięku słyszalne wskutek odbicia się go od oddalonej powierzchni;

echokardiografia ˌɛxɔkardʲjɔˈɡrafʲja n
échocardiographie
(medycyna, medyczny) metoda badania serca przy zastosowaniu ultradźwięków;

echolalia ˌɛxɔˈlalʲja n
écholalie
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne polegające na powtarzaniu słów wypowiedzianych lub usłyszanych;

echolokacja n
écholocation écholocalisation
(zoologia, zoologiczny) metoda stosowana przez niektóre zwierzęta polegająca na określaniu położenia przeszkód lub poszukiwanych obiektów w otoczeniu z użyciem zjawiska echa akustycznego;

edometr ɛˈdɔ̃mɛtr̥ n
oedomètre
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do pomiaru ściśliwości i sprężystości gruntu;

edredon ɛˈdrɛdɔ̃n n
eider à duvet eider
(ornitologia, ornitologiczny) Somateria mollissima, duży, zamieszkujący skaliste wybrzeża, morski ptak o szczególnie miękkim puchu;

edukacyjny ˌɛdukaˈt͡sɨjnɨ adj
éducatif
(książkowy) dotyczący edukacji, służący uczeniu

edykuł ɛˈdɨkuw n
édicule
(sztuka) (architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) w starożytności miniaturowa świątynia, w której przechowywano przedmiot kultu

edynburski adj
édimbourgeois
związany z Edynburgiem, dotyczący Edynburga

edytor tekstu ɛˈdɨtɔr ˈtɛkstu n
éditeur de texte logiciel de traitement de texte
(informatyka, informatyczny) program służący do obróbki (edycji) tekstu

edytować ˌɛdɨˈtɔvat͡ɕ v
éditer modifier
(informatyka, informatyczny) pisać, modyfikować tekst lub grafikę, zwykle przy pomocy komputera

efebofil n
éphébophile
(psychologia, psychologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) osoba odczuwająca pociąg seksualny do osób w popokwitaniowej fazie dorastania

efekt ˈɛfɛkt n
effet
osiągnięcie, wynik

efekt fotoelektryczny n
effet photoélectrique
(fizyka, fizyczny) emisja elektronów przez materię na skutek pochłonięcia przez nią promieniowania elektromagnetycznego;

efekt uboczny ˈɛfɛkt uˈbɔt͡ʃnɨ n
effet indésirable
dodatkowa, niepożądana i inna od oczekiwanej, reakcja organizmu pacjenta na dany lek

efektywność n
efficacité
bycie wydajnym; zdolność osiągania dobrego wyniku

efemeryczność n
éphémérité éphéméréité
cecha tego, co jest efemerycze, krótkotrwałe

efemeryczny ˌɛfɛ̃mɛˈrɨt͡ʃnɨ adj
éphémère
taki, który szybko przemija

efeski adj
éphésien
związany z Efezem, dotyczący Efezu

efod n
éphod
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rodzaj dalmatyki noszonej przez arcykapłanów w starożytnym Izraelu;

egalitarny ˌɛɡalʲiˈtarnɨ adj
égalitaire
(filozofia, filozoficzny) zgodny z zasadami egalitaryzmu; dążący do równości, równouprawnienia

egalitaryzacja n
égalitarisation
(socjologia, socjologiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (książkowy) zrównanie, ujednolicenie

egalitaryzm n
égalitarisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (socjologia, socjologiczny) koncepcja głosząca, iż zasada równości obywateli powinna być podstawą sprawiedliwego ustroju społecznego;

egalizacja n
égalisation
zrównanie w prawach

egida ɛˈɟida n
égide
(mitologia grecka) tarcza Zeusa wykuta przez Hefajstosa;

egipski ɛˈɟipsʲci adj
égyptien
odnoszący się do Egiptu, dotyczący Egiptu, pochodzący z Egiptu

egiptolog ˌɛɟipˈtɔlɔk n
égyptologue
specjalista w dziedzinie egiptologii

egiptologia ˌɛɟiptɔˈlɔɟja n
égyptologie
(archeologia, archeologiczny) nauka badająca historię i kulturę starożytnego Egiptu;

egiryn n
aegirine
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów łańcuchowych, zaliczany do grupy piroksenów, wzór chemiczny NaFe3+(Si2O6);

egocentryczka n
égocentrique égocentriste
kobieta uważająca, że świat „kręci się” wokół niej

egocentryczny ˌɛɡɔt͡sɛ̃nˈtrɨt͡ʃnɨ adj
égocentrique égocentriste
związany z egocentryzmem, świadczący o traktowaniu siebie jako najważniejszy/centralny punkt świata

egocentryk ˌɛɡɔˈt͡sɛ̃ntrɨk n
égocentrique
osoba nie biorąca pod uwagę czyichś opinii, uważająca, że „świat kręci się wokół niej”

egocentryzm n
égocentrisme
(pejoratywnie, pejoratywny) przecenianie swojego znaczenia w świecie, postrzeganie siebie jako ośrodka wszystkiego, odbieranie wszystkich wydarzeń w stosunku do własnej osoby
(psychologia, psychologiczny) tok rozumowania, który polega na centralnym umiejscowieniu własnej osoby w świecie;

egoista ˌɛɡɔˈ<sup>j</sup>ista n
égoïste
osoba kierująca się własnym interesem bez zwracania uwagi na potrzeby innych

egoistka ˌɛɡɔˈ<sup>j</sup>istka n
égoïste
kobieta kierująca się własnym interesem bez zwracania uwagi na potrzeby innych

egoistycznie ˌɛɡɔ<sup>j</sup>iˈstɨt͡ʃʲɲɛ adv
égoïstement
w sposób egoistyczny

egoistyczny ˌɛɡɔ<sup>j</sup>iˈstɨt͡ʃnɨ adj
égoïste
charakterystyczny dla egoisty i egoizmu

egoizm ɛˈɡɔ<sup>j</sup>ism̥ n
égoïsme
(filozofia, filozoficzny) (psychologia, psychologiczny) postawa życiowa cechująca się przedkładaniem własnego dobra lub korzyści ponad wszystko inne;

egotyzm ɛˈɡɔtɨsm̥ n
égotisme
(psychologia, psychologiczny) przesadne kierowanie własnej i cudzej uwagi na siebie, zajmowanie się tylko swoją osobą;

egzaltacja ˌɛɡzalˈtat͡sʲja n
exaltation
przesadne demonstrowanie uczuć, niewspółmierne do ich siły, nieadekwatne do poziomu emocjonalnego sytuacji, oraz nadmierne lub pełne zaangażowania i zachwytu wyrażanie myśli

egzamin ɛɡˈzãmʲĩn n
examen interro interrogation
(edukacja, edukacyjny) procedura sprawdzania wiedzy teoretycznej lub praktycznej

egzaminator n
examinateur
osoba przeprowadzająca egzamin, (także, też) osoba oceniająca arkusze egzaminacyjne

egzaminować ˌɛɡzãmʲĩˈnɔvat͡ɕ v
examiner
przeprowadzać egzamin, poddawać coś lub kogoś egzaminowi

egzasperacja ˌɛɡzaspɛˈrat͡sʲja n
exaspération
(dawniej, dawny) stan wielkiego rozdrażnienia

egzegeta n
exégète
(teologia, teologiczny) biblista badający teksty biblijne

egzegeza n
exégèse
(językoznawstwo, językoznawczy) (teologia, teologiczny) badanie, wyjaśnianie i komentowanie tekstów;

egzekucja ˌɛɡzɛˈkut͡sʲja n
exécution
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przymusowe ściąganie należności, z których zapłaceniem jakaś osoba lub instytucja zalega
wykonanie wyroku śmierci

egzemplarz ɛɡˈzɛ̃mplaʃ n
exemplaire spécimen
jeden przedmiot z grupy jednorodnych przedmiotów

egzemplifikacja n
exemplification
wyjaśnianie czegoś za pomocą przykładów

egzerga n
exergue
(numizmatyka, numizmatyczny) oddzielona od ryciny przestrzeń u dołu medalu lub monety, na której zwykle zawarta jest dewiza lub data wybicia;

egzoplaneta n
exoplanète planète extrasolaire
(astronomia, astronomiczny) planeta położona poza Układem Słonecznym, najczęściej w innym układzie planetarnym;

egzorcysta n
exorciste
(kościelny) osoba uprawniona do odprawienia egzorcyzmu;

egzorcyzm n
exorcisme
(kościelny) obrzęd liturgiczny, który ma usuwać wpływ szatana na osoby, miejsca lub rzeczy;
(kościelny) modlitwa, która ma usuwać wpływ szatana

egzorcyzmować v
exorciser
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odprawiać egzorcyzmy

egzorfina n
exorphine
(biochemia, biochemiczny) ogólna nazwa związku organicznego, peptydu opioidowego o właściwościach morfinopodobnych, podobnego w działaniu do endorfin a pochodzącego głównie z mąki pszennej

egzosfera ˌɛɡzɔˈsfɛra n
exosphère
(meteorologia, meteorologiczny) zewnętrzna warstwa atmosfery Ziemi;

egzotycznie adv
exotiquement
w sposób egzotyczny

egzotyczny ˌɛɡzɔˈtɨt͡ʃnɨ adj
exotique
typowy dla dalekich krajów o odmiennej kulturze i klimacie

egzotyka n
exotisme
zespół cech właściwych krajom/regionom o innym klimacie i cywilizacji

egzystencja ˌɛɡzɨˈstɛ̃nt͡sʲja n
existence
istnienie, byt, życie i jego warunki
(filozofia, filozoficzny) rzeczywistość, istnienie, byt

egzystencjalizm ˌɛɡzɨstɛ̃nˈt͡sʲjalʲism̥ n
existentialisme
(filozofia, filozoficzny) współczesny kierunek filozoficzny, którego przedmiotem badań są indywidualne losy jednostki ludzkiej;

egzystencjalny adj
existentiel
(książkowy) dotyczący egzystencji

eh ɛx interjection
eh
wykrzyknik wyrażający w zależności od kontekstu zniecierpliwienie, zniechęcenie, rozgoryczenie, niezadowolenie, obojętność, lekceważenie, żal, rozpacz, sprzeciw

einstein ˈajn͇ʃtajn n
einsteinium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Es i liczbie atomowej 99;

ejakulacja ˌɛjakuˈlat͡sʲja n
éjaculation
(fizjologia, fizjologiczny) wytrysk spermy (nasienia);

ejakulat n
éjaculat
(fizjologia, fizjologiczny) porcja nasienia wydzielanego przez osobnika męskiego podczas wytrysku

ekierka ɛˈcɛrka n
demi-carré équerre carré
przyrząd kreślarski o kształcie trójkąta prostokątnego

ekipa ɛˈcipa n
équipe
zespół ludzi mający określone zadanie do wykonania

ekistyka n
ékistique
(urbanistyka, urbanistyczny) nauka o osiedlach ludzkich;

eklektyczny ˌɛklɛkˈtɨt͡ʃnɨ adj
éclectique
będący zlepkiem kilku (często niespójnych) stylów, pojęć, poglądów

eklezjologia n
ecclésiologie
(teologia, teologiczny) teologiczna nauka o Kościele jako wspólnocie ludzi wierzących, teologia Kościoła;

eklogit n
éclogite
(mineralogia, mineralogiczny) rodzaj skały metamorficznej;

ekolog ɛˈkɔlɔk n
écologiste écologue
(biologia, biologiczny) specjalista zajmujący się ekologią

ekologia ˌɛkɔˈlɔɟja n
écologie
(biologia, biologiczny) nauka o strukturze i funkcjonowaniu przyrody;

ekologicznie ˌɛkɔlɔˈɟit͡ʃʲɲɛ adv
écologiquement
w sposób ekologiczny, szanując środowisko naturalne

ekologiczny ˌɛkɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
écologique
(biologia, biologiczny) związany z ekologią – nauką o strukturze i funkcjonowaniu przyrody

ekologizm n
écologisme
(socjologia, socjologiczny) ruch społeczny propagujący ochronę środowiska, odbudowę zniszczonego przez człowieka krajobrazu naturalnego oraz styl życia zgodny z naturą

ekonometryczny adj
économétrique
(ekonomia, ekonomiczny) związany z ekonometrią, dotyczący ekonometrii

ekonomia ˌɛkɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
économie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o produkcji, podziale, wymianie i konsumpcji dóbr;

ekonomicznie adv
économiquement
(ekonomia, ekonomiczny) odnosząc się do ekonomii, ekonomiki

ekonomiczny ˌɛkɔ̃nɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ adj
économique
odnoszący się do gospodarki
związany z ekonomią lub ekonomiką

ekonomista n
économiste
(ekonomia, ekonomiczny) specjalista w dziedzinie ekonomii

ekosystem ˌɛkɔˈsɨstɛ̃m n
écosystème
(ekologia, ekologiczny) fragment przyrody będący funkcjonalną całością;

ekoterrorysta ˌɛkɔtɛrːɔˈrɨsta n
écoterroriste
osoba dopuszczająca się ekoterroryzmu

ekran ˈɛkrãn n
écran
(elektronika, elektroniczny) część urządzeń pokazujących obraz lub tekst, na której wyświetlane są informacje
(budownictwo) budowla lub konstrukcja chroniąca obiekt lub jego otoczenie przed niebezpiecznymi lub niepożądanymi wpływami, jak fale elektromagnetyczne, prąd elektryczny, wilgoć, ciepło, hałas itp.
écran enceinte
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) ściana lub specjalne płótno, na którym wyświetla się obrazy

ekscelencja ˌɛkst͡sɛˈlɛ̃nt͡sʲja n
Excellence
tytuł honorowy nadawany biskupom w Kościołach katolickich oraz ministrom i ambasadorom (tytuł dożywotni)

ekscentryczność n
excentricité
cecha tego, co jest ekscentryczne; cecha tych, którzy są ekscentryczni

ekscentryczny ˌɛkst͡sɛ̃nˈtrɨt͡ʃnɨ adj
excentrique
dziwaczny, odbiegający od normy

ekscentryk n
excentrique
(psychologia, psychologiczny) człowiek odbiegający od norm w zachowaniu, ubiorze, itp.

ekscytacja n
excitation
stan silnego ożywienia

ekscyton ɛksˈt͡sɨtɔ̃n n
exciton
(fizyka, fizyczny) kwazicząstka utworzona przez oddziaływanie elektronu i dziury elektronowej

eksfoliacja ˌɛksfɔˈlʲjat͡sʲja n
exfoliation
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) złuszczanie powierzchniowej warstwy naskórka za pomocą kwasów owocowych
łuszczenie się powierzchniowej warstwy skał na skutek wietrzenia mechanicznego

ekshaustor ɛksˈxawstɔr n
aspirateur exhausteur
dmuchawa, ssawa, urządzenie wentylacyjne zasysające

ekshumacja n
exhumation
wydobycie pochowanych ludzkich szczątków;

ekshumować v
exhumer
wydobywać pochowane zwłoki

eksklawa n
exclave
(administracja) (geografia, geograficzny) część terytorium jednostki administracyjnej położona w oddzieleniu od głównego jego obszaru, lecz na tym samym obszarze lądowym;

ekskomunika ˌɛkskɔ̃ˈmũɲika n
excommunication
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyłączenie ze wspólnoty Kościoła, najsurowsza kara w Kościele katolickim;

ekskomunikować ˌɛkskɔ̃mũɲiˈkɔvat͡ɕ v
excommunier
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nałożyć na kogoś ekskomunikę, wyłączyć ze wspólnoty Kościoła

ekslibris n
ex-libris ex libris
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) znak własnościowy wklejany na wewnętrznej okładce książki;

ekspansjonizm n
expansionnisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zaborcza polityka państwa polegająca na dążeniu do zajmowania nowych terytoriów i opanowywania nowych rynków zbytu;

ekspansywny adj
expansif
taki, który zwiększa swój zasięg

ekspata n
expat
(socjologia, socjologiczny) specjalista wysokiej klasy, który dobrowolnie opuścił ojczyznę celem pracy za granicą

ekspedientka ˌɛkspɛˈdʲjɛ̃ntka n
vendeuse
kobieta, która sprzedaje towar w sklepie

ekspedycja ˌɛkspɛˈdɨt͡sʲja n
expédition campagne
wyprawa zorganizowana w określonym celu; (także, też): grupa osób biorąca w niej udział

eksperyment ˌɛkspɛˈrɨ̃mɛ̃nt n
expérience expérimentation
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) doświadczenie naukowe przeprowadzone w celu zbadania jakiegoś zjawiska;

eksperymentalny ˌɛkspɛrɨ̃mɛ̃nˈtalnɨ adj
expérimental
związany z eksperymentem; dokonywany po raz pierwszy

eksperymentator ˌɛkspɛrɨ̃mɛ̃nˈtatɔr n
expérimentateur
człowiek realizujący nowe pomysły, testujący nowości, przeprowadzający eksperymenty

eksperymentatorka ˌɛkspɛrɨ̃mɛ̃ntaˈtɔrka n
expérimentatrice
forma żeńska od: eksperymentator

eksperymentować v
expérimenter
przeprowadzać eksperyment, podejmować próby, szukać nowych pomysłów i rozwiązań

eksploatacja n
exploitation
(technologia, technika, techniczny) używanie, użytkowanie urządzeń lub maszyn
(górnictwo, górniczy) wydobywanie bogactw naturalnych
uzyskiwanie maksymalnych zysków czyimś kosztem

eksploatować ˌɛksplɔaˈtɔvat͡ɕ v
exploiter
wykorzystywać, czerpać korzyści z czegoś

eksplodować ˌɛksplɔˈdɔvat͡ɕ v
exploser détoner
z hukiem i gwałtownie rozpadać się na mniejsze kawałki

eksplozja ɛksˈplɔzʲja n
explosion
rozerwanie się z hukiem;

eksponować v
exposer
wystawiać na pierwszy plan

ekspozycja ˌɛkspɔˈzɨt͡sʲja n
exposition
(książkowy) prezentacja, wystawienie czegoś na pokaz; pokaz, wystawa
(fotografia) naświetlanie błony fotograficznej, kliszy lub filmu

ekspresjonistyczny adj
expressionniste
(sztuka) związany z ekspresjonizmem, dotyczący ekspresjonizmu albo ekspresjonisty

ekspresjonizm ˌɛksprɛˈsʲjɔ̇̃ɲism̥ n
expressionnisme
(sztuka) kierunek w sztuce, który miał na celu wyrażenie uczuć artysty;

ekspresyjny adj
expressif
odznaczający się siłą wyrazu

ekstaza ɛkˈstaza n
extase
(psychologia, psychologiczny) stan zachwytu o charakterze majaczeniowym, często mający treść lub zabarwienie religijne; stan oderwania od rzeczywistości;

ekstensywnie adv
considérablement
w sposób ekstensywny

ekstensywny ˌɛkstɛ̃w̃ˈsɨvnɨ adj
extensif
rozciągły, obszerny, obfity ilościowo

ekstradycja n
extradition
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wydanie innemu państwu osoby, która naruszyła jego prawa

ekstrakcja ɛksˈtrakt͡sʲja n
extraction
(chemia, chemiczny) wyodrębnianie składnika lub składników mieszaniny;
(stomatologia, stomatologiczny) zabieg usunięcia zęba;

ekstrakt n
extrait essence
produkt sporządzony poprzez zagęszczanie

ekstrapolacja ˌɛkstrapɔˈlat͡sʲja n
extrapolation
prognozowanie przebiegu wydarzeń na podstawie znajomości analogicznych zjawisk

ekstrawagancja ˌɛkstravaˈɡãnt͡sʲja n
extravagance
wygląd lub zachowanie jaskrawo odmienne od powszechnego

ekstremalnie ˌɛkstrɛ̃ˈmalʲɲɛ adv
extrêmement
w sposób ekstremalny

ekstremalny ˌɛkstrɛ̃ˈmalnɨ adj
extrême
krańcowy, skrajny

ekstremizm ɛksˈtrɛ̃mʲism̥ n
extrémisme
wyznawanie skrajnych, krańcowych poglądów w jakiejś kwestii

eksykator ˌɛksɨˈkatɔr n
exicateur
rodzaj naczynia laboratoryjnego, służącego do ochrony przed wilgocią;

ekumena n
écoumène œcoumène œkoumène
(geografia, geograficzny) obszar stale zamieszkany i wykorzystywany gospodarczo przez człowieka

ekumeniczny adj
œcuménique
(książkowy) powszechny, otwarty
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z ekumenizmem, dotyczący ekumenizmu

ekwadorski ˌɛkfaˈdɔrsʲci adj
équatorien
odnoszący się do państwa Ekwador

ekwinokcjum ˌɛkfʲĩˈnɔkt͡sʲjũm n
équinoxe
(astronomia, astronomiczny) równonoc, zrównanie dnia i nocy

ekwipunek ˌɛkfʲiˈpũnɛk n
équipement
rzeczy, które stanowią czyjeś wyposażenie na wyprawę lub podróż

ekwiwalent n
équivalent
rzecz, która jest równa innej wartością

elamicki adj
élamite
(starożytność) związany z Elamem lub Elamitami, dotyczący Elamu lub Elamitów

elasmozaur n
élasmosaure
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Elasmosaurus, rodzaj plezjozaura żyjącego w późnej kredzie na terenie Ameryki Północnej;
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rodzaju elasmozaur (1.1)

elastycznie adv
élastiquement
w sposób elastyczny, giętko

elastyczność ˌɛlaˈstɨt͡ʃnɔɕt͡ɕ n
élasticité
cecha tego, co elastyczne

elbait ɛlˈba<sup>j</sup>it n
elbaïte
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów;

elegancja ˌɛlɛˈɡãnt͡sʲja n
élégance
dobry smak w ubiorze i zachowaniu

elegancki ˌɛlɛˈɡãnt͡sʲci adj
élégant
dotyczący elegancji; charakteryzujący się elegancją

elegancko ˌɛlɛˈɡãnt͡skɔ adv
élégamment
w sposób elegancki

elekcja ɛˈlɛkt͡sʲja n
élection
proces wyboru na stanowisko lub urząd państwowy

elekcyjny adj
électif
związany z elekcją, dotyczący elekcji; wybrany przez głosowanie

elektorat n
électorat
ogół wyborców

elektrochemia n
électrochimie
(chemia, chemiczny) dział chemii fizycznej zajmujący się badaniem zależności między zjawiskami elektrycznymi a reakcjami chemicznymi;

elektrochirurgia n
électrochirurgie
(medycyna, medyczny) metoda chirurgiczna, w której do przecinania tkanek używany jest galwanokauter

elektrofizjologiczny adj
électrophysiologique
(fizjologia, fizjologiczny) związany z elektrofizjologią, dotyczący elektrofizjologii

elektroforeza n
électrophorèse
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) zjawisko zachodzące w płynach pod wpływem pola elektrycznego, polegające na ruchu naładowanych cząstek w kierunku jednej z elektrod;

elektrolit ˌɛlɛkˈtrɔlʲit n
électrolyte
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) substancja zdolna do jonowego przewodzenia prądu elektrycznego;

elektroliza ˌɛlɛktrɔˈlʲiza n
électrolyse
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) zmiana struktury chemicznej substancji, zachodzące pod wpływem przyłożonego do niej zewnętrznego napięcia elektrycznego

elektrometalurgia n
électrométallurgie
(technologia, technika, techniczny) wydobywanie metali z rud lub oczyszczanie ich przy użyciu prądu elektrycznego;

elektrometryczny adj
électrométrique
dotyczący elektrometrii

elektromiografia n
électromyographie
diagnostyka czynności elektrycznej mięśni i nerwów obwodowych za pomocą elektromiografu;

elektron ɛˈlɛktrɔ̃n n
électron
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o ujemnym ładunku elektrycznym, będąca leptonem i składnikiem atomu;

elektroniczny ˌɛlɛktrɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ adj
électronique
związany z elektroniką, opierający się na elektronice

elektroniczny papieros n
cigarette électronique
elektroniczny zamiennik papierosa tytoniowego pozwalający na inhalację par płynnych substancji aromatycznych;

elektronika ˌɛlɛkˈtrɔ̃ɲika n
électronique
dziedzina zajmującą się wytwarzaniem i przetwarzaniem sygnałów w postaci prądów i napięć elektrycznych;

elektronowolt ˌɛlɛktrɔ̃ˈnɔvɔlt n
électron-volt
(fizyka, fizyczny) jednostka energii;

elektronowy adj
électronique
(fizyka, fizyczny) związany z elektronami

elektrownia ˌɛlɛkˈtrɔvʲɲa n
centrale électrique centrale
(elektryczność) zakład przemysłowy, w którym wytwarza się energię elektryczną;

elektrownia atomowa n
centrale nucléaire centrale atomique
(elektryczność) elektrownia wytwarzająca energię elektryczną przy wykorzystaniu rozszczepienia jąder atomowych;

elektrownia jądrowa n
centrale nucléaire
obiekt przemysłowo-energetyczny wytwarzający energię elektryczną poprzez rozszczepienia jądra atomowego;

elektrownia wodna ˌɛlɛkˈtrɔvʲɲa ˈvɔdna n
centrale hydroélectrique
(technologia, technika, techniczny) elektrownia, która zamienia energię kinetyczną lub energię potencjalną (grawitacyjną) wody na energię elektryczną;

elektrum n
électrum
(mineralogia, mineralogiczny) naturalnie występujący stop złota i srebra, dawniej używany do wybijania monet;

elektryczność ˌɛlɛkˈtrɨt͡ʃnɔɕt͡ɕ n
électricité
(fizyka, fizyczny) własność materii, pozwalająca jej oddziaływać z polem elektromagnetycznym;
(potocznie, potoczny) prąd elektryczny

elektryczny ˌɛlɛkˈtrɨt͡ʃnɨ adj
électrique
związany z elektrycznością; działający przy wykorzystaniu elektryczności

elektryk ɛˈlɛktrɨk n
électricien
osoba zajmująca się urządzeniami elektrycznymi

element ɛˈlɛ̃mɛ̃nt n
élément
część składowa
(filozofia, filozoficzny) w filozofii starożytnej synonim słowa pierwiastek: (ziemia, woda, ogień lub powietrze)
(pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) niepochlebne określenie grupy społecznej lub jej przedstawiciela

elementarz ˌɛlɛ̃ˈmɛ̃ntaʃ n
abécédaire abc
(edukacja, edukacyjny) podręcznik do początkowej nauki czytania i pisania;

elf ɛlf n
elfe
istota fantastyczna;

eliminacja n
élimination
usuwanie, często drogą selekcji

elipsa ɛˈlʲipsa n
ellipse
(geometria) zamknięta krzywa drugiego stopnia taka, że suma odległości każdego z punktów tej krzywej od dwóch innych, dowolnie obranych punktów (ognisk elipsy) jest stała;
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna, polegająca na celowym pominięciu jednego lub kilku wyrazów w zdaniu lub wersie;

elita ɛˈlʲita n
élite
grupa ludzi wyróżniająca się pozytywnie w pewnym środowisku
wyodrębniona, niekoniecznie sformalizowana, grupa przywódcza, stanowiąca wzór dla reszty społeczeństwa, kierująca jego życiem i określająca lub przynajmniej wpływająca na kierunek jego rozwoju

elitarny ˌɛlʲiˈtarnɨ adj
élitaire
dostępny tylko dla niektórych osób

elokwencja n
éloquence
umiejętność pięknego wysławiania się

elukubracja ˌɛlukuˈbrat͡sʲja n
élucubration
utwór literacki o niewielkiej wartości artystycznej, pisany mozolnie przez osobę pozbawioną talentu pisarskiego

elżbietański adj
élisabéthain
związany z okresem panowania królowej Elżbiety I w Anglii, dotyczący okresu jej panowania

emalia n
émail
(technologia, technika, techniczny) masa szklista do pokrywania wyrobów głównie metalowych w celach dekoracyjnych lub ochronnych

embargo ɛ̃mˈbarɡɔ n
embargo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zakaz przywozu lub wywozu określonych towarów do lub z danego państwa ogłaszany przez inne państwo lub organizację międzynarodową;
zakaz opuszczania przez obce statki handlowe portów albo wód terytorialnych danego państwa
zakaz publikowania w środkach masowego przekazu jakiejś wiadomości przed określonym dniem i określoną godziną
zarekwirowanie w czasie wojny mienia (statków, przedmiotów zaopatrzenia wojennego itp.) państwa neutralnego

emblemat ɛ̃mˈblɛ̃mat n
emblème
kompozycja plastyczna symbolizująca coś, np. organizację, ideę

embriologia ˌɛ̃mbrʲjɔˈlɔɟja n
embryologie
(biologia, biologiczny) nauka zajmująca się rozwojem zarodkowym organizmów zwierzęcych (w tym człowieka) i roślinnych;

embrionalny adj
embryonnaire
(biologia, biologiczny) zarodkowy

ementaler n
emmental emmentaler emmenthal
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj szwajcarskiego sera podpuszczkowego, twardego, dojrzewającego, o słodkim smaku

emeryt ɛ̃ˈmɛrɨt n
retraité
osoba, która przepracowała ustawowo wymaganą liczbę lat i osiągnąwszy wymagany wiek, przestała pracować i otrzymuje emeryturę

emerytura ˌɛ̃mɛrɨˈtura n
retraite pension
okresowe świadczenia pieniężne (pensja) otrzymywane za przepracowanie ustawowej liczby lat lub po osiągnięciu wymaganego wieku;

emigracja ˌɛ̃mʲiˈɡrat͡sʲja n
émigration
wyjazd z ojczystego kraju do innego państwa w celu osiedlenia się w nim

emigrantka ˌɛ̃mʲiˈɡrãntka n
émigrante
kobieta, która na stałe lub na pewien okres czasu zamieszkała poza swoją ojczyzną

emir ˈɛ̃mʲir n
émir
tytuł książęcy przysługujący władcom w państwach arabskich

emiracki ˌɛ̃mʲiˈrat͡sʲci adj
émirien des Émirats arabes unis
odnoszący się do Zjednoczonych Emiratów Arabskich, państwa na Półwyspie Arabskim

emirat ɛ̃ˈmʲirat n
émirat
(administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium podległe władzy emira

emisja ɛ̃ˈmʲisʲja n
émission
(fizyka, fizyczny) wypuszczanie przez ciało cząstek (np. promieniowania, elektronów)
(ekonomia, ekonomiczny) puszczanie w obieg znaczków pocztowych, pieniędzy, papierów wartościowych itp.
nadawanie programu telewizyjnego lub radiowego

emitować ˌɛ̃mʲiˈtɔvat͡ɕ v
émettre
(fizyka, fizyczny) wysyłać promieniowanie lub cząstki

emocja ɛ̃ˈmɔt͡sʲja n
émotion
silne poruszenie, wzruszenie, przejęcie, podniecenie; przeżywanie czegoś pod względem emocjonalnym, uczuciowym;

emocjonalnie adv
émotionnellement
w sposób dotyczący emocji, z zaangażowaniem emocji

emocjonalność n
sensibilité émotivité
cecha tego, co jest emocjonalne

emocjonalny ˌɛ̃mɔt͡sʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
émotionnel émotif
dotyczący emocji, emocjonalności

emotikon ˌɛ̃mɔˈtʲikɔ̃n n
émoticône binette
(informatyka, informatyczny) (telekomunikacja) znak graficzny powstały z różnych symboli literowych i znaków dostępnych na klawiaturze, zwykle wyrażający czyjeś emocje;

empatia ɛ̃mˈpatʲja n
empathie
(psychologia, psychologiczny) zdolność do odczuwania stanów emocjonalnych innych osób i umiejętność przyjęcia ich sposobu myślenia;

empatyczny ˌɛ̃mpaˈtɨt͡ʃnɨ adj
empathique
wykazujący się empatią, współodczuwaniem

empire n
style Empire
(sztuka) późna odmiana klasycyzmu, nawiązująca do sztuki antycznej, rozwinięta w okresie panowania francuskiego cesarza Napoleona I;

empirycznie adv
empiriquement
poprzez doświadczenie

empiryczny ˌɛ̃mpʲiˈrɨt͡ʃnɨ adj
empirique
(filozofia, filozoficzny) poznany w doświadczeniu, oparty na nim

empiryk n
empirique
(filozofia, filozoficzny) zwolennik empiryzmu w filozofii
(książkowy) praktyk

empiryzm ɛ̃mˈpʲirɨsm̥ n
empirisme
(filozofia, filozoficzny) doktryna głosząca, że źródłem ludzkiego poznania są bodźce zmysłowe docierające ze świata zewnętrznego i wobec nich wszystkie idee, teorie są wtórne;

emploi n
emploi
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) typ ról, w których specjalizuje się aktor

empora n
matroneum
(architektura, architektoniczny) galeria nad przedsionkiem lub nawą kościoła;

emu ˈɛ̃mu n
émeu
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku emu (1.2), jedyny żyjący przedstawiciel podrodziny emu (1.1)

en bloc adv
en bloc
(książkowy) w całości, całkowicie, całościowo, nie dzieląc

en détail adv
en détail
szczegółowo

encefalografia n
encéphalographie
(medycyna, medyczny) ogólna nazwa kilku różnych metod badania mózgu;

encefalopatia n
encéphalopathie
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) ogólne określenie uszkodzenia mózgu przez czynniki różnego pochodzenia;

encyklika ɛ̃nˈt͡sɨklʲika n
encyclique
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalny papieski dokument doktrynalny w formie orędzia skierowany do biskupów i wiernych;

encyklopedia ˌɛ̃nt͡sɨklɔˈpɛdʲja n
encyclopédie
dzieło opisujące ogół wiedzy, uporządkowane w formie haseł;

encyklopedyczny ˌɛ̃nt͡sɨklɔpɛˈdɨt͡ʃnɨ adj
encyclopédique
związany z encyklopedią, dotyczący encyklopedii

encyklopedysta ˌɛ̃nt͡sɨklɔpɛˈdɨsta n
encyclopédiste
członek grupy twórców Wielkiej Encyklopedii Francuskiej;

endemia ɛ̃nˈdɛ̃mʲja n
endémie
(medycyna, medyczny) stałe występowanie pewnej choroby na określonym terenie;

endemiczny adj
endémique
występujący tylko na określonym obszarze

endodermalny adj
endodermique
dotyczący endodermy

endogenny adj
endogène
(biologia, biologiczny) (geologia, geologiczny) (medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) pochodzący z wewnątrz

endokarp n
endocarpe
(botanika, botaniczny) wewnętrzna część owocu, powstająca ze skórki okrywającej wewnętrzną stronę owocolistka;

endokrynolog ˌɛ̃ndɔkrɨ̃ˈnɔlɔk n
endocrinologiste endocrinologue
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób gruczołów wydzielania wewnętrznego

endokrynologia ˌɛ̃ndɔkrɨ̃nɔˈlɔɟja n
endocrinologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o wydzielaniu wewnętrznym, gruczołach, hormonach i ich działaniu;
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się zaburzeniami funkcji gruczołów wydzielania wewnętrznego
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) klinika, oddział lub pododdział w szpitalu, gdzie leczeni są pacjenci z chorobami tarczycy

endometrioza n
endométriose
(medycyna, medyczny) choroba kobiet polegająca na nieprawidłowym umiejscowieniu błony śluzowej trzonu macicy;

endorfina ˌɛ̃ndɔrˈfʲĩna n
endorphine endomorphine
(biochemia, biochemiczny) hormon peptydowy, endogenny opioid, który wywołuje zadowolenie i doskonałe samopoczucie oraz tłumi odczuwanie drętwienia i bólu;

endoskopia n
endoscopie
(medycyna, medyczny) oglądanie jam ciała za pomocą wziernika;

energia ɛ̃ˈnɛrʲɟja n
énergie
(fizyka, fizyczny) zasób, kosztem którego możliwe jest wykonanie pracy;
entuzjazm, chęć do działania

energia elektryczna n
énergie électrique
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) uporządkowany ruch ładunków elektrycznych

energia jądrowa ɛ̃ˈnɛrʲɟja jɔ̃nˈdrɔva n
énergie nucléaire
(fizyka, fizyczny) energia wydzielana podczas reakcji jądrowej;

energicznie ˌɛ̃nɛrʲˈɟit͡ʃʲɲɛ adv
énergiquement
w sposób energiczny, stanowczo, żywo

energiczny ˌɛ̃nɛrʲˈɟit͡ʃnɨ adj
énergique vigoureux
taki, który jest pełen energii, żywości, wigoru; stanowczy

enharmoniczny adj
enharmonique
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z enharmonią

enigma ɛ̃ˈɲiɡma n
énigme
zagadka, tajemnica

enigmatycznie ˌɛ̃ɲiɡmaˈtɨt͡ʃʲɲɛ adv
énigmatiquement
w sposób enigmatyczny

enigmatyczny ˌɛ̃ɲiɡmaˈtɨt͡ʃnɨ adj
énigmatique
zagadkowy, trudny do zrozumienia

enologiczny adj
œnologique
dotyczący enologii, winoznawstwa

entalpia ɛ̃nˈtalpʲja n
enthalpie
(fizyka, fizyczny) jedna z funkcji stanu, miara ilości energii zawartej w układzie pod stałym ciśnieniem;

enteropatia n
entéropathie
(medycyna, medyczny) stan patologiczny w jelitach;

enterowirus n
entérovirus
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) rodzaj wirusa wywołującego choroby u ssaków, w tym u ludzi, najczęstszy czynnik sprawczy aseptycznego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych;

entomolog ˌɛ̃ntɔ̃ˈmɔlɔk n
entomologiste
naukowiec zajmujący się badaniami owadów
kobieta naukowiec zajmująca się badaniami owadów

entomologia ˌɛ̃ntɔ̃mɔˈlɔɟja n
entomologie
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o owadach;

entomologiczny ˌɛ̃ntɔ̃mɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
entomologique
(biologia, biologiczny) związany z entomologią, dotyczący entomologii

entropia ɛ̃nˈtrɔpʲja n
entropie
(fizyka, fizyczny) jedna z termodynamicznych funkcji stanu, jest miarą liczby sposobów, na jakie można ułożyć elementy układu bez zmiany jego parametrów makroskopowych;
(informatyka, informatyczny) (matematyka, matematyczny) średnia ilość informacji przypadająca na znak symbolizujący zajście zdarzenia z pewnego zbioru zdarzeń o danych prawdopodobieństwach;

entuzjasta ˌɛ̃ntuˈzʲjasta n
enthousiaste
osoba pełna entuzjazmu, chęci i wiary w możliwość zrealizowania jakiejś idei; osoba żywo poruszona, pobudzona jakąś ideą

entuzjazm ɛ̃nˈtuzʲjasm̥ n
enthousiasme
stan zachwytu czymś; zapał, radość

enty ˈɛ̃ntɨ adj
n-ième énième nième
któryś z kolei

enzym ˈɛ̃w̃zɨ̃m n
enzyme
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) białko wytwarzane przez komórki żywe i działające jako katalizator w procesach chemicznych organizmów;

enzymatyczny adj
enzymatique
(biochemia, biochemiczny) zachodzący z udziałem enzymów

eoliczny ˌɛɔˈlʲit͡ʃnɨ adj
éolien
(geologia, geologiczny) związany z działalnością wiatru

epatować ˌɛpaˈtɔvat͡ɕ v
étonner épater
wywoływać duże wrażenie; szokować

epi- ˈɛpʲi prefix
épi-
pierwszy człon wyrazów złożonych, mający znaczenie: zewnętrzny, poprzedzający coś, następujący po czymś, położony nad czymś

epicentrum n
épicentre
(geofizyka) obszar na powierzchni Ziemi, znajdujący się bezpośrednio nad ogniskiem trzęsienia ziemi

epidemia ˌɛpʲiˈdɛ̃mʲja n
épidémie
(medycyna, medyczny) duża liczba zachorowań na tę samą chorobę, na tym samym obszarze i w tym samym czasie;

epidemiczność n
épidémicité
stan epidemii; posiadanie cech epidemii

epidemiczny adj
épidémique
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) związany z epidemią, dotyczący epidemii

epidemiolog n
épidémiologue épidémiologiste
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się zapobieganiem i zwalczaniem epidemii
épidémiologue
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka epidemiologii

epidemiologia ˌɛpʲidɛ̃mʲjɔˈlɔɟja n
épidémiologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka zajmująca się czynników wpływających na powstawanie i szerzenie się epidemii, a także sposobami zwalczania i zapobiegania epidemiom;

epidemiologiczny adj
épidémiologique
(medycyna, medyczny) związany z epidemiologią, dotyczący epidemiologii

epifora ˌɛpʲiˈfɔra n
épiphore
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jedna z figur stylistycznych polegająca na powtórzeniu słowa lub zwrotu na końcu kilku następujących po sobie wersów lub zdań

epigenetyczny adj
épigénétique
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) związany z dziedzicznością pozagenową, dotyczący dziedziczności pozagenowej

epigenetyka n
épigénétique
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) badanie dziedziczności pozagenowej;

epigraf ɛˈpʲiɡraf n
épigraphe
(historia, historyczny, historycznie) napis wykuty w kamieniu lub wycięty w drewnie, stanowiący element architektury, pomnika, nagrobka;

epigraficzny adj
épigraphique
związany z epigrafiką, odnoszący się do epigrafiki

epigrafika n
épigraphie
nauka badająca napisy wykonane na materiałach twardych;

epikureizm ˌɛpʲikuˈrɛ<sup>j</sup>ism̥ n
épicurisme
(filozofia, filozoficzny) jeden z kierunków filozoficznych;

epikurejski adj
épicurien
(filozofia, filozoficzny) związany z epikureizmem, dotyczący epikureizmu, poglądów Epikura
(książkowy) dążący do własnej przyjemności, używający uciech

epileptyk n
épileptique
(medycyna, medyczny) osoba cierpiąca na epilepsję

epilog ɛˈpʲilɔk n
épilogue
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) końcowa część utworu informująca o dalszych losach bohaterów już po zamknięciu akcji;

epirski adj
épirote
związany z Epirem, dotyczący Epiru

episkopat n
épiscopat
(kościelny) ogół biskupów jakiegoś kraju lub prowincji kościelnej
(kościelny) tytuł, władza biskupa

epistaza n
épistasie
(biologia, biologiczny) (genetyka) jeden z rodzajów współdziałań pomiędzy genami polegający na ścisłym wpływie produktu genu epistatycznego na ekspresję produktów jednego lub więcej genów (zwanych hipostatycznymi);

epistemiczny adj
épistémique
(filozofia, filozoficzny) związany z poznawaniem, z wiedzą o czymś

epistemologiczny adj
épistémologique
związany z epistemologią, dotyczący epistemologii

epitafium ˌɛpʲiˈtafʲjũm n
épitaphe
inskrypcja nagrobna;

epitet ɛˈpʲitɛt n
épithète
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz określający rzeczownik;
(potocznie, potoczny) wyzwisko

epitetowy adj
épithétique
związany z epitetem, dotyczący epitetu

epizjotomia n
épisiotomie
(medycyna, medyczny) chirurgiczne nacięcie w okolicy krocza stosowane u rodzących kobiet

epizod ɛˈpʲizɔt n
épisode
zdarzenie, wydarzenie (zwykle mało istotne)
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) drobna rola, drobna scena
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wątek, odrębny fragment utworu powiązany z fabułą książki

epizodyczny adj
mineur
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) występujący w epizodach
épisodique
pojawiający się rzadko i nieregularnie

epizootia n
épizootie
(weterynaria, weterynaryjny) duża liczba jednoczesnych zachorowań na tę samą chorobę zakaźną pewnej populacji zwierząt na danym obszarze;

epoka ɛˈpɔka n
époque
(geologia, geologiczny) formalna jednostka geochronologiczna, mniejsza od okresu i dzieląca się na wieki;
époque âge
zamknięty w określonych ramach czasowych fragment procesu rozwojowego sztuki (kultury)

epoka kamienia n
âge de pierre
(archeologia, archeologiczny) najstarsza i najdłuższa epoka prehistoryczna;

epolet ɛˈpɔlɛt n
épaulette
(wojskowość, wojskowy) naramiennik ozdobiony taśmą lub sznurem złotym lub srebrnym, często z frędzlami, w niektórych armiach z umieszczonymi oznakami stopnia wojskowego

eponim ɛˈpɔ̃ɲĩm n
éponyme
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo utworzone od nazwy własnej;

epos ˈɛpɔs n
épopée
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) poemat epicki pisany wierszem lub rzadziej prozą, w którym dzieje legendarnych lub rzeczywistych bohaterów są przedstawione na tle wydarzeń historycznych

epsilon ɛpˈsʲilɔ̃n n
epsilon
nazwa piątej litery alfabetu greckiego, ε;

epsomit n
epsomite épsomite
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity i szeroko rozpowszechniony minerał z gromady siarczanów, uwodniony siarczan magnezu, MgSO4·7H2O;

epuzer ɛˈpuzɛr n
épouseur
(przestarzałe, przestarzały) kandydat do małżeństwa, konkurent

erazmiański adj
érasmien
związany z Erazmem z Rotterdamu, jego dziełami i poglądami

erb ɛrp n
erbium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Er i liczbie atomowej 68;

erekcja ɛˈrɛkt͡sʲja n
érection
(książkowy) wzniesienie, zbudowanie lub ufundowanie jakiejś budowli
érection gaule trique barreau braquos
(fizjologia, fizjologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) usztywnienie i powiększenie się niektórych narządów (np. prącia, łechtaczki, sutka) w wyniku zwiększonego ciśnienia krwi;

erem n
ermitage
klasztor;

ergatywny ˌɛrɡaˈtɨvnɨ adj
ergatif
(językoznawstwo, językoznawczy) w odniesieniu do języka: używający specjalnego przypadku (ergatywu) do określenia sprawcy czynności w zdaniu przechodnim

ergofobia n
ergophobie
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) fobia pracy, irracjonalny lęk przed pracą

ergonomiczny adj
ergonomique
oparty na ergonomii; dotyczący ergonomii

ergotamina n
ergotamine
(biochemia, biochemiczny) alkaloid o wzorze sumarycznym C33H35N5O5 wyodrębniany ze sporyszu, używany w medycynie m.in. do leczenia migreny ze względu na działanie powodujące skurcz naczyń krwionośnych;

erlenmajerka n
erlenmeyer
(chemia, chemiczny) (środowiskowy) kolba stożkowa

erogenny ˌɛrɔˈɡɛ̃nːɨ adj
érogène
w odniesieniu do okolicy ciała, której stymulacja powoduje podniecenie seksualne

erotoman n
érotomane
(psychologia, psychologiczny) ktoś cierpiący na erotomanię

erotomanka n
érotomane
(psychologia, psychologiczny) kobieta cierpiąca na erotomanię

erotyzm ɛˈrɔtɨsm̥ n
érotisme
miłość zmysłowa, o znaczącym podłożu seksualnym

erozja ɛˈrɔzʲja n
érosion
(geologia, geologiczny) proces niszczenia powierzchni terenu (gruntu, skał) przez różne czynniki – wodę, wiatr, słońce, grawitację czy działalność organizmów żywych;

erozyjny adj
érosif
(geologia, geologiczny) dotyczący erozji

erudycja ˌɛruˈdɨt͡sʲja n
érudition
rozległy zasób książkowej wiedzy; gruntowne wykształcenie

erudyta ˌɛruˈdɨta n
érudit
człowiek posiadający szeroką wiedzę

erupcja ɛˈrupt͡sʲja n
éruption
(geologia, geologiczny) wybuch wulkanu;

erupcyjny adj
éruptif
(geologia, geologiczny) związany z erupcją, dotyczący erupcji

erygować ˌɛrɨˈɡɔvat͡ɕ v
ériger
(historia, historyczny, historycznie) (kościelny) wznosić, fundować

erytrocyt ˌɛrɨˈtrɔt͡sɨt n
érythrocyte
(medycyna, medyczny) składnik morfotyczny krwi;

erytrozyna ˌɛrɨtrɔˈzɨ̃na n
érythrosine
(spożywczy) wiśniowoczerwony smołowy barwnik dodawany do niektórych typów żywności (np. do owoców konserwowych, osłonek kiełbas oraz do herbatników), leków, tabletek, past do zębów, zakazany w niektórych krajach;

es-moll ˈɛs‿mɔl n
mi bemol mineur
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku es (w zapisie nutowym z sześcioma bemolami)

eschatologia ˌɛsxatɔˈlɔɟja n
eschatologie
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) dział teologii i filozofii dotyczący spraw ostatecznych: śmierci, końca świata, życia pozagrobowego, rodzajów sądu pośmiertnego, świata zmarłych itp.

eschatologiczny adj
eschatologique
(książkowy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z eschatologią, dotyczący eschatologii

escudo ɛˈskudɔ n
escudo
(jednostka monetarna) waluta państw portugalskojęzycznych;

eseista ˌɛsɛˈ<sup>j</sup>ista n
essayiste
literat, autor esejów, szkiców literackich

esej ˈɛsɛj n
essai
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma literacka lub literacko-naukowa, prezentująca punkt widzenia autora;

eskalacja n
escalade
stopniowe zwiększanie, potęgowanie się czegoś

eskapada ˌɛskaˈpada n
escapade
(książkowy) niebezpieczna, wesoła, swawolna, lekkomyślna wyprawa; wycieczka z przygodami

eskapizm n
escapisme
(psychologia, psychologiczny) ucieczka od problemów codzienności i życia społecznego

eskimoski ˌɛsʲcĩˈmɔsʲci adj
eskimo esquimau
związany z Eskimosami, dotyczący Eskimosów

eskorta ɛˈskɔrta n
escorte
(przenośnie, przenośnia) osoba lub kilka osób towarzyszące komuś po to, żeby się nim opiekować lub mieć nad nim kontrolę
oddział zbrojny, grupa okrętów lub pojazdów, towarzyszący komuś lub czemuś w drodze jako ochrona lub honorowa asysta

espadryla n
espadrille
(obuwnictwo, obuwniczy) lekki, miękki płócienny pantofel na sznurkowej podeszwie;

esperanto ˌɛspɛˈrãntɔ n
espéranto
(językoznawstwo, językoznawczy) sztuczny język opracowany przez Ludwika Zamenhofa w 1887 r.;

espresso ɛsˈprɛsːɔ n
expresso café express
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska mocna kawa z ekspresu ciśnieniowego, przygotowana z małej, około 30 ml, ilości wody;

establishment n
establishment
(pejoratywnie, pejoratywny) określenie grupy osób sprawujących władzę w Wielkiej Brytanii, uważanych za ekskluzywną i uprzywilejowaną społeczność
(pejoratywnie, pejoratywny) w szerszym znaczeniu: elita władzy w każdym kraju

ester ˈɛstɛr n
ester
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny powstający w wyniku działania kwasu na alkohol lub fenol;

esteta ɛˈstɛta n
esthète
człowiek wrażliwy na piękno, znawca piękna

estetycznie ˌɛstɛˈtɨt͡ʃʲɲɛ adv
esthétiquement
w sposób estetyczny, staranny

estetyczny ˌɛstɛˈtɨt͡ʃnɨ adj
esthétique
zgodny z wymaganiami estetyki, dotyczący zmysłu piękna

estetyka ɛˈstɛtɨka n
esthétique
ładny, gustowny wygląd czegoś
subiektywne kryteria piękna
(filozofia, filozoficzny) (sztuka) nauka o pięknie;

estoński ɛˈstɔ̃j̃sʲci adj
estonien
odnoszący się do Estonii lub Estończyków

estoński ɛˈstɔ̃j̃sʲci n
estonien
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Estonii;

estragon ɛˈstraɡɔ̃n n
estragon
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) (zobacz) bylica draganek

estrogen ɛˈstrɔɡɛ̃n n
œstrogène
(fizjologia, fizjologiczny) żeński hormon płciowy;

eta ˈɛta n
êta
nazwa siódmej litery alfabetu greckiego współczesnego i ósmej alfabetu starogreckiego, η;

etalon ɛˈtalɔ̃n n
étalon
wzorzec, wzór jednostki miary przeznaczony do zachowania lub odtworzenia jednostki miary;

etan ˈɛtãn n
éthane
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, jeden ze składników gazu ziemnego;

etanol ɛˈtãnɔl n
éthanol
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkoholi o wzorze C2H5OH;

etap ˈɛtap n
phase
część drogi
étape
odcinek czasu wykonania danej czynności, po którym lub przed którym wystąpiła inna część działania

eten ˈɛtɛ̃n n
éthylène éthène
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy alken, bezbarwny i łatwopalny gaz o słodkawym zapachu, fitohormon;

eter ˈɛtɛr n
éther
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, w którym występują wiązania C-O-C;
(chemia, chemiczny) skrótowe określenie eteru dietylowego;
w fizyce i filozofii hipotetyczna substancja wypełniająca całą przestrzeń;
(poetycki, poetycko) powietrze
(potocznie, potoczny) przestrzeń fal radiowych

etiologiczny adj
étiologique
(medycyna, medyczny) związany z etiologią, dotyczący etiologii

etiopski ɛˈtʲjɔpsʲci adj
éthiopien
odnoszący się do Etiopii lub do Etiopczyków

etiuda ɛˈtʲjuda n
étude
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna, zwykle na instrument solowy;
krótki utwór w sztuce, mający na celu doskonalenie stylu literackiego, gry aktorskiej, techniki malarskiej itp.;

etnicznie ɛtʲˈɲit͡ʃʲɲɛ adv
ethniquement
w sposób etniczny, dotyczący etniczności

etniczny ɛtʲˈɲit͡ʃnɨ adj
ethnique
związany z przynależnością do grupy narodowej

etnocentryzm ˌɛtnɔˈt͡sɛ̃ntrɨsm̥ n
ethnocentrisme
przekonanie o wyższości jednej grupy etnicznej i jej kultury nad innymi i związana z tym pogarda wobec innych kultur i ich tradycji;

etnograficzny adj
ethnographique
związany z etnografią

etola ɛˈtɔla n
étole
rodzaj szala lub krótkiej pelerynki, zwykle z miękkiego futra; narzutka futrzana na ramiona noszona do sukien wieczorowych

etologia ˌɛtɔˈlɔɟja n
éthologie
(zoologia, zoologiczny) nauka o zachowaniu się zwierząt;

etopozyd ˌɛtɔˈpɔzɨt n
étoposide
(medycyna, medyczny) półsyntetyczna pochodna podofilotoksyny o działaniu cytostatycznym;

etruski ɛˈtrusʲci adj
étrusque
dotyczący Etrurii lub Etrusków

etruski ɛˈtrusʲci n
étrusque
(językoznawstwo, językoznawczy) język Etrusków;

etruskologia ˌɛtruskɔˈlɔɟja n
étruscologie
nauka zajmująca się kulturą, historią i językiem Etrusków;

etycznie adv
éthiquement
w sposób zgodny z etyką

etyczny ɛˈtɨt͡ʃnɨ adj
éthique
związany z etyką, dotyczący etyki

etyk n
éthicien éthicienne
(edukacja, edukacyjny) (filozofia, filozoficzny) specjalista w zakresie etyki

etyka ˈɛtɨka n
éthique
(filozofia, filozoficzny) dział filozofii zajmujący się badaniem moralności i tworzeniem systemów myślowych, z których można wyprowadzać zasady moralne;
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) ogół zasad i norm postępowania przyjętych w danej epoce i środowisku

etylowy adj
éthylique
(chemia, chemiczny) związany z etylem, dotyczący etylu; zawierający etyl

etymologiczny adj
étymologique
(językoznawstwo, językoznawczy) związany lub odnoszący się do etymologii

etyn ˈɛtɨ̃n n
éthyne ethine
(chemia, chemiczny) najprostszy węglowodór nienasycony z szeregu homologicznego alkinów, bezbarwny gaz;

eucharystyczny ˌɛwxarɨˈstɨt͡ʃnɨ adj
eucharistique
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odnoszący się do eucharystii, związany z eucharystią

eudajmonizm n
eudémonisme
(filozofia, filozoficzny) stanowisko etyczne głoszące, że szczęście jest najwyższą wartością i celem życia człowieka

eufemistyczny adj
euphémistique
unikający użycia drażliwych słów poprzez zastąpienie ich wyrażeniami delikatniejszymi lub wymijającymi

eufemizm ɛwˈfɛ̃mʲism̥ n
euphémisme
(językoznawstwo, językoznawczy) oględne, delikatne słowo lub wyrażenie zastępujące inne, które jest zbyt drastyczne, nieprzyzwoite, dosadne;

euforia ɛwˈfɔrʲja n
euphorie
stan dużego zadowolenia, błogostan, stan radosnego podniecenia

eugeniczny ˌɛwɡɛ̃ˈɲit͡ʃnɨ adj
eugéniste
(biologia, biologiczny) związany z eugeniką, dotyczący eugeniki

eukaliptus n
eucalyptus eucalypte
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Eucalyptus L'Hér., drzewo lub krzew o wiecznie zielonych liściach rosnące w Australii;

eunuch ˈɛwnux n
eunuque
mężczyzna z wyciętymi jądrami;
(dawniej, dawny) sługa dworski, pokojowiec

eurazjatycki ˌɛwrazʲjaˈtɨt͡sʲci adj
eurasiatique
związany Eurazją, dotyczący Eurazji, pochodzący z Eurazji

eureka ɛwˈrɛka interjection
eurêka
„znalazłem!”, okrzyk radości po dokonaniu jakiegoś odkrycia lub znalezieniu rozwiązania problemu

euro ˈɛwrɔ n
euro
(jednostka monetarna) waluta Unii Europejskiej;

euro- ˈɛwrɔ prefix
euro-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z Europą, Europejczykami lub Unią Europejską

eurocent ɛwˈrɔt͡sɛ̃nt n
centime centime d'euro eurocent eurocentime
(potocznie, potoczny) (jednostka monetarna) moneta zdawkowa o wartości jednej setnej (1/100) euro

eurocentryzm n
eurocentrisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (socjologia, socjologiczny) ocenianie innych kultur wyłącznie z punktu widzenia Europejczyków

eurodeputowany ˌɛwrɔdɛputɔˈvãnɨ n
eurodéputé
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) poseł do Parlamentu Europejskiego;

eurodolar ˌɛwrɔˈdɔlar n
eurodollar
(ekonomia, ekonomiczny) dolar amerykański w formie znajdującego się poza Stanami Zjednoczonymi depozytu bankowego lub pożyczki udzielonej innemu państwu;

eurokrata n
eurocrate
(pejoratywnie, pejoratywny) (żartobliwie) wysoko postawiony urzędnik Unii Europejskiej, cechujący się nadmiernym biurokratyzmem

europ ˈɛwrɔp n
europium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu "Eu" i liczbie atomowej 63;

europarlamentarny ˌɛwrɔparlãmɛ̃nˈtarnɨ adj
europarlamentaire
dotyczący Parlamentu Europejskiego, charakterystyczny dla Parlamentu Europejskiego

europeizacja n
européanisation
czynienie czegoś europejskim, nadawanie cech europejskich;

europeizować v
européaniser
czynić coś europejskim

europejski ˌɛwrɔˈpɛjsʲci adj
européen
dotyczący Europy

eurosceptycyzm ˌɛwrɔst͡sɛpˈtɨt͡sɨsm̥ n
euroscepticisme
(publikatory) negatywne nastawienie do integracji z Unią Europejską;

eurosceptyk ˌɛwrɔˈst͡sɛptɨk n
eurosceptique
osoba przeciwna integracji z Unią Europejską

eurowybory ˌɛwrɔvɨˈbɔrɨ n
élections européennes
wybory do Parlamentu Europejskiego

eutanazja ˌɛwtãˈnazʲja n
euthanasie
(medycyna, medyczny) zadanie śmierci osobie nieuleczalnie chorej umotywowane skróceniem jej cierpień;

eutrofizacja n
eutrophisation
(ekologia, ekologiczny) proces stopniowego wzbogacania zbiornika wodnego w substancje pokarmowe wskutek wzmożonego ich dopływu

ewakuacja ˌɛvakuˈ<sup>w</sup>at͡sʲja n
évacuation
opuszczenie jakiegoś terenu lub obiektu przez ludzi, najczęściej wraz z dobytkiem i inwentarzem, z powodu klęski żywiołowej, wojny lub innego zagrożenia;

ewangelia ˌɛvãŋˈɡɛlʲja n
évangile
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) wczesnochrześcijański utwór zawierający opis życia i nauki Jezusa;

ewangeliarz n
évangéliaire
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) księga liturgiczna z podzielonymi na perykopy ewangeliami;

ewangelicki adj
évangélique
związany z ewangelicyzmem

ewangelik n
évangélique
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca ewangelicyzmu

ewangelizować v
évangéliser
(teologia, teologiczny) głosić ewangelię

ewenement n
évènement événement
osobliwe zajście, niezwykłe wydarzenie

ewentualny ˌɛvɛ̃ntuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
éventuel
przypuszczalny, możliwy

eweński adj
évène
związany z Ewenami, dotyczący Ewenów

eweński n
évène
(językoznawstwo, językoznawczy) język eweński;

ewidentny ˌɛvʲiˈdɛ̃ntnɨ adj
évident
(książkowy) oczywisty, widoczny, wyraźny, nie budzący wątpliwości

ewikcja n
éviction
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) sądowne lub administracyjne pozbawienie prawa własności

ewolucja ˌɛvɔˈlut͡sʲja n
évolution
(biologia, biologiczny) ciągły proces, polegający na stopniowych zmianach cech gatunkowych kolejnych pokoleń wskutek eliminacji przez dobór naturalny lub sztuczny części osobników z populacji;
proces stopniowego zwiększania złożoności bądź jakości czegoś

ewolucjonista ˌɛvɔlut͡sʲjɔ̇̃ˈɲista n
évolutionniste
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) badacz ewolucji

ewolucjonizm ˌɛvɔluˈt͡sʲjɔ̇̃ɲism̥ n
évolutionnisme
(biologia, biologiczny) dziedzina nauki zajmująca się badaniem ewolucji jako procesu świata organicznego;

ewoluować v
évoluer
przechodzić od stadiów prostszych ku bardziej rozwiniętym

ewzon ˈɛvzɔ̃n n
evzone
(historia, historyczny, historycznie) żołnierz bojowej, elitarnej jednostki piechoty górskiej
(wojskowość, wojskowy) grecki żołnierz gwardii honorowej, pełniący straż w tradycyjnym stroju;

ex situ adv
ex situ
poza swoim pierwotnym, naturalnym położeniem, miejscem

eyeliner n
ligneur
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) specjalna kredka lub tusz do malowania kresek na brzegach powiek;

ezetymib n
ézétimibe
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwmiażdżycowy, który hamuje wchłanianie steroli, w tym cholesterolu, z jelit

ezoteryczny ˌɛzɔtɛˈrɨt͡ʃnɨ adj
ésotérique
tajemny, sekretny, dostępny wyłącznie dla wtajemniczonych

f-moll n
fa mineur
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku f (w zapisie nutowym z czterema bemolami)

fabryka ˈfabrɨka n
usine fabrique
produkcyjny zakład przemysłowy

facebookowicz n
facebooker facebookeur facebookien
(informatyka, informatyczny) (socjologia, socjologiczny) użytkownik Facebooka

facelia błękitna faˈt͡sɛlʲja bwɛ̃ŋʲˈcitna n
phacélie à feuilles de tanaisie
(botanika, botaniczny) Phacelia tanacetifolia, roślina z rodziny ogórecznikowatych pochodząca z Kalifornii;

facet ˈfat͡sɛt n
mec gars type gonze
(potocznie, potoczny) mężczyzna

fact-checking n
fact-checking
(społeczny) (publikatory) proces weryfikowania informacji przez dokładne sprawdzanie faktów;

fagocista n
basson bassoniste
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na fagocie

fagocyt n
phagocyte
(biologia, biologiczny) rodzaj komórki zdolnej do pochłaniania i trawienia obcych cząstek;

fagot ˈfaɡɔt n
basson
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) stroikowy, drewniany instrument dęty o niskiej skali;

fair play n
fair-play fairplay franc-jeu
uczciwa rywalizacja w sporcie

fajerwerk n
feu d'artifice
ładunek pirotechniczny, który wybuchając daje przyciągające wzrok efekty świetlne

fajka ˈfajka n
pipe calumet
przedmiot do palenia tytoniu;
tuba
(sport, sportowy) rurka używana do nurkowania, pozwalająca na oddychanie bez unoszenia głowy nad powierzchnię wody;

fajny ˈfajnɨ adj
cool chouette
potoczny wyraz o bardzo szerokim pozytywnym znaczeniu dla mówiącego: ciekawy, interesujący, świetny

fakir ˈfacir n
fakir
żebrzący ascetyczny mnich muzułmański;

faks faks n
télécopie
(potocznie, potoczny) numer telefonu, na który można wysłać faks (1.2)
télécopieur
(technologia, technika, techniczny) (biurowość, biurowy) (dawniej, dawny) (usługi pocztowe, kurierskie, poczta) urządzenie przesyłające wiadomość za pomocą łącza telefonicznego;
téléfax
(biurowość, biurowy) (dawniej, dawny) (usługi pocztowe, kurierskie, poczta) wiadomość przesłana faksem (1.1)

faksować faˈksɔvat͡ɕ v
télécopier
przesyłać coś za pomocą faksu

fakt fakt n
fait
to, co miało lub ma miejsce w rzeczywistości;

faktura fakˈtura n
facture
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) rodzaj dokumentu będącego dowodem transakcji kupna i sprzedaży;

faktycznie adv
en fait en effet
zgodnie z faktami, z rzeczywistością

fakultatywny adj
facultatif
(książkowy) dobrowolny, pozostawiony do wyboru

fakultet faˈkultɛt n
faculté
wydział szkoły wyższej
grono profesorskie w ramach wydziału

fala ˈfala n
onde vague
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rozprzestrzeniające się zaburzenie powierzchni wody
(fizyka, fizyczny) każde rozprzestrzeniające się zaburzenie w dowolnym środowisku;
vague
(wojskowość, wojskowy) (socjologia, socjologiczny) zjawisko tworzenia się nielegalnej hierarchii wśród żołnierzy, gdzie żołnierze o krótszym stażu służby są podporządkowani i niejednokrotnie poniżani przez żołnierzy o dłuższym stażu służby;
vague onde
(przenośnie, przenośnia) duża grupa przedmiotów, zwierząt, ludzi poruszająca się w jedną stronę; duże, powtarzające się nasycenie czegoś w krótkim okresie

falanster n
phalanstère
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) utopijne osiedle dla spółdzielczej wspólnoty socjalistycznej francuskiego ideologa Charlesa Fouriera;

falka ˈfalka n
ondelette
(matematyka, matematyczny) oscylacja, której amplituda dla minus i plus nieskończoności jest zerowa;
vaguelette
mała fala

falliczny adj
phallique
mający kształt prącia, zwłaszcza w czasie wzwodu

fallocentryzm n
phallocentrisme
pogląd charakteryzujący się postrzeganiem fallusa jako głównego elementu organizacji życia społecznego

fallokracja n
phallocratie
termin powstały w środowisku feministycznym oznaczający społeczność zdominowaną przez mężczyzn z kultem fallicznym, władza mężczyzn we wszystkich dziedzinach życia społecznego

fallus ˈfalːus n
phallus
(anatomia, anatomiczny) penis, męski organ płciowy, symbol płodności

falochron faˈlɔxrɔ̃n n
brise-lame
konstrukcja hydrotechniczna, która służy do ochrony wybrzeża lub portu przed działaniem fal;

falset n
fausset
wysoki rejestr głosu ludzkiego

falsyfikacja ˌfalsɨfʲiˈkat͡sʲja n
falsification
fałszerstwo, podrobienie czegoś

falsyfikat n
faux
podrobiony przedmiot albo dokument łudząco przypominający oryginał

fanatycznie ˌfãnaˈtɨt͡ʃʲɲɛ adv
fanatiquement
w sposób fanatyczny, w sposób właściwy fanatykowi

fanatyczny adj
fanatique
charakteryzujący się fanatyzmem

fanatyk fãˈnatɨk n
fanatique
żarliwy zwolennik idei lub religii

fanatyzm fãˈnatɨsm̥ n
fanatisme
postawa charakteryzująca się ślepą i bezkrytyczną wiarą w słuszność jakichś poglądów politycznych, religijnych lub społecznych

fanerofit n
phanérophyte
(botanika, botaniczny) forma życiowa roślin o pędach wzniesionych, odnawiających się z pąków znajdujących się co najmniej 0,5 m nad ziemią;

fanfara n
fanfare
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) krótki utwór grany najczęściej na trąbce rozpoczynający uroczystości;

fanfaron fãnˈfarɔ̃n n
fanfaron
(przestarzałe, przestarzały) człowiek zarozumiały, pyszny, butny

fantasmagoria n
fantasmagorie
(książkowy) omamy wzrokowe, przywidzenia

fantastyczny ˌfãntaˈstɨt͡ʃnɨ adj
fantastique
(potocznie, potoczny) wspaniały, cudowny
fikcyjny, zmyślony

fantastyka naukowa n
science-fiction
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gatunek literacki, filmowy oraz gier komputerowych z fabułą umieszczona w przyszłości lub innej części wszechświata;

fantazja fãnˈtazʲja n
fantaisie
wyobraźnia
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny o swobodnej budowie, nawiązujący do innych form muzycznych;

fantazjować v
rêver rêvasser
wyobrażać sobie wiele rzeczy
rêver songer
tworzyć niezgodny z rzeczywistością obraz czegoś

farad ˈfarat n
farad
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka miary pojemności elektrycznej w układzie SI;

faraon faˈraɔ̃n n
pharaon
(historia, historyczny, historycznie) władca starożytnego Egiptu;

faraoński adj
pharaonique
mający związek z faraonem

farba ˈfarba n
peinture
(budownictwo) (sztuka) mieszanina barwników służąca do malowania

farbiarz n
teinturier
(rzemiosło, rzemieślniczy) (zawód, zawodowy, zawodowo) rzemieślnik farbujący tkaniny

farerski faˈrɛrsʲci adj
féroïen
odnoszący się do Wysp Owczych

farerski faˈrɛrsʲci n
féroïen
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy skandynawskiej języków germańskich, urzędowy na Wyspach Owczych;

farfelki n
farfel
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) drobne zacierki podawane w kuchni żydowskiej jako dodatek do zup i dań głównych

farma ˈfarma n
ferme domaine
(rolnictwo, rolniczy) gospodarstwo rolne w krajach anglosaskich;

farma wiatrowa n
parc éolien
(technologia, technika, techniczny) grupa turbin wiatrowych pracujących wspólnie przy produkcji elektryczności

farmaceuta ˌfarmaˈt͡sɛwta n
pharmacien apothicaire
specjalista, znawca farmacji

farmaceutyczny ˌfarmat͡sɛwˈtɨt͡ʃnɨ adj
pharmaceutique
związany z farmacją

farmaceutyk ˌfarmaˈt͡sɛwtɨk n
médicament
substancja wyprodukowana przez przemysł farmaceutyczny

farmakodynamika n
pharmacodynamique
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) dział farmakologii badający mechanizmy działania leków oraz reakcje organizmu na nie;

farmakokinetyka n
pharmacocinétique
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) dział farmakologii badający zmiany stężenia substancji w ustroju, zwłaszcza leków i ich metabolitów, w miarę upływu czasu;

farmakologia ˌfarmakɔˈlɔɟja n
pharmacologie
dziedzina medycyny i farmacji; nauka o działaniu leków

farmakologicznie adv
pharmacologiquement
w sposób farmakologiczny, za pomocą leków

farmakologiczny ˌfarmakɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
pharmacologique
związany z farmakologią, dotyczący farmakologii

farmakoterapia n
pharmacothérapie
zastosowanie leków do zwalczenia choroby, leczenie chorób lekami farmaceutycznymi

farsz farʃ n
farce
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa umieszczana wewnątrz niektórych potraw (ciast, wydrążonych mięs, ryb, warzyw czy owoców) powstała ze zmieszania siekanych lub zmielonych produktów spożywczych;

fascynacja n
fascination
bardzo silne zainteresowanie się czymś lub kimś

fascynować ˌfast͡sɨ̃ˈnɔvat͡ɕ v
fasciner
czarować, olśniewać, interesować; być przedmiotem czyjejś uwagi

fascynujący adj
fascinant
wzbudzający fascynację; dający nieodpartą chęć poznania; bardzo przyciągający uwagę

fasola faˈsɔla n
haricot
(botanika, botaniczny) Phaseolus L., roślina uprawna z rodziny bobowatych;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) nasiona lub całe strąki fasoli (1.1); (także, też) potrawa z nich przyrządzona

fasolka szparagowa faˈsɔlka ˌʃparaˈɡɔva n
haricot
(botanika, botaniczny) (spożywczy) odmiana fasoli o jadalnych całych strąkach

faszerowany adj
farci
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (gastronomia) przekładany, wypełniony nadzieniem

faszysta faˈʃɨsta n
fasciste
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik faszyzmu

faszystka n
fasciste
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolenniczka faszyzmu

faszystowski ˌfaʃɨˈstɔfsʲci adj
fasciste
związany z faszyzmem, właściwy faszyzmowi lub faszystom

faszyzm ˈfaʃɨsm̥ n
fascisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) doktryna polityczna powstała w okresie międzywojennym we Włoszech, m.in. sprzeciwiająca się demokracji parlamentarnej, głosząca kult państwa;

fatalista ˌfataˈlʲista n
fataliste
osoba, która wierzy w fatalizm, przeznaczenie; ma świadomość nieuchronności losu

fatfobia n
grossophobie
niechęć czy wrogość wobec osób otyłych

fatum ˈfatũm n
fatum
nieuchronny los, zwłaszcza zły

fatwa ˈfatfa n
fatwa
w islamie: opinia teologa muzułmańskiego wyjaśniająca kontrowersję teologiczną, czasem zawierająca konkretne wskazania w indywidualnej sprawie, np. wydająca wyrok śmierci lub zakazująca jakiś praktyk;

fatyczny adj
phatique
(językoznawstwo, językoznawczy) służący samemu nawiązaniu lub podtrzymaniu kontaktu między rozmówcami, bez istotnej wymiany informacji

fauna ˈfawna n
faune
(biologia, biologiczny) ogół zwierząt na danym obszarze, w danym środowisku lub okresie geologicznym;

faux pas n
faux pas
nieumyślne naruszenie niepisanych reguł danej społeczności

fawela faˈvɛla n
favela favéla
(socjologia, socjologiczny) rozległa dzielnica nędzy powstała wokół miast Brazylii, brazylijski slums;

faza ˈfaza n
phase stade
miejsce, etap

fałsz fawʃ n
faux
nieprawda

fałszerstwo n
falsification
wykonanie podróbki

fałszerz n
faussaire falsificateur faux-monnayeur
osoba, która coś fałszuje

fałszywie fawˈʃɨvʲjɛ adv
faussement faux
w sposób fałszywy

fałszywy fawˈʃɨvɨ adj
faux
sztuczny, podrobiony

fałszywy przyjaciel fawˈʃɨvɨ pʃɨˈjät͡ɕɛl idiom
faux-ami
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz w jednym języku o podobnym bądź takim samym brzmieniu, co wyraz w innym języku, jednak różniący się od niego znaczeniem;

fechtunek n
escrime
(dawniej, dawny) sztuka walki szablą, szpadą lub floretem

federacja ˌfɛdɛˈrat͡sʲja n
fédération
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo składające się z mniejszych, obdarzonych autonomią państw związkowych (np. stanów, krajów, prowincji, kantonów, landów), ale posiadających wspólny (federalny) rząd;

federacyjny adj
fédéral
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z federacją, dotyczący federacji, mający charakter federacji

fedora fɛˈdɔra n
borsalino
(odzieżownictwo) fason kapelusza z rondem, początkowo kobiecego, później męskiego, z wklęsłą fałdą na środku;

fekalny adj
fécal
związany z fekaliami, dotyczący fekaliów

felga ˈfɛlɡa n
jante
element podwozia samochodu; metalowa obręcz na którą nakłada się oponę

felieton n
feuilleton
(publikatory) krótki utwór publicystyczny;

fellach n
fellah
arabski rolnik

fellatio fɛlˈːatʲjɔ n
fellation
(seksuologia, seksuologiczny) oralna stymulacja penisa;

feminista ˌfɛ̃mʲĩˈɲista n
féministe
zwolennik feminizmu

feministka ˌfɛ̃mʲĩˈɲistka n
féministe
kobieta dążąca do wprowadzenia w życie zasad feminizmu, zwolenniczka feminizmu

feminizm fɛ̃ˈmʲĩɲism̥ n
féminisme
(książkowy) ideologia i ruch wyzwolenia kobiet;

fenek ˈfɛ̃nɛk n
fennec renard des sables renard des sables du Sahara
(zoologia, zoologiczny) mały, pustynny lis o puszystym ogonie i dużych uszach;

fenicki fɛ̃ˈɲit͡sʲci adj
phénicien
(historia, historyczny, historycznie) związany z Fenicjanami lub Fenicją

fenicki fɛ̃ˈɲit͡sʲci n
phénicien
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język z grupy kananejskiej rodziny języków semickich;

fenomenalizm n
phénoménisme
(filozofia, filozoficzny) przekonanie, iż bezpośrednio dostępne poznaniu są wyłącznie zjawiska, natomiast istota rzeczy jest niepoznawalna lub nie istnieje;

fenomenalny ˌfɛ̃nɔ̃mɛ̃ˈnalnɨ adj
phénoménal
niezwykły, wyjątkowy, zjawiskowy

fenomenologiczny ˌfɛ̃nɔ̃mɛ̃nɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
phénoménologique
(filozofia, filozoficzny) związany z fenomenologią, charakterystyczny dla fenomenologii

fenosafranina ˌfɛ̃nɔsafrãˈɲĩna n
phénosafranine
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy safranin stosowany do barwienia bawełny, przygotowywania preparatów mikroskopowych oraz jako jeden z odczynników w fotografii;

fenotyp n
phénotype
(biologia, biologiczny) zespół wszystkich dostrzegalnych cech organizmu będący wynikiem współdziałania czynników dziedzicznych oraz warunków środowiska;

ferm fɛrm n
fermium
(chemia, chemiczny) nietrwały pierwiastek chemiczny o symbolu Fm i liczbie atomowej 100;

fermata fɛrˈmata n
point d'orgue
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element notacji muzycznej dowolnie przedłużający czas trwania nuty lub pauzy;

fermentacja ˌfɛrmɛ̃nˈtat͡sʲja n
fermentation
(biochemia, biochemiczny) reakcja biochemiczna zachodząca pod wpływem enzymów produkowanych przez mikroorganizmy;

fermentować ˌfɛrmɛ̃nˈtɔvat͡ɕ v
fermenter
ulegać procesowi fermentacji

fermion ˈfɛrmʲjɔ̃n n
fermion
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o połówkowym spinie;

feromon fɛˈrɔ̃mɔ̃n n
phéromone
(biochemia, biochemiczny) substancja chemiczna wabiąca osobników płci przeciwnej;

ferraryjczyk n
Ferrarais
mieszkaniec Ferrary; osoba z tego miasta

ferraryjka n
Ferraraise
mieszkanka Ferrary; kobieta z tego miasta

ferraryjski adj
ferrarais
związany z Ferrarą, dotyczący Ferrary

ferro-
ferro-
pierwszy człon wyrazów złożonych, jego występowanie świadczy o związku znaczeniowym wyrazu z żelazem

ferrofluid ˌfɛrːɔˈflu<sup>j</sup>it n
ferrofluide
substancja magnetyczna w postaci płynu;

ferrytyna n
ferritine
(biochemia, biochemiczny) rodzaj białka złożonego, kompleksującego jony żelaza Fe3+ i przechowującego je w wątrobie;

feta ˈfɛta n
feta
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj greckiego sera (zwykle owczego), o słonym smaku;

fetyszyzm n
fétichisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z form wierzeń religijnych polegająca na kulcie obiektów o domniemanej sile nadprzyrodzonej

feudalizm n
féodalisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) średniowieczny system społeczno-ekonomicznych zależności między warstwami społecznymi, z reguły: chłopstwem, duchowieństwem, mieszczaństwem i szlachtą. Opierał się na ścisłej hierarchii stanów o określonych przywilejach;

fez fɛs n
fez
orientalne nakrycie głowy o kształcie ściętego stożka, wykonane z bordowego filcu i ozdobione czarnym frędzlem;

fi fʲi n
phi
nazwa dwudziestej pierwszej litery alfabetu greckiego, φ;

fiasko ˈfʲjaskɔ n
fiasco
nieudanie się jakiejś sprawy, niepowodzenie się czegoś

fibromialgia n
fibromyalgie
(medycyna, medyczny) przewlekła, niezapalna choroba reumatyczna tkanek miękkich charakteryzujące się rozległym bólem;

fibrynogen n
fibrinogène
(biologia, biologiczny) białko osocza krwi wytwarzane w wątrobie, biorące udział w końcowej fazie procesu krzepnięcia;

fidel ˈfʲidɛl n
vièle
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument smyczkowy z grupy chordofonów;

fiducjarny ˌfʲiduˈt͡sʲjarnɨ adj
fiduciaire
(ekonomia, ekonomiczny) pozbawiony samodzielnej wartości, nie mający oparcia w dobrach materialnych

fidżyjski fʲiˈd͡ʒɨjsʲci adj
fidjien
odnoszący się do państwa Fidżi

fidżyjski fʲiˈd͡ʒɨjsʲci n
fidjien
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Fidżi,

figa ˈfʲiɡa n
figue
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc figi (1.1)

figowiec fʲiˈɡɔvʲjɛt͡s n
ficus
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ficus, rodzaj roślin z rodziny morwowatych;
figuier
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ficus carica, figowiec pospolity, roślina rodząca figi

figowiec sprężysty n
caoutchouc figuier à caoutchouc
(botanika, botaniczny) Ficus elastica, gatunek rośliny z rodziny morwowatych pochodzący z Półwyspu Indyjskiego, Indochin i Malezji;

figowiec sykomora fʲiˈɡɔvʲjɛt͡s ˌsɨkɔ̃ˈmɔra n
figuier sycomore sycamore
(botanika, botaniczny) Ficus sycomorus L., gatunek drzew z rodziny morwowatych występujący w Egipcie, Palestynie, Syrii, Afryce subsaharyjskiej oraz wschodniej i uprawiany w basenie Morza Śródziemnego;

figura fʲiˈɡura n
charge
(heraldyka, heraldyczny) szeroko pojęte godła herbowe/mobilia
personnage
(potocznie, potoczny) osobnik, typ
silhouette
kształt ciała
statue
(sztuka) odwzorowana w rzeźbie lub malarstwie postać zwierzęcia lub człowieka

figura szachowa n
pièce d'échecs
(szachy, pojęcie szachowe) każda bierka używana w grze w szachy, z wyjątkiem piona

figurant fʲiˈɡurãnt n
figurant
(dawniej, dawny) statysta teatralny
osoba zajmująca wysokie stanowisko, ale niesprawująca faktycznej władzy, niemająca wpływu na podejmowane decyzje

figurka fʲiˈɡurka n
figurine
mała figura, rzeźba

figurować v
figurer
być gdzieś zamieszczonym lub wymienionym

fikcja n
fiction
coś nierealnego, zmyślonego albo niemożliwego do wykonania

fikcyjne małżeństwo n
mariage blanc mariage de complaisance
małżeństwo zawierane w celu obejścia przepisów (na przykład) o legalizacji pobytu, wykorzystujące istniejące luki w prawie

fikcyjny fʲikˈt͡sɨjnɨ adj
fictif
właściwy fikcji; wymyślony, zmyślony, wyimaginowany, istniejący tylko pozornie

filantropia ˌfʲilãnˈtrɔpʲja n
philanthropie
bezinteresowne świadczenie pomocy

filantropijny adj
philanthropique
związany z filantropią

filatelistyczny adj
philatélique
dotyczący filatelistyki, związany z filatelistyką

filatelistyka ˌfʲilatɛˈlʲistɨka n
philatélie
hobby polegające na kolekcjonowaniu artefaktów pocztowych;

filharmonia ˌfʲilxarˈmɔ̃ɲja n
philharmonie
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instytucja organizująca koncerty muzyki poważnej, posiadająca własny skład muzyków

filhellenizm n
philhellénisme
(historia, historyczny, historycznie) ruch solidarnościowy z grecką walką narodowowyzwoleńczą w XIX w.
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) umiłowanie kultury starożytnej Grecji;

filipika ˌfʲilʲiˈpʲika n
philippique
stanowcze, gwałtowne, oponujące mówienie;

filipino ˌfʲilʲiˈpʲĩnɔ n
filipino
(językoznawstwo, językoznawczy) główny dialekt języka tagalskiego

filiżanka ˌfʲilʲiˈʒãnka n
tasse
niewielkie naczynie z uszkiem, z którego pije się gorące napoje
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) miara objętości równa pojemności filiżanki (1.1)

film fʲilm n
film pellicule
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) utwór audiowizualny na jakiś temat; nośnik, na którym jest nagrany taki utwór;
(fotografia) światłoczuła taśma filmowa lub fotograficzna

film dokumentalny n
documentaire
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) dzieło filmowe utrzymane w gatunku filmu dokumentalnego (1.1)

film długometrażowy n
long métrage long-métrage
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) film trwający ponad 55 minut

film grozy n
film d'épouvante film d'horreur
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (zobacz) horror

film niemy n
film muet
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) film bez ścieżki dźwiękowej;

filmoteka ˌfʲilmɔˈtɛka n
filmothèque cinémathèque filmathèque
skatalogowany zbiór materiałów filmowych; także prywatna kolekcja filmów

filmować fʲilˈmɔvat͡ɕ v
filmer
nagrywać coś kamerą filmową

filmowy fʲilˈmɔvɨ adj
cinématographique
związany z filmem, dotyczący filmu

filogeneza n
phylogenèse phylogénèse
(biologia, biologiczny) droga rozwoju rodowego grup systematycznych organizmów;

filolog fʲiˈlɔlɔk n
philologue
(językoznawstwo, językoznawczy) specjalista w dziedzinie filologii

filologia ˌfʲilɔˈlɔɟja n
philologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina humanistyczna, zajmująca się językiem i literaturą jakiegoś narodu lub kręgu cywilizacyjnego;

filologiczny ˌfʲilɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
philologique
(przymiotnik) od: filologia

filosemita n
philosémite
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) osoba sprzyjająca Żydom

filosemityzm n
philosémitisme
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) postawa polegająca na pozytywnym stosunku do Żydów i kultury żydowskiej;

filozof fʲiˈlɔzɔf n
philosophe
(edukacja, edukacyjny) (filozofia, filozoficzny) specjalista w zakresie filozofii

filozofia ˌfʲilɔˈzɔfʲja n
philosophie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina zajmująca się rozważaniami na temat istoty bytu, źródeł poznania itp.;

filozoficzny ˌfʲilɔzɔˈfʲit͡ʃnɨ adj
philosophique philosophale
(filozofia, filozoficzny) związany z filozofią, dotyczący zagadnień filozofii

filtr fʲiltr̥ n
filtre
błona lub warstwa, zaprojektowana do przepuszczania jedynie pewnej grupy substancji i zatrzymywania innych
(optyka, optyczny) materiał przepuszczający tylko promieniowanie w pewnym zakresie częstotliwości lub określonej polaryzacji
(elektronika, elektroniczny) fragment obwodu elektrycznego odpowiedzialny za tłumienie sygnałów w określonym przedziale częstotliwości

filtrować v
filtrer
oczyszczać, przepuszczając przez filtr
będąc filtrem, zatrzymywać szkodliwe czynniki

fin fʲĩn n
finn
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rodzaj jednoosobowego jachtu mieczowego z ożaglowaniem typu ket;

finanse n
finance
ogół spraw związanych z pieniędzmi, kosztami, płaceniem

finansjera n
financière
zbiorowość finansistów, bankierów, kapitalistów

finansować v
financer
dostarczać finansów

finansowo adv
financièrement
pod względem finansów, pieniędzy

finansowy ˌfʲĩnãw̃ˈsɔvɨ adj
financier
dotyczący finansów

finałowy ˌfʲĩnaˈwɔvɨ adj
finaliste
dotyczący finału, dziejący się w finale

finlandyzacja ˌfʲĩnlãndɨˈzat͡sʲja n
finlandisation
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ograniczenie przez obce mocarstwo swobody polityki zagranicznej innego państwa, w zamian za zmniejszenie interwencji w jego politykę wewnętrzną;

fioletowawy ˌfʲjɔlɛtɔˈvavɨ adj
violâtre
w kolorze podobnym do fioletowego

fioletowy ˌfʲjɔlɛˈtɔvɨ adj
violet
mający kolor siódmego pasma tęczy, taki jak kolor kwiatu fiołka lub w kolorze powstałym przez zmieszanie barwnika czerwonego i niebieskiego;

fiord fʲjɔrt n
fjord fiord
(geografia, geograficzny) rodzaj głębokiej zatoki wrzynającej się w ląd;

fiołek ˈfʲjɔwɛk n
violette
(botanika, botaniczny) Viola L., rodzaj roślin zielnych z rodziny fiołkowatych rosnący w strefie umiarkowanej;

fiołek trójbarwny ˈfʲjɔwɛk trujˈbarvnɨ n
pensée sauvage pensée tricolore
(botanika, botaniczny) pospolity w Polsce gatunek rośliny należący do rodziny fiołkowatych;

firma ˈfʲirma n
firme
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zarejestrowana urzędowo nazwa, pod którą przedsiębiorca działa;
établissement entreprise
(potocznie, potoczny) przedsiębiorstwo

firmament fʲirˈmãmɛ̃nt n
firmament
nieboskłon, sklepienie niebieskie, niebo

fis-moll ˈfʲis‿mɔl n
fis diése mineur
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku fis (w zapisie nutowym z trzema krzyżykami)

fiskalny adj
fiscal
dotyczący podatków, skarbu państwa albo dochodów państwa

fito- ˈfʲitɔ prefix
phyto-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z rośliną, roślinnością

fitochemia n
phytochimie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział fizjologii roślin, nauka badająca roślinne związki organiczne i procesy chemiczne zachodzące w roślinach;

fitochemiczny adj
phytochimique
dotyczący fitochemii, substancji roślinnych i procesów chemicznych zachodzacych w roślinach

fitoestrogen n
phytoestrogène
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) występująca w roślinach, dowolna niesterydowa substancja (włączając izoflawony i lignany), która jest strukturalnie lub funkcjonalnie podobna do estrogenu ssaków, mająca za zadanie zwiększać odporność rośliny na choroby, a u ssaków działająca jako słaby agonista lub antagonista estrogenu;

fitogeografia ˌfʲitɔɡɛɔˈɡrafʲja n
phytogéographie
dział biogeografii i geobotaniki zajmujący się badaniem rozmieszczenia roślin na kuli ziemskiej;

fitohormon ˌfʲitɔˈxɔrmɔ̃n n
phytohormone hormone végétale
(biochemia, biochemiczny) hormon, związek chemiczny wytwarzany przez organizmy roślinne, wpływający na ich procesy fizjologiczne

fitopatologia ˌfʲitɔpatɔˈlɔɟja n
phytopathologie
(botanika, botaniczny) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział botaniki, nauka o chorobach roślin i zwalczaniu tychże chorób;

fitopatologiczny adj
phytopathologique
(botanika, botaniczny) związany z fitopatologią, dotyczący fitopatologii, chorób roślin

fitosocjologiczny adj
phytosociologique
(botanika, botaniczny) związany z fitosocjologią, dotyczący fitosocjologii

fitosterol ˌfʲitɔˈstɛrɔl n
phytostérol
(biochemia, biochemiczny) sterol pochodzenia roślinnego

fitoterapia n
phytothérapie
(medycyna, medyczny) dział medycyny i farmakologii zajmujący się stosowaniem ziół w lecznictwie

fitotoksyczność n
phytotoxicité
cecha tego, co jest toksyczne dla roślin

fizjokratyczny ˌfʲizʲjɔkraˈtɨt͡ʃnɨ adj
physiocratique
związany z fizjokratyzmem

fizjolog fʲiˈzʲjɔlɔk n
physiologiste
specjalista w dziedzinie fizjologii

fizjologia n
physiologie
nauka o mechanizmach rządzących przebiegiem czynności życiowych organizmów

fizjologiczny adj
physiologique
odnoszący się do naturalnych czynności organizmu

fizjonomia n
physionomie
rysy twarzy, twarz

fizjonomista n
physionomiste
mężczyzna posiadający umiejętność rozpoznawania właściwości umysłowych i emocji osoby z wyglądu jego twarzy i ciała

fizjoterapeuta ˌfʲizʲjɔtɛraˈpɛwta n
physiothérapeute
(medycyna, medyczny) terapeuta, specjalista od fizjoterapii

fizjoterapeutka n
physiothérapeute
(medycyna, medyczny) terapeutka, specjalistka od fizjoterapii

fizjoterapia n
physiothérapie
(medycyna, medyczny) metoda leczenia usprawniającego poprzez stymulowania organizmu bodźcami fizycznymi

fizycznie adv
charnellement corporellement
w sposób odnoszący się do ciała
matériellement sensiblement
w sposób dostępny zmysłom
physiquement
w sposób odnoszący się do zjawisk fizyki

fizyczność fʲiˈzɨt͡ʃnɔɕt͡ɕ n
physique
cecha tego, co jest związane z wyglądem zewnętrznym człowieka

fizyczny fʲiˈzɨt͡ʃnɨ adj
physique
dostępny zmysłom
związany z fizyką i zjawiskami, którymi ona się zajmuje

fizyk ˈfʲizɨk n
physicien physicienne
naukowiec zajmujący się fizyką

fizyka ˈfʲizɨka n
physique
nauka zajmująca się badaniem właściwości i oddziaływań materii;

flaga ˈflaɡa n
drapeau étendard
płat tkaniny określonego kształtu, barwy i znaczenia, przymocowywany do drzewca lub masztu

flamandzki adj
flamand
odnoszący się do regionu w północnej części Belgii, Flandrii

flamandzki n
flamand
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt, etnolekt, język używany we Flandrii; jeden z trzech języków urzędowych w Belgii

flanela flãˈnɛla n
flanelle
(włókiennictwo) miękka tkanina bawełniana lub wełniana, pokryta delikatnym meszkiem, stosowana do wyrobu m.in. koszul, piżam i pościeli;

flaszowiec flaˈʃɔvʲjɛt͡s n
anone
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny flaszowcowatych;

flaszowiec miękkociernisty flaˈʃɔvʲjɛt͡s ˌmʲjɛ̃ŋkːɔt͡ɕɛrʲˈɲistɨ n
corossol corossol épineux
(botanika, botaniczny) gatunek małego drzewa pochodzącego z Ameryki Środkowej i Antyli;

flauta ˈflawta n
calme
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) sytuacja na morzu, gdy brak wiatru;

flawonoid ˌflavɔ̃ˈnɔ<sup>j</sup>it n
bioflavonoïde flavonoïde
organiczny związek chemiczny występujący w roślinach, spełniający funkcję barwnika, przeciwutleniacza i naturalnego insektycydu oraz fungicydu

flażolet n
flageolet
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niewielka piszczałka z ustnikiem dzióbkowym;

flażoletka n
flageolet
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj drobnej jasnozielonej fasoli

flecik n
flutiau flûtiau
(zdrobniale) od flet

flecista flɛˈt͡ɕista n
flûtiste flutiste
muzyk, który gra na flecie

flegmatyk n
flegmatique
osoba bardzo powolna, bez emocji

fleksitarianin n
flexivégétarien
osoba stosująca dietę z ograniczeniem produktów mięsnych, zasadniczo jarską

fleksografia ˌflɛksɔˈɡrafʲja n
flexographie
(poligrafia) technika druku wypukłego, w której forma drukowa wykonana jest z elastycznego tworzywa sztucznego;

fleksyjny adj
flexionnel
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) dotyczący fleksji

flet flɛt n
flûte flute
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny;

flet poprzeczny ˈflɛt pɔˈpʃɛt͡ʃnɨ n
flûte traversière
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj fletu z metalu lub drewna, na którym gra się trzymając go w poprzek;

fletnia Pana ˈflɛtʲɲa ˈpãna n
flûte de Pan flute de Pan
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny; aerofon wargowy złożony z drewnianych piszczałek różnej długości, połączonych w jednym rzędzie; emblemat wiatru;

fleuta n
flûte
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (marynarka) holenderski, XVI-wieczny statek żaglowy;

flirtować v
flirter
uprawiać flirt, prowadzić lekką, zalotną rozmowę towarzyską z osobą innej płci

flora ˈflɔra n
flore
(botanika, botaniczny) ogół organizmów roślinnych

flora bakteryjna ˈflɔra ˌbaktɛˈrɨjna n
microbiote de l' organisme
drobnoustroje występujące naturalnie w organizmie;

florentczyk flɔˈrɛ̃nṭt͡ʃɨk n
Florentin
mieszkaniec Florencji, osoba wywodząca się z Florencji

florentynka n
Florentine
mieszkanka Florencji

floruit ˈflɔru<sup>j</sup>it preposition
fl. flor. floruit
(książkowy) określenie poprzedzające datę lub przedział dat dla wskazania, kiedy dana osoba bądź też organizacja czy szkoła była aktywna;

florysta flɔˈrɨsta n
fleuriste
ktoś, kto zajmuje się układaniem kwiatów

floréal n
floréal
nazwa ósmego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym;

flota ˈflɔta n
flotte
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) zbiór jednostek pływających;

flukonazol n
fluconazole
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwgrzybiczy;

fluktuacja ˌfluktuˈ<sup>w</sup>at͡sʲja n
fluctuation
zmienność, płynność, niestałość, falowanie, zmienność nasilenia, odstępstwo od średniej statystycznej lub od normy;

flunitrazepam n
flunitrazépam
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) pochodna benzodiazepiny o silnym działaniu nasennym, stosowana w premedykacji i do leczenia poważnych zaburzeń snu;

fluoksetyna ˌflu<sup>w</sup>ɔksɛˈtɨ̃na n
fluoxétine
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja czynna leków tymoleptycznych — stosowanych głównie w leczeniu zaburzeń depresyjnych i obsesyjno-kompulsyjnych;

fluor ˈflu<sup>w</sup>ɔr n
fluor
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu F i liczbie atomowej 9;

fluorek n
fluorure
(chemia, chemiczny) sól kwasu fluorowodorowego;

fluorek sodu n
fluorure de sodium
(chemia, chemiczny) sól kwasu fluorowodorowego i sodu;

fluorescencja n
fluorescence
(fizyka, fizyczny) samorzutne świecenie niektórych substancji pod wpływwem różnych czynników (jak np. światło, promienie katodowe, promieniowanie nadfioletowe, promienie rentgenowskie) trwające dopóty, dopóki działają te czynniki

fluorowodór n
fluorure d’hydrogène
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny zbudowany z fluoru i wodoru;

fluoryt n
fluorine
(mineralogia, mineralogiczny) różnobarwny minerał z gromady halogenków, zawierający fluorek wapnia;

fobia ˈfɔbʲja n
antipathie
(potocznie, potoczny) niechęć, antypatia, uprzedzenie
phobie
(psychologia, psychologiczny) chorobliwy, paniczny (często nieuzasadniony i uporczywy) lęk przed kimś lub przed czymś;

foggiański adj
foggien
(rzadki, rzadko używany) związany z Foggią, dotyczący Foggii

fok fɔk n
foc
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jeden z żagli pierwszego masztu;

foka ˈfɔka n
phoque
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) morski ssak drapieżny;

foksal n
vauxhall
(dawniej, dawny) ogród podmiejski będący miejscem rozrywki

folacyna ˌfɔlaˈt͡sɨ̃na n
folacine
(zobacz) kwas foliowy

folder ˈfɔldɛr n
brochure dépliant
rodzaj druku reklamowego lub informacyjnego;
dossier
(informatyka, informatyczny) (zobacz) katalog

folia bąbelkowa n
papier bulle
folia z tworzywa sztucznego z bąbelkami powietrza stosowana do opakowywania kruchych przedmiotów;

foliogram fɔˈlʲjɔɡrãm n
transparent
folia z odbitym na niej materiałem tekstowym i graficznym, którą za pomocą rzutnika (grafoskopu) wyświetla się na ekranie

folk fɔlk n
folk
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyki popularnej wywodzący się z muzyki ludowej;

folklor ˈfɔlklɔr n
folklore
(etnografia, etnograficzny) ogół ludowej kultury i twórczości artystycznej, jak baśnie, pieśni, obrzędy, stroje, architektura, kuchnia itp.

folklorysta n
folkloriste
(etnografia, etnograficzny) osoba specjalizująca się w folklorystyce, badacz folkloru

folklorystka n
folkloriste
(etnografia, etnograficzny) kobieta specjalizująca się w folklorystyce, badaczka folkloru

fondue n
fondue
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) szwajcarska i francuska potrawa z roztopionego sera i białego wina podawanego na gorąco, w którym macza się kawałki pieczywa lub warzyw;

fonem ˈfɔ̃nɛ̃m n
phonème
(językoznawstwo, językoznawczy) najmniejsza jednostka mowy rozróżnialna dla użytkowników danego języka;

fonetyczny adj
phonétique
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z fonetyką, dotyczący fonetyki

fonetyka fɔ̃ˈnɛtɨka n
phonétique
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się opisywaniem głosek danego języka;

fonograficzny adj
phonographique
(technologia, technika, techniczny) związany z fonografem, dotyczący fonografu

fonologiczny adj
phonologique
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z fonologią, dotyczący fonologii

fontanna fɔ̃nˈtãnːa n
fontaine jet d'eau
dekoracyjny element architektoniczny złożony ze zbiornika z wodą oraz otworu, przez który woda wpada do zbiornika;

forint ˈfɔrʲĩnt n
forint
(jednostka monetarna) oficjalna waluta Węgier;

forma ˈfɔrma n
forme
zewnętrzny kształt
kondycja fizyczna osoby
moule
(cukiernictwo) naczynie do pieczenia ciast

formacyjny adj
formatif
dotyczący formacji, związany z formacją

formalista ˌfɔrmaˈlʲista n
formaliste
człowiek zbytnio przywiązujący wagę do formalności, zewnętrznych form działania

formalizacja n
formalisation
procedura, której celem jest przedstawienie danej teorii lub systemu w sformalizowanej postaci

formalizm n
formalisme
ścisłe trzymanie się litery przepisów w danym działaniu

formalnie adv
formellement
zgodnie z przepisami

formalny fɔrˈmalnɨ adj
formel
zgodny z pewnymi normami i przepisami, wymagany do utrzymania porządku

formator n
formateur
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityk wybrany przez głowę państwa do sformowania rządu koalicyjnego, po wyborach parlamentarnych lub upadku poprzedniego gabinetu;

formoterol ˌfɔrmɔˈtɛrɔl n
formotérol
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny stosowany jako lek przeciwastmatyczny;

formularz fɔrˈmulaʃ n
formulaire
blankiet jakiegoś dokumentu do wypełnienia

formuła fɔrˈmuwa n
formule
przepis na daną czynność, sposób funkcjonowania czegoś

formułować v
formuler
określać coś jasno i treściwie, ujmować w ścisłe wyrażenie
émettre
wyrażać opinię, życzenia słowami

forsa ˈfɔrsa n
fric blé pognon
(potocznie, potoczny) pieniądze

fort fɔrt n
fort
(wojskowość, wojskowy) budowla obronna

forteca fɔrˈtɛt͡sa n
forteresse
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) fortyfikacja obronna, na którą składają się forty i umocnienia;

fortel ˈfɔrtɛl n
astuce ruse combine stratagème
sprytne oszustwo, podstęp

fortepian fɔrˈtɛpʲjãn n
piano à queue
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument muzyczny, z poziomo umieszczonym pudłem rezonansowym;

fortepianowy adj
de piano pour piano
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z fortepianem

fortuna kołem się toczy fɔrˈtũna ˈkɔwɛ̃mʲ‿ɕɛ ˈtɔt͡ʃɨ proverb
la roue de la fortune n'est pas toujours une
w każdej chwili może nastąpić nagła odmiana losu na złe lub dobre

fortyfikować v
fortifier
(budownictwo) (wojskowość, wojskowy) budować fortyfikacje; stawiać umocnienia obronne

fosa ˈfɔsa n
fossé douve
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) zapora w postaci rowu otaczającego umocnienia;

fosfolipid n
phospholipide
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny stanowiący istotny składnik budowy błony komórkowej;

fosfor ˈfɔsfɔr n
phosphore
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu P i liczbie atomowej 15;

fosforan n
phosphate
(chemia, chemiczny) pochodna kwasu fosforowego;

fosgen ˈfɔzɡɛ̃n n
phosgène dichlorure de carbonyle dichlorure de méthanoyle oxychlorure de carbone
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek organiczny z grupy chlorków kwasowych, bezbarwny gaz o zapachu świeżo skoszonej trawy lub zgniłych owoców, stosowany jako bojowy środek trujący z grupy duszących w czasie I wojny światowej;

fot fɔt n
phot
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka natężenia światła w układzie CGS, równa jednemu lumenowi na centymetr kwadratowy i równoważna 10 000 luksów;

fotel ˈfɔtɛl n
fauteuil
rodzaj siedziska z oparciem na plecy i podłokietnikami;

fotoelektron n
photoélectron
(fizyka, fizyczny) elektron wyemitowany z powierzchni pewnego materiału na skutek działania promieniowania elektromagnetycznego

fotogeniczny adj
photogénique
korzystnie wyglądający na zdjęciach

fotograf fɔˈtɔɡraf n
photographe
osoba zajmująca się wykonywaniem fotografii, najczęściej zawodowo;

fotografia ˌfɔtɔˈɡrafʲja n
photographie
sztuka wykonywania fotografii (1.1);
nieruchomy obraz rzeczywistości utrwalony aparatem fotograficznym

fotograficzny ˌfɔtɔɡraˈfʲit͡ʃnɨ adj
photographique
związany z fotografią, fotografowaniem, robieniem zdjęć

fotografować ˌfɔtɔɡraˈfɔvat͡ɕ v
photographier
robić zdjęcie, robić fotografię

fotoluminescencja ˌfɔtɔlũmʲĩnɛˈst͡sɛ̃nt͡sʲja n
photoluminescence
(fizyka, fizyczny) emisja fal elektromagnetycznych przez ciało w wyniku pochłonięcia fotonu;

fotomontaż ˌfɔtɔ̃ˈmɔ̃ntaʃ n
photomontage
(fotografia) obraz fotograficzny powstały przez manipulację lub skomponowanie kilku obrazów;

foton ˈfɔtɔ̃n n
photon
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o zerowej masie spoczynkowej i ładunku, kwant oddziaływania elektromagnetycznego;

fotopowielacz ˌfɔtɔpɔˈvʲjɛlat͡ʃ n
photomultiplicateur
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie przetwarzające sygnał świetlny na elektryczny oraz wzmacniające ten sygnał;

fotorealizm n
photoréalisme
(sztuka) sposób malowania obrazów, mających sprawiać wrażenie, że są fotografiami; malarstwo charakteryzujące się fotograficzną dokładnością;

fotosynteza n
photosynthèse
(biochemia, biochemiczny) (botanika, botaniczny) proces wytwarzania przez rośliny zielone i niektóre bakterie związków organicznych z dwutlenku węgla i wody przy udziale światła;

fototerapia ˌfɔtɔtɛˈrapʲja n
photothérapie
(medycyna, medyczny) (zobacz) światłolecznictwo

fototropizm ˌfɔtɔˈtrɔpʲism̥ n
phototropisme
(botanika, botaniczny) zwrócenie się rośliny w kierunku źródła światła lub w przeciwną stronę;

fotowoltaiczny ˌfɔtɔvɔltaˈ<sup>j</sup>it͡ʃnɨ adj
photovoltaïque
(przymiotnik) związany z przetwarzaniem światła słonecznego na energię elektryczną

fowistyczny adj
fauviste
(sztuka) związany z fowizmem, dotyczący fowizmu

fowizm n
fauvisme
(sztuka) kierunek w malarstwie francuskim początku XX wieku o bardzo żywej kolorystyce dzieł;

fragment ˈfraɡmɛ̃nt n
fragment
wyodrębniona część czegoś

frajer ˈfrajɛr n
pigeon couillon gobe-mouche(s) jobard
(potocznie, potoczny) osoba dająca się łatwo nabrać, naiwna; osoba nadmiernie wierna normom moralnym, które przez innych nie są przestrzegane

frajerka fraˈjɛrka n
emmerdeuse
(potocznie, potoczny) kobieta naiwna, łatwowierna, niezaradna

fraktal ˈfraktal n
fractale
(matematyka, matematyczny) matematyczny obiekt określany jako „samopodobny”, czyli charakteryzujący się m.in. tym, że podczas dowolnego powiększania jego fragmentów, stale zachowuje taką samą złożoność struktury;

framuga frãˈmuɡa n
chambranle
(budownictwo) rama okna lub drzwi

franciszkanin n
franciscain
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Franciszka z Asyżu;

francuska choroba frãnˈt͡suska xɔˈrɔba n
mal de Naples mal napolitain
(potocznie, potoczny) (eufemistycznie) kiła

francuski frãnˈt͡susʲci adj
français
odnoszący się do Francji lub Francuzów; związany lub wywodzący się z Francji

francuski frãnˈt͡susʲci n
français
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Francji, części Belgii, Szwajcarii, Kanady oraz kilkunastu innych państw;

francuski pocałunek frãnˈt͡susʲci ˌpɔt͡saˈwũnɛk n
baiser florentin baiser colombin baiser profond baiser avec la langue
namiętny, erotyczny pocałunek, podczas którego języki obojga partnerów dotykają się i wchodzą w kontakt z wnętrzem ich ust;

francuskojęzyczny frãnˈt͡suskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ adj
francophone
posługujący się językiem francuskim
taki, którego mieszkańcy posługują się językiem francuskim
francophone en langue français
spisany, stworzony w języku francuskim

frank frãŋk n
franc
(jednostka monetarna) pieniądz niektórych krajów europejskich i afrykańskich

frankfurcki adj
francfortois
związany z Frankfurtem nad Menem
związany z Frankfurtem nad Odrą

frankfurterka ˌfrãŋkfurˈtɛrka n
saucisse de Francfort
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) cienka, parzona kiełbaska z mielonego mięsa, podawana najczęściej na gorąco;

frankijski frãŋʲˈcijsʲci adj
francique
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) - średniow. właściwy Frankom, związany z Frankami (germańskim plemieniem)

franko-prowansalski n
arpitan franco-provençal
(językoznawstwo, językoznawczy) język franko-prowansalski;

frankofil frãŋˈkɔfʲil n
francophile
miłośnik kultury francuskiej, zwolennik Francji, Francuzów

frankofilia ˌfrãŋkɔˈfʲilʲja n
francophilie
umiłowanie wszystkiego, co francuskie; sympatia do Francuzów lub ich kultury

frankofilski ˌfrãŋkɔˈfʲilsʲci adj
francophile
związany z frankofilią, charakterystyczny dla frankofila

frankofobia ˌfrãŋkɔˈfɔbʲja n
francophobie
niechęć do wszystkiego, co francuskie; niechęć do Francuzów lub ich kultury

frankofoński adj
francophone
związany z frankofonami, dotyczący społeczności francuskojęzycznej

frans frãw̃s n
francium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Fr i liczbie atomowej 87;

fraternizacja ˌfratɛrʲɲiˈzat͡sʲja n
fraternisation
bratanie się, zaprzyjaźnianie się, zwłaszcza niestosowne i niewłaściwe ze względu na osoby lub okoliczności

frazeologiczny adj
phraséologique
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z frazeologią, dotyczący frazeologii

frazes ˈfrazɛs n
banalité lieu commun
często powtarzane, wyszukane powiedzenie, pozbawione jednak głębszego sensu

freediving n
plongée en apnée
(sport, sportowy) dyscyplina sportu i aktywności polegająca na nurkowaniu na wstrzymanym oddechu;

freeganizm n
freeganisme
antykonsumpcyjny styl życia;

freemium n
freemium
(handel, handlowy) model biznesowy sprzedaży usługi lub produktu, w którym rozdaje się darmową wersję podstawową i nakłania do kupna opcjonalnej, pełnej wersji premium;

fregata frɛˈɡata n
frégate
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie rejowe;
(ornitologia, ornitologiczny) szerokoskrzydły, szybujący ptak oceaniczny z rodziny fregatowatych;
(marynarka) (wojskowość, wojskowy) średniej wielkości, pomocniczy okręt wojenny, współcześnie o wyporności w granicach 1500-2500 ton;

frekwencja frɛˈkfɛ̃nt͡sʲja n
assistance
liczba osób biorących udział w jakimś zdarzeniu / znajdujących się w jakimś miejscu

frenologia n
phrénologie
(historia, historyczny, historycznie) obecnie uznawana za pseudonaukową dziedzina wiedzy badająca związek między ukształtowaniem czaszki człowieka a jego cechami psychicznymi;

frenologiczny adj
phrénologique
(medycyna, medyczny) związany z frenologią, dotyczący frenologii

fresk frɛsk n
fresque
(sztuka) technika malarska nakładania farby na świeży tynk;
(sztuka) malowidło ścienne wykonane techniką fresku (1.1)

frez frɛs n
fraise
(technologia, technika, techniczny) narzędzie skrawające do obróbki powierzchni

frezarka frɛˈzarka n
fraiseuse
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka skrawająca, służąca do obróbki płaszczyzn, powierzchi kształtowych, wgłębień itp. za pomocą frezu;

frezja ˈfrɛzʲja n
freesia
(botanika, botaniczny) Freesia, rodzaj bylin ozdobnych z rodziny kosaćcowatych, mających silnie pachnące, na ogół dzwonkowate kwiaty;

frimaire n
frimaire
nazwa trzeciego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym;

fromażeria n
fromagerie
(spożywczy) (handel, handlowy) sklep, który specjalizuje się w sprzedaży sera

front frɔ̃nt n
front
(wojskowość, wojskowy) rejon działań wojennych;
(budownictwo) przód budynku
(meteorologia, meteorologiczny) strefa między dwiema masami powietrza;
zgromadzenie partii lub osób pod jednym wspólnym programem

frontalny adj
frontal
czołowy, przedni

fronton n
fronton
(architektura, architektoniczny) trójkątne zwieńczenie fasady lub ryzalitu budynku;

froterować ˌfrɔtɛˈrɔvat͡ɕ v
frotter
polerować zapastowaną podłogę froterką lub miękką tkaniną

fructidor n
fructidor
nazwa dwunastego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym;

fruktoza n
fructose
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy ketoz, naturalnie występujący w stanie wolnym w owocach, miodzie, nektarze kwiatów;

frustracja n
frustration
(psychologia, psychologiczny) stan nieprzyjemnego napięcia emocjonalnego wynikły z niemożności zaspokojenia jakiejś potrzeby albo osiągnięcia danego celu;

frustrować v
frustrer
wywoływać frustrację u kogoś

frutarianin n
fruitarien
osoba stosująca frutarianizm, odżywiająca się tylko owocami

frutarianizm n
fructivorisme fruitarisme
sposób żywienia dopuszczający spożywanie wyłącznie owoców i warzyw, których zerwanie nie powoduje zniszczenia rośliny;

frutarianka n
fruitarienne
kobieta stosująca frutarianizm, odżywiająca się tylko owocami

frutariański adj
fruitarien
dotyczący frutarian i frutarianizmu

fryderycjański adj
frédéricien frédéricienne
(historia, historyczny, historycznie) mający związek z panowaniem cesarza Fryderyka II Wielkiego

frygijski adj
phrygien
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) związany z Frygią, dotyczący Frygii, pochodzący z Frygii

frytka ˈfrɨtka n
frite
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) cienki słupek z krojonego ziemniaka usmażony na głębokim tłuszczu;

frytki n
frite pomme frite
(handel, handlowy) porcja frytek (1.1)
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa ze smażonych na oleju pociętych ziemniaków

frytkownica n
friteuse
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie do smażenia frytek;

fryzjer ˈfrɨzʲjɛr n
coiffeur barbier
osoba zajmująca się obcinaniem włosów, ich czesaniem i pielęgnacją; u mężczyzn również goleniem

fryzura frɨˈzura n
coiffure
(fryzjerstwo, fryzjerski) efekt uczesania, ułożenia lub ścięcia włosów w charakterystyczny sposób;

fryzyjski adj
frison
dotyczący Fryzji albo Fryzów (Fryzyjczyków)

frędzel ˈfrɛ̃nd͡zɛl n
frange
(krawiectwo) zwisający fragment materiału przymocowany do tkaniny

fugas ˈfuɡas n
fougasse EEI EEC
(wojskowość, wojskowy) improwizowany ładunek wybuchowy, prowizoryczna mina lądowa;

fuj interjection
pouah
(potocznie, potoczny) wyrażanie obrzydzenia

fular n
foulard
(krawiectwo) apaszka, lekka jedwabna chustka z fularu (1.1)
(włókiennictwo) rodzaj cienkiej tkaniny jedwabnej

fulmar n
fulmar
(ornitologia, ornitologiczny) Fulmarus Stephens, duży ptak morski z rodziny burzykowatych;

fumigacja n
fumigation
poddanie działaniu gazów celem pozbycia się szkodliwych organizmów z obiektu;

fundacja fũnˈdat͡sʲja n
fondation
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organizacja zbierająca pieniądze na cel dobroczynny;

fundamentalistyczny ˌfũndãmɛ̃ntalʲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
fondamentaliste
dotyczący fundamentalizmu lub fundamentalisty

fundamentalizm n
fondamentalisme
pozbawiony refleksji rygoryzm w przestrzeganiu zasad jakiejś religii albo ideologii, oparty na najbardziej dosłownej ich interpretacji

fundamentalny ˌfũndãmɛ̃nˈtalnɨ adj
fondamental
podstawowy, stanowiący podstawę, elementarny, zasadniczy

fundator fũnˈdatɔr n
fondateur
ktoś, kto coś ufundował lub dał czemuś początek;

fundować v
fendre
(potocznie, potoczny) zapraszać i płacić za poczęstunek
financer
zakładać i opłacać instytucje

fungicyd n
fongicide
(biochemia, biochemiczny) (mikologia, mikologiczny) środek mający działanie grzybobójcze;

funikular n
funiculaire
kolej szynowa, a zarazem kolej linowa, w której ruch pojazdu wywołany jest liną napędową, i o stale przymocowanym do niej wagonem

funkcja ˈfũŋkt͡sʲja n
fonction
(matematyka, matematyczny) przyporządkowanie każdemu elementowi ze zbioru dokładnie jednego elementu z innego zbioru; (potocznie, potoczny) wykres, rysunek takiego przyporządkowania;
(informatyka, informatyczny) podprogram; wydzielona część programu wykonująca określone zadanie;
przeznaczenie, zadanie jakiegoś urządzenia lub osoby, cel jego działania;

funkcja stanu ˈfũŋkt͡sʲja ˈstãnu n
fonction d'état variable d'état
(fizyka, fizyczny) funkcja zależna wyłącznie od stanu układu

funkcja wzajemnie jednoznaczna n
bijection
(matematyka, matematyczny) funkcja w której każdemu elementowi obrazu odpowiada dokładnie jeden element dziedziny;

funkcjonalność ˌfũŋkt͡sʲjɔ̃ˈnalnɔɕt͡ɕ n
fonctionnalité
cecha tego, co jest funkcjonalne

funkcjonalny adj
fonctionnel
związany z funkcjonowaniem
pratique
bardziej użytkowy niż estetyczny

funkcjonariusz ˌfũŋkt͡sʲjɔ̃ˈnarʲjuʃ n
fonctionnaire
(administracja) pracownik służb państwowych, zwykle mundurowych np. policji lub służby więziennej;

funkcjonowanie ˌfũŋkt͡sʲjɔ̃nɔˈvãɲɛ n
fonctionnement
działanie

funkcjonować ˌfũŋkt͡sʲjɔ̃ˈnɔvat͡ɕ v
fonctionner
działać, wykonywać czynności w sposób właściwy

funt fũnt n
livre
(jednostka monetarna) waluta niektórych państw

furan n
furane
(chemia, chemiczny) ciekły, łatwopalny węglowodór aromatyczny o wzorze sumarycznym C4H4O, mający zapach zbliżony do chloroformu;

furaż ˈfuraʃ n
fourrage
(przestarzałe, przestarzały) (wojskowość, wojskowy) obrok (pasza) dla koni wojskowych

furia ˈfurʲja n
furie
złość, wściekłość, gniew

furosemid ˌfurɔˈsɛ̃mʲit n
furosémide
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek odwadniający i przeciwnadciśnieniowy, diuretyk pętlowy

futbolista ˌfudbɔˈlʲista n
footballeur
(sport, sportowy) zawodnik grający w piłkę nożną

futro ˈfutrɔ n
fourrure
(odzieżownictwo) (krawiectwo) odzież (np. kurtka, płaszcz) wykonana ze skór zwierzęcych posiadających sierść
(krawiectwo) wyprawiona skórka zwierzęcia pokryta sierścią służąca do produkcji odzieży bądź sama stanowiąca np. ozdobę, okrycie czy dywan
fourrure panne
(heraldyka, heraldyczny) jeden z rodzajów tynktury heraldycznej;
fourrure poil
(zoologia, zoologiczny) sierść na zwierzęciu

futurolog n
futurologue
mężczyzna przewidujący przyszłość cywilizacji w oparciu o przesłanki naukowe

futurysta n
futuriste
(sztuka) artysta, twórca, który tworzy w nurcie futuryzmu

futurystyczny ˌfuturɨˈstɨt͡ʃnɨ adj
futuriste
(sztuka) związany z futuryzmem, dotyczący futuryzmu
taki, który wygląda jakby był wytworem techniki przyszłości

futuryzm fuˈturɨsm̥ n
futurisme
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) awangardowy kierunek w sztuce dwudziestowiecznej powstały we Włoszech na początku XX w. manifestujący fascynację techniką, mechanizacją i dynamizmem wielkomiejskim;

g-moll n
sol mineur
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku g (w zapisie nutowym z dwoma bemolami)

gabardyna ˌɡabarˈdɨ̃na n
gabardine
(włókiennictwo) tkanina o splocie skośnym, najczęściej wełniana, używana do szycia płaszczy, garniturów itp.

gabinet ɡaˈbʲĩnɛt n
bureau
sala przeznaczona do wystawiania np. okazów
pokój przeznaczony do pracy umysłowej
cabinet
lokal przeznaczony do wykonywania specjalistycznego zawodu

gabinet cieni n
cabinet fantôme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skład rządu formowany przez opozycyjną partię, gotowy do przejęcia władzy po wyborach;

gabinet osobliwości n
cabinet de curiosités
prywatna kolekcja dzieł sztuki, okazów biologicznych, numizmatów, starożytnych artefaktów, egzotycznych przedmiotów i innych nietuzinkowych eksponatów

gablota ɡaˈblɔta n
bagnole
(slangowo) (motoryzacja) samochód, szczególnie jeśli drogi, duży
vitrine
oszklona szafka, w której są umieszczane eksponaty lub towary

gacek n
oreillard
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Plecotus, rodzaj wielkouchego nietoperza z podrodziny mroczków;

gad ɡat n
reptile
(herpetologia, herpetologiczny) zwierzę z gromady Reptilia, kręgowiec zmiennocieplny oddychający wyłącznie płucami;

gadać ˈɡadat͡ɕ v
bavarder
(potocznie, potoczny) mówić, (lekceważąco, lekceważący) rozmawiać

gadolin ɡaˈdɔlʲĩn n
gadolinium
(chemia, chemiczny) srebrzystobiały metal; pierwiastek chemiczny o symbolu Gd i liczbie atomowej 64;

gadożer ɡaˈdɔʒɛr n
circaète circaète Jean-le-Blanc jean-le-blanc
(ornitologia, ornitologiczny) Circaetus gallicus, duży, leśny ptak drapieżny żywiący się płazami i gadami;

gadulstwo ɡaˈdulstfɔ n
loquacité
(potocznie, potoczny) mówienie zbyt dużo, zbędne gadanie

gaduła ɡaˈduwa n
bavard babillard babillarde bavarde péronnelle radoteur
osoba nadmiernie rozmowna; osoba, która dużo mówi

gafa n
gaffe
nietaktowny postępek, niezręczne odezwanie się

gag ɡak n
gag
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) chwyt komediowy wywołujący u widza efekt komiczny oparty na sytuacjach wizualnych

gagat ˈɡaɡat n
jais
(mineralogia, mineralogiczny) bitumiczna odmiana węgla brunatnego o zbitej, jednorodnej budowie;

gagauski ɡaɡaˈ<sup>w</sup>usʲci n
gagaouze
(językoznawstwo, językoznawczy) język Gagauzów, ludu pochodzenia tureckiego, osiadłego w większości w południowej Mołdawii w Gagauzji;

gaijin n
gaijin
dla Japończyków: ktoś obcy, z zewnątrz, cudzoziemiec, nie-Japończyk, zwłaszcza pochodzący z Zachodu;

gajowy ɡaˈjɔvɨ n
garde forestier
(leśnictwo) pracownik nadleśnictwa opiekujący się określoną częścią lasu

gajówka ɡaˈjufka n
fauvette des jardins
(ornitologia, ornitologiczny) Sylvia borin, mały, niepozorny ptak leśny o melodyjnym głosie;

gal ɡal n
gallium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ga i liczbie atomowej 31;

galaktyczny adj
galactique
związany z galaktyką, dotyczący galaktyki

galaktyka ɡaˈlaktɨka n
galaxie
(astronomia, astronomiczny) duży obiekt składający się z miliardów gwiazd oraz czarnych dziur, pyłu i gazów;

galas ˈɡalas n
galle cécidie
(botanika, botaniczny) narośl na liściach roślin, spowodowana przez złożenie w nich owadzich jaj;

galera ɡaˈlɛra n
galère
(historia, historyczny, historycznie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wiosłowy statek lub okręt używany w czasach od starożytności do odrodzenia;

galernik ɡaˈlɛrʲɲik n
galérien
(historia, historyczny, historycznie) wioślarz, przykładowo więzień lub niewolnik, pracujący przymusowo na galerze

galicyzm ɡaˈlʲit͡sɨsm̥ n
gallicisme
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka francuskiego;

galijski adj
gaulois
związany z Galią lub Galami, dotyczący Galii lub Galów

galon ˈɡalɔ̃n n
gallon
(jednostka miary) jednostka objętości używana w krajach anglosaskich;
galon gallon
naszywka ze złotej lub srebrnej taśmy na mundurach lub liberiach;

galop ˈɡalɔp n
galop
(jeździectwo, jeździecki) szybki, trzytaktowy chód konia;

galopem adv
au galop
(jeździectwo, jeździecki) o biegu: prędko
(potocznie, potoczny) bardzo szybko

galopować v
galoper
(jeździectwo, jeździecki) (zoologia, zoologiczny) biec galopem

galwanizacja n
galvanisation
(technologia, technika, techniczny) powlekanie wyrobu metalowego warstwą innego metalu

gama ˈɡãma n
gamme
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odpowiedni szereg dźwięków ze skali muzycznej, zaczynający się od dowolnego dźwięku;

gambit ˈɡãmbʲit n
gambit
(szachy, pojęcie szachowe) otwarcie, w którym poświęca się jedną lub kilka bierek, w zamian za uzyskanie lepszej pozycji;

gameta ɡãˈmɛta n
gamète
(biologia, biologiczny) komórka służąca do rozmnażania płciowego;

gametangium ˌɡãmɛˈtãŋʲɟũm n
gamétange
(biologia, biologiczny) organ lub komórka, w którym są wytwarzane gamety;

gamma ˈɡãmːa n
gamma
nazwa trzeciej litery alfabetu greckiego, γ;

gamoń ˈɡãmɔ̃ɲ n
nigaud dadais dandin gille nicodème
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) człowiek nierozgarnięty, niezaradny

gandawczyk n
Gantois
mieszkaniec Gandawy

gandawka n
Gantoise
mieszkanka Gandawy

gandawski adj
gantois
związany z Gandawą, dotyczący Gandawy

ganek ˈɡãnɛk n
porche
przybudówka przed wejściem do budynku, składająca się z daszka wspartego na słupach i schodów

gangesowy adj
gangétique
związany z Gangesem, dotyczący Gangesu

garam masala n
garam masala
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wywodząca się z kuchni indyjskiej zmielona mieszanka przypraw: kminu rzymskiego, kolendry, czarnego pieprzu, kardamonu, liścia laurowego, goździków, cynamonu, chili

garaż ˈɡaraʃ n
garage
wydzielony budynek lub część budynku służąca do parkowania pojazdów i zapewniająca im ochronę przed środowiskiem zewnętrznym i złodziejami;

garb ɡarp n
bosse
(medycyna, medyczny) skrzywienie kręgosłupa polegające na jego zaokrągleniu;
(zoologia, zoologiczny) wypukłość na grzbiecie wielbłąda, wypełniona tłuszczem

garbowanie n
tannage
(rzeczownik odczasownikowy) od garbować

gardziel n
gorge
(przenośnie, przenośnia) wąskie przejście
gosier
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) odpowiednik gardła u zwierząt; rzadziej określenie ludzkiego gardła

gardło ˈɡardwɔ n
gorge
(anatomia, anatomiczny) odcinek między przełykiem a jamą ustną, mieszczący się w przedniej części szyi;

gardłowy adj
pharyngal
(anatomia, anatomiczny) związany z gardłem, dotyczący gardła
(fonetyka, fonetyczny) artykułowany gardłem

garig ˈɡarʲik n
garrigue
(ekologia, ekologiczny) (botanika, botaniczny) zimozielona formacja roślinna wtórna po wycięciu lasów, występująca w okolicach Morza Śródziemnego

garncarstwo ɡarn̥ˈt͡sarstfɔ n
poterie
rzemiosło zajmujące się ręcznym wyrobem naczyń glinianych;

garnek ˈɡarnɛk n
marmite pot casserole cocotte faitout
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ognioodporny pojemnik do przygotowywania i przechowywania ciepłych potraw;

garnitur ɡarʲˈɲitur n
costume complet costard
(odzieżownictwo) (krawiectwo) eleganckie ubranie męskie;

garnizon n
garnison
(wojskowość, wojskowy) oddział wojska stacjonujący w danym miejscu
(wojskowość, wojskowy) miejsce stałego stacjonowania garnizonu (1.1)

garoński adj
garonnais
związany z Garonną, dotyczący Garonny

garsoniera n
garçonnière
małe mieszkanie dla jednej osoby

garum n
garum
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (historia, historyczny, historycznie) słony sos o wyrazistym smaku, sporządzany ze sfermentowanych ryb i wielu przypraw; podstawowy składnik wykwintnej kuchni starożytnego Rzymu;

garłacz n
gargouille
(architektura, architektoniczny) dekoracyjne zakończenie rynny dachowej, rozpowszechnione w budownictwie gotyku i renesansu;
tromblon mousqueton
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) krótka ręczna broń palna z trąbkowatym wylotem lufy, strzelająca siekańcami, używana w Europie w XVII–XVIII wieku;
boulant
(ornitologia, ornitologiczny) hodowlana odmiana gołębia domowego, rasy zaliczane do grupy gołębi dętych

gasidło n
éteignoir
narzędzie do gaszenia świec w formie metalowego stożka niejednokrotnie umocowywanego na kiju;

gaskoński ɡaˈskɔ̃j̃sʲci adj
gascon
związany z Gaskonią lub Gaskończykami, dotyczący Gaskonii

gaskoński ɡaˈskɔ̃j̃sʲci n
gascon
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt używany w Gaskonii;

gasnąć ˈɡasnɔ̃ɲt͡ɕ v
s'éteindre
o źródle światła lub ciepła, o uczuciach zanikać, zmniejszać swoją moc, siłę

gastrula ɡaˈstrula n
gastrula
(biologia, biologiczny) wczesne stadium rozwojowe zarodka większości zwierząt oraz człowieka;

gatunek gaˈtuŋki ɡaˈtũnɛk n
espèce
(biologia, biologiczny) najniższa jednostka klasyfikacji organizmów żywych;
sorte classe
odmiana czegoś, typ, rodzaj

gaucho n
gaucho
południowoamerykański konny pasterz;

gaur ɡawr n
gaur
(zoologia, zoologiczny) Bos gaurus, gatunek dużego, ciemnego wołu występującego w południowej Azji;

gawial n
gavial
(zoologia, zoologiczny) gad z gatunku gawial gangesowy;

gaworzenie n
babillement
(rzeczownik odczasownikowy) od gaworzyć

gawot n
gavotte
(choreografia, choreograficzny) (folklor) starofrancuski taniec ludowy w tempie umiarkowanym, w takcie parzystym

gawron ˈɡavrɔ̃n n
corbeau freux freux
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Corvus frugilegus Linnaeus, gatunek ptaka o czarnym upierzeniu z rodziny krukowatych, ale mniejszy od kruka;

gawędzić v
babiller
prowadzić luźną rozmowę

gaz ɡas n
gaz
(fizyka, fizyczny) lotny stan materii;
(technologia, technika, techniczny) substancja służąca do opalania, gotowania itp., w postaci gazu (1.1)
(wojskowość, wojskowy) gaz (1.1), mający właściwości trujące, używany jako broń chemiczna
(motoryzacja) pedał lub dźwignia przyspieszenia w samochodzie lub motocyklu

gaz cieplarniany ˈɡasʲ ˌt͡ɕɛplarʲˈɲãnɨ n
gaz à effet de serre
gazowy składnik atmosfery powodujący efekt cieplarniany przez zatrzymywanie promieniowania podczerwonego w atmosferze;

gaz musztardowy ˈɡas ˌmuʃtarˈdɔvɨ n
gaz moutarde
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) zwyczajowa nazwa iperytu siarkowego

gaz płynny ˈɡas ˈpwɨ̃nːɨ n
GPL
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) mieszanina skroplonych węglowodorów, głównie propanu i butanu, służąca za opał

gaz syntezowy ˈɡas ˌːɨ̃ntɛˈzɔvɨ n
gaz de synthèse
gaz, w którego skład wchodzi głównie para wodna oraz tlenek węgla

gaz ziemny ˈɡazʲ ˈʑɛ̃mnɨ n
gaz naturel
(geologia, geologiczny) mieszanina lekkich węglowodorów, wśród których dominuje metan, towarzysząca ropie naftowej lub tworząca własne złoża;

gaza n
gaze
(włókiennictwo) cienka i rzadka tkanina bawełniana

gazański adj
gazaoui
dotyczący Gazy lub Strefy Gazy, związany z Gazą lub Strefą Gazy

gazela ɡaˈzɛla n
gazelle
(zoologia, zoologiczny) mała afrykańska antylopa;

gazeta ɡaˈzɛta n
journal presse écrite
drukowany środek przekazu informacji, zazwyczaj ukazujący się codziennie;

gazociąg ɡaˈzɔt͡ɕɔ̃ŋk n
gazoduc
(technologia, technika, techniczny) rurociąg do transportu gazu;

gazowany adj
gazeux
(spożywczy) nasycony dwutlenkiem węgla

gałka ˈɡawka n
boule boulette
mały, kulisty przedmiot lub kuliste zakończenie przedmiotu
bouton
regulator danych funkcji w urządzeniach mechanicznych, elektrycznych i elektronicznych

gałka muszkatołowa ˈɡawka ˌmuʃkatɔˈwɔva n
noix de muscade muscade
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) jądro nasiona muszkatołowca korzennego używane jako przyprawa i w przemyśle farmaceutycznym;

gałąź ˈɡawɔ̃w̃ɕ n
branche
(botanika, botaniczny) boczny pęd drzewa lub krzewu

gaśnica ɡaɕˈɲit͡sa n
extincteur
(technologia, technika, techniczny) przenośny przyrząd do gaszenia pożaru;

gaźnik n
carburateur
(motoryzacja) urządzenie do wytwarzania mieszanki paliwa i powietrza w silnikach spalinowych z zapłonem iskrowym

gburowaty adj
grossier agreste rustre
zachowujący się w sposób niegrzeczny, szorstki

gdakać ˈɡdakat͡ɕ v
caqueter
o kurze: wydawać głos

gderać v
gronder
(potocznie, potoczny) narzekać w sposób nużący i męczący

gdy ɡdɨ conjunction
lorsque quand
…rozpoczynający zdanie podrzędne określające czas zajścia czynności ze zdania głównego

gdy kota nie ma, myszy harcują ˈɡdɨ ˈkɔta ˈɲɛ‿ma ˈmɨʃɨ xarˈt͡sujɔ̃w̃ proverb
quand le chat n'est pas là, les souris dansent le chat parti, les souris dansent
kiedy nie ma przez jakiś czas kontroli („kota”) nad podwładnymi lub podopiecznymi („myszami”), to następuje lekceważenie reguł, obowiązków itp.

gdyby ˈɡdɨbɨ conjunction
si
…wprowadzający w zdaniu podrzędnym warunek, który w danej sytuacji nie jest możliwy do spełnienia

gdzie ɟd͡ʑɛ interrogativePronoun
où
służący do tworzenia pytań o lokalizację

gdzie ɟd͡ʑɛ pronoun
où
…względny, zastępujący określenie miejsca
gdzieś (miejsce nie określone bliżej)

gdzie indziej ˈɟd͡ʑɛ ˈĩɲd͡ʑɛ̇j adv
ailleurs
do innego miejsca
w innym miejscu

gdzie kucharek sześć, tam nie ma co jeść ˈɟd͡ʑɛ kuˈxarɛk ˈʃɛɕt͡ɕ ˈtãmʲ ˈɲɛ‿ma ˈt͡sɔ ˈjɛ̇ɕt͡ɕ proverb
trop de cuisiniers gâtent la sauce
jeśli zbyt wiele osób pracuje nad tą samą rzeczą, tym samym problemem, dublują się ich zadania, to nie odniosą sukcesu

gdziekolwiek ɟd͡ʑɛˈkɔlvʲjɛk indefinitePronoun
n'importe où quelque part où que ce soit
(wskazuje na) bliżej nieokreślone miejsce

gdzieniegdzie ɟd͡ʑɛ̇̃ˈɲɛ̇ɟd͡ʑɛ adv
çà et là
w niektórych miejscach

gdzieś ɟd͡ʑɛ̇ɕ indefinitePronoun
quelque part
w pewnym miejscu
(potocznie, potoczny) używany do podkreślenia przybliżonego określania jakiejś wielkości

gejsza ˈɡɛjʃa n
geisha
w kulturze Japonii, kobieta do towarzystwa o umiejętnościach artystycznych – konwersacji, tańca, gry na instrumentach, dobrych manier, literatury, poezji itp.;

gekon ˈɡɛkɔ̃n n
gecko gekko
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka z rodziny gekonowatych o palcach umożliwiających wspinanie się po gładkich ścianach

gelazjański adj
gélasien
(historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do papieża Gelazego I; ,

gelotologia n
gélothérapie
terapia śmiechem;

gemmologia n
gemmologie
(mineralogia, mineralogiczny) nauka o kamieniach szlachetnych;

gen ɡɛ̃n n
gène
(biologia, biologiczny) część chromosomów jądra komórkowego, podstawowa jednostka dziedziczności odpowiedzialna za przekazanie cech dziedzicznych organizmu;

genealog n
généalogiste
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) historyk badający dzieje rodów z uwzględnieniem koligacji

genealogiczny adj
généalogique
związany z genealogią

generacja n
génération
ogół osobników żyjących w tym samym czasie, będących mniej więcej w tym samym wieku

generalizować v
généraliser
uogólniać

generator ˌɡɛ̃nɛˈratɔr n
générateur
(elektryczność) prądnica, szczególnie o dużej mocy;

generał ɡɛ̃ˈnɛraw n
général d'armée général
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych;

generał broni ɡɛ̃ˈnɛraw ˈbrɔ̃ɲi n
général de corps d'armée
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych, wyższy od generała dywizji;

generał dywizji ɡɛ̃ˈnɛraw dɨˈvʲizʲji n
général de division
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych, wyższy od generała brygady i niższy od generała broni

generować v
générer
być miejscem wytwarzania, przyczyną czegoś

genetycznie adv
génétiquement
w sposób dotyczący genetyki / genów

genetyczny ˌɡɛ̃nɛˈtɨt͡ʃnɨ adj
génétique
(biologia, biologiczny) dotyczący genetyki, związany z genetyką

genetyka ɡɛ̃ˈnɛtɨka n
génétique
dziedzina naukowa zajmująca się badaniami nad dziedzicznością;

genewczyk ɡɛ̃ˈnɛft͡ʃɨk n
Genevois
mieszkaniec Genewy

genewski ɡɛ̃ˈnɛfsʲci adj
genevois
dotyczący Genewy, związany z Genewą

genialny adj
excellent génial
znakomity
génial
wybitnie uzdolniony

genitalia ˌɡɛ̃ɲiˈtalʲja n
organes génitaux
(anatomia, anatomiczny) narządy płciowe, narządy rozrodcze;

genitalny adj
génital
związany z genitaliami, dotyczący genitaliów

geniusz ˈɡɛ̃ɲjuʃ n
génie
osoba wybitna, o nieprzeciętnych zdolnościach
czyjeś nieprzeciętne zdolności, umiejętności, czyjś wybitny talent

genom ˈɡɛ̃nɔ̃m n
génome
(biologia, biologiczny) materiał genetyczny zawarty w podstawowym (haploidalnym) zespole chromosomów;

genotoksyczność n
génotoxicité
bezpośrednia reakcja rakotwórczych związków chemicznych z kwasem deoksyrybonukleinowym (DNA);

genowy adj
génique
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) związany z genem, genami, dotyczący genów

gentamycyna ˌɡɛ̃ntãmɨˈt͡sɨ̃na n
gentamicine
antybiotyk aminoglikozydowy zabijający bakterie tlenowe, wytwarzany przez promieniowce;

genua ɡɛ̃ˈnu<sup>w</sup>a n
génois
trójkątny żagiel przedni w omasztowaniu jachtów;

genuenka ˌɡɛ̃nuˈ<sup>w</sup>ɛ̃nka n
Génoise
mieszkanka Genui, kobieta pochodząca z tego miasta

genueńczyk ˌɡɛ̃nuˈ<sup>w</sup>ɛ̃j̃n͇t͡ʃɨk n
Génois
mieszkaniec Genui, osoba pochodząca z Genui

genueński ˌɡɛ̃nuˈ<sup>w</sup>ɛ̃j̃sʲci adj
génois
dotyczący Genui, związany z Genuą, pochodzący z Genui

geobotaniczny adj
géobotanique
(botanika, botaniczny) związany z geobotaniką, dotyczący geobotaniki

geocentryczny adj
géocentrique
(astronomia, astronomiczny) używający Ziemi jako punktu odniesienia

geocentryzm n
géocentrisme
(astronomia, astronomiczny) teoria o centralnym położeniu Ziemi we wszechświecie;

geoda n
géode
(mineralogia, mineralogiczny) wnęka w masie skalnej, której ściany obrośnięte są minerałem;

geodeta ˌɡɛɔˈdɛta n
géodésien
osoba zajmująca się geodezją

geodezja ˌɡɛɔˈdɛzʲja n
géodésie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka o pomiarach Ziemi;

geodezyjny ˌɡɛɔdɛˈzɨjnɨ adj
géodésique
dotyczący geodezji, związany z geodezją

geofit n
géophyte
(botanika, botaniczny) ziemnopączkowa roślina z organami wegetatywnymi odnawiającymi się pod ziemią;

geofizyczny adj
géophysique
dotyczący geofizyki

geofizyk n
géophysicien
naukowiec zajmujący się geofizyką

geofizyka n
géophysique
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka badająca procesy i zjawiska fizyczne zachodzące kiedykolwiek we wszystkich geosferach kuli ziemskiej

geoglif n
géoglyphe
(sztuka) dużych rozmiarów wzór utworzony przez ludzi na powierzchni ziemi poprzez usypanie ze skał, ziemi lub innych trwałych elementów krajobrazu;

geograf ɡɛˈɔɡraf n
géographe
osoba zajmująca się geografią lub ucząca geografii

geografia ˌɡɛɔˈɡrafʲja n
géographie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się badaniem zjawisk przyrodniczych i społecznych na powierzchni Ziemi;

geograficzny ˌɡɛɔɡraˈfʲit͡ʃnɨ adj
géographique
związany z geografią, odnoszący się do geografii

geologia ˌɡɛɔˈlɔɟja n
géologie
nauka zajmująca się budową, własnościami i historią Ziemi;

geologicznie adv
géologiquement
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) odnosząc się do geologii

geologiczny ˌɡɛɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
géologique
związany z geologią

geomancja ˌɡɛɔ̃ˈmãnt͡sʲja n
géomancie
niepotwierdzona naukowo tradycyjna praktyka wykorzystania właściwego usytuowania obiektów budowlanych, ogródków itd., tak, by jak najlepiej wyczerpać dobre oddziaływanie otoczenia, danego terenu;

geometria ˌɡɛɔ̃ˈmɛtrʲja n
géométrie
(matematyka, matematyczny) dział matematyki badający figury geometryczne i zależności między nimi
(matematyka, matematyczny) szerzej: dział matematyki badający dla wybranych przekształceń ich niezmienniki;

geometryczny ˌɡɛɔ̃mɛˈtrɨt͡ʃnɨ adj
géométrique
(matematyka, matematyczny) dotyczący geometrii

geomorfologia ˌɡɛɔ̃mɔrfɔˈlɔɟja n
géomorphologie
(geologia, geologiczny) nauka o formach rzeźby powierzchni Ziemi, ich wyglądzie zewnętrznym, właściwościach, pochodzeniu, rozwoju i rozmieszczeniu;

geopolitycznie adv
geopolitiquement
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w sposób dotyczący geopolityki

geopolityczny ˌɡɛɔpɔlʲiˈtɨt͡ʃnɨ adj
géopolitique
dotyczący położenia geograficznego danego obszaru, które wpływa na jego sytuację polityczną

geopolityka n
géopolitique
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna, która głosi, że warunki geograficzne wyznaczają procesy i fakty polityczne

geosfera n
géosphère
(geologia, geologiczny) powłoka globu ziemskiego;

geozagrożenie n
géorisque
(geologia, geologiczny) zjawisko wynikające z dynamicznych procesów zachodzących w obrębie atmosfery, pedosfery, litosfery i hydrosfery, które stanowi zagrożenie dla życia ludzi i zwierząt;

gepard ˈɡɛpart n
guépard
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak z rodziny kotowatych;

geriatria ɡɛrʲˈjatrʲja n
gériatrie
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się schorzeniami wieku podeszłego;

geriatryczny adj
gériatrique
(medycyna, medyczny) dotyczący geriatrii lub geriatrów

german ˈɡɛrmãn n
germanium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ge i liczbie atomowej 32;

germanistyka n
études germaniques
(edukacja, edukacyjny) dyscyplina humanistyczna zajmująca się literaturą niemiecką i językiem niemieckim

germanizacja n
germanisation
narzucanie lub dobrowolne przyswajanie kultury niemieckiej i języka niemieckiego

germanizować v
germaniser
(książkowy) narzucać kulturę i język niemiecki
nadawać czemuś charakter niemiecki

germanofil n
germanophile
zwolennik Niemców i wszystkiego, co niemieckie

germanofilstwo n
germanophilie
(pejoratywnie, pejoratywny) faworyzowanie tego, co niemieckie; zauważalna przychylność Niemcom

germinal n
germinal
nazwa siódmego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym;

geronto- ɡɛˈrɔ̃ntɔ prefix
géronto-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze starością, starcami

gerundiwum n
gérondif
(językoznawstwo, językoznawczy) łaciński imiesłów bierny czasu przyszłego, który określa czynność, jaka powinna zostać wykonana

gest ɡɛst n
geste
ruch ciała, zazwyczaj dłoni, podkreślający treść wypowiedzi

gestapo ɡɛˈstapɔ n
gestapo
(historia, historyczny, historycznie) tajna policja hitlerowskich Niemiec;

gestykulować ˌɡɛstɨkuˈlɔvat͡ɕ v
gesticuler
poruszać rękoma w celu podkreślenia swojej wypowiedzi, pokazania czegoś, dania komuś jakiegoś znaku

getto ˈɡɛtːɔ n
ghetto
(historia, historyczny, historycznie) dzielnica przymusowego zamknięcia Żydów w czasie drugiej wojny światowej
(przenośnie, przenośnia) miejsce, środowisko lub grupa społeczna (etniczna, religijna lub kulturowa) izolująca się od otoczenia, żyjąca w izolacji od otoczenia
dzielnica biedoty, zwykle zamieszkana w większości przez jedną grupę etniczną lub religijną (np. Murzynów, Chińczyków, Portorykańczyków w USA)
w średniowieczu i później: zwarte skupisko, dzielnica miejska odseparowana od pozostałych części miasta i zamieszkiwana przez mniejszość etniczną, zwykle żydowską, pozwalająca im na zachowanie odrębności etnicznej i religijnej

gettoizacja ˌɡɛtːɔ<sup>j</sup>iˈzat͡sʲja n
ghettoïsation
(socjologia, socjologiczny) proces tworzenia się gett, homogenicznych obszarów zamieszkiwanych przez grupy mniejszościowe, które nie współżyją ze społeczeństwem większościowym;

ghul n
goule
(mitologia, mitologiczny) w wierzeniach przedmuzułmańskiej Arabii zły duch zamieszkujący cmentarze, bezczeszczący groby i pożerający trupy; postać często występująca w grach i literaturze fantastycznej;

giaur ɟawr n
giaour
(etnografia, etnograficzny) ((pejoratywnie, pejoratywny)) muzułmańskie określenie innowiercy, szczególnie chrześcijanina

gibraltarski adj
gibraltarien
związany z Gibraltarem, dotyczący Gibraltaru

giez ɟɛs n
œstre
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad podobny do muchy, pasożyt, kąsa głównie bydło i konie;

giełda ˈɟɛwda n
bourse
(ekonomia, ekonomiczny) (finanse, finansowy) instytucja publiczna, w której kupcy i pośrednicy (maklerzy) kupują lub sprzedają papiery wartościowe i niektóre towary masowe;

gigabajt n
gigabyte
(informatyka, informatyczny) jednostka ilości informacji: zapisywanej, przetwarzanej lub przesyłanej; również jednostka pojemności pamięci operacyjnej komputera i nośników danych;

gigant ˈɟiɡãnt n
géant
(mitologia grecka) każdy z olbrzymów o wężowych splotach zamiast nóg, synów Uranosa i Gai;
(zobacz) olbrzym

gigantycznie ˌɟiɡãnˈtɨt͡ʃʲɲɛ adv
gigantesquement
w sposób gigantyczny; przeogromnie

gigantyczny ˌɟiɡãnˈtɨt͡ʃnɨ adj
gigantesque
ogromny, bardzo duży

gigantyzm n
gigantisme
ogromny wzrost człowieka spowodowany nadmiernym wydzielaniem hormonu wzrostu

gil ɟil n
bouvreuil bouvreuil pivoine
(ornitologia, ornitologiczny) Pyrrhula, barwny ptak wielkości wróbla, z rodziny łuszczakowatych;

giluszek ɟiˈluʃɛk n
Roselin à longue queue
(ornitologia, ornitologiczny) Carpodacus sibiricus, gatunek ptaków z rodzaju Carpodacus

gimnastyczny ˌɟĩmnaˈstɨt͡ʃnɨ adj
gymnastique
związany z gimnastyką, służący gimnastyce

gimnastyka ɟĩmˈnastɨka n
gymnastique
(sport, sportowy) ogół ćwiczeń rozciągających i poprawiających sprawność fizyczną

gineko- ɟĩˈnɛkɔ
gynéco-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z kobietą, samicą, kobiecością

ginekolog ˌɟĩnɛˈkɔlɔk n
gynécologue
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista ginekologii

ginekologia ˌɟĩnɛkɔˈlɔɟja n
gynécologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób żeńskiego układu płciowego;

ginekologiczny ˌɟĩnɛkɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
gynécologique
(medycyna, medyczny) związany z ginekologią, dotyczący ginekologii

ginekomastia ˌɟĩnɛkɔ̃ˈmastʲja n
gynécomastie
(medycyna, medyczny) rozrost tkanki gruczołowej sutka u mężczyzny, objawiające się jego powiększeniem

gingerol n
gingérol
(biochemia, biochemiczny) fitoskładnik imbiru

gis-moll ˈɟis‿mɔl n
g diése mineur
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku gis (w zapisie nutowym z trzema krzyżykami)

gitara ɟiˈtara n
guitare
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) strunowy instrument muzyczny;

gitara basowa n
guitare basse
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy szarpany, najczęściej elektryczny, z progami na gryfie, transponujący o oktawę w dół;

gitara elektryczna ɟiˈtara ˌɛlɛkˈtrɨt͡ʃna n
guitare électrique
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gitara wyposażona w urządzenie przekazujące sygnał do wzmacniacza i modulujące dźwięk;

gitarzysta ˌɟitaˈʒɨsta n
guitariste
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na gitarze

glacjacja n
glaciation
(geologia, geologiczny) zlodowacenie

glacjologia ˌɡlat͡sʲjɔˈlɔɟja n
glaciologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o lodowcach i lądolodach;

gladiator ɡlaˈdʲjatɔr n
gladiateur
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: osoba walcząca dla uciechy publiczności na arenie z innymi osobami lub dzikimi zwierzętami;

gladiatorski adj
gladiatorial
związany z gladiatorem, dotyczący gladiatora

glaukofan n
glaucophane
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy amfiboli;

gleba ˈɡlɛba n
sol glèbe
(geologia, geologiczny) (rolnictwo, rolniczy) powierzchniowa warstwa litosfery wzbogacona w substancje organiczne wskutek procesów glebotwórczych;

gliceryna ˌɡlʲit͡sɛˈrɨ̃na n
glycérine glycérol
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy cukroli;

glicerynowy ˌɡlʲit͡sɛrɨ̃ˈnɔvɨ adj
glycérique à la glycérine
składający się z gliceryny, dotyczący gliceryny

gliko-
glyco-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z cukrem

glikogen n
glycogène
(biochemia, biochemiczny) polisacharyd stanowiący materiał zapasowy dla komórek zwierzęcych, gromadzony głównie w wątrobie i mięśniach;

glin ɡlʲĩn n
aluminium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Al i liczbie atomowej 13;

glina ˈɡlʲĩna n
argile terre glaise
(geologia, geologiczny) skała osadowa i materiał ceramiczny;

gliniarz ˈɡlʲĩɲaʃ n
flic
(potocznie, potoczny) policjant

gliniasty adj
argileux glaiseux
zawierający dużo gliny

glinokrzemian n
aluminosilicate
(mineralogia, mineralogiczny) nieorganiczny związek chemiczny;

globalizacja ˌɡlɔbalʲiˈzat͡sʲja n
mondialisation
proces zacieśniania się powiązań państw poprzez m.in. zwiększanie obrotów handlowych i przepływu ludzi oraz powodujący ujednolicanie się kultur i trybu życia ludzi na świecie;

globalna wioska n
village global
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) glob ziemski jako wspólne miejsce zamieszkania dzięki mediom elektronicznym;

globalne ocieplenie ɡlɔˈbalnɛ ˌɔt͡ɕɛˈplɛ̃ɲɛ n
réchauffement climatique
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) zjawisko podwyższenia średniej temperatury atmosfery przy powierzchni ziemi i oceanów;

globalnie ɡlɔˈbalʲɲɛ adv
globalement
całościowo, ogólnie, całkowicie

globalny ɡlɔˈbalnɨ adj
global
ogólnoświatowy, obejmujący cały świat
całościowy, liczony lub rozpatrywany ogólnie

globina n
globine
(biologia, biologiczny) białko będące składnikiem hemoglobiny i innych hemoprotein

globus ˈɡlɔbus n
globe
kulisty model Ziemi, sfery niebieskiej lub innego ciała niebieskiego z umieszczoną (narysowaną lub naklejoną) na nim mapą;

glon ɡlɔ̃n n
algue
Algae, rodzaj organizmów wodnych;

gloryfikacja n
glorification
(książkowy) chwalenie

gloryfikować v
glorifier
(książkowy) wysławiać, podnosić czyjeś zasługi, zalety

glosa n
glose
uwaga, objaśnienie lub tłumaczenie trudniejszego zwrotu bądź wyrazu, dopisane ręcznie przez czytelnika lub kopistę danej książki zwykle między wierszami tekstu lub na marginesie

glosariusz n
glossaire
słownik dołączony do tekstu objaśniający przestarzałe lub obecnie rzadko używane wyrazy

glosolalia n
glossolalie
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (ezoteryka) rzekomy dar (np. od boga, szatana, istot pozaziemskich) mówienia językami, których się nie zna, zwykle w chwilach ekstazy religijnej;

glottochronologia n
glottochronologie
(językoznawstwo, językoznawczy) metoda przybliżonego określania czasu rozpadu prajęzyka jakiejś rodziny na odrębne języki;

gluko-
gluco-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z cukrem

glukometr ɡluˈkɔ̃mɛtr̥ n
glucomètre glycomètre
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) przyrząd do automatycznego pomiaru poziomu glukozy we krwi

glukoza n
glucose
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, monosacharyd występujący we wszystkich organizmach żywych;

glutaminian ˌɡlutãˈmʲĩɲãn n
glutamate
(chemia, chemiczny) sól kwasu glutaminowego

glutaminowy adj
glutamique
(chemia, chemiczny) związany z glutaminą, dotyczący glutaminy

gluten ˈɡlutɛ̃n n
gluten
(biochemia, biochemiczny) mieszanina białek roślinnych, gluteniny i gliadyny, występująca w ziarnach niektórych zbóż;

gmina ˈɡmʲĩna n
commune municipalité
(administracja) podstawowa i zarazem najmniejsza jednostka samorządu terytorialnego;

gnejs ɡnɛjs n
gneiss
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna średnio- i gruboziarnista o teksturze kierunkowej;

gniazdo ˈɟɲazdɔ n
nid
(zoologia, zoologiczny) konstrukcja lęgowa najczęściej ptaków i innych zwierząt;

gnicie n
putréfaction
(biologia, biologiczny) proces rozkładu materii ożywionej pod wpływem drobnoustrojów

gniew ɟɲɛf n
colère ire
uczucie złości, silne niezadowolenie z czegoś lub kogoś;

gniewać v
fâcher
wywoływać w kimś gniew
se fâcher
czuć gniew

gnieździć się v
nicher
(zoologia, zoologiczny) budować gniazdo czy legowisko, zamieszkiwać je; mieć gniazdo, siedlisko
s’entasser
(potocznie, potoczny) mieszkać w ciasnocie

gnilny adj
putride
dotyczący procesu gnicia

gnić ɟɲit͡ɕ v
pourrir
ulegać procesowi rozkładu pod wpływem działania drobnoustrojów: bakterii i grzybów

gnojówka ɡnɔˈjufka n
purin
(rolnictwo, rolniczy) przefermentowane płynne odchody zwierzęce stosowane jako nawóz organiczny;

gnostycyzm n
gnosticisme
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) synkretyczny nurt filozoficzno-religijny wczesnego chrześcijaństwa głoszący dualistyczą koncepcję świata, który łączył elementy religii chrześcijańskiej, filozofii hellenistycznej i z religii pogańskich Azji Mniejszej, Babilonu, Egiptu, Grecji i Syrii oraz motywy z astrologii i judaizmu;

gnostyczny adj
gnostique
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z gnostycyzmem, dotyczący gnostycyzmu

gnostyk n
gnostique
(filozofia, filozoficzny) zwolennik gnostycyzmu

gnu ɡnu n
gnou
(zoologia, zoologiczny) Connochaetes, rodzaj dużych antylop z rodziny krętorogich;

gnykowy adj
hyoïde
(anatomia, anatomiczny) związany z gnykiem, dotyczący gnyka

gnębić v
opprimer
znęcać się psychicznie lub fizycznie nad kim lub nad czym
tourmenter
powodować zły stan psychiczny

go ɡɔ n
go
rodzaj gry planszowej;

gocki adj
gothique
związany z Gotami, dotyczący Gotów

gocki n
gothique
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język wschodniogermański, używany przez germańskie plemię Gotów;

godnie adv
dignement
w sposób stosowny, odpowiedni

godność ˈɡɔdnɔɕt͡ɕ n
dignité
poczucie własnej wartości, szacunek dla samego siebie;

godny ˈɡɔdnɨ adj
digne
wart, zacny

godzina ɡɔˈd͡ʑĩna n
heure
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) odstęp, przedział czasu równy 60 minutom; równy 3600 sekundom;
moment w ciągu doby wyrażony w jednostkach czasu
(edukacja, edukacyjny) (uczniowskie) (zobacz) godzina lekcyjna

godzina policyjna ɡɔˈd͡ʑĩna ˌpɔlʲiˈt͡sɨjna n
couvre-feu
pora doby, w której zakazane jest przebywanie na ulicach;

godzina prawdy ɡɔˈd͡ʑĩna ˈpravdɨ n
minute de vérité
sytuacja, w której dowiadujemy się czegoś ważnego o sobie lub o innych

godzina wychowawcza n
vie de classe
godzina lekcyjna przeznaczona do dyspozycji wychowawcy danej klasy

godzinowy adj
horaire
odnoszący się do godziny

godło ˈɡɔdwɔ n
emblème
graficzny symbol państwa
emblème charge
(heraldyka, heraldyczny) wizerunek przedstawiony na tarczy herbowej;

gofr ɡɔfr̥ n
gaufre
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wafel z ciasta naleśnikowego spożywany na ciepło, często z dodatkami;

gogle n
lunettes de protection
okulary z oprawą ściśle przylegającą do twarzy, chroniących oczy przed wiatrem, deszczem, urazami;

gol ɡɔl n
but
(sport, sportowy) umieszczenie piłki lub krążka w bramce i punkt zdobyty w ten sposób

golarka ɡɔˈlarka n
rasoir
(elektryczność) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) urządzenie elektryczne służące do golenia;

golfista ɡɔlˈfʲista n
golfeur
(sport, sportowy) ktoś, kto uprawia golf

golonka ɡɔˈlɔ̃nka n
jarret
(spożywczy) część szynki z kością goleniową;

gondola ɡɔ̃nˈdɔla n
gondole
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wąska, drewniana łódka z jednym wiosłem, przystosowana do przewozu pasażerów, stosowana głównie w Wenecji;
(lotnictwo, lotniczy) kosz balonu lub sterowca

gondolier ɡɔ̃nˈdɔlʲjɛr n
gondolier
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) człowiek sterujący gondolą

gonfalon n
gonfalon
zdobiona chorągiew noszona w orszaku lub procesji

goniec ˈɡɔ̃ɲɛt͡s n
fou
(szachy, pojęcie szachowe) figura poruszająca się po szachownicy na skos;

goniometria ˌɡɔ̃ɲɔ̃ˈmɛtrʲja n
goniométrie
(matematyka, matematyczny) dział trygonometrii zajmujący się badaniem elementarnych własności funkcji trygonometrycznych

gont n
bardeau
(budownictwo) drewniany materiał do wykonywania pokryć dachowych;

gordyjski adj
gordien
związany z Gordionem (starożytnym miastem w Azji Mniejszej)

gorgonzola ˌɡɔrɡɔ̃w̃ˈzɔla n
gorgonzola
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoski ser podpuszczkowy, miękki, poprzerastany zielononiebieskimi żyłkami pleśni, o ostrym smaku;

gorset ˈɡɔrsɛt n
corset
część ubioru damskiego używana od końca XIV wieku do pierwszej dekady XX wieku;

goryl ˈɡɔrɨl n
gorille
(zoologia, zoologiczny) Gorilla gorilla, największa małpa człekokształtna;
(zoologia, zoologiczny) samiec goryla (1.1)
(potocznie, potoczny) osobisty ochroniarz, szczególnie jeśli wysoki i mocno zbudowany

gorzki ˈɡɔʃʲci adj
amer
taki, którego smak zawiera gorycz; przeciwny słodkiemu
(przenośnie, przenośnia) taki, który jest smutny, bolesny, nieprzyjemny

gorzko adv
amèrement
z przykrym odczuciem

gorąca głowa ɡɔˈrɔ̃nt͡sa ˈɡwɔva n
tête brûlée
o osobie porywczej, impulsywnej, reagującej gwałtownie

gorąco ɡɔˈrɔ̃nt͡sɔ adv
chaud
bardzo ciepło, upalnie

gorąco ɡɔˈrɔ̃nt͡sɔ n
chaleur
wysoka temperatura, upał

gorący ɡɔˈrɔ̃nt͡sɨ adj
chaud très chaud
bardzo ciepły, tak, że odczuwany nieprzyjemnie

gorączka ɡɔˈrɔ̃n͇t͡ʃka n
fièvre température
(medycyna, medyczny) stan, w którym temperatura ciała człowieka przekracza 38℃;

gorączka Lassa n
fièvre de Lassa
(medycyna, medyczny) ostra wirusowa gorączka krwotoczna, występująca w państwach zachodniej Afryki i powodująca wiele przypadków śmierci;

gorączka krwotoczna Ebola n
fièvre hémorragique Ebola maladie à virus Ebola
(medycyna, medyczny) ciężka, często śmiertelna choroba zakaźna wywoływana przez wirus Ebola;

gorączka złota ɡɔˈrɔ̃n͇t͡ʃka ˈzwɔta idiom
ruée vers l'or
nagły pęd do poszukiwania złota;

gorączkowo adv
fiévreusement
w sposób gorączkowy

gospoda n
auberge
jadłodajnia wiejska lub stylizowana na taki charakter

gospodarczy ˌɡɔspɔˈdart͡ʃɨ adj
économique
związany z gospodarką, dotyczący gospodarki

gospodarka ˌɡɔspɔˈdarka n
économie
całokształt działalności gospodarczej

gospodarować v
administrer gérer
prowadzić gospodarkę danego miejsca lub miejscowości
être fermier
prowadzić gospodarstwo rolne

gospodarstwo ˌɡɔspɔˈdarstfɔ n
exploitation agricole
inwentarz domowy, mienie, sprzęty znajdujące się w domu
ferme
posiadłość wiejska o charakterze rolniczym obejmująca grunty i zabudowania; także jednostka produkcyjna specjalizująca się w rolnictwie
ménage
ogół spraw związanych z rodziną, domem

gospodarstwo domowe n
ménage
(ekonomia, ekonomiczny) ogół osób wspólnie mieszkających i razem się utrzymujących

gospodarz ɡɔsˈpɔdaʃ n
fermier
(rolnictwo, rolniczy) rolnik posiadający własne gospodarstwo
hôte
osoba przyjmująca gości
(biologia, biologiczny) organizm żywy, na którym żyje pasożyt;
maître de maison
(potocznie, potoczny) właściciel domu, lokalu, mieszkania, stancji, pokoju lub pensjonatu przeznaczonego na wynajem

gospodyni ˌɡɔspɔˈdɨ̃ɲi n
ménagère
kobieta gospodarująca w domu

gospodyni domowa ˌɡɔspɔˈdɨ̃ɲi dɔ̃ˈmɔva n
femme au foyer ménagère
kobieta, która zajmuje się własnym domem i opieką nad dziećmi

goszysta ɡɔˈʃɨsta n
gauchiste
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik odchylenia lewicowego, lewak

gotowanie ˌɡɔtɔˈvãɲɛ n
cuisson
(rzeczownik odczasownikowy) od gotować

gotować ɡɔˈtɔvat͡ɕ v
cuire cuisiner
przyrządzać ciepłą potrawę
cuire
(potocznie, potoczny) odczuwać dyskomfort i pocić się obficie z powodu gorąca

gotowy ɡɔˈtɔvɨ adj
prêt
skończony, wykonany
przygotowany do czegoś, na coś
chętny i zdolny do zrobienia czegoś

gotyk ˈɡɔtɨk n
gothique
(sztuka) (architektura, architektoniczny) styl w architekturze i sztuce średniowiecza;
rodzaj pisma łacińskiego używany w krajach Europy Zachodniej w późnym średniowieczu

gołoledź ɡɔˈwɔlɛt͡ɕ n
verglas
(meteorologia, meteorologiczny) cienka, śliska powłoka tworząca się na powierzchni gruntu, drzew i innych przedmiotów wskutek zamarzania opadów (mżawki lub deszczu);

gołowąs ɡɔ.ˈwɔvɔ̃.w̃s n
imberbe
(przestarzałe, przestarzały) młodzik, niedoświadczony chłopak

gołym okiem ˈɡɔwɨ̃m ˈɔcɛ̃m adv
à l’œil nu
bez przyrządów optycznych

gołąb ˈɡɔwɔ̃mp n
pigeon colombe
(ornitologia, ornitologiczny) średniej wielkości ptak często spotykany w miastach;

gołąbek wymiotny n
russule émétique
(mikologia, mikologiczny) Russula emetica, gatunek trujących grzybów należący do rodziny gołąbkowatych;

gołębnik ɡɔˈwɛ̃mbʲɲik n
colombier pigeonnier
(zootechnika, zootechniczny) pomieszczenie lub budowla do hodowli gołębi

gościna n
hébergement
przyjęcie kogoś do siebie
wizyta, odwiedziny połączone z poczęstunkiem

gościnność n
hospitalité
szacunek, serdeczność i troskliwość okazywane gościom

gość ɡɔɕt͡ɕ n
invité hôte visiteur
osoba przychodząca do kogoś w odwiedziny, zaproszona na spotkanie, przyjęcie, imprezę, bal, itp.
pensionnaire
osoba, która zatrzymała się w hotelu, w restauracji
type gars mec
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) o osobie mało znanej lub zażyle o osobie dobrze znanej

goździk ˈɡɔʑd͡ʑik n
clou de girofle œillet
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wysuszony pąk kwiatowy drzewa goździkowego, służący jako przyprawa;

goździk ogrodowy n
œillet commun
(botanika, botaniczny) Dianthus caryophyllus, roślina jednoroczna lub dwuletnia z rodziny goździkowatych;

gra ɡra n
jeu
zabawa według ustalonych reguł;
(sport, sportowy) mecz
granie na instrumencie

gra słów ˈɡra ˈswuf n
jeu de mots
budowanie zdań w oparciu o wieloznaczność lub homonimię wyrazów

grabarz ˈɡrabaʃ n
fossoyeur
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się kopaniem grobów i grzebaniem zmarłych;

grabie ˈɡrabʲjɛ n
râteau
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) ręczne narzędzie rolnicze lub ogrodnicze (drewniane lub metalowe) służące do grabienia;

grabież ˈɡrabʲjɛʃ n
pillage rapine
zabieranie siłą czyjejś własności; obrabowanie, plądrowanie

grabki ˈɡrapʲci n
mini-rateau
małe grabie, narzędzie ogrodnicze służące do grabienia

gracz ɡrat͡ʃ n
joueur lecteur
uczestnik gry lub zawodów

grad ɡrat n
grêle
(meteorologia, meteorologiczny) opad atmosferyczny w postaci kulek lodu;
(przenośnie, przenośnia) wiele przedmiotów (także: słów, wyzwisk itp.) lecących w jakąś stronę

gradient ˈɡradʲjɛ̃nt n
dégradé
płynne przejście jednego koloru w drugi
gradient
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) wektor o kierunku i zwrocie zgodnym z kierunkiem wzrostu funkcji i wartości proporcjonalnej do szybkości wzrostu;

gradobicie ˌɡradɔˈbʲit͡ɕɛ n
grêle
(meteorologia, meteorologiczny) intensywne opady gradu w postaci dużych bryłek lodu

grafem n
graphème
najmniejsza, fundamentalna jednostka pisma;

grafen ˈɡrafɛ̃n n
graphène
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) jedna z form węgla, zbudowana z jednoatomowej warstwy tego pierwiastka;

grafficiarz n
bombeur graffeur graffiteur taggeur
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) osoba malująca graffiti

grafia ˈɡrafʲja n
graphie
postać graficzna wyrazu, pisownia

graficzny ɡraˈfʲit͡ʃnɨ adj
graphique
(sztuka) dotyczący grafiki (sztuki)

grafik ˈɡrafʲik n
graphique
osoba zawodowo zajmująca się grafiką – klasyczną lub komputerową

grafit ˈɡrafʲit n
graphite
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana alotropowa węgla, krucha, stalowoszara, dobrze przewodząca prąd elektryczny i ciepło, używana do wyrobu ołówków, smarów, elektrod itd. czy jako moderator w elektrowniach jądrowych;

grafologia ˌɡrafɔˈlɔɟja n
graphologie
badanie cech pisma odręcznego w celu ustalenia jego niepowtarzalnych cech, często po to by zweryfikować prawdziwość podpisu;

grafologiczny adj
graphologique
związany z grafologią, dotyczący grafologii

grafomania n
graphomanie
mania pisania książek, zwłaszcza autobiograficznych

grafoskop ɡraˈfɔskɔp n
rétroprojecteur
(technologia, technika, techniczny) urządzenie projekcyjne służące do wyświetlania na ekranie grafiki lub tekstu umieszczonych na folii diapozytywowej (foliogramie);

gramatura n
grammage
(poligrafia) ciężar materiału, zwłaszcza papieru, wyrażony w gramach na metr kwadratowy arkusza

gramatycznie adv
grammaticalement
(gramatyka) zgodnie z regułami gramatyki

gramatyczny ˌɡrãmaˈtɨt͡ʃnɨ adj
grammatical
dotyczący gramatyki, związany z gramatyką
zgodny z regułami gramatyki

gramatyk ɡrãˈmatɨk n
grammairien
specjalista w dziedzinie gramatyki

gramatyka ɡrãˈmatɨka n
grammaire
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa obejmujący morfologię i składnię;

gramofon ɡrãˈmɔfɔ̃n n
gramophone
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do odtwarzania dźwięku zapisanego na płytach gramofonowych;

granat ˈɡrãnat n
grenade
(spożywczy) owoc granatowca
(wojskowość, wojskowy) pocisk wyrzucany ręcznie, wypełniony materiałem wybuchowym;
grenadier grenade
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) (zobacz) granatowiec;
grenat
kolor ciemnoniebieski, także ubranie, materiał itp. w tym kolorze;
(mineralogia, mineralogiczny) twardy przezroczysty minerał stosowany w jubilerstwie (jako kamień półszlachetny) lub jako materiał ścierny;

granatnik n
lance-grenade lance-grenades
(wojskowość, wojskowy) broń palna mająca długą lufę, służąca do wystrzeliwania granatów;

granatowiec ˌɡrãnaˈtɔvʲjɛt͡s n
grenadier
(botanika, botaniczny) Punica granatum L., drzewo lub krzew z rodziny krwawnicowatych o jadalnych owocach, rodzące granaty;

granatowy ˌɡrãnaˈtɔvɨ adj
bleu marine
mający kolor szóstego pasma tęczy, taki jak kolor bezchmurnego, nocnego nieba itp.; kolor ciemnoniebieski;

grand prix n
grand prix
(sport, sportowy) główna nagroda

granica ɡrãˈɲit͡sa n
frontière limite
(administracja) umowna linia oddzielająca państwa, regiony itp.;
limite
(matematyka, matematyczny) wartość, do której zmierza ciąg lub funkcja;

graniczyć ɡrãˈɲit͡ʃɨt͡ɕ v
faire frontière
mieć wspólną granicę, sąsiadować

granit ˈɡrãɲit n
granit granite
(geologia, geologiczny) pospolita, kwaśna skała magmowa;

granola ɡrãˈnɔla n
granola
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczone na chrupko płatki owsiane z dodatkiem suszonych owoców i orzechów, jadane z mlekiem lub jogurtem;

granulka n
granule
małe nieregularne ziarno w formie których sprzedaje się niektóre produkty jak leki czy artykuły chemiczne

granulocyt n
granulocyte
(biologia, biologiczny) leukocyt posiadający ziarnistości w cytoplazmie i segmentowane jądro komórkowe, biorący udział w reakcji odpornościowej organizmu;

granulopoeza n
granulopoïèse
(biologia, biologiczny) proces powstawania i specjalizowania się granulocytów w szpiku kostnym;

grasejować ˌɡrasɛˈjɔvat͡ɕ v
grasseyer
wymawiać fonem /r/ na sposób francuski, z charakterystyczną wibracją języczka: [ʁ]

grasica n
thymus
(anatomia, anatomiczny) gruczoł układu chłonnego znajdujący się tuż za mostkiem, szczególnie aktywny w okresie dorastania;

gratulować ˌɡratuˈlɔvat͡ɕ v
féliciter
składać wyrazy uznania

gratyfikacja ˌɡratɨfʲiˈkat͡sʲja n
gratification
dodatkowe, zwykle jednorazowe, wynagrodzenie wypłacone pracownikowi za specjalne zasługi, z okazji świąt, jubileuszu firmy itp.

grawer n
graveur
osoba zajmująca się grawerstwem, czyli wykonywaniem rysunków na materiałach twardych

grawitacja ˌɡravʲiˈtat͡sʲja n
gravitation gravité
(fizyka, fizyczny) powszechna siła przyciągania działająca pomiędzy ciałami mającymi masę;

grawitacyjny ˌɡravʲitaˈt͡sɨjnɨ adj
gravitationnel
(fizyka, fizyczny) związany z grawitacją, dotyczący grawitacji

grawiton n
graviton
(fizyka, fizyczny) hipotetyczny kwant pola grawitacyjnego;

grać ɡrat͡ɕ v
jouer de jouer
o przedmiocie: wydawać dźwięki
jouer à jouer
brać udział w grze – sportowej, towarzyskiej itp.

grać w otwarte karty ˈɡrad͡ʑ v‿ɔtˈfartɛ ˈkartɨ v
jouer cartes sur table
(przenośnie, przenośnia) być szczerym, mówić całą prawdę

grażdanka ɡraʒˈdãnka n
grajdanka
(językoznawstwo, językoznawczy) alfabet będący odmianą cyrylicy, wprowadzony w Rosji na pocz. XVIII wieku, używany również przez inne narody słowiańskie posługujące się wcześniej cyrylicą;

grdyka ˈɡrdɨka n
pomme d'Adam
(anatomia, anatomiczny) wystająca na przedniej części szyi chrząstka krtani (zazwyczaj u mężczyzn)

grecki ˈɡrɛt͡sʲci adj
grec
związany z Grecją, dotyczący Grecji lub Greków
związany z Greckim Kościołem Prawosławnym

grecki ˈɡrɛt͡sʲci n
grec
(językoznawstwo, językoznawczy) język Greków i po części Cypryjczyków;

greenwashing n
écoblanchiment greenwashing
(społeczny) (ekonomia, ekonomiczny) oszustwo marketingowe mające skłonić do zakupu produktu konsumentów o przekonaniach proekologicznych, będące nieuzasadnionym kreowaniem wizerunku ekologicznego;

grejpfrut ˈɡrɛjpfrut n
pamplemousse
(botanika, botaniczny) roślina cytrusowa z rodziny rutowatych;

grekofil ɡrɛˈkɔfʲil n
grécophile
(książkowy) zwolennik, wielbiciel kultury greckiej, języka greckiego; przyjaciel Greków

grenadier ɡrɛ̃ˈnadʲjɛr n
grenadier
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz wyszkolony w rzucaniu granatów;

grenadzki adj
grenadin
związany z Grenadą, dotyczący Grenady (miasta)

grenlandzki ɡrɛ̃nˈlãnt͡sʲci adj
groenlandais
od Grenlandia

grenoblański adj
grenoblois
związany z Grenoble, dotyczący Grenoble

griko n
griko
(językoznawstwo, językoznawczy) etnolekt (dialekt języka greckiego lub język) używany przez italogreków

grizzly n
grizzli
(zoologia, zoologiczny) Ursus arctos horribilis Ord, duży drapieżny ssak występujący w Ameryce Północnej, podgatunek niedźwiedzia brunatnego;

groch ɡrɔx n
pois
(botanika, botaniczny) Pisum L., roślina uprawna z rodziny bobowatych;

groch cukrowy n
mangetout
(botanika, botaniczny) odmiana grochu, która nie ma wyściółki pergaminowej w strąkach

grodenapl n
gros-de-naples
(włókiennictwo) rodzaj dawnej, jedwabnej tkaniny

grom ɡrɔ̃m n
tonnerre
(książkowy) piorun

gromada ɡrɔ̃ˈmada n
bande groupe
zbiorowisko przedmiotów, zwierząt czy ludzi, zwykle dość liczne

gromadnie adv
en foule
tłumnie, masowo, grupowo, w gromadzie

gromadzić ɡrɔ̃ˈmad͡ʑit͡ɕ v
accumuler grouper
składać, zbierać w jednym miejscu
zbierać, kolekcjonować
se rassembler
zbierać się w gromadę

gronostaj ɡrɔ̃ˈnɔstaj n
hermine panne
(zoologia, zoologiczny) Mustela erminea Linnaeus, niewielki drapieżny ssak z rodziny łasicowatych;

grosz do grosza, a będzie kokosza ˈɡrɔʒ dɔ‿ˈɡrɔʃa ː‿ˈbɛ̃ɲd͡ʑɛ kɔˈkɔʃa proverb
petit à petit l'oiseau fait son nid
dzięki cierpliwemu oszczędzaniu można sobie pozwolić na więcej

groszek ˈɡrɔʃɛk n
petit pois
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zielone nasiona grochu; także potrawa z tych nasion

grot ɡrɔt n
grand-voile gran'voile
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) najważniejszy żagiel na dowolnej jednostce pływającej o napędzie żaglowym;
pointe de flèche
(wojskowość, wojskowy) ostre, najczęściej metalowe zakończenie strzał, broni drzewcowej, czy innych znaków wojskowych;

grota ˈɡrɔta n
grotte
(geologia, geologiczny) naturalne zagłębienie w skale, zwykle niezbyt głębokie;

groteska n
grotesque
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) utwór literacki, muzyczny lub plastyczny cechujący się silną deformacją i skarykaturyzowaniem świata przedstawionego, niejednolitością, absurdalnością, czy wreszcie mieszaniem fantastyki z rzeczywistością;

groteskowo adv
grotesquement
w sposób groteskowy

groteskowy ˌɡrɔtɛˈskɔvɨ adj
grotesque bouffon burlesque
podobny do groteski; taki, jak groteska – karykaturalny, śmieszny

growler n
growler
(meteorologia, meteorologiczny) (oceanografia, oceanograficzny) zwarta bryła lodu pływającego, która wystaje ponad lustro wody na wysokość mniejszą niż 1 metr i zajmującą powierzchnię ok. 20 m²;

grozić ˈɡrɔʑit͡ɕ v
menacer
stwarzać stan niebezpieczeństwa, być niebezpiecznym, groźnym

groźba ˈɡrɔʑba n
menace
zapowiedź kary, zemsty, niebezpieczeństwa itd.

gruba ryba ˈɡruba ˈrɨba n
gros bonnet grosse légume
(przenośnie, przenośnia) ktoś bardzo ważny

grubiański ɡruˈbʲjä̃j̃sʲci adj
grossier
(przestarzałe, przestarzały) ordynarny, niekulturalny, chamski, prostacki

grubiaństwo n
grossièreté
przejaw bycia ordynarnym, źle wychowanym

grubo adv
chaudement
dając lub nakładając grubą warstwę
grossièrement
w dużym stopniu
à gros grains
dając niedrobne kawałki

grubodziób ɡruˈbɔd͡ʑup n
gros-bec
(ornitologia, ornitologiczny) Coccothraustes coccothraustes, mały eurazjatycki ptak o masywnym dziobie zmieniającym kolor zależnie od pory roku;

grubość n
épaisseur
wymiar w krótszej osi

gruby ˈɡrubɨ adj
gros épais
otyły
mający dużą grubość, średnicę

gruczolak ɡruˈt͡ʃɔlak n
adénome
(medycyna, medyczny) nowotwór niezłośliwy tkanek gruczołowych;

gruczolakorak n
adénocarcinome
(medycyna, medyczny) gruczołowata forma nowotworu

gruczoł ˈɡrut͡ʃɔw n
glande
(anatomia, anatomiczny) narząd wydzielający potrzebne dla organizmu substancje;

grudzień ˈɡrud͡ʑɛ̇̃ɲ n
décembre
dwunasty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);

grunge n
grunge
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ostry, dynamiczny podgatunek rocka alternatywnego z mocno zniekształconym, „brudnym” brzmieniem gitar, zapoczątkowany w latach 80. XX w.;

grunt ɡrũnt n
essentiel
(przenośnie, przenośnia) zasada, podstawa (najczęściej używane we frazeologizmach)
fond
dno jakiegoś akwenu (rzeki, morza, stawu, strumienia)
terrain sol
warstwa gleby, która znajduje się przy powierzchni i można ją uprawiać

grupa ˈɡrupa n
groupe
zbiór osób lub zwierząt (rzadziej: przedmiotów) znajdujących się blisko siebie
zbiór elementów (żywych lub martwych) o wspólnej cesze
(chemia, chemiczny) kolumna układu okresowego

grupa docelowa n
cible
(ekonomia, ekonomiczny) (publikatory) grupa osób, do której zasadniczo skierowany jest komunikat, reklama lub produkt;

grupa funkcyjna n
groupe fonctionnel
(chemia, chemiczny) ugrupowanie atomów występujące w cząsteczce związku organicznego, decydujące o podstawowych własnościach chemicznych związku;

grupa krwi n
groupe sanguin
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) typ krwi ze względu na zestaw antygenów obecnych na powierzchni krwinek czerwonych

grupa śmierci ˈɡrupa ˈɕmʲjɛrʲt͡ɕi n
groupe de la mort
(sport, sportowy) grupa w rozgrywkach, której drużyny/uczestnicy prezentują podobny, wysoki poziom i każdy z nich może być upatrywany w roli faworyta

grupować ɡruˈpɔvat͡ɕ v
grouper
tworzyć grupy, porządkować w grupach

grusza ˈɡruʃa n
poirier
(botanika, botaniczny) Pyrus L., rodzaj drzewa owocowego z rodziny różowatych;
(technologia, technika, techniczny) drewno gruszy (1.1)

gruszka ˈɡruʃka n
poire
(spożywczy) owoc gruszy;

gruszkowaty ˌɡruʃkɔˈvatɨ adj
piriforme
przypominający kształtem gruszkę

gruszyczka n
gaulthérie
(botanika, botaniczny) Pyrola L., rodzaj roślin z rodziny wrzosowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju gruszyczka (1.1)

gruyère n
gruyère
(spożywczy) jeden z rodzajów szwajcarskiego, dojrzewającego sera;

gruziński ɡruˈʑĩj̃sʲci adj
géorgien
dotyczący Gruzji, związany z Gruzją lub Gruzinami

gruziński ɡruˈʑĩj̃sʲci n
géorgien
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Gruzji;

gruźlica ɡruʑˈlʲit͡sa n
tuberculose phtisie
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba zakaźna atakująca głównie płuca;

gryf ɡrɨf n
griffon
(mitologia, mitologiczny) fantastyczny stwór z ciałem lwa oraz szponami i głową orła;

gryka ˈɡrɨka n
sarrasin blé noir
(botanika, botaniczny) Fagopyrum L., roślina uprawna na kaszę gryczaną;

grymas ˈɡrɨ̃mas n
grimace
wykrzywienie twarzy

grymuar n
grimoire
(historia, historyczny, historycznie) (ezoteryka) (fantasy) księga wiedzy magicznej;

grynszpan ˈɡrɨ̃w̃ʃpãn n
vert-de-gris
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, zasadowa sól miedzi i kwasu octowego, powstająca w wyniku korozji;

grypa ˈɡrɨpa n
grippe
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna układu oddechowego;

grypsera ɡrɨpˈsɛra n
biffeton cerf-volant milan
(potocznie, potoczny) gwara więzienna;

gryzetka n
grisette
młoda dziewczyna pomagająca we francuskich domach mody

gryzoń ˈɡrɨzɔ̃ɲ n
rongeur
ssak z rzędu Rodentia, którego wyróżnia para ciągle wzrastających siekaczy;

gryźć ɡrɨɕt͡ɕ v
mordre
zatapiać w czymś zęby
atakować lub walczyć zębami

grzanka ˈɡʒãnka n
pain grillé
kromka chleba przyrumieniona z obu stron

grzbiet ɡʒbʲjɛt n
dos
(potocznie, potoczny) plecy
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) część tułowia u zwierząt, przeciwna do strony brzusznej

grzebać ˈɡʒɛbat͡ɕ v
enterrer
chować zmarłego do grobu lub zajmować się grabarstwem
fouiller gratter remuer
rozgarniać, np. ziemię

grzebień ˈɡʒɛbʲjɛ̇̃ɲ n
peigne
(fryzjerstwo, fryzjerski) przyrząd do czesania, rozczesywania włosów;

grzech ɡʒɛx n
péché
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celowe przekroczenie norm moralnych uznawanych w danej religii;

grzechotka ɡʒɛˈxɔtka n
hochet
rodzaj zabawki dla niemowląt grzechoczącej przy potrząsaniu

grzechotnik ɡʒɛˈxɔtʲɲik n
serpent à sonnettes crotale
(herpetologia, herpetologiczny) wąż o długich zębach jadowych i z charakterystyczną grzechotką na końcu ogona;

grzecznie adv
poliment
w sposób grzeczny

grzeczność ˈɡʒɛt͡ʃnɔɕt͡ɕ n
faveur
przysługa
politesse gentillesse
uprzejmy sposób zachowania
sagesse
(potocznie, potoczny) posłuszne zachowanie dziecka

grzeczny ˈɡʒɛt͡ʃnɨ adj
courtois poli aimable
taki, który jest dobrze wychowany, jest uprzejmy, układny; taki, który jest dowodem dobrego wychowania, uprzejmości
o dziecku: taki, który jest posłuszny, spokojny, miły, dobry

grzejnik n
radiateur
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do ogrzewania pomieszczeń

grzesznica ɡʒɛʃʲˈɲit͡sa n
pécheresse
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grzeszna osoba płci żeńskiej

grzeszny ˈɡʒɛʃnɨ adj
peccable
popełniający grzechy; taki, który czyni rzeczy złe, niewłaściwe, niedobre, niemoralne

grzeszyć ˈɡʒɛʃɨt͡ɕ v
pécher
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) popełniać grzech, łamać zasadę (najczęściej moralną) narzuconą przez dany system religijny

grzmieć v
tonner
o niebie, zazwyczaj w czasie burzy: wydawać grzmot
fulminer tonner
mówić głośno i dobitnie
tonner gronder
wydawać głośne, niskie dźwięki niczym grzmot

grzyb ɡʒɨp ˈɡʒɨbɨ n
champignon
owocnik grzyba (1.1) kapeluszowego, np. borowik, maślak, kurka, muchomor
(przenośnie, przenośnia) coś w kształcie grzyba (1.2), np. chmura po wybuchu
(mikologia, mikologiczny) organizm cudzożywny plechowy;
(potocznie, potoczny) grzybica, choroba wywoływana przez grzyby (1.1) pasożytnicze
vieux fossile
(pogardliwie, pogardliwy) ktoś stary, niedołężny

grzybica n
mycose
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna wywoływana przez mikroskopijne grzyby;

grzybobójczy ˌɡʒɨbɔˈbujt͡ʃɨ adj
fongicide
(mikologia, mikologiczny) taki, który zabija grzyby i zapobiega ich rozwojowi oraz pojawieniu się

grzybowy adj
fongique
związany z grzybami, dotyczący grzybów

grzywa ˈɡʒɨva n
crinière
(zoologia, zoologiczny) dłuższa sierść niektórych zwierząt znajdująca się na tylnej części głowy lub szyi
crinière chevelure
bujna czupryna

grzywna n
amende
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) kara pieniężna nakładana przez organy sądowe lub administracyjne

grób ɡrup n
tombe tombeau
przykryty dół, gdzie jest pochowany zmarły;

guacamole n
guacamole
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) meksykański sos przyrządzany na bazie awokado;

gubernator ˌɡubɛrˈnatɔr n
gouverneur
(administracja) tytuł wysokich urzędników zarządzających częścią terytorium w niektórych państwach;

gubernatorstwo n
gouvernement
(administracja) prowincja zarządzana przez gubernatora

gubernia n
goubernia
(administracja) jednostka podziału administracyjnego wyższego szczebla w Rosji i krajach okupowanych;

gudźarati ˌɡud͡ʑaˈratʲi n
gujarati
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z języków nowoindyjskich, którym posługuje się ponad 46 mln mówiących – głównie mieszkańców Indii, stanu Gudźarat;

guma do żucia n
chewing-gum
(spożywczy) wyrób cukierniczy przeznaczony do żucia;

gumka ˈɡũmka n
gomme gomme à effacer
(edukacja, edukacyjny) (biurowość, biurowy) kawałek kauczuku służący do wycierania śladów ołówka i kredek z papieru;

gumka do ścierania ˈɡũmka ˌdɔ‿ɕt͡ɕɛˈrãɲa n
gomme gomme à effacer
gumka służąca do wycierania śladów ołówka, najczęściej z papieru

gupik n
guppy poisson arc-en-ciel poisson missionnaire poisson-million
(ichtiologia, ichtiologiczny) Poecilia reticulata, gatunek południowoamerykańskiej ryby z rodziny piękniczkowatych;

guwernantka n
gouvernante
(dawniej, dawny) (edukacja, edukacyjny) nauczycielka domowa, wychowawczyni dzieci w zamożnych rodzinach

guwerner n
gouverneur
(dawniej, dawny) (edukacja, edukacyjny) nauczyciel domowy, wychowawca dzieci w zamożnych rodzinach

guzek ˈɡuzɛk n
nodule
mały guz

guzik ˈɡuʑik n
bouton
(krawiectwo) element ubioru służący do zapinania np. płaszcza, swetra, spodni;
(potocznie, potoczny) włącznik, przycisk

gwadelupski adj
guadeloupéen
(geografia, geograficzny) związany z Gwadelupą, dotyczący Gwadelupy

gwara ˈɡvara n
parler
(językoznawstwo, językoznawczy) mowa terytorialna, odmienna od przyjętego języka standardowego;

gwatemalski ˌɡvatɛ̃ˈmalsʲci adj
guatémaltèque
odnoszący się do państwa Gwatemala

gwałciciel ɡvawʲˈt͡ɕit͡ɕɛl n
violeur
osoba dopuszczająca się gwałtu

gwałt ɡvawt n
viol
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (seksuologia, seksuologiczny) zmuszenie do odbycia stosunku seksualnego lub innej czynności seksualnej;

gwałtowny ɡvawˈtɔvnɨ adj
violent
nagły, szybki

gwiazda ˈɡvʲjazda n
étoile astre vedette
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie będące skupiskiem związanej grawitacyjnie materii, w której zachodzą reakcje syntezy jądrowej;

gwiazda filmowa n
star de cinéma
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) popularny aktor lub aktorka filmowa;

gwiazda spadająca ˈɡvʲjazda ˌspadaˈjɔ̃nt͡sa n
étoile filante
(astronomia, astronomiczny) bryła kamienna lub metaliczna poruszająca się w przestrzeni międzyplanetarnej

gwiazdozbiór ɡvʲjazˈdɔzbʲjur n
constellation
(astronomia, astronomiczny) grupa gwiazd, zajmujących pewien obszar nieba;

gwiezdny ˈɡvʲjɛzdnɨ adj
astral
związany z przestrzenią kosmiczną

gwinejski ɡvʲĩˈnɛjsʲci adj
guinéen
odnoszący się do państwa Gwinea
odnoszący się do krainy Gwinea

gwintować v
tarauder
(technologia, technika, techniczny) wykonywać gwinty

gwintownica n
filière
narzędzie służące do nacinania gwintów zewnętrznych;

gwintownik ɡvʲĩnˈtɔvʲɲik n
taraud
narzędzie skrawające wieloostrzowe, służące do nacinania gwintów wewnętrznych;

gwizd n
sifflement
wysoki dźwięk wywołany szybkim ruchem powietrza przelatującego przez wąski otwór

gwizdać ˈɡvʲizdat͡ɕ v
siffler
wydawać z siebie gwizd, gwizdanie

gwizdek ˈɡvʲizdɛk n
sifflet
nieposiadający części ruchomych przyrząd wytwarzający dźwięki pod wpływem wdmuchiwanego powietrza;

gwizdnąć ˈɡvʲizdnɔ̃ɲt͡ɕ v
faucher
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) ukraść

gwóźdź ɡvuɕt͡ɕ n
clou
podłużny cienki metalowy trzpień, o jednym końcu ostrym, a drugim zakończonym płaską główką, służący do łączenia elementów;

gynocentryczny adj
gynocentrique
związany z gynocentryzmem

gyoza n
gyoza
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) japoński pierożek z mięsnym farszem; potrawa o chińskiej proweniencji

gyros ˈɡɨrɔs n
gyros
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wywodząca się z Grecji potrawa, składająca się z opiekanego mięsa, pomidorów, cebuli i sosu tzatziki, często podawana zawinięta w placek;

góra ˈɡura n
haut partie supérieur
wyżej znajdująca się część czegoś
montagne mont
(geografia, geograficzny) duże wzniesienie terenu;
(potocznie, potoczny) duża sterta czegoś

góra lodowa ˈɡura lɔˈdɔva n
iceberg
olbrzymia bryła lodu unosząca się na falach morza lub oceanu;

góral ˈɡural n
montagnard
człowiek pochodzący z gór;

góralek n
daman
(zoologia, zoologiczny) zwierzę współcześnie zaliczane do rodziny góralkowatych

górnictwo n
extraction minier exploitation minière
dział przemysłu zajmujący się wydobywaniem z ziemi kopalin użytecznych i jej przygotowania do zastosowania w różnych dziedzinach przemysłu;

górnik ˈɡurʲɲik n
mineur
(zawód, zawodowy, zawodowo) pracownik kopalni zatrudniony przy wydobyciu z ziemi kopalin;

górny ˈɡurnɨ adj
supérieur
taki, który jest na pewnej wysokości, w górze

górski ˈɡursʲci adj
montagneux
związany z górami, dotyczący gór

górzysty ɡuˈʒɨstɨ adj
montagneux
pełen gór, wzniesień, pokryty górami

gówno ˈɡuvnɔ n
merde
(wulgarnie, wulgaryzm) odchody stałe, kał
(wulgarnie, wulgaryzm) (przenośnie, przenośnia) coś brzydkiego, bezwartościowego
(wulgarnie, wulgaryzm) (przenośnie, przenośnia) nic

gąbczasty ɡɔ̃mpˈt͡ʃastɨ adj
spongieux
mający budowę charakterystyczną dla gąbki, podobny do gąbki: porowaty, miękki i sprężysty

gąbka ˈɡɔ̃mpka n
éponge
najczęściej miękki, piankowy przedmiot wchłaniający wodę, wykorzystywany do utrzymania czystości ludzkiego ciała i przedmiotów;
(zoologia, zoologiczny) prymitywne, beztkankowe zwierzę wodne;

gąsienica ˌɡɔ̃w̃ɕɛ̇̃ˈɲit͡sa n
chenille
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) larwa motyla; także każdy owad o wielu odnóżach i bez skrzydeł;
(motoryzacja) (technologia, technika, techniczny) metalowa taśma umieszczana na spodzie niektórych pojazdów zastępująca koła i umożliwiająca im poruszanie się w trudnym terenie

gąsior ˈɡɔ̃w̃ɕɔr n
jars
(ornitologia, ornitologiczny) samiec gęsi

gąsię ˈɡɔ̃w̃ɕɛ n
oison
(zoologia, zoologiczny) pisklę gęsi

gęsia skórka ˈɡɛ̃w̃ɕa ˈskurka n
chair de poule
(potocznie, potoczny) (fizjologia, fizjologiczny) fizjologiczna reakcja skóry na zimno lub emocje objawiająca się wyprostowaniem włosków;

gęsiego ɡɛ̃w̃ˈɕɛɡɔ adv
à la file indienne
o sposobie poruszania się: jeden za drugim, kolejno

gęstwina ɡɛ̃w̃ˈstfʲĩna n
fourré
gęste skupienie roślin, zwłaszcza krzewów i drzew

gęsty ˈɡɛ̃w̃stɨ adj
dense
(o płynach) skondensowany
épais
taki, który składa się z wielu części (cząstek), umieszczonych blisko siebie

gęś ɡɛ̃j̃ɕ ɡɛ̃w̃ɕ ɡɛ̃ɕ n
oie
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z mięsa gęsi (1.2), rzadziej gęsi (1.1)
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) kobieta ograniczona, naiwna, głupia, niedoświadczona

gładki ˈɡwatʲci adj
lisse poli
mający powierzchnię bez nierówności, chropowatości
uni
o ubraniu: bez ozdób w rodzaju falbanek, zakładek itp.

głodny ˈɡwɔdnɨ adj
affamé avoir faim
czujący potrzebę zjedzenia czegoś; również w użyciu rzeczownikowym ten, kto jest głodny

głos ɡwɔs n
voix
zdanie, osąd, opinia
zdolność wydawania głosu (1.1)
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) partia jednego z wokalistów w utworze zespołowym
prawo / pozwolenie przemawiania
voix vote
dźwięk wydawany przez istoty żyjące
vote voix
decyzja wyrażona podczas wyborów, głosowania

głosowanie ˌɡwɔsɔˈvãɲɛ n
suffrage
(potocznie, potoczny) wybory
vote votation
wspólne decydowanie poprzez wyrażenie poparcia lub sprzeciwu wobec czegoś

głosować ɡwɔˈsɔvat͡ɕ v
voter
oddawać głos, dokonywać wyboru w czasie głosowania

głowa ˈɡwɔva n
tête front
(anatomia, anatomiczny) część ciała zwierząt i człowieka, znajdująca się u góry lub z przodu ciała, zawierająca mózg;

głowienka ɡwɔˈvʲjɛ̃nka n
frunelle
(botanika, botaniczny) Prunella, roślina kwitnąca porastająca murawy, łąki, przydroża;

głośnik ˈɡwɔɕɲik n
haut-parleur
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wzmacniania dźwięku; do odtwarzania dźwięku zapisanego w postaci elektrycznej;

głośno ˈɡwɔɕnɔ adv
à haute voix fort à voix haute
w sposób głośny, słyszalny, nie szeptem

głośny ˈɡwɔɕnɨ adj
bruyant fort
taki, który jest dobrze słyszalny
célèbre fameux
popularny; taki, o którym się dużo mówi

głuchoniemy ˌɡwuxɔ̃ˈɲɛ̃mɨ adj
sourd-muet
niesłyszący i jednocześnie nieumiejący mówić

głuchoniemy ˌɡwuxɔ̃ˈɲɛ̃mɨ n
sourd-muet
osoba głuchoniema (1.1)

głuchota ɡwuˈxɔta n
surdité
utrata zdolności słyszenia;

głuchy ˈɡwuxɨ adj
sourd
niesłyszący, pozbawiony zmysłu słuchu

głupek ˈɡwupɛk n
bête con connard
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) ktoś głupi

głupi ˈɡwupʲi adj
stupide sot bête
niemądry, ograniczony intelektualnie

głupiec ˈɡwupʲjɛt͡s n
imbécile
osoba dokonująca nierozsądnych wyborów, niemądra, naiwna i bezmyślna

głupio adv
bêtement niaisement
w niemądry sposób

głupota ɡwuˈpɔta n
stupidité bêtise
niedostatek rozumu przejawiający się brakiem bystrości, nieumiejętnością rozpoznawania istoty rzeczy, związków przyczynowo-skutkowych, przewidywania i kojarzenia

głuszec ˈɡwuʃɛt͡s n
coq de bruyère grand tétras
(ornitologia, ornitologiczny) duży, eurazjatycki ptak leśny z ciemnym upierzeniem;

głuszek ˈɡwuʃɛk n
bruant fou
(ornitologia, ornitologiczny) Emberiza cia, ptak z rodziny trznadlowatych;

głód ɡwut n
faim
(fizjologia, fizjologiczny) uczucie potrzeby zjedzenia pożywienia;
famine disette
czas, obszar, na którym wielu ludzi lub zwierząt cierpi głód (1.1)

głóg ɡwuk n
aubépine
(botanika, botaniczny) Crataegus L., rodzaj krzew lub niskie drzewo z rodziny różowatych, o ciernistych pędach, białych lub czerwonych kwiatach i kulistych owocach;

główka ˈɡwufka n
tête
(biologia, biologiczny) przednia część plemnika zawierająca materiał genetyczny i akrosom

główkować v
faire une tête
(sport, sportowy) odbijać piłkę głową

główny ˈɡwuvnɨ adj
principal
taki, który pełni najważniejszą rolę, jest najistotniejszy

głęboki ɡwɛ̃mˈbɔci adj
profond
charakteryzujący się dużym wymiarem w głąb czegoś, daleko od brzegu
(przenośnie, przenośnia) taki, który nie ma banalnego, powierzchownego znaczenia; jest dociekliwy, zawierający istotę omawianego problemu
mający duży stopień zaawansowania, nasilenia, nasycenia

głęboko ɡwɛ̃mˈbɔkɔ adv
profondément
daleko w głębi

głębokość ɡwɛ̃mˈbɔkɔɕt͡ɕ n
profondeur
odległość od powierzchni lub poziomu czegoś w dół, do dna lub w głąb, do wnętrza

h-moll n
si mineur
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku h (w zapisie nutowym z dwoma krzyżykami)

habilitacja n
habilitation
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (urzędowy) procedura pozwalająca na uzyskanie stopnia naukowego wyższego niż stopień doktora; po jego zdobyciu można się ubiegać o tytuł profesora;

habit nie czyni mnicha ˈxabʲitʲ ɲɛ‿ˈt͡ʃɨ̃ɲi ˈmʲɲixa proverb
l’habit ne fait pas le moine
wygląd zewnętrzny nie świadczy o wartości człowieka

habituacja ˌxabʲituˈ<sup>w</sup>at͡sʲja n
habituation
(fizjologia, fizjologiczny) stopniowe zanikanie reakcji na powtarzający się lub trwający bodziec;

habsburski adj
habsbourgeois
związany z Habsburgami, dotyczący dynastii Habsburgów

hackathon n
hackathon
(informatyka, informatyczny) wydarzenie (zwykle rodzaj konkursu), podczas którego programiści stają przed zadaniem rozwiązania określonego problemu, zwykle związanego z zaprojektowaniem i zaprogramowaniem aplikacji na dany temat;

hadeik n
Hadéen
(geologia, geologiczny) nieformalny eon będący okresem od powstania Ziemi do czasu uformowania się skorupy ziemskiej;

hadżdż n
hajj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmańska pielgrzymka do świątyni Al-Kaba w Mekce;

hafn xafn̥ n
hafnium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hf i liczbie atomowej 72

hagiograf n
hagiographe
mężczyzna zajmujący się hagiografią, żywotami świętych i legendami o nich

hagiografia n
hagiographie
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dział piśmiennictwa religijnego obejmujący przekazy, podania i legendy dotyczących życia świętego;

hagiograficzny adj
hagiographique
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) typowy dla piśmiennictwa kościelnego o żywotach świętych

hagiologia n
hagiologie
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) hagiografia, zbiór przekazów opisującego żywot świętego

hagioskop n
hagioscope
(architektura, architektoniczny) (kościelny) element budowli sakralnej w formie wąskiego otworu pozwalającego na oglądanie ołtarza tak, by widzieć najważniejszą część liturgii – podniesienie

haitański ˌxa<sup>j</sup>iˈtãj̃sʲci adj
haïtien
odnoszący się do państwa Haiti

hak xak n
crochet
przyrząd ułatwiający ciągnięcie lin lub obręczy, zawieszenie czegoś itp.

haktywizm n
hacktivisme
(informatyka, informatyczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) atakowanie systemów komputerowych lub sieci z pobudek politycznych;

halabarda ˌxalaˈbarda n
hallebarde
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) średniowieczna broń piechoty przypominająca topór o długim drzewcu;

halabardnik n
hallebardier
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) pieszy żołnierz, względnie strażnik albo gwardzista, uzbrojony w halabardę

halibut xaˈlʲibut n
flétan
(ichtiologia, ichtiologiczny) Hippoglossus hippoglossus, drapieżna ryba morska z rodziny flądrowatych o szerokim otworze gębowym;

halogenowy adj
halogène
(chemia, chemiczny) związany z halogenem, dotyczący halogenu; zawierający halogeny

halucynacja ˌxalut͡sɨ̃ˈnat͡sʲja n
hallucination
(psychologia, psychologiczny) odbierane zmysłami wrażenie czegoś, co nie istnieje, z przekonaniem, że jest rzeczywiste;

halucynogen n
hallucinogène
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja wywołująca halucynacje

hamak ˈxãmak n
hamac
podłużny materiał zawieszany między dwoma drzewami lub słupami, służący za łóżko;

hamburczyk n
Hambourgeois
mieszkaniec Hamburga; mężczyzna wywodzący się z Hamburga

hamburger xãmˈburɡɛr n
hamburger hambourgeois
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) kanapka z kotletem z mielonej wołowiny podawana na ciepło;

hamburka n
Hambourgeoise
mieszkanka Hamburga; kobieta pochodząca z Hamburga

hamiltonian ˌxãmʲilˈtɔ̃ɲãn n
hamiltonien
(fizyka, fizyczny) funkcja opisująca układ fizyczny za pomocą pędów i położeń uogólnionych
(fizyka, fizyczny) operator energii w mechanice kwantowej

hammam n
hammam
łaźnia w krajach arabskich i muzułmańskich;

hamować xãˈmɔvat͡ɕ v
freiner
zwalniać lub zatrzymywać pojazd za pomocą hamulca

hamulcowy adj
de frein
(technologia, technika, techniczny) odnoszący się do hamulca

hamulec xãˈmulɛt͡s n
frein
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zmniejszania prędkości pojazdu lub maszyny;

hamulec ręczny xãˈmulɛt͡s ˈrɛ̃n͇t͡ʃnɨ n
frein à main
(motoryzacja) ręcznie aktywowany hamulec postojowy w samochodzie;

hamza n
hamza
arabska pomocnicza litera nie zaliczana do alfabetu, reprezentująca zwarcie głośniowe;

hanacki adj
hanaque
odnoszący się do morawskiego regionu etnicznego Hany

handel ˈxãndɛl n
commerce
proces gospodarczy polegający na sprzedaży i kupnie; wymiana dóbr materialnych;

handel ludźmi n
trafic d'êtres humains
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępczy proceder będący formą niewolnictwa polegający na działaniach nakierunkowanych na wyzysk ludzi, niezależnie od płci i wieku, naruszający ich prawo do decydowania o sobie;

handicapizm n
capacitisme validisme
(socjologia, socjologiczny) dyskryminacja, niechęć, niechęć, pogarda lub wrogość skierowane wobec osób uważanych za niepełnosprawne;

handlowiec n
commerçant homme d’affaires
(handel, handlowy) człowiek zajmujący się handlem

handlowy xãnˈdlɔvɨ adj
commercial
związany z handlem, odnoszący się do handlu

hangar ˈxãŋɡar n
hangar
pomieszczenie, garaż służący do przechowywania samolotów, szybowców (rzadziej także do trzymania statków wodnych lub ładunków portowych);

hanojski xãˈnɔjsʲci adj
hanoïen
odnoszący się do miasta Hanoi, pochodzący z Hanoi

hanowerczyk n
Hanovrien
mieszkaniec Hanoweru (miasta)

hanowerka n
Hanovrienne
mieszkanka Hanoweru (miasta w Niemczech)

hanowerski adj
hanovrien
związany z Hanowerem, dotyczący Hanoweru

hantel n
haltère
(sport, sportowy) ciężarek gimnastyczny do trzymania w jednej ręce;

hapaks n
apax hapax
(zobacz) hapaks legomenon

hapaks legomenon n
hapax legomenon hapax
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) słowo lub wyrażenie użyte tylko raz w danym dziele lub całej twórczości autora;

haplotyp n
haplotype
(biologia, biologiczny) w genetyce: zestaw polimorfizmów pojedynczych nukleotydów, położonych na jednej chromatydzie, który dziedziczy się jako zestaw sprzężonych ze sobą alleli;

happening ˈxɛpɛ̃ɲĩŋk n
happening
(sztuka) (społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wydarzenie artystyczne, w którym zdarzenia łączące lub wykorzystujące elementy rzeczywistości angażują publiczność;

haptyczny xapˈtɨt͡ʃnɨ adj
haptique
(technologia, technika, techniczny) dotykowy – cecha urządzeń komunikujących się, wchodzących w interakcję poprzez dotyk, wibrację, szorstkość itp.

harakiri n
hara-kiri
(historia, historyczny, historycznie) japoński rytuał samobójstwa poprzez rozpłatanie mieczem brzucha

harcerz ˈxart͡sɛʃ n
scout éclaireur
(harcerski) członek harcerstwa, polskiej organizacji skautowej

harem ˈxarɛ̃m n
harem
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) część domu muzułmańskiego, do którego nie mają wstępu obcy mężczyźni;
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wszystkie żony i nałożnice muzułmanina, zamieszkałe w haremie (1.1)

harfa ˈxarfa n
harpe
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy w kształcie trójkąta;

harissa n
harissa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ostra pasta używana jako przyprawa w kuchni Maghrebu, wytwarzana z papryki chili i czosnku, często z innymi przyprawami i z dodatkiem oliwy, czasem także pomidorów;

harmider n
boucan raffut tapage
hałas w połączeniu z zamieszaniem

harmoniczny adj
harmonique
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zbudowany według zasad harmonii muzycznej

harmonijny adj
harmonieux
tworzący zgodną, estetyczną całość, pełen harmonii
harmonique
płynny, rytmiczny, melodyjny

harmonizacja ˌxarmɔ̃ɲiˈzat͡sʲja n
harmonisation
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wielogłosowe opracowanie utworu muzycznego

harmonizować v
harmoniser
łączyć w zgodną całość

harować xaˈrɔvat͡ɕ v
trimer bosser
ciężko pracować

harpagon n
harpagon
(książkowy) wielki skąpiec

harpun ˈxarpũn n
harpon
miotana broń myśliwska w postaci grotu z zadziorami, osadzonego na drzewcu (drewnianym lub metalowym); umocowana na linie;

harpunnik n
harponneur
(morski) wielorybnik używający harpuna

has xas n
hassium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hs i liczbie atomowej 108;

haski ˈxasʲci adj
haguenois
odnoszący się do miasta Haga

haszymidzki adj
hachémite
związany z dynastią Haszymidów, dotyczący dynastii Haszymidów

haszysz ˈxaʃɨʃ n
haschisch hachisch
narkotyk uzyskiwany z żywicy konopi indyjskich;

hasło ˈxaswɔ n
entrée
wyraz lub wyrażenie stanowiące odrębną część w słowniku lub katalogu
mot d'ordre
myśl przewodnia, idea
mot de passe code
tajny wyraz lub ciąg znaków
slogan
jeden z możliwych elementów kampanii marketingowej lub politycznej

hau xaw interjection
ouaf jappe ouah ouah vaf waouh wouaf
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) onomatopeja naśladująca szczekanie psa

haubica xawˈbʲit͡sa n
obusier
(wojskowość, wojskowy) działo o krótkiej lufie i małej prędkości początkowej pocisku, przeznaczone głównie do strzelania stromotorowego;

haute couture n
haute couture
sztuka projektowania ekskluzywnych kreacji przez wybitne domy mody

hawajski xaˈvajsʲci n
hawaiien hawaïen
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy na Hawajach;

hawrski adj
havrais
związany z Hawrem, dotyczący Hawru (miasta we Francji)

hazard ˈxazart n
jeu de hasard
gry pieniężne, w których o wygranej decyduje los;

hazardzista ˌxazarʲˈd͡ʑista n
parieur joueur de hasard
człowiek uprawiający hazard; gracz hazardowy

hałas ˈxawas n
bruit
głośne, uciążliwe dźwięki;

hałaśliwie adv
bruyamment aux éclats d'une manière retentissante sonorement
wywołując hałas

hałaśliwy ˌxawaɕˈlʲivɨ adj
bruyant
powodujący hałas

hańba ˈxãɲba n
honte
(książkowy) coś, co przynosi wstyd, stanowi ujmę dla honoru

hańbić ˈxãɲbʲit͡ɕ v
déshonorer infamer
okrywać hańbą, przynosić hańbę

heban ˈxɛbãn n
ébène
cenne drewno różnych gatunków drzew (głównie hebanowców) rosnących w strefie międzyzwrotnikowej i podzwrotnikowej;

hebanowy adj
ébène
głęboko czarny lub bardzo ciemny
wykonany z hebanu, dotyczący hebanu

hebraista n
hébraïsant hébraïste
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) osoba zajmująca się naukowo hebraistyką

hebrajski xɛˈbrajsʲci adj
hébreu hébraïque
związany z Hebrajczykami

hebrajski xɛˈbrajsʲci n
hébreu
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy kananejskiej języków semickich;

hedonista n
hédoniste
zwolennik hedonizmu

hedonistyczny adj
hédoniste
właściwy hedonizmowi lub/i hedonistom

hedonizm n
hédonisme
(filozofia, filozoficzny) doktryna etyczna głosząca, iż rozkosz (i unikanie przykrości/cierpienia) jest najwyższym lub jedynym dobrem i celem życia

hegemonia ˌxɛɡɛ̃ˈmɔ̃ɲja n
hégémonie
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) panowanie, przewodnictwo jakiejś osoby lub grupy osób (np. klasy społecznej, partii politycznej czy państwa) nad kimś lub czymś

heglowski xɛɡˈlɔfsʲci adj
hégélien
taki, jak u Hegla; właściwy filozofii Hegla lub na niej oparty

hekatomba n
hécatombe
(starożytność) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ofiara ze stu byków składana przez Greków pierwotnie Zeusowi, później i innym bogom;
(książkowy) wielka ofiara dla jakiejś sprawy pociągająca śmierć wielu ludzi

heksametr n
hexamètre
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) sylabotoniczna akcentuacyjna miara wierszowa

heksan ˈxɛksãn n
hexane
(chemia, chemiczny) związek organiczny, alkan, bezbarwna toksyczna ciecz;

hektar ˈxɛktar n
hectare
(fizyka, fizyczny) (matematyka, matematyczny) jednostka powierzchni równa stu arom (10 000 metrów kwadratowych);

hektolitr n
hectolitre
(jednostka miary) jednostka objętości równa 100 litrom

hektyczny xɛkˈtɨt͡ʃnɨ adj
hectique
gorączkowy

hel xɛl n
hélium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu He i liczbie atomowej 2;

helio- ˈxɛlʲjɔ prefix
hélio-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze Słońcem, energią słoneczną lub światłem słonecznym

heliocentryczny adj
héliocentrique
(astronomia, astronomiczny) związany z heliocentryzmem, dotyczący heliocentryzmu, przyjmujący Słońce za punkt odniesienia

heliocentryzm n
héliocentrisme
(astronomia, astronomiczny) teoria o centralnym położeniu Słońca we wszechświecie;

heliofizyka ˌxɛlʲjɔˈfʲizɨka n
héliophysique
(astronomia, astronomiczny) dział astrofizyki badający Słońce i heliosferę;

heliograf n
héliographe
(meteorologia, meteorologiczny) urządzenie służące do pomiaru czasu trwania usłonecznienia w danym miejscu;

heliopauza ˌxɛlʲjɔˈpawza n
héliopause
(astronomia, astronomiczny) górna granica heliosfery

heliosfera ˌxɛlʲjɔˈsfɛra n
héliosphère
(astronomia, astronomiczny) przestrzeń wokół Słońca ograniczona zasięgiem występowania wiatru słonecznego (zwykle w liczbie pojedynczej)

hellenistyczny ˌxɛlːɛ̃ɲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
hellénistique
dotyczący hellenizmu

helleński adj
hellène hellénique
związany z Helladą i Hellenami, dotyczący Hellady i Hellenów

helota n
ilote
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) członek warstwy ludności niewolniczej w społeczeństwie Lacedemonu (Sparty); stanowił własność państwa; przypisany do ziemi pracował na utrzymanie spartiaty

hematyt n
hématite
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał, tlenek żelaza (III);

hemiceluloza n
hémicellulose
(biochemia, biochemiczny) polisacharyd bliski chemicznie i strukturalnie celulozie, budujący ścianę komórkową roślin;

hemikryptofit n
hémicryptophyte
(botanika, botaniczny) roślina z pąkami zimującymi na lub tuż pod powierzchnią ziemi;

hemiplegia ˌxɛ̃mʲiˈplɛɟja n
hémiplégie
(medycyna, medyczny) porażenie połowicze, porażenie mięśni jednej połowy ciała

hemistych n
hémistiche
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) półwiersz

hemo- ˈxɛ̃mɔ prefix
hémo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z krwią

hemodynamika n
hémodynamique
(medycyna, medyczny) dział kardiologii, który zajmuje się badaniem przepływu krwi w sercu i dużych naczyniach krwionośnych

hemofilia n
hémophilie
(medycyna, medyczny) wrodzona choroba krwi polegająca na obniżeniu jej krzepliwości;

hemofiliczny adj
hémophilique
związany z hemofilią, dotyczący hemofilii

hemofobia n
hématophobie hémophobie
(psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed krwią

hemoglobina n
hémoglobine
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) białko i barwnik erytrocytów nadający krwi czerwony kolor, którego głównym zadaniem jest przenoszenie tlenu

hemoglobinuria n
hémoglobinurie
(medycyna, medyczny) schorzenie, w którym wolna hemoglobina przedostaje się do moczu;

hemoliza ˌxɛ̃mɔˈlʲiza n
hémolyse
(biologia, biologiczny) przechodzenie hemoglobiny do osocza krwi wywołane zniszczeniem erytrocytów;

hentai ˈxɛ̃ntaj n
hentai
(sztuka) japońska animacja, komiks lub gra komputerowa zawierająca treści pornograficzne;

hentriakontan n
hentriacontane untriacontane
(biochemia, biochemiczny) węglowodór prosty zawierający 31 atomów węgla;

heparyna ˌxɛpaˈrɨ̃na n
héparine
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwzakrzepowy, aktywator antytrombiny;

hepatektomia n
hépatectomie
(medycyna, medyczny) całkowite lub częściowe usunięcie wątroby

hepatocyt ˌxɛpaˈtɔt͡sɨt n
hépatocyte
(medycyna, medyczny) (anatomia, anatomiczny) komórka wątrobowa;

hepatosplenomegalia n
hépatosplénomégalie
(medycyna, medyczny) powiększenie wątroby i śledziony

hepatotoksyczność n
hépatotoxicité
cecha substancji chemicznej polegająca na zdolności zaburzania funkcji lub uszkadzania komórek wątroby albo całej wątroby

hepatotoksyczny adj
hépatotoxique
(medycyna, medyczny) zdolny do powodowania uszkodzeń wątroby

heptagram n
heptagramme
(geometria) figura w kształcie regularnej siedmioramiennej gwiazdy

heptametr n
heptamètre
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wiersz o siedmiu stopach metrycznych

heptan ˈxɛptãn n
heptane
(chemia, chemiczny) związek organiczny, alkan, bezbarwna, toksyczna ciecz;

heptarchia n
heptarchie
(historia, historyczny, historycznie) grupa wczesnośredniowiecznych królestw anglosaskich na terenie Anglii

heptatonika n
échelle heptatonique
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) skala złożona z siedmiu kolejnych dźwięków w obrębie oktawy

heptoda n
heptode
(elektryczność) lampa elektronowa z siedmioma elektrodami, tj. katodą, anodą i pięcioma siatkami

herajon n
héraion
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) świątynia grecka, miejsce kultu Hery;

heraldyczny ˌxɛralˈdɨt͡ʃnɨ adj
héraldique
dotyczący heraldyki

heraldyk n
héraldiste
znawca heraldyki

heraldyka n
héraldique
nauka o herbach i rodach szlacheckich;

herb xɛrp n
armoiries blason
(heraldyka, heraldyczny) godło miejskie, państwowe, regionalne, firmowe
héraldique armoiries
(heraldyka, heraldyczny) dziedziczny znak szlachecki;

herbarium n
herbier
(botanika, botaniczny) zielnik z ułożonymi i opisanymi roślinami;

herbata xɛrˈbata n
infusion tisane
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój, napar z ziół lub owoców innych niż herbata (1.2)
thé
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój, napar z herbaty (1.2);
susz z pąków lub liści herbaty (1.1) służący do przygotowania napoju
(botanika, botaniczny) wiecznie zielona roślina z rodzaju Camellia, zwłaszcza Camellia sinensis;

herbata chińska xɛrˈbata ˈxʲĩj̃ska n
théier
(botanika, botaniczny) Camellia sinensis, roślina z rodziny herbatowatych, której liście i pączki są wykorzystywane do przygotowywania herbaty

herbatnik xɛrˈbatʲɲik n
biscuit petit four
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suche, dość twarde ciastko pszenne w kształcie ząbkowanego prostokąta, podawane zwykle do herbaty lub kawy;

herbicyd xɛrˈbʲit͡sɨt n
herbicide
(biochemia, biochemiczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) pestycyd do zwalczania chwastów;

heretycki ˌxɛrɛˈtɨt͡sʲci adj
hérétique
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący heretyka, herezji

heretyk xɛˈrɛtɨk n
hérétique
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) zwolennik herezji

herezja xɛˈrɛzʲja n
hérésie
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd religijny sprzeczny z dogmatami religii panującej;
(przenośnie, przenośnia) kontrowersyjny pogląd, odstępstwo od powszechnie przyjętych poglądów

herezjarcha n
hérésiarque
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) założyciel lub przywódca ruchu religijnego uznanego za heretycki przez denominację, z której ruch ten się wydzielił;

hermeneutyczny ˌxɛrmɛ̃nɛwˈtɨt͡ʃnɨ adj
herméneutique
związany z hermeneutyką, dotyczący hermeneutyki

hermeneutyka n
herméneutique
(językoznawstwo, językoznawczy) (teologia, teologiczny) sztuka objaśniania tekstów literackich;

hermetycznie adv
hermétiquement
(technologia, technika, techniczny) bez dostępu powietrza

hermetyczny adj
hermétique
(technologia, technika, techniczny) bardzo dokładnie zamknięty, nieprzepuszczający powietrza

hermitowski ˌxɛrmʲiˈtɔfsʲci adj
hermitien
(matematyka, matematyczny) równy swemu sprzężeniu zespolonemu

heroicznie ˌxɛrɔˈ<sup>j</sup>it͡ʃʲɲɛ adv
héroïquement
w sposób heroiczny, bohaterski

heroiczny adj
héroïque
(książkowy) pełen odwagi i poświęcenia

heroina ˌxɛrɔˈ<sup>j</sup>ĩna n
héroïne
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, pochodna morfiny, biały krystaliczny proszek;

heroizm n
héroïsme
postawa pełna odwagi, śmiałości, hartu ducha, działania dla dobra innych itd.; także ukazanie takiej postawy czynami.

herold ˈxɛrɔlt n
héraut
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu mistrz ceremonii na dworze panującego władcy; także sędzia podczas rycerskich turniejów
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu poseł ogłaszający zarządzenia w imieniu władcy
(przenośnie, przenośnia) głosiciel nowej myśli

herpetolog n
herpétologiste herpétologue erpétologiste
(zoologia, zoologiczny) zoolog badający płazy i gady
erpétologiste herpétologiste herpétologue
(zoologia, zoologiczny) zoolożka badająca płazy i gady

herpetologia ˌxɛrpɛtɔˈlɔɟja n
herpétologie erpétologie
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o płazach i gadach;

herstoria n
herstory
(socjologia, socjologiczny) (historia, historyczny, historycznie) treści historyczne, w których nie jest pomijana rola kobiet lub takie, które są opowiadane z kobiecej perspektywy;

heski ˈxɛsʲci adj
hessien
od Hesja

heterochromosom ˌxɛtɛrɔxrɔ̃ˈmɔsɔ̃m n
hétérochromosome
(biochemia, biochemiczny) chromosom determinujący płeć

heterocykliczny adj
hétérocyclique
(chemia, chemiczny) o związkach cyklicznych: taki, w którym co najmniej jeden pierścień zawiera atomy dwóch lub więcej różnych pierwiastków;

heterodoksja n
hétérodoxie
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) uznawanie odmiennych poglądów, niezgodnych z obowiązującą doktryną wiary; szerzej: niezgodnych z obowiązującymi zasadami, kanonem;

heterogeniczny adj
hétérogène
(książkowy) złożony ze składowych o różnej naturze albo charakterze
(chemia, chemiczny) złożony z widocznie (gołym okiem albo pod mikroskopem) różnych składowych

heterogenny adj
hétérogène
zawierający elementy niejednorodne

heteronomia n
hétéronomie
podleganie normom, których nie ustanowiło się samemu

heteroseksualizm ˌxɛtɛrɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
hétérosexualité
odczuwanie popędu płciowego do osób płci przeciwnej;

heteroseksualny ˌxɛtɛrɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
hétérosexuel hétéro
odczuwający pociąg seksualny wyłącznie do osób płci przeciwnej

hetmanat n
hetmanat
(historia, historyczny, historycznie) system autonomicznych rządów terytorialnych na Ukrainie

hetycki adj
hittite
(starożytność) dotyczący Hetytów, ludu, który około XVII wieku p.n.e. stworzył potężne państwo z centrum w Hattusa w Anatolii

hetycki n
hittite
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język z podrodziny anatolijskiej języków indoeuropejskich;

heureka interjection
eurêka
„znalazłem!”, okrzyk radości po dokonaniu jakiegoś odkrycia lub znalezieniu rozwiązania problemu;

heurystyczny adj
heuristique
związany z heurystyką; oparty na heurystyce

heurystyka xɛwˈrɨstɨka n
heuristique
(logika, logiczny) umiejętność wykrywania nowych faktów oraz znajdywania związków między faktami, zwłaszcza z wykorzystaniem hipotez;

hełmiatka xɛwˈmʲjatka n
nette rousse
(ornitologia, ornitologiczny) Netta rufina, średni ptak wodny z upierzeniem głowy tworzącym puszysty hełm;

hiacynt ˈxʲjat͡sɨ̃nt n
hyacinthe
(mineralogia, mineralogiczny) przezroczysta odmiana cyrkonu o barwie czerwonopomarańczowej, czerwonej, żółtej lub czerwonobrunatnej;
jacinthe hyacinthe
(botanika, botaniczny) wieloletnia roślina cebulowa z rodzaju Hyacinthus L. o ozdobnych kwiatach;

hidalgo iˈdalɡɔ n
hidalgo
szlachcic hiszpański

hidźra ˈxʲid͡ʑra n
hijra
osoba trzeciej płci na subkontynencie indyjskim;

hidżab ˈxʲid͡ʒap n
hijab
(odzieżownictwo) rodzaj szala lub chusty noszonej głównie przez muzułmanki, zakrywającej głowę, uszy, włosy i szyję, ale pozostawiającej twarz odsłoniętą;

hiena ˈxʲjɛ̃na n
hyène
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak przypominający masywnego kota i żywiący się padliną;

hiena brunatna n
hyène brune
(zoologia, zoologiczny) Hyaena brunnea Thunberg, drapieżny ssak z podrodziny hien;

hiena pręgowana n
hyène rayée
(zoologia, zoologiczny) Hyaena hyaena Linnaeus, drapieżny ssak z podrodziny hien;

hierarcha n
hiérarque
wysoki dostojnik w Kościele katolickim lub wschodnich kościołach chrześcijańskich

hierarchia xʲjɛˈrarxʲja n
hiérarchie
układ elementów jakiejś struktury uporządkowany od najwyższych do najniższych według określonego kryterium;

hierarchiczny adj
hiérarchique
taki, który jest uporządkowany zgodnie z przyjętą hierarchią

hieratyczny ˌxʲjɛraˈtɨt͡ʃnɨ adj
hiératique
namaszczony, dostojny, pełen patosu (zwykle o dziełach sztuki)
właściwy uroczystemu rytuałowi (np. religijnemu)

hieroglif xʲjɛˈrɔɡlʲif n
hiéroglyphe
starożytne egipskie pismo obrazkowe;
(przenośnie, przenośnia) pismo nieczytelne

higiena xʲiˈɟɛ̃na n
hygiène
dbanie o czystość ciała
(medycyna, medyczny) nauka o wpływie środowiska na zdrowie ludzkie

higienicznie ˌxʲiɟɛ̇̃ˈɲit͡ʃʲɲɛ adv
hygiéniquement
w sposób higieniczny, zgodny z higieną

higieniczny adj
hygiénique
zapewniający przestrzeganie czystości i utrzymywanie zdrowia

higroskopijność ˌxʲiɡrɔskɔˈpʲijnɔɕt͡ɕ n
hygroscopique hygroscopie
podatność niektórych substancji na wchłanianie wilgoci;

higroskopijny adj
hygroscopique
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) szybko i łatwo wchłaniający (absorbujący) wodę z otoczenia, najczęściej w postaci pary wodnej

himalaista ˌxʲĩmalaˈ<sup>j</sup>ista n
himalayiste
człowiek uprawiający himalaizm

himalaistka n
himalayiste
kobieta uprawiająca himalaizm

himalajski ˌxʲĩmaˈlajsʲci adj
himalayen
dotyczący Himalajów, związany z Himalajami, pochodzący z Himalajów

hindi ˈxʲĩndʲi n
hindi hindî
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Indii;

hinduista ˌxʲĩnduˈ<sup>j</sup>ista n
hindouiste
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca hinduizmu

hinduistka ˌxʲĩnduˈ<sup>j</sup>istka n
hindouiste
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta, która wyznaje hinduizm

hinduistyczny ˌxʲĩndu<sup>j</sup>iˈstɨt͡ʃnɨ adj
hindouiste
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z hinduizmem, dotyczący hinduizmu

hinduizm xʲĩnˈdu<sup>j</sup>ism̥ n
hindouisme
(teologia, teologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa wierzeń religijnych wyznawanych głównie na Półwyspie Indyjskim;

hindutwa n
hindutva
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) współczesna hinduska ideologia populistyczno-nacjonalistyczna

hip hip hurra interjection
hip hip hip hourra
okrzyk wyrażający entuzjazm lub euforię

hiperaktywność n
hyperactivité
cecha tego, co hiperaktywne; cecha tych, którzy są hiperaktywni

hiperamonemia n
hyperammoniémie
(medycyna, medyczny) zaburzenie metaboliczne objawiające się zwiększonym ponad dopuszczalny poziom stężeniem amoniaku w surowicy krwi;

hiperbola ˌxʲipɛrˈbɔla n
hyperbole
(matematyka, matematyczny) zbiór punktów, których bezwzględna wartość różnicy odległości od dwóch ustalonych punktów jest stała;
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) zabieg stylistyczny polegający na wyolbrzymieniu, przejaskrawieniu cech przedmiotów, osób, zjawisk;

hipercholesterolemia ˌxʲipɛrxɔlɛstɛrɔˈlɛ̃mʲja n
hypercholestérolémie
(medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) podwyższone stężenie cholesterolu we krwi;

hiperestezja ˌxʲipɛrɛˈstɛzʲja n
hyperesthésie
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) nadczułość, przewrażliwienie; nadmierna chorobliwa wrażliwość;

hipergamia n
hypergamie
dobieranie przez kobietę partnera życiowego o pozycji społecznej wyższej lub co najmniej podobnej do swojej; dobieranie partnerów tej samej lub wyższej rangi przez samice ssaków

hipergrafia n
hypergraphie
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie polegające na kompulsywnej potrzebie pisania

hiperlipidemia n
hyperlipémie
(medycyna, medyczny) zaburzenie metaboliczne polegające na podwyższonych poziomach frakcji cholesterolu lub trójglicerydów w surowicy krwi spowodowane stylem życia (nieprawidłowe odżywianie, nadwaga, siedzący tryb życia) lub predyspozycjami genetycznymi;

hiperprodukcja n
surproduction
(ekonomia, ekonomiczny) produkcja, która przewyższa zapotrzebowanie

hiperrzeczywistość n
hyperréalité
(filozofia, filozoficzny) postmodernistyczna rzeczywistość zapośredniczona przez symulacje, rezultat mieszania się rzeczywistości społecznej z medialną do zatarcia granic rozróżnialności;

hiperseksualność n
hypersexualité
(medycyna, medyczny) (seksuologia, seksuologiczny) zaburzenie charakteryzujące się ciągłą, wyniszczającą i uporczywą potrzebą uprawiania stosunków płciowych;

hipersomnia n
hypersomnie
(medycyna, medyczny) nadmierna senność, występowanie senności mimo przespania nocy, przedłużanie się snu lub występowanie senności w czasie przeznaczonym na aktywność;

hipertekst xʲipɛrˈtɛkst n
hypertexte
(informatyka, informatyczny) organizacja tekstu komputerowego polegająca na zastosowaniu hiperłączy przenoszących użytkownika do innych informacji;

hipertermia ˌxʲipɛrˈtɛrmʲja n
hyperthermie
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) stan nadmiernego wzrostu temperatury organizmu stałocieplnego;

hipertrofia n
hypertrophie
(biologia, biologiczny) powiększenie jakiegoś narządu w toku ewolucji lub w rozwoju osobniczym

hiperwitaminoza n
hypervitaminose
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych wywołany nadmiarem niektórych witamin w organizmie;

hipnagogiczny adj
hypnagogique
taki, który towarzyszy zasypianiu

hipnotycznie adv
hypnotiquement
w sposób hipnotyczny

hipnotyczny adj
hypnotique
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) związany z hipnozą

hipnotyzować v
hypnotiser
wprowadzać kogoś w hipnozę

hipo- ˈxʲipɔ
hipo-
pierwszy człon wyrazów złożonych, oznaczający: pod, poniżej normy

hipoalergiczny ˌxʲipɔalɛrʲˈɟit͡ʃnɨ adj
hypoallergénique
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) o kosmetykach: przeznaczony dla alergików, niewywołujący alergii

hipochondria n
hypocondrie
(medycyna, medyczny) chorobliwy strach o własne zdrowie i życie; ciągłe doszukiwanie się u siebie objawów chorób, wyolbrzymianie dolegliwości

hipochondryczny ˌxʲipɔxɔ̃nˈdrɨt͡ʃnɨ adj
hypocondriaque
związany z hipochondrią lub hipochondrykami

hipochondryk ˌxʲipɔˈxɔ̃ndrɨk n
hypocondriaque
człowiek mający hipochondrię; wmawiający sobie, że jest na coś chory

hipoglikemia n
hypoglycémie
(medycyna, medyczny) obniżenie się zawartości glukozy we krwi do poziomu poniżej normy fizjologicznej

hipokamp n
hippocampe
(anatomia, anatomiczny) element układu limbicznego odpowiedzialny za pamięć, konsolidację i orientację przestrzenną;

hipokorystyk n
hypocoristique
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz pieszczotliwy;

hipokryta ˌxʲipɔˈkrɨta n
hypocrite
osoba dwulicowa, obłudna, nieszczera, fałszywa

hipokryzja ˌxʲipɔˈkrɨzʲja n
hypocrisie
(psychologia, psychologiczny) postawa osoby, która postępuje sprzecznie z deklarowanymi przez siebie zasadami moralnymi w celu osiągania korzyści lub przedstawienia siebie w lepszym świetle;

hipoksemia n
hypoxémie
(medycyna, medyczny) niedostateczna zawartość tlenu we krwi tętniczej;

hipoksja n
hypoxie
(medycyna, medyczny) niedostateczna zawartość tlenu w tkankach narządu lub w całym organizmie;

hipologia ˌxʲipɔˈlɔɟja n
hippologie
(zoologia, zoologiczny) nauka o koniu domowym;

hipomania ˌxʲipɔ̃ˈmãɲja n
hypomanie
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie charakteryzujące się wzmożoną aktywnością

hiponim xʲiˈpɔ̃ɲĩm n
hyponyme
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu węższym od danego i podrzędnym wobec niego, np. „drzewo” w stosunku do słowa „roślina”;

hiponimia n
hyponymie
(językoznawstwo, językoznawczy) relacja między wyrazem o treści bardzo szczegółowej i zakresie węższym a wyrazem o treści bardziej ogólnej i szerszym zakresie;

hiponimiczny adj
hyponymique
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z hiponimią, dotyczący hiponimii

hipopotam ˌxʲipɔˈpɔtãm n
hippopotame
(zoologia, zoologiczny) ssak z rzędu parzystokopytnych prowadzący ziemnowodny tryb życia;

hipoteczny adj
hypothécaire
związany z hipoteką, dotyczący hipoteki

hipoteka ˌxʲipɔˈtɛka n
hypothèque
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj zabezpieczenia długu poprzez umożliwienie wierzycielowi odzyskanie go z nieruchomości, której to zabezpieczenie dotyczy;

hipotetyczny adj
hypothétique
oparty na prawdopodobieństwie, wymagający sprawdzenia

hipoteza ˌxʲipɔˈtɛza n
hypothèse
niepotwierdzony konstrukt myślowy wyjaśniający dane zagadnienie;

hippodamejski adj
hippodamien hippodaméen
związany z, dotyczący lub będący autorstwa Hippodamosa z Miletu

hipsometryczny adj
hypsométrique
związany z hipsometrią, dotyczący hipsometrii

hirsutyzm xʲirˈsutɨsm̥ n
hirsutisme
(medycyna, medyczny) występowanie nadmiernego owłosienia typu męskiego u kobiet;

hirudoterapia ˌxʲirudɔtɛˈrapʲja n
hirudothérapie
kwestionowana naukowo „terapia”, stosująca pijawki do „leczenia” z wielu chorób;

histerektomia n
hystérectomie
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) zabieg chirurgicznego usunięcia macicy;

histereza ˌxʲistɛˈrɛza n
hystérésis
zjawisko zależności aktualnego stanu układu od stanów w poprzedzających chwilach;

histeria xʲiˈstɛrʲja n
hystérie
(psychologia, psychologiczny) wybuchowa płaczliwość, nerwowość, rozemocjonowanie;

histeryczny adj
hystérique
właściwy histerii

histeryk xʲiˈstɛrɨk n
hystérique
człowiek cierpiący na histerię; taki, który ma ataki histerii

histologia n
histologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka o tkankach

histologiczny adj
histologique
(biologia, biologiczny) związany z histologią, dotyczący histologii

historia xʲiˈstɔrʲja n
histoire
nauka zajmująca się badaniem przeszłości;
krótka opowieść, opis jakiegoś wydarzenia

historiografia n
historiographie
piśmiennictwo historyczne, czyli takie, które opisuje dzieje na podstawie badań naukowych

historiograficzny adj
historiographique
dotyczący historiografii, właściwy historiografii

historiozofia ˌxʲistɔrʲjɔˈzɔfʲja n
philosophie de l'histoire
(filozofia, filozoficzny) dziedzina filozofii zajmująca się refleksją nad dziejami, ich sensem, biegiem i celem, próbująca ustalić prawidłowości, które nimi rządzą; jej przedmiotem badań jest też postrzeganie procesów dziejowych przez ludzi oraz różne sposoby ich przedstawiania i rozumienia;

historycznie ˌxʲistɔˈrɨt͡ʃʲɲɛ adv
historiquement
w dawnych czasach, ujmując określoną historię

historyczny ˌxʲistɔˈrɨt͡ʃnɨ adj
historique
związany z historią, z przeszłością, opisujący przeszłość
o czymś doniosłym, ważnym
o czymś starym, dawnym

historyk xʲiˈstɔrɨk n
historien
specjalista w dziedzinie historii, badacz dziejów
historienne historien
specjalistka w dziedzinie historii, badaczka dziejów

hiszpański xʲiʃˈpãj̃sʲci adj
espagnol
nawiązujący do/pochodzący z Hiszpanii lub odnoszący się do Hiszpanów

hiszpański xʲiʃˈpãj̃sʲci n
espagnol
(językoznawstwo, językoznawczy) romański język używany m.in. w Hiszpanii;

hit xʲit n
tube
utwór muzyczny (zazwyczaj piosenka) wyjątkowo modny w danym czasie

hitlerowiec ˌxʲitlɛˈrɔvʲjɛt͡s n
hitlérien
nazista

hitlerowski ˌxʲitlɛˈrɔfsʲci adj
hitlérien
(historia, historyczny, historycznie) związany z Hitlerem, hitleryzmem lub hitlerowcami, dotyczący Hitlera, hitleryzmu lub hitlerowców

hitleryzm xʲiˈtlɛrɨsm̥ n
hitlérisme
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazizm, niemiecka skrajna odmiana faszyzmu;

ho-hoń n
éfélant
(książkowy) duże, straszne zwierzę przypominające słonia w uniwersum opowieści o Kubusiu Puchatku;

hobbit ˈxɔbbʲit n
hobbit
(fantasy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) niewielka istota ze świata fantastyki charakteryzująca się niskim wzrostem i krępą budową ciała;

hochsztapler n
chevalier d'industrie
oszust i aferzysta na dużą skalę

hodować xɔˈdɔvat͡ɕ v
élever cultiver
zapewniać żywym organizmom (zwierzętom, roślinom, bakteriom) odpowiednie warunki do wzrostu, rozwoju i rozmnażania

hodowca xɔˈdɔft͡sa n
éleveur
osoba prowadząca hodowlę (zwierząt, roślin)

hodowla xɔˈdɔvla n
culture
(biologia, biologiczny) próbka bakteryjna lub grzybowa uzyskana w laboratorium
élevage
(rolnictwo, rolniczy) zespół zabiegów i procesów w wytwarzanych sztucznie optymalnych warunkach dla rozwoju hodowanego zwierzęcia bądź rośliny, mający na celu otrzymanie w warunkach stworzonych przez człowieka organizmów żywych;

hojność n
générosité largesse
cecha tego, co hojne; cecha tych, którzy są hojni

hojny ˈxɔjnɨ adj
généreux
(książkowy) udzielający czegoś, obdarzający czymś chętnie i obficie

hokej ˈxɔkɛj n
hockey
(sport, sportowy) każda z kilku rodzajów gier zespołowych rozgrywanych na lodowisku lub na boisku, w której zawodnicy trącając zakrzywionym kijem krążek lub małą piłkę, starają się trafić do bramki przeciwnika;

hol xɔl n
hall
(architektura, architektoniczny) duża, reprezentacyjna sala znajdująca się u wejścia do kina, teatru, hotelu, do apartamentów itp.

holenderski ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲci adj
hollandais néerlandais
związany z Holandią, dotyczący Holandii (państwa)

holenderski ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲci n
hollandais
(językoznawstwo, językoznawczy) główny język Holandii;

hollywoodzki adj
hollywoodien
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) związany z filmami wyprodukowanymi w Hollywoodzie (także z amerykańską kinematografią w ogólności)
związany z Hollywoodem, dotyczący Hollywoodu (dzielnicy miasta Los Angeles)

holm xɔlm n
holmium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ho i liczbie atomowej 67;

holoceński adj
holocène
(geologia, geologiczny) związany z holocenem, dotyczący holocenu

hologram n
hologramme
(optyka, optyczny) fotografia laserowa zapisana jako dwufalowy obraz interferencyjny, postrzegana jako dwa odrębne obrazy trójwymiarowe

holokaust xɔˈlɔkawst n
holocauste
(historia, historyczny, historycznie) zagłada, całkowite zniszczenie, zwłaszcza prześladowanie i zagłada Żydów europejskich przez hitlerowców w czasie II wojny światowej, (zobacz) Holokaust

holować xɔˈlɔvat͡ɕ v
tracter
ciągnąć za sobą kogoś lub coś, co nie ma lub nie używa własnego napędu

homar ˈxɔ̃mar n
homard
(zoologia, zoologiczny) skorupiak z rzędu homarowatych – Nephropidae – masowo poławiany dla celów spożywczych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) danie z homara (1.1)

homarzec xɔ̃ˈmaʒɛt͡s n
langoustine
(zoologia, zoologiczny) Nephrops norvegicus, gatunek homara ceniony ze względu na walory smakowe;

homeopatia ˌxɔ̃mɛɔˈpatʲja n
homéopathie
leczenie schorzenia za pomocą rozcieńczonego czynnika wywołującego daną chorobę;

homeopatyczny adj
homéopathique
związany z homeopatią, właściwy homeopatii

homeostaza ˌxɔ̃mɛɔˈstaza n
homéostasie
zdolność organizmu do utrzymywania stałości parametrów wewnętrznych mimo zmian w otoczeniu

homerycki ˌxɔ̃mɛˈrɨt͡sʲci adj
homérique
odnoszący się do Homera lub jego twórczości;

homiletyka n
homilétique
(teologia, teologiczny) dyscyplina teologiczna, nauka o układaniu i wygłaszaniu kazań;

homilia n
homélie
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tekst wygłoszonej homilii (1.1)
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w katolicyzmie kazanie mszalne do tekstów biblijnych, które może głosić tylko kapłan lub diakon;

hominid xɔ̃ˈmʲĩɲit n
hominidé
(zoologia, zoologiczny) (antropologia, antropologiczny) małpa z rzędu ssaków naczelnych

homo- ˈxɔ̃mɔ prefix
homo-
pierwszy człon wyrazów złożonych, oznaczających związek z homoseksualnością
homo- homéo- homœo- iso-
pierwszy człon wyrazów złożonych, mający znaczenie: taki sam, jednolity

homofobia ˌxɔ̃mɔˈfɔbʲja n
homophobie
silna niechęć do homoseksualizmu i homoseksualistów, dyskryminacja osób homoseksualnych;

homofonia ˌxɔ̃mɔˈfɔ̃ɲja n
homophonie
(językoznawstwo, językoznawczy) identyczność fonetyczna między wyrazami o różnej pisowni i różnym znaczeniu
styl utworów muzycznych, w których jeden głos dominuje nad pozostałymi, które stanowią akompaniament

homogamia n
homogamie
(biologia, biologiczny) wybieranie partnera podobnego fenotypowo do wybierającego
(botanika, botaniczny) jednoczesne dojrzewanie słupka i pręcika w tym samym kwiecie
(socjologia, socjologiczny) dobieranie się podobnych typów w doborze małżeńskim

homonim xɔ̃ˈmɔ̃ɲĩm n
homonyme
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o identycznym brzmieniu z innym wyrazem, ale o odmiennym znaczeniu (niekiedy też pisowni) i zwykle innym pochodzeniu

homonimia n
homonymie
(językoznawstwo, językoznawczy) identyczne brzmienie i pisownia wyrazów o różnych znaczeniach

homonimiczny adj
homonyme
(językoznawstwo, językoznawczy) tak samo brzmiący, ale mający inny rodowód i znaczenie

homoseksualista ˌxɔ̃mɔsɛksu<sup>w</sup>aˈlʲista n
homosexuel
(seksuologia, seksuologiczny) mężczyzna o homoseksualnej orientacji seksualnej;

homoseksualizm ˌxɔ̃mɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
homosexualité
(seksuologia, seksuologiczny) kierowanie popędu seksualnego do osobników tej samej płci;

homoseksualny ˌxɔ̃mɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
homosexuel
związany z homoseksualizmem, dotyczący homoseksualizmu

honor ˈxɔ̃nɔr n
honneur
czyjeś poczucie godności

hoplita xɔˈplʲita n
hoplite
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ciężkozbrojny żołnierz piechoty starożytnej Grecji walczący w falandze;

horda ˈxɔrda n
horde
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) wojsko koczowniczych ludów tureckich i mongolskich
(książkowy) tłum, zgraja, banda

hormon ˈxɔrmɔ̃n n
hormone
(biologia, biologiczny) wytwarzana w organizmie substancja która reguluje procesy życiowe;

hormon stresu n
hormone du stress
(fizjologia, fizjologiczny) hormon (głównie kortyzol, adrenalina, noradrenalina i kortykotropina) wydzielany przez organizm w odpowiedzi na stres lub zagrożenie i mający mobilizować do poradzenia sobie w trudnej sytuacji

hormon szczęścia n
hormone du bonheur
(przenośnie, przenośnia) endorfina
(przenośnie, przenośnia) serotonina

hormonalny adj
hormonal
dotyczący hormonów, opierający się na hormonach

hormonozależny ˌxɔrmɔ̃nɔzaˈlɛʒnɨ adj
hormonodépendant
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) zależny od poziomu hormonów w organizmie

horrendalnie adv
horriblement
w sposób horrendalny

horror punk n
horror punk
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) styl muzyczny, łączący cechy punk rocka i gotyckiego rocka, inspirowany stylistyką horroru;

horyzont xɔˈrɨzɔ̃nt n
horizon
linia powstała z przecięcia sfery niebieskiej na dwie części, i wyznaczająca granicę pomiędzy przestrzenią widoczną dla obserwacji i zasłoniętą przez Ziemię;

horyzontalność n
horizontalité
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest horyzontalne; cecha tych, którzy są horyzontalni

horyzontalny ˌxɔrɨzɔ̃nˈtalnɨ adj
horizontal
(książkowy) taki, który ma poziomy kierunek

hosanna interjection
hosanna
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pierwotnie wezwanie do Boga o pomoc, współcześnie wykrzyknik stosowany jako radosna inwokacja;

hospicjum n
hospice
(medycyna, medyczny) zakład świadczący opiekę ludziom nieuleczalnie chorym bądź umierającym;

hospitalizacja ˌxɔspʲitalʲiˈzat͡sʲja n
hospitalisation
(medycyna, medyczny) umieszczenie pacjenta w szpitalu

hospitalizować v
hospitaliser
umieszczać pacjenta w szpitalu

hossa n
hausse
(ekonomia, ekonomiczny) zwyżka cen papierów wartościowych lub towarów notowanych na giełdzie;

hostia ˈxɔstʲja n
hostie
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) okrągły opłatek z mąki pszennej używany podczas mszy oraz wystawiany w monstrancji do adoracji;

hot dog ˈxɔd ˈːɔk n
hot-dog hot dog
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) gorąca parówka podawana w rozciętej bułce z dowolnymi przyprawami;

hot-dog n
hot-dog
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) gorąca parówka podawana w rozciętej bułce z dowolnymi przyprawami;

hotel ˈxɔtɛl n
hôtel
(hotelarstwo) budynek do czasowego pobytu za opłatą;

hotelarstwo ˌxɔtɛˈlarstfɔ n
hôtellerie industrie hôtelière
działalność gospodarcza polegająca na udzielaniu gościny przyjezdnym w przeznaczonych do tego obiektach bazy noclegowej;

hołota xɔˈwɔta n
populace racaille
(pogardliwie, pogardliwy) grupa osób, które zachowują się w sposób niekulturalny, chamski, ordynarny, prostacki

hrabia ˈxrabʲja n
comte
tytuł szlachecki;

hrabina xraˈbʲĩna n
comtesse
żona hrabiego

hrabiowski adj
comtal
odnoszący się do hrabiego

hrabstwo ˈxrapstfɔ n
comté
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu w Europie Zachodniej: jednostka administracyjna zarządzana przez hrabiego;
(urzędowy) jednostka podziału administracyjnego w Wielkiej Brytanii, Irlandii i Stanach Zjednoczonych

hrywna ˈxrɨvna n
hryvnia
(jednostka monetarna) waluta Ukrainy;

huba ˈxuba n
polypore
(potocznie, potoczny) (mikologia, mikologiczny) Polyporus, grzyb pasożytniczy, rosnący na drzewach, mający zwykle stwardniały owocnik

hubka n
amadou
materiał łatwopalny uzyskiwany z hub, stosowany do rozniecania ognia za pomocą krzesiwa;

hugenot n
huguenot
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek wspólnoty Kościoła francuskich ewangelików reformowanych;

hulajnoga ˌxulajˈnɔɡa n
trottinette
(transport, transportowy) prosty pojazd złożony z dwóch lub trzech kół, kierownicy i miejsc na nogi

humanista ˌxũmãˈɲista n
humaniste
przedstawiciel humanizmu

humanitarnie adv
humainement
w sposób humanitarny

humanitarny ˌxũmãɲiˈtarnɨ adj
humanitaire
szanujący godność człowieka i zwierząt, zgodny z zasadami humanitaryzmu

humanizm n
humanisme
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) intelektualny i kulturalny prąd epoki Odrodzenia przedkładający sprawy ludzkie, doczesne nad to, co nieziemskie
postawa moralna i intelektualna przejawiająca się zainteresowaniem człowiekiem, jego dobrem, godnością i wolnością

humanoid ˌxũmãˈnɔ<sup>j</sup>it n
humanoïde
twór przypominający człowieka

humerał n
amict
(kościelny) element stroju liturgicznego w katolicyzmie w formie płóciennej chusty;

hummus n
houmous hommos hoummous houmos hummus
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasta z ciecierzycy, czosnku i pasty tahini, popularna na Bliskim Wschodzie;

humor ˈxũmɔr n
humeur
chwilowy stan psychiczny, zwłaszcza dobry
humour
zdolność dostrzegania komicznych stron rzeczywistości

humorystyczny adj
humoristique
dowcipny, zabawny, śmieszny, żartobliwy

huragan xuˈraɡãn n
ouragan
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) silny, porywisty wiatr, w którego prędkość wynosi powyżej 33 m/s, zwykle towarzyszący cyklonom tropikalnym;

hurdycja n
hourd
(historia, historyczny, historycznie) (budownictwo) średniowieczny, drewniany ganek obronny z otworami strzelniczymi w podłodze, stosowany na murach i wystający poza ich krawędź;

hurtowy adj
de gros
(handel, handlowy) kupowany i sprzedawany na dużą skalę, po niższej cenie niż w handlu detalicznym

hurysa n
houri
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: jedna z wiecznie młodych i pięknych dziewic będących dla muzułmanina nagrodą w raju za przykładne życie;

husycki xuˈsɨt͡sʲci adj
hussite
związany z husytami lub husytyzmem

husyta xuˈsɨta n
hussite
(historia, historyczny, historycznie) zwolennik husytyzmu

huta ˈxuta n
aciérie
zakład metalurgiczny, w którym wytapia się stal, aluminium lub inne metale

hutnictwo n
métallurgie
(hutnictwo, hutniczy) dział przemysłu zajmujący się wytwarzaniem metali i ich stopów, szkła, jak również ich przeróbką plastyczną;

hutnik ˈxutʲɲik n
métallurgiste
(zawód, zawodowy, zawodowo) pracownik huty metalu pracujący przy piecu

huzar n
hussard
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz jazdy lekkiej;

huński adj
hunnique
związany z Hunami, dotyczący Hunów

huśtawka xuɕˈtafka n
balançoire escarpolette
przyrząd do bujania dzieci;

huśtawka cen n
fluctuation des prix
(ekonomia, ekonomiczny) częste i nagłe, niespodziewane zmiany cen

huśtać ˈxuɕtat͡ɕ v
balancer
wprawiać w ruch wahadłowy

hybristofilia n
hybristophilie
(seksuologia, seksuologiczny) pociąg seksualny ukierunkowany na przestępców;

hybryda xɨ.ˈbrɨ.da n
hybride
(biologia, biologiczny) roślina lub zwierzę powstałe ze skrzyżowania osobników należących do dwóch różnych odmian, ras lub gatunków;
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz złożony z elementów pochodzących z dwóch różnych języków;
(książkowy) coś, co składa się z różnych elementów, często niepasujących do siebie

hybrydowy adj
hybride
stanowiący wynik działania dwóch lub więcej czynników

hydrant ˈxɨdrãnt n
hydrant bouche d'incendie
urządzenie, które umożliwia bezpośredni pobór z głównych przewodów sieci wodociągowej wody do celów gospodarczych i pożarniczych;

hydraulika n
hydraulique
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się rzeczywistymi układami, w których zachodzi przepływ cieczy i energii;

hydrobiologia ˌxɨdrɔbʲjɔˈlɔɟja n
hydrobiologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział biologii zajmujący się organizmami wodnymi;

hydroborowanie n
hydroboration
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna przyłączenia borowodoru do wiązania wielokrotnego, w wyniku której powstaje związek boroorganiczny;

hydrochinon n
hydroquinone
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy fenoli, łagodny środek redukujący;

hydrodynamiczny adj
hydrodynamique
związany z hydrodynamiką, dotyczący hydrodynamiki

hydroelektryczny adj
hydroélectrique
(technologia, technika, techniczny) (elektryczność) dotyczący elektryczności powstałej z energii ze spadku wody

hydrofit n
hydrophyte
(botanika, botaniczny) roślina wodolubna

hydrogeologia n
hydrogéologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (geologia, geologiczny) dział geologii zajmujący się wodami podziemnymi

hydrograficzny ˌxɨdrɔɡraˈfʲit͡ʃnɨ adj
hydrographique
związany z hydrografią, dotyczący hydrografii

hydroksy- xɨˈdrɔksɨ
hydroxy-
(chemia, chemiczny) część nazwy związku organicznego w nomenklaturze chemicznej wskazująca na obecność grupy hydroksylowej;

hydrologia ˌxɨdrɔˈlɔɟja n
hydrologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) nauka o wodzie występującej w przyrodzie;

hydrometeorologiczny adj
hydrométéorologique
związany z hydrometeorologią, dotyczący hydrometeorologii

hydrometryczny adj
hydrométrique
(hydrologia, hydrologiczny) związany z hydrometrią, dotyczący hydrometrii

hydroponika ˌxɨdrɔˈpɔ̃ɲika n
hydroponie
bezglebowa metoda uprawy roślin w roztworach wodnych, z których pobierają one składniki pokarmowe, a ziemia została zastąpiona ceramicznym granulatem służącym jedynie do utrzymania rośliny w pionie;

hydrosfera n
hydrosphère
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) geosfera obejmująca ogół wód na ziemskim globie;

hydrostatyczny adj
hydrostatique
(fizyka, fizyczny) związany z hydrostatyką, dotyczący hydrostatyki

hydrostatyka ˌxɨdrɔˈstatɨka n
hydrostatique
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się cieczami w stanie spoczynku lub bezwładności;

hymenofor n
hyménophore
(mikologia, mikologiczny) część owocnika grzybów z obłocznią wytwarzającą zarodniki;

hymn xɨ̃mn n
hymne
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (urzędowy) uroczysta i podniosła pieśń pochwalna o apostroficznym charakterze wypowiedzi, komponowana na cześć bóstwa, szczególnej osoby, wydarzenia, ojczyzny (kraju), a także idei;

hyzop lekarski ˈxɨzɔp lɛˈkarsʲci n
hysope hysope officinale
(botanika, botaniczny) Hyssopus officinalis, roślina z rodziny jasnotowatych;

i i conjunction
et
…łączący słowa i zdania równorzędne
…uwydatniający znaczenie (przy powtórzeniach)

i tak dalej adv
et cætera
wyrażenie zamykające wypowiedź, zastępujące dalszy ciąg wyliczenia

iberyjski adj
ibérique
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) związany z Iberią na Kaukazie
(geografia, geograficzny) związany z Iberią, krainą w zachodniej Europie, oddzielonej od niej Pirenejami lub z mieszkańcami tej krainy - Iberami (Iberyjczykami), pochodzący z niej lub wykonywany na sposób taki jak w Iberii

ibis ˈibʲis n
ibis
(ornitologia, ornitologiczny) ptak brodzący z podrodziny ibisów, Threskiornithinae;

ibuprofen n
ibuprofène
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) niesteroidowy środek przeciwzapalny, przeciwbólowy, przeciwgorączkowy, pochodna kwasu propionowego

ich ix pronoun
leur
3. (osoba) lm

ichtiolog n
ichtyologue ichthyologue ichtyologiste ichthyologiste
(zoologia, zoologiczny) uczony – specjalista badający ryby
(zoologia, zoologiczny) specjalistka z dziedziny ichtiologii

ichtiologia ˌixtʲjɔˈlɔɟja n
ichtyologie ichthyologie
(zoologia, zoologiczny) nauka o rybach;

idarubicyna ˌidarubʲiˈt͡sɨ̃na n
idarubicine
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek organiczny, syntetyczny lek stosowany w leczeniu białaczki;

idea iˈdɛa n
idée
myśl przewodnia;
pomysł

idealista ˌidɛaˈlʲista n
idéaliste
(filozofia, filozoficzny) zwolennik idealizmu
osoba kierująca się wiarą w ideały, postępująca zgodnie z zasadami

idealistka ˌidɛaˈlʲistka n
idéaliste
(filozofia, filozoficzny) zwolenniczka idealizmu
kobieta kierująca się wiarą w ideały, postępująca zgodnie z zasadami

idealistyczny adj
idéaliste
gorliwie służący wzniosłej idei

idealny ˌidɛˈalnɨ adj
idéal parfait
taki, który ma cechy ideału, doskonały, bezbłędny

ideał n
idéal
doskonałość, najwyższy cel dążeń, pragnień

identycznie adv
identiquement
w sposób identyczny, tak samo, kropka w kropkę

identyczność n
identité
cecha tego, co identyczne

identyczny ˌidɛ̃nˈtɨt͡ʃnɨ adj
identique
dokładnie taki sam

ideografia n
idéographie
(językoznawstwo, językoznawczy) przedstawianie informacji za pomocą ideogramów

ideogram ˌidɛˈɔɡrãm n
idéogramme
(językoznawstwo, językoznawczy) znak graficzny, który pojedynczo może oznaczać określony przedmiot, ale też zależnie od kontekstu pewną ideę; nie informuje o wymowie;

ideologia ˌidɛɔˈlɔɟja n
idéologie
system poglądów, idei jednostki lub grupy; wspólnota światopoglądów, której celem jest świadome dążenie do realizacji określonego interesu klasowego, grupowego lub narodowego

ideologiczny ˌidɛɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
idéologique
związany z ideologią, mający cechy ideologii

ideowy adj
idéologique
związany z pewną ideą, ideologią

idiolekt iˈdʲjɔlɛkt n
idiolecte
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór indywidualnych cech mowy danego rozmówcy;

idiomatyczny adj
idiomatique
(językoznawstwo, językoznawczy) swoisty dla konkretnego języka, będący idiomem

idiopatyczny adj
idiopathique
(medycyna, medyczny) powstający spontanicznie lub mający niejasne albo nieznane podłoże;

idiosynkrazja n
idiosyncrasie
cecha, która wyróżnia kogoś lub coś spośród innych ludzi bądź obiektów

idiota iˈdʲjɔta n
idiot
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek głupi, tępak

idiotyczny ˌidʲjɔˈtɨt͡ʃnɨ adj
stupide
(pospolicie) nieprzemyślany, bezmyślny, głupi

idol ˈidɔl n
idole
osoba, którą się podziwia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) figura bóstwa

idylliczny ˌidɨlˈlʲit͡ʃnɨ adj
idyllique
pogodny, beztroski, sielankowy

iftar ˈiftar n
iftar
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: pierwszy posiłek, który spożywa muzułmanin po zachodzie słońca w okresie postu ramadan; posiłek przerywający post dzienny;

igloo ˈiɡlu ˈiɡlɔ n
igloo iglou
kopulasty domek z brył ubitego śniegu lub lodu;

ignacjański adj
ignatien ignacien
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odnoszący się do duchowości świętego Ignacego Loyoli, związany z duchowością świętego Ignacego Loyoli

ignam n
igname
(botanika, botaniczny) (zobacz) pochrzyn

ignorancja ˌiɡnɔˈrãnt͡sʲja n
ignorance
brak wiedzy na jakiś ważny temat

igrać z ogniem ˈiɡrad͡ʑ ˈz‿ɔɟɲɛ̃m idiom
jouer avec le feu
niebezpiecznie, nadmiernie ryzykować

igrzyska olimpijskie iˈɡʒɨska ˌɔlʲĩmˈpʲijsʲcɛ n
Jeux olympiques
(sport, sportowy) najstarsza międzynarodowa impreza sportowa organizowana co cztery lata w różnych miastach;

igła ˈiɡwa n
aiguille
(krawiectwo) cienki podłużny przedmiot o ostrym zakończeniu, najczęściej wykonany z metalu;
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) liść roślin iglastych
(technologia, technika, techniczny) element wytwarzający drgania podczas przesuwania się w rowku płyty gramofonowej

ikarowy lot n
jeux icariens
śmiałe bądź ryzykowne przedsięwzięcie, zakończone porażką, a nawet tragedią

ikona iˈkɔ̃na n
icône
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obraz sakralny, malowany na drewnie, wyobrażający postacie świętych, sceny z ich życia, sceny biblijne lub liturgiczno-symboliczne;

ikonografia n
iconographie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (sztuka) naukowe interpretowanie obrazów;

ikonoklazm ˌikɔ̃ˈnɔklasm̥ n
iconoclasme
ruch zwalczający oddawanie czci obrazom i figurom religijnym, rozwijający się na przełomie VIII i IX wieku w Bizancjum;

ikonologia n
iconologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (sztuka) naukowe interpretowanie obrazów;

ikosaedr ˌikɔˈsaɛtr̥ n
icosaèdre
(geometria) dwudziestościan foremny

ikra ˈikra n
oeufs de poisson frai
(ichtiologia, ichtiologiczny) jaja ryb

ile ˈilɛ interrogativePronoun
combien
używany do pytania o liczność elementów w zbiorze
używany do pytania o wielkość

ile ˈilɛ pronoun
combien
rozpoczynający zdanie podrzędne określające liczność elementów w zbiorze
rozpoczynający zdanie podrzędne określające wielkość czegoś

ileostomia n
iléostomie
(medycyna, medyczny) stomia operacyjnie wyłoniona na jelicie cienkim;

ileus n
iléus
(medycyna, medyczny) stan niedrożności jelita

iloczyn iˈlɔt͡ʃɨ̃n n
produit
(matematyka, matematyczny) wynik mnożenia arytmetycznego

iloraz iˈlɔras n
quotient
(matematyka, matematyczny) wynik dzielenia

ilościowy adj
quantitatif
dotyczący ilości

ilość ˈilɔɕt͡ɕ n
quantité nombre
liczba określająca objętość lub masę;

ilustracja ˌiluˈstrat͡sʲja n
illustration
reprodukcja fotografii, rysunku lub obrazu, będąca uzupełnieniem, wyjaśnieniem lub ozdobą drukowanego tekstu;

ilustrator ˌiluˈstratɔr n
illustrateur
osoba tworząca ilustracje, osoba zajmująca się ilustrowaniem – opatrywaniem tekstów ilustracjami

ilustrować v
illustrer
opatrywać tekst ilustracją: fotografią, grafiką lub wykresem
(przenośnie, przenośnia) uzupełniać, unaoczniać coś przykładem, dodatkowym komentarzem lub dokumentacją

iluzja n
illusion
(psychologia, psychologiczny) uświadomione doznanie wrażenia widzenia czegoś nieistniejącego, zniekształcone widzenie

imaginacja ˌĩmaɟĩˈnat͡sʲja n
imagination
wytwór wyobraźni, przedstawienie sobie czegoś

imago ĩˈmaɡɔ n
imago
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad dorosły, ostateczna postać owada;
(psychologia, psychologiczny) idealny obraz określonej osoby wytworzony we wczesnym dzieciństwie, projektowany później na inne osoby z otoczenia

imam ˈĩmãm n
imam
uczony duchowny muzułmański, przywódca religijny;

imbecyl ĩmˈbɛt͡sɨl n
imbécile
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) głupek

imbir ˈĩmbʲir n
gingembre
(botanika, botaniczny) Zingiber Boehm., rodzaj roślin wieloletnich, pochodzących z Azji i Australii;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z imbiru lekarskiego, Zingiber officinale Rosc., w formie świeżego kłącza lub proszku

imieniny ˌĩmʲjɛ̇̃ˈɲĩnɨ n
fête fête du prénom
dzień patrona określonego imienia; dzień, który jest świętem dla osób o danym imieniu;

imiennik ĩˈmʲjɛ̇̃ɲːik n
homonyme
ktoś, kto ma takie samo imię, jak dana osoba

imienny adj
personnel
związany z imieniem i nazwiskiem; wskazujący kogoś z imienia i nazwiska; zawierający nazwisko

imiesłów ĩˈmʲjɛswuf n
participe
(gramatyka) forma czasownika używana jako przymiotnik lub przysłówek;

imiesłów przysłówkowy współczesny ĩˈmʲjɛswuf ˌpʃɨswufˈkɔvɨ fspuwˈt͡ʃɛsnɨ n
gérondif
(gramatyka) imiesłów, który określa czynność, którą wykonuje podmiot równocześnie z czynnością orzeczenia zdania

imigracja ˌĩmʲiˈɡrat͡sʲja n
immigration
napływ cudzoziemców do jakiegoś kraju w celu osiedlenia się w nim

imigrant ĩˈmʲiɡrãnt n
immigrant immigré
osoba przybywająca do jakiegoś kraju w celu osiedlenia się w nim

imigrować v
immigrer
przybywać do obcego kraju w celu osiedlenia

imipenem ˌĩmʲiˈpɛ̃nɛ̃m n
imipénem
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek organiczny z grupy karbapenemów, antybiotyk beta-laktamowy o działaniu bakteriobójczym;

imię ˈĩmʲjɛ n
nom
imię (1.1) i nazwisko
(przestarzałe, przestarzały) rzeczownik (imię rzeczowne), przymiotnik (imię przymiotne), liczebnik (imię liczbowe), zaimek lub imiesłów;
nom prénom
indywidualna nazwa osoby i stworzeń wyższych (anioła, boga, diabła itd.), zwierzęcia, rośliny itp.;

immoralista ˌĩmːɔraˈlʲista n
immoraliste
(filozofia, filozoficzny) zwolennik immoralizmu
mężczyzna nie uznający norm moralnych

immoralizm ˌĩmːɔˈralʲism̥ n
immoralisme
nieuznawanie norm moralnych

immoralny ˌĩmːɔˈralnɨ adj
immoral
niepowiązany z jakimikolwiek normami moralnymi lub niezgodny z nimi

immuno-
immuno-
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z odpornością

immunologia ˌĩmːũnɔˈlɔɟja n
immunologie
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) nauka o mechanizmach odpornościowych organizmu;

immunologiczny adj
immunitaire
związany z immunologią, dotyczący immunologii

immunomodulator n
immunomodulateur
(medycyna, medyczny) środek stosowany w procesie immunomodulacji, który aktywizuje mechanizmy odporności nieswoistej i prowadzi do regulacji odpowiedzi zapalnej organizmu, a w konsekwencji do spadku liczby infekcji

immunosupresja n
immunosuppression
(medycyna, medyczny) spowalnianie procesu, podczas którego wytwarzane są przeciwciała i komórki odpornościowe, najczęściej farmakologicznie, za pomocą leków immunosupresyjnych;

immunoterapia n
immunothérapie
(medycyna, medyczny) leczenie mające na celu podniesienie lub osłabienie naturalnej odporności organizmu;

impaktyt ĩmˈpaktɨt n
impactite
(geologia, geologiczny) skała, która powstała lub została poważnie zmieniona pod wpływem uderzenia meteorytu, w wyniku czego stopieniu ze sobą uległy fragmenty meteorytu i skały, w którą uderzył;

impanacja n
impanation
(teologia, teologiczny) (historia, historyczny, historycznie) teoria o obecności Ciała Chrystusa w chlebie i winie po konsekracji;

impas n
impasse
zastój, matnia

impedancja n
impédance
(elektryczność) (fizyka, fizyczny) wielkość charakteryzująca przeciwstawianie się przepływowi prądu zmiennego w obwodzie elektrycznym;

imperator ˌĩmpɛˈratɔr n
empereur
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: dowódca wojskowy

imperialistyczny adj
impérialiste
dotyczący imperializmu albo imperialistów; będący wyrazem działań mających na celu podporządkowanie świata

imperializm n
impérialisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka zagraniczna oparta o militaryzm, dążenie do podporządkowania sobie innych krajów, stania się imperium
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w marksizmie: ostatnie stadium kapitalizmu, cechujące się koncentracją produkcji i kapitału, a także nieobecnością wolnej konkurencji, a zamiast niej panowaniem monopoli

imperium ĩmˈpɛrʲjũm n
empire
wielkie i potężne państwo, które podporządkowuje sobie inne kraje

impertynencja ˌĩmpɛrtɨ̃ˈnɛ̃nt͡sʲja n
impertinence
obraźliwe, aroganckie lub niekulturalne słowa czy zachowanie skierowane wobec kogoś

implant ˈĩmplãnt n
implant
ciało obce wszczepiane do organizmu w celu odtworzenia naturalnej funkcji lub estetyki uszkodzonego organu;

implikować v
impliquer
przypisywać coś komuś
pociągać za sobą

imponujący adj
impressionnant imposant
wzbudzający uznanie i zachwyt

importować v
importer
(handel, handlowy) sprowadzać towary z innych krajów

impotent ĩmˈpɔtɛ̃nt n
impuissant
ktoś cierpiący na impotencję
ktoś niezdolny do działania

impresja n
impression
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) utwór, obraz lub film o charakterze subiektywnym i nastrojowym
ulotne wrażenie

impresjonista n
impressionniste
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przedstawiciel impresjonizmu, osoba tworząca w duchu impresjonizmu, tj. utrwalająca w swoich utworach własne, subiektywne oraz często ulotne wrażenia

impresjonistyczny adj
impressionniste
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) związany z impresjonizmem, dotyczący impresjonizmu
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) charakterystyczny dla impresjonizmu

impresjonizm n
impressionnisme
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nurt w sztuce europejskiej i amerykańskiej drugiej połowy XIX wieku;

impreza ĩmˈprɛza n
fête
(potocznie, potoczny) zabawa, przyjęcie

imprimatur n
imprimatur
(kościelny) (administracja) kościelne pozwolenie na druk;

improwizacja n
improvisation
komponowanie muzyki, pisanie utworów, wygłaszanie przemówień pod wpływem chwili i bez przygotowania

improwizować v
improviser
prezentować, wykonywać coś bez przygotowania
(przenośnie, przenośnia) wykonywać z jakichkolwiek dostępnych materiałów

impulsywny ˌĩmpulˈsɨvnɨ adj
impulsif
taki, który szybko i wyraziście reaguje na bodźce; taki, który jest porywczy

in situ adv
in situ
w swoim pierwotnym, naturalnym położeniu, miejscu

inaczej ĩˈnat͡ʃɛj adv
autrement différemment
w inny sposób, nie tak jak jest; odwrotnie, odmiennie
autrement sinon
w innym przypadku

inauguracja ˌĩnawɡuˈrat͡sʲja n
inauguration
(podniośle) uroczyste rozpoczęcie lub otwarcie czegoś ((na przykład) działalności, przedsięwzięcia)

inaugurować v
inaugurer
dokonywać inauguracji; rozpoczynać uroczyście

inchoatywny adj
inchoatif
(gramatyka) oznaczający początek pewnego procesu lub czynności

incydent ĩnˈt͡sɨdɛ̃nt n
incident
nagłe, krótkotrwałe, nieoczekiwane, zwykle nieprzyjemne w skutkach wydarzenie

ind ĩnt n
indium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu In i liczbie atomowej 49;

indakaterol n
indacatérol
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek do stosowania wziewnie przy leczeniu przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, będący agonistą receptora β2-adrenergicznego

indeksacja n
indexation
(ekonomia, ekonomiczny) zmienianie ceny lub wysokości zobowiązania finansowego w zależności od wzrostu kosztów;
(informatyka, informatyczny) wprowadzanie opisów do bazy danych ułatwiających przeglądanie i uporządkowanie zbioru

indemnizacja n
indemnisation
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) odszkodowanie

independentyzm n
indépendantisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) idea polityczna lub kierunek w ruchu społecznym, który dąży do uzyskania niepodległości przez dany region

indeterminizm n
indéterminisme
(filozofia, filozoficzny) koncepcja dopuszczająca, że ta sama przyczyna może prowadzić do innych skutków;

indiański ĩnˈdʲjä̃j̃sʲci adj
indien amérindien
związany z Indianami, dotyczący Indian

indoaryjski adj
indo-aryen
o języku: stosowany na subkontynencie indyjskim, wywodzący się z indoirańskiej grupy języków indoeuropejskich
odnoszący się do Ariów (mieszkańców starożytnych Indii)

indochiński adj
indochinois
odnoszący się do Indochin

indoeuropeistyka n
étude indo-européen
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się badaniem języków indoeuropejskich;

indoeuropejski ˌĩndɔɛwrɔˈpɛjsʲci adj
indo-européen indoeuropéen
(językoznawstwo, językoznawczy) wywodzący się z praindoeuropejskiej wspólnoty językowej lub stanowiący jej kontynuację

indoktrynacja ˌĩndɔktrɨ̃ˈnat͡sʲja n
endoctrinement
natarczywe, regularne wpajanie komuś jakichś doktryn, idei;

indolencja ˌĩndɔˈlɛ̃nt͡sʲja n
indolence
(książkowy) bezradność, bezczynność, brak reakcji na sytuację

indolog n
indologue
specjalista zajmujący się się indologią

indonezyjski ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjsʲci adj
indonésien
odnoszący się do państwa Indonezja

industrializacja n
industrialisation
uprzemysłowienie

indyczka ĩnˈdɨt͡ʃka n
dinde
(ornitologia, ornitologiczny) samica indyka

indygokarmin ˌĩndɨɡɔˈkarmʲĩn n
carmin d'indigo
(chemia, chemiczny) związek organiczny, sulfonowa pochodna indyga, niebieski barwnik syntetyczny, stosowany w medycynie, przemyśle barwników i jako odczynnik chemiczny;

indyjski ĩnˈdɨjsʲci adj
indien
związany z Indiami, dotyczący Indii

indyk ˈĩndɨk n
dinde dindon
(ornitologia, ornitologiczny) Meleagris, duży hodowlany ptak grzebiący z rodziny kurowatych;

indywidualista n
individualiste
(filozofia, filozoficzny) (socjologia, socjologiczny) zwolennik indywidualizmu
człowiek niezależny i przekorny, mający poczucie odrębności osobistej, niechętnie podporządkowujący się, działający samodzielnie

indywidualistka n
individualiste
(filozofia, filozoficzny) (socjologia, socjologiczny) zwolenniczka indywidualizmu
kobieta niezależna i przekorna, mająca poczucie odrębności osobistej, niechętnie podporządkowująca się, działająca samodzielnie

indywidualizm n
individualisme
poczucie własnej niezależności i odrębności powiązane z dążeniem do zachowania własnych poglądów

indywidualnie adv
individuellement
występując osobno

indywidualność ˌĩndɨvʲiduˈ<sup>w</sup>alnɔɕt͡ɕ n
individualité
zbiór cech stanowiących osobowość danego człowieka; specyfika każdej osoby, jej odrębność

indywidualny ˌĩndɨvʲiduˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
individuel
właściwy jednostce, typowy dla konkretnej osoby, swoisty
osobny, niezespołowy, pojedynczy, samemu, oddzielny

inercja ĩˈnɛrt͡sʲja n
inertie
bierne poddawanie się, niechęć do czynu, brak woli podjęcia własnej inicjatywy

infekcja ĩnˈfɛkt͡sʲja n
infection
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) proces chorobowy wywołany przez drobnoustroje chorobotwórcze w organizmie;

infekować v
infecter
(medycyna, medyczny) wywoływać infekcję

infiltracja ˌĩnfʲilˈtrat͡sʲja n
infiltration
przesączanie się, przenikanie cieczy lub gazu przez kanaliki i pory jakiegoś ciała stałego

inflacja ĩnˈflat͡sʲja n
inflation
(ekonomia, ekonomiczny) postępujący spadek wartości pieniądza prowadzący do wzrostu cen;

informacja ˌĩnfɔrˈmat͡sʲja n
information
poinformowanie o czymś, zakomunikowanie

informatyka ˌĩnfɔrˈmatɨka n
informatique
nauka o gromadzeniu i przetwarzaniu informacji;

informatyzacja n
informatisation
(informatyka, informatyczny) wprowadzenie systemów informatycznych w jednym lub kilku sektorach działalności;

informować ˌĩnfɔrˈmɔvat͡ɕ v
informer
przekazywać wiadomość i objaśniać

infradźwięk n
infrason infra-son
(fizyka, fizyczny) fala dźwiękowa o częstotliwości zbyt niskiej by być słyszalną dla człowieka (zależnie od definicji poniżej 16 albo 20 Hz);

infrastruktura ˌĩnfrastrukˈtura n
infrastructure
podstawowe struktury techniczne lub organizacyjne, niezbędne do prawidłowego funkcjonowania społeczeństwa, gospodarki lub określonego przedsięwzięcia;

inguski n
ingouche
(językoznawstwo, językoznawczy) język inguski;

inhalacja ˌĩnxaˈlat͡sʲja n
inhalation
(medycyna, medyczny) wdychanie pary wodnej, gazów lub substancji w celach leczniczych;

inherentny ˌĩnxɛˈrɛ̃ntnɨ adj
inhérent
nierozłącznie z czymś związany, tkwiący w istocie, strukturze, naturze czegoś

inhumacja n
inhumation
(książkowy) pogrzebanie zmarłego w ziemi

inicjacja ˌĩɲiˈt͡sʲjat͡sʲja n
initiation
ceremonia przyjęcia nowego członka
rozpoczęcie czynności, procesu działania
wtajemniczenie w coś, zaznajomienie się z czymś nowym, zapoznanie się

iniekcja n
injection injection
(matematyka, matematyczny) funkcja różnowartościowa;

inkarceracja n
incarcération
(książkowy) (socjologia, socjologiczny) (psychologia, psychologiczny) pozbawienie wolności, uwięzienie

inkaski ĩŋˈkasʲci adj
inca
związany z Inkami, dotyczący Inków, ich kultury, sztuki

inkasować ˌĩŋkaˈsɔvat͡ɕ v
encaisser
pobierać pieniądze

inklinacja n
inclination
(fizyka, fizyczny) nachylenie, kąt nachylenia

inkontynencja n
incontinence
(medycyna, medyczny) nietrzymanie wydalania – moczu lub stolca;

inkunabuł ˌĩŋkũˈnabuw n
incunable
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) książka wydrukowana w Europie przed 1501 rokiem (przed XVI wiekiem);

inkwizycja ˌĩŋkfʲiˈzɨt͡sʲja n
Inquisition inquisition
(historia, historyczny, historycznie) system śledczo-sądowniczy Kościoła katolickiego, działający od XIII do XIX wieku;

inkwizytor n
inquisiteur
(historia, historyczny, historycznie) członek sądu inkwizycyjnego

innowacja n
nouveauté innovation
proces wprowadzenia czegoś nowego, ulepszania czegoś

innowacyjny adj
innovant
dający nową jakość; wprowadzający coś zupełnie nowego

inny ˈĩnːɨ adj
différent autre
odmienny, wyglądający, zachowujący się inaczej niż zwykle

inny ˈĩnːɨ indefinitePronoun
autre
nie ten, jakiś odmienny

innymi słowy ĩnˈːɨ̃mʲi ˈswɔvɨ
autrement dit
inaczej mówiąc, ujmując coś w innych słowach

inochód ĩˈnɔxut n
amble
(zoologia, zoologiczny) sposób poruszania się niektórych zwierząt czworonożnych (kopytnych i psowatych), polegający na stawianiu jednocześnie raz obu kończyn prawych, raz lewych;

inox n
inox
(technologia, technika, techniczny) stal nierdzewna

inozytol n
inositol
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy cukroli;

insektarium n
insectarium
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) wiwarium przeznaczone do hodowli owadów lub stawonogów;

inseminacja ˌĩw̃sɛ̃mʲĩˈnat͡sʲja n
insémination
(zootechnika, zootechniczny) sztuczne zapłodnienie poprzez wprowadzenie do dróg rodnych samicy nasienia pobranego od samca;

inskrypcja ĩw̃ˈskrɨpt͡sʲja n
inscription
(książkowy) trwały, pamiątkowy napis zwykle wykuty w kamieniu, czasem wyryty w metalu lub drewnie;

inspektor ĩw̃ˈspɛktɔr n
inspecteur contrôleur
urzędnik, który kontroluje pracę instytucji dokonując inspekcji

inspicjent n
régisseur
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) pracownik odpowiadający za techniczną i organizacyjną stronę przedstawienia;

inspirować v
inspirer
dostarczać natchnienia

instalator n
installateur
(technologia, technika, techniczny) osoba zakładająca instalację

instalować ˌĩw̃staˈlɔvat͡ɕ v
installer
(informatyka, informatyczny) umieszczać program komputerowy na komputerze tak, aby poprawnie działał
(technologia, technika, techniczny) montować jakieś urządzenie do pracy w danym miejscu lub warunkach
(potocznie, potoczny) wprowadzać się do nowego mieszkania, pokoju itp., urządzać się

instancja n
instance
(administracja) dany stopień organizacyjny w układzie podległych sobie instytucji

instrukcja ĩw̃ˈstrukt͡sʲja n
instruction
zbiór zasad zalecających postępowanie w określonej dziedzinie

instruktor ĩw̃ˈstruktɔr n
moniteur
osoba instruująca, ucząca na kursie

instrument ĩw̃ˈstrũmɛ̃nt n
instrument
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd wytwarzający dźwięk, (zobacz) instrument muzyczny
(medycyna, medyczny) narzędzie chirurgiczne;
(przenośnie, przenośnia) środek służący realizacji celu
(technologia, technika, techniczny) narzędzie
(technologia, technika, techniczny) przyrząd pomiarowy;

instrument muzyczny n
instrument de musique instrument
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd służący do wytwarzania dźwięków muzycznych;

instynkt ˈĩw̃stɨ̃ŋkt n
instinct
wrodzona zdolność nieracjonalnego, acz adekwatnego zachowywania się w danej sytuacji
(biologia, biologiczny) wrodzona zdolność żywych organizmów do złożonych, celowych działań, swoistych dla danego gatunku i ważnych dla przetrwania;

instynktownie adv
instinctivement
w sposób instynktowny

instynktowny ˌĩw̃stɨ̃ŋkˈtɔvnɨ adj
instinctif
(przymiotnik) od: instynkt

instytucja ˌĩw̃stɨˈtut͡sʲja n
institution
zakład o charakterze publicznym zajmujący się określonym zakresem spraw

instytucjonalny ˌĩw̃stɨtut͡sʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
institutionnel
związany z instytucją, właściwy instytucji, instytucjonalności

instytut ĩw̃ˈstɨtut n
institut
nazwa różnego typu instytucji, przede wszystkim naukowo-badawczych i dydaktycznych;

insulina ˌĩw̃suˈlʲĩna n
insuline
(fizjologia, fizjologiczny) hormon produkowany przez trzustkę;
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) syntetyczny hormon lub jego analog stosowany jako lek w terapii cukrzycy

insulinooporność ˌĩw̃sulʲĩnɔːˈpɔrnɔɕt͡ɕ n
insulino-résistance insulinorésistance résistance à l'insuline
(medycyna, medyczny) zaburzenie homeostazy glukozy polegające na zmniejszeniu czułości mięśni, tkanki tłuszczowej, wątroby i innych tkanek organizmu na insulinę;

insulinozależny adj
insulinodépendant
taki, który jest zależny od insuliny, uzależniony od poziomu jej wytwarzania w organizmie

insurekcja ˌĩw̃suˈrɛkt͡sʲja n
insurrection
(książkowy) powstanie zbrojne

insynuacja n
insinuation
osąd, opinia, wypowiedź przypisująca komuś niegodziwe lub nieprawdziwe zamiary, czyny lub myśli, często nie wprost, a z użyciem aluzji

insynuować v
insinuer
sugerować rzeczy niekoniecznie prawdziwe

intarsja ĩnˈtarsʲja n
intarsia
(sztuka) metoda zdobnicza polegająca na zdobieniu przedmiotów drewnianych innymi gatunkami drewna;

integracja ˌĩntɛˈɡrat͡sʲja n
intégration
połączenie danych części w całość (włączenie elementu do całości)

integralność n
intégralité
nierozdzielność, związek całości

integralny ˌĩntɛˈɡralnɨ adj
intégral
nierozerwalnie związany z czymś

intelektualista n
intellectuel intello
człowiek posiadający dużą wiedzę i imponujące zdolności umysłowe;

intelektualizacja n
intellectualisation
nabieranie lub nadawanie czemuś cech intelektualnych

intelektualizm n
intellectualisme
(filozofia, filozoficzny) pogląd, który przypisuje intelektowi fundamentalne lub wyłączne znaczenie w procesie poznawczym

intelektualny ˌĩntɛlɛktuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
intellectuel
dotyczący intelektu lub intelektualistów

inteligencja ˌĩntɛlʲiˈɡɛ̃nt͡sʲja n
intelligence
sprawność umysłowa, umiejętność polegająca na rozumieniu danych sytuacji;

inteligentny ˌĩntɛlʲiˈɡɛ̃ntnɨ adj
intelligent
odznaczający się inteligencją

intencja ĩnˈtɛ̃nt͡sʲja n
intention motif
chęć, zamiar

intencjonalny ˌĩntɛ̃nt͡sʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
intentionnel
stanowiący intencję, mający coś na celu

intensywnie ˌĩntɛ̃w̃ˈsɨvʲɲɛ adv
intensément
w sposób intensywny

intensywność ˌĩntɛ̃w̃ˈsɨvnɔɕt͡ɕ n
intensité
stopień nasilenia czegoś; natężenie

intensywny ˌĩntɛ̃w̃ˈsɨvnɨ adj
intensif
natężony, mocny, nasycony

interagować ˌĩntɛraˈɡɔvat͡ɕ v
interagir
(rzadki, rzadko używany) oddziaływać, prowadzić interakcję

interakcja ˌĩntɛrˈakt͡sʲja n
interaction
wzajemne oddziaływanie na siebie obiektów (osób, przedmiotów, zjawisk itp.); zetknięcie, spotkanie kilku akcji lub dążeń

interaktywny ˌĩntɛrakˈtɨvnɨ adj
interactif
(książkowy) o sprzęcie, programie komputerowym: wymagający czynnego udziału człowieka, reagujący na akcje użytkownika, umożliwiający jego wpływ na przebieg wydarzeń, formę dzieła

intercepcja n
interception
(hydrologia, hydrologiczny) chwilowe zatrzymanie wody opadowej na powierzchni liści, pędów, konarów i pni roślin albo obiektów abiotycznych takich jak dachy budynków, drogi;

intercyza ˌĩntɛrˈt͡sɨza n
contrat de mariage accords de mariage
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kontrakt przedmałżeński/przedślubny, umowa między narzeczonymi lub małżonkami o zachowaniu odrębnych majątków, rezygnacji ze wspólnoty majątkowej

interdyscyplinarność n
interdisciplinarité
cecha tego, co interdyscyplinarne

interdyscyplinarny ˌĩntɛrdɨst͡sɨplʲĩˈnarnɨ adj
interdisciplinaire
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dotyczący kilku dyscyplin naukowych

interes ĩnˈtɛrɛs n
affaire
sprawa (do załatwienia)
commerce
(potocznie, potoczny) (ekonomia, ekonomiczny) firma, działalność gospodarcza
intérêt
korzyść, pożytek

interesować ˌĩntɛrɛˈsɔvat͡ɕ v
intéresser
wzbudzać zainteresowanie, ciekawić

interesujący ˌĩntɛrɛsuˈjɔ̃nt͡sɨ adj
intéressant
ciekawy, zajmujący

interferencja n
interférence
(fizyka, fizyczny) zjawisko powstawania nowego, przestrzennego rozkładu amplitudy fali (wzmocnienia i wygaszenia) w wyniku nakładania się na siebie fal;

interferon ˌĩntɛrˈfɛrɔ̃n n
interféron
(biochemia, biochemiczny) rodzaj białka wytwarzanego i uwalnianego przez komórki organizmu w odpowiedzi na pojawienie się patogenów, np. wirusów, bakterii, pasożytów, komórek nowotworowych;

interkom n
interphone
system łączności wewnętrznej, zwłaszcza pojazdu albo budynku

interlingua ˌĩntɛrˈlʲĩŋɡva n
interlingua
(językoznawstwo, językoznawczy) międzynarodowy sztuczny język pomocniczy;

interlokutor ˌĩntɛrlɔˈkutɔr n
interlocuteur
(książkowy) osoba prowadząca z kimś rozmowę

interlokutorka ˌĩntɛrlɔkuˈtɔrka n
interlocutrice
(książkowy) kobieta lub dziewczyna prowadząca z kimś rozmowę

internacjonalizm n
internationalisme
współpraca, solidarność międzynarodowa

internauta ˌĩntɛrˈnawta n
internaute
użytkownik Internetu

internować ˌĩntɛrˈnɔvat͡ɕ v
interner
osadzać w obozach rozbrojone wojska, biorące udział w wojnie, które przekroczyły granicę państwa neutralnego
pozbawiać wolności osoby uznane za niebezpieczne politycznie

interpelacja n
interpellation
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pisemne zapytanie kierowane do członka rządu przez parlamentarzystę

interpretacja ˌĩntɛrprɛˈtat͡sʲja n
interprétation
wykładnia, wyjaśnienie, tłumaczenie;

interrogacja ˌĩntɛrːɔˈɡat͡sʲja n
interrogation
(przestarzałe, przestarzały) zadawanie komuś pytań, wypytywanie lub dopytywanie się

interseksualizm ˌĩntɛrsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
intersexualité
(anatomia, anatomiczny) posiadanie cielesnych cech obu płci

interwencja ˌĩntɛrˈvɛ̃nt͡sʲja n
intervention
wejście pomiędzy, mieszanie się do czegoś, aby osiągnąć zamierzony cel

interwencjonizm ˌĩntɛrvɛ̃nˈt͡sʲjɔ̇̃ɲism̥ n
interventionnisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) polityka interwencji w sprawy ekonomiczne własnego państwa

interweniować ˌĩntɛrvɛ̃ˈɲɔvat͡ɕ v
intervenir
mieszać się w sprawy kogoś innego lub innego kraju, w celu uzyskania określonego efektu

intifada ˌĩntʲiˈfada n
intifada intifadah
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) arabskie określenie buntu, rebelii, powstania;

intonacja ˌĩntɔ̃ˈnat͡sʲja n
intonation
(językoznawstwo, językoznawczy) sposób akcentowania wyrazów i zdań;

intranet n
intranet
(informatyka, informatyczny) wewnętrzna sieć komputerowa organizacji przeznaczona dla wąskiej grupy osób, np. pracowników;

introdukcja ˌĩntrɔˈdukt͡sʲja n
introduction
wstęp, przedstawienie czegoś, początek

intronizacja n
intronisation
wyniesienie na tron, objęcie władzy królewskiej lub wysokiego stanowiska kościelnego

introwertyk n
introverti intraverti
(psychologia, psychologiczny) człowiek skupiony na swoich uczuciach, myślach i sprawach, nakierowany na swoje własne wnętrze

intruz n
intrus importun
człowiek niemile widziany w danym miejscu

intryga ĩnˈtrɨɡa n
intrigue
chytre, podstępne działanie, zwykle przez wzajemne skłócenie jakichś osób, zmierzające do osiągnięcia jakiegoś celu

intrygant n
intrigant
człowiek czyniący intrygi, działający podstępnie przeciwko komuś

intrygować v
intriguer
robić intrygi, knuć spiski

intubacja n
intubation
(medycyna, medyczny) umieszczenie plastikowej rurki, zwanej rurką intubacyjną, w tchawicy pacjenta;

intuicja ˌĩntuˈ<sup>j</sup>it͡sʲja n
intuition
(filozofia, filozoficzny) proces polegający na poznaniu prawdy za pomocą wewnętrznego przekonania
(psychologia, psychologiczny) proces myślowy polegający na szybkim dopasowaniu danej sytuacji do znanych już szablonów i zależności, objawiący się w postaci nagłego przebłysku myślowego;
(potocznie, potoczny) zdolność przeczuwania, przewidywania

intuicyjnie ˌĩntu<sup>j</sup>iˈt͡sɨjɲɛ adv
intuitivement
za pomocą intuicji

intuicyjność n
intuitivité
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest intuicyjne

intuicyjny ˌĩntu<sup>j</sup>iˈt͡sɨjnɨ adj
intuitif
wynikający z intuicji, osiągnięty za pomocą intuicji

intymność n
intimité
cecha tego, co jest intymne, osobiste; osobisty charakter

inulina n
inuline
(biochemia, biochemiczny) polisacharyd, roślinna substancja, którą stosuje się m.in. w diagnostyce chorób nerek;

inwalida ˌĩnvaˈlʲida n
invalide
osoba, która jest pozbawiona możliwości pracy (całkowicie lub połowicznie) ze względu na kalectwo, utratę zdrowia

inwalidztwo n
invalidité
brak pełnej sprawności fizycznej lub intelektualnej u danej osoby spowodowany chorobą, urazem lub wadą wrodzoną

inwazja ĩnˈvazʲja n
invasion
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) najazd lub wtargnięcie zbrojne na czyjeś terytorium;
(biologia, biologiczny) gwałtowne rozprzestrzenienie się nowego gatunku na terytorium zajmowane dotąd przez reprezentantów rodzimych populacji;

inwazyjny adj
invasif
(medycyna, medyczny) dotyczący badania lub zabiegu wiążącego się z ingerencją w organizm

inwentaryzować v
inventorier
ujmować coś w inwentarz, spis rzeczowy i ilościowy

inwersja n
inversion
odwrócenie naturalnej lub zwyczajnej kolejności w czymś

inwestor ĩnˈvɛstɔr n
investisseur
(ekonomia, ekonomiczny) osoba lub firma/spółka dokonująca inwestycji

inwestować ˌĩnvɛˈstɔvat͡ɕ v
investir
dokonywać inwestycji

inwestycja ˌĩnvɛˈstɨt͡sʲja n
investissement
(ekonomia, ekonomiczny) nakład gospodarczy na tworzenie lub zwiększanie majątku trwałego;

inżynier ĩn͇ˈʒɨ̃ɲɛr n
ingénieur
człowiek zajmujący się zawodowo inżynierią, mający wyższe wykształcenie techniczne;

inżynieria ˌĩn͇ʒɨ̃ˈɲɛrʲja n
ingénierie
nauka wykorzystująca matematykę, technologię i praktyczne doświadczenie do projektowania, produkowania i kontrolowania obiektów bądź procesów służących człowiekowi

iperyt siarkowy iˈpɛrɨtʲ ɕarˈkɔvɨ n
gaz moutarde ypérite 1 chloro- 2 sulfanyl- éthane 2 ' di- chloro- di- éthyle sulfure de 2
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek siarkoorganiczny z grupy tioeterów stosowany jako parzący bojowy środek trujący, gęsta, oleista ciecz o działaniu silnie trującym, po raz pierwszy zastosowany z powodzeniem w 1917 roku pod Iprą w Belgii;

iranistyka ˌirãˈɲistɨka n
iranologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się badaniem języków irańskich i irańskiego obszaru kulturowego (Afganistan, Iran oraz Tadżykistan);

irański iˈrãj̃sʲci adj
iranien
odnoszący się do państwa Iran

irbis śnieżny n
léopard des neiges once panthère des neiges
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Panthera uncia Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Azji Środkowej;

irlandzki irˈlãnt͡sʲci adj
irlandais
odnoszący się do Irlandii lub Irlandczyków

irlandzki irˈlãnt͡sʲci n
irlandais
(językoznawstwo, językoznawczy) język celtycki używany przez Irlandczyków;

ironia iˈrɔ̃ɲja n
ironie
zawoalowana drwina, szyderstwo lub złośliwość ukryte pod pozorną aprobatą;

ironicznie ˌirɔ̃ˈɲit͡ʃʲɲɛ adv
ironiquement
używając ironii; pozornie szczerze/prawdziwie

ironiczny ˌirɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ adj
ironique
zawierający ukryte szyderstwo, drwiący pod pozorem czegoś innego

ironizować ˌirɔ̃ɲiˈzɔvat͡ɕ v
ironiser
mówić o czymś w sposób ironiczny / z ironią

irracjonalność n
irrationalité
cecha tego, co jest irracjonalne

irracjonalny ˌirːat͡sʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
irrationnel
sprzeczny z rozumem, rozsądkiem

iryd ˈirɨt n
iridium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ir i liczbie atomowej 77

irygacja n
irrigation
(rolnictwo, rolniczy) sztuczne nawadnianie pól;

irytować ˌirɨˈtɔvat͡ɕ v
irriter
drażnić, denerwować kogoś
denerwować się, wpadać w irytację

irytujący adj
irritant
(psychologia, psychologiczny) taki, który irytuje; wywołujący rozdrażnienie

iryzacja n
iridescence irisation goniochromisme
zjawisko optyczne polegające na powstawaniu tęczowych barw;

iskra ˈiskra n
étincelle flammèche punch
rozżarzona cząstka płonącego ciała oddzielająca się od całości

islam ˈislãm n
islam Islam
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna założona przez Mahometa;

islamista ˌislãˈmʲista n
islamiste
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik islamizmu

islamistka ˌislãˈmʲistka n
islamiste
forma żeńska od: islamista

islamistyka ˌislãˈmʲistɨka n
sciences islamiques
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina nauki zajmująca się badaniami nad islamem;

islamizacja ˌislãmʲiˈzat͡sʲja n
islamisation
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (socjologia, socjologiczny) proces narzucania islamu albo poddawania się wpływom islamu

islamizm isˈlãmʲism̥ n
islamisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islam polityczny – doktryna polityczna oparta na islamie, łącząca religię z ideologią, w której Koran uznany jest za podstawę prawa i polityki państwa;

islamofaszyzm ˌislãmɔˈfaʃɨsm̥ n
fascisme islamique islamofascisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) radykalna postać islamu o wielu cechach wspólnych z faszyzmem

islamofobia ˌislãmɔˈfɔbʲja n
islamophobie
uprzedzenie, niechęć, wrogość w stosunku do islamu i muzułmanów;

islamofobiczny ˌislãmɔfɔˈbʲit͡ʃnɨ adj
islamophobe
związany z islamofobią, właściwy islamofobowi

islamski isˈlãmsʲci adj
islamique
związany z islamem, dotyczący islamu

islandzki isˈlãnt͡sʲci adj
islandais
odnoszący się do Islandii lub Islandczyków

islandzki isˈlãnt͡sʲci n
islandais
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Islandii;

istnienie iˈstʲɲɛ̇̃ɲɛ n
existence
bycie, trwanie, występowanie, egzystencja
être
wyodrębniona całość, istota, byt

istnieć ˈistʲɲɛ̇t͡ɕ v
exister
być, występować w rzeczywistości

istota iˈstɔta n
essentiel
coś, co jest zasadnicze w jakiejś sprawie; podstawa, sedno danej sprawy
être
stworzenie, osoba, żyjący organizm, postać

istotnie iˈstɔtʲɲɛ adv
actuellement effectivement
w znaczącym i/lub znacznym stopniu

istotnie iˈstɔtʲɲɛ particle
en réalité réellement véritablement de fait
…potwierdzająca rację tego, co ktoś wcześniej oznajmił

istotny iˈstɔtnɨ adj
essentiel
taki, który jest istotą czegoś; jest charakterystyczny, specyficzny, ważny
réel
taki, który jest prawdziwy, rzeczywisty

istryjski adj
istrien istriote
związany z Istrią, dotyczący Istrii

iterb ˈitɛrp n
ytterbium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Yb i liczbie atomowej 70;

itr itr̥ n
yttrium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Y i liczbie atomowej 39;

izba niższa ˈizba ˈɲiʃːa n
chambre basse
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w niektórych krajach organ parlamentu dwuizbowego inicjujący i uchwalający ustawy

izba wyższa ˈizba ˈvɨʃːa n
chambre haute
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w niektórych krajach organ parlamentu dwuizbowego zatwierdzający ustawy

izobara ˌizɔˈbara n
isobare
(meteorologia, meteorologiczny) krzywa łącząca miejsca o jednakowym ciśnieniu atmosferycznym;

izoglosa ˌizɔˈɡlɔsa n
isoglosse
(językoznawstwo, językoznawczy) linia na mapie wyznaczająca zasięg danej cechy językowej

izolacjonista ˌizɔlat͡sʲjɔ̇̃ˈɲista n
isolationniste
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik izolacjonizmu w polityce zagranicznej

izolacjonistyczny adj
isolationniste
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z izolacjonizmem, dotyczący izolacjonizmu

izolacjonizm ˌizɔlaˈt͡sʲjɔ̇̃ɲism̥ n
isolationnisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka danego państwa polegająca na ograniczeniu angażowania się w sprawy zagraniczne i skupieniu się na problemach wewnętrznych kraju;

izolator n
isolant
materiał izolujący

izomer n
isomère
(chemia, chemiczny) jeden z dwóch lub większej liczby związków chemicznych o tym samym składzie atomowym, różniących się połączeniami lub ułożeniem atomów;

izometryczny adj
isométrique
(matematyka, matematyczny) taki, który nie zmienia odległości między punktami

izoterma ˌizɔˈtɛrma n
isotherme
(meteorologia, meteorologiczny) linia łącząca na mapie punkty o tej samej temperaturze;

izotop iˈzɔtɔp n
isotope
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) każda z odmian tego samego pierwiastka chemicznego, która ma jednakową liczbę protonów w atomach, lecz różne liczby neutronów;

izraelski ˌizraˈɛlsʲci adj
israélien israélienne
odnoszący się do państwa Izrael

iść iɕt͡ɕ v
aller marcher venir
poruszać się, zmieniać swoje położenie za pomocą nóg, nie tracąc przy tym ani na chwilę kontaktu z podłożem

iść w kimono ˈiɕt͡ɕ fʲ‿cĩˈmɔ̃nɔ idiom
coincer la bulle pioncer
(potocznie, potoczny) iść spać

ja ja n
moi je
jaźń, jestestwo

ja ja personalPronoun
je moi
pierwsza osoba liczby pojedynczej

jabłczan n
malate
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu jabłkowego

jabłecznik jabˈwɛt͡ʃʲɲik n
cidre
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) słabe wino z jabłek
tarte aux pommes
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto z jabłkami

jabłko ˈjap.kɔ ˈjap.w̥kɔ n
orbe crucigère
złota kula z krzyżem, symbol władzy królewskiej;
pomme
(spożywczy) owoc jabłoni
przedmiot w kształcie jabłka (1.1) lub je przypominający
pomme d'Adam
(potocznie, potoczny) wystająca grdyka u mężczyzn, jabłko Adama
rotule patella
(potocznie, potoczny) rzepka w kolanie

jabłko Adama ˈjap.kɔ a.ˈdã.ma ˈjapw̥.kɔ a.ˈdã.ma n
pomme d’Adam pomme d'Adam
(przenośnie, przenośnia) (anatomia, anatomiczny) (zobacz) grdyka (u mężczyzn)

jabłko niezgody ˈjapkɔ ɲɛˈzɡɔdɨ ˈjapw̥kɔ ɲɛˈzɡɔdɨ n
pomme de discorde
rzecz, sprawa, która skłóca, poróżnia dane osoby

jabłoń ˈjabwɔ̃ɲ n
pommier
(ogrodnictwo, ogrodniczy) drzewo, na którym rosną jabłka;

jabłoń domowa ˈjabwɔ̃ɲ dɔ̃ˈmɔva n
pommier commun pommier domestique
(botanika, botaniczny) Malus domestica, gatunek drzewa owocowego z rodziny różowatych;

jacht jaxt n
yacht voilier
(sport, sportowy) (turystyka, turystyczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lekki statek o napędzie żaglowym lub motorowym służący do rekreacji, turystyki, uprawiania sportu;

jad jadɨ jat n
venin
(chemia, chemiczny) (toksykologia) (zoologia, zoologiczny) substancja pochodzenia zwierzęcego, roślinnego lub bakteryjnego mająca właściwości toksyczne dla innego organizmu;

jadalny jaˈdalnɨ adj
comestible
(potocznie, potoczny) całkiem smaczny
comestible mangeable
nadający się do jedzenia; taki, którym nie można się otruć

jadowity adj
vénéneux
zawierający jad

jaggery n
jaggery
(spożywczy) nierafinowany cukier palmowy o żółtej barwie produkowany tradycyjnie w Indiach

jaglica n
trachome
(medycyna, medyczny) wirusowe zapalenie spojówek lub całego oka;

jagnić się v
agneler
(zoologia, zoologiczny) o owcy rodzić młode, wydawać na świat jagnię

jagnię ˈjäɟɲɛ n
agneau agnelle
(zoologia, zoologiczny) młode owcy;

jagnięcina ˌjäɟɲɛ̇̃ɲˈt͡ɕĩna n
agneau viande d'agneau
(spożywczy) mięso jagnięce (z młodej owcy)

jagoda jaˈɡɔda n
baie
(botanika, botaniczny) owoc mięsisty zawierający wewnątrz nasiona;

jaguar jaˈɡu<sup>w</sup>ar n
jaguar
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak z gatunku jaguar amerykański, Panthera onca;

jahwizm n
yahwisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) kult Jahwe, pierwsza religia monoteistyczna w starożytnym Izraelu i Judei

jajeczkować v
ovuler
(fizjologia, fizjologiczny) uwalniać z jajnika dojrzałą, gotową do zapłodnienia komórkę jajową

jajecznica ˌjäjɛt͡ʃʲˈɲit͡sa n
œufs brouillés omelette
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) smażona potrawa z wymieszanych jajek;

jajecznik n
coquetier
element zastawy stołowej służący do podawania ugotowanych jaj, w którym to umieszcza się je w okrągłym zagłębieniu;

jajko ˈjäjkɔ n
œuf
(ornitologia, ornitologiczny) ptasi zarodek w wapiennej osłonce

jajko Kolumba ˈjäjkɔ kɔˈlũmba idiom
œuf de Colomb
(książkowy) proste rozwiązanie pozornie trudnego zagadnienia;

jajko na miękko n
œuf à la coque
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jajko ugotowane do całkowitego ścięcia się białka, ale nie żółtka;

jajko na twardo ˈjäjkɔ na‿ˈtfardɔ n
œuf cuit dur œuf dur
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jajko ugotowane do całkowitego ścięcia się zawartości;

jajnik ˈjäjɲik n
ovaire
(anatomia, anatomiczny) żeński gruczoł płciowy;

jajo ˈjäjɔ n
ovule œuf
(biologia, biologiczny) dojrzała komórka rozrodcza żeńska zwierząt i człowieka;
œuf
(spożywczy) jajo (1.1) drobiu używane przez ludzi jako pożywienie;

jajorodny adj
ovipare
(zoologia, zoologiczny) odznaczający się rozwojem zarodkowym w jaju poza organizmem matki

jajowód jäˈjɔvut n
trompe de Fallope oviducte
(anatomia, anatomiczny) przewód o długości ok. 10-12 cm, który biegnie od rogu macicy, dochodząc do jajnika;

jak jak conjunction
comme
…łączący zdania wtrącone
…wyłączający z zaprzeczonego zdania dany element
…łączący wymieniane elementy
comme que
…wprowadzający porównanie

jak jak n
yack yak
(zoologia, zoologiczny) Bos grunniens, ssak z rodziny pustorożców;

jak jak preposition
comme
…wprowadzający porównanie

jak jak pronoun
comme comment
…używany w pytaniach o sposób lub stan
comment
…używany w emfatycznych wypowiedziach nt. sposobu lub stanu
si
…używany w zdaniach zależnych w znaczeniu: jeśli, jeżeli

jak się masz ˈjäc‿ɕɛ ˈmaʃ
comment vas-tu comment ça va ça va
…otwierający rozmowę i będący pytaniem o czyjeś samopoczucie, nastrój

jak sobie pościelesz, tak się wyśpisz ˈjak ˈsɔbʲjɛ pɔˈɕt͡ɕɛlɛʃ ˈtac‿ɕɛ ˈvɨɕpʲiʃ proverb
comme on fait son lit, on se couche
sami mamy wpływ na to, co się dzieje w naszym życiu, na jego jakość

jak słoń w składzie porcelany ˈjak ˈswɔ̃ɲ ˈf‿skwad͡ʑɛ ˌpɔrt͡sɛˈlãnɨ adv
comme un éléphant dans un magasin de porcelaine
w sposób niezręczny, nieumiejętny

jak u Pana Boga za piecem ˈjak u‿ˈpãna ˈbɔɡa za‿ˈpʲjɛt͡sɛ̃m adv
comme un coq en pâte
bezpiecznie, beztrosko, wygodnie, szczęśliwie

jakby ˈjaɡbɨ particle
comme si
…oznaczająca, że wyrażony w zdaniu pogląd może nie jest prawdziwy, ale jest bliski prawdy

jaki ˈjäci pronoun
quel
…służący do pytania o cechę wyrażoną zwykle w przymiotniku
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych dotyczących cechy

jaki ojciec, taki syn ˈjäci ˈɔjt͡ɕɛt͡s ˈtaci ˈsɨ̃n proverb
tel père, tel fils
syn, kiedy dorośnie, będzie zachowywać się podobnie, jak obecnie jego ojciec

jakikolwiek ˌjäciˈkɔlvʲjɛk pronoun
quelconque n'importe quel n'importe lequel
dowolny, nieokreślony, wszystko jedno jaki

jakim prawem interjection
de quel droit
emocjonalne wyrażenie zaskoczenia i jednocześnie protestu, niezgody na coś

jakiś ˈjäciɕ indefinitePronoun
quelconque
bliżej nieokreślony, bliżej nieznany

jako ˈjakɔ preposition
comme
używany do określania roli, stanowiska, znaczenia itp., które sprawuje podmiot

jakobin n
jacobin
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w czasie rewolucji francuskiej: członek lewicowego klubu politycznego dążącego do radykalnych zmian i wprowadzenia republiki;

jakobiński adj
jacobin
związany z jakobinami, dotyczący jakobinów lub jakobinizmu

jakoby particle
on dirait que
informująca, że mówiący przytacza cudzy sąd i podaje w wątpliwość jego prawdziwość

jakościowy adj
qualitatif
odnoszący się do jakości, związany z jakością

jakość ˈjakɔɕt͡ɕ n
qualité
wartość, rodzaj, stan czegoś; zalety przedmiotu świadczące o jego użyteczności, wartości, porządnym wykonaniu

jakucki jaˈkut͡sʲci adj
yakoute
związany z Jakucją lub Jakutami, dotyczący Jakucji lub Jakutów

jama ustna ˈjãma ˈustna n
cavité buccale bouche cavité orale
(anatomia, anatomiczny) usta, początkowy odcinek przewodu pokarmowego i oddechowego;

jamajski jãˈmajsʲci adj
jamaïcain jamaïquain
odnoszący się do państwa Jamajka

jamnik ˈjãmʲɲik n
teckel
(kynologia, kynologiczny) pies rasy jamnik (1.1)
(kynologia, kynologiczny) rasa psów o niskim wzroście, długim tułowiu i krótkich nogach;

japok n
yapock yapok
(zoologia, zoologiczny) Chironectes minimus Zimmermann, amerykański torbacz o ziemno-wodnym trybie życia;

japoński jaˈpɔ̃j̃sʲci adj
japonais
dotyczący lub odnoszący się do Japonii lub Japończyków

japoński jaˈpɔ̃j̃sʲci n
japonais
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Japonii;

jarmułka n
kippa calotte
okrągła czapeczka bez daszka, okrywająca tylko czubek głowy, noszona głównie przez Żydów;

jarmuż ˈjarmuʃ n
chou frisé chou d'aigrette chou frangé chou lacinié
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. sabellica L., odmiana botaniczna kapusty warzywnej o mocno pomarszczonych liściach;

jarzmo ˈjaʒmɔ n
joug
(zootechnika, zootechniczny) drewniana uprząż zakładana zwierzęciu pociągowemu na kark, szyję, czoło lub rogi;
(przenośnie, przenośnia) coś co zniewala i zmusza do ponoszenia ciężarów

jarzynowy adj
légumier potager
związany z warzywami, dotyczący warzyw

jarząb brekinia n
alisier torminal
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Sorbus torminalis L., gatunek drzewa z rodziny różowatych, występującego w Europie, Azji Mniejszej, na Kaukazie i w Afryce Północnej;

jarząb mączny n
alisier blanc
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Sorbus aria Crantz, gatunek drzewa z rodziny różowatych;

jarząbek jaˈʒɔ̃mbɛk n
gélinotte des bois
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Tetrastes bonasia Linnaeus, gatunek eurazjatyckiego ptaka łownego zamieszkującego gęste starodrzewy;

jarzębina ˌjaʒɛ̃mˈbʲĩna n
sorbe
owoc jarzębiny (1.1)
sorbier
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzewa o małych, czerwonych owocach;

jaskinia jaˈsʲcĩɲa n
caverne grotte
naturalna pusta przestrzeń w skale, a ściśle taka o rozmiarach umożliwiających penetrację przez człowieka;

jaskiniowiec ˌjasʲcĩˈɲɔvʲjɛt͡s n
homme des cavernes
(antropologia, antropologiczny) człowiek jaskiniowy, wczesny człowiek mieszkający w jaskini

jaskółka jaˈskuwka n
hirondelle
(ornitologia, ornitologiczny) Hirundo, owadożerny ptak o długich i ostro zakończonych skrzydłach i ogonie;

jasne jak słońce idiom
clair comme de l'eau de roche
(potocznie, potoczny) oczywiste, niebudzące wątpliwości

jasnowidz jasˈnɔvʲit͡s n
voyant devin
(ezoteryka) człowiek, któremu przypisuje się zdolność pozazmysłowego przewidywania przyszłości lub poznawania zjawisk niemożliwych do postrzegania zmysłami

jasny ˈjasnɨ adj
clair
pełen światła, słońca, nie zaciemniony
o kolorze: mało intensywny
(potocznie, potoczny) zrozumiały, prosty, oczywisty

jasny jak słońce ˈjasnɨ ˈjak ˈswɔ̃j̃nt͡sɛ adj
clair comme de l'eau de roche
oczywisty, ewidentny, zrozumiały, bardzo łatwy do zrozumienia

jastrząb ˈjasṭʃɔ̃mp n
autour faucon
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak drapieżny z rodziny jastrzębiowatych;

jaszczurka jaʃˈt͡ʃurka n
lézard
(herpetologia, herpetologiczny) czworonożny lub beznogi gad o wydłużonym ciele, oczach uzbrojonych w powieki i mocnych szczękach;

jawa ˈjava n
réalité
rzeczywistość

jawajski jaˈvajsʲci adj
javanais
związany z Jawą, dotyczący Jawy

jazda ˈjazda n
course trajet parcours voyage
przenoszenie się z miejsca na miejsce, przebywanie drogi za pomocą różnych środków lokomocji; poruszanie się, posuwanie się środków lokomocji
hippisme équitation
(historia, historyczny, historycznie) kawaleria, żołnierze konni, konnica

jazgarz ˈjazɡaʃ n
grémille
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z rodziny okoniowatych;

jazz d͡ʒɛs n
jazz
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jeden z improwizowanych gatunków muzycznych;

jazzband n
jazz band
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół wykonujący muzykę jazzową

jazzman n
jazzman
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk jazzowy

jałmużna jawˈmuʒna n
aumône
(książkowy) dobrowolne ofiarowanie czegoś komuś biedniejszemu; coś, co jest przekazane w ramach tego ofiarowania

jałmużnik n
aumônier
(dawniej, dawny) urzędnik rozdający jałmużnę w imieniu władcy
osoba rozdająca jałmużnę
(historia, historyczny, historycznie) urząd osoby rozdającej jałmużnę;

jałmużnik papieski n
aumônier apostolique
(kościelny) urząd arcybiskupa udzielającego w imieniu papieża wsparcia osobom potrzebującym;

jałowiec jaˈwɔvʲjɛt͡s n
genièvre
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc jałowca (1.1), przyprawa
genévrier genièvre
(botanika, botaniczny) Juniperus, roślina iglasta należący do rodzaju jałowcowatych;

jałowy jaˈwɔvɨ adj
stérile
pozbawiony zdolności do urodzaju albo płodzenia

jałówka jaˈwufka n
génisse
(zootechnika, zootechniczny) młoda, niemająca jeszcze potomstwa, samica głównie w odniesieniu do krów

jaśmin ˈjäɕmʲĩn n
jasmin
(botanika, botaniczny) Jasminum L., rodzaj roślin z rodziny oliwkowatych (Oleaceae);

jaśnieć v
briller
odbijać światło; być widocznym, pełnym blasku

jaźń jäɕɲ̊ n
égo
świadomość siebie i swojej osobowości

jebadło jɛˈbadwɔ n
gourbi
(wulgarnie, wulgaryzm) (potocznie, potoczny) sypialnia

jechać ˈjɛxat͡ɕ v
aller
o pojazdach: poruszać się, przemieszczać się z jednego miejsca na inne
rouler se déplacer
o człowieku, towarze, zwierzęciu itp.: poruszać się, przemieszczać się przy użyciu pojazdu lub na grzbiecie zwierzęcia

jechać na jednym wózku ˈjɛxat͡ɕ na‿ˈjɛdnɨ̃m ˈvusku v
être dans le même bateau
o osobach, które są w podobnej sytuacji, mają podobny problem, dzielą ten sam los

jeden ˈjɛdɛ̃n cardinalNumeral
un une
liczba 1

jeden ˈjɛdɛ̃n pronoun
seul
sam, pojedynczy, bez nikogo/niczego innego

jeden za drugim adv
un par un un à un
pojedynczo i bez przerw

jeden za wszystkich, wszyscy za jednego idiom
un pour tous, tous pour un
zawołanie podkreślające solidarność i współodpowiedzialność

jedenasty ˌjɛdɛ̃ˈnastɨ adj
onzième
od 11

jedenaście ˌjɛdɛ̃ˈnaɕt͡ɕɛ cardinalNumeral
onze
liczba 11

jedna jaskółka nie czyni wiosny ˈjɛdna jaˈskuwka ɲɛ‿ˈt͡ʃɨ̃ɲi ˈvʲjɔsnɨ proverb
une hirondelle ne fait pas le printemps
nie należy wyciągać pochopnych wniosków na podstawie jednego tylko faktu

jedna jaskółka wiosny nie czyni ˈjɛdna jaˈskuwka ˈvʲjɔsnɨ ɲɛ‿ˈt͡ʃɨ̃ɲi proverb
une hirondelle ne fait pas le printemps
nie należy wyciągać pochopnych wniosków na podstawie pojedynczych faktów

jednak ˈjɛdnak particle
cependant pourtant toutefois
…partykuła wyrażająca sytuację nieoczekiwaną

jednoaktówka ˌjɛdnɔakˈtufka n
pièce en un acte
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór dramatyczny zbudowany z jednego aktu

jednoczesność n
simultanéité
cecha tego, co jednoczesne, co odbywa się w tym samym czasie

jednocześnie ˌjɛdnɔˈt͡ʃɛɕɲɛ adv
simultanément
w tej samej chwili, w jednym czasie

jednogłośnie adv
à l'unisson
bez ani jednego głosu sprzeciwu; wszystkimi głosami

jednokolorowy adj
monochrome unicolore
mający jeden kolor

jednokomórkowiec ˌjɛdnɔkɔ̃murˈkɔvʲjɛt͡s n
organisme unicellulaire
(biologia, biologiczny) organizm składający się tylko z jednej komórki

jednokomórkowy ˌjɛdnɔkɔ̃murˈkɔvɨ adj
unicellulaire
(biologia, biologiczny) składający się z jednej komórki

jednolicie ˌjɛdnɔˈlʲit͡ɕɛ adv
unitairement
w sposób jednolity, ujednolicony

jednolitość n
uniformité
cecha tego, co jednolite; cecha tych, którzy są jednolici

jednolity ˌjɛdnɔˈlʲitɨ adj
uniforme
niezróżnicowany pod względem budowy, składu

jednomiejscowy adj
monoplace
przeznaczony dla jednego siedzącego

jednomyślność ˌjɛdnɔ̃ˈmɨɕl̥nɔɕt͡ɕ n
unanimité
zupełna zgodność zdań, opinii, myśli

jednomyślny adj
unanime
bez różnic w przekonaniach

jednooki ˌjɛdnɔˈːci adj
borgne
taki, który ma tylko jedno oko

jednoosobowy ˌjɛdnɔːsɔˈbɔvɨ adj
monoplace
przeznaczony dla jednej osoby, mogący pomieścić jedną osobę

jednopłat n
monoplan
(lotnictwo, lotniczy) samolot lub szybowiec mający jedną parę skrzydeł stanowiących jeden płat nośny;

jednorożec ˌjɛdnɔˈrɔʒɛt͡s n
licorne unicorne
(mitologia, mitologiczny) fantastyczne stworzenie posiadające jeden róg na czole, pojawiające się w mitach i legendach;

jednoręki bandyta n
bandit manchot machine à sous
(potocznie, potoczny) automat do gier hazardowych, w którym po wrzuceniu monet i pociągnięciu za dźwignię z boku maszyny na bębnach lub ekranie dobierane są symbole w losowych konfiguracjach, przynosząc wygraną po wylosowaniu określonego układu symboli;

jednosilnikowy adj
monomoteur
(technologia, technika, techniczny) wyposażony w jeden silnik, posiadający jeden silnik

jednostka jɛdˈnɔstka n
individu
(książkowy) osoba, pojedynczy osobnik

jednostka urojona n
unité imaginaire
(matematyka, matematyczny) liczba, której kwadrat stanowi -1;

jednostkowy adj
individuel
dotyczący jednego bytu (osoby, rzeczy, itp.)
particulier
dotyczący jednego zdarzenia, wyjątkowej sytuacji
unitaire
odnoszący się do określonej wartości danej wielkości

jednostronnie adv
unilatéralement
w sposób jednostronny

jednoznacznie adv
explicitement sans ambiguïté évidemment
w sposób jednoznaczny, jasny, niebudzący wątpliwości

jednoślad jɛdˈnɔɕlat n
deux-roues
pojazd, którego koła są ustawione w jednej linii (tak, że jadąc, pozostawiają po sobie ślad w postaci jednej linii);

jedność ˈjɛdnɔɕt͡ɕ n
unité
wspólnota, unia, zjednoczenie

jednym słowem ˈjɛdnɨ̃m ˈswɔvɛ̃m adv
en un mot
nie rozwodząc się nad jakimś tematem, nie rozwlekając zagadnienia

jedwab ˈjɛdvap n
soie
(włókiennictwo) tkanina z jedwabiu (1.1);
(włókiennictwo) przędza uzyskiwana z kokonów jedwabników;

jedwabnik jɛdˈvabʲɲik n
ver à soie bombyx du mûrier
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad, z którego kokonów wytwarzany jest jedwab;

jedwabnik morwowy n
bombyx du mûrier
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Bombyx mori, gatunek nocnego motyla z rodziny prządkowatych, wykorzystywanego do pozyskiwania przędzy na jedwab;

jedwabny szlak n
route de la soie
(historia, historyczny, historycznie) dawny szlak handlowy łączący Chiny z Europą i Bliskim Wschodem, którym transportowano towary, m.in. jedwabie;

jedynak jɛˈdɨ̃nak n
fils unique
osoba płci męskiej, która nie ma rodzeństwa; jedyny syn rodziny

jedynie jɛˈdɨ̃ɲɛ particle
seulement uniquement
…ograniczająca wypowiedziany sąd do wymienionych obiektów i stanów rzeczy

jedynka jɛˈdɨ̃nka n
chambre simple
(hotelarstwo) pokój przeznaczony dla jednej osoby, z jednym łóżkiem
un
nazwa cyfry 1 i liczby 1

jedyny jɛˈdɨ̃nɨ adj
unique seul
istniejący tylko w jednym egzemplarzu

jedzenie jɛˈd͡zɛ̃ɲɛ n
consommation
spożywanie pokarmu
nourriture aliment
coś, co można jeść; żywność, pokarm

jegier n
chasseur à pied
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz lekkiej piechoty, przeznaczonej do zwiadów, potyczek czy wreszcie zadań strzelców wyborowych, rekrutowanej pierwotnie z myśliwych, gajowych i leśników

jego ˈjɛɡɔ pronoun
son
3. (osoba) lp, rodzaj męski

jej jɛ̇j pronoun
son sa
3. (osoba) lp, rodzaj żeński

jeleń ˈjɛlɛ̃ɲ n
cerf chevreuil
(zoologia, zoologiczny) duży ssak lądowy o rozłożystym porożu u samców;

jeleń na rykowisku n
croûte
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) dzieło malarskie o banalnej tematyce;

jelito jɛˈlʲitɔ n
intestin
(anatomia, anatomiczny) część przewodu pokarmowego między żołądkiem a odbytem;

jelito cienkie n
intestin grêle
(anatomia, anatomiczny) część przewodu pokarmowego położona między żołądkiem a jelitem grubym;

jelito grube n
gros intestin
(anatomia, anatomiczny) odcinek przewodu pokarmowego od ujścia jelita cienkiego do odbytnicy;

jelitowy ˌjɛlʲiˈtɔvɨ adj
intestinal
(przymiotnik) od jelito

jemeński jɛ̃ˈmɛ̃j̃sʲci adj
yéménite
odnoszący się do Jemenu, państwa na Półwyspie Arabskim

jemioła jɛ̃ˈmʲjɔwa n
gui
(botanika, botaniczny) rodzaj pasożytniczej rośliny;

jeniec ˈjɛ̇̃ɲɛt͡s n
prisonnier de guerre
osoba wzięta do niewoli w czasie wojny;

jeremiada ˌjɛrɛ̃ˈmʲjada n
jérémiade
biadolenie, lament, skarga

jerozolimczyk ˌjɛrɔzɔˈlʲĩmt͡ʃɨk n
Hiérosolymitain
mieszkaniec Jerozolimy

jerozolimka ˌjɛrɔzɔˈlʲĩmka n
Hiérosolymitaine
mieszkanka Jerozolimy

jerozolimski ˌjɛrɔzɔˈlʲĩmsʲci adj
hiérosolymitain
odnoszący się do Jerozolimy, związany z Jerozolimą

jersejski adj
jersiais
związany z Jersey, dotyczący Jersey

jerzyk ˈjɛʒɨk n
martinet
(ornitologia, ornitologiczny) Apus apus, smukły ptak, którego palce uniemożliwiają stąpanie po ziemi i siedzenie na gałęziach;

jesienny jɛ̇ˈɕɛ̃nːɨ adj
automnal de automne
mający związek z jesienią, dotyczący jesieni, odbywający się jesienią

jesień ˈjɛ̇ɕɛ̇̃ɲ n
automne
pora roku między latem a zimą;

jesion ˈjɛ̇ɕɔ̃n n
frêne
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Fraxinus L., drzewo, rzadziej krzew, występujące na obszarze półkuli północnej, z rodziny oliwkowatych;

jesiotr ˈjɛ̇ɕɔtr̥ n
esturgeon
(ichtiologia, ichtiologiczny) Acipenser Linnaeus, duża ryba wędrowna o wydłużonej głowie i szorstkiej, pokrytej płytkami kostnymi skórze;

jeszcze ˈjɛʃt͡ʃɛ particle
encore
…z przymiotnikami i przysłówkami w stopniu wyższym podkreślająca ten stopień bardziej
w funkcji przysłówka znowu, znów, ponownie; dodatkowo
…podkreślająca odległość (w czasie lub przestrzeni) jakiegoś wydarzenia już
encore jusqu'à présent
…oznaczająca, że coś ciągle trwa, odbywa się wciąż, ciągle

jezdnia ˈjɛzdʲɲa n
chaussée
część ulicy przeznaczona do ruchu pojazdów

jezioro jɛ̇ˈʑɔrɔ n
lac
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) śródlądowy zbiornik wodny, zwykle naturalny;

jezuityzm n
jésuitisme
zakłamany i przewrotny sposób postępowania przypisywany jezuitom

jezyd n
yazidi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca jezydyzmu

jezydka n
yézidie
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawczyni jezydyzmu

jezydyzm n
yézidisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kurdyjska religia synkretyczna, utworzona w XII wieku przez szejcha Adiego, wywodząca się z nałożenia się powierzchownego szyizmu na zaratusztrianizm i łącząca elementy islamu, chrześcijaństwa nestoriańskiego, pierwotnych wierzeń indoirańskich, kurdyjskich oraz judaistycznych;

jezydzki adj
yézidi
związany z jezydyzmem i jezydami, dotyczący jezydyzmu

jeśli wejdziesz między wrony, musisz krakać jak i one ˈjɛ̇ɕlʲi ˈvɛjd͡ʑɛʃ ˈmʲjɛ̃nd͡zɨ ˈvrɔ̃nɨ ˈmuɕiʃ ˈkrakat͡ɕ ˈjak i‿ˈɔ̃nɛ proverb
autre pays, autre coutume à Rome, fais comme les Romains
jeśli ktoś wejdzie w jakieś towarzystwo, powinien upodobnić się (dostosować się) do niego, aby nie narazić się na przykrą lub nawet niebezpieczną sytuację

jeść jɛ̇ɕt͡ɕ v
manger
przyjmować pokarmy

jeść obiad v
déjeuner
spożywać południowy posiłek

jeść śniadanie ˈjɛ̇ɕt͡ɕ ɕɲaˈdãɲɛ v
petit-déjeuner prendre le petit déjeuner
spożywać posiłek w godzinach porannych

jeździectwo n
équitation
(sport, sportowy) dyscyplina sportu konnego z wyjątkiem wyścigów konnych

jeździć ˈjɛ̇ʑd͡ʑit͡ɕ v
aller voyager
przenosić się z miejsca na miejsce środkiem lokomocji
circuler
o pojazdach: kursować tą samą trasą

jeż jɛʃ n
hérisson
(zoologia, zoologiczny) owadożerny ssak pokryty igłami

jeżeli jɛˈʒɛlʲi conjunction
si
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających warunek zajścia wydarzenia ze zdania głównego

jeżyna jɛˈʒɨ̃na n
mûre ronce
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) krzew jeżyny (1.1) o czarnych owocach, m.in. z gatunku jeżyna popielica
ronce mûrier mûre
(botanika, botaniczny) Rubus L., rodzaj krzewów z rodziny różowatych o pędach okrytych kolcami i czarnych lub czerwonych jadalnych owocach;

jidysz ˈjidɨʃ n
yiddish yiddisch
(językoznawstwo, językoznawczy) język Żydów aszkenazyjskich;

jod jɔt n
iode
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu I i liczbie atomowej 53;

jodek ˈjɔdɛk n
iodure
(chemia, chemiczny) sól jodowodoru lub związek jodu z niemetalem

jodoform n
iodoforme
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy halogenków alkilu, środek antyseptyczny o silnym zapachu;

jodła ˈjɔdwa n
sapin
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzew z rodziny sosnowatych;

joga ˈjɔɡa n
yoga
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) jeden z sześciu ortodoksyjnych systemów filozofii indyjskiej;
tradycyjny indyjski system ćwiczeń duchowych i fizycznych

jogging n
jogging footing
(sport, sportowy) forma rekreacji lub treningu polegająca na niespiesznym bieganiu, zwykle w miejscu publicznym;

jogin n
yogi
buddyjski lub hinduistyczny asceta uprawiający jogę;

jogurt ˈjɔɡurt n
yaourt yoghourt yogourt
(spożywczy) produkt mleczarski fermentowany mlekowo;

joint n
joint
(slangowo) rodzaj skręta zawierający marihuanę;

jojoba n
jojoba
(botanika, botaniczny) Simmondsia chinensis, (zobacz) simondsja kalifornijska

jol jɔl n
yawl
(marynarka) żaglowiec mający dwa maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie skośne; tylny maszt jest mocno przesunięty do tyłu i niższy od przedniego;

jon jɔ̃n n
ion
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) atom lub grupa atomów posiadająca ładunek elektryczny (ujemny lub dodatni);

jonizacja ˌjɔ̇̃ɲiˈzat͡sʲja n
ionisation
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) rozpad cząsteczki na jony;

jonon n
ionone
(biochemia, biochemiczny) ciecz o silnym zapachu mająca zastosowanie w przemyśle perfumeryjnym

jonosfera n
ionosphère
(geofizyka) (meteorologia, meteorologiczny) zjonizowana warstwa atmosfery;

jordański jɔrˈdãj̃sʲci adj
jordanien
(geografia, geograficzny) (administracja) odnoszący się do państwa Jordania

jota ˈjɔta n
iota
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa dziewiątej litery alfabetu greckiego, ι;

jowialny adj
jovial
(książkowy) radosny, o życzliwym usposobieniu

juan ˈju<sup>w</sup>ãn n
yuan
(jednostka monetarna) waluta Chin;

jubiler juˈbʲilɛr n
bijoutier joaillier
osoba zajmująca się jubilerstwem; rzemieślnik artystyczny trudniący się wyrobem, przeróbką, naprawą, wyceną i sprzedażą przedmiotów z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu) oraz kamieni szlachetnych i ozdobnych

jubilerka ˌjubʲiˈlɛrka n
bijoutière
osoba płci żeńskiej zajmująca się jubilerstwem; rzemieślniczka artystyczna trudniąca się wyrobem, przeróbką, naprawą, wyceną i sprzedażą przedmiotów z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu) oraz kamieni szlachetnych i ozdobnych

jubilerski ˌjubʲiˈlɛrsʲci adj
bijoutier
związany z jubilerstwem, dotyczący jubilerstwa

jubilerstwo n
joaillerie
(rzemiosło, rzemieślniczy) wyrób biżuterii i innych przedmiotów ozdobnych poprzez obróbkę metali szlachetnych i cennych kamieni

jubileusz ˌjubʲiˈlɛ<sup>w</sup>uʃ n
jubilé
ważna rocznica jakiegoś wydarzenia, np. rozpoczęcia czyjejś działalności lub powstania, założenia czegoś

judaistyczny adj
judaïque
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący judaizmu, monoteistycznej religii Żydów

judaizm juˈda<sup>j</sup>ism̥ n
judaïsme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna, narodowa religia Żydów;

judasz ˈjudaʃ n
judas
(budownictwo) przyrząd optyczny umożliwiający sprawdzenie, czy ktoś stoi po drugiej stronie drzwi

judaszowy pocałunek ˌjudaˈʃɔvɨ ˌpɔt͡saˈwũnɛk idiom
baiser de Judas baiser de la mort
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) znak, symbol fałszywej przyjaźni

judeo-
judéo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z judaizmem

judeo-arabski ˌjudɛɔ‿aˈrapsʲci n
judéo-arabe
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa wielu języków/dialektów, dawniej używanych przez Żydów zamieszkałych w państwach arabskich

judeochrześcijaństwo n
judéo-christianisme
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ogół pierwszych chrześcijan zachowujących jeszcze część przepisów judaizmu

juglon ˈjuɡlɔ̃n n
juglon
barwnik chinonowy występujący w liściach, korzeniach i łupinach orzechów

jugosłowiański ˌjuɡɔswɔˈvʲjä̃j̃sʲci adj
yougoslave
związany z Jugosławią, dotyczący Jugosławii

juhu interjection
youppi
…oznaczający niespodziewaną radość

jukagirski adj
youkaguire
związany z Jukagirami, dotyczący Jukagirów

jukoński adj
yukonnais
związany z Jukonem, dotyczący Jukonu (rzeki lub obszaru)

juliański juˈlʲjä̃j̃sʲci adj
julien
autorstwa lub wprowadzony przez Juliusza Cezara
z czasów Juliusza Cezara

junkier n
junker
(historia, historyczny, historycznie) pruski szlachcic, właściciel majątku ziemskiego; junkrzy często służyli jako oficerowie w armii pruskiej;

junta n
junte
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w krajach Ameryki Łacińskiej: władza ustanowiona pozakonstytucyjnie przez wojsko, zwykle w drodze zamachu stanu;
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawny kolegialny organ władzy w Hiszpanii w czasie powstań w XIX wieku;

jupiter juˈpʲitɛr n
projecteur de plateau
silny reflektor używany do oświetlania sceny teatralnej, telewizyjnej lub filmowej

jura ˈjura n
jurassique
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych;

jurajski juˈrajsʲci adj
jurassien
(geografia, geograficzny) dotyczący Jury (gór, kantonu w Szwajcarii lub departamentu francuskiego)
jurassique
(geologia, geologiczny) dotyczący jury, występujący, powstały w jurze

jury n
jury
grupa ludzi, zwykle specjalistów w danej dziedzinie, dokonujących oceny osób lub dzieł biorących udział we współzawodnictwie

jurysdykcyjny adj
juridictionnel
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) związany z jurysdykcją, dotyczący jurysdykcji

juta ˈjuta n
jute
(botanika, botaniczny) Corchorus L., roślina tropikalna z rodziny ślazowatych;
(włókiennictwo) tkanina z tego włókna;
(włókiennictwo) włókno otrzymywane z łodyg tej rośliny

jutro ˈjutrɔ adv
demain
następnego dnia po obecnym

jutro ˈjutrɔ n
demain lendemain
dzień następny w stosunku do obecnego

jutrzenka juˈṭʃɛ̃nka n
aurore
(książkowy) (poetycki, poetycko) poranna jasność przed pojawieniem się słońca

już juʃ particle
déjà
…podkreślająca, że coś jest wynikiem minionego czasu i zdarzeń
plus jamais
…określająca granicę między przeszłością a przyszłością

józefinizm n
joséphisme
(historia, historyczny, historycznie) polityka dworu austriackiego w XVIII wieku, dążenie do utworzenia kościoła narodowego;

jądro ˈjɔ̃ndrɔ n
noyau
(fizyka, fizyczny) centralna część atomu;
(biologia, biologiczny) jedno z organelli, zawierające materiał genetyczny;
(informatyka, informatyczny) główna część systemu operacyjnego;
(geologia, geologiczny) wewnętrzna część planet i innych ciał niebieskich;
testicule
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) (medycyna, medyczny) męski narząd rozrodczy zwierząt i ludzi wytwarzający nasienie;

jądro atomowe n
noyau atomique
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) centralna część atomu złożona z protonów i neutronów;

jąkała jɔ̃ŋˈkawa n
bègue bégayeur
(potocznie, potoczny) ktoś, kto się jąka
bègue
(potocznie, potoczny) kobieta, która się jąka

jęczeć v
gémir geindre
o człowieku, zwierzętach: wydawać przeciągły, żałosny dźwięk wyrażający ból, cierpienie

jęczmień ˈjɛ̃n͇t͡ʃmʲjɛ̇̃ɲ n
orge
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Hordeum L., roślina zbożowa z rodziny wiechlinowatych;
(spożywczy) ziarno z nasion jęczmienia (1.1)

jędrność ˈjɛ̃ndrnɔɕt͡ɕ n
fermeté
cecha tego, co jędrne

jędza n
mégère
(pejoratywnie, pejoratywny) kłótliwa, złośliwa kobieta
sorcière
(książkowy) brzydka, zgarbiona starucha z bajki, będąca uosobieniem złych mocy

jętka ˈjɛ̃ntka n
entrait retroussé
(budownictwo) w konstrukcji dachu: element poziomy łączący krokwie;
éphémère
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) wodny owad żyjący bardzo krótko;

język ˈjɛ̃w̃zɨk n
langage langue
część języka (1.2), obejmująca tylko terminy z jednej dziedziny wiedzy; (także, też) konkretny wariant danego języka (1.2), wydzielony geograficznie, środowiskowo lub stylistycznie
langue langage
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór słów, reguł gramatycznych, zasad wymowy, idiomów, umożliwiający porozumiewanie się osób znających ten zbiór;
(anatomia, anatomiczny) mięsień znajdujący się w jamie ustnej lub gębowej, pełniący funkcję narządu smaku, ułatwiający jedzenie, a u ludzi także mówienie;
(informatyka, informatyczny) zbiór rozkazów i reguł ich łączenia sterujących pracą komputera;

język i do Krakowa dopyta ˈjɛ̃w̃zɨk ˌi‿dɔ‿kraˈkɔva dɔˈpɨta proverb
qui langue a, à Rome va
kto pyta o to, czego nie wie, może zajść daleko

język obcy ˈjɛ̃w̃zɨk ˈɔpt͡sɨ n
langue étrangère
(językoznawstwo, językoznawczy) język inny niż język ojczysty

język ojczysty ˈjɛ̃w̃zɨk ɔjˈt͡ʃɨstɨ n
langue maternelle
(językoznawstwo, językoznawczy) język przyswojony jako pierwszy w otoczeniu, w którym się wychowuje;

językowy ˌjɛ̃w̃zɨˈkɔvɨ adj
linguistique
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z językiem

językoznawczo adv
linguistiquement
w sposób odnoszący się do językoznawstwa

kabalistyczny adj
cabalistique
dotyczący kabały lub kabalistyki

kabaret kaˈbarɛt n
cabaret
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) spektakl (niekiedy na estradzie, czasem w restauracji, kawiarni) o lekkim repertuarze skeczów, monologów literackich, piosenek, tańców (i tym podobne, i temu podobne);

kabel ˈkabɛl n
câble
(elektryczność) gruby przewód elektryczny lub światłowodowy, zwykle spleciony z kilku odizolowanych żył;

kabestan n
cabestan
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) urządzenie ułatwiające wybieranie lub luzowanie lin pod obciążeniem (np. kotwic);

kablogram kaˈblɔɡrãm n
câblogramme
(telekomunikacja) telegram przesyłany za pomocą kabla podmorskiego;

kabotaż ka.ˈbɔ.taʃ n
cabotage
żegluga między portami tego samego kraju

kabotażowy ˌka.bɔ.ta.ˈʒɔ.vɨ adj
de cabotage
związany z kabotażem

kabotyn kaˈbɔtɨ̃n n
cabotin
człowiek, który lubi posługiwać się tanimi efektami w celu wzbudzenia zainteresowania

kabura n
holster étui
(wojskowość, wojskowy) futerał, pokrowiec na krótką broń palną, noszony zazwyczaj u pasa, mający zabezpieczenie przed wypadaniem broni;

kabylski kaˈbɨlsʲci adj
kabyle
związany z Kabylią, dotyczący Kabylii

kabylski kaˈbɨlsʲci n
kabyle
(językoznawstwo, językoznawczy) afroazjatycki język używany przez Kabylów głównie w północnej Algierii;

kac kat͡s n
gueule de bois
(potocznie, potoczny) występowanie nieprzyjemnych objawów (bólu głowy, pragnienia) na skutek nadmiernego spożycia alkoholu;

kacheksja n
cachexie
(medycyna, medyczny) stopniowe wyniszczanie i ubytek masy ciała wskutek choroby lub jako efekt przyjmowania leków

kaczeniec kaˈt͡ʃɛ̃ɲɛt͡s n
populage des marais
(botanika, botaniczny) Caltha palustris, knieć błotna; roślina o żółtych kwiatach i nerkowatych liściach;

kaczka ˈkat͡ʃka n
canard cane
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso lub potrawa z kaczki (1.1)

kaczka dziennikarska ˈkat͡ʃka ˌd͡ʑɛ̇̃ɲːiˈkarska n
canard bobard de la presse
(publikatory) nieprawdziwa, zmyślona informacja prasowa;

kadaweryna ˌkadavɛˈrɨ̃na n
cadavérine
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy diamin, amina biogenna powstająca w procesie gnilnym białka, należy do tzw. "trupich jadów";

kadencja kaˈdɛ̃nt͡sʲja n
cadence
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sekwencja akordów mająca charakter zakończenia;
intonation prosodique
(językoznawstwo, językoznawczy) intonacja opadająca, w polszczyźnie typowa dla zdania oznajmującego;

kadi ˈkadʲi n
cadi
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sędzia muzułmański

kadm katm̥ n
cadmium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cd i liczbie atomowej 48;

kadra n
personnel
zespół wykwalifikowanych pracowników danej jednostki
état-major
(wojskowość, wojskowy) jednostka organizacyjna wojska złożona z zawodowych oficerów, chorążych i podoficerów, będąca trzonem dla dalszych uzupełnień

kadzidło kaˈd͡ʑidwɔ n
encens
przeznaczona do spalenia w celach kultu mieszanina żywic, dająca intensywną, przyjemną woń

kadzielnica ˌkad͡ʑɛlʲˈɲit͡sa n
encensoir
(kościelny) naczynie do spalania kadzidła;

kadź n
cuve
duże otwarte zbiorniki używane w różnych procesach technologicznych;

kafeteria ˌkafɛˈtɛrʲja n
cafétéria
stołówka, samoobsługowa restauracja

kafetiera ˌkafɛˈtʲjɛra n
cafetière cafetière italienne
naczynie do parzenia kawy (poprzez umieszczenie wody na jednym poziomie i zmielonej kawy na drugim i postawienie naczynia na palniku gazowym lub elektrycznym)

kafetiera tłokowa n
cafetière à piston
szklany lub rzadziej stalowy dzbanek z tłokiem do przygotowywania kawy lub herbaty

kaftan bezpieczeństwa ˈkaftãn ˌbɛspʲjɛˈt͡ʃɛ̃j̃stfa n
camisole de force
bluza z długimi rękawami wiązanymi na plecach, używana do unieruchomienia osób psychicznie chorych;

kagan n
kagan khaghan
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu: władca wśród niektórych ludów tureckojęzycznych;

kaganiec kaˈɡãɲɛt͡s n
muselière
siatka pleciona z drutu lub skóry zakładana zwierzętom na pysk;
torchère
przyrząd do oświetlania w formie żelaznego koszyka wypełnionego ogniem

kairczyk kaˈ<sup>j</sup>irt͡ʃɨk n
Cairote
mieszkaniec Kairu

kairka kaˈ<sup>j</sup>irka n
Cairote
mieszkanka Kairu

kairski kaˈ<sup>j</sup>irsʲci adj
cairote
odnoszący się do Kairu, związany z Kairem

kajak ˈkajak n
kayak
niewielka łódź zakryta z wierzchu, z otworem na pomieszczenie jednej, dwu lub czterech osób, poruszana wiosłami o dwu piórach;

kakadu kaˈkadu n
cacatoès
(ornitologia, ornitologiczny) papuga posiadająca na głowie charakterystyczny czub z piór;

kakao kaˈkaɔ n
cacao
(spożywczy) proszek z nasion kakaowca
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój sporządzony z proszku kakao (1.2), zalanego wodą lub mlekiem
(botanika, botaniczny) ziarno kakaowca; potocznie również sam kakaowiec;

kakofonia ˌkakɔˈfɔ̃ɲja n
cacophonie
nieprzyjemne połączenie dźwięków;

kaktus ˈkaktus n
cactus
(botanika, botaniczny) roślina o soczystych, zgrubiałych łodygach pokrytych kolcami, rosnąca na pustynnych obszarach Ameryki Środkowej i Południowej;

kalabryjski ˌkalaˈbrɨjsʲci adj
calabrais
związany z Kalabrią, wywodzący się z Kalabrii

kalafior kaˈlafʲjɔr n
chou-fleur
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. botrytis L., odmiana kapusty o białych, mięsistych kwiatach;

kalafonia ˌkalaˈfɔ̃ɲja n
colophane
(technologia, technika, techniczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) łamliwa i przezroczysta pozostałość po destylacji terpentyny z żywicy drzew iglastych;

kalambur n
calembour
żartobliwa gra słów podobnych pod względem brzmienia, ale różniących się znaczeniowo

kalamondin n
calamondin
(rolnictwo, rolniczy) drzewo cytrusowe będące krzyżówką kwaśnej odmiany mandarynki Citrus reticulata z kumkwatem japońskim Fortunella japonica;

kalander n
calandre
(technologia, technika, techniczny) prasa do tłoczenia matryc stereotypowych lub prasowania, gładzenia i satynowania materiału;

kalarepa ˌkalaˈrɛpa n
chou-rave
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Brassica oleracea var. gongylodes L., odmiana kapusty warzywnej;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) warzywo, jadalna bulwa pędowa kalarepy (1.1)

kaldera kalˈdɛra n
caldeira caldera
(geologia, geologiczny) rozległe, koliste zagłębienie w szczytowej części wulkanu powstałe wskutek gwałtownej eksplozji;

kalectwo n
infirmité
niedorozwój lub nieodwracalne uszkodzenie narządu lub części ciała i wynikające z tego ograniczenie sprawności fizycznej

kaleczyć v
blesser
uszkadzać ciało, zwykle czymś ostrym
écorcher
(potocznie, potoczny) robić coś nieudolnie
se blesser
uszkadzać swoje ciało (zwykle czymś ostrym); ulegać obrażeniom zadanym przez siebie

kalejdoskop ˌkalɛjˈdɔskɔp n
kaléidoscope
(optyka, optyczny) urządzenie optyczne (zabawka), w którym dzięki wielokrotnym odbiciom obrazów różnokolorowych szkiełek, w odpowiednio rozmieszczonych zwierciadłach, obserwuje się różnobarwne, symetryczne figury, zmieniające się przy jego obracaniu;

kaleki adj
handicapé infirme
obarczony kalectwem

kalendarz kaˈlɛ̃ndaʃ n
calendrier
system rachuby dni i dłuższych odstępów czasu, oparty zazwyczaj na cyklu zmian pór roku (związanych z obiegiem Ziemi wokół Słońca) i zmian faz Księżyca;
spis dni całego roku z podziałem na tygodnie i miesiące, często w formie publikacji (np. plakat, broszura) z dodatkowymi informacjami (imieniny, święta, wschody i zachody słońca, przepisy itp.);

kalendarz adwentowy n
calendrier de l’Avent
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wywodzący się z tradycji niemieckiej, specjalny dziecięcy kalendarz służący do odliczania dni od pierwszego dnia grudnia do wigilii Bożego Narodzenia;

kaletański adj
calaisien
związany z Calais, dotyczący Calais (miasta we Francji)

kalif ˈkalʲif n
calife
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islamski przywódca religijny, a początkowo także i polityczny, tytularny następca Mahometa;

kalifat kaˈlʲifat n
califat
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) islamski ustrój polityczny państwa rządzonego przez kalifa, odpowiednik sułtanatu, cesarstwa lub królestwa;

kaliforn kaˈlʲifɔrn n
californium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cf i liczbie atomowej 98;

kalifornijski ˌkalʲifɔrʲˈɲijsʲci adj
californien
związany z Kalifornią, pochodzący z Kalifornii

kaligrafia ˌkalʲiˈɡrafʲja n
calligraphie
sztuka polegająca na pięknym, starannym pisaniu;

kaligraficzny adj
calligraphique
napisany ozdobnym pismem odręcznym
związany z kaligrafią

kalka językowa n
calque linguistique
(językoznawstwo, językoznawczy) jednostka językowa utworzona przez dokładne przetłumaczenie wyrazu lub frazy z jednego języka na drugi;

kalkulator ˌkalkuˈlatɔr n
calculatrice calculette
małe urządzenie służące do wykonywania obliczeń arytmetycznych;

kalmar ˈkalmar n
calmar
(zoologia, zoologiczny) Teuthida, gatunek głowonoga;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) zwierzę z gatunku kalmarów (1.1); zwykle w lm

kalomel n
calomel
(chemia, chemiczny) chlorek rtęci(I), biała, słabo rozpuszczalna w wodzie substancja używana m.in. jako środek antyseptyczny lub przeczyszczający;

kaloryczność n
caloricité
ilość energii jaką można uzyskać przez strawienie pokarmu albo spalenie paliwa

kaloryfer ˌkalɔˈrɨfɛr n
radiateur
element grzewczy w postaci połączonych ze sobą równolegle w płaszczyźnie metalowych rur, przez które przepływa gorąca woda lub para wodna

kalorymetryczny adj
calorimétrique
(fizyka, fizyczny) związany z kalorymetrem lub z kalorymetrią

kalus n
cal
(biologia, biologiczny) rodzaj tkanki miękiszowej roślin;

kalwiński adj
calviniste
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z kalwinizmem lub kalwinami

kamasz ˈkãmaʃ n
chukka
(obuwnictwo, obuwniczy) męski but z krótką cholewą i elastycznymi bokami

kambodżański ˌkãmbɔˈd͡ʒãj̃sʲci adj
cambodgien
odnoszący się do państwa Kambodża

kambr kãmpr̥ n
Cambrien
(geologia, geologiczny) pierwszy okres geologiczny paleozoiku;

kambrejski adj
cambrésien
związany z Cambrai, dotyczący Cambrai

kamea n
camée
(sztuka) szlachetny lub półszlachetny kamień ozdobiony reliefem ciętym wypukło;

kameleon ˌkãmɛˈlɛɔ̃n n
caméléon
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka słynąca ze zdolności do zmiany ubarwienia, długiego języka i oryginalnych kształtów ciała;
(przenośnie, przenośnia) człowiek, który łatwo zmienia poglądy

kamelia n
camélia
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju kamelii (1.1)
kwiat kamelii (1.2)

kamera kãˈmɛra n
caméra
urządzenie do nagrywania ruchomego obrazu, często również z dźwiękiem;

kamerdyner n
majordome
starszy lokaj nadzorujący służbę, podawanie do stołu czy prace porządkowe

kameruński ˌkãmɛˈrũj̃sʲci adj
camerounais
odnoszący się do państwa Kamerun

kamerzysta ˌkãmɛˈʒɨsta n
caméraman
ktoś, kto obsługuje kamerę i filmuje

kamfora kãw̃ˈfɔra n
camphre
organiczny związek chemiczny z grupy terpenów, pochodna kamfenu, stosowany w technice i medycynie;

kami n
kami
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóstwo lub duch stanowiący obiekt kultu w shinto;

kamieniołom n
carrière
(górnictwo, górniczy) miejsce pozyskiwania kamienia budowlanego, zwykle metodą odkrywkową;

kamienny kãˈmʲjɛ̃nːɨ adj
de en pierre
zrobiony, powstały z kamienia, złożony z kamieni
(przenośnie, przenośnia) przypominający kamień, taki jak kamień pod względem właściwości (np. twardości, nieruchomości)

kamień ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ n
calcul pierre
(medycyna, medyczny) złóg powstający w organach wewnętrznych, takich jak nerki, woreczek żółciowy, moczowody
pierre calcul
(mineralogia, mineralogiczny) obiekt pochodzenia mineralnego o konsystencji stałej, twardy, wyraźnie odgraniczający się od otoczenia
tartre pierre
twardy osad powstający w naczyniach, kotłach itp.;

kamień milowy ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ mʲiˈlɔvɨ n
borne
słupek przy drodze z napisaną na nim odległością do najbliższego miasta;

kamień młyński n
meule
(technologia, technika, techniczny) jeden z dwóch płaskich okrągłych kamieni w młynie żarnowym służących do rozcierania ziarna

kamień szlachetny ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ ʃlaˈxɛtnɨ n
gemme
(jubilerstwo, jubilerski) wartościowa oraz rzadko spotykana odmiana niektórych minerałów o dużej twardości, wykorzystywana w jubilerstwie;

kamień winny n
tartre
(chemia, chemiczny) (enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) kwaśny winian potasu;

kamień węgielny ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ vɛ̃ŋʲˈɟɛlnɨ n
pierre angulaire
(przenośnie, przenośnia) podstawa, najważniejsza część czegoś
kamień znajdujący się w węgle
obecnie pierwsza cegła lub inny element budowlany stawiany jako pierwszy podczas budowy, mający znaczenie symboliczne

kamień żółciowy n
calcul biliaire
(medycyna, medyczny) złóg powstały w wyniku odkładania się składników żółci;

kamikaze ˌkãmʲiˈkazɛ ˌkãmʲiˈkaʣ̑ɛ n
kamikaze
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w czasie II Wojny Światowej: żołnierz japoński przeprowadzający samobójczy atak na większego przeciwnika za pomocą silnego ładunku wybuchowego; samolot lub inny pojazd używany przez tego żołnierza;

kamionetka n
camionnette
mały samochód ciężarowy

kamizard n
camisard
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kalwiński powstaniec walczący przeciwko katolickim wojskom króla Ludwika XIV w latach 1704–1709;

kamizelka ˌkãmʲiˈzɛlka n
gilet
(odzieżownictwo) (krawiectwo) ubranie bez rękawów i kołnierza nakładane na tułów, zapinane na guziki

kampania wyborcza n
campagne électorale
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ogół środków masowego przekazu (plakaty, reklamy telewizyjne, radiowe, prasowe, wiece, spotkania z wyborcami), jakimi specjaliści od marketingu politycznego promują kandydaturę polityka lub partii;

kampanologia n
campanologie
nauka o tradycyjnych dzwonach wieżowych i kościelnych;

kampański adj
campanien
związany z Kampanią

kampus ˈkãmpus n
campus
kompleks budynków i terenów uniwersyteckich

kamuflaż kãˈmuflaʃ n
camouflage
(zoologia, zoologiczny) czynność wykonywana przez zwierzęta w celu ukrycia się przed drapieżnikami;

kanadyjka ˌkãnaˈdɨjka n
canadienne
krótka kurtka, zmarszczona w pasie, z paskiem, najczęściej skórzana

kanadyjski ˌkãnaˈdɨjsʲci adj
canadien
związany z Kanadą, dotyczący Kanady

kanalia kãˈnalʲja n
canaille
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba podła, niegodziwa

kanalizacja ˌkãnalʲiˈzat͡sʲja n
égout
system urządzeń sanitarnych służących do odprowadzania ścieków

kanarek kãˈnarɛk n
canari serin des Canaries
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak hodowlany o żółtym upierzeniu;

kanaryjski adj
canarien
(geografia, geograficzny) związany z Wyspami Kanaryjskimi

kanał ˈkãnaw n
canal chaîne
wykonany przez człowieka wykop w ziemi, którym płynie woda; służy np. do nawadniania lub osuszania pól albo umożliwienia żeglugi statków
chaîne
(potocznie, potoczny) jeden z programów telewizyjnych
égout
koryto podziemne odprowadzające nieczystości i wodę deszczową

kancerofobia n
cancérophobie
(medycyna, medyczny) chorobliwy lęk przed rakiem

kancerogeneza n
cancérogenèse
(medycyna, medyczny) mechanizm tworzenia się nowotworów

kanclerz n
chancelier
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tytuł szefa rządu w niektórych krajach, np. w Austrii czy Niemczech

kandela kãnˈdɛla n
candela candéla
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) podstawowa jednostka światłości w układzie SI, oznaczana symbolem cd;

kandydat kãnˈdɨdat n
candidat
ktoś, kto kandyduje do czegoś, ubiega się o coś

kandydatura n
candidature
wniosek proponujący kogoś na określone stanowisko czy funkcję

kandyzacja n
candisation
sposób przyrządzania owoców polegający na wielokrotnym smażeniu ich w coraz to bardziej słodkim syropie

kangur ˈkãŋɡur n
kangourou
(zoologia, zoologiczny) torbacz słynący z długich skoków;

kanibal kãˈɲibal n
cannibale
człowiek, który jada ludzkie mięso

kanibalizm ˌkãɲiˈbalʲism̥ n
cannibalisme
(zoologia, zoologiczny) praktyka zjadania osobników własnego gatunku;

kanion ˈkãɲjɔ̃n n
canyon cañon
(geografia, geograficzny) dolina rzeczna o wąskim dnie i stromych, skalistych zboczach;

kankan ˈkãŋkãn n
cancan
(choreografia, choreograficzny) francuski, kabaretowy taniec rewiowy;

kanonada n
canonnade
(wojskowość, wojskowy) silny, długotrwały ostrzał z dział, nawała artyleryjska

kanonik n
chanoine
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny katolicki uhonorowany członkostwem w kapitule katedralnej lub kolegiackiej;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu Kanoników Regularnych św. Augustyna;

kanonizacja ˌkãnɔ̃ɲiˈzat͡sʲja n
canonisation
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalne uznanie zmarłego za świętego i zezwolenie na jego publiczny kult w Kościele katolickim lub Cerkwi prawosławnej;

kanonizować v
canoniser
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalnie ogłaszać kogoś świętym

kanopa kãˈnɔpa n
canope
(sztuka) (archeologia, archeologiczny) cylindryczne naczynie, gliniana lub alabastrowa urna egipska, w której przechowywano wnętrzności zmarłego, wyjęte podczas balsamowania, używane od czasów Nowego Państwa (XVI w. p.n.e.);

kantabryjski adj
cantabrique
związany z Kantabrią, dotyczący Kantabrii, pochodzący z Kantabrii

kanton ˈkãntɔ̃n n
canton
kraj wchodzący w skład Konfederacji Szwajcarskiej;
jednostka podziału administracyjnego we Francji;

kantor ˈkãntɔr n
bureau de change
miejsce umożliwiające wymianę waluty na inną

kantowski kãnˈtɔfsʲci adj
kantien
(filozofia, filozoficzny) wywodzący się z założeń, tez utworzonych przez Immanuela Kanta; związany z jego filozofią

kantoński adj
cantonais
związany z Kantonem, dotyczący Kantonu (miasta w Chinach)

kantoński n
cantonais
(językoznawstwo, językoznawczy) język kantoński, używany w południowych Chinach, Hongkongu i Makau;

kantyk n
cantique
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pieśń zaczerpnięta z Biblii, włączona do którejś z godzin kanonicznych;

kantylena ˌkãntɨˈlɛ̃na n
cantilène
śpiewna melodia w utworze muzycznym;

kantyna kãnˈtɨ̃na n
cantine
bar, restauracja przeznaczona dla określonej grupy osób, np. żołnierzy

kaolin kaˈɔlʲĩn n
kaolin
(geologia, geologiczny) skała osadowa zawierająca w swym składzie głównie kaolinit, surowiec ceramiczny;

kapadocki adj
cappadocien
związany ze Kapadocją, dotyczący Kapadocji, pochodzący z Kapadocji

kapecytabina n
capécitabine
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) syntetyczny lek doustny z grupy antymetabolitów, pochodna fluoropirymidyny, stosowany m.in. w chemioterapii raka piersi i okrężnicy

kapelan n
chapelain aumônier
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny duszpasterzujący w wojsku, więzieniu, szpitalu, żeńskim domu zakonnym albo w prywatnej kaplicy;
capelan
(ichtiologia, ichtiologiczny) (zobacz) gromadnik

kapelusz kaˈpɛluʃ n
chapeau
(odzieżownictwo) rodzaj nakrycia głowy z rondem i częścią wypukłą w środku;

kapelusznik n
chapelier
(rzemiosło, rzemieślniczy) wytwórca kapeluszy

kapeć ˈkapɛt͡ɕ n
chausson pantoufle
(obuwnictwo, obuwniczy) obuwie używane tylko w domu

kapiszon n
capuchon
(dawniej, dawny) (krawiectwo) rodzaj kaptura

kapitalista ˌkapʲitaˈlʲista n
capitaliste
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) właściciel kapitału – przedsiębiorstwa będącego dla niego źródłem zysku; osoba dysponująca kapitałem

kapitalistyczny ˌkapʲitalʲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
capitaliste
związany z kapitalizmem i kapitalistami, właściwy kapitalizmowi

kapitalizm ˌkapʲiˈtalʲism̥ n
capitalisme
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) system ekonomiczny i społeczny oparty na prywatnej własności, swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej, wolnej konkurencji, zapewniający podstawowe wolności i prawa obywatelskie;

kapitalocen n
capitalocène
(neologizm) (geologia, geologiczny) epoka geologiczna zdominowana przez wpływ kapitalizmu;

kapitan kaˈpʲitãn n
capitaine
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski, między porucznikiem a majorem;
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) dowódca cywilnego statku wodnego lub samolotu
(sport, sportowy) gracz reprezentujący całą swoją drużynę

kapitanat n
capitainerie
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) władze portu;
(marynarka) siedziba kapitanatu (1.1)

kapitulacja ˌkapʲituˈlat͡sʲja n
capitulation
zaprzestanie walki, poddanie się wrogowi
rezygnacja ze swoich zamiarów, przyznanie racji stronie przeciwnej

kapituła n
chapitre
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organ kolegialny w Kościele katolickim złożony z duchownych;

kaplica kaˈplʲit͡sa n
chapelle
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niewielki wolnostojący budynek służący celom religijnym;
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wydzielona część budynku, służąca do odprawiania nabożeństw, często z umieszczonym ołtarzem

kapral ˈkapral n
caporal
(wojskowość, wojskowy) najniższy stopień wojskowy w korpusie podoficerskim;

kapryśny kaˈprɨɕnɨ adj
capricieux
miewający kaprysy, łatwo ulegający kaprysom; taki, który jest zmienny, niestały, działający pod wpływem kaprysu

kapsaicyna n
capsaïcine
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny odpowiedzialny za ostry, piekący smak papryki chili;

kapsułka kapˈsuwka n
gélule capsule
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) zbiorniczek, małe opakowanie leku wykonane z żelatyny;

kapsyd n
capside
(biologia, biologiczny) białkowa osłonka genomu wirusa;

kapton n
kapton
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) folia poliimidowa dielektryczna, wytrzymała mechanicznie i termicznie o charakterystycznej żółtej barwie, stosowana m.in. w elektronice i technologiach kosmicznych;

kaptur ˈkaptur n
capuche capuchon
(krawiectwo) część płaszcza, kurtki lub bluzy służąca jako nakrycie głowy;

kapturka kapˈturka n
fauvette à tête noire
(ornitologia, ornitologiczny) Sylvia atricapilla, gatunek małego ptaka z rodziny pokrzewkowatych;

kapuanka n
Capouane
mieszkanka Kapui

kapuańczyk n
Capouan
mieszkaniec Kapui

kapuański adj
capouan
związany z Kapuą, dotyczący Kapui

kapucyn kaˈput͡sɨ̃n n
capucin
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek zakonu braci kapucynów;

kapusta kaˈpusta n
chou
(botanika, botaniczny) roślina warzywna o jadalnych liściach zbitych w główkę;

kapusta morska n
chou marin crambé maritime
(spożywczy) (potocznie, potoczny) modrak morski

kapuś ˈkapuɕ n
mouchard cafard donneur
(potocznie, potoczny) donosiciel

kapłan ˈkapwãn n
prêtre
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie duchowny po przyjęciu święceń mający prawo do odprawiania mszy i udzielania sakramentów świętych

kapłański kapˈwãj̃sʲci adj
sacerdotal
związany z kapłaństwem lub kapłanem

kapłon n
chapon
(zootechnika, zootechniczny) wykastrowany kogut kury domowej;

kara ˈkara n
châtiment peine
dolegliwość wymierzona jako sankcja

kara cielesna ˈkara t͡ɕɛˈlɛsna n
châtiment corporel
kara mająca na celu zadanie bólu fizycznego osobie karanej;

kara śmierci ˈkara ˈɕmʲjɛrʲt͡ɕi n
peine de mort peine capitale
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kara polegająca na pozbawieniu życia sprawcy przestępstwa;

karabin kaˈrabʲĩn n
fusil
(wojskowość, wojskowy) indywidualna broń strzelecka o długiej lufie;

karabin maszynowy kaˈrabʲĩn ˌmaʃɨ̃ˈnɔvɨ n
mitrailleuse
(wojskowość, wojskowy) zespołowa broń samoczynna zasilana amunicją o kalibrze do 20 mm;

karabinek ˌkaraˈbʲĩnɛk n
carabine
indywidualna broń strzelecka o lufie krótszej niż w karabinie;

karabinier n
carabinier
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w dawnych armiach europejskich: wyborowy żołnierz piechoty i kawalerii

karaczajsko-bałkarski n
karatchaï-balkar
(językoznawstwo, językoznawczy) język karaczajsko-bałkarski;

karafka kaˈrafka n
carafe
rodzaj butelki z wąską szyjką;

karagen n
carraghénane
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) rodzaj polisacharydów ekstrahowanych z czerwonych wodorostów, naturalna substancja o wielorakim zastosowaniu w przemyśle spożywczym;

karaibski ˌkaraˈ<sup>j</sup>ipsʲci adj
caraïbe
dotyczący Karaibów (obszaru) lub Morza Karaibskiego

karakuł kaˈrakuw n
karakul
(zoologia, zoologiczny) owca pochodzenia azjatyckiego, której jagnię ma sierść zwiniętą w charakterystyczne loki;

karakuły ˌkaraˈkuwɨ n
astrakan
(odzieżownictwo) (potocznie, potoczny) futro ze skór jagniąt karakułów;

karalny kaˈralnɨ adj
punissable
taki, który podlega karze

karaluch kaˈralux n
blatte cafard
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Blatta orientalis, duży, żyjący w siedliskach ludzkich owad żywiący się produktami spożywczymi;

karambol kaˈrãmbɔl n
carambolage
zderzenie się ze sobą wielu pojazdów naraz, zwykle poważne w skutkach

karangioza ˌkarãŋʲˈɟɔza n
karaghiosis
rodzaj ludowego greckiego i tureckiego teatru cieni

karaoke ˌkaraˈɔkɛ n
karaoké
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiewanie znanych piosenek do odtwarzanej z taśmy melodii w przeznaczonych do tego lokalach

karawan n
corbillard
pojazd do przewozu trumny ze zwłokami

karawana ˌkaraˈvãna n
caravane
wielbłądzia ekspedycja transportowa lub pielgrzymkowa na pustyni;

karawanseraj n
caravansérail
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) zajazd stanowiący miejsce postoju karawan, mający pomieszczenia dla podróżnych wraz ze składami na towary;

karawela ˌkaraˈvɛla n
caravelle
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jednopokładowy, dwu- lub trójmasztowy żaglowiec o wysokich nadbudówkach na dziobie i rufie, używany od XV do XVII wieku;

karać ˈkarat͡ɕ v
punir
wymierzać karę

karbamid n
carbamide
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, diamid kwasu węglowego;

karbidówka n
lampe à acétylène
(technologia, technika, techniczny) lampa gazowa, w której paliwem jest karbid (węglik wapnia), który pod wpływem wody wydziela palny acetylen;

karbonariusz n
carbonari
(historia, historyczny, historycznie) członek tajnego stowarzyszenia, założonego we Włoszech na początku XIX w., zorganizowanego na wzór masonerii, walczącego o zjednoczenie kraju;

karbunkuł karˈbũŋkuw n
escarboucle
(przestarzałe, przestarzały) (poetycki, poetycko) bliżej nieokreślony kamień szlachetny barwy czerwonej (np. rubin, granat)

karbunkułowy ˌkarbũŋkuˈwɔvɨ adj
charbonneuse charbonneux
(medycyna, medyczny) (przymiotnik) od karbunkuł

karcianka n
jeu de carte
(potocznie, potoczny) gra karciana, najczęściej w odniesieniu do gry komputerowej

karcić v
réprimander
udzielać nagany

karczoch ˈkart͡ʃɔx n
artichaut
(botanika, botaniczny) Cynara scolymus, rodzaj wieloletnich roślin z rodziny astrowatych;

kardamon karˈdãmɔ̃n n
cardamome
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku kardamon malabarski lub któregoś z innych gatunków należącego do rodzaju Elettaria;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z suszonych nasion lub całych owoców kardamonu (1.1)

kardigan karˈdʲiɡãn n
cardigan
(odzieżownictwo) rodzaj swetra zapinanego na guziki lub zamek błyskawiczny, wycięty pod szyją, bez kołnierza;

kardiolog karˈdʲjɔlɔk n
cardiologue
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób serca i układu naczyniowego

kardiologia ˌkardʲjɔˈlɔɟja n
cardiologie
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się schorzeniami i wadami układu sercowo-naczyniowego, ich rozpoznawaniem i leczeniem;

kardiologiczny ˌkardʲjɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
cardiologique
związany z kardiologią, dotyczący kardiologii

kardynał karˈdɨ̃naw n
cardinal
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najwyższa po papieżu godność kościelna w Kościele katolickim;
(ornitologia, ornitologiczny) Cardinalis cardinalis, ptak z rodziny łuszczaków;

kariatyda ˌkarʲjaˈtɨda n
cariatide caryatide
(architektura, architektoniczny) podpora architektoniczna w postaci kobiecej spełniająca funkcję kolumny lub pilastra, dźwigająca na głowie belkowanie, balkon czy gzyms;

karimata n
tapis de sol karrimat
(turystyka, turystyczny) rodzaj lekkiej maty turystycznej wykonanej z pianki, stosowanej jako izolacja między podłożem a śpiworem;

kariolka karʲˈjɔlka n
carriole
(transport, transportowy) mały, lekki, spacerowy odkryty powóz dwukołowy

kariotyp n
caryotype
(biologia, biologiczny) zestaw chromosomów właściwy dla danego organizmu;

kark kark n
nuque bosse
(anatomia, anatomiczny) tylny fragment szyi powyżej grzbietu

karkołomny adj
casse-cou casse-gueule
taki, który grozi śmiercią, kalectwem, połamaniem karku

karlica karˈlʲit͡sa n
naine
osoba płci żeńskiej o niedoborze wzrostu;

karlista n
carliste
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik karlizmu, tradycjonalistycznego i prokatolickiego ruchu politycznego w Hiszpanii;

karma ˈkarma n
karma
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w hinduizmie, buddyzmie i dżinizmie: przeszłe czyny i zamiary mające wpływ na przyszłość czującej istoty (np. człowieka) i jej następne wcielenia;

karmazyn karˈmazɨ̃n n
sébaste
barwa intensywnie czerwona

karmazynowy adj
cramoisi
intensywnie czerwony

karmelizacja n
caramélisation
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) proces rozkładu cukru pod wpływem ciepła;

karmiczny karˈmʲit͡ʃnɨ adj
karmique
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) / (filozofia, filozoficzny) związany z karmą, dotyczący karmy

karmić ˈkarmʲit͡ɕ v
nourrir
dostarczać jedzenia, dawać pożywienie, żywić kogoś

karmić piersią v
allaiter
(fizjologia, fizjologiczny) żywić potomstwo mlekiem pochodzącym z własnego gruczołu piersiowego

karnacja karˈnat͡sʲja n
carnation
koloryt skóry człowieka

karnal ˈkarnal n
chaperon
kapturek zakładany sokołowi przez sokolnika dla ograniczenia agresywności

karnizm n
carnisme
(socjologia, socjologiczny) system przekonań, zachowań lub ideologia, która przyzwala człowiekowi na jedzenie określonych zwierząt

karnotaur n
carnotaure
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Carnotaurus sastrei, gatunek z rodzaju karnotaur (1.1)
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Carnotaurus, rodzaj zauropsydów żyjących w późnej kredzie;
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gatunku karnotaur (1.2)

karoliński adj
carolinien
(geografia, geograficzny) związany z Karoliną Północną lub Karoliną Południową, pochodzący z Karoliny Północnej lub Karoliny Południowej, występujący na terenie Karoliny Północnej lub Karoliny Południowej

karoseria ˌkarɔˈsɛrʲja n
carrosserie
wierzchnia część nadwozia pojazdu (najczęściej samochodu);

karoten n
carotène
(biochemia, biochemiczny) jeden ze związków organicznych z grupy węglowodorów nienasyconych stanowiących barwniki fotosyntetyczne o barwach od żółtej do czerwonej i prowitaminy witaminy A, występujących w wielu roślinach, m.in. marchwi;

karotenoid ˌkarɔtɛ̃ˈnɔ<sup>j</sup>it n
caroténoïde
(biochemia, biochemiczny) substancja z grupy organicznych związków chemicznych, żółtych, czerwonych, pomarańczowych i różowych barwników roślinnych, które stanowią naturalne przeciwutleniacze;

karp karp n
carpe
(ichtiologia, ichtiologiczny) Cyprinus carpio, ryba słodkowodna z rodziny karpiowatych, hodowlana;

karpacki karˈpat͡sʲci adj
carpatique
dotyczący Karpat, związany z Karpatami, pochodzący z Karpat

karta do głosowania n
bulletin de vote
(urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kartka papieru służąca do tajnego głosowania w wyborach

karta graficzna ˈkarta ɡraˈfʲit͡ʃna n
carte graphique carte vidéo
(informatyka, informatyczny) urządzenie odpowiadające za wyświetlany obraz na monitorze komputera;

karta kredytowa ˈkarta ˌkrɛdɨˈtɔva n
carte de crédit
(bankowość, bankowy) karta magnetyczna uprawniająca do korzystania ze środków pieniężnych przyznanych jej posiadaczowi w ramach limitu kredytowego ustalonego przez daną instytucję finansową;

karta pamięci n
carte mémoire
(informatyka, informatyczny) niewielki, przenośny półprzewodnikowy nośnik danych stosowany m.in. w aparatach fotograficznych i smartfonach;

karta wizytowa n
carte de visite
(książkowy) kartonik z wydrukowanymi danymi kontaktowymi

kartagiński ˌkartaˈɟĩj̃sʲci adj
carthaginois
związany z Kartaginą

kartel ˈkartɛl n
cartel
(ekonomia, ekonomiczny) układ przedsiębiorstw, mający na celu zmonopolizowanie pewnej gałęzi gospodarki;

kartezjański adj
cartésien
związany z osobą lub dorobkiem naukowym i filozoficznym Kartezjusza

kartka ˈkartka n
feuille
luźny arkusz papieru; też: część składowa książki, zeszytu, czasopisma itp. obejmująca dwie strony

karton ˈkartɔ̃n n
carton
tekturowe pudełko
gruby, sztywny papier

kartuz n
chartreux
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Brunona z Kolonii;

kartuzja n
chartreuse
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) klasztor kartuzów;

karuna n
karuna
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) jedna koncepcji miłości w buddyzmie i dźinizmie, która opiera się o empatię i okazywanie dobroci cierpiącym;

karuzela ˌkaruˈzɛla n
carrousel manège
urządzenie do zabawy, które się kręci;

karykaturzysta n
caricaturiste
(sztuka) rysownik karykatur, autor karykatur

karyncki adj
carinthien
związany z Karyntią, dotyczący Karyntii

karłowatość n
nanisme
bycie karłowatym, bycie karłem

kasacja kaˈsat͡sʲja n
cassation
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) odwołanie od orzeczenia sądu niższej instancji skierowane do sądu wyższej instancji;

kaseta wideo n
vidéocassette
(technologia, technika, techniczny) taśma magnetyczna w standardowej obudowie z tworzywa sztucznego przeznaczona do magnetowidów;

kasjer ˈkasʲjɛr n
caissier
pracownik instytucji finansowej lub firmy handlowej przyjmujący lub wypłacający pieniądze

kask kask n
casque
rodzaj ochronnego nakrycia głowy;

kaskada kaˈskada n
cascade
(geografia, geograficzny) rodzaj wodospadu, w którym woda spada z kilku kolejnych progów lub stopni;

kaskader n
cascadeur
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba zastępująca aktora w ryzykownych albo technicznie wymagających scenach

kasować kaˈsɔvat͡ɕ v
casser
likwidować coś, znosić lub unieważniać

kasowy adj
de caisse
(bankowość, bankowy) dotyczący operacji pieniężnych dokonywanych w kasie
odnoszący się do kasy
rentable
(potocznie, potoczny) dający bardzo duże zyski

kastet n
coup-de-poing
rodzaj dodatkowej broni do walki na pięści w kształcie zespojonych ze sobą pierścieni;

kastylijski adj
castillan
związany z Kastylią, dotyczący Kastylii

kasyno kaˈsɨ̃nɔ n
casino
ekskluzywny lokal rozrywkowy przeznaczony do legalnego uprawiania hazardu;
mess
(wojskowość, wojskowy) lokal gastronomiczny w koszarach wojskowych lub na terenie garnizonu przeznaczony dla wojskowych i ich rodzin;

kasza ˈkaʃa n
gruau
(spożywczy) spreparowane ziarna zbóż (np. gryki, jęczmienia) przygotowane do gotowania;

kasza jaglana ˈkaʃa jaɡˈlãna n
millet
(spożywczy) obłuszczone ziarniaki prosa zwyczajnego, kasza z łuskanego ziarna prosa

kaszalot kaˈʃalɔt n
cachalot
(zoologia, zoologiczny) Physeter macrocephalus Linnaeus, waleń z rodziny kaszalotowatych o dużej głowie i potężnej poziomej płetwie ogonowej;

kaszanka kaˈʃãnka n
boudin boudin noir
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrób wędliniarski z kaszy lub ryżu, krwi oraz niekiedy podrobów;

kaszel ˈkaʃɛl n
toux
nagłe wyrzucenie powietrza z płuc połączone z zachrypnięciem, spodowane podrażnieniem układu oddechowego;

kaszetka n
cachet
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) opakowanie do sproszkowanego leku wykonane z opłatka

kaszleć ˈkaʃlɛt͡ɕ v
tousser
gwałtownie wyrzucać powietrze z płuc

kaszmir n
cachemire
(włókiennictwo) miękka tkanina z wełny kóz kaszmirskich;

kasztan ˈkaʃtãn n
châtaigner
(botanika, botaniczny) Castanea Mill., rodzaj krzewów lub drzew z rodziny bukowatych;
châtaigne marron
nasienie kasztanowca

kasztanowaty ˌkaʃtãnɔˈvatɨ adj
alezan
(jeździectwo, jeździecki) o koniu: o brązowożółtej sierści oraz grzywie i ogonie tej samej barwy lub jaśniejszej

kasztanowiec ˌkaʃtãˈnɔvʲjɛt͡s n
marronnier
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Aesculus L., drzewo lub krzew o dużych, dłoniastych liściach i kolczastych owocach zawierających duże, brązowe nasiona;

kasztanowy ˌkaʃtãˈnɔvɨ adj
marron
mający kolor rudawobrązowy, taki jak kolor owocu kasztanowca

kaszubski kaˈʃupsʲci adj
kachoube cachoube
odnoszący się do Kaszub lub Kaszubów

kaszubski kaˈʃupsʲci n
kachoube cachoube
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa języka;

kat kat n
bourreau
osoba wykonująca wyroki sądowe skazujące na chłostę, tortury lub śmierć;

katabasis n
catábasis
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) topos literacki zejścia bohatera do świata umarłych;

katafalk kaˈtafalk n
catafalque
podwyższenie, na którym stawia się trumnę podczas nabożeństwa żałobnego;

katafatyczny adj
cataphatique
(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) przyjmujący tezy afirmatywne o Bogu, czym lub jakim jest

kataforeza n
cataphorèse
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) zjawisko zachodzące w płynach pod wpływem pola elektrycznego, polegające na ruchu dodatnio naładowanych cząstek w kierunku katody

kataklizm n
cataclysme
gwałtowne zmiany w przyrodzie wywołujące znaczne zniszczenia, spustoszenie

katakumba n
catacombe
(dawniej, dawny) podziemna nekropolia

katalityczny ˌkatalʲiˈtɨt͡ʃnɨ adj
catalytique
(chemia, chemiczny) związany z katalizą, dotyczący katalizy, polegający na katalizie

katalizator samochodowy ˌkatalʲiˈzatɔr ˌsãmɔxɔˈdɔvɨ n
convertisseur catalytique
(motoryzacja) (zobacz) reaktor katalityczny

katalizować v
catalyser
(chemia, chemiczny) wywoływać katalizę, poddawać katalizie, ulegać katalizie
(przenośnie, przenośnia) wywoływać jakieś zmiany lub je przyśpieszać

katalogować ˌkatalɔˈɡɔvat͡ɕ v
cataloguer
tworzyć katalog

kataloński ˌkataˈlɔ̃j̃sʲci adj
catalan
związany z Katalonią

kataloński ˌkataˈlɔ̃j̃sʲci n
catalan
(językoznawstwo, językoznawczy) język Katalonii;

katana kaˈtãna n
katana
rodzaj miecza japońskiego;

katapulta ˌkataˈpulta n
catapulte
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) oblężnicza machina wojenna używana w starożytności i w średniowieczu do miotania ciężkich pocisków;

katarynka n
orgue de Barbarie
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) urządzenie mechaniczne, napędzane korbą, odtwarzające muzykę zapisaną na specjalnych kartach dziurkowanych, które sterują piszczałkami;

kataster n
cadastre
(geodezja, geodezyjny) wykonywany dla celów podatkowych spis obiektów i oszacowanie przychodów

katastralny ˌkataˈstralnɨ adj
cadastral
(przymiotnik) od: kataster (kadaster)

katastrofa ˌkataˈstrɔfa n
catastrophe
tragiczny wypadek, którego skutkiem jest czasami śmierć wielu ludzi

katastrofa ekologiczna ˌkataˈstrɔfa ˌɛkɔlɔˈɟit͡ʃna n
catastrophe écologique crise écologique
zmiana środowiska przyrodniczego danego gatunku lub populacji w sposób uniemożliwiający jej przetrwanie

katastrofista n
catastrophiste
mężczyzna cechujący się katastrofizmem, zwolennik katastrofizmu (zwłaszcza pisarz lub filozof)

katastrofistka n
catastrophiste
kobieta cechująca się katastrofizmem

katastrofizm n
catastrophisme
pesymistyczny ogląd na życie budowany na przeświadczeniu o nieuchronności zagłady/klęski i spowodowanego nią kryzysu

katańczyk n
Catanais
mieszkaniec Katanii; osoba z tego miasta

katański adj
catanais
związany z Katanią, dotyczący Katanii

katechizm n
catéchisme
(kościelny) podręcznik do katechezy
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wykład podstawowych zasad doktryny chrześcijańskiej;

katechon n
katechon
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biblijna siła powstrzymującą nadejście antychrysta i czasów apokalipsy;

katedra kaˈtɛdra n
cathédrale
(kościelny) główny kościół diecezji;
chaire
szeroki stół wykładowcy, podium pod tym stołem
greckie krzesło z oparciami, tron

kategoria ˌkatɛˈɡɔrʲja n
catégorie
każdy z rodzajów, na które podzielona jest zbiorowość według pewnej klasyfikacji

kategorycznie ˌkatɛɡɔˈrɨt͡ʃʲɲɛ adv
catégoriquement
w sposób kategoryczny

kategoryczny ˌkatɛɡɔˈrɨt͡ʃnɨ adj
catégorique
zdecydowany i niedopuszczający sprzeciwu

kategoryzacja ˌkatɛɡɔrɨˈzat͡sʲja n
catégorisation
podział na kategorie, klasyfikacja

katharewusa n
katharévousa
(językoznawstwo, językoznawczy) greka oczyszczona, sztuczny język grecki stworzony na początku XIX w.;

kation ˈkatʲjɔ̃n n
cation
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) dodatnio naładowany jon;

katiusza n
Katioucha
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) (potocznie, potoczny) zbiorcza nazwa kilku typów radzieckich samobieżnych wyrzutni rakietowych wprowadzonych w czasie drugiej wojny światowej;

katmandzki katˈmãnt͡sʲci adj
katmandais
odnoszący się do miasta Katmandu

katoda kaˈtɔda n
cathode
(elektryczność) elektroda o ujemnym potencjale;

katolicki ˌkatɔˈlʲit͡sʲci adj
catholique
związany z katolicyzmem i katolikami, dotyczący katolicyzmu

katolicyzm ˌkatɔˈlʲit͡sɨsm̥ n
catholicisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) trynitarne wyznanie chrześcijańskie, mające system dogmatyczno-doktrynalny oparty na Biblii i tradycji, uznające siedem sakramentów, autorytet Kościoła oraz kult maryjny i świętych;

katolik kaˈtɔlʲik n
catholique
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek Kościoła katolickiego

kaucja ˈkawt͡sʲja n
caution
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) suma pieniężna złożona jako gwarancja dotrzymania zobowiązania

kauczuk n
caoutchouc
(chemia, chemiczny) surowiec do produkcji gumy;

kauczukowiec n
hévéa
(botanika, botaniczny) Hevea Aubl., rodzaj wiecznie zielonych drzew z rodziny wilczomleczowatych;

kaukaski kawˈkasʲci adj
caucasien
wywodzący się z Kaukazu

kawa ˈkava n
café
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój przygotowany z palonych i rozdrobnionych ziaren kawowych;
(spożywczy) ziarna kawowca, z których po odpowiednim przygotowaniu można uzyskać aromatyczny napój
caféier café
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) Coffea L., kawowiec, drzewo lub krzew z rodziny marzanowatych;

kawa arabska ˈkava ːˈrapska n
caféier d'Arabie
(botanika, botaniczny) Coffea arabica L., roślina z rodziny marzanowatych, uprawiana ze względu na nasiona;

kawa po turecku ˈkava ˌpɔ‿tuˈrɛt͡sku n
café turc café oriental café à la turque
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) drobno zmielona kawa przygotowywana w tradycyjny arabski sposób w małym tygielku (dżezwie), często z przyprawami (anyżem gwiazdkowym, cynamonem, imbirem, kardamonem lub wanilią)

kawaler kaˈvalɛr n
cavalier chevalier
(przestarzałe, przestarzały) rycerz
chevalier
mężczyzna, który otrzymał dany order
célibataire
mężczyzna, który nigdy nie był żonaty
garçon jeune homme
młody mężczyzna, młodzieniec

kawaler maltański n
chevalier de Malte
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z katolickiego zakonu uznanego oficjalnie przez papieża Paschalisa II w 1113 roku;

kawaleria ˌkavaˈlɛrʲja n
cavalerie
(wojskowość, wojskowy) rodzaj wojsk walczących konno;

kawalkada ˌkavalˈkada n
cavalcade
grupa jeźdźców albo pojazdów jadących gdzieś razem

kawał ˈkavaw n
blague
(potocznie, potoczny) dowcip, śmieszna historyjka
pièce morceau
(zgrubienie) od kawałek

kawałek kaˈvawɛk n
morceau bout
fragment pewnej całości

kawiarka kaˈvʲjarka n
cafetière moka moka cafetière italienne
ciśnieniowy czajniczek do parzenia kawy

kawiarnia kaˈvʲjarʲɲa n
café
lokal, w którym podaje się kawę i inne napoje;

kawior ˈkavʲjɔr n
caviar
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przekąska z solonej ikry niektórych gatunków ryb (np. łososia, dorsza), w kolorze czarnym lub czerwonym;

kawitacja n
cavitation
(fizyka, fizyczny) zjawisko gwałtownego tworzenia się bąbelków gazu w cieczy pod wpływem zmian ciśnienia;

kawka ˈkafka n
choucas
(ornitologia, ornitologiczny) Coloeus, ptak z rodziny krukowatych;
petit noir
(zdrobniale) od: kawa (napój)

kawka zwyczajna n
choucas des tours
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Corvus monedula Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny krukowatych;

kawowiec kaˈvɔvʲjɛt͡s n
caféier
(botanika, botaniczny) Coffea, wiecznie zielony krzew i drzewo z rodziny marzanowatych;

kazachski kaˈzaxsʲci adj
kazakh
odnoszący się do Kazachów

kazanie kaˈzãɲɛ n
sermon
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) nadęta mowa umoralniająca
sermon prêche
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religijna przemowa, której celem jest przekazanie prawd wiary i zasad życia moralnego, w chrześcijaństwie także część mszy lub nabożeństwa;

kazarka egipska n
ouette d’Égypte
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Alopochen aegyptiaca Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych;

kazać ˈkazat͡ɕ v
ordonner
wydać rozkaz zrobienia czegoś

kazeina ˌkazɛˈ<sup>j</sup>ĩna n
caséine
(biochemia, biochemiczny) białko z mleka ssaków;

kazirodczy adj
incestueux
związany z kazirodztwem

kazirodztwo n
inceste
stosunki płciowe z osobą blisko spokrewnioną, rodzaj parafilii;

kaznodzieja n
prédicateur prêcheur
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto wygłasza kazania;

kaznodzieja nienawiści n
prédicateur incitant à la haine
osoba siejąca publicznie ideologiczną nienawiść, często podbudowaną religijnie

kazuar kaˈzu<sup>w</sup>ar n
casoar
(ornitologia, ornitologiczny) Casuarius, duży, australijski, tasmański i nowogwinejski nielot;

kazuar hełmiasty kaˈzu<sup>w</sup>ar xɛwˈmʲjastɨ n
casoar à casque
(ornitologia, ornitologiczny) Casuarius casuarius, zagrożony wyginięciem gatunek australijskiego kazuara;

kał kaw n
excrément selles
(fizjologia, fizjologiczny) wydalone, niestrawione resztki pokarmowe;

kałamarz kaˈwãmaʃ n
encrier
niewielki, szczelnie zamykany pojemnik z różnych materiałów, służący do przechowywania atramentu lub tuszu;

kałasznikow n
kalachnikov kalashnikov
(wojskowość, wojskowy) karabinek automatyczny radzieckiej konstrukcji;

kałdun n
bedaine
(potocznie, potoczny) duży brzuch

kałuża kaˈwuʒa n
flaque
płytki dołek wypełniony wodą, błotem

każda pliszka swój ogonek chwali ˈkaʒda ˈplʲiʃka ˈsfuj ɔˈɡɔ̃nɛk ˈxfalʲi proverb
chaque oiseau trouve son nid beau
każdy się chwali i przypisuje sobie zasługi

każdy ˈkaʒdɨ pronoun
chaque tout chacun
odnoszący się do wszystkich, wszystkiego w danym zbiorze, bez wyjątku

kciuk ct͡ɕuk n
pouce
(anatomia, anatomiczny) pierwszy palec dłoni u ssaków naczelnych, położony przeciwstawnie do pozostałych palców;

kebab ˈkɛbap n
kébab
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) popularne w kuchni tureckiej kawałki pieczonego mięsa z dodatkami;

keczua n
quechua
(językoznawstwo, językoznawczy) język Indian Keczua;

keczup ˈkɛt͡ʃup n
ketchup
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) sos z pomidorów z przyprawami, stosowany na zimno jako dodatek do potraw;

kefaloforia n
céphalophorie
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w hagiografii postać męczennika trzymającego w rękach własną ściętą głowę;

kefija kɛˈfʲija n
keffieh kéfié
tradycyjne arabska chusta noszona jako nakrycie głowy;

kefir ˈkɛfʲir n
kéfir
(spożywczy) napój otrzymywany ze sfermentowanego mleka pasteryzowanego;

keiki n
keiki
(ogrodnictwo, ogrodniczy) młoda roślina u storczykowatych, która wykształca się na pędzie w miejscu kwiatów po przekwitnięciu;

keks kɛks n
cake plum-cake
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto biszkoptowe z bakaliami;

kelner ˈkɛlnɛr n
garçon garçon de café serveur
osoba w restauracji przyjmująca zamówienie i przynosząca potrawy

kenijski kɛ̃ˈɲijsʲci adj
kenyan kényan
odnoszący się do państwa Kenia

kenoza n
kénose
(teologia, teologiczny) wcielenie jako dobrowolne, zbawcze samouniżenie się Chrystusa, poprzez wyrzeczenie się atrybutów Bożych;
(teologia, teologiczny) zstąpienie Ducha Świętego i jego przebywanie w Kościele

kenozoik ˌkɛ̃nɔˈzɔ<sup>j</sup>ik n
Cénozoïque
(geologia, geologiczny) najmłodsza era w dziejach Ziemi;

kerato-
kérato-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z rogiem, rogówką, zrogowaceniem

keratolityczny adj
kératolytique
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) rozpuszczający zrogowaciałą warstwę naskórka

kermesyt n
kermésite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy siarczków, tlenosiarczek antymonu;

ketoprofen n
kétoprofène
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) popularny środek przeciwbólowy, przeciwzapalny i przeciwgorączkowy z grupy nieselektywnych niesteroidowych leków przeciwzapalnych;

khir n
kheer
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) indyjskie słodkie danie przygotowane na bazie ryżu, mleka (często także kokosowego); rodzaj puddingu

khmerski ˈkmɛrsʲci adj
khmer
związany z Khmerami z Kambodży

khmerski ˈkmɛrsʲci n
khmer
(językoznawstwo, językoznawczy) język Kambodży, używany również w Tajlandii, Wietnamie i Chinach;

kibel ˈcibɛl n
chiotte
(potocznie, potoczny) (grubiański, grubiańsko) toaleta albo sam klozet, często zaniedbany

kibic ˈcibʲit͡s n
supporter
osoba interesująca się danym sportem, przyglądająca się rozgrywkom sportowym, kibicująca jakiejś drużynie sportowej lub sportowcowi;

kichać ˈcixat͡ɕ v
éternuer
gwałtownie wypuszczać powietrze z powodu podrażnienia nosa np. przez kurz

kichnięcie n
éternuement atchoum
gwałtowne wyrzucenie powietrza przez nos z towarzyszącym charakterystycznym odgłosem

kici, kici interjection
minou, minou
…służąca do nawoływania kota

kick boxing n
kick-boxing
(sport, sportowy) rodzaj sztuki walki

kicz cit͡ʃ n
kitsch kitch croûte
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) mierne artystycznie dzieło lub utwór, który jest wyrazem złego, ale popularnego gustu

kiczowaty ˌcit͡ʃɔˈvatɨ adj
kitsch
(sztuka) taki, który jest wyrazem kiczu

kiedy ˈcɛdɨ pronoun
quand
…służący do tworzenia pytań o czasie jakiegoś wydarzenia
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających czas jakiegoś zdarzenia

kiedy indziej ˈcɛdɨ ˈĩɲd͡ʑɛ̇j adv
une autre fois
w jakimś innym czasie, przy innej okazji

kiedykolwiek ˌcɛdɨˈkɔlvʲjɛk adv
jamais n'importe quand
w dowolnym, nieokreślonym czasie

kiedyś ˈcɛdɨɕ indefinitePronoun
autrefois jadis
w pewnym czasie, w jakiejś chwili (w nieokreślonej przeszłości lub przyszłości)

kielich ˈcɛlʲix n
calice
naczynie do picia z czarką na smukłej nóżce;

kieliszek cɛˈlʲiʃɛk n
verre
zawartość kieliszka (1.1)
verre coupe
zazwyczaj szklane naczynie z podstawką i nóżką, przeznaczone do konsumpcji niektórych napojów alkoholowych jak wino, koniak, drinki i koktajle;

kielnia ˈcɛlʲɲa n
truelle
narzędzie murarskie składające się z płaskiej stalowej płytki i trzonka;

kiepski ˈcɛpsʲci adj
faible maladif
(potocznie, potoczny) słaby lub chory
malingre
(potocznie, potoczny) marny, nędzny, zły

kiepsko adv
pas bien
(potocznie, potoczny) z poczuciem braku sił i zdrowia

kierować cɛˈrɔvat͡ɕ v
administrer gérer
czynić kogoś lub coś adresatem jakiejś wypowiedzi
adresser envoyer
obracać coś w jakimś kierunku
conduire
sterować pojazdem lub grupą pojazdów
diriger
wydawać komuś polecenia
guider
udzielać wskazówek, zawierać wskazówki

kierowca cɛˈrɔft͡sa n
conducteur chauffeur automobiliste
osoba kierująca pojazdem (mężczyzna lub kobieta)

kierownica ˌcɛrɔvʲˈɲit͡sa n
contre-rail
(kolejnictwo) element rozjazdu torowego;
volant
(motoryzacja) element służący do zmiany kierunku jazdy pojazdu;

kierownik cɛˈrɔvʲɲik n
directeur chef responsable
osoba wydająca innym polecenia w danym dziale lub jednostce firmy albo organizacji

kierunek cɛˈrũnɛk n
direction
droga, linia łącząca miejsce początku ruchu z końcem ruchu, w domyśle określająca cel
sens direction
w naukach artystycznych i technice: temat lub grupa tematów, którymi dana osoba się zajmuje, cel, do którego dąży

kierunkowskaz ˌcɛrũŋˈkɔfskas n
clignotant
(motoryzacja) urządzenie służące do sygnalizowania zamiaru zmiany kierunku poruszania się
poteau indicateur
(zobacz) drogowskaz; znak wskazujący drogę

kiesa ˈcɛsa n
bourse
(dawniej, dawny) woreczek wykorzystywany do przechowywania pieniędzy lub kosztowności

kieszeń ˈcɛʃɛ̃ɲ n
poche
(krawiectwo) (odzieżownictwo) rodzaj małego schowka np. w ubraniu lub torbie;

kieszonkowe ˌcɛʃɔ̃ŋˈkɔvɛ n
argent de poche
zazwyczaj stała suma pieniędzy otrzymywana przez dziecko od rodziców na własne wydatki

kieszonkowiec ˌcɛʃɔ̃ŋˈkɔvʲjɛt͡s n
pickpocket voleur à la tire
osoba, która kradnie przedmioty z kieszeni ludzi

kiełbasa cɛwˈbasa n
saucisse saucisson
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wędlina z rozdrobnionego mięsa w osłonce sztucznej lub z jelita zwierzęcego;

kiełek n
brin
(botanika, botaniczny) cześć zarodka zawierająca część korzeniową i pąk

kij cij n
batte
(sport, sportowy) długi przyrząd sportowy do uderzania
bâton
długi patyk;

kij bejsbolowy n
batte de baseball
(sport, sportowy) pałka używana do odbijania piłki podczas gry w baseball

kijanka ciˈjãnka n
battoir
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) narzędzie w postaci kija, deszczułki lub drewnianej łopatki używane dawniej do prania w rzece lub jeziorze, a także do obijania lnu;
têtard
(zoologia, zoologiczny) larwa płazów bezogonowych prowadząca wodny tryb życia;

kikut ˈcikut n
moignon
(anatomia, anatomiczny) odstająca pozostałość amputowanej kończyny lub część ciała niedostatecznie wykształcona

kilka ˈcilka indefinitePronoun
quelques plusieurs
oznaczenie w sposób przybliżony liczby od trzech do dziewięciu w odniesieniu do grupy rzeczowników niemęskoosobowych (kobiet, zwierząt lub rzeczy)

kilo- ˈcilɔ prefix
kilo-
(fizyka, fizyczny) (informatyka, informatyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający jednostki miary tysiąc razy większe od podstawowych;

kiloherc n
kilohertz
(metrologia, metrologiczny) jednostka częstotliwości równa tysiącowi herców

kilometr ciˈlɔ̃mɛtr̥ n
kilomètre
jednostka długości równa tysiącowi metrów;

kilometraż ˌcilɔ̃ˈmɛtraʃ n
kilométrage
przebyta droga zmierzona w kilometrach

kilowatogodzina ˌcilɔvatɔɡɔˈd͡ʑĩna n
kilowatt-heure
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) (elektryczność) ilość energii elektrycznej równa pracy wykonywanej przez prąd o mocy 1 kilowata w ciągu jednej godziny;

kilwater cilˈvatɛr n
sillage
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) ślad na wodzie, jaki pozostawia za sobą płynący statek

kimono cĩˈmɔ̃nɔ n
kimono
(odzieżownictwo) tradycyjny strój japoński;

kinematograf n
cinématographe
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) aparat do realizacji i ekranowej projekcji ruchomych obrazów;

kinematyka ˌcĩnɛ̃ˈmatɨka n
cinématique
(fizyka, fizyczny) dział mechaniki zajmujący się badaniem ruchu ciał;

kinezjologia n
kinésiologie
nauka o mięśniach w ruchu;

kino ˈcĩnɔ n
cinéma
(sztuka) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) budynek, w którym wyświetla się filmy
ogół filmów, które mają wspólną cechę, np. kraj produkcji, tematykę;

kinoman cĩˈnɔ̃mãn n
cinéphile
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) miłośnik kina, filmu

kinomania n
cinéphilie
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) pasja w chodzeniu do kina i oglądaniu filmów

kinomański adj
cinéphile
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) związany z kinomanią, dotyczący kinomanii

kintsugi n
kintsugi
tradycyjna japońska technika i sztuka naprawy potłuczonych wyrobów ceramicznych;

kiosk cɔsk n
kiosque
mała budka handlowa, w której sprzedaje się m.in. pisma, bilety, papierosy

kirgiski cirʲˈɟisʲci adj
kirghiz kirghize
odnoszący się do Kirgistanu lub Kirgizów

kirgiski cirʲˈɟisʲci n
kirghiz kirghize
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Kirgistanu;

kirys ˈcirɨs n
cuirasse
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) tułowiowa część zbroi;

kiwi ˈki.vʲi n
kiwi
(spożywczy) zielony w środku owoc aktinidii o meszkowatej brązowej skórce;
(ornitologia, ornitologiczny) rodzina ptaków nielotów zamieszkująca tylko Nową Zelandię;

kiła ˈciwa n
syphilis
(medycyna, medyczny) choroba weneryczna wywoływana przez krętka bladego;

kiść ciɕt͡ɕ n
régime
pęk czegoś – owoców, kwiatów, przedmiotów

klacz klat͡ʃ n
jument
(zoologia, zoologiczny) samica ssaków nieparzystokopytnych, szczególnie samica konia;

klaka ˈklaka n
claque
grupa osób wynajęta do oklaskiwania widowiska

klakier ˈklacɛr n
claquer
osoba opłacona przez artystę, która za wynagrodzenie wyraża zachwyt nad jego dziełem

klakson ˈklaksɔ̃n n
klaxon
(motoryzacja) urządzenie służące do wydawania sygnałów dźwiękowych (najczęściej w celu ostrzeżenia);

klamka ˈklãmka n
poignée cadole loquet
dźwignia przy drzwiach lub oknach, umożliwiająca ich otwieranie i zamykanie

klan klãn n
klan
(historia, historyczny, historycznie) patriarchalny klan (1.1) z silnym przywódcą w dawnej Irlandii i Szkocji;
wielopokoleniowa rodzina, której członkowie są silnie ze sobą związani;
związek osób wspierających się i mających wspólne interesy

klaps klaps n
fessée
uderzenie otwartą dłonią w pośladek

klarnet ˈklarnɛt n
clarinette
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty drewniany ze stroikiem;

klasa ˈklasa n
catégorie
(botanika, botaniczny) jednostka podziału świata roślin;
classe
(edukacja, edukacyjny) grupa dzieci w szkole
dobry styl
poziom jakości jakiegoś przedmiotu, oceniany na podstawie użytych materiałów, wykonania itp.

klasizm n
classisme
(socjologia, socjologiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) uprzedzenie lub dyskryminacja ze względu na klasę społeczną; określenie związane z koncepcją walki klas;

klasy n
marelle
zabawa dziecięca polegająca na przeskakiwaniu pól narysowanych kredą

klasycyzm n
classicisme
(architektura, architektoniczny) (sztuka) prąd w sztuce, muzyce, architekturze i literaturze europejskiej zapoczątkowany w renesansie a obecny do końca XVIII w., nawiązujący do wzorców oraz tematów antyku greckiego i rzymskiego;

klasyczny klaˈsɨt͡ʃnɨ adj
classique
związany z kulturą starożytnych Greków lub Rzymian

klasyfikować v
classifier classer
dokonywać klasyfikacji, dzielić osoby, przedmioty, zjawiska na grupy wedle określonej zasady

klasyk n
classique
autor dzieł zaliczanych do klasyki

klasztor ˈklaʃtɔr n
monastère couvent cloître
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek lub kompleks budynków będący siedzibą zakonnic lub zakonników określonej reguły

klasztorny klaˈʃtɔrnɨ adj
monastique
związany z klasztorem, dotyczący klasztoru

klatka ˈklatka n
cage
skrzynia, pomieszczenie z prętów lub siatki

klatka piersiowa ˈklatka pʲjɛrʲˈɕɔva n
thorax cage thoracique
(anatomia, anatomiczny) część ciała chroniąca żebrami płuca i serce;

klatka schodowa ˈklatka sxɔˈdɔva n
cage d'escalier
biegnące przez kilka kondygnacji, wydzielone pomieszczenie przeznaczone na schody;

klaustrofil n
claustrophile
osoba, która lubi przebywać w małych, ciasnych pomieszczeniach

klaustrofobia ˌklawstrɔˈfɔbʲja n
claustrophobie
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem w pomieszczeniu zamkniętym lub ciasnym;

klauzula klawˈzula n
clause
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zastrzeżenie lub warunek w dokumencie prawnym;

klauzura n
cloître
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zamknięta dla niezakonników część klasztoru;

klawiatura ˌklavʲjaˈtura n
clavier
część maszyny do pisania, komputera i innych urządzeń, wyposażona w klawisze i pozwalająca na wprowadzanie znaków
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) układ klawiszy umieszczonych kolejno obok siebie, zamocowanych w odpowiedni sposób, ułatwiający granie na instrumentach klawiszowych

klawisz ˈklavʲiʃ n
touche
element klawiatury odpowiadający za wydobywanie dźwięku w instrumentach muzycznych lub za wprowadzenie znaku w komputerach, maszynach do pisania itp.;

klecha ˈklɛxa n
cureton calotin
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) duchowny, ksiądz

kleisty adj
collant gluant
o właściwościach klejenia się, ciągnący się

kleić ˈklɛ<sup>j</sup>it͡ɕ v
coller
łączyć coś za pomocą kleju, sklejać coś z czymś

klej klɛj n
colle glu
lepka substancja, rodzaj spoiwa używanego do łączenia przedmiotów

klej w sztyfcie n
bâton de colle
klej w owalnym plastikowym pojemniku z obrotowym dozowaniem

klejnoty rodowe n
bijoux de famille service trois pièces
(eufemistycznie) męskie narządy płciowe

klementynka n
clémentine
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc klementynki (1.1)

klepsydra klɛpˈsɨdra n
sablier
przyrząd do odmierzania czasu, składający się z dwóch połączonych ze sobą identycznych, szklanych naczyń, w którym woda lub piasek przechodzą przez wąski kanalik łączący;

kleptomania ˌklɛptɔ̃ˈmãɲja n
kleptomanie
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne, objawiające się jako trudna lub niemożliwa do powstrzymania potrzeba kradzieży, zwykle nie motywowana zyskiem, ani chęcią posiadania;

kleptomański adj
cleptomane
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) związany z kleptomanią lub kleptomanami; mający cechy kleptomana

kler klɛr n
clergé
ogół duchowieństwa danego wyznania lub kraju

klermoncki adj
clermontois
związany z Clermontem, dotyczący Clermontu ((współcześnie) Clermont-Ferrand)

klerokracja n
clérocratie
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządzenia, w którym władza należy do kleru

kleryk ˈklɛrɨk n
séminariste
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) student seminarium duchownego;

klerykalizm n
cléricalisme
tendencja do podporządkowania klerowi i Kościołowi wszelkich dziedzin życia w państwie;

klerykalny adj
clérical
związany z klerykalizmem, charakterystyczny dla klerykalizmu

klerykał n
clérical
zwolennik klerykalizmu, zwolennik podporządkowania życia społecznego, polityki oraz kultury duchowieństwu i Kościołowi

klerykałka n
cléricale
zwolenniczka klerykalizmu, zwolenniczka podporządkowania życia społecznego, polityki oraz kultury duchowieństwu i Kościołowi

kleszcz klɛʃt͡ʃ n
tique
(zoologia, zoologiczny) pasożytniczy pajęczak żywiący się krwią;

kleszczowe zapalenie mózgu n
encéphalite à tiques
(medycyna, medyczny) wirusowa choroba ośrodkowego układu nerwowego przenoszona przez zakażone kleszcze;

klient ˈklʲi<sup>j</sup>ɛ̃nt n
client
(handel, handlowy) osoba kupująca w sklepie, interesant załatwiający sprawy w urzędzie lub placówce usługowej

klif klʲif n
falaise
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) wysoki i stromy, często pionowy, urwisty brzeg morza lub jeziora, powstały w wyniku abrazji;

klika ˈklʲika n
clique
(socjologia, socjologiczny) grupa ludzi powiązanych wspólnymi interesami i wspierających się wzajemnie, wbrew interesowi szerszej grupy, do której należą;
(matematyka, matematyczny) część grafu, w której każdy wierzchołek jest połączony z każdym różnym od niego;

klikać ˈklʲikat͡ɕ v
cliquer
(informatyka, informatyczny) naciskać przycisk myszy komputerowej

klikon n
crieur public
(historia, historyczny, historycznie) osoba, której zadaniem jest obwieszczanie głosem zarządzeń lub powtarzanie tłumowi słów panującego

klimat ˈklʲĩmat n
climat
(geografia, geograficzny) warunki pogodowe przeważające na danym obszarze przez wiele lat;

klimatologiczny adj
climatologique
związany z klimatologią, dotyczący klimatologii

klimatyczny ˌklʲĩmaˈtɨt͡ʃnɨ adj
climatique
związany z klimatem

klimatyzacja ˌklʲĩmatɨˈzat͡sʲja n
climatisation conditionnement de air
automatyczny system utrzymywania stałej temperatury i innych warunków klimatycznych w zamkniętym pomieszczeniu;

klimatyzator ˌklʲĩmatɨˈzatɔr n
climatiseur
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do klimatyzowania pomieszczeń;

klingoński adj
klingon
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) dotyczący Klingonów

klingoński n
klingon
(językoznawstwo, językoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) sztuczny język używany przez przedstawicieli rasy Klingonów z serialu "Star Trek"

klinicysta n
clinicien
(medycyna, medyczny) lekarz mający praktykę w klinice, oddziale, w pracy szpitalnej

kliniczny adj
clinicien
(medycyna, medyczny) dotyczący lecznictwa zamkniętego
clinique
(medycyna, medyczny) związany z opisem choroby

klinować v
claveter
umocowywać za pomocą klina

klirens n
clairance clearance
(fizjologia, fizjologiczny) współczynnik określający objętość osocza, jakie w jednostce czasu zostanie oczyszczone z pewnej substancji;

klistron ˈklʲistrɔ̃n n
klystron
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wytwarzania mikrofal;

klitoridektomia n
clitoridectomie
chirurgiczne usunięcie łechtaczki; obrzezanie dziewcząt polegające na usunięciu łechtaczki

klomifen klɔ̃ˈmʲifɛ̃n n
2 phénoxy- N N di- éthyl- éthanamine clomiphène
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związek organiczny, lek hormonalny blokujący działanie estrogenów, stosowany w leczeniu bezpłodności wynikłej z zaburzeń jajeczkowania;

klon klɔ̃n n
clone
(biologia, biologiczny) zbiór komórek lub cały organizm wywodzący się z jednej komórki, identyczny pod względem genetycznym;
érable
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Acer L., rodzaj drzew i krzewów z rodziny klonowatych;

klonazepam n
clonazépam
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) anksjolityk z grupy benzodiazepin o silnym, długotrwałym działaniu;

klosz klɔʃ n
cloche
szklana osłona na żarówkę

kloszard ˈklɔʃart n
clochard
odziany w łachy żebrak, często bezdomny

klub klup n
club
stowarzyszenie, grupa osób o wspólnych zainteresowaniach

klub nocny n
boîte de nuit boîte
lokal rozrywkowy otwarty w nocy;

klub sportowy n
club sportif
(sport, sportowy) podstawowa jednostka organizacyjna realizująca cele i zadania w zakresie różnych dyscyplin sportu;

klucz klut͡ʃ n
clé clef
przyrząd do otwierania zamka;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak na pięciolinii określający wysokość opisywanych dźwięków;
narzędzie w postaci dźwigni rozwidlonej na końcu do odkręcania i przykręcania śrub
kod do szyfru;
podpowiedź umożliwiająca rozwiązanie zagadki

klucz francuski ˈklut͡ʃ frãnˈt͡susʲci n
clef anglaise clé anglaise clef à molette clé à molette
(technologia, technika, techniczny) klucz z regulowanym rozstawem szczęk uchwytu;

klucz wiolinowy n
clef de sol
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) umieszczany na pięciolinii znak graficzny wyznaczający położenie nuty g;

kląć klɔ̃ɲt͡ɕ v
jurer sacrer
używać wyrazów obelżywych lub wulgarnych

klęska ˈklɛ̃w̃ska n
défaite
fatalna przegrana w bitwie
désastre échec
wielkie nieszczęście, niepowodzenie lub zniszczenie

kmin rzymski ˈkmʲĩn ˈʒɨ̃msʲci n
cumin
(botanika, botaniczny) Cuminum cyminum L., gatunek rośliny jednorocznej z rodziny selerowatych, pochodzącej prawdopodobnie ze wschodnich rejonów nad Morzem Śródziemnym;

kminek ˈkmʲĩnɛk n
cumin
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suszone owoce jednej z odmian tej rośliny zawierające olejek kminkowy, stosowany w sztuce kulinarnej jako przyprawa oraz w ziołolecznictwie
cumin carvi
(botanika, botaniczny) Carum, rodzaj roślin z rodziny selerowatych;

km² symbol
km²
= (metrologia, metrologiczny) kilometr kwadratowy

knieć błotna n
populage des marais
(botanika, botaniczny) (systematyka) Caltha palustris L., gatunek rośliny zielnej z rodziny jaskrowatych, szeroko rozprzestrzeniony na całej półkuli północnej;

know-how n
savoir-faire
wiedza technologiczna pozwalająca na wytworzenie jakiegoś wyrobu lub wykonanie jakiejś czynności;

knować ˈknɔvat͡ɕ v
tramer cabaler tisser
planować, obmyślać potajemnie coś złego, knuć spisek

knuć v
tramer machiner
skrycie planować działania przeciw komu

koagulopatia n
coagulopathie
(medycyna, medyczny) zaburzenie krzepnięcia krwi;

koala kɔˈala n
koala
(zoologia, zoologiczny) nadrzewny ssak australijski;

koalicja ˌkɔaˈlʲit͡sʲja n
coalition
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) porozumienie partii politycznych, które realizują wspólne cele polityczne tworząc rząd albo działając w opozycji

kobalt ˈkɔbalt n
cobalt
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Co i liczbie atomowej 27;

kobaltyn n
cobaltine cobaltite
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarkosoli, siarczek kobaltu i arsenu;

kobieciarz kɔˈbʲjɛ̇t͡ɕaʃ n
coureur de jupons
(potocznie, potoczny) mężczyzna lubiący flirty z kobietami

kobiecość n
féminité
cecha tego, co kobiece

kobiecy kɔˈbʲjɛt͡sɨ adj
féminin de femme
dotyczący kobiety, kobiecości; charakterystyczny dla kobiety

kobieta kɔˈbʲjɛta n
femme
dorosły człowiek płci żeńskiej;

kobuz ˈkɔbus n
faucon hobereau
(ornitologia, ornitologiczny) Falco subbuteo, ptak drapieżny z rodziny sokołowatych;

kobyła kɔˈbɨwa n
jument
(zoologia, zoologiczny) klacz, samica konia

kobza n
kobza
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy instrument strunowy;

koc kɔt͡s n
couverture plaid
gruba tkanina, zwykle wełniana, najczęściej w kształcie prostokąta, służąca do okrywania w celu ochrony przed zimnem

koc elektryczny n
couverture chauffante couverture électrique
okrycie z wkładem grzejnym zasilanym elektrycznie

kochajmy się jak bracia, rachujmy się jak Żydzi kɔˈxajmɨ‿ɕɛ ˈjaɡ ˈbrat͡ɕa raˈxujmɨ‿ɕɛ ˈjaɡ ˈʒɨd͡ʑi proverb
les bons comptes font les bons amis
mimo że jesteśmy przyjaciółmi, niech każdy dba o własne interesy

kochanek kɔˈxãnɛk n
amant
mężczyzna utrzymujący stosunki seksualne bez wchodzenia w związek małżeński

kochanie kɔˈxãɲɛ interjection
chéri chérie
służy okazaniu uczucia ukochanej osobie

kochanka kɔˈxãnka n
amante
kobieta pozostająca w nieformalnym związku seksualnym z mężczyzną

kochany kɔˈxãnɨ adj
aimable
taki, który jest komuś miły, bliski; związany z miłością, kochaniem, sympatią
cher chéri
taki, który jest darzony przez kogoś miłością

kochany kɔˈxãnɨ n
aimé
osoba bliska, darzona miłością

kochać ˈkɔxat͡ɕ v
aimer
odczuwać miłość do kogoś
uwielbiać jakąś rzecz
uwielbiać, darzyć kogoś wielkim podziwem
faire l'amour
odbywać stosunek seksualny z kimś

kocie oczko n
œil de chat
(motoryzacja) sygnalizator odblaskowy wmontowywany w nawierzchnię drogi jako uzupełnienie znaków poziomych

kocie łby ˈkɔt͡ɕɛ ˈwbɨ n
route pavée
(potocznie, potoczny) bruk z kamieni polnych, otoczaków;

kocioł bałkański n
poudrière des Balkans
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie niestabilnej sytuacji społecznej i politycznej na Bałkanach począwszy od połowy XIX w. do dziś;

kocur ˈkɔt͡sur n
matou
samiec kota

koczowniczy ˌkɔt͡ʃɔvʲˈɲit͡ʃɨ adj
nomade
związany z koczownictwem i koczownikami, polegający na ciągłej zmianie miejsca pobytu

kod kɔt n
code
system symboli i ich powiązań o różnym przeznaczeniu, służący do przekazywania informacji;

kod kreskowy ˈkɔt krɛˈskɔvɨ n
code-barres code à barres
standaryzowany znak graficzny w formie kresek, w którym zapisywana jest informacja do automatycznego odczytania przez specjalne czytniki;

kod pocztowy n
code postal
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) ciąg cyfr ułatwiający sortowanie i dostarczanie przesyłek

kod źródłowy ˈkɔdʲ ʑrudˈwɔvɨ n
code source
(informatyka, informatyczny) zapis programu komputerowego w którymś ze zrozumiałych dla człowieka (programisty), wyjściowym języku programowania;

kodeina n
codéine
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) przeciwkaszlowy lek narkotyczny, pochodna morfiny;

kodeks pracy n
code du travail
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jednolity zbiór przepisów regulujących zatrudnienie i pracę;

kodować v
coder
szyfrować używając kodu

kodyfikacja n
codification
ujęcie czegoś w spójny system;

koegzystencja ˌkɔɛɡzɨˈstɛ̃nt͡sʲja n
coexistence
współistnienie (zwierząt, kultur, ludzi, grup społecznych itp.)

koenzym n
coenzyme
(biochemia, biochemiczny) niebiałkowy związek organiczny niezbędny do działania niektórych enzymów;

koewolucja n
coévolution
(biologia, biologiczny) proces współzależnej ewolucji dwóch lub kilku gatunków;

kofeina ˌkɔfɛˈ<sup>j</sup>ĩna n
caféine
(biochemia, biochemiczny) alkaloid znajdujący się w surowcach roślinnych będący środkiem pobudzającym;

kofeinizm ˌkɔfɛˈ<sup>j</sup>ĩɲism̥ n
caféinisme caféisme
(medycyna, medyczny) uzależnienie od kofeiny

kofta n
kefta
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie z tradycyjnej kuchni hinduskiej, kaukaskiej, bliskowschodniej i bałkańskiej, rodzaj pulpetów z mielonego mięsa z dodatkami, przyrządzanych również w wersji wegańskiej

kogeneracja ˌkɔɡɛ̃nɛˈrat͡sʲja n
cogénération co-génération
(technologia, technika, techniczny) proces jednoczesnego wytwarzania energii elektrycznej i użytkowej energii cieplnej w elektrociepłowni

kogut ˈkɔɡut n
coq
(ornitologia, ornitologiczny) (rolnictwo, rolniczy) samiec kury domowej;

kohabitacja ˌkɔxabʲiˈtat͡sʲja n
cohabitation
(dawniej, dawny) współżycie, współdziałanie lub współzamieszkiwanie
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) współrządzenie organów władzy reprezentujących odmienne opcje polityczne;

koherencja n
cohérence
wewnętrzna spójność np. tekstu, poglądów, wypowiedzi
(fizyka, fizyczny) spójność fazowa fal;

koherentny ˌkɔxɛˈrɛ̃ntnɨ adj
cohérent
będący spójną całością

kohorta kɔˈxɔrta n
cohorte
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w starożytnym Rzymie: oddział wojska stanowiący dziesiątą część legionu;

koja ˈkɔja n
couchette banette
(marynarka) łóżko na statku

kojec n
parc
zagroda dla małych dzieci do bezpiecznej zabawy;

kojot ˈkɔjɔt n
coyote
(zoologia, zoologiczny) Canis latrans, preriowy drapieżnik przypominający wilka;

kok kɔk n
chignon
(fryzjerstwo, fryzjerski) włosy upięte w węzeł z tyłu głowy

kokaina ˌkɔkaˈ<sup>j</sup>ĩna n
cocaïne
silna, uzależniająca substancja psychotropowa uzyskiwana z krasnodrzewu pospolitego (krzewu koka), używana jako narkotyk i środek medyczny;

kokarda kɔˈkarda n
cocarde
rodzaj ozdoby, zawiązana wstążka

kokieteryjny adj
coquet
zachowujący się zalotnie

kokietka n
coquette
kobieta zalotna, starająca się podobać, wywrzeć wrażenie swym zachowaniem, strojem itp.

kokietować ˌkɔcɛˈtɔvat͡ɕ v
aguicher faire des coquetterie minauder
starać się komuś spodobać, zwykle okazując seksapil

kokon n
cocon
(zoologia, zoologiczny) powłoka osłaniająca larwy lub jaja niektórych zwierząt;

kokoryczka wielokwiatowa n
sceau de Salomon multiflore
(botanika, botaniczny) Polygonatum multiflorum, gatunek byliny z rodzaju kokoryczka, występującej w Europie, Azji i Ameryce Północnej;

kokos ˈkɔkɔs n
cocotier
(botanika, botaniczny) palma kokosowa (kokos właściwy, Cocos nucifera L.);
noix de coco
(spożywczy) owoc palmy kokosowej

kokosznik kɔˈkɔʃʲɲik n
kokochnik
kobiece wysokie nakrycie głowy używane dawniej w Rosji;

koks kɔks n
coke
(technologia, technika, techniczny) stały produkt suchej destylacji węgla;

kolaborant n
collaborateur
(książkowy) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba współpracująca z nieakceptowaną przez daną społeczność władzą, zwłaszcza okupacyjną

kolaborantka n
collaboratrice
(książkowy) (pejoratywnie, pejoratywny) kobieta współpracująca z nieakceptowaną przez daną społeczność władzą, zwłaszcza okupacyjną

kolacja kɔˈlat͡sʲja n
dîner souper
posiłek wieczorny, ostatni posiłek w ciągu dnia

kolagen n
collagène
(biochemia, biochemiczny) białko włókienkowe stanowiące główny składnik tkanki łącznej kręgowców, nadający jej elastyczność;

kolagenaza n
collagénase
(biochemia, biochemiczny) enzym proteolityczny mający zdolność rozkładania kolagenu

kolano kɔˈlãnɔ n
genou
(anatomia, anatomiczny) największy staw w organizmie człowieka, łączy dwie części nogi: udo i łydkę;

kolarstwo kɔˈlarstfɔ n
cyclisme
(sport, sportowy) forma sportu polegająca na ściganiu się na rowerach lub akrobacjach rowerowych;

kolaż n
collage
(sztuka) kompozycja plastyczna wykonana z kawałków różnych materiałów, fragmentów innych obiektów;

kolba ˈkɔlba n
ampoule ballon
(technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) szklane naczynie laboratoryjne z szyjką;
crosse
(wojskowość, wojskowy) uchwyt broni strzeleckiej;
épi spadice
(botanika, botaniczny) rodzaj kwiatostanu i owocostanu;

kolchicyna ˌkɔlxʲiˈt͡sɨ̃na n
colchicine
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek organiczny z grupy alkaloidów, silnie trująca, otrzymywana z nasion zimowita jesiennego, stosowana w leczeniu napadów zapalenia stawów w przebiegu dny moczanowej i leczeniu rodzinnej gorączki śródziemnomorskiej;

kolcowój pospolity n
lyciet commun lyciet de Barbarie
(botanika, botaniczny) Lycium barbarum, pochodzący z Chin gatunek krzewu z rodziny psiankowatych;

kolczasty kɔlˈt͡ʃastɨ adj
épineux
mający kolce i kłujący

kolczatka kɔlˈt͡ʃatka n
herse
zapora drogowa z pasa z kolcami
échidné
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Tachyglossus, żywiący się mrówkami ssak pokryty kolcami;

kolczatka australijska n
échidné australien
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Tachyglossus aculeatus, gatunek stekowca z rodziny kolczatkowatych;

kolczuga kɔlˈt͡ʃuɡa n
haubert cotte de mailles
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) pancerz rycerski z metalowej plecionki, przypominający koszulę;

kolczyk ˈkɔlt͡ʃɨk n
boucle d'oreille
ozdoba zawieszana w przekłutej skórze, np. na płatkach uszu,

kolebka kɔˈlɛpka n
berceau
kołyska, łóżeczko dla dziecka
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym coś powstało, rozpoczęło się
pojazd konny rozpowszechniony wśród warstw wyższych zwłaszcza w XVI wieku

kolega kɔˈlɛɡa n
collègue
towarzysz pracy, nauki lub zabawy

kolegium n
collège
(kościelny) ogół kardynałów Kościoła katolickiego;

kolej ˈkɔlɛj n
chemin de fer train
środek transportu lądowego wytyczony torem lub liną;
tour suite
następstwo zdarzeń według ustalonego porządku

kolej zębata n
chemin de fer à crémaillère
(kolejnictwo) kolej mogąca pokonywać trasę o dużych nachyleniach dzięki dodatkowej szynie zębatej, na którą oddziałują zębate koła napędowe i hamujące;

kolejarz kɔˈlɛjaʃ n
cheminot
(kolejnictwo) pracownik kolei

kolejka kɔˈlɛjka n
queue file
uporządkowana zbiorowość ludzi czekających na coś;

kolejka górska n
montagnes russes
urządzenie rozrywkowe w formie konstrukcji z wysokimi wzniesieniami, stromiznami i ostrymi zakrętami, po której poruszają się wagoniki z pasażerami;

kolejność kɔˈlɛjnɔɕt͡ɕ n
ordre enfilade
uporządkowanie pozwalające ustalić dla dowolnych dwóch elementów pewnej zbiorowości (haseł, czynności, ludzi, itp.), który z nich jest wcześniejszy, a który późniejszy

kolejny kɔˈlɛjnɨ adj
successif
następny po tym, który jest teraz; przyszły

kolejowy ˌkɔlɛˈjɔvɨ adj
ferroviaire
związany z kolejnictwem (koleją); taki, który dotyczy kolejnictwa, pociągów

kolekcjoner ˌkɔlɛkˈt͡sʲjɔ̃nɛr n
collectionneur
osoba, która coś kolekcjonuje; właściciel kolekcji

kolekcjonować ˌkɔlɛkt͡sʲjɔ̃ˈnɔvat͡ɕ v
collectionner colliger
zbierać przedmioty tworząc z nich kolekcję

kolektomia n
colectomie
(medycyna, medyczny) częściowe lub całkowite chirurgiczne usunięcie jelita grubego;

kolektywizacja n
collectivisation
nadawanie czemuś formy kolektywnej;

kolektywnie ˌkɔlɛkˈtɨvʲɲɛ adv
collectivement
zbiorowo, zespołowo, wspólnie

kolektywny ˌkɔlɛkˈtɨvnɨ adj
collectif
zbiorowy, zespołowy, wspólny; oparty na takim działaniu

kolendra kɔˈlɛ̃ndra n
coriandre
(botanika, botaniczny) Coriandrum L., rodzaj roślin z rodziny selerowatych, mających zastosowanie kulinarne;

koleżanka ˌkɔlɛˈʒãnka n
copine
towarzyszka nauki lub zabawy
towarzyszka pracy

koliber kɔˈlʲibɛr n
colibri oiseau-mouche
(ornitologia, ornitologiczny) barwnie upierzony i żywiący się nektarem najmniejszy z ptaków;

kolka n
coliques
(medycyna, medyczny) silne, napadowe bóle w jamie brzusznej

kolmarski adj
colmarien
związany z Colmarem, dotyczący Colmaru ((dawniej, dawny) Kolmaru)

kolmatacja n
colmatage
(melioratywnie, melioratywny) sposób sztucznego podnoszenia poziomu gruntu przez wykorzystanie osadzających się namułów niesionych przez wodę

koloid n
colloïde
(potocznie, potoczny) (chemia, chemiczny) niejednorodna mieszanina tworząca układ dwóch substancji, w którym jedna z nich jest rozproszona w drugiej

kolokacja ˌkɔlɔˈkat͡sʲja n
collocation
(językoznawstwo, językoznawczy) często spotykany związek wyrazów, którego znaczenie wynika ze znaczenia jego składników;

kolonia kɔˈlɔ̃ɲja n
colonie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) posiadłość państwa poza jego granicami podległa mu politycznie i gospodarczo;
(biologia, biologiczny) forma życiowa organizmów polegająca na tworzeniu przez poszczególne osobniki związku funkcjonującego jak odrębny osobnik;
ludzka jednostka osadnicza;

kolonia karna n
colonie pénale
wydzielony obszar przeznaczony do przetrzymywania skazanych w izolacji od społeczeństwa;

kolonializm ˌkɔlɔ̃ˈɲalʲism̥ n
colonialisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) system i polityka mocarstw opierająca się na opanowaniu i utrzymywaniu w politycznej oraz ekonomicznej zależności krajów słabo rozwiniętych w celu czerpania z nich zysków;

kolonie kɔˈlɔ̃ɲjɛ n
centre de vacances colonie de vacances
grupowy pobyt wypoczynkowy dzieci lub młodzieży, zorganizowany poza miejscem ich stałego zamieszkania;

kolonizacja n
colonisation
tworzenie osad na obszarach słabo zamieszkanych lub niezamieszkanych
przekształcanie podbitych miejsc w kolonie

kolonizator ˌkɔlɔ̃ɲiˈzatɔr n
colonisateur
ten, który organizuje kolonizację danego kraju, obszaru

kolonizować v
coloniser
przekształcać zdobyty kraj we własną kolonię

kolonka n
Colonaise
mieszkanka Kolonii (miasta w Niemczech)

kolonoskop ˌkɔlɔ̃ˈnɔskɔp n
coloscope
(medycyna, medyczny) urządzenie do przeprowadzania kolonoskopii w zakresie diagnostyki i niewielkich zabiegów;

kolonoskopia ˌkɔlɔ̃nɔˈskɔpʲja n
coloscopie colonoscopie
(medycyna, medyczny) endoskopowe badanie jelita grubego przez odbyt; może obejmować również niewielkie zabiegi;

kolor ˈkɔlɔr n
couleur teint
cecha przedmiotu, określająca, jaka część pasma widzialnego światła jest odbijana przez przedmiot;
(termin karciany) symbol na karcie umieszczony obok jej wartości;
couleur émail
(heraldyka, heraldyczny) jeden z rodzajów tynktury heraldycznej;

koloratka ˌkɔlɔˈratka n
rabat
(krawiectwo) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biały, sztywny kołnierzyk noszony przez duchownych chrześcijańskich;

koloratura n
colorature
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ozdabianie partii wokalnej elementami wirtuozowskimi
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiew ozdobiony elementami wirtuozowskimi

kolorowy ˌkɔlɔˈrɔvɨ adj
de couleur en couleur
wielobarwny, pełen różnych kolorów

kolos na glinianych nogach ˈkɔlɔs ˌna‿ɡlʲĩˈɲãnɨx ˈnɔɡax n
colosse aux pieds d'argile
(książkowy) coś pozornie mocnego, potężnego, wielkiego, a w rzeczywistości małego, słabego, nieznacznego

kolostomia n
colostomie
(medycyna, medyczny) stomia operacyjnie wyłoniona na jelicie grubym;

kolończyk n
Colonais
mieszkaniec Kolonii

koloński adj
colonais
związany z Kolonią, dotyczący Kolonii

kolumbarium ˌkɔlũmˈbarʲjũm n
columbarium
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) rodzaj rzymskiego zbiorowego grobowca w formie budowli z niszami na urny z prochami;
(współcześnie) (architektura, architektoniczny) cmentarna ściana z miejscami na urny z prochami zmarłych

kolumbijski ˌkɔlũmˈbʲijsʲci adj
colombien
odnoszący się do państwa Kolumbia

kolumienka n
colonnette
mała kolumna

kolumna kɔˈlũmna n
colonne
(architektura, architektoniczny) pionowy element architektoniczny pełniący rolę konstrukcyjną, dekoracyjną i symboliczną;

kolęda kɔˈlɛ̃nda n
noël chant de Noël
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pieśń religijna, tematycznie nawiązująca do Bożego Narodzenia;

komandor kɔ̃ˈmãndɔr n
capitaine de vaisseau
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) stopień oficerski w marynarce wojennej odpowiadający pułkownikowi;

komandor podporucznik kɔ̃ˈmãndɔr ˌpɔtpɔˈrut͡ʃʲɲik n
capitaine de corvette
stopień oficerski w marynarce wojennej odpowiadający majorowi;

komandor porucznik kɔ̃ˈmãndɔr pɔˈrut͡ʃʲɲik n
capitaine de frégate
stopień oficerski w marynarce wojennej odpowiadający podpułkownikowi;

komandos n
commando
(wojskowość, wojskowy) żołnierz wyszkolony do zadań specjalnych

komar ˈkɔ̃mar n
moustique cousin
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielki latający owad z rodziny Culicidae, znany ze swędzących ugryzień;

kombajn ˈkɔ̃mbajn n
moissonneuse-batteuse
(rolnictwo, rolniczy) wieloczynnościowa maszyna rolnicza do zmechanizowanego zbierania plonów

kombinacja n
combinaison
łączenie składowych w całość oraz efekt tego działania
combiné
(sport, sportowy) narciarstwo konkurencja złożona, w której o zwycięstwie decyduje suma uzyskanych wyników z poszczególnych etapów

kombinat kɔ̃mˈbʲĩnat n
combinat
(zarządzanie) zespół kilku zakładów przemysłowych powiązanych organizacyjnie i technologicznie;

kombinatoryka n
combinatoire
(matematyka, matematyczny) dział matematyki zajmujący się badaniem liczby możliwych do utworzenia konfiguracji, które spełniałyby określone warunki w danej strukturze matematycznej;

kombinezon n
combinaison
jednoczęściowe ubranie ochronne;

kombinować v
combiner
łączyć różne części w spójną całość

komedia kɔ̃ˈmɛdʲja n
comédie
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) utwór sceniczny lub filmowy przedstawiający w sposób zabawny lub satyryczny postacie, obyczaje, wydarzenia itp.;
o obłudnym zachowaniu kogoś, kto odgrywa jakąś rolę, aby odnieść korzyści

komediant n
comédien
człowiek udający, zachowujący się nienaturalnie czy niepoważnie

komediodramat n
comédie dramatique
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dzieło sceniczne łączące elementy komedii i dramatu;

komediowy adj
comique de comédie
dotyczący komedii

komedogenny ˌkɔ̃mɛdɔˈɡɛ̃nːɨ adj
comédogène
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zatykający pory skóry, przyczyniający się do powstawania zaskórników

komensalny adj
commensal
związany z komensalizmem, dotyczący komensalizmu

komentarz kɔ̃ˈmɛ̃ntaʃ n
commentaire
uwaga odnośnie czegoś lub kogoś
objaśnienie lub uzupełnienie jakiegoś tekstu bądź grafiki zamieszczone przez autora

komentator ˌkɔ̃mɛ̃nˈtatɔr n
commentateur
osoba, która komentuje coś
(sport, sportowy) sprawozdawca sportowy

komentatorka ˌkɔ̃mɛ̃ntaˈtɔrka n
commentatrice
forma żeńska od: komentator

komentować ˌkɔ̃mɛ̃nˈtɔvat͡ɕ v
commenter gloser
wyrażać opinię na jakiś temat; oceniać coś, robić uwagi
interpréter
objaśniać

kometa kɔ̃ˈmɛta n
comète
(astronomia, astronomiczny) małe, nietrwałe ciało niebieskie, złożone z jądra otoczonego komą, które na krótko pojawia się w pobliżu gwiazdy centralnej;

komfort ˈkɔ̃w̃fɔrt n
confort
ogólnie warunki zapewniające spokój, wygodę i elegancję

komfortowy ˌkɔ̃w̃fɔrˈtɔvɨ adj
confortable
sprawiający, że czujemy się bardzo wygodnie

komicznie kɔ̃ˈmʲit͡ʃʲɲɛ adv
comiquement
w sposób komiczny

komiczny kɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ adj
comique
taki, który wywołuje śmiech; jest śmieszny

komiks ˈkɔ̃mʲiks n
bande dessinée BD
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) z reguły opowiadanie utworzone przez połączenie kilku lub więcej obrazków składających się na jakąś historię;

komin ˈkɔ̃mʲĩn n
cheminée
(budownictwo) konstrukcja służąca do odprowadzenia ku górze dymu z paleniska, silnika lub pieca;

kominek kɔ̃ˈmʲĩnɛk n
cheminée
otwarte palenisko umieszczone bezpośrednio w ścianie lub przed nią w celu ogrzewania wnętrza pomieszczenia;

kominiarka ˌkɔ̃mʲĩˈɲarka n
cagoule passe-montagne
(potocznie, potoczny) czapka okrywająca głowę i szyję, mająca niewielkie wycięcie na twarz, a czasem tylko na oczy i usta, noszona także w formie wywiniętej wokół głowy

kominiarz kɔ̃ˈmʲĩɲaʃ n
ramoneur
rzemieślnik zajmujący się czyszczeniem kominów;

komisariat ˌkɔ̃mʲiˈsarʲjat n
commissariat poste de police commissariat de police
lokal, w którym urzędują pracownicy policji

komisarz n
commissaire
urzędnik posiadający szczególne pełnomocnictwa

komisja kɔ̃ˈmʲisʲja n
commission
grupa wydelegowana z większego grona, powołana do sprawowania określonych funkcji, najczęściej do zbadania jakiejś kwestii, kontroli czyjejś działalności;

komitet kɔ̃ˈmʲitɛt ˈkɔ̃mʲitɛt n
comité
grupa osób powołanych do wykonania określonych zadań

komiwojażer n
commis-voyageur
(przestarzałe, przestarzały) (handel, handlowy) przedstawiciel handlowy odbywający podróże w celu zdobycia nabywców produktu czy usługi

komoda kɔ̃ˈmɔda n
commode
mebel z szufladami, niski, ok. metr, półtora metra wysoki;

komodyfikacja n
marchandisation
(ekonomia, ekonomiczny) przekształcenie rzeczy, usług, pomysłów czy idei z wartości użytkowej na wartość wymienną;

komora gazowa kɔ̃ˈmɔra ɡaˈzɔva n
chambre à gaz
urządzenie służące do wykonywania kary śmierci przez zagazowanie skazańca;

komoryjski ˌkɔ̃mɔˈrɨjsʲci adj
comorien
odnoszący się do państwa Komory

komosotto n
quinoasotto
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa na bazie komosy ryżowej przygotowana tak jak risotto

kompan ˈkɔ̃mpãn n
compagnon
(potocznie, potoczny) towarzysz wspólnych przedsięwzięć, zwłaszcza rozrywek

kompania kɔ̃mˈpãɲja n
compagnie
kilka osób spędzających wspólnie czas

kompas ˈkɔ̃mpas n
boussole compas
(geografia, geograficzny) przyrząd nawigacyjny służący do wyznaczania bieżącego kierunku południka magnetycznego;

kompatriota n
compatriote
(dawniej, dawny) rodak

kompendium kɔ̃mˈpɛ̃ndʲjũm n
précis
książka zawierająca zwięzły wykład podstawowych wiadomości z danej dziedziny wiedzy;

kompensacyjny ˌkɔ̃mpɛ̃w̃saˈt͡sɨjnɨ adj
compensatoire
związany z kompensacją

kompensować ˌkɔ̃mpɛ̃w̃ˈsɔvat͡ɕ v
compenser
równoważyć lub wyrównywać brak, niedobór, negatywny charakter czegoś

kompetentny adj
compétent
uprawniony do decydowania, posiadający kwalifikacje

kompieński adj
compiégnois
związany z Compiègne, dotyczący Compiègne

kompilacja ˌkɔ̃mpʲiˈlat͡sʲja n
compilation
dokonywanie zbioru dzieł (lub ich fragmentów) na jakiś temat
wynik kompilacji (1.1) (zbiór fragmentów dzieł na jakiś temat)
(informatyka, informatyczny) tłumaczenie przez kompilator kodu źródłowego na równoważny kod wynikowy
(informatyka, informatyczny) wynik kompilacji (1.3), skompilowany program

kompleks ˈkɔ̃mplɛks n
complexe
(budownictwo) zespół budowli i urządzeń, które tworzą jakąś całość

kompleks Medei ˈkɔ̃mplɛks mɛˈdɛji n
complexe de Médée
(psychologia, psychologiczny) wrogość matki wobec własnych dzieci, połączona z pragnieniem ich śmierci, uwarunkowana chęcią zemsty na ojcu dzieci;

kompleks niższości n
complexe d'infériorité
(psychologia, psychologiczny) poczucie bycia gorszym wywołane odkryciem w sobie jakiejkolwiek niedoskonałości czy ułomności;

komplementariusz n
commandité
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (zarządzanie) aktywny wspólnik w spółce komandytowej lub komandytowo-akcyjnej, który ponosi odpowiedzialność bez ograniczenia za zobowiązania spółki wobec jej wierzycieli

komplikacja n
complication
dodatkowa, nieprzewidziana wcześniej trudność wymuszająca odstępstwo od założeń

komplikować v
compliquer
czynić bardziej złożonym, trudniejszym
se compliquer
stawać się bardziej złożonym, trudniejszym

komponent n
composant partie constitutive
część składowa, element

komponować ˌkɔ̃mpɔ̃ˈnɔvat͡ɕ v
composer
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) tworzyć utwór muzyczny
tworzyć; układać w całość z danych elementów, tak aby poszczególne elementy ze sobą współgrały

kompost ˈkɔ̃mpɔst n
compost
produkt rozkładu substancji organicznych, najczęściej odpadów, za pomocą mikroorganizmów - bakterii i grzybów, insektów i robaków (dżdżownic)

kompozytor ˌkɔ̃mpɔˈzɨtɔr n
compositeur
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba tworząca, komponująca muzykę;

kompozytorka ˌkɔ̃mpɔzɨˈtɔrka n
compositrice
kobieta tworząca, komponująca muzykę

kompres ˈkɔ̃mprɛs n
compresse
zimny lub gorący okład

kompromisowy adj
de compromis
dotyczący kompromisu

kompromitacja ˌkɔ̃mprɔ̃mʲiˈtat͡sʲja n
compromission
utrata dobrej opinii, narażenie się na śmieszność

kompulsywny adj
compulsif
dokonywany pod wpływem niedającego się opanować przymusu wewnętrznego

komputer kɔ̃mˈputɛr n
ordinateur
(informatyka, informatyczny) maszyna licząca, służąca do przetwarzania informacji, które da się zakodować w formie ciągu cyfr;

komturia n
commanderie
(historia, historyczny, historycznie) jednostka terytorialna zakonów rycerskich zarządzana przez komtura;

komunard n
communard
(historia, historyczny, historycznie) uczestnik Komuny Paryskiej, zrywu ludności Paryża w 1871 roku

komunikacja ˌkɔ̃mũɲiˈkat͡sʲja n
communication
ogół działań składających się na utrzymanie łączności między danymi miejscami; drogi, szlaki i środki lokomocji służące do utrzymywania tej łączności;

komunikować v
communiquer
przekazywać wiadomość
(przestarzałe, przestarzały) być połączonym
mieć kontakt

komunista ˌkɔ̃mũˈɲista n
communiste
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik komunizmu

komunistka ˌkɔ̃mũˈɲistka n
communiste
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolenniczka komunizmu

komunistyczny ˌkɔ̃mũɲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
communiste
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z komunizmem, dotyczący komunizmu

komunitaryzm ˌkɔ̃mũɲiˈtarɨsm̥ n
communautarisme
(filozofia, filozoficzny) (socjologia, socjologiczny) nurt we współczesnej filozofii polityki, podkreślający ważność i wartość wspólnot w społecznym życiu człowieka;

komunizm kɔ̃ˈmũɲism̥ n
communisme
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój ekonomiczny i doktryna polityczna, zgodnie z którymi środki produkcji powinny być własnością społeczeństwa;

komunizować v
communiser
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wprowadzać lub upowszechniać komunizm

komórka kɔ̃ˈmurka n
cellule
(biologia, biologiczny) podstawowa jednostka budowy organizmów żywych;
débarras
małe pomieszczenie, pokój
portable téléphone portable
(potocznie, potoczny) (telekomunikacja) telefon komórkowy

komórka jajowa n
ovule
(biologia, biologiczny) komórka rozrodcza żeńska

komórka macierzysta n
cellule souche
(biologia, biologiczny) komórka względnie niewyspecjalizowana, z której podczas pojedynczego podziału powstają: identyczna komórka potomna i nieco bardziej zróżnicowana komórka potomna

komża n
surplis rochet
(kościelny) biała szata liturgiczna, względnie krótka (do ud), o szerokich rękawach;

koncentrat n
concentré
artykuł zawierający więcej składników wartościowych niż wyjściowy

koncentrować ˌkɔ̃nt͡sɛ̃nˈtrɔvat͡ɕ v
axer
skupiać, zbierać coś w jedno miejsce, w jeden punkt

koncepcja kɔ̃nˈt͡sɛpt͡sʲja n
conception
ogólny plan działania, rozwiązania jakiegoś problemu

konceptualny adj
conceptuel
(filozofia, filozoficzny) (sztuka) związany z konceptualizmem
dotyczący pojęć

koncert ˈkɔ̃nt͡sɛrt n
concert
występ muzyczny instrumentalny, wokalny, bądź wokalno-instrumentalny;

koncesja n
concession
(urzędowy) pozwolenie władz administracyjnych na prowadzenie danej działalności gospodarczej
ustępstwo na czyjąś korzyść

konchiologia ˌkɔ̃nxʲjɔˈlɔɟja n
conchyliologie
(zoologia, zoologiczny) nauka o muszlach;

kondensacja ˌkɔ̃ndɛ̃w̃ˈsat͡sʲja n
réaction de condensation
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna, w której substraty łączą się ze sobą, tworząc większą od nich cząsteczkę produktu głównego, i jedną lub więcej małych cząsteczek produktu ubocznego

kondensator ˌkɔ̃ndɛ̃w̃ˈsatɔr n
condensateur
(elektryczność) (elektronika, elektroniczny) podzespół zbudowany z dwóch przewodników rozdzielonych dielektrykiem, mający za zadanie gromadzić ładunki elektryczne;

kondolencje ˌkɔ̃ndɔˈlɛ̃nt͡sʲjɛ n
condoléances condoléance
(książkowy) wyrażanie żalu z powodu czyjejś śmierci, wyrazy współczucia składane komuś, kto stracił bliską osobę

kondor ˈkɔ̃ndɔr n
condor
(ornitologia, ornitologiczny) wielki drapieżny ptak z rodziny kondorowatych, występujący w Ameryce, przeważnie padlinożerny

kondotier n
condottiere
(historia, historyczny, historycznie) we Włoszech, w okresie od XIV do XVI w.: dowódca armii najemników, sprzedający jej usługi miastom albo dworom książęcym

konduktor kɔ̃nˈduktɔr n
contrôleur
osoba zajmująca się sprawdzaniem biletów, czasem też ich sprzedażą w pociągu (dawniej także w autobusie, tramwaju itp.);

kondycja fizyczna n
condition physique
(medycyna, medyczny) (sport, sportowy) stan fizjologiczny organizmu

kondygnacja ˌkɔ̃ndɨɡˈnat͡sʲja n
étage
poziom w budynku

koneser n
connaisseur
znawca w jakiejś dziedzinie (zwykle także jej miłośnik), zwłaszcza w przypadku jedzenia lub sztuki

konetabl n
connétable
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) człowiek z tytułem konetabla (1.1)
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w średniowiecznej i renesansowej Francji: tytuł naczelnego wodza królewskich wojsk;

konewka kɔ̃ˈnɛfka n
arrosoir
pojemnik z uchem i szyjką, który służy do podlewania roślin;

konfederacja ˌkɔ̃nfɛdɛˈrat͡sʲja n
confédération
(społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) porozumienie osób fizycznych lub osób prawnych (również państw) w celu wspólnego działania

konfederacyjny adj
confédératif
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z konfederacją, dotyczący konfederacji; będący konfederacją

konfekcja n
prêt-à-porter
bielizna i lekka odzież szyta fabrycznie

konferencja ˌkɔ̃nfɛˈrɛ̃nt͡sʲja n
conférence
zjazd, spotkanie przedstawicieli instytucji bądź organizacji, w celu omówienia pewnych zagadnień

konferencja naukowa ˌkɔ̃nfɛˈrɛ̃nt͡sʲja ˌna<sup>w</sup>uˈkɔva n
congrès scientifique
spotkanie grupy naukowców, praktyków i osób zainteresowanych pewnym działem nauki

konferować v
conférer
(książkowy) obradować, naradzać się, omawiać ważne sprawy

konfesjonalizm n
confessionnalisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system sprawowania władzy państwowej opierający się na różnicowaniu stopnia udziału obywateli w życiu społeczno-politycznym według wyznawanej religii;

konfesjonał n
confessionnal
(kościelny) kościelny mebel służący do słuchania spowiedzi;

konfiguracja n
configuration
układ elementów wchodzących we wzajemne relacje

konfiskować ˌkɔ̃nfʲiˈskɔvat͡ɕ v
confisquer
dokonywać konfiskaty

konfitura ˌkɔ̃nfʲiˈtura n
confiture
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoce smażone w syropie cukrowym;

konflikt ˈkɔ̃nflʲikt n
conflit
sprzeczność (racji, wartości), spór między osobami; brak zgodności;

konformista n
conformiste
człowiek, który bezkrytycznie podporządkowuje się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie

konformistka n
conformiste
kobieta, która bezkrytycznie podporządkowuje się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie

konformistyczny adj
conformiste
taki, który bezkrytycznie podporządkowuje się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie

konformizm n
conformisme
(socjologia, socjologiczny) (psychologia, psychologiczny) bezkrytyczne podporządkowywanie się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie;

konfrater n
confrère
członek konfraterni

konfraternia ˌkɔ̃nfraˈtɛrʲɲa n
confrérie
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stowarzyszenie, organizacja religijna skupiająca głównie laikat

konfrontacja n
confrontation
porównanie ze sobą, zestawiając cechy wspólne i rozbieżne

konfucjanizm n
confucianisme
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system filozoficzno-religijny zapoczątkowany przez Konfucjusza;

kongijski kɔ̃ŋʲˈɟijsʲci adj
congolais
odnoszący się do państwa Demokratyczna Republika Konga

kongregacja n
congrégation
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (administracja) jednostka administracji Stolicy Apostolskiej odpowiadająca świeckiemu ministerstwu

koniak ˈkɔ̃ɲak n
cognac
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj mocnego alkoholu, wytwarzanego we wschodniej Francji;

koniczyna ˌkɔ̃ɲiˈt͡ʃɨ̃na n
trèfle
(botanika, botaniczny) Trifolium L., rodzaj roślin z rodziny bobowatych;
liść tej rośliny; motyw graficzny przypominający ten liść

koniec ˈkɔ̃ɲɛt͡s n
bout fin
ostatni fragment, część podłużnego przedmiotu, czubek
fin bout
chwila, w której jakaś czynność nie jest już dłużej wykonywana
okoliczności końca (1.2)
miejsce, w którym nastąpił koniec (1.2) ruchu

koniecznie adv
absolument
bezwzględnie, absolutnie

konieczność kɔ̃ˈɲɛt͡ʃnɔɕt͡ɕ n
nécessité besoin
coś, czego nie można uniknąć

konieczny kɔ̃ˈɲɛt͡ʃnɨ adj
nécessaire essentiel obligé
taki, który dotyczy konieczności; jest nieunikniony lub niezbędny

konik morski ˈkɔ̃ɲik ˈmɔrsʲci n
hippocampe
(ichtiologia, ichtiologiczny) tropikalna ryba oceaniczna z rodzaju Hippocampus, przypominająca kształtem konika szachowego;

konik polny ˈkɔ̃ɲik ˈpɔlnɨ n
sauterelle
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rodzaju konik;

koniugacja ˌkɔ̃ɲuˈɡat͡sʲja n
conjugaison
(językoznawstwo, językoznawczy) odmiana czasownika przez osoby, liczbę, czas, tryb, aspekt, rodzaj;

koniunktura n
conjoncture
ogół warunków mających na coś wpływ (zwłaszcza pozytywny)

konkludować ˌkɔ̃ŋkluˈdɔvat͡ɕ v
conclure
(przestarzałe, przestarzały) podsumowywać np. wypowiedź, formułować ostateczne wnioski, wnioskować

konkluzja kɔ̃ŋˈkluzʲja n
conclusion
wniosek końcowy

konkordat kɔ̃ŋˈkɔrdat n
concordat
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) układ pomiędzy Stolicą Apostolską a państwem regulujący stanowisko prawne Kościoła katolickiego w danym państwie;

konkrecja kɔ̃ŋˈkrɛt͡sʲja n
concrétion
(geologia, geologiczny) kuliste, soczewkowe lub gruzłowe skupienie minerałów o składzie innym niż osad otaczający;

konkretnie adv
concrètement spécifiquement
w sposób dokładnie określony

konkretny kɔ̃ŋˈkrɛtnɨ adj
concret défini
dobrze określony

konkubina ˌkɔ̃ŋkuˈbʲĩna n
concubine
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kobieta żyjąca z mężczyzną bez zawarcia związku małżeńskiego

konkubinat ˌkɔ̃ŋkuˈbʲĩnat n
concubinage
związek dwóch osób, podobny do małżeństwa, ale nieformalny z powodu braku rejestracji cywilnej bądź religijnego usankcjonowania;

konkurencyjny adj
concurrentiel
mający znamiona konkurencji

konkurować v
rivaliser
robić konkurencję, uczestniczyć w konkurencji, ubiegać się o pierwszeństwo

konkurs ˈkɔ̃ŋkurs n
concours
(sport, sportowy) przedsięwzięcie rozrywkowe, artystyczne lub sportowe pozwalające wyłonić najlepszego uczestnika (lub uczestników), który najczęściej zostaje nagrodzony

konkurs piękności ˈkɔ̃ŋkurs pʲjɛ̃ŋkˈnɔɕt͡ɕi n
concours de beauté
impreza, w czasie której jury wybiera najpiękniejszą spośród zgłoszonych uczestniczek;

konkwistador n
conquistador
(historia, historyczny, historycznie) tytuł nadawany przez królów hiszpańskich i portugalskich zdobywcom Ameryki Południowej i Środkowej w XVI w.

konno ˈkɔ̃nːɔ adv
à cheval
o sposobie poruszania się: na koniu

konny ˈkɔ̃nːɨ adj
hippique chevalin équin
związany z koniem, z jazdą na nim

konopie kɔ̃ˈnɔpʲjɛ n
chanvre
(botanika, botaniczny) Cannabis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny konopiowatych, pochodzących z Azji, uprawianych dla mocnych włókien, nasion oraz używek;

konował kɔ̃ˈnɔvaw n
charlatan médicastre
(pogardliwie, pogardliwy) zły, kiepski lekarz

konsekwencja ˌkɔ̃w̃sɛˈkfɛ̃nt͡sʲja n
conséquence
skutek czegoś, rezultat

konsensus kɔ̃w̃ˈsɛ̃w̃sus n
consensus
porozumienie osiągnięte w wyniku dyskusji i kompromisu

konserwacja n
entretien conservation restauration
(technologia, technika, techniczny) zabiegi mające na celu utrzymywanie czegoś w dobrym stanie i chronienie tego przed zniszczeniem;

konserwant n
conservateur
(chemia, chemiczny) substancja będąca dodatkiem do żywności albo produktów przemysłowych zapobiegająca niepożądanym zmianom chemicznym, rozwojowi bakterii, grzybów i wirusów oraz przedłużająca termin przydatności produktów;

konserwatysta ˌkɔ̃w̃sɛrvaˈtɨsta n
conservateur
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek partii konserwatywnej lub jej sympatyk

konserwatywny ˌkɔ̃w̃sɛrvaˈtɨvnɨ adj
conservateur
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z konserwatyzmem, charakterystyczny dla konserwatyzmu lub konserwatystów

konserwatyzm ˌkɔ̃w̃sɛrˈvatɨsm̥ n
conservatisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kierunek w polityce, popierający konserwatyzm (1.1)
postawa cechująca się przywiązaniem do tradycji, a niechęcią do zmian;

konsjerż n
concierge
dozorca domu, gospodarz domu — szczególnie we Francji

konspekt ˈkɔ̃w̃spɛkt n
abrégé résumé
zarys, plan, szkic wykładu, utworu

konspiracja n
conspiration
tajna, nielegalna działalność przeciwko istniejącej władzy

konspirator n
conspirateur
uczestnik konspiracji

konstantynopolitańczykowianeczka ˌkɔ̃w̃stãntɨ̃nɔpɔlʲitãj̃n͇t͡ʃɨkɔvʲjãˈnɛt͡ʃka n
jeune habitant de Constantinople
sztucznie utworzone słowo, mające być w zamierzeniu najdłuższym wyrazem polskim i oznaczające rzekomo: młoda mieszkanka miasta Konstantynopol ((współcześnie) Stambuł)

konstantynopolitański adj
constantinopolitain
odnoszący się do Konstantynopola, związany z Konstantynopolem

konstantyński adj
constantinien
związany z osobą o imieniu Konstantyn, w szczególności władcą, np. Konstantynem I Wielkim

konstatacja n
constatation
(książkowy) stwierdzenie danego faktu

konstatować ˌkɔ̃w̃staˈtɔvat͡ɕ v
constater
(książkowy) stwierdzać zaistnienie jakiegoś faktu, zdarzenia; ustalać coś

konsternacja ˌkɔ̃w̃stɛrˈnat͡sʲja n
consternation
stan osłupienia spowodowany nieoczekiwanym zwrotem sytuacji, w której znajduje się osoba „skonsternowana”; uczucie strachu spowodowane nieprzewidywalnością dalszego przebiegu sytuacji

konstrukcja kɔ̃w̃ˈstrukt͡sʲja n
construction
proces budowania, konstruowania

konstruktywistyczny ˌkɔ̃w̃struktɨvʲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
constructiviste
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący konstruktywizmu, związany z konstruktywizmem

konstruktywizm n
constructivisme
(sztuka) kierunek w sztuce abstrakcyjnej zapoczątkowany w 1913 roku w Rosji i głoszący syntezę sztuki, nauki i wiedzy technicznej;

konstytucja ˌkɔ̃w̃stɨˈtut͡sʲja n
constitution
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny, określany także jako ustawa zasadnicza, który zazwyczaj ma najwyższą moc prawną w systemie źródeł prawa w państwie;
(biologia, biologiczny) stan organizmu zwierzęcia uwarunkowany jakością tkanek, czynnością narządów wewnętrznych i regulacyjną działalnością gruczołów dokrewnych;

konstytucyjny ˌkɔ̃w̃stɨtuˈt͡sɨjnɨ adj
constitutionnel
dotyczący konstytucji
zgodny z konstytucją, wynikający z konstytucji

konsularny adj
consulaire
związany z konsulem, dotyczący konsula (przedstawiciela państwa)

konsulat kɔ̃w̃ˈsulat n
consulat
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) urząd państwa wysyłającego w państwie przyjmującym;
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: godność konsula
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: okres, gdy władzę sprawował jeden z dwóch najwyższych rangą urzędników wybieranych przez komicja centurialne na roczną kadencję
(historia, historyczny, historycznie) we Francji: okres w latach 1799-1804, gdy władzę sprawowali trzej konsulowie;

konsultować ˌkɔ̃w̃sulˈtɔvat͡ɕ v
consulter
zasięgać opinii, rady w jakiejś sprawie u specjalisty
naradzać się w jakiejś sprawie

konsumować v
consommer
spożywać, jeść
consumer
nabywać i użytkować coś, zużywać

konsumpcja kɔ̃w̃ˈsũmpt͡sʲja n
consommation
zużywanie dóbr w celu zaspokojenia określonych potrzeb; kupowanie, nabywanie, używanie, użytkowanie, zużycie, wykorzystanie
spożywanie, jedzenie

konsumpcjonizm ˌkɔ̃w̃sũmpˈt͡sʲjɔ̇̃ɲism̥ n
consumérisme
(socjologia, socjologiczny) postawa polegająca na nieusprawiedliwionej rzeczywistymi potrzebami konsumpcji dóbr materialnych i usług, a także pogląd głoszący uznawanie konsumpcji za wyznacznik jakości życia;

konsystorski adj
consistorial
związany z konsystorzem, dotyczący konsystorza

konsystorz kɔ̃w̃ˈsɨstɔʃ n
consistoire
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przestarzałe, przestarzały) w Kościele katolickim kuria biskupia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dawny sąd prezbiterialny przy kurii biskupiej
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościołach protestanckich rada diecezji lub całego Kościoła
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zgromadzenie kardynałów pod przewodnictwem papieża

kontakt ˈkɔ̃ntakt n
contact relation
zetknięcie się
interrupteur
przełącznik światła elektrycznego

kontekst ˈkɔ̃ntɛkst n
contexte
(językoznawstwo, językoznawczy) tekst, którego częścią jest dany wyraz;
(przenośnie, przenośnia) sytuacja, tło, okoliczności, które określają lub wyjaśniają znaczenie zdarzenia lub następstwo innych zdarzeń

kontemplacja ˌkɔ̃ntɛ̃mˈplat͡sʲja n
contemplation
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w mistycyzmie: wewnętrzna modlitwa
skupienie, rozmyślanie, pogrążenie w myślach

kontemplacyjny ˌkɔ̃ntɛ̃mplaˈt͡sɨjnɨ adj
contemplatif
właściwy kontemplacji, pogrążeniu się w myślach

kontemplować ˌkɔ̃ntɛ̃mˈplɔvat͡ɕ v
contempler
pogrążać się głęboko w myślach

kontestacja ˌkɔ̃ntɛˈstat͡sʲja n
contestation
protest, manifestowanie sprzeciwu wobec czegoś; podanie w wątpliwość

kontestacyjny ˌkɔ̃ntɛstaˈt͡sɨjnɨ adj
contestataire
kwestionujący wartości lub normy obowiązujące w życiu społecznym czy politycznym

kontinuum ˌkɔ̃ntʲĩˈnu<sup>w</sup>ũm n
continuum
(matematyka, matematyczny) moc zbioru liczb rzeczywistych
ciągły, zgodny z porządkiem zbiór elementów, które przechodzą jeden w drugi

konto ˈkɔ̃ntɔ n
compte
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) rachunek w banku, na którym są przechowywane pieniądze klienta;

kontr-
contr- contre-
pierwszy człon wyrazów złożonych mający znaczenie: przeciwstawienie, występowanie przeciw

kontrabanda ˌkɔ̃ntraˈbãnda n
contrebande
nielegalny przewóz towarów pomiędzy państwami z pominięciem opłat celnych, akcyzy, podatku VAT i innych należności wobec państwa;

kontrabas kɔ̃nˈtrabas n
contrebasse
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) największy smyczkowy instrument strunowy;

kontrahent kɔ̃nˈtraxɛ̃nt n
contractant
każda ze stron zawierających umowę

kontrakt ˈkɔ̃ntrakt n
contrat
umowa dotycząca jakiegoś przedsięwzięcia lub czyjegoś zatrudnienia

kontraktowy ˌkɔ̃ntrakˈtɔvɨ adj
vacataire
dotyczący kontraktu, związany z kontraktem
o pracowniku: zatrudniony na podstawie kontraktu; nieetatowy

kontrast ˈkɔ̃ntrast n
contraste
(optyka, optyczny) stosunek między największym a najmniejszym stopniem naświetlenia jakiegoś przedmiotu
(książkowy) sprzeczność występująca między zestawionymi elementami (przedmiotami, zjawiskami itp.)

kontratenor ˌkɔ̃ntraˈtɛ̃nɔr n
contre-ténor
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najwyższy głos męski wykorzystujący rejestr falsetowy;
osoba z takim głosem

kontrfaktyczny adj
contrefactuel contrafactuel
(filozofia, filozoficzny) taki, który odnosi się do zdarzeń potencjalnych lub nierzeczywistych

kontrgambit n
contre-gambit
(szachy, pojęcie szachowe) otwarcie szachowe, w którym czarne poświęcają jedną lub kilka bierek, w zamian za uzyskanie lepszej pozycji;

kontrmanifestacja n
contre-manifestation
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) manifestacja będąca formą przeciwstawienia się innej manifestacji

kontrofensywa n
contre-offensive controffensive
(wojskowość, wojskowy) natarcie wojsk, które następuje bezpośrednio po odparciu ofensywy wroga

kontrola kɔ̃nˈtrɔla n
contrôle
sprawdzenie, czy coś spełnia określone warunki i wymogi
(potocznie, potoczny) nadzór nad kimś lub nad czymś

kontrola jakości kɔ̃nˈtrɔla jaˈkɔɕt͡ɕi n
contrôle qualité contrôle de qualité
świadome działania przedsiębiorstwa mające na celu dbanie o jakość towarów i usług;

kontroler kɔ̃nˈtrɔlɛr n
contrôleur
osoba kontrolująca, sprawdzająca coś

kontrolować ˌkɔ̃ntrɔˈlɔvat͡ɕ v
contrôler
sprawdzać, czy coś działa tak, jak powinno, czy jest takie, jak powinno być

kontrowersja n
controverse
niejednoznaczność opinii w jakiejś sprawie, wywołująca dyskusje, sprzeczki

kontrreformacja ˌkɔ̃ntr̥rɛfɔrˈmat͡sʲja n
Contre-Réforme
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ruch w Kościele katolickim w XVI i XVII w., skierowany przeciw reformacji i wyznaniom protestanckim, mający na celu także przeprowadzenie odnowy wewnętrznej w Kościele;

kontuar kɔ̃nˈtu<sup>w</sup>ar n
comptoir
blat oddzielający sprzedawcę, szatniarza itp. od klienta;

kontur ˈkɔ̃ntur n
contour
linia, zarys kształtu

kontuzja kɔ̃nˈtuzʲja n
contusion
(medycyna, medyczny) (sport, sportowy) uraz jakiejś części ciała powodujący jej częściową lub pełną niesprawność

kontuzjować ˌkɔ̃ntuˈzʲjɔvat͡ɕ v
contusionner
(sport, sportowy) spowodować czyjąś kontuzję

kontynent kɔ̃nˈtɨ̃nɛ̃nt n
continent
(geografia, geograficzny) wielki obszar lądu otoczony morzem lub oceanem, mający więcej niż 5 000 000 kilometrów kwadratowych;

kontynentalny ˌkɔ̃ntɨ̃nɛ̃nˈtalnɨ adj
continental
dotyczący kontynentu, związany z kontynentem

kontynuacja n
continuation
dalsze trwanie czegoś lub następna część czegoś albo jakiejś działalności

kontynuować ˌkɔ̃ntɨ̃nuˈ<sup>w</sup>ɔvat͡ɕ v
continuer
dalej wykonywać określoną czynność; rozwijać coś

konurbacja ˌkɔ̃nurˈbat͡sʲja n
conurbation
zespół wielu sąsiadujących ze sobą miast, z których żadne nie dominuje nad pozostałymi;

konwalia kɔ̃nˈvalʲja n
muguet
(botanika, botaniczny) Convallaria L., roślina z rodziny szparagowatych o białych kwiatach i intensywnym zapachu;

konwenans kɔ̃nˈvɛ̃nãw̃s n
convenance
ogólnie przyjęte normy i obyczaje towarzyskie

konwencja kɔ̃nˈvɛ̃nt͡sʲja n
convention
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umowa międzynarodowa

konwencjonalny ˌkɔ̃nvɛ̃nt͡sʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
conventionnel de convention
zgodny z konwencjami; tradycyjny, pospolity

konwisarz n
étameur
(historia, historyczny, historycznie) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik zajmujący się wyrobem i obróbką przedmiotów z cyny oraz spiżu;

konwojować v
convoyer
towarzyszyć komuś lub czemuś w drodze w celu ochrony lub uniemożliwienia ucieczki

konyza kanadyjska kɔ̃ˈnɨza ˌkãnaˈdɨjska n
vergerette du Canada vergerolle du Canada
(botanika, botaniczny) gatunek rośliny z rodziny astrowatych pochodzący z Ameryki Północnej i Środkowej i rozprzestrzeniony w innych rejonach świata;

koordynacja n
coordination
organizowanie i planowanie wspólnych działań

koordynować v
coordonner
kierować różnymi elementami, działaniami tak, aby zapewniać ich harmonię, najlepszą wspólną skuteczność; uzgadniać wzajemne funkcjonowanie

kopalnia kɔˈpalʲɲa n
mine
(górnictwo, górniczy) zakład górniczy zajmujący się wydobyciem kopalin;

koparka kɔˈparka n
excavateur pelle mécanique pelleteuse
(maszynoznawstwo) maszyna budowlana, pojazd służący do kopania dużych dołów w miękkim gruncie lub do wybierania gruntu

kopać ˈkɔpat͡ɕ v
creuser
wydobywać np. ziemię przy pomocy łopaty, innego narzędzia lub maszyny

kopciuszek kɔpʲˈt͡ɕuʃɛk n
rougequeue noir
(ornitologia, ornitologiczny) Phoenicurus ochruros, mały ptak z rzędu wróblowatych;

koper ˈkɔpɛr n
aneth fenouil
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) roślina o pierzastych liściach i zielonożółtych kwiatach, używana jako przyprawa;

koper włoski ˈkɔpɛr ˈvwɔsʲci n
fenouil commun
(botanika, botaniczny) gatunek dwuletniej rośliny z rodziny selerowatych;

koperta kɔˈpɛrta n
enveloppe
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) płaskie opakowanie papierowe na list, pismo lub drobne przedmioty;

kopia ˈkɔpʲja n
copie
przedmiot wykonany na wzór pierwszego, nie oryginał

kopista n
copiste
osoba sporządzająca kopie
(historia, historyczny, historycznie) średniowieczny skryba

kopnięcie kɔpʲˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ n
coup de pied
uderzenie, cios zadany nogą

kopolimer n
copolymère
(chemia, chemiczny) polimer, któreg łańcuchy zawierają dwa lub więcej rodzajów merów;

koprolalia ˌkɔprɔˈlalʲja n
coprolalie
obsesyjne wypowiadanie słów nieprzyzwoitych lub wulgarnych

koptyjski kɔpˈtɨjsʲci adj
copte coptique
(antropologia, antropologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Koptami; dotyczący Kościoła koptyjskiego i jego wyznawców

kopulować ˌkɔpuˈlɔvat͡ɕ v
copuler
(fizjologia, fizjologiczny) odbywać stosunek seksualny

kopuła kɔˈpuwa n
coupole dôme
(architektura, architektoniczny) półkoliste lub półeliptyczne sklepienie;

kopytny adj
ongulé
taki, który ma kopyta

kopyto kɔˈpɨtɔ n
sabot
(zoologia, zoologiczny) rogowe zakończenie kończyn niektórych ssaków;

kora ˈkɔra n
écorce
(botanika, botaniczny) kora pierwotna tkanka łodygi i korzenia znajdująca się między walcem osiowym a skórką
(botanika, botaniczny) kora wtórna występująca u starszych roślin tkanka złożona z łyka oraz korka lub korowiny

koral ˈkɔral n
corail
(mineralogia, mineralogiczny) szkielet węglanowy koralowców;
(biologia, biologiczny) koralowiec

korat n
korat
(felinologia, felinologiczny) rasa tajlandzkiego kota domowego średniej wielkości, o srebrzystoniebieskiej sierści;

korban n
korban
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowska ofiara całopalna;

kordegarda n
corps de garde
(architektura, architektoniczny) mały budynek znajdujący się w pobliżu pałacu, pełniący funkcję wartowni i aresztu;

kordialny kɔrˈdʲjalnɨ adj
cordial
(książkowy) serdeczny, przyjazny, wylewny w okazywaniu sympatii

kordobański adj
cordouan
związany z Kordobą, dotyczący Kordoby, pochodzący z Kordoby

korek ˈkɔrɛk n
bouchon
(potocznie, potoczny) zakrętka od butelki;
embouteillage bouchon
(transport, transportowy) (potocznie, potoczny) zahamowanie w ruchu ulicznym;
liège bouchon
zatyczka od butelki wykonana z korka (1.3) lub innego materiału

korekta kɔˈrɛkta n
correction
poprawienie błędu lub niedoskonałości, dorównanie do stanu prawidłowego

korektorka ˌkɔrɛkˈtɔrka n
correctrice
(drukarstwo, drukarski) kobieta zawodowo poprawiająca teksty na różnych etapach przygotowywania druku

korespondencja ˌkɔrɛspɔ̃nˈdɛ̃nt͡sʲja n
correspondance
wymiana informacji między ludźmi na papierze (list, pocztówka) lub w postaci elektronicznej (e-mail, czat, komunikatory)

korespondent n
correspondant
ktoś kto koresponduje

korespondować ˌkɔrɛspɔ̃nˈdɔvat͡ɕ v
correspondre
prowadzić korespondencję, wymieniać się listami

korfuański adj
corfiote
związany z wyspą Korfu, dotyczący wyspy Korfu

korkociąg kɔrˈkɔt͡ɕɔ̃ŋk n
tire-bouchon
urządzenie służące do wyjmowania korków z butelek;
vrille
(lotnictwo, lotniczy) rodzaj akrobacji lotniczej;

kormoran kɔrˈmɔrãn n
cormoran
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak wodny zamieszkujący brzegi mórz i rzek;

kornak n
cornac
osoba pracująca ze słoniami

kornijski n
cornique
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy brytańskiej języków celtyckich;

kornwalijski adj
cornique
związany z Kornwalią, dotyczący Kornwalii

koromysło n
palanche
nosidło do dźwigania na barkach ciężarów, zwykle wiader z wodą;

korona kɔˈrɔ̃na n
couronne
(jednostka monetarna) waluta w Skandynawii;
(jednostka monetarna) waluta w Czechach;
(jednostka monetarna) (dawniej, dawny) waluta w Czechosłowacji, Protektoracie Czech i Moraw, na Węgrzech i na Słowacji, w Austro-Węgrzech
(botanika, botaniczny) część drzewa składająca się z gałęzi;
monarchia
(stomatologia, stomatologiczny) metalowe lub porcelanowe wzmocnienie plomby na zębie;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element notacji muzycznej przedłużający wartość nuty lub pauzy o dowolną długość
couronne houppier
atrybut królewski (złota obręcz zakładana na głowę)

koronacja n
couronnement
akt przekazania insygniów królewskich następcy tronu

koronawirus n
coronavirus
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) wirus z podrodziny Coronavirinae powodujący infekcje układu oddechowego;

koroniec kɔˈrɔ̃ɲɛt͡s n
goura
(ornitologia, ornitologiczny) Goura, niebieski gołąb z czubkiem z piór;

koronka kɔˈrɔ̃nka n
couronne
(potocznie, potoczny) (stomatologia, stomatologiczny) stałe uzupełnienie protetyczne odtwarzające znaczny ubytek korony klinicznej zęba
dentelle
(włókiennictwo) wyrób będący rodzajem ażurowej plecionki z nici;

koronkowa robota ˌkɔrɔ̃ŋˈkɔva rɔˈbɔta n
travail d'orfèvre
wykonanie, przeprowadzenie czegoś bardzo misternie, precyzyjnie, kunsztownie, dokładnie w każdym szczególe

koronny adj
de la Couronne
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z Koroną, dotyczący Korony

koronować v
couronner
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przekazywać uroczyście najwyższą władzę poprzez nakładanie korony na głowę przyszłego panującego
se faire couronner
stawać się władcą poprzez akt koronacji

korpus konsularny ˈkɔrpus ˌkɔ̃w̃suˈlarnɨ n
corps consulaire
kierownicy, szefowie i urzędnicy konsularni sprawujący swoje funkcje w określonym okręgu konsularnym państwa przyjmującego;

korsykański ˌkɔrsɨˈkãj̃sʲci adj
corse
odnoszący się do Korsyki, związany lub wywodzący się z Korsyki

korsykański ˌkɔrsɨˈkãj̃sʲci n
corse
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany na Korsyce;

kortykosteroid n
corticostéroïde corticoïde
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) hormon steroidowy wytwarzany przez korę nadnerczy lub otrzymywany syntetycznie;

kortyzol n
cortisol
(biochemia, biochemiczny) hormon należący do kortykosteroidów;

kortyzon n
cortisone
(biochemia, biochemiczny) hormon kory nadnercza z grupy steroidów, nieaktywny biologicznie;

korund ˈkɔrũnt n
corindon
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, najtwardszy po diamencie; tlenek glinu;

korweta n
corvette
(historia, historyczny, historycznie) (marynarka) okręt żaglowy do służby zwiadowczej oraz zadań pomocniczych;
(marynarka) średni okręt wojenny o wyporności od 500 do 1000 ton;

koryfeusz n
coryphée
(historia, historyczny, historycznie) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przewodnik chóru w starożytnym teatrze greckim;

korygować v
corriger
przeprowadzać korektę, poprawiać błędy w tekście
usuwać niedokładności

koryncki kɔˈrɨ̃nt͡sʲci adj
corinthien
(historia, historyczny, historycznie) od Korynt (miasto w starożytnej Grecji)
(historia, historyczny, historycznie) od Korynt (miasto-państwo, polis w starożytnej Grecji)
od Korynt (miasto w obecnej Grecji)

korytarz kɔˈrɨtaʃ n
couloir corridor
(budownictwo) wąskie pomieszczenie łączące inne pomieszczenia w budynku;

koryto kɔˈrɨtɔ n
auge
podłużny pojemnik przeznaczony do pojenia i karmienia zwierząt domowych

korzeń ˈkɔʒɛ̃ɲ n
racine
(botanika, botaniczny) organ roślin naczyniowych umiejscowiony zwykle w podłożu (glebie), utrzymujący roślinę w jednym miejscu i pobierający dla niej wodę i składniki mineralne;
(anatomia, anatomiczny) element organu tkwiący wewnątrz innej części ciała

korzystać kɔˈʒɨstat͡ɕ v
profiter
uzyskiwać z czegoś korzyści
utiliser se servir
używać czegoś

korzystny kɔˈʒɨstnɨ adj
avantageux
przynoszący korzyść
favorable
sprzyjający

korzyść ˈkɔʒɨɕt͡ɕ n
bénéfice profit gain
zysk, pożytek

kos kɔs n
merle merle noir
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak leśny, ogrodowy i parkowy z gatunku kosów (1.1)

kosa ˈkɔsa n
faux
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie do ścinania zbóż, traw itp.: ostrze na długim kiju;
schlass surin
gwara więzienna nóż

kosiarka kɔˈɕarka n
tondeuse
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) urządzenie mechaniczne do koszenia, głównie trawy;

kosmetyczka ˌkɔsmɛˈtɨt͡ʃka n
trousse de toilette
torebka, saszetka do noszenia / przechowywania kosmetyków

kosmetyczny ˌkɔsmɛˈtɨt͡ʃnɨ adj
cosmétique
dotyczący kosmetyki lub kosmetyków
służący do pielęgnacji ciała, utrzymania urody

kosmetyk kɔsˈmɛtɨk n
cosmétique
substancja, produkt przeznaczony do pielęgnacji, oczyszczania, ochrony i upiększania ciała lub włosów

kosmiczny kɔsˈmʲit͡ʃnɨ adj
cosmique
związany z kosmosem, dotyczący kosmosu

kosmita kɔsˈmʲita n
extraterrestre
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczny mieszkaniec planety innej niż Ziemia, planetoidy, księżyca itp.;

kosmogoniczny adj
cosmogonique
związany z kosmogonią, dotyczący kosmogonii

kosmografia n
cosmographie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dawna nauka badająca strukturę i ewolucję wszechświata
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyobrażenie o świecie i jego funkcjonowaniu charakterystyczne dla konkretnej religii lub systemu filozoficznego

kosmograficzny adj
cosmographique
związany z kosmografią, dotyczący kosmografii

kosmolog n
cosmologue cosmologiste
specjalista w dziedzinie kosmologii

kosmologia ˌkɔsmɔˈlɔɟja n
cosmologie
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, który zajmuje się kosmosem; nauka o wszechświecie;
(filozofia, filozoficzny) dział filozofii zajmujący się tematami powstania, istoty i końca wszechświata

kosmologiczny adj
cosmologique
związany z kosmologią, dotyczący kosmologii

kosmopolita ˌkɔsmɔpɔˈlʲita n
cosmopolite
człowiek nieuznający jakiegokolwiek obywatelstwa, a jedynie światowe

kosmopolityczny adj
cosmopolite
nieczujący związku z żadnym państwem (miejscem) w szczególności

kosmos ˈkɔsmɔs n
univers
(astronomia, astronomiczny) przestrzeń poza obszarem ziemskiej atmosfery;

kosmyk n
mèche touffe
niewielki pukiel włosów

kostium ˈkɔstʲjũm n
costume
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) sceniczne ubranie aktora, charakteryzujące graną postać
tailleur
(odzieżownictwo) ubranie damskie, w skład którego wchodzą żakiet i spódnica

kostka ˈkɔstka n
cheville
(anatomia, anatomiczny) mała kość łącząca stopę z nogą;

kostka Rubika ˈkɔstka ruˈbʲika n
cube de Rubik
zabawka logiczna o kształcie sześcianu;

kostka do gry n
dé
niewielki wielościan, najczęściej sześcian, z umieszczonymi na poszczególnych bokach liczbami, wykorzystywany w grach planszowych, fabularnych i hazardowych w celu wygenerowania losowych wyników

kostka lodu n
glaçon
lód w kształcie małego sześcianu powstały w wyniku zamrożenia wody w odpowiedniej formie

kostnica kɔˈstʲɲit͡sa n
morgue
pomieszczenie, w którym przechowuje się ciała zmarłych do chwili pogrzebu;

kostny ˈkɔstnɨ adj
osseux
związany z kością

kostrzewa n
fétuque
(botanika, botaniczny) Festuca L., rodzaj roślin należący do rodziny wiechlinowatych;

kostucha kɔˈstuxa n
Faucheuse Grande Faucheuse
(potocznie, potoczny) personifikacja śmierci zabierająca ludzi w zaświaty, przedstawiana jako szkielet, zwykle z atrybutami takimi jak kosa, klepsydra czy kaptur

kosz kɔʃ n
corbeille
(informatyka, informatyczny) folder systemowy do przechowywania usuniętych plików
panier
jakikolwiek pojemnik przypominający kosz (1.1)
panier corbeille
pojemnik pleciony z elastycznego materiału naturalnego lub sztucznego
poubelle
pojemnik na odpady

koszatka n
lérotin
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodzaju koszatka (1.1)

koszałka kɔˈʃawka n
manne
(przestarzałe, przestarzały) koszyk lub torebka plecione z wikliny, z przykrywką, służące zwykle do noszenia pokarmów

koszmar ˈkɔʃmar n
cauchemar
marzenie senne o treści wywołującej u śniącego uczucie strachu;

koszmarny kɔʃˈmarnɨ adj
cauchemardesque horrible
bardzo zły, tragiczny; taki, jak w koszmarze

koszt kɔʃt n
coût
suma starań o coś
coût frais
(ekonomia, ekonomiczny) poniesiony wydatek

kosztować kɔˈʃtɔvat͡ɕ v
coûter faire
mieć jakąś cenę w pieniądzu

koszula kɔˈʃula n
chemise
(odzieżownictwo) (krawiectwo) lekkie ubranie z rękawami, nakładane na tułów, zapinane na guziki;

koszula nocna n
chemise de nuit blouse de nuit camisole
(krawiectwo) jednoczęściowy luźny ubiór w formie tuniki używany do snu;

koszyk wielkanocny ˈkɔʃɨɡ ˌvʲjɛlkãˈnɔt͡snɨ n
panier de Pâques
przyozdobiony koszyk zawierający pokarmy święcone w Wielką Sobotę w kościołach katolickich

koszykówka ˌkɔʃɨˈkufka n
basket-ball basketball
(sport, sportowy) dyscyplina sportu drużynowego, w której dwie pięcioosobowe drużyny grają przeciwko sobie, próbując zdobyć punkty, umieszczając piłkę w koszu;

kot kɔt n
chat
(zoologia, zoologiczny) Felis catus Linnaeus, zwierzę domowe;
hase
(łowiectwo, łowiecki) samiec zająca
mouton chaton
(potocznie, potoczny) kłąb kurzu zbierającego się w zakamarkach mieszkania
bleu
(slangowo) rekrut, nowy uczeń

kot bengalski ˈkɔd bɛ̃ŋˈɡalsʲci n
chat-léopard
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Prionailurus bengalensis Kerr, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w środkowej, wschodniej i południowej Azji, na Filipinach i na wyspach Archipelagu Sundajskim;

kot perski ˈkɔt ˈpɛrsʲci n
persan
(felinologia, felinologiczny) rasa kota domowego o długich włosach;

kot syjamski ˈkɔt sɨˈjãmsʲci n
siamois
(felinologia, felinologiczny) jedna z najstarszych i najdłużej znanych ras kotów domowych pochodząca z Dalekiego Wschodu;

kotek ˈkɔtɛk n
chaton
(językoznawstwo, językoznawczy) (zdrobniale) od: kot

kotek cętkowany n
chat pêcheur chat viverrin
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Prionailurus viverrinus Bennett, gatunek drapieżnych ssaków z rodziny kotowatych, występujących w lasach południowo-wschodniej Azji;

koteria kɔˈtɛrʲja n
coterie
ekskluzywna grupa ludzi i środowisk związanych ze sobą wspólnym interesem, popierających się nawzajem, aby trwać na różnych poziomach i wymiarach władzy

kotka ˈkɔtka n
chatte
(zoologia, zoologiczny) samica kota

kotlet schabowy n
côtelette de filet de porc
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) popularna potrawa wieprzowa kuchni polskiej, panierowany kotlet z cienko ubitego schabu

kotwica kɔtˈfʲit͡sa n
ancre
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) przyrząd służący do unieruchomienia statku (czasem także innych pływających obiektów) przez zaczepienie o dno;

kotwicowisko ˌkɔtfʲit͡sɔˈvʲiskɔ n
mouillage ancrage
(marynarka) część redy (lub portu), w której można zakotwiczać statki;

kotylion n
cotillon
tradycyjna zbiorowa zabawa taneczna, o XIX-wiecznym francuskim rodowodzie, złożona z kilku samodzielnych tańców i zabaw, niekiedy z wymianą drobnych upominków, podczas której tańczy się walca figurowego, mazurka albo galop, a w której pary dobierają się według przypiętych wcześniej wstążek kotylionów (2.1);

kouign-amann n
kouign-amann
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodkie bretońskie maślane ciasto drożdzowe, pieczone w formie rolek lub placka

kowadełko ˌkɔvaˈdɛwkɔ n
enclume
(anatomia, anatomiczny) jedna z trzech kosteczek słuchowych u ssaków;

kowadło kɔˈvadwɔ n
enclume
(technologia, technika, techniczny) ciężka, stalowa podstawa, na której kładzie się obrabiany przedmiot w trakcie kucia ręcznego;

kowal ˈkɔval n
forgeron
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wyrabiający przedmioty z metalu;

kowariancja ˌkɔvarʲˈjãnt͡sʲja n
covariance
(matematyka, matematyczny) (statystyka, statystyczny) iloczyn współczynnika korelacji Pearsona i odchyleń standardowych korelowanych zmiennych losowych;

kowboj ˈkɔvbɔj n
cow-boy
pasterz bydła w Ameryce;

koza ˈkɔza n
chèvre
(zoologia, zoologiczny) ssak z rodziny krętorogich;

koza damasceńska n
chèvre de Damas
(rolnictwo, rolniczy) (zoologia, zoologiczny) rasa kozy domowej pochodząca z Syrii, następnie sprowadzona na Cypr, gdzie była hodowana selektywnie

kozi ˈkɔʑi adj
caprin chevrotin
dotyczący kozy, odnoszący się do kozy (o zwierzęciu)

kozia bródka ˈkɔʑa ˈbrutka n
bouc
zarost w formie spiczastej, nieco podkręconej w górę bródki

kozieradka n
fenugrec
(botanika, botaniczny) Trigonella, rodzaj aromatycznych roślin z rodziny bobowatych, używanych jako przyprawa i w celach leczniczych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z nasion kozieradki pospolitej (Trigonella foenum-graecum)

koziorożec n
bouquetin
(zoologia, zoologiczny) ssak z rzędu parzystokopytnych;

kozioł ˈkɔʑɔw n
bouc
(zoologia, zoologiczny) dorosły samiec kozy;
chevalet chèvre tréteau
stojak do piłowania drewna;
chevreuil mâle
(zoologia, zoologiczny) samiec sarny;
entêté
(przenośnie, przenośnia) uparty człowiek
mouton
(sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny, używany w akrobatyce
oiseau
konstrukcja do noszenia cegieł
tréteau
stojak służący jako podpora

kozioł ofiarny ˈkɔʑɔw ɔˈfʲjarnɨ n
bouc émissaire
(biblijny) (dosłownie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ofiara z kozła składana Bogu, wg Bibliii, za grzechy ludzi
bouc émissaire tête de Turc
(przenośnie, przenośnia) człowiek, na którego inni zrzucają całą odpowiedzialność za coś;

koziołek kɔˈʑɔwɛk n
cabri chevreau
(zoologia, zoologiczny) młody lub mały kozioł

kołacz ˈkɔwat͡ʃ n
kalatch
(folklor) (spożywczy) rodzaj obrzędowego pieczywa, pierwotnie o okrągłym kształcie;

kołchoz ˈkɔwxɔs n
kolkhoze
spółdzielcze gospodarstwo rolne w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich;

kołdra ˈkɔwdra n
couette édredon
element pościeli składający się z tkaniny oraz wypełnienia, służący do okrywania ciała podczas snu

kołnierz ˈkɔwʲɲɛʃ n
col collet
część ubrania otaczająca szyję;

koło ˈkɔwɔ n
cercle
określona grupa osób, stowarzyszenie ludzi o podobnych celach
(potocznie, potoczny) linia o kształcie brzegu koła (1.1), okrąg
disque
(geometria) okrąg wraz z odciętym wewnątrz niego fragmentem płaszczyzny;
roue
przedmiot o takim kształcie, zwykle część maszyny lub urządzenia, zwłaszcza pojazdu;

koło ˈkɔwɔ preposition
du côté de près de à côté de
obok, przy, blisko czegoś

koło garncarskie ˈkɔwɔ ɡarn̥ˈt͡sarsʲcɛ n
tour de potier
urządzenie do wykonywania przedmiotów i narzędzi z gliny techniką toczenia;

koło podbiegunowe ˈkɔwɔ ˌpɔdbʲjɛɡũˈnɔvɛ n
cercle polaire
(geografia, geograficzny) równoleżnik o szerokości geograficznej 66°33 na pólkuli północnej i południowej;

koło ratunkowe ˈkɔwɔ ˌratũŋˈkɔvɛ n
bouée de sauvetage
przyrząd w postaci obręczy z lekkiego materiału, służący do ratowania tonącej osoby;

koło sterowe ˈkɔwɔ stɛˈrɔvɛ n
barre
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) element steru statku w kształcie dużej obręczy, służący do ręcznego zadawania wychylenia płetwy sterowej;

koło wodne n
roue à aubes
(technologia, technika, techniczny) urządzenie przekształcające energię przepływu lub spadku wody w inne użyteczne formy energii;

koło zębate ˈkɔwɔ zɛ̃mˈbatɛ n
roue dentée
(mechanika) koło lub walec z wystającymi zębami, element czynny przekładni zębatej oraz innych mechanizmów;

kołowrót n
treuil
(mechanika) drewniana oś z korbą, np. do wyciągania ze studni wiadra z wodą

kołpak n
enjoliveur
(motoryzacja) wypukła pokrywa osłaniająca np. piastę koła samochodowego od zewnętrznej strony, piastę śmigła w samolocie itp.;

kołysanka ˌkɔwɨˈsãnka n
berceuse
piosenka śpiewana małym dzieciom, żeby łatwiej zasnęły

koń kɔ̃ɲ n
cheval
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gatunku Equus caballus L., hodowane jako pociągowe lub do jazdy wierzchem;
cheval cavalier
(szachy, pojęcie szachowe) (potocznie, potoczny) skoczek szachowy;
cheval cheval d'arçons cheval-d'arçons
(sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny w formie skrzyni na czterech nogach

koń mechaniczny ˈkɔ̃ɲ ˌmɛxãˈɲit͡ʃnɨ n
cheval-vapeur
(fizyka, fizyczny) jedna z pozaukładowych jednostek mocy;

koń trojański ˈkɔ̃ɲ trɔˈjä̃j̃sʲci idiom
cheval de Troie
(przenośnie, przenośnia) o czymś pozornie wyglądającym na przyjacielski podarunek, w rzeczywistości będącym niebezpieczeństwem; ukryte niebezpieczeństwo; spisek, podstęp

koń zimnokrwisty n
cheval à sang froid
(jeździectwo, jeździecki) (rolnictwo, rolniczy) koń silny, masywny o spokojnym temperamencie;

końcowy kɔ̃j̃nˈt͡sɔvɨ adj
final dernier ultime
ten przed definitywnym końcem; bliski końcowi

kończyna kɔ̃j̃n͇ˈt͡ʃɨ̃na n
membre
(anatomia, anatomiczny) narząd ruchu u kręgowców

kończyć ˈkɔ̃j̃n͇t͡ʃɨt͡ɕ v
finir terminer achever
wykonywać coś, co zostało zaczęte, do końca

końcówka kɔ̃j̃nˈt͡sufka n
reste
(potocznie, potoczny) końcowa część czegoś
terminaison
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) końcowy element wyrazu podlegający odmianie

kośba n
fauchage
(rzadki, rzadko używany) koszenie traw, zbóż

kości zostały rzucone ˈkɔɕt͡ɕi zɔˈstawɨ ʒuˈt͡sɔ̃nɛ idiom
le sort en est jeté les jeux sont faits
(książkowy) stała się rzecz nieodwracalna; zapadła ostateczna decyzja;

kościec ˈkɔɕt͡ɕɛt͡s n
squelette
(anatomia, anatomiczny) mocna kostna i częściowo chrzęstna konstrukcja anatomiczna stanowiąca podporę dla ciała organizmu i nadająca jemu kształt

kościelny kɔɕˈt͡ɕɛlnɨ adj
ecclésiastique
związany z określonym kościołem (instytucją)

kościsty adj
osseux
o ciele lub o części ciała: o wydatnych, wystających kościach

kościół ˈkɔɕt͡ɕuw n
église
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świątynia chrześcijańska;

kość kɔɕt͡ɕ n
dé
wielościan z oczkami służący do gry;
os
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu ludzi lub zwierząt;

kość czołowa n
os frontal
(anatomia, anatomiczny) kość tworząca przednią część sklepienia czaszki;

kość gnykowa n
os hyoïde os lingual
(anatomia, anatomiczny) kość w obrębie szyi zawieszona poniżej żuchwy;

kość guziczna n
coccyx
(anatomia, anatomiczny) końcowy odcinek kręgosłupa człowieka;

kość krzyżowa ˈkɔɕt͡ɕ kʃɨˈʒɔva n
sacrum
(anatomia, anatomiczny) dolny odcinek kręgosłupa powstały ze zrośnięcia pięciu kręgów krzyżowych;

kość niezgody ˈkɔɕt͡ɕ ɲɛˈzɡɔdɨ n
pomme de discorde
przyczyna sporu, konfliktu

kość sitowa ˈkɔɕt͡ɕ ɕiˈtɔva n
os ethmoïde
(anatomia, anatomiczny) kość nieparzysta, ograniczająca jamę czaszki, oczodoły i jamę nosowej;

kość strzałkowa n
péroné
(anatomia, anatomiczny) kość po stronie bocznej goleni, łącząca się z piszczelą;

kość słoniowa ˈkɔɕt͡ɕ swɔ̃ˈɲɔva n
ivoire
(zoologia, zoologiczny) materiał pochodzący z zębów dużych ssaków: słonia, morsa, hipopotama, narwala;
kolor kości słoniowej (1.1), biały z odcieniem żółto-kremowym

koźlarz babka ˈkɔʑlaʒ ˈbapka n
bolet rude
(botanika, botaniczny) Leccinum scabrum, jadalny gatunek grzyba z rodziny borowikowatych o brązowej barwie kapelusza i czarnych kosmkach na trzonie;

koźlarz czerwony ˈkɔʑlaʃ t͡ʃɛrˈvɔ̃nɨ n
bolet orangé
(mikologia, mikologiczny) Leccinum aurantiacum, jadalny gatunek grzyba z rodziny borowikowatych o czerwonej barwie kapelusza;

kożuch ˈkɔʒux n
touloupe fourrure mouton peau peau de mouton
(odzieżownictwo) (krawiectwo) wyprawiona skóra zwierzęca o długim włosie; ciepła odzież wierzchnia z takiej skóry (najczęściej włosem do wewnątrz)

kpić v
railler se moquer
odnosić się z lekceważeniem, żartować, wyśmiewać, drwić

krab krap n
crabe
(zoologia, zoologiczny) skorupiak ciepłych mórz;

krach krax n
krach
(ekonomia, ekonomiczny) bankructwo, upadek gospodarczy, załamanie ekonomiczne
(ekonomia, ekonomiczny) nagły, gwałtowny spadek kursu walut, akcji, obligacji lub innych aktywów;

kradzież ˈkrad͡ʑɛʃ n
vol
przejęcie cudzej własności bez zgody właściciela i bez podstawy prawnej

kradzione nie tuczy kraˈd͡ʑɔ̃nɛ ɲɛ‿ˈtut͡ʃɨ proverb
bien mal acquis ne profite jamais
rzecz zdobyta w nieuczciwy sposób nie przynosi korzyści

kraina kraˈ<sup>j</sup>ĩna n
pays
(książkowy) sfera doznań, uczuć, myśli
région
(geografia, geograficzny) obszar wydzielony ze względu na jakąś cechę, np. wspólną historię, cechy środowiska (i tym podobne, i temu podobne), rejon, region;
terre
(książkowy) obszar państwa

kraj kraj n
pays
(geografia, geograficzny) kraina, obszar geograficzny;
państwo (obszar państwa)

kraken ˈkrakɛ̃n n
kraken
(mitologia, mitologiczny) legendarny potwór morski zatapiający statki, zwykle przedstawiany jako ogromna ośmiornica;

krakowski kraˈkɔfsʲci adj
cracovien
związany z Krakowem, dotyczący Krakowa
charakterystyczny dla Krakowa lub krakowian, mający cechy lub właściwości przypisywane Krakowowi lub krakowianom

kran krãn n
robinet
rodzaj zaworu pozwalający na regulację przepływu cieczy lub gazu;

kraniec ˈkrãɲɛt͡s n
extreme limite
(książkowy) koniec, granica czegoś

kraniologia n
craniologie
(anatomia, anatomiczny) (antropologia, antropologiczny) nauka zajmująca się budową czaszki człowieka i innych naczelnych;

kraniometryczny adj
craniométrique
dotyczący kraniometrii

krater ˈkratɛr n
cratère
(geologia, geologiczny) lejkowate zagłębienie na szczycie stożka wulkanicznego, przez który wydobywa się lawa i gazy wulkaniczne;
(geologia, geologiczny) owalne zagłębienie spowodowane upadkiem meteorytu;
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji rodzaj naczynia używanego do mieszania wina z wodą;

krawat ˈkravat n
cravate
(krawiectwo) pasek materiału noszony na szyi przez mężczyzn, rzadziej przez kobiety;

krawcowa krafˈt͡sɔva n
couturière tailleuse
(rzemiosło, rzemieślniczy) kobieta zajmująca się krawiectwem

krawiec ˈkravʲjɛt͡s n
tailleur
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik zajmujący się szyciem ubrań i innych rzeczy z tkanin;

krawędź ˈkravɛ̃ɲt͡ɕ n
bord
miejsce wyznaczające ostry lub ekstremalny koniec czegoś

krawężnik kraˈvɛ̃w̃ʒʲɲik n
bordure
(budownictwo) element budowlany oddzielający chodnik od jezdni i wyznaczający granicę między chodnikiem a jezdnią

krańcowy adj
extrême radical
maksymalnie odbiegający od głównego nurtu, normy
terminal
znajdujący się na krańcu czego

kraść kraɕt͡ɕ v
voler
brać coś na własność bez zgody i wiedzy właściciela

kreacja krɛˈat͡sʲja n
création
elegancki i oryginalny strój, szczegół stroju lub uczesania o walorach artystycznych, zwykle kobiecy

kreacjonista n
créationniste
zwolennik kreacjonizmu

kreatynina ˌkrɛatɨ̃ˈɲĩna n
créatinine
(biochemia, biochemiczny) bezwodnik kreatyny, metabolit stanowiący parametr do oceny wydolności nerek;

kreatywnie ˌkrɛaˈtɨvʲɲɛ adv
créativement
w sposób kreatywny, twórczy

kreatywność n
créativité
cecha tego, co kreatywne; cecha tych, którzy są kreatywni

kreatywny ˌkrɛaˈtɨvnɨ adj
créatif
twórczy, wnoszący coś nowego, odkrywczego

kreda ˈkrɛda n
craie Crétacé
(edukacja, edukacyjny) kruchy, najczęściej biały materiał z kredy (1.1) do pisania po tablicy lub kartonie
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) miękka skała osadowa składająca się z węglanu wapnia;
crétacé Crétacé
(geologia, geologiczny) okres geologiczny trwający od około 145 do 66 mln lat temu, w którym tworzyły się pokłady kredy (1.1);

kredens ˈkrɛdɛ̃w̃s n
crédence
mebel do przechowywania naczyń stołowych;

krem krɛ̃m n
crème
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) stała lub półtłusta emulsja nakładana na skórę w dermatologii i kosmetyce;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj deseru;

kremacja krɛ̃ˈmat͡sʲja n
crémation
spalenie ciała zmarłej osoby

kremacyjny adj
crématoire
związany z kremacją, dotyczący kremacji, spalenia ciała

kremonka n
Crémonaise
mieszkanka Cremony

kremończyk n
Crémonais
mieszkaniec Cremony

kremoński adj
crémonais
związany z Cremoną, dotyczący Cremony

kreolski adj
créole
związany z Kreolami, dotyczący Kreolów; będący kreolem
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z językami kreolskimi; mający cechy języka kreolskiego

kret krɛt n
taupe
(zoologia, zoologiczny) ssak owadożerny o czarnej sierści, kopiący podziemne tunele;

kreteński krɛˈtɛ̃j̃sʲci adj
crétois
dotyczący Krety, związany z Kretą, pochodzący z Krety

kreton n
cretonne
(włókiennictwo) barwna tkanina bawełniana;

kretowisko ˌkrɛtɔˈvʲiskɔ n
taupinière
kopczyk ziemi usypany przez kreta

kretyn ˈkrɛtɨ̃n n
crétin
(przestarzałe, przestarzały) (medycyna, medyczny) osoba dotknięta wrodzonym zespołem niedoboru jodu, nazywanego dawniej kretynizmem lub matołectwem
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) obraźliwa forma zwrócenia się do mężczyzny

krew krɛf n
sang
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) płynna tkanka łączna zwierząt;
(przenośnie, przenośnia) pokrewieństwo, linia rodowa

krewetka krɛˈvɛtka n
crevette chevrette
(zoologia, zoologiczny) Caridea, rodzaj skorupiaków o dziesięciu nogach;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso z odwłoka niektórych małych gatunków krewetek (1.1)

krewny ˈkrɛvnɨ n
parent
człowiek mający z kimś wspólnego przodka

kreślarz n
dessinateur
osoba kreśląca rysunki techniczne

kreślić ˈkrɛɕlʲit͡ɕ v
décrire
przekazywać ustnie lub pisemnie opis czegoś
rayer barrer
zamazywać coś napisanego
tracer
wykonywać ręcznie rysunek techniczny

krnąbrność ˈkr̥nɔ̃mbrnɔɕt͡ɕ n
entêtement opiniâtreté
brak posłuszeństwa, ignorowanie rozkazów, nakazów

krocze n
périnée
(anatomia, anatomiczny) część ciała położona między narządami płciowymi a odbytem

kroić ˈkrɔ.<sup>j</sup>it͡ɕ v
couper
oddzielać z czegoś kawałki lub dzielić na części za pomocą noża lub ostrego narzędzia

krok krɔk n
pas
przestawienie nogi, by wykonać ruch

krokodyl krɔˈkɔdɨl n
crocodile
(herpetologia, herpetologiczny) drapieżny, ziemnowodny gad z rzędu krokodyli (Crocodilia), o wydłużonym ciele;

krokodyle łzy ˌkrɔkɔˈdɨlɛ ˈwzɨ idiom
larmes de crocodile
nieszczery płacz; fałszywe, udawane ubolewanie

krokomierz krɔˈkɔ̃mʲjɛʃ n
podomètre
(metrologia, metrologiczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie mierzące odległość w krokach lub tylko samą liczbę kroków;

krokosz barwierski n
carthame des teinturiers
(botanika, botaniczny) (systematyka) Carthamus tinctorius L., gatunek rośliny jednorocznej z rodziny astrowatych, występującej na Bliskim Wschodzie i Indiach, uprawianej już w starożytności jako roślina farbierska i oleista;

kroksztyn n
corbeau
(architektura, architektoniczny) rodzaj wspornika osadzonego w ścianie najczęściej w kształcie konsoli lub wystający przed mur koniec belki stropowej

krokus ˈkrɔkus n
crocus
(botanika, botaniczny) Crocus L., rodzaj roślin cebulowych z rodziny kosaćcowatych, kwitnących zwykle wczesną wiosną;

kromka ˈkrɔ̃mka n
tranche morceau
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) cienki kawałek chleba odcięty nożem

kropidło n
goupillon
(kościelny) specjalna miotełka do kropienia wodą, w szczególności wodą święconą;

kropielnica n
bénitier
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kościelne naczynie na wodę święconą zwykle umieszczane przy wejściu

kropielniczka n
bénitier de chevet
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niewielkich rozmiarów domowy naścienny zasobnik na wodę święconą

kropierz n
caparaçon
(jeździectwo, jeździecki) średniowieczne sukienne okrycie konia z otworami na oczy, dłuższe od czapraka;

kropka ˈkrɔpka n
point
znak graficzny w postaci drobnego kółka (punktu) stosowany m.in.:
krótki sygnał w alfabecie Morse'a
pois
małe wypełnione kółko, plamka

kropla ˈkrɔpla n
goutte larme
drobna ilość płynu w kształcie zbliżonym do kuli, utrzymująca spoistość;

kropla drąży skałę ˈkrɔpla ˈdrɔ̃w̃ʒɨ ˈskawɛ proverb
petit à petit l'oiseau fait son nid
długie i wytrwałe działania przynoszą w końcu oczekiwane wyniki

kropla w morzu ˈkrɔpla ˈv‿mɔʒu idiom
une goutte d'eau dans l'océan une goutte d'eau dans la mer
bardzo mała, całkowicie niewystarczająca ilość czegoś

kropla, która przepełnia czarę ˈkrɔpla ˈktura pʃɛˈpɛwʲɲa ˈt͡ʃarɛ n
la goutte d'eau qui fait déborder le vase la goutte qui fait déborder le vase
dowolna przykrość lub niedogodność (jak niepowodzenie albo złośliwy postępek ze strony drugiego człowieka) występująca jako kolejna w łańcuchu i ostatecznie przekraczająca granice cierpliwości osoby, którą spotyka.

kroplomierz krɔˈplɔ̃mʲjɛʃ n
compte-gouttes
(metrologia, metrologiczny) przyrząd do odmierzania, dozowania kropli

krosno ˈkrɔsnɔ n
métier à tisser métier
(włókiennictwo) maszyna włókiennicza lub ręczny warsztat tkacki do wytwarzania tkanin, dywanów itp. przez wielokrotne przeplatanie nitek osnowy i wątku;

krosta ˈkrɔsta n
pustule bouton
(medycyna, medyczny) wykwit na skórze, zawierający ropę lub płyn surowiczy;

krowa ˈkrɔva n
vache
(zoologia, zoologiczny) dorosła samica bydła domowego;
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) (grubiański, grubiańsko) (obraźliwie) obraźliwe określenie kobiety

krowa, która dużo ryczy, mało mleka daje ˈkrɔva ˈktura ˈduʒɔ ˈrɨt͡ʃɨ ˈmawɔ ˈmlɛka ˈdajɛ proverb
chien qui aboie ne mord pas
z przechwałek niewiele wynika

krtań kr̥tãɲ n
larynx
(anatomia, anatomiczny) górny odcinek układu oddechowego łączący gardło z tchawicą;

kruchy ˈkruxɨ adj
fragile délicat
(przenośnie, przenośnia) nietrwały, delikatny, słaby

krucjata kruˈt͡sʲjata n
croisade
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyprawa wojenna podejmowana w XI–XII wieku przez chrześcijaństwo zachodnie w celu zdobycia Ziemi Świętej;
(przenośnie, przenośnia) kampania prowadzona przeciwko komuś lub czemuś

krucyfiks kruˈt͡sɨfʲiks n
crucifix
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krzyż z wizerunkiem ukrzyżowanego Chrystusa;

kruk kruk n
corbeau
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus corax, czarny ptak z rodziny krukowatych, większy od wrony i gawrona, zamieszkujący półkulę północną;

kruk krukowi oka nie wykole ˈkruk ːruˈkɔvʲi ˈɔka ˌɲɛ‿vɨˈkɔlɛ proverb
les loups ne se mangent pas entre eux
osoby znające się, zaprzyjaźnione i podobne do siebie, osoby należące do tej samej grupy interesów, do tej samej grupy zawodowej nie będą robiły sobie krzywdy

kruk zwyczajny n
grand corbeau
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku kruk zwyczajny (1.1)
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Corvus corax Linnaeus, gatunek ptaków z rodziny krukowatych;

krupier n
croupier
pracownik kasyna, który odpowiada za grę przy stole;

krużganek kruʒˈɡãnɛk n
galerie portique
(architektura, architektoniczny) korytarz otwarty arkadami na dziedziniec;

krwawić ˈkr̥favʲit͡ɕ v
saigner
(medycyna, medyczny) broczyć krwią, tracić krew, wypływać z naczyń krwionośnych

krwawnik n
achillée
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju krwawników (1.1)
achillées
(botanika, botaniczny) Achillea L., rodzaj bylin z rodziny astrowatych;

krwinka czerwona n
globule rouge érythrocyte
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) element komórkowy krwi, nadający jej barwę czerwoną dzięki barwnikowi hemoglobinie, służący przenoszeniu tlenu do komórek ciała

krwiodawca kr̥fʲjɔˈdaft͡sa n
donneur de sang
(medycyna, medyczny) osoba oddająca swoją krew w celu wykorzystania jej w krwiolecznictwie

krwiomocz ˈkr̥fʲjɔ̃mɔt͡ʃ n
hématurie
(medycyna, medyczny) obecność krwi w moczu

krwioplucie n
hémoptysie
(medycyna, medyczny) odpluwanie wydzieliny zmieszanej z krwią;

krwiożerczy kr̥fʲjɔˈʒɛrt͡ʃɨ adj
sanguinaire
o zwierzętach: żywiący się mięsem lub krwią upolowanych istot żywych

krwisty adj
sanguin
taki, który zawiera krew

krwotoczny adj
hémorragique
związany z krwotokiem

krwotok ˈkr̥fɔtɔk n
hémorragie
obfita utrata krwi na skutek urazu lub jako objaw choroby;

kryjówka krɨˈjufka n
cachette planque
miejsce bezpiecznego ukrycia czegoś; miejsce, gdzie ktoś ukrywa się

krykiet ˈkrɨcɛt n
cricket
(sport, sportowy) gra zespołowa, w której zawodnicy dwóch drużyn próbują na zmianę zbić bramkę drużyny przeciwnej i obronić swoją;

kryl krɨl n
krill
rząd drobnych morskich skorupiaków zamieszkujących morza i oceany na całym świecie, stanowiący istotne źródło pokarmu m.in. wielorybów, ryb, pingwinów;

kryminalista ˌkrɨ̃mʲĩnaˈlʲista n
criminel délinquant malfaiteur
osoba, która dopuściła się przestępstwa kryminalnego

kryminalistyczny adj
criminalistique
dotyczący kryminalistyki

kryminologiczny ˌkrɨ̃mʲĩnɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
criminologique criminologiste
dotyczący kryminologii, związany z kryminologią

krymski ˈkrɨ̃msʲci adj
criméen
od Krym

kryolit n
cryolite
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady halogenków;

kryptografia n
cryptographie
umiejętność przekształcania tekstu zrozumiałego dla wszystkich w tekst zaszyfrowany; szyfrowanie

kryptolog n
cryptologue
osoba zajmująca się szyfrowaniem i deszyfracją tekstów

kryptologia n
cryptologie
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) dziedzina wiedzy zajmująca się przekazywaniem informacji w sposób zabezpieczony przed nieuprawnionym dostępem, obejmuje tak utajnianie wiadomości (kryptografię) jak i przełamywanie ich zabezpieczeń i odczyt treści (kryptoanalizę);

krypton ˈkrɨptɔ̃n n
krypton
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Kr i liczbie atomowej 36;

kryterium n
critère
obserwowany czynnik, wchodzący w skład danych służących za podstawę oceny, wyceny, podziału, decyzji lub wyboru

krytyk ˈkrɨtɨk n
critique
osoba oceniająca coś lub kogoś negatywnie

krytyka ˈkrɨtɨka n
critique
surowa lub negatywna ocena

krytykować ˌkrɨtɨˈkɔvat͡ɕ v
critiquer
oceniać negatywnie, wytykać będy, niepowodzenia, wady

kryza n
fraise collerette
(książkowy) (krawiectwo) dawny plisowany lub fałdowany kołnierz;

kryzys ˈkrɨzɨs n
crise
zła sytuacja (trwająca dłużej)
(ekonomia, ekonomiczny) załamanie procesu wzrostu gospodarczego

kryzys wieku średniego n
crise de la quarantaine
(psychologia, psychologiczny) nazwa okresu w połowie życia człowieka polegająca na przewartościowaniu dotychczasowych priorytetów, (na przykład) dotyczących pracy zawodowej, małżeństwa czy rodziny;

kryć krɨt͡ɕ v
cacher
przechowywać w ukryciu

krzak kʃak n
buisson arbuste
(botanika, botaniczny) krzew

krzak gorejący ˈkʃaɡ ˌːɔrɛˈjɔ̃nt͡sɨ n
buisson ardent
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według Biblii: płonący krzak, pod postacią którego Bóg objawił się Mojżeszowi;

krzem kʃɛ̃m n
silicium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Si i liczbie atomowej 14;

krzepki adj
costaud robuste gaillard solide
silny fizycznie, pełen tężyzny

krzepkość n
robustesse
cecha tego, kto jest krzepki, pełen tężyzny

krzepliwość n
coagulabilité
skłonność do krzepnięcia

krzepnąć v
coaguler
(fizjologia, fizjologiczny) przechodzić z postaci płynnej krwi w stałą
figer
(fizyka, fizyczny) zmieniać się ze stanu ciekłego w galaretowaty czy stały

krzesło ˈkʃɛswɔ n
chaise fauteuil
(branża meblarska, meblarstwo, meble) mebel przeznaczony do siedzenia z oparciem na plecy (zazwyczaj bez podłokietników i z czterema nogami);

krztusiec ˈkʃtuɕɛt͡s n
coqueluche
(medycyna, medyczny) zakaźna choroba wieku dziecięcego, której objawem są kaszel i duszności;

krzyczeć ˈkʃɨt͡ʃɛt͡ɕ v
crier
mówić lub wołać bardzo głośno

krzyk kʃɨk n
cri
głośne wołanie lub nieartykułowane dźwięki

krzykliwy kʃɨkˈlʲivɨ adj
tapageur
o człowieku skłonny do krzyku, do krzyczenia
o kolorze, barwie, ozdobie jaskrawy, zwracający uwagę swoją jaskrawością

krzywa ˈkʃɨva n
courbe
(geometria) dowolna linia ciągła na płaszczyźnie lub w przestrzeni;

krzywica n
rachitisme
(medycyna, medyczny) choroba wieku dziecięcego spowodowana niedoborem witaminy D w organizmie, charakteryzująca się zmianami w układzie kostnym i zaburzeniami rozwojowymi;

krzywomierz n
curvimètre
przyrząd służący do mierzenia długości linii krzywych (zwłaszcza na mapie); urządzenie ma kółko, które należy prowadzić po mierzonej linii, a jego liczba obrotów przeliczana jest na odległość;

krzywoprzysięzca ˌkʃɨvɔpʃɨˈɕɛ̃w̃st͡sa n
parjure
ktoś, kto złożywszy przysięgę, łamie ją

krzywy ˈkʃɨvɨ adj
tordu tors
wygięty, powyginany, nieprosty

krzyż kʃɨʃ n
croix
konstrukcja, figura geometryczna lub znak złożony z dwóch przecinających się linii;
(przenośnie, przenośnia) cierpienie, trudności
order, odznaczenie w kształcie krzyża (1.1)
sacrum lombes
(anatomia, anatomiczny) część kręgosłupa;

krzyżmo n
chrême
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie konsekrowany olej używany m.in. przy poświęcaniu ołtarzy i kościołów;

krzyżowiec n
croisé
(historia, historyczny, historycznie) uczestnik zwoływanych przez kościół wypraw krzyżowych

krzyżyk ˈkʃɨʒɨk n
croisillon
(zdrobniale) od: krzyż
motyw graficzny składający się z dwóch prostopadle przecinających się linii
dièse
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak muzyczny podnoszący nutę o pół tonu;

krzyżówka kʃɨˈʒufka n
canard sauvage colvert
(ornitologia, ornitologiczny) Anas platyrhynchos, gatunek kaczki;
croisement
(biologia, biologiczny) roślina lub zwierzę mające rodziców z dwóch różnych taksonów (gatunków, podgatunków, odmian lub form), posiadające przez to cechy obojga osobników;
mots croisés grille de mots croisés
zagadka, którą rozwiązuje się przez wpisywanie w odpowiednie pola odgadniętych wyrazów;

król krul n
roi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koronowany władca państwa;
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) osoba najważniejsza w danej dziedzinie

król śledziowy n
roi des harengs
(dawniej, dawny) (ichtiologia, ichtiologiczny) (potocznie, potoczny) ryba z gatunku wstęgor królewski, Regalecus glesne;

królestwo kruˈlɛstfa kruˈlɛstfɔ n
royaume règne
ustrój państwa, w którym rządzi król lub królowa;
règne royaume
(biologia, biologiczny) kategoria systematyczna niższa od domeny i wyższa od typu (w zoologii) albo od gromady (w botanice);

królewski kruˈlɛfsʲci adj
royal
mający związek z królem lub królową

królik ˈkrulʲik n
lapin
(zoologia, zoologiczny) udomowione zwierzę z rodziny zającowatych;

królowa kruˈlɔva n
reine
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchini rządząca królestwem
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) płodna samica niektórych owadów społecznych, np. pszczół, os, trzmieli, mrówek, termitów
(szachy, pojęcie szachowe) (zobacz) hetman
żona króla

królować v
dominer
znajdować się wyżej od innych obiektów
dominer régner
zajmować najwyższą, najważniejszą pozycję
régner
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sprawować władzę królewską

krótki ˈkrutʲci adj
bref
zwięzły, wyrażający treść w niewielu słowach
bref court
trwający niedługo
court bref
mający małą długość

krótkowidz n
myope
osoba źle, nieostro widząca obiekty będące daleko; krótkowzroczny

krótkowzroczność ˌkrutkɔˈvzrɔt͡ʃnɔɕt͡ɕ n
myopie
(medycyna, medyczny) wada refrakcyjna wzroku, polegająca na tym, że oko nieprawidłowo skupia promienie świetlne, przez co niewyraźnie widzi się odległe przedmioty;

krążownik krɔ̃w̃ˈʒɔvʲɲik n
croiseur
(wojskowość, wojskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) opancerzony okręt bojowy o silnym uzbrojeniu;

krążyć ˈkrɔ̃w̃ʒɨt͡ɕ v
circuler
robić okrążenie, obieg

kręcony adj
bouclé frisé
(fryzjerstwo, fryzjerski) wijący się, układający się w lok

kręcz n
torticolis
(medycyna, medyczny) bolesny przykurcz mięśni szyjnych powodujący odchylenie głowy i szyi w stronę barku;

kręczynka jesienna n
spiranthe d'automne
(botanika, botaniczny) Spiranthes spiralis L., gatunek byliny z rodziny storczykowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku kręczynka jesienna (1.1)

kręg n
vertèbre
(anatomia, anatomiczny) podstawowy element budujący kręgosłup

kręgiel n
quille
pion o butelkowatym kształcie używany do gry w kręgle

kręgosłup krɛ̃ŋˈɡɔswup n
colonne vertébrale rachis épine dorsale
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu, stanowiąca jego główną oś i podporę;

kręgowiec krɛ̃ŋˈɡɔvʲjɛt͡s n
vertébré
(zoologia, zoologiczny) organizm mający szkielet z kręgosłupem;

kręgowy adj
vertébré
(anatomia, anatomiczny) dotyczący kręgów

krętacz n
aigrefin
człowiek oszukujący, używający wykrętów, wybiegów

krętogłów krɛ̃nˈtɔɡwuf n
torcol fourmilier
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny krętogłowów, Jynginae;

ksenofil ksɛ̃ˈnɔfʲil n
xénophile
osoba pozytywnie nastawiona do cudzoziemców

ksenofilia n
xénophilie
(książkowy) sympatia dla cudzoziemców i cudzoziemszczyzny

ksenofobia ˌksɛ̃nɔˈfɔbʲja n
xénophobie
(psychologia, psychologiczny) niechęć, wrogość, lęk wobec obcokrajowców i wszystkiego, co obce, zagraniczne, cudzoziemskie;

ksenofobiczny adj
xénophobe
związany z ksenofobią; stanowiący przejaw ksenofobii

ksenofobka n
xénophobe
kobieta negatywnie, wrogo nastawiona do obcokrajowców oraz tego, co obce, pochodzące z zagranicy

ksenon ˈksɛ̃nɔ̃n n
xénon
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Xe i liczbie atomowej 54;

ksenotym n
xénotime
(mineralogia, mineralogiczny) rodzaj rzadkiego minerału o barwie brunatnej;

kserofit n
xérophyte
(botanika, botaniczny) roślina sucholubna (przystosowana do życia na obszarach suchych)

kserograf ksɛˈrɔɡraf n
photocopieuse
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do kopiowania materiałów drukowanych lub odręcznych

kserokopiarka n
photocopieur photocopieuse
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do kopiowania materiałów drukowanych lub odręcznych;

ksiądz cɕɔ̃nt͡s n
prêtre curé
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijański duchowny, posiadający święcenia kapłańskie lub ordynowany na tę funkcję;

książka ˈcɕɔ̃w̃ʃka n
livre bouquin
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) dokument piśmienniczy w postaci publikacji wielostronicowej o określonej liczbie stron, o charakterze trwałym;

książka elektroniczna n
livre électronique e-book eBook ebook
(informatyka, informatyczny) e-book, utwór literacki w wersji elektronicznej;

książka kucharska ˈcɕɔ̃w̃ʃka kuˈxarska n
livre de cuisine
książka będąca zbiorem przepisów kulinarnych;

książka telefoniczna ˈcɕɔ̃w̃ʃka ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲit͡ʃna n
annuaire téléphonique
spis właścicieli telefonów wraz z numerami telefonów, posortowany zazwyczaj alfabetycznie albo tematycznie;

książkowy cɕɔ̃w̃ʃˈkɔvɨ adj
comptable
(urzędowy) figurujący w księdze, zwłaszcza handlowej
littéraire
odnoszący się do książki, zawarty w książce

książę ˈcɕɔ̃w̃ʒɛ n
duc
wysoki tytuł szlachecki
prince
władca księstwa, monarcha niekoronowany na króla;
syn monarchy

księga ˈcɕɛ̃ŋɡa n
livre
opasła książka

księgarnia cɕɛ̃ŋˈɡarʲɲa n
librairie
sklep z książkami, czasopismami, mapami itp.;

księgi n
feuillet
(anatomia, anatomiczny) trzeci z przedżołądków przeżuwaczy;

księgowość cɕɛ̃ŋˈɡɔvɔɕt͡ɕ n
comptabilité
(ekonomia, ekonomiczny) systematyczne rejestrowanie przychodów i wydatków przedsiębiorstwa;
(ekonomia, ekonomiczny) (administracja) dział biura, przedsiębiorstwa, instytucji, którego zadaniem jest prowadzenie ksiąg rachunkowych

księgowy cɕɛ̃ŋˈɡɔvɨ n
comptable
(księgowość) osoba zajmująca się zawodowo prowadzeniem ksiąg rachunkowych

księstwo ˈcɕɛ̃w̃stfɔ n
duché
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządzone przez księcia (dux) państwo lub jego część;
principauté
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządzone przez księcia (princeps) państwo lub jego część;

księżniczka cɕɛ̃w̃ʒʲˈɲit͡ʃka n
princesse
córka księcia i/lub księżnej

księżyc ˈcɕɛ̃w̃ʒɨt͡s n
lune satellite
Księżyc widziany jako tarcza na niebie lub jej część

ksylen ˈksɨlɛ̃n n
xylène
(chemia, chemiczny) węglowodór aromatyczny używany głównie jako rozpuszczalnik;

ksylitol ksɨˈlʲitɔl n
xylitol
(chemia, chemiczny) (spożywczy) zredukowana pochodna ksylozy stosowana w przemyśle spożywczym jako dodatek służący do słodzenia żywności;

ksylo- ˈksɨlɔ
xylo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z drewnem lub drzewem

ksylofag ksɨˈlɔfak n
xylophage
(zoologia, zoologiczny) organizm odżywiający się drewnem;

ksylofon ksɨˈlɔfɔ̃n n
xylophone
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) samobrzmiący instrument perkusyjny (idiofon uderzany), w którym dźwięk powstaje na skutek uderzenia w szereg płytek różnej długości;

kształcić v
former instruire éduquer
przekazywać swoją wiedzę lub/i umiejętności

kształt kʃtawt n
forme
zarys przedmiotu, inny przedmiot, figura lub bryła, które ten przedmiot przypomina

kształtować kʃtawˈtɔvat͡ɕ v
former
nadawać kształt rzeczom

kszyk kʃɨk n
bécassine
(ornitologia, ornitologiczny) Gallinago gallinago, mały, długodzioby, jasnobrązowy ptak eurazjatycki;

kto ktɔ indefinitePronoun
quelqu'un
(zobacz) ktoś

kto ktɔ interrogativePronoun
qui lequel
…służący do zadawania pytań o osobę lub zwierzę

kto ktɔ pronoun
qui
…służący do przyłączania zdania podrzędnego, gdy określa ono osobę lub zwierzę

kto nie ma w głowie, ten ma w nogach ˈktɔ ˈɲɛ‿ma ˈv‿ɡwɔvʲjɛ ˈtɛ̃n ˈma ˈv‿nɔɡax proverb
quand on n'a pas de tête, il faut avoir des jambes
jeśli ktoś nie ma dobrej pamięci, musi często wracać po to, o czym zapomniał

kto pyta, nie błądzi ˈktɔ ˈpɨta ɲɛ‿ˈbwɔ̃ɲd͡ʑi proverb
qui langue a, à Rome va
zamiast uczyć się na własnych błędach, warto spytać o radę

kto rano wstaje, temu Pan Bóg daje ˈktɔ ˈrãnɔ ˈfstajɛ ˈtɛ̃mu ˈpãn‿buɡ ˈdajɛ proverb
à qui se lève matin, Dieu aide et prête la main l'avenir appartient à ceux qui se lèvent tôt
ludziom pracowitym dobrze się wiedzie, bo wszystko im sprzyja, nawet sam Bóg

kto sieje wiatr, ten zbiera burzę ˈktɔ ˈɕɛ̇jɛ ˈvʲjatr̥ ˈtɛ̃n ˈzbʲjɛra ˈbuʒɛ proverb
qui sème le vent, récolte la tempête
kto wywołuje zamęt, niezgodę, może sam paść ofiarą swoich poczynań

kto szuka, ten znajdzie ˈktɔ ˈʃuka ˈtɛ̃n ˈznajd͡ʑɛ proverb
qui cherche, trouve
jeśli jest się wytrwałym w swoich postanowieniach, na pewno osiągnie się swój cel

ktoś ktɔɕ indefinitePronoun
quelqu'un
nieokreślona osoba, nieznany człowiek
(potocznie, potoczny) osoba, która coś osiągnęła

który ˈkturɨ pronoun
lequel quel
…pytajny, służący do tworzenia pytań o numer elementu w danej grupie
que qui lequel
…względny, łączący zdanie podrzędne z nadrzędnym, gdy zdanie podrzędne opisuje cechę jednego z rzeczowników (lub wyrazów pełniących funkcję rzeczownika) zdania nadrzędnego

którykolwiek indefinitePronoun
n'importe quel
wszystko jedno który

ku ku preposition
vers
…wskazujący kierunek

kubański kuˈbãj̃sʲci adj
cubain
związany z państwem lub wyspą Kuba, dotyczący Kuby, pochodzący z Kuby

kubek ˈkubɛk n
gobelet mug
naczynie ceramiczne bądź drewniane, z którego można pić, może być zaopatrzone w ucho,

kubistyczny adj
cubiste
(sztuka) związany z kubizmem; dotyczący kubizmu

kubizm ˈkubʲism̥ n
cubisme
(sztuka) kierunek w sztuce zapoczątkowany we Francji na początku XX wieku, który opiera się o spłaszczenie perspektywy i zgeometryzowanie kształtów;
(architektura, architektoniczny) czeski i słowacki styl w architekturze na początku XX w.;

kuc kut͡s n
poney
(zoologia, zoologiczny) koń niewielkich rozmiarów, nie przekraczający 148 cm w kłębie;

kucharz ˈkuxaʃ n
cuisinier
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ten, kto gotuje potrawy;

kuchenka kuˈxɛ̃nka n
cuisinière
(potocznie, potoczny) sprzęt kuchenny służący do dostarczania ciepła podczas gotowania

kuchnia ˈkuxʲɲa n
cuisine
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) pomieszczenie w budynku lub mieszkaniu do przygotowywania posiłków;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zbiór dań charakterystycznych dla danej narodowości lub sposobu odżywiania się
komplet mebli kuchennych
sposób przyrządzania potraw przez daną osobę, restaurację itp.
cuisinière fourneau
piec kuchenny

kucki ˈkut͡sʲci n
à croupetons
pozycja w przysiadzie

kucyk ˈkut͡sɨk n
poney
(zoologia, zoologiczny) mały lub niedorosły kuc
queue-de-cheval
(fryzjerstwo, fryzjerski) rodzaj fryzury, w której włosy są związane razem i luźno opadają;

kufel ˈkufɛl n
chope
grubościenne duże naczynie z uchem do picia piwa lub wina;

kufer ˈkufɛr n
coffre malle bahut
okuta skrzynia z wypukłym (rzadziej płaskim) wiekiem, dawniej do przewożenia, a obecnie do przechowywania rzeczy, głównie odzieży
malle
bagażnik samochodu osobowego lub autobusu

kujawiak n
kujawiak
(choreografia, choreograficzny) (folklor) polski taniec ludowy pochodzący z Kujaw;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyka do kujawiaka (1.1);

kujon ˈkujɔ̃n n
bosseur polard
(pogardliwie, pogardliwy) osoba, która dużo się uczy, ale bez zrozumienia

kukurydza ˌkukuˈrɨd͡za n
maïs
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Zea L., rodzaj roślin zbożowych z rodziny wiechlinowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ziarno kukurydzy (1.1)
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kolba kukurydzy (1.1)

kukuryku ˌkukuˈrɨku interjection
cocorico
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) dźwięk naśladujący pianie koguta

kula ˈkula n
balle
(wojskowość, wojskowy) pocisk z broni palnej
boule bille
każdy przedmiot o kształcie zbliżonym do kuli (1.1)
béquille
(medycyna, medyczny) rodzaj laski do wysokości pachy ułatwiająca chodzenie inwalidzie;
poids
(sport, sportowy) sprzęt lekkoatletyczny używany w konkurencji pchnięcia kulą
sphère
(fizyka, fizyczny) (astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie w kształcie zbliżonym do kuli (1.1)
sphère balle
(geometria) abstrakcyjna bryła utworzona z wszystkich punktów, których odległość od pewnego ustalonego punktu jest nie większa od pewnej ustalonej liczby;

kula ziemska n
sphère terrestre
(geografia, geograficzny) glob ziemski

kulczyk ˈkult͡ʃɨk n
serin cini
(ornitologia, ornitologiczny) Serinus serinus, ptak z rodziny łuszczaków;

kulik ˈkulʲik n
courlis
(ornitologia, ornitologiczny) Numenius, rodzaj dużego i cętkowanego, eurazjatyckiego ptaka z długim dziobem, z rodziny bekasowatych

kulinarny ˌkulʲĩˈnarnɨ adj
culinaire
taki, który dotyczy gotowania, kulinariów, gastronomii, przygotowywania potraw

kulomiot kuˈlɔ̃mʲjɔt n
lanceur du poids
(sport, sportowy) osoba uprawiająca pchnięcie kulą

kuloodporny adj
pare-balle
taki, który jest odporny na przebicie kulą z broni palnej

kult kult n
culte
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zachowania o charakterze religijnym skupione na bóstwie, innej istocie lub przedmiocie;
(przenośnie, przenośnia) opowiadanie się za jakąś wartością, przekonaniem

kultura kulˈtura n
culture
całokształt dorobku materialnego i duchowego danej społeczności lub całej ludzkości
umiejętność obcowania z ludźmi

kulturowy ˌkultuˈrɔvɨ adj
culturel
dotyczący kultury

kulturysta n
culturiste
(sport, sportowy) mężczyzna uprawiająca kulturystykę

kulturystyka n
culturisme
(sport, sportowy) kształtowanie sylwetki ciała poprzez ćwiczenia fizyczne wykonywane z obciążeniem;

kultywator n
cultivateur
(rolnictwo, rolniczy) drapacz, narzędzie uprawowe do spulchniania roli bez jej odwracania oraz do niszczenia chwastów;

kumaron n
coumarone
(chemia, chemiczny) (zobacz) benzofuran

kumaryna n
coumarine
(biochemia, biochemiczny) bezbarwna substancja występująca w roślinach;

kumać ˈkũmat͡ɕ v
piger
(slangowo) rozumieć

kumpir n
kumpir
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj fast foodu; duży, pieczony ziemniak z dodatkami, specjalność kuchni tureckiej

kumulacja n
accumulation cumulation
nagromadzenie / skupienie się czegoś w jednym miejscu; (także, też) sumowanie działań, doświadczeń itp.

kuna ˈkũna n
marte
(zoologia, zoologiczny) rodzaj ssaków drapieżnych z rodziny łasicowatych (Martes), zwyczajowo także ssak należący do tego rodzaju;

kundel ˈkũndɛl n
cabot
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) każdy pies (najczęściej zachowujący się niewłaściwie) niezależnie od jego pochodzenia
corniaud
pies niezaliczany do żadnej z ras psów

kupaż ˈkupaʃ n
coupage
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) mieszanie różnych rodzajów wina w celu otrzymania napoju o pożądanych właściwościach

kupiec ˈkupʲjɛt͡s n
négociant
ktoś, kto trudni się handlem, właściciel sklepu, przedsiębiorstwa handlowego

kuplet ˈkuplɛt n
couplet
(książkowy) zwrotka satyrycznej piosenki o aktualnej treści
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) część ronda między kolejnymi wystąpieniami refrenu

kupować kuˈpɔvat͡ɕ v
acheter
nabywać coś w zamian za jakąś sumę pieniędzy

kupryt ˈkuprɨt n
cuprite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, tlenek miedzi; ruda miedzi;

kura ˈkura n
poule
(ornitologia, ornitologiczny) (rolnictwo, rolniczy) ptak hodowany dla mięsa i jaj;

kura domowa ˈkura dɔ̃ˈmɔva n
femme au foyer
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) o gospodyni domowej, kobiecie zajmującej się domem
poulet domestique
(rolnictwo, rolniczy) (ornitologia, ornitologiczny) Gallus gallus domesticus, podgatunek udomowionych ptaków z rodziny kurowatych

kura znosząca złote jajka n
poule aux œufs d’or
(przenośnie, przenośnia) źródło łatwych i dużych dochodów

kurant n
courante
(historia, historyczny, historycznie) (choreografia, choreograficzny) francuski taniec dworski popularny w XVI wieku;

kuratela n
tutelle
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) opieka prawna, nadzór ustanowiony przez sąd
(przenośnie, przenośnia) ciągłe kontrolowanie, przesadny nadzór

kurczak ˈkurt͡ʃak n
poulet
większe kurczę (pisklę kury)
(spożywczy) mięso z kurczaka (1.1)

kurczę ˈkurt͡ʃɛ interjection
zut la vache mince
…wyrażający zdziwienie, zaskoczenie

kurczę ˈkurt͡ʃɛ n
poussin
pisklę kury

kurdupel kurˈdupɛl n
demi-portion rase-bitume
(pospolicie) (pogardliwie, pogardliwy) ktoś bardzo niski, krępy, przysadzisty

kurdyban kurˈdɨbãn n
cordouan cuir de Cordoue
skóra garbowana, barwiona i bogato zdobiona we wzory: tłoczonymi, złoconymi, srebrzonymi oraz malowanymi; materiał stosowany dawniej głównie jako obicie mebli lub ścian;

kurdyjski kurˈdɨjsʲci adj
kurde
dotyczący / pochodzący z ludu Kurdów

kurdyjski kurˈdɨjsʲci n
kurde
(językoznawstwo, językoznawczy) język Kurdów

kurhan ˈkurxãn n
kourgane kourgan kurgan
(archeologia, archeologiczny) rodzaj mogiły w kształcie kopca;

kurier ˈkurʲjɛr n
courrier
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) osoba szybko dostarczająca przesyłki lub wiadomości;

kurka ˈkurka n
chanterelle
(potocznie, potoczny) (mikologia, mikologiczny) Cantharellus cibarius, pieprznik jadalny, gatunek grzyba jadalnego;

kurka wodna ˈkurka ˈvɔdna n
poule d'eau gallinule poule d'eau
(ornitologia, ornitologiczny) Gallinula chloropus, pospolity, występujący na całym świecie, ptak wodny z rodziny chruścieli, w Polsce chroniony;

kurkuma kurˈkũma n
curcuma
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) Curcuma, ostryż, ostryż długi

kurmandżi n
kurmandji
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy irańskiej, tworzący wraz z sorani oraz kilkoma innymi pokrewnymi językami i dialektami tzw. makrojęzyk kurdyjski;

kurnik ˈkurʲɲik n
poulailler
(rolnictwo, rolniczy) pomieszczenie gospodarcze dla kur;

kuroliszek n
cocatris
(etnografia, etnograficzny) legendarna istota wielkości indyka, pokryta pierzem, z nietoperzowatymi skrzydłami i sępim dziobem

kuropatwa ˌkurɔˈpatfa n
perdrix
(ornitologia, ornitologiczny) Perdix perdix, polny ptak łowny, żywiący się m.in. stonką ziemniaczaną;

kurs kurs n
cours de change cours
(ekonomia, ekonomiczny) (finanse, finansowy) cena walut, akcji itp.; zmiana tej ceny w czasie
cours route
(edukacja, edukacyjny) cykl lekcji, tekstów, audycji itp. służący zdobyciu wiedzy na jakiś temat
trajet cours
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) kierunek ruchu statku, także samolotu; trasa takiego ruchu

kursor ˈkursɔr n
curseur
(informatyka, informatyczny) wskaźnik na ekranie monitora komputerowego wyznaczający miejsce wpisywania znaków z klawiatury
(informatyka, informatyczny) wskaźnik na ekranie monitora komputerowego poruszający się wraz z ruchami myszy komputerowej;

kursować v
circuler
przebywać regularnie określoną trasę

kurtaż n
courtage
(przestarzałe, przestarzały) wynagrodzenie płacone pośrednikowi (np. maklerowi czy brokerowi) za świadczone usługi w transakcjach kupna i sprzedaży towarów i usług

kurtka ˈkurtka n
veste blouson
(krawiectwo) krótkie okrycie wierzchnie;

kurtuazja ˌkurtuˈ<sup>w</sup>azʲja n
courtoisie
wyszukana, oficjalna uprzejmość i takt w zachowaniu

kurtyna kurˈtɨ̃na n
rideau
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) zasłona oddzielająca scenę od widowni

kurwa ˈkurva interjection
putain merde
(wulgarnie, wulgaryzm) …powtarzany jako przekleństwo, w mowie potocznej często jako przerywnik w zdaniu;

kurwa ˈkurva n
putain pute
(wulgarnie, wulgaryzm) prostytutka
(wulgarnie, wulgaryzm) kobieta prowadząca rozwiązły tryb życia

kurwa twoja mać ˈkurva ˈtfɔja ˈmat͡ɕ interjection
ta mère la pute
(wulgarnie, wulgaryzm) emocjonalne wyrażenie złości do konkretnej osoby, ubliżające jej matce

kurz kuʃ n
poussière
pył powstały ze sproszkowanych ziarenek piasku, ziemi itp.

kusiciel n
séducteur
ten, kto kusi

kuskus ˈkuskus n
couscous
tradycyjny produkt spożywczy wywodzący się z krajów Maghrebu łączący cechy makaronu i kaszy;

kustodia n
custodie
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonna jednostka administracyjna niższa rangą od prowincji, zarządzana przez kustosza;

kustosz ˈkustɔʃ n
custode
(kościelny) zwierzchnik klasztorów stanowiących kustodię

kusza ˈkuʃa n
arbalète
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) broń miotająca bełty, rodzaj żelaznego łuku z kolbą i spustem oraz mechanizmem napinającym;

kuszetka n
couchette
(kolejnictwo) leżanka w przedziale kolejowym;
voiture-couchettes
(kolejnictwo) wagon kolejowy z miejscami do leżenia

kuter ˈkutɛr n
cotre
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) typ statku żaglowego mający jeden maszt, oraz kilka żagli przednich – sztaksli;

kuzyn ˈkuzɨ̃n n
cousin
syn wujka / stryjka lub cioci / wujenki / stryjenki

kuzynka kuˈzɨ̃nka n
cousine
córka wujka / stryjka lub cioci / wujenki / stryjenki

kuć żelazo, póki gorące ˈkud͡ʑ ʒɛˈlazɔ ˈpuci ɡɔˈrɔ̃nt͡sɛ proverb
il faut battre le fer pendant qu'il est chaud
robić coś wykorzystując sprzyjające okoliczności; próbować zdążyć ze swoim celem póki jest to możliwe

kuźnia ˈkuʑɲa n
forge
warsztat kowala;
(technologia, technika, techniczny) wydział fabryki, w którym wykonuje się kucie

kwacha ˈkfaxa n
kwacha
(jednostka monetarna) waluta Malawi i Zambii; ,

kwadrans ˈkfadrãw̃s n
quart quart d'heure
czwarta część godziny, 15 minut

kwadrat ˈkfadrat n
carré
(geometria) wielokąt o czterech bokach równej długości i czterech kątach prostych, czworokąt foremny;
(matematyka, matematyczny) wynik potęgowania stopnia drugiego;

kwadratowy ˌkfadraˈtɔvɨ adj
carré
(matematyka, matematyczny) o pierwiastku: drugiego stopnia
(matematyka, matematyczny) związany z kwadratem, dotyczący kwadratu

kwantowy kfãnˈtɔvɨ adj
quantique
(fizyka, fizyczny) związany z kwantami, dotyczący kwantów

kwantowy laser kaskadowy kfãnˈtɔvɨ ˈlasɛr ˌkaskaˈdɔvɨ n
laser à cascade quantique
(fizyka, fizyczny) unipolarny laser półprzewodnikowy, emitujący promieniowanie w zakresie średniej i dalekiej podczerwieni;

kwantyl n
quantile
(statystyka, statystyczny) liczba określająca dla jakiej wartości zadany procent rozkładu statystycznego leży na lewo od niej;

kwarantanna n
quarantaine
przymusowe odosobnienie osób, zwierząt i rzeczy przybyłych z miejsc objętych epidemią

kwark kfark n
quark
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna, składnik m.in. protonów i neutronów;

kwarta n
quarte
dawna miara, czwarta część

kwartał ˈkfartaw n
trimestre
trzy miesiące, czwarta część roku

kwartet ˈkfartɛt n
quatuor
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół czterech muzyków lub śpiewaków
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny skomponowany na cztery instrumenty lub cztery głosy

kwas kfas n
acide
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, składający się z wodoru i reszty kwasowej;

kwas abietynowy ˈkfas ˌabʲjɛtɨ̃ˈnɔvɨ n
acide abiétique
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy kwasów żywicznych, żółte ciało stałe występujące naturalnie w żywicach drzew iglastych;

kwas akrylowy ˈkfas ˌakrɨˈlɔvɨ n
acide acrylique
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy nienasycony kwas karboksylowy, stosowany do produkcji tworzyw sztucznych i żywic akrylowych;

kwas arsenowy ˈkfas ˌarsɛ̃ˈnɔvɨ n
acide arsénique acide arsorique
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny będący kwasem arsenu o wzorze AsO(OH)3;

kwas askorbinowy ˈkfas ˌaskɔrbʲĩˈnɔvɨ n
acide ascorbique
(biochemia, biochemiczny) rozpuszczalny w wodzie związek organiczny stosowany jako środek zwiększający odporność organizmu;

kwas azelainowy n
acide azélaïque
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny z grupy kwasów dikarboksylowych o działaniu przeciwbakteryjnym, przeciwzapalnym i w mniejszym stopniu złuszczającym;

kwas azotowy ˈkfas ˌazɔˈtɔvɨ n
acide nitrique
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, silny kwas o wzorze HNO3

kwas chlorogenowy ˈkfas ˌxlɔrɔɡɛ̃ˈnɔvɨ n
acide chlorogénique
(biochemia, biochemiczny) ester kwasu kawowego i kwasu chinowego, naturalny przeciwutleniacz występujący w roślinach, głównie w zielonych liściach i owocach, m.in. kawowca, głogu, w karczochach i pokrzywie;

kwas cytrynowy n
acide citrique
(chemia, chemiczny) dodatek do żywności stosowany jako naturalna substancja zakwaszająca

kwas deoksyrybonukleinowy n
acide désoxyribonucléique
(biochemia, biochemiczny) (genetyka) kwas biorący udział w biosyntezie białka i przenoszeniu cech dziedzicznych

kwas domoikowy ˈkfaz ˌdɔ̃mɔ<sup>j</sup>iˈkɔvɨ n
acide domoïque
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, aminokwas wytwarzany przez morskie mięczaki i okrzemki, neurotoksyna;

kwas fitynowy ˈkfas ˌfʲitɨ̃ˈnɔvɨ n
acide phytique
(biochemia, biochemiczny) wykazujący właściwości przeciwnowotworowe antyoksydant pomagający usuwać z organizmu nadmiar metali

kwas foliowy ˈkfas fɔˈlʲjɔvɨ n
acide folique
(biochemia, biochemiczny) witamina z grupy B;

kwas gentyzynowy ˈkfaz ˌɡɛ̃ntɨzɨ̃ˈnɔvɨ n
5 di- hydroxy- benzoïque acide 2 acide gentisique
(chemia, chemiczny) związek organiczny, pochodna kwasu benzoesowego, występuje w goryczce;

kwas hialuronowy n
acide hyaluronique
(biochemia, biochemiczny) związek wiążący wodę w skórze właściwej, glikozoaminoglikan występujący we wszystkich organizmach żywych;

kwas krotonowy ˈkfas ˌkrɔtɔ̃ˈnɔvɨ n
acide crotonique
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy kwasów karboksylowych;

kwas masłowy n
acide butyrique
(biochemia, biochemiczny) kwas tłuszczowy, organiczny związek chemiczny występujący w zjełczałym maśle i nadający lekko gorzki posmak wielu rodzajom serów;

kwas mlekowy ˈkfas mlɛˈkɔvɨ n
acide lactique
(chemia, chemiczny) organiczny hydroksykwas, obecny w skwaśniałym mleku, powstający w mięśniach w trakcie intensywnego wysiłku fizycznego, kiedy dochodzi do procesu beztlenowej glikolizy;

kwas mrówkowy ˈkfas mrufˈkɔvɨ n
acide méthanoïque
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy kwas karboksylowy, silnie żrący i redukujący;

kwas octowy ˈkfas ɔt͡sˈtɔvɨ n
acide acétique
(chemia, chemiczny) bezbarwny i ciekły lub skrystalizowany związek organiczny o wzorze sumarycznym CH3COOH;

kwas retinowy n
acide rétinoïque
(biochemia, biochemiczny) (zobacz) tretynoina

kwas salicylowy n
acide salicylique acide 2-hydroxybenzoïque
(chemia, chemiczny) związek organiczny o właściwościach bakteriobójczych, stosowany do produkcji kwasu acetylosalicylowego (aspiryny);

kwas syryngowy ˈkfas ˌːɨrɨ̃ŋˈɡɔvɨ n
acide syringique
(chemia, chemiczny) naturalnie występujący związek organiczny, pochodna kwasu galusowego o działaniu przeciwbakteryjnym i przeciwutleniającym, wykorzystywana w syntezie chemicznej oraz w badaniach archeologicznych;

kwas szczawiowy n
acide oxalique
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy kwas dikarboksylowy;

kwas tłuszczowy n
acide gras
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny z klasy kwasów karboksylowych, zawierający jedną grupą karboksylową i alifatyczny łańcuch węglowy, jeden z głównych składników m.in. lipidów;

kwas węglowy ˈkfaz vɛ̃ŋɡˈlɔvɨ n
acide carbonique
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny z grupy nieorganicznych kwasów tlenowych, słaby kwas występujący jedynie w wodnych roztworach dwutlenku węgla, służący do produkcji napojów gazowanych;

kwasica metaboliczna n
acidose métabolique
(medycyna, medyczny) stan zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej, w którym pH krwi spada poniżej 7,35;

kwasić ˈkfaɕit͡ɕ v
acidifier
dodawać do czegoś kwasu, zmieniać odczyn na kwaśny
poddawać żywność fermentacji mlekowej

kwasolubny adj
acidophile
(biologia, biologiczny) taki, który do swojego prawidłowego rozwoju wymaga podłoża o odczynie kwasowym

kwasomierz n
acidimètre
(chemia, chemiczny) urządzenie mierzące zawartość kwasu w cieczy;

kwasowość n
acidité
(chemia, chemiczny) cecha roztworów elektrolitów, charakteryzujących się przewagą stężenia jonów wodorowych nad stężeniem jonów wodorotlenowych; właściwość zawierania kwasu w swoim składzie

kwazar ˈkfazar n
quasar
(astronomia, astronomiczny) bardzo odległe ciało niebieskie emitujące promieniowanie elektromagnetyczne o ogromnej mocy, oglądane przez teleskop wygląda jak gwiazda;

kwazicząstka n
quasiparticule quasi-particule
(fizyka, fizyczny) nośnik wielkości dynamicznych;

kwaśny ˈkfaɕnɨ adj
acide aigre sur
(dosłownie) mający cierpki smak
(chemia, chemiczny) mający właściwości kwasu

kwestia ˈkfɛstʲja n
problème question
problem wymagający rozważenia lub rozwiązania

kwestionariusz n
questionnaire
arkusz zawierający szereg pytań dotyczących konkretnego zagadnienia

kwiaciarnia kfʲjäˈt͡ɕarʲɲa n
fleuristerie fleuriste
(handel, handlowy) sklep z kwiatami

kwiat kfʲjat n
fleur
(botanika, botaniczny) organ roślin nasiennych, w którym wykształcają się wyspecjalizowane elementy służące do rozmnażania
(ogrodnictwo, ogrodniczy) kwitnąca roślina ozdobna
(przenośnie, przenośnia) najlepsza część społeczności
(potocznie, potoczny) roślina doniczkowa

kwiatostan kfʲjaˈtɔstãn n
inflorescence
(botanika, botaniczny) zgrupowanie kwiatów na jednym pędzie rośliny;

kwiatowy kfʲjaˈtɔvɨ adj
floral
dotyczący kwiatów

kwiczeć ˈkfʲit͡ʃɛt͡ɕ v
grogner
o świni: wydawać charakterystyczny głos
pousser des cris aigus
o człowieku: wydawać ostre dźwięki, o wysokim tonie

kwiecień ˈkfʲjɛ̇t͡ɕɛ̇̃ɲ n
avril
czwarty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

kwiecisty adj
fleuri
o sposobie wypowiedzi: bogaty w ozdobniki, wyszukane formy wypowiedzi

kwinkunks n
quinconce
(dawniej, dawny) układ pięciu obiektów w którym cztery znajdują się na kątach, a piąty w środku; również motyw dekoracyjny o takim układzie;

kwintesencja ˌkfʲĩntɛˈsɛ̃nt͡sʲja n
quintessence
elementy najważniejsze dla jakiejś sprawy; istota rzeczy

kwintet n
quintette
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny skomponowany na pięć instrumentów lub pięć głosów
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół pięciu muzyków lub śpiewaków

kwintet smyczkowy n
quintette à cordes
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół pięciu muzyków grających na instrumentach smyczkowych

kwitnienie n
floraison
(botanika, botaniczny) okres dojrzałości u roślin nasiennych, w którym dochodzi do wytwarzania kwiatów

kwitnący adj
florissant
(przenośnie, przenośnia) w doskonałej formie; wyglądający zdrowo

kwitnąć ˈkfʲitnɔ̃ɲt͡ɕ v
fleurir
(botanika, botaniczny) rozwijać i wydawać kwiaty

kwoka ˈkfɔka n
couveuse
kura będąca w okresie lęgowym

kworum ˈkfɔrũm n
quorum
liczba uczestników niezbędna do obradowania i podejmowania prawomocnych decyzji

kwota ˈkfɔta n
quantité
(ekonomia, ekonomiczny) ustalone ograniczenie danej substancji lub materiału
somme montant
ilość pieniędzy bądź innych dóbr materialnych

kynofobia n
cynophobie
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy, nieuzasadniony lęk przed psami

kynologia ˌkɨ̃nɔˈlɔɟja n
cynologie
(zoologia, zoologiczny) nauka o psach;

kynologiczny ˌkɨ̃nɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
cynologique
związany z kynologią, dotyczący kynologii

kółko i krzyżyk ˈkuwkɔ i‿ˈkʃɨʒɨk n
morpion Tic-tac-toe
popularna gra strategiczna, w której gracze, wykonujący ruchy na zmianę, dążą do objęcia trzech pól planszy w jednej linii przy jednoczesnym uniemożliwieniu tego samego przeciwnikowi;

kądziel n
quenouillée
(włókiennictwo) pęk włókien umocowany na krążku przęślicy lub kołowrotka;

kąpiel ˈkɔ̃mpʲjɛl n
bain baignade
kąpanie kogoś, kąpanie się

kąpielowy ˌkɔ̃mpʲjɛˈlɔvɨ adj
balnéaire
związany z kąpielą, dotyczący kąpieli

kąt kɔ̃nt n
angle
(geometria) część płaszczyzny ograniczona dwiema półprostymi o wspólnym początku
coin
przestrzeń w okolicy styku dwóch prostopadłych ścian
point de vue angle visuel
(przenośnie, przenośnia) punkt widzenia, aspekt

kąt dwuścienny ˈkɔ̃nd ːvuˈɕt͡ɕɛ̃nːɨ n
angle diédral
(matematyka, matematyczny) (geometria) kąt zawarty między dwiema półpłaszczyznami, posiadającymi wspólną krawędź;

kąt prosty ˈkɔ̃nt ˈprɔstɨ n
angle droit
(geometria) kąt o mierze 90 stopni;

kąt wpisany n
angle inscrit
(geometria) kąt, którego wierzchołek leży na okręgu i którego ramiona wyznaczają cięciwy tego okręgu wychodzące z wierzchołka kąta;

kąśliwy adj
mordant
(przenośnie, przenośnia) sprawiający przykrość

kędzior n
boucle
pasmo kręconych włosów lub sierści

kłamać ˈkwãmat͡ɕ v
mentir
świadomie mówić nieprawdę

kłamca ˈkwãmt͡sa n
menteur menteuse
mężczyzna lub chłopiec, który kłamie

kłamstwo ˈkwãmstfɔ n
mensonge
nieprawda powiedziana świadomie mająca na celu wprowadzenie kogoś w błąd;

kłamstwo ma krótkie nogi ˈkwãmstfɔ ˈma ˈkrutʲcɛ ˈnɔɟi proverb
les mensonges ont les jambes courtes
kłamstwo zawsze wyjdzie na jaw

kłaść kwaɕt͡ɕ v
mettre
umieszczać coś w jakimś miejscu
revêtir
pokrywać warstwą
allonger étendre
zmieniać pozycję na leżącą
se coucher
iść spać

kłopot ˈkwɔpɔt n
problème trouble
przykra sytuacja, wymagająca reakcji

kłopotać v
embarrasser
sprawiać kłopot
se soucier
być w trosce i / lub zmartwieniu o coś

kłopotliwy ˌkwɔpɔˈtlʲivɨ adj
ennuyeux
sprawiający kłopot lub wprowadzający w zakłopotanie

kłos kwɔs n
épi
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) rodzaj kwiatostanu i owocostanu groniastego, występujący głównie u traw i zbóż;

kłusowniczka ˌkwusɔvʲˈɲit͡ʃka n
braconnière
kobieta zajmująca się kłusownictwem, nielegalnie polująca na zwierzęta

kłusownik kwuˈsɔvʲɲik n
braconnier
(łowiectwo, łowiecki) człowiek zajmujący się kłusownictwem, nielegalnie polujący na zwierzęta

kłócić ˈkwut͡ɕit͡ɕ v
disputer
toczyć spór, spierać się

kłódka ˈkwutka n
cadenas
przenośne urządzenie do zamykania w formie pałąka i sztabki z zamkiem;

kłódka miłości ˈkwutka mʲiˈwɔɕt͡ɕi n
cadenas d'amour
kłódka wieszana w miejscu publicznym, najczęściej na moście lub drzewie, jako symbol miłości zakochanej w sobie pary;

kłótliwy kwuˈtlʲivɨ adj
hargneux
skłonny do kłótni

kłótnia ˈkwutʲɲa n
dispute querelle
brak zgody, ostra wymiana zdań, awantura

kłąb n
garrot
(zoologia, zoologiczny) miejsce między karkiem i grzbietem u dużych ssaków;
écheveau
zbite, obłe, splątane nagromadzenie czegoś

kłącze ˈkwɔ̃n͇t͡ʃɛ n
rhizome
(botanika, botaniczny) pęd podziemny niektórych roślin, pełniący funkcję organu spichrzowego i przetrwalnikowego;
(filozofia, filozoficzny) twór pozbawiony centrum i różny w każdym swoim punkcie

kłębek ˈkwɛ̃mbɛk n
pelote
przędza (np. nić) zwinięty w kulkę

kłębek nerwów ˈkwɛ̃mbɛk ˈnɛrvuf n
paquet de nerfs
osoba bardzo nerwowa

labioplastyka n
labiaplastie
(medycyna, medyczny) zabieg korekty wyglądu lub wielkości warg sromowych;

labirynt laˈbʲirɨ̃nt n
labyrinthe dédale
(budownictwo) układ krzyżujących się korytarzy i pomieszczeń, w którym trudno znaleźć wyjście;

labiryntowy adj
labyrinthique
mający formę labiryntu; związany z labiryntem

laborant laˈbɔrãnt n
laborantin
pracownik laboratorium

laboratorium ˌlabɔraˈtɔrʲjũm n
laboratoire
pomieszczenie przeznaczone do przeprowadzania eksperymentów naukowych, analiz medycznych lub nadzorowania procesów technologicznych;

labrador laˈbradɔr n
labrador
(kynologia, kynologiczny) pies rasy labrador retriever;

labrador retriever laˈbradɔr ːɛˈtrʲivɛr n
labrador retriever retriever du Labrador
(kynologia, kynologiczny) popularna rasa psów aportujących wywodząca się z Nowej Fundlandii;

labradorski adj
labradorien
związany z Labradorem, dotyczący Labradoru

labrys ˈlabrɨs n
labrys
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) topór obosieczny używany na Krecie w drugim tysiącleciu p.n.e. jako broń i symbol religijny;

lacedemoński ˌlat͡sɛdɛ̃ˈmɔ̃j̃sʲci adj
lacédémonien
związany z Lacedemonem, dotyczący Lacedemonu lub Lacedemończyków

lada ˈlada n
comptoir
(handel, handlowy) rodzaj stołu lub blat w sklepach, służący do obsługi klientów, wydawania oraz prezentacji towaru

lagoski adj
lagotien
związany z Lagosem, dotyczący Lagosu

laguna laˈɡũna n
lagune
(geografia, geograficzny) zatoka, najczęściej płytka, odcięta od morza przez lido, mierzeję, rafę koralową lub atol;

laicki adj
laïque
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niezwiązany z religią

laickość n
laïcité
cecha tego, co laickie

laicyzacja ˌla<sup>j</sup>it͡sɨˈzat͡sʲja n
laïcisation
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyeliminowanie wpływu religii na życie polityczne i społeczne za pomocą aktów prawnych
(psychologia, psychologiczny) zmiany w postawach światopoglądowych (odchodzenie od wiary w kierunku agnostycyzmu, ateizmu, deizmu lub indyferentyzmu religijnego)
(socjologia, socjologiczny) słabnięcie więzi religijnych wśród wyznawców
zeświecczenie różnych poziomów życia społecznego

laicyzm n
laïcisme
koncepcja wykluczająca obecność religii w sferze publicznej, głosząca oddzielenie państwa od kościoła i propagująca świeckie podejście do obywateli oraz instytucji państwowych

lak lak n
cire à cacheter
topliwa mieszanina kalafonii i innych substancji żywicznych, używana do odciskania pieczęci i do uszczelniania;

laka ˈlaka n
laque
żywica sumaka lakowego, stosowany w japońskiej i chińskiej sztuce zdobniczej;

lakaza n
laccase
(biochemia, biochemiczny) enzym roślinny, charakterystyczny przede wszystkim dla grzybów rosnących na rozkładającym się drewnie

lakier do paznokci ˈlacɛr ˌdɔ‿pazˈnɔct͡ɕi n
vernis à ongles
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) lakier do nakładania na paznokcie w celach ozdobnych, pielęgnacyjnych lub leczniczych

lakierować v
laquer vernir
pokrywać, powlekać coś lakierem

lakoński adj
laconien
związany z Lakonią, dotyczący Lakonii

lakrymator ˌlakrɨ̃ˈmatɔr n
agent lacrymogène gaz lacrymogène
(chemia, chemiczny) związek chemiczny z podgrupy drażniących bojowych środków trujących, nazywanej lakrymatorami, działający drażniąco na oczy i drogi oddechowe powodując silne łzawienie;

laktacja lakˈtat͡sʲja n
lactation
(biologia, biologiczny) wydzielanie mleka z sutków samicy ssaków w okresie karmienia;

laktator n
tire-lait
urządzenie pozwalające karmiącym kobietom na odciąganie mleka;

laktaza lakˈtaza n
lactase
enzym trawienny rozkładający laktozę do glukozy i galaktozy;

lakton n
lactone
(biochemia, biochemiczny) jeden z cyklicznych estrów powstających na drodze wewnątrzcząsteczkowej estryfikacji hydroksykwasów;

laktoza lakˈtɔza n
lactose
(chemia, chemiczny) dwucukier występujący w mleku ssaków;

lalka ˈlalka n
nana pépée
(przenośnie, przenośnia) określenie na ładną, wystrojoną kobietę
poupée
dziecięca zabawka mająca ludzką postać;

lamaizm lãˈma<sup>j</sup>ism̥ n
lamaïsme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) buddyzm tybetański

lamarkistyczny adj
lamarckien
związany z lamarkizmem, teoriami Jeana-Baptiste'a de Lamarcka

lambrekin lãmˈbrɛcĩn n
lambrequin
rodzaj krótkiej ozdobnej zasłony, firanki nad oknem, drzwiami zawieszonej na drążku lub ozdabiający baldachimy;

lament ˈlãmɛ̃nt n
lamentation
narzekanie, biadanie
płacz, rozpaczanie

lampa ˈlãmpa n
lampe
urządzenie będące sztucznym źródłem światła; wytwarzające światło;

lampa naftowa n
lampe à pétrole
urządzenie wytwarzające światło poprzez spalanie nafty;

lampart ˈlãmpart n
léopard panthère
(zoologia, zoologiczny) zwykle cętkowany, afrykański i azjatycki kot drapieżny;

lampka nocna n
lampe de chevet
(elektryczność) oświetlenie elektryczne umiejscawiane przy łóżku

lampka wieczysta ˈlãmpka vʲjɛˈt͡ʃɨsta n
lampe d'autel lampe du sanctuaire lampe du tabernacle
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nigdy niegasnąca, mała lampa przed tabernakulum

lamprofir n
lamprophyre
(geologia, geologiczny) magmowa skała żyłowa o ciemnej i połyskliwej barwie, głównie złożona z minerałów bogatych w żelazo i magnez

lando ˈlãndɔ n
landau
(historia, historyczny, historycznie) rodzaj pojazdu konnego czterokołowego z siedzeniami dla pasażerów umieszczonymi naprzeciw siebie;

landyjski adj
landais
związany z Landami, krainą i departamentem w południowo-zachodniej Francji

langwedocki adj
languedocien
związany z Langwedocją, dotyczący Langwedocji

lankijski lãŋʲˈcijsʲci adj
sri-lankais
odnoszący się do państwa Sri Lanka

lansjer n
lancier
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz lekkiej kawalerii używający do walki lancę;

lantan ˈlãntãn n
lanthane
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu La i liczbie atomowej 57;

laotański ˌlaɔˈtãj̃sʲci adj
laotien
odnoszący się do Laosu lub Laotańczyków

laotański ˌlaɔˈtãj̃sʲci n
laotien
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Laosu;

laoński adj
laonnais laonnois
związany z Laon, dotyczący Laon

laparoskopia ˌlaparɔˈskɔpʲja n
cœlioscopie laparoscopie
(medycyna, medyczny) wziernikowanie jamy otrzewnej;

laparoskopowy adj
laparoscopique
związany z laparoskopią, dotyczący laparoskopii

laparotomia ˌlaparɔˈtɔ̃mʲja n
laparotomie
(medycyna, medyczny) operacyjne otwarcie jamy brzusznej, polegające na przecięciu skóry, mięśni i otrzewnej umożliwiające eksplorację wnętrza jamy brzusznej;

lapis lazuli ˈlapʲis laˈzulʲi n
lapis-lazuli
(mineralogia, mineralogiczny) minerał o intensywnie niebieskiej barwie

lapoński laˈpɔ̃j̃sʲci adj
lapon
dotyczący Laponii, związany z Laponią, pochodzący z Laponii

laptop ˈlaptɔp n
ordinateur portable portable notebook
(informatyka, informatyczny) (potocznie, potoczny) komputer przenośny większy niż palmtop;

larendogra n
eau de Hongrie
(dawniej, dawny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) woda toaletowa o zapachu rozmarynu albo lawendy, szczególnie popularna w XVII-XVIII wieku;

larwa ˈlarva n
larve
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) stadium życia owada różniące się pod względem budowy i zachowań od osobnika dojrzałego;

laryngologia n
laryngologie
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się schorzeniami gardła i krtani

laryngologiczny adj
laryngologique
(medycyna, medyczny) związany z laryngologią lub laryngologiem, dotyczący laryngologii lub laryngologa

laryngoskop n
laryngoscope
(medycyna, medyczny) przyrząd medyczny pozwalający obejrzeć wnętrze krtani;

las las n
forêt bois brousse
gęste zbiorowisko drzew;

las deszczowy n
forêt humide
(ekologia, ekologiczny) formacja roślinna wiecznie zielone lasów na obszarach o rocznej sumie opadów przekraczającej 2000 mm i wysokiej wilgotności;

laseczka laˈsɛt͡ʃka n
bacillus
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) forma bakterii zdolna do tworzenia endospor

lasek ˈlasɛk n
boqueteau
mały las

lassi n
lassi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) orientalny napój chłodzący na bazie wody i jogurtu, przyrządzany na różne sposoby, specjalność m.in. kuchni hinduskiej i pakistańskiej;

lasso ˈlasːɔ n
lasso
(etnografia, etnograficzny) sznur lub rzemień zakończony samozaciskową pętlą, służący do chwytania zwierząt;

latacz n
clin-foc clinfoc
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) typ trójkątnego żagla podnoszonego przy słabym wietrze na sztagu dziobowym;

latakijski adj
lattaquiote
związany z Latakią, dotyczący Latakii

latania n
latanier
(botanika, botaniczny) rodzaj palmy z rodziny arekowatych

latarka laˈtarka n
lampe de poche torche
podręczne urządzenie elektryczne emitujące światło

latarnia laˈtarʲɲa n
lanterne
(architektura, architektoniczny) cylinder na górnym pierścieniu kopuły z otworami doświetlającymi wnętrze;
phare
lampa przeznaczona do wysyłania sygnałów świetlnych
réverbère lanterne
lampa przeznaczona do oświetlania otwartej przestrzeni

latarnia morska laˈtarʲɲa ˈmɔrska n
phare
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) budowla z silnym światłem na szczycie, wznoszona do celów nawigacyjnych w pobliżu wybrzeża morskiego;

latarnia umarłych laˈtarʲɲa ũˈmarwɨx n
lanterne des morts
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) kamienna budowla o znaczeniu mistycznym, w formie wieżyczki, stawiana dawniej przy cmentarzach i szpitalach;

latawiec laˈtavʲjɛt͡s n
cerf-volant
zabawka w kształcie czworokąta, zrobiona z drewna i papieru lub płótna, która lata na wietrze na uwięzi;

latać ˈlatat͡ɕ v
voler
umieć przemieszczać się ponad gruntem, w powietrzu lub kosmosie
(przenośnie, przenośnia) być w ruchu, śpieszyć się

lateks ˈlatɛks n
latex
(chemia, chemiczny) koloidalny roztwór kauczuku w cieczy;

lato ˈlatɔ n
été
pora roku, charakteryzująca się najwyższymi temperaturami;

latynista ˌlatɨ̃ˈɲista n
latiniste
znawca łaciny i kultury rzymskiej

latynizacja n
latinisation
(książkowy) tłumaczenie (najczęściej nazwy własnej lub terminu) na język łaciński, nadawanie wyrazowi postaci językowej łacińskiej
(książkowy) poddawanie wpływowi języka łacińskiego lub cywilizacji łacińskiej; uleganie takiemu wpływowi

latynizować v
latiniser
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) poddawać wpływom języka lub kultury łacińskiej

latynoamerykański adj
latinoaméricain latino-américain
związany z Ameryką Łacińską, dotyczący Ameryki Łacińskiej

laudanum n
laudanum
(historia, historyczny, historycznie) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) preparat w postaci nalewki alkoholowej na opium, używany zwłaszcza dawniej jako lek przeciwbólowy i przeciwkaszlowy, obecnie zaniechany ze względu na działanie uzależniające;

laureat n
lauréat
zdobywca nagrody

lawa ˈlava n
lave
(geologia, geologiczny) ciekły produkt działalności wulkanicznej;

lawenda laˈvɛ̃nda n
lavande
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych kwitnących na niebiesko lub purpurowo, niektóre gatunki są uprawiane dla olejków wykorzystywanych w kosmetyce i w lecznictwie;

lawendowy ˌlavɛ̃nˈdɔvɨ adj
lavandé
(botanika, botaniczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) dotyczący lawendy, należący do lawendy, zrobiony z lawendy, zawierający lawendę, związany z lawendą
lavender
mający kolor fioletowy, taki jak kolor kwiatu lawendy

laweta laˈvɛta n
affût
(wojskowość, wojskowy) podstawa armaty służąca jako oparcie dla lufy i przyrządów celowniczych
dépanneuse
(motoryzacja) samochód z platformą do przewożenia samochodów osobowych, często z wyciągarką do wtaczania niesprawnych pojazdów

lawina laˈvʲĩna n
avalanche
masa śniegu, lodu, ziemi lub kamieni schodząca ze stoku górskiego;

lazulit n
lazulite
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady fosforanów;

lazuryt laˈzurɨt n
lapis
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów;

lać jak z cebra ˈlat͡ɕ ˈjak ˈs‿t͡sɛbra v
pleuvoir à verse pleuvoir à torrents
(potocznie, potoczny) bardzo mocno padać, o ulewnym deszczu

lecieć ˈlɛt͡ɕɛ̇t͡ɕ v
aller en avion voler
podróżować samolotem
voler
przemieszczać się w powietrzu

lecytyna n
lécithine
(biochemia, biochemiczny) mieszanina lipidów, związek organiczny, który występuje głównie w tkance nerwowej

leczenie lɛˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
traitement cure
(rzeczownik odczasownikowy) od leczyć

leczenie wstrząsowe n
sismothérapie séismothérapie
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) raczej (historia, historyczny, historycznie) forma leczenia w psychiatrii polegająca na wywoływaniu w pacjencie głębokiego wstrząsu biologicznego środkami chemicznymi lub impulsami elektrycznymi

leczniczy lɛt͡ʃʲˈɲit͡ʃɨ adj
médicinal thérapeutique
pomagający wyzdrowieć

leczyć ˈlɛt͡ʃɨt͡ɕ v
guérir traiter soigner
przywracać do zdrowia; uwalniać od choroby

legalizacja ˌlɛɡalʲiˈzat͡sʲja n
légalisation
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nadanie mocy prawnej, uznanie czegoś za zgodne z prawem

legalnie adv
légalement
w sposób legalny; nie odchodząc od litery prawa

legalny lɛˈɡalnɨ adj
légal
zgodny z prawem
produkowany, używany, rozpowszechniany w sposób zgodny z prawem

legenda lɛˈɡɛ̃nda n
légende
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) opowieść fantastyczna, przekazywana jako część tradycji;
(geografia, geograficzny) opis oznaczeń na brzegu mapy, planu;
(numizmatyka, numizmatyczny) tekst na monecie, pieczęci lub medalu

legendarny ˌlɛɡɛ̃nˈdarnɨ adj
légendaire
fikcyjny, ale taki, który pochodzi z legend
rzeczywisty, ale tak sławny, że krążą o nim legendy

legia cudzoziemska ˈlɛɟja ˌt͡sud͡zɔˈʑɛ̃mska n
légion étrangère
(wojskowość, wojskowy) w niektórych armiach, oddziały żołnierzy zawodowych składające się w części lub w całości z obcokrajowców;

legion ˈlɛɟɔ̃n n
légion
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: jednostka wojskowa o liczebności do 6000 żołnierzy;
(potocznie, potoczny) masa, rzesza

legionelloza n
légionellose
(medycyna, medyczny) choroba legionistów, bakteryjna choroba dróg oddechowych;

legislacja ˌlɛɟiˈslat͡sʲja n
législation
tworzenie przepisów prawnych

legislacyjny adj
législatif
dotyczący legislacji

leiszmanioza n
leishmaniose
choroba z grupy chorób pasożytniczych powodująca m.in. gorączkę, owrzodzenia skóry oraz zniekształcenia twarzy;

leitmotiv ˈlajtmɔtʲif n
leitmotiv
motyw przewodni

lejdejski adj
leydois
związany z Lejdą, pochodzący z Lejdy, dotyczący Lejdy

lejtnant ˈlɛjtnãnt n
lieutenant
(wojskowość, wojskowy) oficerski stopień wojskowy, odpowiednik porucznika;

lekarstwo lɛˈkarstfɔ n
médicament
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) produkt, który leczy

lekarz ˈlɛkaʃ n
médecin docteur
(medycyna, medyczny) osoba, która zawodowo zajmuje się zdrowiem ludzi lub zwierząt;

lekceważyć ˌlɛkt͡sɛˈvaʒɨt͡ɕ v
sous-estimer dédaigner
traktować kogoś lub coś pogardliwie, bez szacunku lub zainteresowania

lekceważący adj
condescendant de dédain dédaigneux hautain irrévérencieux méprisant
świadczący o lekceważeniu, bagatelizowaniu

lekcja ˈlɛkt͡sʲja n
leçon
(edukacja, edukacyjny) jednostka zajęć dydaktycznych
(przenośnie, przenośnia) przykre doświadczenie będące przestrogą

lekcjonarz n
lectionnaire
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga liturgiczna zawierająca czytania mszalne;

lekki ˈlɛcːi adj
léger
o małej wadze, małym ciężarze
o słabej sile, niskim natężeniu

lekko ˈlɛkːɔ adv
légèrement
w sposób znamionujący lekkość, zwinnie

lekkoatleta ˌlɛkːɔaˈtlɛta n
athlète
(sport, sportowy) sportowiec uprawiający lekkoatletykę

lekkoatletyka ˌlɛkːɔaˈtlɛtɨka n
athlétisme
(sport, sportowy) zespół konkurencji sportowych obejmujący biegi, skoki i rzuty;

lekkość n
légèreté
cecha tego, co lekkie

lekomania ˌlɛkɔ̃ˈmãɲja n
pharmacodépendance
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) uzależnienie od leków, nadużywanie leków;

leksykalizacja n
lexicalisation
(językoznawstwo, językoznawczy) rozbieżność między znaczeniem wyrazu a jego morfologiczną strukturą, która była uformowana przez znaczenie pierwotne;

leksykograficzny adj
lexicographique
dotyczący leksykografii, właściwy leksykografii

leksykon n
lexique
publikacja książkowa, niekiedy wielotomowa, będąca uporządkowanym zbiorem wiedzy w formie skondensowanej;

lektyka ˈlɛktɨka n
palanquin
łoże osłonięte baldachimem, ściankami i daszkiem;

lelingit n
löllingite
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy arsenków, FeAs2;

lemiesz ˈlɛ̃mʲjɛʃ n
bêche
(wojskowość, wojskowy) płyta przy lawecie działa zapobiegająca odrzutowi przy wystrzale
lame
(technologia, technika, techniczny) element roboczy spycharki lub równiarki;
soc
(rolnictwo, rolniczy) dolna część pługa odcinająca skibę;
vomer
(anatomia, anatomiczny) płaska kość stanowiąca tylną część przegrody nosowej;

leming ˈlɛ̃mʲĩŋk n
lemming
(zoologia, zoologiczny) Lemmus Link, niewielki gryzoń występujący licznie w tundrze północnej Europy, Azji i Ameryki Północnej;

lemnijski adj
lemnien
związany z Lemnosem, dotyczący Lemnosu

lemoniada ˌlɛ̃mɔ̃ˈɲada n
limonade citronnade
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój z cytryn;

lemur ˈlɛ̃mur n
lémur lémurien
(zoologia, zoologiczny) Lemur Linnaeus, madagaskarska ogoniasta małpiatka o puszystym futrze;

len lɛ̃n n
lin
(botanika, botaniczny) Linum, roślina kilkuletnia z rodziny lnowatych, uprawiana dla włókien i oleistych nasion
(włókiennictwo) włókno lnu (1.1)
(włókiennictwo) (krawiectwo) tkanina z lnu (1.2)

leninowski ˌlɛ̃ɲĩˈnɔfsʲci adj
léniniste
związany z Włodzimierzem Leninem albo leninizmem, właściwy dla leninizmu

lenistwo lɛ̃ˈɲistfɔ n
paresse
odpoczywanie ponad potrzebę, unikanie wysiłku

leniuch n
fainéant flemmard paresseux cagnard cancre cossard
(potocznie, potoczny) osoba bardzo leniwa (wyrażenie nacechowane emocjonalnie)

leniuchować v
fainéanter paresser flemmarder flâner musarder
(potocznie, potoczny) oddawać się bezczynności

leniwie adv
paresseusement langoureusement
w sposób leniwy

leniwiec lɛ̃ˈɲivʲjɛt͡s n
paresseux aï bradype
(zoologia, zoologiczny) średniej wielkości, powolny, nadrzewny, roślinożerny ssak z rodziny leniwcowatych (Bradypodidae) lub leniuchowcowatych (Megalonychidae);

leniwy lɛ̃ˈɲivɨ adj
paresseux fainéant
charakteryzujący się lenistwem

leodyjski adj
liégeois
związany z Leodium (Liège)

leoniański adj
léonien
(historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do papieża Leona, związany z papieżem Leonem

leoński adj
léonais
związany z Leonem (Leónem) (krainą historyczną w Hiszpanii)

lep na muchy n
papier tue-mouches
pułapka na muchy w postaci paska nasmarowanego lepką substancją wabiącą;

lepiej późno niż wcale ˈlɛpʲjɛ̇j ˈpuʑnɔ ˈɲiʃ ˈft͡salɛ proverb
mieux vaut tard que jamais
sytuacja, w której robi się coś po właściwym czasie, z opóźnieniem, jest lepsza niż niezrobienie tej czynności wcale

lepiej zapobiegać niż leczyć ˈlɛpʲjɛ̇j ˌzapɔˈbʲjɛɡat͡ɕ ˈɲiʃ ˈlɛt͡ʃɨt͡ɕ proverb
mieux vaut prévenir que guérir
bardziej opłaca się zapobieganie niż naprawianie zaniedbań i błędów

lepki ˈlɛpʲci adj
visqueux collant gluant poisseux glutineux tenace
mający właściwości kleju

lepkość n
nature gluante
zdolność lepienia się, bycie kleistym
viscosité
(fizyka, fizyczny) tarcie pomiędzy poruszającymi się względem siebie warstwami cieczy lub plastycznego ciała stałego

lepszy wróbel w garści niż gołąb na dachu ˈlɛpʃɨ ˈvrubɛl ˈv‿ɡarʲɕt͡ɕi ˈɲiʒ ˈɡɔwɔ̃mp na‿ˈdaxu proverb
moineau à la main vaut mieux que grue qui vole un tiens vaut mieux que deux tu l'auras
lepsze coś, co jest niedoskonałe, ale pewne, dostępne niż niedostępny ideał

lesbijka lɛzˈbʲijka n
lesbienne
homoseksualna kobieta;

lesbofobia n
lesbophobie
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) dyskryminacja objawiająca się niechęcią lub agresją wobec lesbijek;

letarg n
léthargie
(medycyna, medyczny) stan pozornej śmierci, polegający na głębokim śnie, w którym zanikają reakcje na bodźce;

letargiczny adj
léthargique
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) taki jak w letargu: senny, ospały, apatyczny, bezwładny
(medycyna, medyczny) związany z letargiem, dotyczący letargu; właściwy letargowi

letni ˈlɛtʲɲi adj
estival de étè
taki, który odbywa się w lecie, odnosi się do lata; jest przystosowany do lata
tiède
o substancji: ciepły, lecz nie gorący

letnik ˈlɛtʲɲik n
estivant
osoba, która spędza letnie wakacje w jakiejś miejscowości

leukocyt n
leucocyte
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) komórka krwi pełniąca funkcję ochronną;

leukocytoza ˌlɛwkɔt͡sɨˈtɔza n
leucocytose
(medycyna, medyczny) nieprawidłowa liczba krwinek białych, powyżej górnej granicy normy;

lew lɛf n
lev
(jednostka monetarna) bułgarska jednostka monetarna; 100 stotinek;
lion lionne
(zoologia, zoologiczny) Panthera leo, gatunek dużego ssaka z rodziny kotowatych;

lewa ˈlɛva n
levée pli
(termin karciany) karty wzięte przez gracza na jednym etapie rozgrywki

lewantyński adj
levantin
(geografia, geograficzny) związany z Lewantem, dotyczący Lewantu

lewatywa ˌlɛvaˈtɨva n
lavement lavage d'intestin
(medycyna, medyczny) zabieg leczniczy polegający wprowadzenie do odbytnicy ciepłej wody, czasem z dodatkiem leków lub soli, w celu wywołania wypróżnienia;

lewica lɛˈvʲit͡sa n
gauche
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie na ogół sił politycznych dążących do zmian polityczno-ustrojowych, społecznych i gospodarczych, przeciwstawiających się tzw. tradycyjnemu porządkowi społecznemu, przeciwieństwo prawicy;

lewicowy ˌlɛvʲiˈt͡sɔvɨ adj
de gauche
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z lewicą, właściwy lewicy, charakterystyczny dla idei lewicy

lewita n
lévite
(biblijny) pomocnik kapłanów w świątyni jerozolimskiej;

lewkonia długopłatkowa n
giroflée odorante
(botanika, botaniczny) Matthiola longipetala DC., gatunek rośliny z rodziny kapustowatych o intensywnie pachnących o zmierzchu kwiatach;

leworęczny ˌlɛvɔˈrɛ̃n͇t͡ʃnɨ n
gaucher
osoba leworęczna (1.1)

lewy ˈlɛvɨ adj
gauche
znajdujący się po tej stronie, po której znajduje się serce człowieka
(potocznie, potoczny) o człowieku: nie potrafiący niczego dobrze zrobić

leśnictwo lɛɕˈɲit͡stfɔ n
sylviculture
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) zespół nauk leśnych zajmujący się całokształtem zagadnień związanych z gospodarką leśną

leśny ˈlɛɕnɨ adj
forestier
odnoszący się do lasu, mający związek z lasem

leżak ˈlɛʒak n
chaise longue fauteuil pliant
rodzaj fotela, służący do leżenia; zwykle składany, co umożliwia jego łatwy transport

leżeć ˈlɛʒɛt͡ɕ v
aller bien
o ubraniu dobrze się układać na kimś
se trouver être situer
znajdować się
être coucher être couché
zachowywać pozycję poziomą

liana ˈlʲjãna n
liane
(botanika, botaniczny) roślina o długim pędzie czepnym, rosnąca głównie w lasach tropikalnych;

libański lʲiˈbãj̃sʲci adj
libanais
odnoszący się do państwa Liban

liberalizm ˌlʲibɛˈralʲism̥ n
libéralisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia i kierunek polityczny, według którego wolność jest nadrzędną wartością;

liberalny ˌlʲibɛˈralnɨ adj
libéral
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący liberalizmu w polityce i gospodarce
nieuznający przymusu, tolerancyjny

liberał n
libéral
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik liberalizmu

libertarianizm n
libertarianisme
(filozofia, filozoficzny) doktryna uznająca wolność osobistą i wolność ekonomiczną za najwyższe wartości w polityce;

libertynizm n
libertinisme
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) europejski XVIII-wieczny ruch antykościelny oparty na odrzuceniu tradycyjnej obyczajowości;

libido lʲiˈbʲidɔ n
libido
(seksuologia, seksuologiczny) pożądanie, dążenie do zaspokojenia seksualnego;

libijski lʲiˈbʲijsʲci adj
libyen
odnoszący się do Libii

licealistka ˌlʲit͡sɛaˈlʲistka n
lycéenne
uczennica liceum

licencja lʲiˈt͡sɛ̃nt͡sʲja n
licence
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umowa określająca warunki korzystania z jakiegoś dobra, np. patentu albo programu komputerowego;

liceum lʲiˈt͡sɛ<sup>w</sup>ũm n
lycée
(edukacja, edukacyjny) szkoła średnia ogólnokształcąca lub zawodowa, przygotowująca do studiów uniwersyteckich;

lichenometria n
lichénométrie
metoda szacowania wieku budowli i badania zmian klimatycznych na podstawie porostów;

lichwa ˈlʲixfa n
usure
(pejoratywnie, pejoratywny) forma stosunków kredytowych między wierzycielem a dłużnikiem, polegająca na pobieraniu wygórowanych procentów za pożyczone pieniądze;

lichwiarski adj
usuraire
(pejoratywnie, pejoratywny) dotyczący lichwy albo lichwiarza

lichwiarz n
usurier
(pejoratywnie, pejoratywny) człowiek pożyczający pieniądze na wysoki procent

licyjski adj
lycien
związany z Licją, dotyczący Licji

licytacja ˌlʲit͡sɨˈtat͡sʲja n
vente
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) publiczna sprzedaż, w której nabywcą zostaje oferujący najwyższą kwotę;

liczba ˈlʲid͡ʒba n
nombre
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) w deklinacji: kategoria gramatyczna wynikająca z liczności elementów, które dany wyraz określa
zapis liczby (1.1)
grupa o określonej liczebności
nombre numéro
(matematyka, matematyczny) pojęcie będące w najprostszym przypadku abstrakcyjną reprezentacją liczebności zbioru lub poziomu jakiejś wielkości (np. fizycznej);

liczba atomowa ˈlʲid͡ʒba ˌːtɔ̃ˈmɔva n
numéro atomique nombre atomique
(fizyka, fizyczny) liczba określająca, ile protonów znajduje się w jądrze danego atomu;

liczba mnoga ˈlʲid͡ʒba ˈmnɔɡa n
pluriel
(gramatyka) w deklinacji: cecha wyrazu opisującego więcej niż jeden element

liczba niewymierna ˈlʲid͡ʒba ˌɲɛvɨ̃ˈmʲjɛrna n
nombre irrationnel
(matematyka, matematyczny) liczba rzeczywista niedająca się zapisać w postaci ilorazu liczb całkowitych;

liczba pierwsza ˈlʲid͡ʒba ˈpʲjɛrfʃa n
nombre premier
(matematyka, matematyczny) liczba naturalna, która ma dokładnie dwa dzielniki naturalne: jedynkę i siebie samą;

liczba podwójna ˈlʲid͡ʒba pɔˈdvujna n
duel
(gramatyka) w deklinacji: cecha wyrazu opisującego dokładnie dwa elementy, różna od liczby mnogiej;

liczba pojedyncza ˈlʲid͡ʒba ˌpɔjɛˈdɨ̃n͇t͡ʃa n
singulier
(gramatyka) cecha wyrazu oznaczająca, iż odnosi się on do jednej osoby lub jednej rzeczy;

liczebnik lʲiˈt͡ʃɛbʲɲik n
numéral adjectif numéral nombre
(gramatyka) nazwa liczby

liczebnik porządkowy n
ordinal
(gramatyka) nazwa liczby określająca położenie elementu w pewnym szeregu

liczebny adj
numérique
mogący być wyrażonym liczbami

liczi chińskie ˈlʲit͡ʃʲi ˈxʲĩj̃sʲcɛ n
letchi litchi
(botanika, botaniczny) Litchi chinensis, gatunek drzew tropikalnych z rodziny mydleńcowatych, pochodzący z rejonu Kambodży, Wietnamu i Filipin, uprawiany w wielu krajach o ciepłym klimacie

licznik ˈlʲit͡ʃʲɲik n
compteur
urządzenie służące do pomiaru jakiejś wielkości naliczanej w czasie;
numérateur
(matematyka, matematyczny) część ułamka znajdująca się nad kreską ułamkową;

liczny ˈlʲit͡ʃnɨ adj
nombreux
(o rzeczownikach zbiorowych) składający się z wielu jednostek

liczyć ˈlʲit͡ʃɨt͡ɕ v
calculer
wykonywać działania matematyczne, przetwarzać dane numeryczne
compter calculer
określać liczbę elementów składających się na dany zbiór
compter
pokładać swoje zaufanie
wymawiać liczby

lider ˈlʲidɛr n
chef leader
osoba dowodząca, zarządzająca pracą zespołu

liga ˈlʲiɡa n
ligue
(sport, sportowy) klasa rozgrywek w sportach zespołowych, np. w piłce nożnej, siatkówce, hokeju, itp.
zrzeszenie osób, organizacji lub państw

ligatura ˌlʲiɡaˈtura n
ligature
(językoznawstwo, językoznawczy) (termin typograficzny) znak będący połączeniem kilku liter, na przykład ß, æ, Æ;

liguryjski ˌlʲiɡuˈrɨjsʲci adj
ligure
związany z Ligurią, wywodzący się z Ligurii

likantropia n
lycanthropie
urojenie polegające na przekonaniu, że jest się zwierzęciem, zwłaszcza wilkiem

likier ˈlʲicɛr n
liqueur
(spożywczy) słodki i mocny napój alkoholowy;

likwidacja ˌlʲikfʲiˈdat͡sʲja n
liquidation
pozbycie się

likwidator n
liquidateur
urzędnik zajmujący się likwidacją przedsiębiorstwa
osoba, która przyczyniła się do zniesienia lub zniszczenia czegoś

likwidować ˌlʲikfʲiˈdɔvat͡ɕ v
liquider
usuwać, znosić lub rozwiązywać coś

lilak ˈlʲilak n
lilas
(botanika, botaniczny) Syringa L., rodzaj krzewów lub drzew z rodziny oliwkowatych;

lilia ˈlʲilʲja n
lys lis
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny liliowatych;

liliowy lʲiˈlʲjɔvɨ adj
lilas
(poetycki, poetycko) przypominający kolorem lilię
lilial
dotyczący lilii, należący do lilii, zrobiony z lilii, związany z lilią
lilas
mający kolor jasnofioletowy lub różowoniebieski , taki jak kolor kwiatu lilaka pospolitego

lilski adj
lillois
związany z Lille, dotyczący Lille

limba ˈlʲĩmba n
pin cembro pin des Alpes
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z gatunku sosna limba;

limburski lʲĩmˈbursʲci adj
limbourgeois
związany z Limburgią, dotyczący Limburgii, pochodzący z Limburgii

limburski lʲĩmˈbursʲci n
limbourgeois
(językoznawstwo, językoznawczy) język (dialekt) limburski;

limfadenopatia n
adénopathie
(medycyna, medyczny) powiększenie węzłów chłonnych

limfatyczny adj
lymphatique
(anatomia, anatomiczny) związany z limfą, dotyczący limfy

limfocyt lʲĩw̃ˈfɔt͡sɨt n
lymphocyte
(biologia, biologiczny) typ komórki znajdującej się we krwi i limfie, podklasa leukocytów;

limit ˈlʲĩmʲit n
limite
granica niemożliwa do przekroczenia

limnologia ˌlʲĩmnɔˈlɔɟja n
limnologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (hydrologia, hydrologiczny) dział hydrobiologii i hydrologii badający życie organizmów wodnych w zbiornikach śródlądowych jak też właściwości chemiczne i fizyczne tego środowiska;

limo ˈlʲĩmɔ n
œil au beurre noir
(potocznie, potoczny) podbite oko

limuzyna n
limousine
(motoryzacja) luksusowy samochód;

limuzyński adj
limousin
związany z Limousinem ((historia, historyczny, historycznie) Limuzynem)

lin lʲĩn n
tanche
(ichtiologia, ichtiologiczny) słodkowodna ryba;

lina ˈlʲĩna n
corde câble
elastyczne cięgno z włókna lub drutów;

lincz lʲĩn͇t͡ʃ n
lynchage
(książkowy) rodzaj samosądu, wymierzenie przez tłum kary (szczególnie śmierci) na osobie posądzanej o przestępstwo bez przeprowadzenia sprawy sądowej

lingwista lʲĩŋɡˈvʲista n
linguiste
(językoznawstwo, językoznawczy) językoznawca

lingwistka n
linguiste
(językoznawstwo, językoznawczy) specjalistka w zakresie lingwistyki

lingwistycznie adv
linguistiquement
(językoznawstwo, językoznawczy) w sposób odnoszący się do lingwistyki

lingwistyczny adj
linguistique
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) związany z lingwistyką lub dotyczący lingwisty

lingwistyka lʲĩŋɡˈvʲistɨka n
linguistique
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) (językoznawstwo, językoznawczy) nauka o języku

linia ˈlʲĩɲja n
ligne
kształt dający się narysować jednym pociągnięciem ołówka
trasa dla środków lokomocji
umowna granica czegoś
dawna jednostka długości, równa 1/12 cala;
wiersz tekstu
grupa towarów o podobnym przeznaczeniu występująca pod wspólną marką

linia kolejowa n
ligne ferroviaire
(kolejnictwo) droga kolejowa wraz z przyległym pasem gruntu i infrastrukturą umożliwiającą funkcjonowanie kolei;

linijka lʲĩˈɲijka n
règle
przyrząd służący do kreślenia linii i odmierzania odległości;

liniowiec lʲĩˈɲɔvʲjɛt͡s n
paquebot
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek regularnie kursujący między danymi punktami;

liniowy lʲĩˈɲjɔvɨ adj
linéaire colinéaire linéal
mający związek z linią

link lʲĩŋk n
lien
(informatyka, informatyczny) odnośnik w dokumencie elektronicznym (np. na stronie WWW) prowadzący do innego dokumentu elektronicznego lub do innego miejsca w tym samym dokumencie

linuksowiec ˌlʲĩnuˈksɔvʲjɛt͡s n
linuxien
użytkownik Linuksa

lionka n
Lyonnaise
mieszkanka Lyonu

liończyk n
Lyonnais
mieszkaniec Lyonu

lioński adj
lyonnais
związany z Lyonem, dotyczący Lyonu

lipa ˈlʲipa n
tilleul
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Tilia L., drzewo liściaste z podrodziny lipowatych;

lipidowy adj
lipidique
odnoszący się do lipidu, związany z lipidem

lipiec ˈlʲipʲjɛt͡s n
juillet
siódmy miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

lipień ˈlʲipʲjɛ̇̃ɲ n
ombre
(ichtiologia, ichtiologiczny) Thymallus, słodkowodna ryba z rodziny łososiowatych;

lipodystrofia ˌlʲipɔdɨˈstrɔfʲja n
lipodystrophie
(medycyna, medyczny) zespół zaburzeń charakteryzujących się miejscowym lub uogólnionym zanikiem, nieprawidłowym stanem lub rozmieszczeniem tkanki tłuszczowej;

liposukcja ˌlʲipɔˈsukt͡sʲja n
liposuccion
(medycyna, medyczny) zabieg odsysania tkanki tłuszczowej;

lipski ˈlʲipsʲci adj
lipsien
związany z Lipskiem, dotyczący Lipska

lira ˈlʲira n
lyre
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) starogrecki instrument muzyczny, szarpany posiadający od czterech do dziesięciu strun;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) smyczkowy strunowy instrument muzyczny, posiadający trzy lub cztery struny, popularny na Krecie, Dodekanezie, w Tracji i wśród uchodźców z Azji Mniejszej

lirowaty adj
lyriforme
mający kształt liry

liryczny lʲiˈrɨt͡ʃnɨ adj
lyrique
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) związany z liryką, lirykiem

liryzm n
lyrisme
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pierwiastek uczuciowy w utworze lub zachowaniu osób

lis lʲis n
renard goupil
(zoologia, zoologiczny) Vulpes, drapieżnik o wydłużonym tułowiu, krótkich łapach i długim, puszystym ogonie;

lis polarny ˈlʲis pɔˈlarnɨ n
renard polaire renard isatis
(zoologia, zoologiczny) ssak drapieżny z rodziny psowatych, zamieszkujący obszary na północ od koła podbiegunowego;

lisica lʲiˈɕit͡sa n
renarde
(zoologia, zoologiczny) samica lisa

list lʲist n
lettre épître
wiadomość, wypowiedź sformułowana pisemnie
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) przesyłka pocztowa zawierająca korespondencję lub drobne rzeczy dopuszczone do przewozu pocztowego, nadane w zamkniętym opakowaniu
papier, na którym napisano list (1.1)

list kaperski n
lettre de marque
(historia, historyczny, historycznie) dokument wydawany przez rząd państwa uprawniający kapitanów statków do ścigania oraz konfiskowania wrogich okrętów oraz przewożonych przez nie ładunków;

list otwarty ˈlʲist ɔtˈfartɨ n
lettre ouverte
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) upubliczniony list z apelem lub deklaracją;

list uwierzytelniający n
lettre de créance
(dyplomacja) dokument potwierdzający uprawnienia przedstawiciela dyplomatycznego danego państwa do działania w jego imieniu;

lista ˈlʲista n
liste
elementy zapisane w kolejności

listonosz lʲiˈstɔ̃nɔʃ n
facteur courrier
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) pracownik urzędu pocztowego, który doręcza adresatom listy i inne przesyłki

listopad lʲiˈstɔpat n
novembre
jedenasty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);

listowie lʲiˈstɔvʲjɛ n
feuillage
(botanika, botaniczny) ogół liści roślin, zwłaszcza drzew i krzewów

listwa przypodłogowa n
plinthe
(budownictwo) podłużny dekoracyjny element konstrukcyjny, który wykańcza ścianę przy podłodze

lit lʲit n
lithium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Li i liczbie atomowej 3;

litania n
litanie
(kościelny) dłuższa formuła modlitewna z powtarzającym się wezwaniem;
(przenośnie, przenośnia) długie, monotonne wyliczanie, wymienianie czegoś

litera lʲiˈtɛra n
lettre caractère
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwany znak graficzny, odpowiadający konkretnemu dźwiękowi, umożliwiający zapis słów;

literacki ˌlʲitɛˈrat͡sʲci adj
littéraire
mający związek z literaturą

literalny ˌlʲitɛˈralnɨ adj
littéral
(książkowy) mający związek ze ścisłym rozumieniem, przytoczeniem lub tłumaczeniem czyichś słów

literatura ˌlʲitɛraˈtura n
littérature
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wszystkie dzieła artystyczne zachowane w formie pisanej lub w przekazie ustnym;

literatura faktu n
non-fiction
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) ogół piśmiennictwa o charakterze dokumentalnym;

literować v
épeler
podawać pisownię wyrazu, wymawiając po kolei poszczególne litery tego słowa

literówka ˌlʲitɛˈrufka n
faute de frappe
błąd w pisaniu polegający na pomyleniu lub opuszczeniu liter w słowie

litewski lʲiˈtɛfsʲci adj
lithuanien lituanien
odnoszący się do Litwy lub Litwinów

litofit n
lithophyte
(botanika, botaniczny) roślina, glon lub porost naskalny

litograf n
lithographe
(sztuka) artysta, rzemieślnik stosujący technikę litografii

litografia ˌlʲitɔˈɡrafʲja n
lithographie
(drukarstwo, drukarski) (sztuka) technika graficzna, zaliczana do druku płaskiego lub wklęsłego;
(sztuka) odbitka, praca wykonana techniką litografii (1.1)

litotomia ˌlʲitɔˈtɔ̃mʲja n
lithotomie
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie kamieni nerkowych

litość ˈlʲitɔɕt͡ɕ n
pitié
współczucie, miłosierdzie, żal nad kimś

litr lʲitr̥ n
litre
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka objętości, decymetr sześcienny;

liturgia lʲiˈturʲɟja n
liturgie
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w religiach chrześcijańskich – ogół obrzędów i ceremonii towarzyszących czynnościom kultowym;

liturgiczny adj
liturgique
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z liturgią, dotyczący liturgii

liworneńczyk n
Livournais
mieszkaniec Livorna

liworneński adj
livournais
związany z Livornem, dotyczący Livorna

liza ˈlʲiza n
lyse
(biologia, biologiczny) rozpad na cząstki elementarne;

lizać ˈlʲizat͡ɕ v
lécher
dotykać czegoś językiem i przesuwając po tym

lizbonka lʲizˈbɔ̃nka n
Lisboète
mieszkanka Lizbony

lizbończyk lʲizˈbɔ̃j̃n͇t͡ʃɨk n
Lisboète
mieszkaniec Lizbony

lizboński lʲizˈbɔ̃j̃sʲci adj
lisboète
odnoszący się do miasta Lizbona

lizol n
lysol
(chemia, chemiczny) środek dezynfekcyjny, roztwór krezolu surowego w mydle potasowym;

liściokwiat garbnikowy lʲiɕˈt͡ɕɔkfʲjad ˌɡarbʲɲiˈkɔvɨ n
amla
(botanika, botaniczny) Phyllanthus emblica, gatunek drzewa z rodziny liściokwiatowatych pochodzący z Azji;

liściożerny ˌlʲiɕt͡ɕɔˈʒɛrnɨ adj
folivore phyllophage
(zoologia, zoologiczny) żywiący się liśćmi

liść lʲiɕt͡ɕ n
feuille
(botanika, botaniczny) element budowy sporofitu rośliny naczyniowej, pełniący funkcje odżywcze dzięki zawartości chlorofilu;

liść laurowy ˈlʲiɕt͡ɕ lawˈrɔvɨ n
feuille de laurier
(spożywczy) suszony liść wawrzynu szlachetnego używany jako przyprawa;

loarski adj
ligérien
związany z Loarą, dotyczący Loary

lobbing n
lobbying
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wywieranie wpływu przez zawodowych rzeczników interesów na władze publiczne;

lobbować v
faire pression sur
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) wywierać wpływ na władze publiczne w imieniu koncernów lub grup społecznych

lobby ˈlɔbbʲi n
lobby
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) grupa nacisku (zwłaszcza w celu zmiany prawa zgodnie z czyimiś interesami)

lodowiec lɔˈdɔvʲjɛt͡s n
glacier
(geologia, geologiczny) ogromna masa lodu powstała z przekształcenia pokładów wiecznego śniegu;
plongeon imbrin
(ornitologia, ornitologiczny) Gavia immer, gatunek nura zamieszkującego tundrę Ameryki Północnej, Grenlandii i Islandii;

lodowisko ˌlɔdɔˈvʲiskɔ n
patinoire
miejsce przeznaczone do sportowej lub rekreacyjnej jazdy na łyżwach;

lodołamacz ˌlɔdɔˈwãmat͡ʃ n
brise-glace
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek o wzmocnionym kadłubie, przystosowany do rozbijania pokrywy lodu na morzu lub rzece celem utworzenia drogi dla innych statków;

lody ˈlɔdɨ n
glace crème glacée
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser, który stanowi słodka, zamrożona masa sporządzona z mleka, cukru, jaj i innych dodatków

lodówka lɔˈdufka n
harelde boréale harelde kakawi
(ornitologia, ornitologiczny) Clangula hyemalis Linnaeus, gatunek morskiej kaczki;
réfrigérateur frigo frigidaire
pojemnik, szafka lub urządzenie izolowane termicznie, umożliwiające przechowywanie czegoś w obniżonej temperaturze;

logarytm lɔˈɡarɨtm̥ n
logarithme
(matematyka, matematyczny) wykładnik potęgi, do której należy podnieść określoną liczbę (podstawę logarytmu), aby uzyskać jego argument;

loggia n
loggia
(architektura, architektoniczny) otwarta zadaszona galeria lub balkon wzdłuż ściany budynku;

logiczny lɔˈɟit͡ʃnɨ adj
conséquent
konsekwentny, budowany zgodnie z logiką
logique
związany z logiką, zgodny z logiką

logika ˈlɔɟika n
logique
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina naukowa zajmująca się regułami poprawnego myślenia i wnioskowania;
poprawne, rzeczowe myślenie, oparte na związkach przyczynowo-skutkowych

logistyka n
logistique
(ekonomia, ekonomiczny) planowanie i realizacja przepływu dóbr;
(wojskowość, wojskowy) organizacja i realizacja zaopatrzenia dla wojska;

logotyp n
logotype
(drukarstwo, drukarski) czcionka lub matryca zawierająca skrót wyrazu lub wyrażenia;
logo w formie tekstowej zawierające nazwę firmy lub jej akronim;

lojalnie lɔˈjalʲɲɛ adv
loyalement
w sposób lojalny

lojalność n
loyauté
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest lojalne; cecha tych, którzy są lojalni

lojalny lɔˈjalnɨ adj
loyal
rzetelny, uczciwy w relacjach z innymi

lokaj n
laquais
człowiek usługujący w bogatym domu lub na dworze panującego

lokal ˈlɔkal n
boîte de nuit
(potocznie, potoczny) (gastronomia) pub, bar, restauracja, klub
local
mieszkanie lub pomieszczenie użytkowe

lokal wyborczy n
bureau de vote
miejsce oddawania głosów w wyborach

lokalizacja ˌlɔkalʲiˈzat͡sʲja n
localisation
usytuowanie, położenie jakiegoś obiektu; miejsce, pozycja zajmowana przez jakiś obiekt

lokalnie lɔˈkalʲɲɛ adv
localement
w sposób lokalny

lokalny lɔˈkalnɨ adj
local topique
związany z jakimś rejonem, miejscem, ograniczony do jakiegoś miejsca

lokant n
locant
(chemia, chemiczny) liczba lub litera wskazująca miejsce przyłączenia podstawnika do szkieletu cząsteczki związku chemicznego;

lokarneński adj
locarnien
związany z Locarno, dotyczący Locarno, pochodzący z Locarno (miasta w Szwajcarii)

lokata n
compte dépôt
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) zainwestowany w banku kapitał
place
pozycja zajmowana w klasyfikacji
placement
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) zainwestowanie kapitału w przedsiębiorstwo, nieruchomość, w celu ochrony albo pomnożenia tej wartości

lokator lɔˈkatɔr n
locataire
ktoś, kto mieszka w wynajętym mieszkaniu

lokomocja n
locomotion
przenoszenie się z miejsca na miejsce za pomocą pojazdów

lokomotywa ˌlɔkɔ̃mɔˈtɨva n
locomotive
(kolejnictwo) pojazd szynowy mający własny napęd, przeznaczony do ciągnięcia (lub pchania) wagonów; .

loksodroma n
loxodromie
(nawigacja) (matematyka, matematyczny) linia krzywa na powierzchni kuli, przecinająca wszystkie południki pod tym samym kątem;

lokówka lɔˈkufka n
bigoudi
(fryzyjski) wałek wykonany z metalu lub tworzyw sztucznych, służący do zakręcania włosów
fer à friser
(fryzyjski) (technologia, technika, techniczny) przyrząd elektryczny służący do zakręcenia loków na gorąco

lombardzista n
prêteur sur gages
(potocznie, potoczny) właściciel lombardu, osoba pożyczająca pod zastaw

lombardzki lɔ̃mˈbart͡sʲci adj
lombard
związany z Lombardią

lombr n
hombre
(dawniej, dawny) (termin karciany) gra karciana pochodzenia hiszpańskiego, rozpowszechniona w Europie w XVII wieku;

lomi-lomi n
lomilomi
rodzaj zabiegu masażu wywodzącego się z Haiti;

londynka lɔ̃nˈdɨ̃nka n
Londonienne
mieszkanka Londynu

londyńczyk lɔ̃nˈdɨ̃j̃n͇t͡ʃɨk n
Londonien
mieszkaniec Londynu

londyński lɔ̃nˈdɨ̃j̃sʲci adj
londonien
pochodzący z Londynu, dotyczący Londynu

longboard n
longskate
(sport, sportowy) deskorolka o dłuższym rozmiarze, pozwalająca rozwinąć większą prędkość;

lorandyt n
lorandite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, siarkoarsenek talu, występujący głównie w złożu Allchar w Macedonii, w postaci koszenilowoczerwonych, drobnych, jednoskośnych kryształów

lorens ˈlɔrɛ̃w̃s n
lawrencium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Lr i liczbie atomowej 103;

lornetka lɔrˈnɛtka n
jumelles
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny do obserwacji dwuocznej, składający się z dwóch jednakowych, połączonych zawiasowo, ułożonych równolegle lunet obserwacyjnych;

los lɔs n
destin
fatum, przeznaczenie
lot
mała kartka pełniąca rolę kuponu, decydująca o wygranej lub przegranej
sort
wydarzenia, bieg czyjegoś życia

losowy lɔˈsɔvɨ adj
aléatoire
przypadkowy, niezależny od decyzji

lot lɔt n
vol
przemieszczanie się w powietrzu lub w przestrzeni kosmicznej
podróż, np. samolotem, balonem

lotaryński adj
lorrain
związany z Lotaryngią, dotyczący Lotaryngii lub Lotaryńczyków

lotion ˈlɔtʲjɔ̃n n
lotion
mleczko kosmetyczne;

lotka ˈlɔtka n
aileron
(lotnictwo, lotniczy) ruchomy element skrzydła statku powietrznego, służący do kontroli jego przechylenia, czyli obrotu wzdłuż osi podłużnej;

lotnictwo lɔtʲˈɲit͡stfɔ n
aviation
ogół zagadnień związanych ze wszelkiego rodzaju statkami powietrznymi;

lotniczo-modelarski adj
aéromodéliste
związany z modelarstwem lotniczym, dotyczący modelarstwa lotniczego

lotniczy lɔtʲˈɲit͡ʃɨ adj
aviation aéronautique
związany z lotnictwem

lotnik ˈlɔtʲɲik n
aviateur
(lotnictwo, lotniczy) (zawód, zawodowy, zawodowo) człowiek, który lata samolotem lub należy do jego obsługi
(wojskowość, wojskowy) żołnierz służący w lotnictwie

lotnisko lɔtʲˈɲiskɔ n
aéroport aérodrome
(lotnictwo, lotniczy) wydzielony obszar na ziemi przystosowany do obsługi statków powietrznych;

lotniskowiec ˌlɔtʲɲiˈskɔvʲjɛt͡s n
porte-avions
(wojskowość, wojskowy) okręt stanowiący ruchomą bazę dla samolotów, poprzez odpowiednio ukształtowany pokład jako pas startowy;

lotniskowy adj
aéroportuaire
związany z lotniskiem

lotos ˈlɔtɔs n
lotus
(botanika, botaniczny) Nelumbo Adans., rodzaj roślin z rodziny lotosowatych;

lotos orzechodajny n
lotus d'Orient
(botanika, botaniczny) Nelumbo nucifera, wieloletnia roślina z rodziny lotosowatych, rośnąca dziko w Azji;

lozanka n
Lausannoise
mieszkanka Lozanny

lozańczyk n
Lausannois
mieszkaniec Lozanny

lozański adj
lausannois
związany z Lozanną, dotyczący Lozanny, pochodzący z Lozanny

loża n
loge
(architektura, architektoniczny) specjalne miejsce na widowni przeznaczone dla osobistości;
miejsce spotkań masonerii

loża masońska n
loge maçonnique
podstawowa jednostka organizacyjna wolnomularstwa

lub lup conjunction
ou
spójnik łączący dwa zdania równorzędne oraz dwie części zdania, wskazując, że przynajmniej jedna część jest prawdziwa;

lubczyk ˈlupt͡ʃɨk n
livèche
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny selerowatych o żółtych kwiatach, używana jako przyprawa kuchenna, według wierzeń ludowych uważana za środek wywołujący miłość, afrodyzjak;

lubieżny luˈbʲjɛʒnɨ adj
lascif luxurieux
rozpustny, sprośny

lubić ˈlubʲit͡ɕ v
aimer
darzyć kogoś lub coś pozytywnym uczuciem

lucerna luˈt͡sɛrna n
luzerne
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) jednoroczna lub dwuletnia bylina z rodziny bobowatych;

lucerneński adj
lucernois
związany z Lucerną, dotyczący Lucerny, pochodzący z Lucerny

lud lut n
peuple
warstwa społeczeństwa, której członkowie pracują fizycznie
zbiorowość ludzi o wspólnym języku i kulturze, niebędąca narodem

luddysta n
luddite
(historia, historyczny, historycznie) zwolennik luddyzmu, czyli niszczenia maszyn postrzeganych przez robotników jako źródło zagrożenia u progu rewolucji przemysłowej

ludność ˈludnɔɕt͡ɕ n
population
ogół ludzi zamieszkujących dane terytorium

ludobójstwo ˌludɔˈbujstfɔ n
génocide
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrodnia przeciwko ludzkości polegająca na celowym wyniszczaniu całych narodów lub ich części (grup etnicznych / religijnych / rasowych) poprzez zabójstwa jak i tworzenie warunków życia obliczonych na fizyczne wyniszczenie;

ludowy luˈdɔvɨ adj
populaire
pochodzący od ludu
dotyczący obszarów wiejskich i chłopów

ludożerca ˌludɔˈʒɛrt͡sa n
anthropophage
człowiek zjadający mięso ludzkie

ludzki ˈlut͡sʲci adj
humain
odnoszący się do wytworów rąk lub umysłu człowieka
cecha charakterystyczna dla poczynań lub dążeń człowieka

ludzkość ˈlut͡skɔɕt͡ɕ n
humanité
ród ludzki; ogół, suma ludzi na świecie

lufcik n
vasistas
otwieralna część w skrzydle okna umożliwiająca wietrzenie pomieszczenia

luka w prawie n
vide juridique
brak odpowiedniego przepisu prawnego, lub istnienie przepisu, który nie jest taki, jaki być powinien;

lukarna n
lucarne
(architektura, architektoniczny) pionowe okienko na dachu, które doświetla poddasze;

lukański adj
lucanien
związany z Lukanią (krainą historyczną we Włoszech)

lukkański adj
lucquois
związany z Lukką, dotyczący Lukki

lukratywny adj
lucratif
przynoszący spore zyski

lukrecja luˈkrɛt͡sʲja n
réglisse
(botanika, botaniczny) Glycyrrhiza, rodzaj bylin z rodziny bobowatych, rosnących w Eurazji;
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) wysuszone korzenie lukrecji (1.1) z odłogami lub ich przetwory

luksemburski ˌluksɛ̃mˈbursʲci adj
luxembourgeois
odnoszący się do miasta Luksemburg
odnoszący się do państwa Luksemburg

luksus ˈluksus n
luxe
warunki zapewniające komfortowe życie i zbytek;

luksusowy adj
luxueux de luxe
taki, który jest przejawem luksusu, bogatego życia

lumbago lũmˈbaɡɔ n
lumbago
(medycyna, medyczny) ból okolicy lędźwiowej, mogący mieć różne przyczyny, m.in. zapalenie korzonków czy urazy i zmiany kręgosłupa;

luminofor n
luminophore
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) substancja chemiczna emitująca fale świetlne;

lunatyk lũˈnatɨk n
somnambule
(medycyna, medyczny) osoba cierpiąca na lunatyzm

luneta n
longue-vue lunette
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny do oglądania odległych obiektów, którego elementami są okular i obiektyw;

lupa ˈlupa n
loupe
wypukła soczewka wyposażona w uchwyt, prosty przyrząd optyczny do powiększania obrazu;

lupinina ˌlupʲĩˈɲĩna n
lupinine
(chemia, chemiczny) związek organiczny, alkaloid występujący w łubinie o bardzo gorzkim smaku;

lusterko wsteczne luˈstɛrkɔ ˈfstɛt͡ʃnɛ n
rétroviseur
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) lusterko pojazdu (samochodu, samolotu) znajdujące się w polu widzenia kierowcy, służące do obserwacji tego, co dzieje się z tyłu, bez odwracania głowy

lustro ˈlustrɔ n
miroir glace
gładka powierzchnia odbijająca światło; tafla szkła od spodu pokrytego warstwą srebra lub aluminium;

luteranizm ˌlutɛˈrãɲism̥ n
Luthéranisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna teologiczna, jeden z nurtów protestantyzmu, zapoczątkowany przez Marcina Lutra;

lutet ˈlutɛt n
lutécium lutétium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Lu i liczbie atomowej 71;

lutnia ˈlutʲɲa n
luth
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument strunowy przypominający mandolinę;

lutować luˈtɔvat͡ɕ v
souder
(technologia, technika, techniczny) łączyć metalowe elementy przy pomocy lutu roztopionego lutownicą lub palnikiem

luty ˈlutɨ n
février
drugi miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)

lutydyna n
diméthylpyridine lutidine
(chemia, chemiczny) związek organiczny, pochodna pirydyny;

lwi lvʲi possessiveAdjective
léonin
należący do lwa

lwia część ˈlvʲja ˈt͡ʃɛ̃w̃ɕt͡ɕ n
part du lion
znaczna, większa część czegoś

lwica ˈlvʲit͡sa n
lionne
(zoologia, zoologiczny) samica lwa

lód lut n
glace
stały stan skupienia wody;
(potocznie, potoczny) lodowisko
(potocznie, potoczny) porcja lodów przeznaczona do zjedzenia przez jedną osobę

ląd lɔ̃nt n
terre
obszar skorupy ziemskiej niepokryty wodami mórz i oceanów;

lądować lɔ̃nˈdɔvat͡ɕ v
aborder
osadzać statek powietrzny na lądowisku
atterrir
osiadać na czymś – z powietrza lub wody

lądowy lɔ̃nˈdɔvɨ adj
terrestre
dotyczący lądu, odbywający się na lądzie, żyjący na lądzie

lęk lɛ̃ŋk n
anxiété
(psychologia, psychologiczny) strach pojawiający się bez przyczyny;

lękać się ˈlɛ̃ŋkat͡ɕ‿ɕɛ v
avoir peur
(książkowy) bać się; odczuwać strach, trwogę

lękliwy lɛ̃ŋkˈlʲivɨ adj
timide craintif peureux
(o osobach) skłonny do lęku, dający się łatwo nastraszyć

maar n
maar
(geologia, geologiczny) lejkowaty krater powstały na skutek wybuchu wulkanu, często wypełniony wodą i tworzący jezioro;

maca ˈmat͡sa n
matza
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płaski pszenny placek z przaśnego (niekwaszonego) ciasta, jadany przez Żydów podczas święta Paschy;

macać v
palper peloter tripoter
dotykać czegoś palcami, stopą itp., próbując wyczuć, rozpoznać coś

maccartyzm n
maccarthysme maccartisme
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrajnie prawicowy kierunek polityki wewnętrznej Stanów Zjednoczonych w latach 50. XX wieku charakteryzujący się radykalnym zwalczaniem komunizmu i jego przedstawicieli w państwie;

macedoński ˌmat͡sɛˈdɔ̃j̃sʲci adj
macédonien
odnoszący się do państwa Macedonii lub Macedończyków

mach max n
bouffée
(potocznie, potoczny) zaciągnięcie się dymem palonej używki (np. w postaci papierosa)

machać ˈmaxat͡ɕ v
brandir
szybko, wahadłowo ruszać czymś

machikuł n
mâchicoulis
(historia, historyczny, historycznie) (budownictwo) średniowieczny ganek obronny z otworami strzelniczymi w podłodze, stosowany na murach i wystający poza ich krawędź;

machinacja ˌmaxʲĩˈnat͡sʲja n
machination
podstępne działanie na czyjąś niekorzyść

maciczny adj
utérin
dotyczący macicy

maciejka n
matthiole
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) lewkonia długopłatkowa

macierz ˈmat͡ɕɛʃ n
matrice
(matematyka, matematyczny) prostokątna tablica liczb lub innych elementów pewnego pierścienia;

macierzanka ˌmat͡ɕɛˈʒãnka n
thym
(botanika, botaniczny) Thymus L., liczący 35 gatunków rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych;

macierzyński ˌmat͡ɕɛˈʒɨ̃j̃sʲci adj
maternel
dotyczący macierzyństwa, właściwy matce

macierzyństwo ˌmat͡ɕɛˈʒɨ̃j̃stfɔ n
maternité
bycie matką

maciupki maˈt͡ɕupʲci adj
minuscule
(potocznie, potoczny) (pieszczotliwie, pieszczotliwy) mały, malutki

macka n
tentacule
(zoologia, zoologiczny) wyrostek ciała niektórych wodnych bezkręgowców, służący do chwytania lub rozpoznawania dotykiem
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) zasięg czyichś groźnych wpływów (zwykle w liczbie mnogiej)

macocha maˈt͡sɔxa n
belle-mère marâtre
żona ojca, ale nie matka;

madagaskarski ˌmadaɡaˈskarsʲci adj
malgache
odnoszący się do państwa Madagaskar

madejowe łoże ˌmadɛˈjɔvɛ ˈwɔʒɛ n
chevalet
(historia, historyczny, historycznie) narzędzie tortur w formie ławy z kołowrotem do rozciągania kończyn;

madrycki maˈdrɨt͡sʲci adj
madrilène
odnoszący się do miasta Madryt

madrytczyk maˈdrɨṭt͡ʃɨk n
Madrilène
mieszkaniec Madrytu

mafia ˈmafʲja n
mafia
(kryminologia, kryminologiczny) zorganizowana grupa przestępcza wywodząca się z Włoch (obecnie działająca w wielu krajach), o hierarchicznej strukturze, działająca w wielu obszarach życia, również dążąca do uzyskania wpływów w polityce

mafijny maˈfʲijnɨ adj
mafieux
dotyczący mafii; taki, który jest związany z mafią; mający charakter mafii

mafioso maˈfʲjɔzɔ n
maffioso mafioso
(kryminologia, kryminologiczny) członek mafii

magazyn maˈɡazɨ̃n n
magazine
czasopismo ilustrowane

magenta maˈɡɛ̃nta n
magenta
barwa purpurowa;

maghrebski maˈɡrɛpsʲci adj
maghrébin
dotyczący regionu Maghrebu, charakterystyczny dla Maghrebu

magia ˈmaɟja n
magie
(ezoteryka) lub (fantasy) praktyki oparte na wierze w zjawiska nadprzyrodzone, wykorzystujące zaklęcia i czynności rytualne;

magicznie adv
magiquement
w sposób magiczny

magiczny maˈɟit͡ʃnɨ adj
magique
związany z magią, dotyczący magii

magistrala n
route nationale
główny szlak komunikacyjny, łącznościowy lub transportowy
réseau
główny przewód danej instalacji

magistrat n
magistrat
(dawniej, dawny) urzędnik miejski sprawujący najwyższą władzę wojenną i sądową lub wykonawczą w starożytnym Rzymie

magnateria ˌmaɡnaˈtɛrʲja n
haute noblesse
(historia, historyczny, historycznie) najwyższa warstwa społeczna szlachty;

magnes ˈmaɡnɛs n
aimant
przedmiot mający zdolność przyciągania niektórych przedmiotów (zrobionych z żelaza i jego stopów);

magnetofon ˌmaɡnɛˈtɔfɔ̃n n
magnétophone
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wielokrotnego nagrywania i odtwarzania dźwięku na specjalnej taśmie magnetycznej;

magnetohydrodynamika n
magnétohydrodynamique
(fizyka, fizyczny) dziedzina fizyki badająca zjawiska związane z ruchem przewodzących prąd elektryczny cieczy i gazów w polu elektromagnetycznym;

magnetorecepcja n
magnétoréception
(biologia, biologiczny) zdolność organizmu do rozpoznawania kierunku pola magnetycznego;

magnetyczny ˌmaɡnɛˈtɨt͡ʃnɨ adj
magnétique
(fizyka, fizyczny) charakteryzujący się magnetyzmem; dotyczący magnesu, magnetyzmu; mający właściwości takie jak magnes
taki, który jest przyciągający, działa przyciągająco (również w znaczeniu przenośnym)

magnetyzm n
magnétisme
(fizyka, fizyczny) zjawiska i właściwości materii odnoszące się do oddziaływania pól magnetycznych;

magnez ˈmaɡnɛs n
magnésium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mg i liczbie atomowej 12

magnezyt n
magnésite
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady węglanów, składający się w głównej mierze ze związków magnezu;

magnituda n
magnitude
(geologia, geologiczny) (fizyka, fizyczny) liczbowa miara energii trzęsienia ziemi oparta na wielkości momentu sejsmicznego;

magnolia maɡˈnɔlʲja n
magnolia
(botanika, botaniczny) Magnolia L., drzewo lub krzew należący do rodziny magnoliowatych;

magnoliowate ˌmaɡnɔlʲjɔˈvatɛ n
magnolacées
(systematyka) (botanika, botaniczny) Magnoliaceae Juss., rodzina drzew, krzewów lub pnączy należąca do rzędu magnoliowców;

magot ˈmaɡɔt n
magot
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Macaca sylvanus Linnaeus, gatunek małpy z podrodziny koczkodanowatych, posiadającej szczątkowy ogon i czerwonawooliwkową sierść;

maharadża n
maharaja maharadja
(historia, historyczny, historycznie) niezależny władca w Indiach i na Archipelagu Malajskim

mahometanizm ˌmaxɔ̃mɛˈtãɲism̥ n
mahométisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) inne określenie islamu wywodzące się od imienia proroka Mahometa

mahometański adj
mahométan
związany z mahometanizmem i mahometanami, dotyczący mahometanizmu

mahoniowy ˌmaxɔ̃ˈɲjɔvɨ adj
acajou
wykonany z mahoniu

maisz n
tiercelet
(łowiectwo, łowiecki) (ornitologia, ornitologiczny) młody ptak szkolony do polowań

maizena ˌma<sup>j</sup>iˈzɛ̃na n
maïzena
(spożywczy) skrobia kukurydziana

maj maj n
mai
piąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)

majański maˈjä̃j̃sʲci adj
maya
związany z Majami, dotyczący Majów, ich kultury, sztuki

majeranek ˌmajɛˈrãnɛk n
marjolaine
(botanika, botaniczny) roślina uprawna stosowana w lecznictwie i gastronomii;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z suszonych pędów majeranku (1.1)

majestatyczny ˌmajɛstaˈtɨt͡ʃnɨ adj
majestueux noble sublime
(książkowy) pełen dostojnej powagi

majonez maˈjɔ̃nɛs n
mayonnaise
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty sos z żółtek, musztardy, przypraw i oleju;

major ˈmajɔr n
commandant
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych wyższy od kapitana;

majorkański adj
majorquin
związany z Majorką, dotyczący Majorki

majotyjski adj
mahorais
związany z Majottą

majsterkować ˌmajstɛrˈkɔvat͡ɕ v
bricoler
wykonywać ręczną pracę techniczną przy użyciu narzędzi, na ogół na własne potrzeby

majsterkowicz n
bidouilleur bricoleur
(potocznie, potoczny) osoba lubiąca wytwarzanie lub naprawianie rzeczy za pomocą prostych narzędzi

majtek n
mousse
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) najniższy stopniem marynarz

majtki ˈmajtʲci n
culotte
(krawiectwo) (odzieżownictwo) dolna część bielizny okrywająca biodra;

majuskuła ˌmajuˈskuwa n
majuscule
(termin typograficzny) duża litera;

majątek maˈjɔ̃ntɛk n
biens
(przenośnie, przenośnia) coś bardzo cennego
fortune
bogactwo, fortuna

mak mak n
coquelicot pavot ponceau
(botanika, botaniczny) Papaver L., rodzaj roślin z rodziny makowatych;

makabrycznie adv
lugubrement macabrement
w makabryczny sposób

makabryczny ˌmakaˈbrɨt͡ʃnɨ adj
macabre
wywołujący przerażenie i odrazę, zazwyczaj przez sugestywne ukazanie agonii, śmierci lub rozkładu

makadamizacja n
macadamisage
(technologia, technika, techniczny) system budowy dróg polegający na pokrywaniu koryta drogi drobno tłuczonymi kamieniami i ugniataniu ich w solidną warstwę

makak japoński n
macaque japonais
(zoologia, zoologiczny) Macaca fuscata L., gatunek małpy z rodziny koczkodanowatych;

makaron maˈkarɔ̃n n
macaroni pâte
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) półprodukt żywnościowy wytwarzany z ciasta zagniecionego z mąki, wody i soli;

makiaweliczny adj
machiavélique
podstępny, przewrotny

makiawelizm ˌmacaˈvɛlʲism̥ n
machiavélisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna i strategia postępowania opisana przez Niccolò Machiavellego;

makieta maˈcɛta n
maquette
model czegoś wykonany w małej skali

makijaż maˈcijaʃ n
maquillage
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyki (szminka, tusz, cień do powiek itp.) nałożone na twarz
maquillage fardage
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) czynność nakładania na twarz kosmetyków, sztuka zdobienia twarzy

makolec n
sébaste atlantique sébaste du Nord
(ichtiologia, ichtiologiczny) Sebastes mentella Travin, gatunek atlantyckiej ryby z rodziny skorpenowatych

makolągwa ˌmakɔˈlɔ̃ŋɡva n
linotte mélodieuse linotte
(ornitologia, ornitologiczny) Carduelis cannabina, mniejszy od wróbla ptak gniazdujący w krzewach;

makrela maˈkrɛla n
maquereau
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba morska z rodziny makrelowatych z rodzaju Scomber lub Scomberomorus;

makro-
macro-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na duże rozmiary lub dużą skalę tego, co jest nazwane drugim członem

makroekonomiczny adj
macroéconomique
dotyczący makroekonomii, związany z makroekonomią

makrofanerofit n
macrophanérophyte
(botanika, botaniczny) wysokie drzewo osiągające ponad 30 metrów wysokości;

makrofauna n
macrofaune
(ekologia, ekologiczny) (zoologia, zoologiczny) ogół większych zwierząt na danym obszarze, w danym środowisku lub okresie geologicznym

makrosomia n
macrosomie
(medycyna, medyczny) nadmierny rozmiar ciała, nadmierna masa płodu w stosunku do wieku płodowego

maksymalnie ˌmaksɨ̃ˈmalʲɲɛ adv
maximalement
w sposób maksymalny

maksymalny ˌmaksɨ̃ˈmalnɨ adj
maximal maximum
taki, który osiągnął maksimum; taki, który jest największy (np. w nasileniu)

makówka maˈkufka n
capsule de coquelicot
(botanika, botaniczny) owoc maku w formie torebki z nasionami

malajski maˈlajsʲci adj
malais
dotyczący Malajów (lub Malezji)

malajski maˈlajsʲci n
malais
(językoznawstwo, językoznawczy) język Malezji i Malajów

malakologia ˌmalakɔˈlɔɟja n
malacologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (zoologia, zoologiczny) dział zoologii zajmujący się mięczakami;

malakser n
malaxeur
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) robot kuchenny do rozdrabniania, mieszania, wyrabiania ciasta i ubijania

malaria maˈlarʲja n
malaria paludisme
(medycyna, medyczny) zimnica, rodzaj choroby tropikalnej;

malarstwo maˈlarstfɔ n
peinture
(sztuka) sztuka plastyczna posługująca się m.in. plamą barwną, linią nakładaną na określoną powierzchnię (np. płótno, tektura, deska, ściana);

malarz ˈmalaʃ n
peintre
(sztuka) artysta, który maluje obrazy
(budownictwo) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik lub robotnik, który maluje ściany i inne części budynku

malawijski ˌmalaˈvʲijsʲci adj
malawien
odnoszący się do państwa Malawi

male gaze n
male gaze
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (socjologia, socjologiczny) z perspektywy feminizmu, to spostrzeżenie, że kobiety są często przedstawiane w literaturze i produkcjach filmowych w męskim, heteroseksualnym ujęciu, dedykowanym męskiej heteroseksualnej widowni

malec ˈmalɛt͡s n
bambin
mały chłopiec

malediwski ˌmalɛˈdʲifsʲci adj
maldivien
odnoszący się do państwa Malediwy

malezyjski ˌmalɛˈzɨjsʲci adj
malaisien
odnoszący się do państwa Malezja

maleć ˈmalɛt͡ɕ v
s' amoindrir
stawać się mniejszym

malgaski adj
malgache
związany z Malgaszami, dotyczący Malgaszów

malgaski n
malgache
(językoznawstwo, językoznawczy) język malgaski;

malijski maˈlʲijsʲci adj
malien
odnoszący się do państwa Mali

malina maˈlʲĩna n
framboise framboisier
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc maliny właściwej (1.2)
framboisier framboise
(botanika, botaniczny) Rubus L., rodzaj krzewów z rodziny różowatych;
(botanika, botaniczny) Rubus idaeus L., krzew maliny właściwej

malinowy ˌmalʲĩˈnɔvɨ adj
framboise
mający kolor dojrzałego owocu maliny, różowoczerwony

malować maˈlɔvat͡ɕ v
peindre
(technologia, technika, techniczny) nakładać farbę na jakąś powierzchnię (płótno, papier, tekturę, ścianę), wypełniać coś kolorem
maquiller
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) robić sobie makijaż

malowniczy adj
pittoresque
pełny walorów malarskich

maltański malˈtãj̃sʲci adj
maltais
(geografia, geograficzny) odnoszący się do państwa Malta
(geografia, geograficzny) odnoszący się do wyspy Malta

maltański malˈtãj̃sʲci n
maltais
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Malty;

malwa ˈmalva n
rose trémière passe-rose passerose
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju malwa (1.1)

malwersacja n
malversation
przestępstwo finansowe polegające na przywłaszczeniu sobie powierzonego mienia

mama ˈmãma n
maman
(potocznie, potoczny) matka

mamka ˈmãmka n
nourrice
kobieta karmiąca piersią cudze dziecko

mammalogia ˌmãmːaˈlɔɟja n
mammalogie
(zoologia, zoologiczny) teriologia, dział zoologii zajmujący się ssakami;

mammografia ˌmãmːɔˈɡrafʲja n
mammographie
(medycyna, medyczny) radiologiczne badanie piersi;

mamonizm n
mammonisme
(dawniej, dawny) żądza zysku, bogactwa, kult pieniądza

mamut ˈmãmut n
mammouth
(zoologia, zoologiczny) Elephas primigenius, wymarły ssak z rodziny słoniowatych;

manat ˈmãnat n
lamantin
(zoologia, zoologiczny) duży ssak wodny ciepłych wód przybrzeżnych;
manat
(jednostka monetarna) waluta Azerbejdżanu;
(jednostka monetarna) waluta Turkmenistanu;

manatki mãˈnatʲci n
barda
(potocznie, potoczny) drobiazgi, rzeczy osobiste, pakunki

mandat ˈmãndat n
amende
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kara w postaci grzywny za wykroczenie;
mandat
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) administrowanie na niesamodzielnym terytorium z polecenia organizacji międzynarodowej;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) uzyskane w wyborach upoważnienie do pełnienia urzędu;

mandolina ˌmãndɔˈlʲĩna n
mandoline
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szarpany strunowy instrument muzyczny;
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ręczna szatkownica do warzyw

mandorla mãnˈdɔrla n
mandorle
(sztuka) aureola w kształcie migdała otaczająca całą postać świętego

mandragora ˌmãndraˈɡɔra n
mandragore
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju mandragora (1.1)

manekin mãˈnɛcĩn n
mannequin poupée
figura z dowolnego materiału mająca kształt człowieka;

mangan ˈmãŋɡãn n
manganèse
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mn i liczbie atomowej 25;

mangusta mãŋˈɡusta n
mangouste
(zoologia, zoologiczny) mały, kotokształtny drapieżnik afrykański i azjatycki;

mania prześladowcza n
délire de persécution
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy stan psychiczny objawiający się nieustannym dopatrywaniu się niebezpieczeństw i urojonych wrogów, której towarzyszy wzrost serotoniny i adrenaliny w organizmie

maniak ˈmãɲak ˈmãɲjak n
maniaque
(potocznie, potoczny) człowiek ogarnięty jakąś obsesją, nadmiernie zaangażowany

maniakalny adj
maniaque
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) dotyczący manii i/lub maniaka

manicheizm n
manichéisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) system religijno-filozoficzny, stworzony przez Maniego, zgodnie z którym podstawą bytu są dwie przeciwstawne siły: dobro i zło oraz światło i ciemność;

manichejczyk n
manichéen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) (historia, historyczny, historycznie) zwolennik manicheizmu

manichejski ˌmã.ɲi.ˈxɛj.sʲci adj
manichéen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) dotyczący manicheizmu lub manichejczyków, albo zawierający elementy przyjętej przez nich doktryny;

manicure n
manucure
pielęgnacja dłoni, paznokci u rąk;

manifest mãˈɲifɛst n
manifeste
(urzędowy) wykaz ładunku
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) odezwa władz skierowana do narodu

manipulacja ˌmãɲipuˈlat͡sʲja n
manipulation
celowe naginanie lub przeinaczanie faktów dla udowodnienia swoich racji lub w celu wywarcia wpływu na czyjeś poglądy, nastroje, reakcje

manipulant ˌmãɲiˈpulãnt n
manipulateur
(potocznie, potoczny) ten, kto manipuluje ludźmi, faktami, steruje działaniami innych; człowiek podstępny, przebiegły

manna z nieba ˈmãnːa ˈzʲ‿ɲɛba n
manne du ciel
coś dobrego, co przychodzi nagle, niespodziewanie lub łatwo (bez wysiłku)

mannitol n
mannitol
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, alkohol cukrowy występujący w roślinach;

manometr mãˈnɔ̃mɛtr̥ n
manomètre
przyrząd do mierzenia ciśnienia;

manosfera n
manosphère
(socjologia, socjologiczny) nieformalna sieć blogów, forów internetowych i stron WWW, skupiających się na kwestiach związanych z mężczyznami i męskością, często toksyczna i interpretowana jako przejaw maskulinizmu;

mantuanka n
Mantouane
mieszkanka Mantui

mantuańczyk n
Mantouan
mieszkaniec Mantuy

mantuański adj
mantouan
związany z Mantuą, dotyczący Mantui

mantykora n
manticore
(mitologia grecka) potwór o głowie ludzkiej, skrzydłach smoczych lub nietoperzych oraz ogonie skorpionim, który zawierać miał silną truciznę, mogąca zabić w kilka chwil;

mantyla n
mantille
(odzieżownictwo) (etnografia, etnograficzny) rodzaj welonu lub szala zarzucanego na głowę i ramiona, wykonana z koronki lub cienkiego jedwabiu, noszonego tradycyjnie przez kobiety w Hiszpanii;

manul n
chat de Pallas manul
(zoologia, zoologiczny) azjatycki drapieżnik z rodziny kotowatych;

maoista ˌmaɔˈ<sup>j</sup>ista n
maoïste
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik maoizmu

maoizm n
maoïsme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sformułowana przez Mao Tse-tunga doktryna Komunistycznej Partii Chin;

mapa ˈmapa n
carte plan
graficzne odwzorowanie terenu, także nieba;

mapa topograficzna ˈmapa ˌtɔpɔɡraˈfʲit͡ʃna n
carte topographique
dokładna mapa terenu, która szczegółowo przedstawia elementy jego powierzchni;

mapować v
cartographier
(geodezja, geodezyjny) rejestrować cechy terenu w celu uzyskania danych potrzebnych do sporządzenia mapy; oznaczać coś na mapie

maputańczyk ˌmapuˈtãj̃n͇t͡ʃɨk n
Maputien
mieszkaniec Maputo

maputański ˌmapuˈtãj̃sʲci adj
maputais maputien
odnoszący się do miasta Maputo

marabut indyjski maˈrabut ĩnˈdɨjsʲci n
marabout argala
(ornitologia, ornitologiczny) Leptoptilos dubius Gmelin, duży ptak z rodziny bocianowatych;

marathi n
marathi
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z szerzej używanych w Indiach języków, język urzędowy stanu Maharasztra;

marazm ˈmarasm̥ n
marasme
(książkowy) stagnacja, zastój w jakiejś dziedzinie

marcepan marˈt͡sɛpãn n
massepain
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa ze zmielonych migdałów utartych z cukrem i białkiem, używana do wyrobów cukierniczych;

marchew ˈmarxɛf n
carotte
(botanika, botaniczny) Daucus L., rodzaj roślin z rodzaju selerowatych;

margaryna ˌmarɡaˈrɨ̃na n
margarine
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) produkt spożywczy, tłuszcz jadalny podobny do masła, wytwarzany z olejów roślinnych;

margiel ˈmarʲɟɛl n
marne
(geologia, geologiczny) skała osadowa złożona głównie z węglanów oraz minerałów ilastych;

margines n
marge
niezadrukowany brzeg strony, (na przykład) zeszytu;

margrabia marˈɡrabʲja n
margrave
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu: zwierzchnik marchii

margrabstwo n
margraviat
(historia, historyczny, historycznie) tytuł i urząd margrabiego
(historia, historyczny, historycznie) ziemie zarządzane przez margrabiego

marimba maˈrʲĩmba n
marimba
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny z grupy idiofonów;

marinizm maˈrʲĩɲism̥ n
marinisme
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) styl poetycki związany z literaturą włoskiego baroku;

mariologia ˌmarʲjɔˈlɔɟja n
mariologie
(teologia, teologiczny) dział teologii dogmatycznej, nauka o Maryi, Matce Jezusa Chrystusa;

mariologiczny adj
mariologique
(teologia, teologiczny) związany z mariologią

marionetka ˌmarʲjɔ̃ˈnɛtka n
marionnette poupée
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) lalka poruszana za pomocą sznurków;

marionetkarz n
marionnettiste
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) artysta teatralny zajmujący się animowaniem marionetek

marketing n
marketing
(ekonomia, ekonomiczny) działania zorientowane wokół potrzeb konsumentów, polegające na ustaleniu wielkości produkcji oraz metod dystrybucji, sprzedaży i reklamy towarów;

markiz n
marquis
tytuł arystokratyczny pomiędzy księciem a hrabią;

markiza marʲˈciza n
marquise
arystokratka – żona markiza

markizeta n
marquisette
(włókiennictwo) lekka, przejrzysta tkanina siateczkowa wytwarzana z bardzo cienkiej przędzy, współcześnie używana głównie do wyrobu firan, a dawniej również bielizny i innej odzieży damskiej

marksista marʲˈcɕista n
marxiste
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik marksizmu

marksizm ˈmarʲcɕism̥ n
marxisme
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koncepcja filozoficzna, ekonomiczna i społeczno-polityczna stworzona przez Karola Marksa i Fryderyka Engelsa, zakładająca, że motorem zmian historycznych jest walka klas, prowadząca do utworzenia społeczeństwa komunistycznego;

marlin n
marlin
(potocznie, potoczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z rodziny żaglicowatych, Istiophoridae

marmolada ˌmarmɔˈlada n
marmelade
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, stężony przetwór owocowy sporządzany z przetartych owoców gotowanych z cukrem;

marmur ˈmarmur n
marbre
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna powstała z przeobrażenia wapieni, stosowana jako dekoracyjny materiał budowlany i artystyczny;

marmurołom ˌmarmuˈrɔwɔ̃m n
marbrière
kopalnia, w której wydobywa się marmur

marnować marˈnɔvat͡ɕ v
gaspiller
wykorzystywać w sposób, który nie przynosi korzyści

marność ˈmarnɔɕt͡ɕ n
vanité
bycie ulotnym, nietrwałym, bezcelowym, bez wartości

marokański ˌmarɔˈkãj̃sʲci adj
marocain
odnoszący się do Maroka

maronicki adj
maronite
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z maronitami, dotyczący maronitów

maronita ˌmarɔ̃ˈɲita n
maronite
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek chrześcijańskiej wspólnoty powstałej w VII wieku na terenach Libanu i Syrii i tam pierwotnie działającej

maronitka n
maronite
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członkini chrześcijańskiej wspólnoty powstałej w VII wieku na terenach Libanu i Syrii i tam pierwotnie działającej

marsylianin n
Marseillais
mieszkaniec Marsylii

marsylianka ˌmarsɨˈlʲjãnka n
Marseillaise
mieszkanka Marsylii

marsylski adj
marseillais
związany z Marsylią, dotyczący Marsylii

marszand ˈmarʃãnt n
marchand d'art
(książkowy) (sztuka) osoba handlująca dziełami sztuki

marszałek marˈʃawɛk n
maréchal
(wojskowość, wojskowy) najwyższy stopień wojskowy, m.in. w Polsce;

marszczyć v
froncer
pokrywać zmarszczkami
froncer plisser rider
powodować fałdki
froncer se plisser
ulegać zmarszczeniu, pokrywać się zmarszczkami
se rider
ściągać się w zmarszczki

martwa natura ˈmartfa naˈtura n
nature morte nature reposée
(sztuka) kompozycja malarska przedstawiająca drobne przedmioty, owoce, zabite zwierzęta itp.;

martwak n
séquestre
(medycyna, medyczny) martwa tkanka oddzielona od tkanki żywej, najczęściej w kości

martwica n
nécrose
(medycyna, medyczny) miejscowe obumarcie tkanek;

martwicze zapalenie powięzi n
fasciite nécrosante
(medycyna, medyczny) rzadkie, ostre zakażenie podskórnej tkanki łącznej szerzące się wzdłuż powięzi okrywających mięśnie tułowia i kończyn;

martwiczy adj
nécrosant
(medycyna, medyczny) związany z martwicą, miejscowym obumieraniem tkanek

martwy ˈmartfɨ adj
mort
taki, który umarł

martwy ciąg n
soulevé de terre
(sport, sportowy) ćwiczenie i dyscyplina sportowa, w której osoba wykonująca musi podnieść z ziemi jakiś ciężar aż do momentu całkowitego wyprostowania nóg oraz pleców;

martwy sezon n
morte-saison
część roku, w której cyklicznie panuje zastój w jakimś rodzaju działalności, branży

marudzić v
grogner maugréer
(potocznie, potoczny) ukazywać kaprysy i wygłaszać narzekania
lambiner traîner faire trop lentement
(potocznie, potoczny) robić opieszale

marynarka ˌmarɨ̃ˈnarka n
marine force navale
(wojskowość, wojskowy) wojska walczące na wodzie
veste
(krawiectwo) rodzaj męskiej kurtki, noszonej jako część garnituru lub munduru

marynarka wojenna ˌmarɨ̃ˈnarka vɔˈjɛ̃nːa n
marine force navale
(wojskowość, wojskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) ogół morskich sił zbrojnych jakiegoś państwa;

marynarz maˈrɨ̃naʃ n
marin matelot
(marynarka) człowiek należący do załogi okrętu lub statku;

marynata n
marinade
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mieszanina przypraw suchych lub płynnych przygotowana do nadania produktom spożywczym pewnych walorów smakowych;

marynować v
mariner
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zaprawiać w zalewie octowej

marzec ˈmaʒɛt͡s n
mars
trzeci miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)

marzenie maˈʒɛ̃ɲɛ n
rêve
fantazjowanie, pragnienie czegoś, chęć uzyskania lub osiągnięcia czegoś
ciąg nieuporządkowanych myśli pojawiający się podczas snu
(przenośnie, przenośnia) coś niewiarygodnego, nierzeczywistego

marzenie ściętej głowy maˈʒɛ̃ɲɛ ˈɕt͡ɕɛ̃ntɛj ˈɡwɔvɨ n
rêve chimérique
(przenośnie, przenośnia) coś nierealnego, niedostępnego dla kogoś

marznący deszcz marzˈnɔ̃nt͡sɨ ˈdɛʃt͡ʃ n
pluie verglaçante
(meteorologia, meteorologiczny) deszcz, którego krople mają ujemną temperaturę, są przechłodzone i zamarzają błyskawicznie po uderzeniu w ziemię;

marzyciel n
rêveur songeur
ten, kto marzy

marzycielski adj
rêveur
związany z marzycielstwem lub marzycielami

marzyć ˈmaʒɨt͡ɕ v
rêver
myśleć o czymś przyjemnym, stwarzając tego obraz w wyobraźni; bardzo pragnąć, aby coś się wydarzyło

marża n
marge
(handel, handlowy) różnica między ceną sprzedaży a ceną produkcji lub zakupu towaru, umożliwiająca zysk

masa ˈmasa indefiniteCardinalNumeral
multitude
bardzo dużo czegoś, mnóstwo

masa ˈmasa n
masse
(fizyka, fizyczny) podstawowa wielkość fizyczna określająca ilość materii;
gęsta lub półpłynna substancja, także substancja skrzepnięta

masa atomowa n
masse atomique
(fizyka, fizyczny) liczba określająca ile razy masa pierwiastka jest większa od 1/12 masy atomu węgla 12C;

masa krytyczna ˈmasa krɨˈtɨt͡ʃna n
masse critique
(fizyka, fizyczny) najmniejsza ilość materiału rozszczepialnego, niezbędna by mogła nastąpić i utrzymać się jądrowa reakcja łańcuchowa

masa molowa n
masse molaire
(chemia, chemiczny) masa jednego mola substancji chemicznej;

masa perłowa ˈmasa pɛrˈwɔva n
nacre
ozdobny materiał jubilerski i dekoracyjny uzyskiwany z wnętrza muszli mięczaków;

masakra maˈsakra n
massacre carnage tuerie boucherie
umyślne, masowe zabijanie w sposób wyjątkowo okrutny;

masaż ˈmasaʃ n
massage
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zabieg fizjoterapeutyczny lub kosmetyczny wykonywany ręcznie lub przy pomocy aparatury, polegający na ugniataniu, głaskaniu, rozcieraniu, oklepywaniu ciała;

masażysta ˌmasaˈʒɨsta n
masseur
osoba zajmująca się masażem

masażystka ˌmasaˈʒɨstka n
masseuse
kobieta wykonująca masaż

maseczka maˈsɛt͡ʃka n
masque
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) krem, nierzadko z dodatkami, nakładany na twarz w celu poprawienia kondycji cery;

maska ˈmaska n
capot
część przednia samochodu, pod którą znajduje się silnik
masque
przykrycie twarzy lub jej części z otworami na oczy, używana w różnych celach, np. ochronnych lub obrzędowych;

maskareński adj
des Mascareignes
odnoszący się do Maskarenów, związany z Maskarenami

maskonur maˈskɔ̃nur n
macareux moine perroquet de mer clown de mer
(ornitologia, ornitologiczny) Fratercula arctica Linnaeus, wodny ptak o krótkim, silnym i kolorowym dziobie występujący na północnych wybrzeżach Atlantyku;

maskotka maˈskɔtka n
mascotte
coś, rzadziej ktoś, mające przynieść szczęście

masochizm maˈsɔxʲism̥ n
masochisme
(psychologia, psychologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zboczenie seksualne, które polega na odczuwaniu satysfakcji seksualnej pod wpływem bólu lub upokorzenia
przyjemność w zadawaniu sobie bólu lub w poddawaniu się bolesnym praktykom;

mason ˈmasɔ̃n n
franc-maçon
członek masonerii, stowarzyszenia masońskiego

masoneria ˌmasɔ̃ˈnɛrʲja n
franc-maçonnerie maçonnerie
międzynarodowe, elitarne stowarzyszenie o specyficznych strukturach organizacyjnych, które swe pryncypia i idee wyraża za pośrednictwem rozbudowanej symboliki i rytuałów;

masować v
masser
wykonywać masaż

masowy maˈsɔvɨ adj
massif
obejmujący, dotyczący dużej liczbę ludzi, zwierząt lub przedmiotów

mass media n
mass média mass-média
(publikatory) prasa, radio, telewizja i Internet; a w szerszym znaczeniu także film, plakat itp.

mastektomia ˌmastɛkˈtɔ̃mʲja n
mastectomie mammectomie
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie piersi;

masturbacja ˌmasturˈbat͡sʲja n
masturbation
(medycyna, medyczny) (zobacz) onanizm

maswerk ˈmasfɛrk n
tracerie
(architektura, architektoniczny) element dekoracyjny złożony z liści, łuków i kół, charakterystyczny dla gotyku;

masyw ˈmasɨf n
massif
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) grupa gór mająca podobną rzeźbę

masywny adj
massif gros
o mocnej budowie i dużym ciężarze

maszerować v
marcher
iść miarowym, równym krokiem

maszt maʃt n
mât
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pionowe drzewce ustawione przeważnie w osi jednostki pływającej o napędzie żaglowym, którego podstawowym zadaniem jest stawianie na nim żagli i przenoszenie działania siły aerodynamicznej na kadłub jednostki;
(architektura, architektoniczny) wysoki słup lub pionowa konstrukcja opierająca się na fundamencie;

maszyna maˈʃɨ̃na n
machine
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zawierające mechanizm lub zespół współdziałających mechanizmów, służące do przetwarzania energii albo do wykonywania określonej pracy

maszyna do szycia maˈʃɨ̃na dɔ‿ˈʃɨt͡ɕa n
machine à coudre
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do łączenia kawałków materiałów przy pomocy nici;

maszyna prosta maˈʃɨ̃na ˈprɔsta n
machine simple
(fizyka, fizyczny) urządzenie do zmiany kierunku i wartości siły bez użycia dodatkowego źródła energii;

maszynista ˌmaʃɨ̃ˈɲista n
mécanicien
(kolejnictwo) osoba prowadząca pociąg;

maszynistka n
dactylographe
kobieta zawodowo pisząca na maszynie do pisania

maszynka do golenia maˈʃɨ̃nka ˌdɔ‿ɡɔˈlɛ̃ɲa n
rasoir
(higiena, higieniczny) narzędzie służące do usuwania w bezpieczny sposób owłosienia ciała

masło ˈmaswɔ n
beurre
(spożywczy) tłuszcz jadalny produkowany z mleka;
(spożywczy) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) spożywczy lub kosmetyczny zamiennik masła (1.1) produkowany z tłuszczy roślinnych

mat mat n
quartier-maître
(wojskowość, wojskowy) podoficer marynarki, odpowiednik kaprala w wojskach lądowych;
mat
(szachy, pojęcie szachowe) stan gry, w którym król jednej ze stron jest zaszachowany i nie ma żadnego pola, na które mógłby odejść;
przedmiot, powierzchnia bez połysku

matczyny maṭˈt͡ʃɨ̃nɨ adj
maternel
(książkowy) dotyczący matki, należący do matki, właściwy matce, charakteryzujący matkę

matematycznie adv
mathématiquement
w sposób dotyczący matematyki; pod względem matematyki

matematyczny ˌmatɛ̃maˈtɨt͡ʃnɨ adj
mathématique
związany z matematyką

matematyka ˌmatɛ̃ˈmatɨka n
mathématiques maths
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka dedukcyjna zajmująca się analizą zbiorów, liczb i innych elementów abstrakcyjnych;

materac maˈtɛrat͡s n
matelas
duży płaski przedmiot, wypełniony elastycznym materiałem dla uniknięcia kontaktu z twardą powierzchnią np. podczas snu lub ćwiczeń gimnastycznych;

materialista ˌmatɛrʲjaˈlʲista n
matérialiste
(filozofia, filozoficzny) wyznawca, zwolennik materializmu

materialistka ˌmatɛrʲjaˈlʲistka n
matérialiste
(filozofia, filozoficzny) zwolenniczka materializmu w filozofii
kobieta kierująca się w życiu pragnieniem zdobycia korzyści materialnych

materialistyczny adj
matérialiste
związany z materializmem

materializm ˌmatɛrʲˈjalʲism̥ n
matérialisme
kierowanie się w życiu względami materialnymi

materialnie adv
matériellement
w sposób dotyczący dóbr materialnych
w sposób dotyczący materii

materialny ˌmatɛrʲˈjalnɨ adj
matériel
dotyczący materii, związany z pojęciem materii
związany z dobrami finansowymi, ekonomicznymi

materiał maˈtɛrʲjaw n
matière matériau
to, z czego są wytwarzane przedmioty
tissu étoffe
to, z czego się szyje m.in. ubrania; tkanina, dzianina

materiał wybuchowy maˈtɛrʲjaw ˌvɨbuˈxɔvɨ n
explosif
związek chemiczny lub ich mieszanina, zdolna do wybuchu pod wpływem uderzenia lub iskry;

matka ˈmatka n
mère
rodzic płci żeńskiej;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica, przełożona klasztoru
(zoologia, zoologiczny) samica mająca potomstwo

matka chrzestna ˈmatka ˈxʃɛstna n
marraine
(kościelny) kobieta przedstawiająca do chrztu osobę chrzczoną

matlockit n
matlockite
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy halogenków;

matma ˈmatma n
maths
(potocznie, potoczny) (uczniowskie) lekcja matematyki
(potocznie, potoczny) (uczniowskie) przedmiot matematyki

matriarchalny ˌmatrʲjarˈxalnɨ adj
matriarcal
dotyczący matriarchatu

matriarchat maˈtrʲjarxat n
matriarcat
(socjologia, socjologiczny) organizacja społeczeństwa pierwotnego, w którym dominujące znaczenie mają kobiety;

matrioszka maˈtrʲjɔʃka n
matriochka poupée russe
rosyjska ludowa drewniana zabawka w formie kilku lalek wkładanych jedna w drugą;

matrona n
matrone
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: zamężna kobieta, matka, mająca wysoką pozycję społeczną i utrzymująca czystość obyczajów;

matrykuła ˌmatrɨˈkuwa n
matricule
(dawniej, dawny) księga wpisowa określonego zbioru

matura maˈtura n
baccalauréat
(edukacja, edukacyjny) egzamin zdawany po ukończeniu szkoły średniej;

maturzysta ˌmatuˈʒɨsta n
bachelier
osoba, która przygotowuje się do matury; uczeń najwyższej klasy szkoły średniej

maturzystka ˌmatuˈʒɨstka n
bachelière
osoba płci żeńskiej, która przygotowuje się do matury; uczennica najwyższej klasy szkoły średniej

maurytyjski ˌmawrɨˈtɨjsʲci adj
mauricien
odnoszący się do państwa Mauritius

mauzer n
Mauser
(wojskowość, wojskowy) broń palna produkcji albo systemu Mausera; w szczególności karabin powtarzalny lub pistolet

mauzoleum ˌmawzɔˈlɛ<sup>w</sup>ũm n
mausolée
(architektura, architektoniczny) monumentalny grobowiec, przeważnie osobna budowla pełniąca taką funkcję;

mazagran maˈzaɡrãn n
mazagran
napój przyrządzany ze słodzonej kawy z dodatkiem lodu oraz rumu lub koniaku;

mazidło maˈʑidwɔ n
liniment
częściowo płynna substancja służąca do smarowania, wcierania

mazur n
mazurka mazurke mazurque
(choreografia, choreograficzny) (folklor) polski taniec narodowy w żywym tempie;

mazurek maˈzurɛk n
mazurka
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (choreografia, choreograficzny) stylizowany taneczny utwór muzyczny w takcie 3/4, oparty na mazurze, oberku lub kujawiaku;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (choreografia, choreograficzny) wiejska taneczna forma muzyczna często utożsamiana z oberkiem;
moineau friquet
(ornitologia, ornitologiczny) Passer montanus, gatunek małego ptaka podobnego do wróbla;

mała czarna ˈmawa ˈt͡ʃarna n
petite robe noire
czarna sukienka (także spódnica) kończąca się powyżej kolan;
un petit noir
filiżanka kawy bez mleka

małmazja n
malvoisie
(dawniej, dawny) (enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) słodkie wino greckie

mało ˈmawɔ indefiniteCardinalNumeral
peu peu de
niewielka ilość czegoś lub kogoś

małopłytkowość n
thrombopénie
(medycyna, medyczny) zmniejszenie liczby płytek krwi poniżej prawidłowych wartości

małowodzie n
oligoamnios
(medycyna, medyczny) występująca w czasie ciąży anomalia, w której ilość płynów zawartych w błonach płodowych jest za mała;

małpa ˈmawpa n
arobase arrobe
(potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) znak @
singe guenon
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rzędu naczelnych o silnie rozwiniętym mózgu i chwytnych kończynach;

małpi ˈmawpʲi adj
simien
związany z małpą, dotyczący małpy

mały ˈmawɨ adj
petit minuscule
mający niewielkie rozmiary, nieduży, drobny, niski

mały ekran ˈmawɨ ˈɛkrãn n
petit écran
telewizja

mały palec ˈmawɨ ˈpalɛt͡s n
auriculaire petit doigt
(anatomia, anatomiczny) piąty, najmniejszy palec u ręki lub nogi

małż mawʃ n
moule coquillage
(zoologia, zoologiczny) spłaszczony i okryty muszlą mięczak;

małżeński mawˈʒɛ̃j̃sʲci adj
conjugal
dotyczący małżeństwa, związany z małżeństwem

małżeństwo mawˈʒɛ̃j̃stfɔ n
mariage
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) usankcjonowany prawnie lub kulturowo stały związek dwóch osób, zwykle płci przeciwnej, tradycyjnie mający ułatwić wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego i finansów, pożycie oraz wychowanie dzieci;
époux
dwie osoby będące w małżeństwie (1.1), małżonkowie

małżeństwo wymuszone n
mariage forcé
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) związek małżeński, który został zawarty wbrew woli jednej ze stron, zazwyczaj kobiety;

małżonek mawˈʒɔ̃nɛk n
époux
mąż lub żona (czyiś)
mąż (czyjś)

małżonka mawˈʒɔ̃nka n
épouse
(podniośle) cudza żona

małżowina uszna n
pavillon auricule
(anatomia, anatomiczny) część ucha zewnętrznego zbierająca bodźce słuchowe z otoczenia;

maślak pstry ˈmaɕlak ˈpstrɨ n
suillus variegatus
(mikologia, mikologiczny) Suillus variegatus, gatunek grzyba z rodziny maślakowatych o oliwkowej barwie kapelusza;

maślak sitarz ˈmaɕlac ˈɕitaʃ n
bolet des bouviers
(mikologia, mikologiczny) Suillus bovinus, gatunek grzyba z rodziny maślakowatych o dużych porach rurek;

maślak ziarnisty ˈmaɕlaɟ ʑarʲˈɲistɨ n
suillus granulatus
(mikologia, mikologiczny) Suillus granulatus, gatunek grzyba z rodziny maślakowatych bez pierścienia;

maślak zwyczajny ˈmaɕlaɡ zvɨˈt͡ʃajnɨ n
bolet jaune
(mikologia, mikologiczny) Suillus luteus, pospolity, jadalny gatunek grzyba z rodziny maślakowatych;

maślak żółty ˈmaɕlaɡ ˈʒuwtɨ n
bolet élégant
(mikologia, mikologiczny) Suillus grevillei, gatunek grzyba z rodziny maślakowatych o żółtej barwie kapelusza;

maślan n
butyrate
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu masłowego;

maślanka maɕˈlãnka n
babeurre lait battu
(spożywczy) napój mleczny, pozostający ze śmietany po zrobieniu z niej masła;

maść maɕt͡ɕ n
onguent
(medycyna, medyczny) substancja o półstałej, miękkiej konsystencji i o właściwościach leczniczych przeznaczona do smarowania skóry;

mażoretka n
majorette
dziewczyna lub kobieta, która w stylizowanym, galowym mundurze uczestniczy w pokazowych przemarszach z elementami musztry i choreografii;

mdłości ˈmdwɔɕt͡ɕi n
nausée
(fizjologia, fizjologiczny) stan wywołany przez czynniki fizyczne lub psychiczne poprzedzający wymioty;

mebel ˈmɛbɛl n
meuble
ruchomy sprzęt użytkowy przeznaczony do wyposażenia pomieszczeń;

mech mɛx n
mousse
(botanika, botaniczny) drobna, niewielka roślina zarodnikowa żyjąca w ocienionych i wilgotnych miejscach

mechanicyzm n
mécanisme mécanicisme
(filozofia, filozoficzny) pogląd postulujący możliwość wyjaśnienia wszystkich zjawisk zachodzących w przyrodzie za pomocą praw i pojęć mechaniki;

mechaniczny ˌmɛxãˈɲit͡ʃnɨ adj
mécanique
związany z mechaniką, opierający się na zasadach mechaniki

mechanika mɛˈxãɲika n
mécanique
(technologia, technika, techniczny) dział techniki zajmujący się konstruowaniem i budowaniem maszyn i pojazdów;
(fizyka, fizyczny) dział fizyki opisujący ruch i odkształcenie ciał materialnych lub ich części na skutek ich wzajemnych oddziaływań oraz badający stan równowagi między nimi.
(technologia, technika, techniczny) dział obejmujący mechanikę ośrodków ciągłych i wytrzymałość materiałów
sposób działania mechanizmu

mechanika kwantowa n
mécanique quantique
(fizyka, fizyczny) dział fizyki zajmujący się badaniem zjawisk w skali mikroskopowej oraz nadprzewodnictwa i nadciekłości;

mechanizm mɛˈxãɲism̥ n
mécanisme
(technologia, technika, techniczny) zespół pracujących elementów maszyny / urządzenia mających wykonywać określoną czynność
(książkowy) grupa współdziałających wydarzeń, procesów lub zachowań

mechatronik n
mécatronicien
(zawód, zawodowy, zawodowo) (technologia, technika, techniczny) technik specjalista w dziedzinie wdrażania i eksploatacji urządzeń i systemów automatyki

mechatronika ˌmɛxaˈtrɔ̃ɲika n
mécatronique
dział techniki, który łączy w sobie elementy mechaniki, budowy maszyn, elektroniki, automatyki, robotyki oraz informatyki;

mecz mɛt͡ʃ n
match partie
(sport, sportowy) część rozgrywek sportowych, rozgrywana między dwoma zawodnikami lub drużynami, umożliwiająca wyłonienie zwycięzcy

meczet ˈmɛt͡ʃɛt n
mosquée
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek, miejsce modlitwy i sprawowania kultu Boga w islamie;

medal ˈmɛdal n
médaille
niewielki okrągły wytwór metalowy, ozdobiony reliefem, często na wstążce, wykonany dla upamiętnienia ważnych wydarzeń lub jako odznaczenie;

medalier n
médailleur
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wytwarzający medale

medalik mɛˈdalʲik n
médaille
niewielki krążek z metalu do noszenia na szyi

mediacja n
médiation
pośredniczenie w sporze, aby ułatwić stronom dojście do porozumienia

mediana mɛˈdʲjãna n
médiane
(statystyka, statystyczny) wartość liczbowa, która zajmująca środkowe miejsce w rosnącym szeregu liczb (przy parzystej ilości elementów jest średnią dwóch środkowych liczb);

mediewistyka n
médiévisme étude médiéval
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina historii zajmująca się zagadnieniami epoki średniowiecza;

mediolanka ˌmɛdʲjɔˈlãnka n
Milanaise
mieszkanka Mediolanu

mediolańczyk ˌmɛdʲjɔˈlãj̃n͇t͡ʃɨk n
Milanais
mieszkaniec Mediolanu

mediolański ˌmɛdʲjɔˈlãj̃sʲci adj
milanais
związany z Mediolanem, wywodzący się z Mediolanu

meduza mɛˈduza n
méduse
(zoologia, zoologiczny) galaretowate zwierzę wodne o parasolowatym ciele unoszonym przez toń;

medycyna ˌmɛdɨˈt͡sɨ̃na n
médecine
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka o zdrowiu i chorobach człowieka i zwierząt oraz sposobach zapobiegania i leczenia;

medycyna weterynaryjna n
médecine vétérinaire
nauka o zdrowiu i chorobach zwierząt, ich leczeniu oraz profilaktyce;

medyczny mɛˈdɨt͡ʃnɨ adj
médical
(medycyna, medyczny) związany z medycyną, dotyczący medycyny

medyjski adj
mède médique
związany z Medią lub Medami, dotyczący Medii lub Medów

medyk ˈmɛdɨk n
carabin
(potocznie, potoczny) student medycyny (kierunku lekarskiego)

medykalizacja n
médicalisation
(socjologia, socjologiczny) (medycyna, medyczny) proces, którego wynikiem jest zawłaszczenie określonych sfer życia społecznego przez przedstawicieli służby zdrowia, przez co stają się domeną medyczną oraz są traktowane wyłącznie w kategoriach problemów zdrowotnych;

medykament ˌmɛdɨˈkãmɛ̃nt n
médicament
(książkowy) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja wykorzystywana w medycynie do leczenia

medyna mɛˈdɨ̃na n
médina
stara dzielnica w mieście arabskim;

medytacja ˌmɛdɨˈtat͡sʲja n
méditation
w hinduizmie, buddyzmie i dżinizmie: praktyki mające na celu samopoznanie, samodoskonalenie;
pogrążanie się w myślach

megabit mɛˈɡabʲit n
mégabit
(informatyka, informatyczny) jednostka ilości informacji

megaduks n
mégaduc
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) wysoki stopień wojskowy, jeden z najwyższych urzędów w Cesarstwie Bizantyjskim w późnym jego okresie;

megafanerofit n
mégaphanérophyte
(botanika, botaniczny) wysokie drzewo osiągające ponad 30 metrów wysokości;

megalit mɛˈɡalʲit n
mégalithe
duży, nieobrobiony lub częściowo obrobiony kamień, rodzaj prehistorycznej budowli;

megalodon n
mégalodon
(ichtiologia, ichtiologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Carcharodon megalodon lub Carcharocles megalodon, prehistoryczny rekin, wymarły gatunek największej znanej ryby drapieżnej;

megalomański ˌmɛɡalɔ̃ˈmãj̃sʲci adj
mégalomane
właściwy megalomanii lub megalomanowi, świadczący o przesadnym przekonaniu o swojej wartości

meitner ˈmajtnɛr n
meitnerium meitnérium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mt i liczbie atomowej 109;

mejoza mɛˈjɔza n
méiose
(biologia, biologiczny) proces podziału redukcyjnego jądra komórkowego, z którego powstają cztery jądra o połowie chromosomów komórki macierzystej;

mekkański adj
mecquois
związany z Mekką, dotyczący Mekki

meksykański ˌmɛksɨˈkãj̃sʲci adj
mexicain
odnoszący się do państwa Meksyk

meksykańskość n
mexicanité
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) cecha tego, co meksykańskie; meksykański charakter czegoś

melancholia ˌmɛlãnˈxɔlʲja n
mélancolie
(psychologia, psychologiczny) depresja psychiczna objawiająca się apatią i niechęcią do życia

melancholijny adj
mélancolique
wyrażający melancholię lub skłonny do niej

melanezyjski adj
mélanésien
związany z Melanezją, dotyczący Melanezji

melanocyt n
mélanocyte
(biologia, biologiczny) komórka, która zawiera i wytwarza melaninę

melanż ˈmɛlãw̃ʃ n
mélange
pomieszanie różnych rzeczy

melasa mɛˈlasa n
mélasse
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciemnobrązowy, gęsty syrop o odczynie słabo alkalicznym, który powstaje jako produkt uboczny podczas produkcji cukru spożywczego;

melatonina ˌmɛlatɔ̃ˈɲĩna n
mélatonine
(biochemia, biochemiczny) hormon syntetyzowany w pinealocytach szyszynki, odpowiadający za regulację dobowego cyklu snu i czuwania;

melchizedek ˌmɛlxʲiˈzɛdɛk n
lunule
(kościelny) małe naczyńko w kształcie półksiężyca, w którym konsekrowana hostia jest umieszczana w monstrancji;

melisa mɛˈlʲisa n
mélisse
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) Melissa officinalis L., roślina lecznicza o owłosionej łodydze i jajowatych liściach, kwitnąca na niebiesko lub różowo, mająca cytrynowym zapach, stosowana także jako przyprawa;

melisa lekarska n
mélisse officinale
(botanika, botaniczny) Melissa officinalis L. gatunek byliny z rodziny jasnotowatych stosowanej jako roślina lecznicza;

mellah ˈmɛlːax n
mellah
(dawniej, dawny) dzielnica żydowska w mieście północnoafrykańskim

melodia mɛˈlɔdʲja n
mélodie air
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ciąg dźwięków, każdy o określonej wysokości i czasie trwania, rozpoznawany przez słuchacza jako jedna całość;

melodramat n
mélodrame
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) sentymentalny utwór o wartkiej fabule przeplatanej wątkami miłosnymi

melodramatyczny adj
mélodramatique
dotyczący melodramatu

melodyczny adj
mélodique
odnoszący się do melodyki

melodyjny adj
mélodieux mélodique
o przyjemnym brzmieniu

melomania ˌmɛlɔ̃ˈmãɲja n
mélomanie
zamiłowanie do muzyki, zwłaszcza klasycznej

melon ˈmɛlɔ̃n n
melon
(spożywczy) jadalny owoc melona (1.1)
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku ogórek melon, należącego do rodziny jednorocznych dyniowatych;
(przenośnie, przenośnia) (slangowo) (grubiański, grubiańsko) wydatna kobieca pierś

menażeria ˌmɛ̃naˈʒɛrʲja n
ménagerie
(historia, historyczny, historycznie) (zoologia, zoologiczny) niecodzienne gatunki zwierząt w klatkach obwożone w celach pokazowych;

mendelew mɛ̃nˈdɛlɛf n
mendélévium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Md i liczbie atomowej 101;

mendoweszka ˌmɛ̃ndɔˈvɛʃka n
morpion pou de pubis
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (medycyna, medyczny) Pthirus pubis, wesz łonowa, menda;

menhir ˈmɛ̃nxʲir n
menhir
(archeologia, archeologiczny) w kulturze celtyckiej: nieociosany lub częściowo obrobiony głaz (najczęściej zaostrzony od góry);

mennica n
hôtel des monnaies monnaierie
przedsiębiorstwo przemysłu metalowego produkujące monety, medale oraz stemple;

menora mɛ̃ˈnɔra n
menorah
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski siedmioramienny świecznik liturgiczny;

menstruacja ˌmɛ̃w̃struˈ<sup>w</sup>at͡sʲja n
menstruation
(fizjologia, fizjologiczny) cykliczne złuszczanie się nabłonka macicy kobiety pod wpływem zmian stężenia hormonów płciowych;

mentalista n
mentaliste
człowiek, który zajmuje się mentalizmem

mentalistka n
mentaliste
kobieta, która zajmuje się mentalizmem

mentalistyczny adj
mentaliste
związany z mentalizmem, dotyczący mentalizmu

mentalizm n
mentalisme
(filozofia, filozoficzny) pogląd, według którego jednostkowy umysł i jego subiektywne stany stanowią jedyną rzeczywistość
kategoria sztuki iluzji, umiejętność manipulowania myślami i zachowaniami ludzi;

mentalność n
mentalité
właściwy komuś sposób myślenia i postrzegania rzeczywistości

mentoński adj
mentonnais
związany z Mentoną, dotyczący Mentony

menu n
menu
karta z nazwami potraw oferowanych w restauracji
(informatyka, informatyczny) zestawienie funkcji programu
zestaw dań składających się na posiłek

mer mɛr n
maire
(administracja) przewodniczący rady miejskiej lub gminy we Francji, sprawujący jednocześnie władzę wykonawczą;

meroplankton n
méroplancton
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) organizmy wchodzące w skład planktonu tylko w stanie młodocianym lub larwalnym;

merostwo n
mairie
(administracja) urząd, godność mera
siedziba mera

merytokracja n
méritocratie
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system, w którym władza powierzana jest osobom kompetentnym;

mesjanista n
messianiste
zwolennik mesjanizmu

mesjanistyczny adj
messianique
związany z wiarą w nadejście Mesjasza

mesjanizm mɛˈsʲjä̃ɲism̥ n
messianisme
wiara w nadejście Mesjasza, który zbawi ludzkość

mesjasz n
messie
(przenośnie, przenośnia) ten, który wybawia

mesjański adj
messianique
związany z Mesjaszem lub mesjanizmem

meskal n
mezcal
gatunek kaktusa meksykańskiego, z którego uzyskuje się meskalinę, (łacina) Lophophora williamsii
tradycyjny alkohol meksykański z różnych gatunków agawy zielonej

meskalina ˌmɛskaˈlʲĩna n
mescaline
(chemia, chemiczny) narkotyk z grupy alkaloidów fenyloetyloaminowych, silny enteogen;

mesmeryzm n
mesmérisme
(historia, historyczny, historycznie) (medycyna, medyczny) obalona metoda leczenia oparta o założenie, że każdy organizm zawiera fluid uniwersalny i właściwości magnetyczne (magnetyzm zwierzęcy), dzięki którym można regulować układ nerwowy i zwalczać różne choroby

messidor n
messidor
nazwa dziesiątego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym;

mesynka n
Messinoise
mieszkanka Mesyny

mesyńczyk n
Messinois
mieszkaniec Mesyny

mesyński adj
messinois
(geografia, geograficzny) związany z Mesyną, dotyczący Mesyny

metaboliczny adj
métabolique
(biochemia, biochemiczny) związany z metabolizmem, dotyczący metabolizmu

metabolizm ˌmɛtaˈbɔlʲism̥ n
métabolisme
(biochemia, biochemiczny) przemiana materii w organizmie;
(architektura, architektoniczny) (urbanistyka, urbanistyczny) styl architektoniczny powstały w drugiej połowie XX wieku w Japonii;

metadon n
méthadone
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o wzorze sumarycznym C21H27NO, silny opioidowy lek przeciwbólowy;

metafizycznie adv
métaphysiquement
w sposób metafizyczny

metafizyczny ˌmɛtafʲiˈzɨt͡ʃnɨ adj
métaphysique
(filozofia, filozoficzny) związany z metafizyką, charakterystyczny dla metafizyki i metafizyków

metafizyka n
métaphysique
(filozofia, filozoficzny) podstawowa dyscyplina filozoficzna, badająca powszechne własności bytu

metafora ˌmɛtaˈfɔra n
métaphore
(językoznawstwo, językoznawczy) środek stylistyczny polegający na zestawieniu obcych sobie znaczeniowo wyrazów w celu uzyskania nowego, przenośnego znaczenia;

metaforyczny adj
métaphorique
dotyczący metafory

metakognicja n
métacognition
(psychologia, psychologiczny) zdolność osobnicza do rozpoznawania własnych błędów w rozumowaniu, tzw. „myślenie o myśleniu”

metal ˈmɛtal n
métal
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny charakteryzujący się obecnością w sieci krystalicznej elektronów swobodnych;
(heraldyka, heraldyczny) jeden z rodzajów tynktury heraldycznej;

metalizowanie n
métallisation
(technologia, technika, techniczny) pokrywanie przedmiotu powłoką z metalu

metalowy ˌmɛtaˈlɔvɨ adj
métallique
(chemia, chemiczny) związany z metalem, dotyczący metalu, zrobiony z metalu

metalurgia n
métallurgie
nauka o wytwarzaniu i obróbce metali;

metalurgiczny adj
métallurgique
związany z metalurgią

metamfetamina n
méthamphétamine
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) pochodna amfetaminy o silnym działaniu psychoaktywnym;

metamidofos n
methamidophos
(chemia, chemiczny) toksyczny insektycyd fosforoorganiczny o wzorze sumarycznym C2H8NO2PS, pochodna acefatu

metamorficzny adj
métamorphique
ulegający przemianie lub powstały w jej wyniku

metamorfoza ˌmɛtãmɔrˈfɔza n
métamorphose
przekształcenie się jednej formy, postaci, struktury w inną

metan ˈmɛtãn n
méthane
(chemia, chemiczny) CH4, najprostszy alkan, bezwonny i bezbarwny gaz, główny składnik gazu ziemnego, stosowany do syntezy wielu związków organicznych i jako gaz opałowy;

metanol mɛˈtãnɔl n
méthanol
(chemia, chemiczny) najprostszy związek z grupy alkoholi, bezbarwna, łatwopalna ciecz;

metastaza n
métastase
(medycyna, medyczny) przerzut nowotworowy, guz wtórny nowotworu złośliwego

metempsychoza n
métempsycose
reinkarnacja, ponowne wcielenie duszy, wędrówka dusz

meteor mɛˈtɛɔr n
météore
(astronomia, astronomiczny) świecący ślad, jaki zostawia po sobie spalający się w górnych warstwach atmosfery okruch skalny (meteoroid);

meteorolog ˌmɛtɛɔˈrɔlɔk n
météorologue météorologiste
(zawód, zawodowy, zawodowo) (meteorologia, meteorologiczny) specjalista w dziedzinie meteorologii, osoba prognozująca pogodę

meteorologia ˌmɛtɛɔrɔˈlɔɟja n
météorologie
nauka zajmująca się badaniem zjawisk fizycznych i procesów zachodzących w atmosferze i stanem pogody;

meteorologiczny ˌmɛtɛɔrɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
météorologique
związany z meteorologią, dotyczący meteorologii

meteoryt ˌmɛtɛˈɔrɨt n
météorite
(astronomia, astronomiczny) pozostałość drobnego skalnego ciała niebieskiego (meteoroidu) przyciągniętego przez znacznie większe ciało niebieskie, która w postaci ciała stałego dotarła do jego powierzchni;

meteoryzm n
météorisme
(medycyna, medyczny) wzdęcie brzucha wskutek nagromadzenia się gazów w jelitach

meteotsunami n
météotsunami tsunami météorologique météo-tsunami
(meteorologia, meteorologiczny) przybrzeżna fala morska pochodzenia meteorologicznego podobna do tsunami

metformina n
metformine
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) chemiczny związek organiczny, dimetylowa pochodna biguanidu, będąca lekiem z grupy biguanidów, stosowanym jako doustny lek przeciwcukrzycowy;

metoda mɛˈtɔda n
méthode
sposób postępowania mający doprowadzić do osiągnięcia zamierzonego celu

metodologia ˌmɛtɔdɔˈlɔɟja n
méthodologie
nauka o metodach badań naukowych, ich skuteczności i wartości poznawczej;

metonimia n
métonymie
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na zastąpieniu nazwy czegoś nazwą czegoś innego, co pozostaje z nim w uchwytnej zależności;

metr mɛtr̥ n
mètre
odległość, jaką pokonuje światło w próżni w czasie 1/299 792 458 sekundy;

metr kwadratowy ˈmɛtr̥ ˌkfadraˈtɔvɨ n
mètre carré
(matematyka, matematyczny) jednostka miary równa polu kwadratu o boku jednego metra;

metro ˈmɛtrɔ n
métro métropolitain
(transport, transportowy) podziemna kolej miejska

metronom mɛˈtrɔ̃nɔ̃m n
métronome
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd do ustalania tempa utworu muzycznego;

metropolia ˌmɛtrɔˈpɔlʲja n
métropole
(geografia, geograficzny) (urbanistyka, urbanistyczny) główne miasto kraju

metropolitalny adj
métropolitain
związany z metropolią, odnoszący się do metropolii

metroseksualny ˌmɛtrɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
métrosexuel
o wielkomiejskim mężczyźnie nowoczesny, dbający o swój wygląd, podążający za modą, korzystający ze zdobyczy kosmetologii

metyl n
méthyle
(chemia, chemiczny) wywodząca się z metanu grupa alkilowa o wzorze −CH3

metylofenidat n
méthylphénidate
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny stosowany jako lek o działaniu stymulującym, inhibitor zwrotnego wychwytu dopaminy i norepinefryny;

metylortęć n
méthylmercure
(chemia, chemiczny) (toksykologia) kation, wysoko toksyczny związek chemiczny rtęci z grupy związków rtęcioorganicznych;

metzeński adj
messin
związany z Metzem, dotyczący Metzu, pochodzący z Metzu

mewa ˈmɛva n
mouette goéland
(ornitologia, ornitologiczny) ptak płetwonogi o upierzeniu koloru białego lub popielatego żyjący na wybrzeżach;

mewa srebrzysta ˈmɛva srɛˈbʒɨsta n
goéland argenté
(ornitologia, ornitologiczny) Larus argentatus Pontoppidan, gatunek dużej mewy spotykany nad morzem i w głębi lądu;

mezalians n
mésalliance
małżeństwo z osobą niższego stanu;

mezcal n
mescal mezcal
(spożywczy) narodowa wódka meksykańska o słomkowym kolorze wytwarzana z bulw agawy;

mezoamerykański adj
mésoaméricain méso-américain
(geografia, geograficzny) związany z Mezoameryką, dotyczący Mezoameryki

mezofanerofit n
mésophanérophyte
(botanika, botaniczny) drzewo o średniej wysokości z przedziału 8–30 metrów;

mezopauza ˌmɛzɔˈpawza n
mésopause
(meteorologia, meteorologiczny) warstwa atmosfery Ziemi oddzielająca mezosferę od termosferę;

mezosfera ˌmɛzɔˈsfɛra n
mésosphère
(meteorologia, meteorologiczny) warstwa atmosfery Ziemi znajdująca się między stratosferą a termosferą;

mezozoik ˌmɛzɔˈzɔ<sup>j</sup>ik n
Mésozoïque
(geologia, geologiczny) jedna z er geologicznych;

mezuza n
mezouzah
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ozdobny wąski pojemnik z fragmentem Tory wieszany przez żydów na odrzwiach domu;

mgła mɡwa n
brouillard brume
zawiesina mikroskopijnych kropelek wody unosząca się nisko nad ziemią w postaci obłoku utrudniającego widoczność;

mgławica mɡwaˈvʲit͡sa n
nébuleuse
(astronomia, astronomiczny) obłok gazu i pyłu międzygwiazdowego;

mi mʲi n
mu
jedna z nazw dwunastej litery alfabetu greckiego;

mianowicie ˌmʲjãnɔˈvʲit͡ɕɛ conjunction
à savoir
służy wprowadzeniu do uszczegółownienia wcześniejszej wypowiedzi
służy wprowadzeniu wyliczenia

mianownik mʲjãˈnɔvʲɲik n
dénominateur
(matematyka, matematyczny) w wyrażeniu ułamkowym: część tego wyrażenia umieszczona pod kreską ułamkową;
nominatif
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) pierwszy przypadek deklinacji, który odpowiada na pytania: kto? co?;

miargyryt n
miargyrite
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy siarczków;

miastenia mʲjaˈstɛ̃ɲja n
myasthénie
(medycyna, medyczny) nabyta, przewlekła choroba, charakteryzująca się szybkim zmęczeniem i osłabieniem mięśni szkieletowych;

miasto ˈmʲjastɔ n
centre-ville coeur de la ville
(potocznie, potoczny) centrum, główne miejsce miasta (1.1)
ville cité
(administracja) znaczny obszar gęsto zabudowany, będący skupiskiem ludności wykonującej zawody nierolnicze, a który otrzymał prawa miejskie;

miasto widmo n
ville fantôme
opuszczony teren zabudowany z niszczejącymi budynkami

miau mʲjaw interjection
miaou
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) dźwięk wydawany przez kota

miażdżyca mʲjaʒˈd͡ʒɨt͡sa n
athérosclérose
(medycyna, medyczny) przewlekły proces zapalno-zwyrodnieniowy tętnic, powodujący ich stwardnienie i zwężenie ich światła; jedna z chorób cywilizacyjnych;

miażdżycowy adj
athéroscléreux
(medycyna, medyczny) właściwy miażdżycy, związany z miażdżycą

miażdżyć v
écraser
rozbijać na miazgę

micela mʲiˈt͡sɛla n
micelle
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) kulista cząstka, zawierająca od kilkudziesięciu do kilkuset cząsteczek;

midinetka n
midinette
(dawniej, dawny) dziewczyna zatrudniona w paryskim domu mody lub dużym sklepie

miecz mʲjɛt͡ʃ n
épée glaive
obosieczna broń z długim, prostym metalowym ostrzem;

miecz Damoklesa ˈmʲjɛd͡ʒ ˌdãmɔkˈlɛsa n
épée de Damoclès
symbol niepewności losu, nawisłej groźby zatruwającej poczucie beztroski i każdą chwilę szczęścia;

miecz świetlny mʲjɛt͡ʃ‿ˈɕfʲjɛtl̥nɨ n
sabre laser
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) laserowa biała broń i atrybut rycerzy Jedi w uniwersum „Gwiezdnych wojen”;

miednicowy adj
pelvien
(anatomia, anatomiczny) związany z miednicą

miedź mʲjɛ̇t͡ɕ n
cuivre
(chemia, chemiczny) metal, pierwiastek chemiczny o symbolu Cu i liczbie atomowej 29;

miejsce ˈmʲjɛ̇jst͡sɛ n
place lieu
miejsce (1.1), niezajęte przez nic, wolne do umieszczenia w nim czegoś
place lieu endroit
obszar lub punkt w przestrzeni

miejsce artykulacji ˈmʲjɛ̇jst͡sɛ ˌartɨkuˈlat͡sʲji n
point d'articulation
(językoznawstwo, językoznawczy) miejsce, w którym narządy mowy zbliżają się do siebie podczas wymawiania danej głoski

miejscownik mʲjɛ̇jsˈt͡sɔvʲɲik n
locatif
(gramatyka) szósty przypadek deklinacji polskiej, odpowiada na pytania (o) kim? (o) czym?;

miejscowość mʲjɛ̇jsˈt͡sɔvɔɕt͡ɕ n
localité
jednostka osadnicza lub inny obszar zabudowany wyróżniający się odrębną nazwą

miejscowy mʲjɛ̇jsˈt͡sɔvɨ adj
local
związany z jakimś miejscem

miejska legenda ˈmʲjɛ̇jska lɛˈɡɛ̃nda n
légende urbaine
pozornie prawdziwa informacja rozpowszechniana przez media, Internet lub w kręgach towarzyskich, budząca wielkie emocje u odbiorców;

miejski ˈmʲjɛ̇jsʲci adj
urbain municipal
związany z miastem (jako miejscem lub jednostką administracyjną)

mielizna mʲjɛˈlʲizna n
bas-fond banc de sable haut-fond écueil
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) płytkie miejsce w morzu, jeziorze lub rzece;

mielocyt n
myélocyte
(biologia, biologiczny) komórka powstająca z promielocytu w procesie granulopoezy, przekształcająca się w metamielocyt;

mienie ˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
avoir
ogół rzeczy stanowiących czyjąś własność;

mierzyć ˈmʲjɛʒɨt͡ɕ v
mesurer
liczbowo określać właściwość (np. ilość, długość) czegoś poprzez porównanie z ustalonym wzorcem (np. calem, metrem czy długością własnej stopy); robić pomiar

miesiąc ˈmʲjɛ̇ɕɔ̃nt͡s n
mois
(jednostka miary) jednostka czasu obejmująca 28–31 dni; każda z dwunastu części roku;

miesiąc miodowy ˈmʲjɛ̇ɕɔ̃nt͡s mʲjɔˈdɔvɨ n
lune de miel
pierwsze tygodnie po ślubie spędzane tylko we dwoje

miesiączkować v
avoir ses règles avoir ses menstrues
(fizjologia, fizjologiczny) mieć miesiączkę

miesiączkowy adj
menstruel
(fizjologia, fizjologiczny) dotyczący miesiączki, menstruacji

miesięcznik mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇t͡ʃʲɲik n
mensuel
czasopismo wydawane co miesiąc;

miesięczny mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇t͡ʃnɨ adj
mensuel
związany z okresem jednego miesiąca

mieszane uczucia mʲjɛˈʃãnɛ uˈt͡ʃut͡ɕa n
sentiments mélangés
niepewne, ambiwalentne przekonanie o czymś; nie do końca pozytywne, lecz też nie całkowicie negatywne zdanie na jakiś temat

mieszaniec mʲjɛˈʃãɲɛt͡s n
métis hybride
(biologia, biologiczny) osobnik powstały w wyniku skrzyżowania dwóch organizmów rodzicielskich należących do innych ras, odmian

mieszanina ˌmʲjɛʃãˈɲĩna n
mélange amalgame
dwie lub więcej substancji, zmieszanych ze sobą
połączenie różnorodnych rzeczy, osób, pojęć, właściwości (i tym podobne, i temu podobne)

mieszanina piorunująca n
oxyhydrogène
(chemia, chemiczny) mieszanina wodoru i tlenu, wybuchająca pod wpływem ognia, iskry lub ogrzania

mieszać ˈmʲjɛʃat͡ɕ v
mélanger
łączyć składniki podczas mieszania (poruszając lub potrząsając substancją)

mieszczański adj
bourgeois citadin
(historia, historyczny, historycznie) związany z mieszczaństwem, mieszkańcami miast

mieszczaństwo mʲjɛʃˈt͡ʃãj̃stfɔ n
bourgeoisie
(historia, historyczny, historycznie) stan społeczny wyodrębniony w średniowieczu, złożony z wolnych mieszkańców miast;
(dawniej, dawny) ogół mieszkańców miast, zwłaszcza ich zamożniejszych warstw

mieszek włosowy ˈmʲjɛʃɛɡ vwɔˈsɔvɨ n
follicule pileux
(anatomia, anatomiczny) wąska rurka w skórze, z której wyrasta włos;

mieszkalny mʲjɛˈʃkalnɨ adj
résidentiel
przeznaczony do mieszkania, nadający się do zamieszkania

mieszkanie mʲjɛˈʃkãɲɛ n
appartement logement logis
zespół pomieszczeń mający odrębne wejście, przystosowanych do zamieszkania przez ludzi;

mieszkaniec mʲjɛˈʃkãɲɛt͡s n
habitant
osoba, która gdzieś mieszka (żyje)

mieszkanka mʲjɛˈʃkãnka n
habitante
kobieta na stałe mieszkająca w jakimś miejscu (regionie, mieście)

mieszkać ˈmʲjɛʃkat͡ɕ v
habiter demeurer
przebywać w jakimś miejscu przez wiele dni, wraz ze spaniem

mieć mʲjɛ̇t͡ɕ v
avoir
być w posiadaniu czegoś, posiadać coś
dysponować środkami na wykonanie czegoś
dążyć do oddania czegoś komuś
musieć coś zrobić
czuć coś
czasownik posiłkowy używany do podkreślenia aspektu dokonanego innego czasownika

mieć bielmo na oczach ˈmʲjɛ̇d͡ʑ ˈbʲjɛlmɔ na‿ˈɔt͡ʃax v
avoir une taie sur les yeux
być zaślepionym, nie dostrzegać lub nie rozumieć rzeczy, sytuacji, które są oczywiste dla innych

mieć bzika na punkcie czegoś ˈmʲjɛ̇d͡ʑ ˈbʲʑika na‿ˈpũŋʲct͡ɕɛ ˈt͡ʃɛɡɔɕ v
être fou de
bardzo się czymś interesować, mieć manię na punkcie czegoś

mieć głowę na karku ˈmʲjɛ̇d͡ʑ ˈɡwɔvɛ na‿ˈkarku v
avoir la tête sur les épaules
być rozsądnym, zaradnym, umieć sobie radzić; myśleć trzeźwo

mieć miejsce ˈmʲjɛ̇t͡ɕ ˈmʲjɛ̇jst͡sɛ idiom
avoir lieu
rozgrywać się, odbywać się, zaistnieć

mieć na imię ˈmʲjɛ̇t͡ɕ na‿ˈĩmʲjɛ v
se appeler
posiadać, nosić jakieś imię nadane aktem urodzenia

mieć na myśli v
avoir à l'esprit
myśleć o kimś lub o czymś

mieć nadzieję ˈmʲjɛ̇t͡ɕ naˈd͡ʑɛ̇jɛ v
espérer
wierzyć, ufać, wyrażać nadzieję na coś; myśleć, że; spodziewać się, że

mieć nierówno pod sufitem ˈmʲjɛ̇t͡ɕ ɲɛˈruvnɔ ˌpɔt‿suˈfʲitɛ̃m v
avoir une araignée au plafond onduler de la toiture
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) być niespełna rozumu, być osobą nierozsądną, działającą wariacko lub niemądrze

mieć niewyparzony język ˈmʲjɛ̇t͡ɕ ˌɲɛvɨpaˈʒɔ̃nɨ ˈjɛ̃w̃zɨk v
ne pa mâcher ses mots ne pas avoir la langue dans sa poche ne pas avoir sa langue dans sa poche
mówić o czymś wprost, zwykle o czymś niemiłym, nieprzyjemnym

mieć nosa ˈmʲjɛ̇t͡ɕ ˈnɔsa v
avoir du flair
dokonywać trafnych ocen, mieć dobre przeczucie

mieć rację v
avoir raison
nie mylić się; powiedzieć coś, co jest słuszne, prawidłowe

mieć się na baczności ˈmʲjɛ̇t͡ɕ‿ɕɛ ˌna‿bat͡ʃˈnɔɕt͡ɕi v
se tenir sur ses gardes être sur ses gardes
uważać; postępować ostrożnie w stosunku do czegoś lub kogoś

mieć twardą skórę ˈmʲjɛ̇t͡ɕ ˈtfardɔ̃w̃ ˈskurɛ v
avoir la peau dure
być niezbyt wrażliwym, niedelikatnym

mieć zadatki ˈmʲjɛ̇d͡ʑ zaˈdatʲci v
avoir de l'étoffe
mieć umiejętności, zdolności by coś robić, wykonywać jakiś zawód

mieć znajomości ˈmʲjɛ̇d͡ʑ ˌznajɔ̃ˈmɔɕt͡ɕi v
avoir des relations
znać wpływowe osoby

mifepriston ˌmʲifɛˈprʲistɔ̃n n
mifépristone
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) związek organiczny z grupy steroidów, pochodna noretysteronu, antagonista receptoru progesteronowego o działaniu poronnym w czasie pierwszych dwóch trymestrów ciąży;

migać ˈmʲiɡat͡ɕ v
clignoter
świecić przerywanym światłem

migdał ˈmʲiɡdaw n
amande
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalna pestka owocu migdałowca pokryta brązową łuską, wewnątrz barwy kremowej;

migdałowiec n
amandier
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) krzew lub nieduży drzewo z rodziny różowatych o owocach z jadalnym nasieniem w środku

migdałowiec trójklapowy n
amandier de Chine
(botanika, botaniczny) Prunus triloba, gatunek rośliny krzewiastej z rodzaju Prunus, występującej dziko w Chinach i Korei;

migdałowy ˌmʲiɡdaˈwɔvɨ adj
amande
(przenośnie, przenośnia) przypominający migdał, kształtem, kolorem lub zapachem

migiem ˈmʲiɟɛ̃m adv
en cinq sec en un clin d'œil
szybko, natychmiast

migotanie komór n
fibrillation ventriculaire
(medycyna, medyczny) potencjalnie śmiertelna arytmia serca polegająca na braku koordynacji pracy komór serca, mogąca prowadzić do zatrzymania krążenia;

migotanie przedsionków ˌmʲiɡɔˈtãɲɛ pʃɛtʲˈɕɔ̃nkuf n
fibrillation atriale fibrillation auriculaire
(medycyna, medyczny) arytmia serca polegająca na braku koordynacji pobudzeń przedsionków serca;

migotać v
scintiller vaciller clignoter
świecić w sposób przerywany lub krótko

migrant ˈmʲiɡrãnt n
migrant
osoba migrująca

migrena mʲiˈɡrɛ̃na n
migraine
(medycyna, medyczny) choroba objawiająca się napadami silnego bólu głowy połączonego często z mdłościami;

mihrab n
mihrab
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nisza w meczecie wskazująca kierunek Mekki;

miko-
myco-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek z grzybami

mikoryza n
mycorhize
(botanika, botaniczny) (mikologia, mikologiczny) współżycie korzeni lub nasion roślin naczyniowych z grzybami;

mikotoksyna n
mycotoxine
(biochemia, biochemiczny) substancja trująca pochodzenia grzybowego;

mikołajki ˌmʲikɔˈwajci n
Saint-Nicolas
zwyczaj obdarowywania się drobnymi prezentami 6 (w dzień Świętego Mikołaja, patrona dzieci i ubogich) lub 5 grudnia (w wigilię);

mikroamper n
microampère
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka natężenia prądu elektrycznego równa jednej milionowej ampera

mikrob ˈmʲikrɔp n
microbe
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) bardzo drobny, jednokomórkowy organizm

mikrobiologia ˌmʲikrɔbʲjɔˈlɔɟja n
microbiologie
(biologia, biologiczny) nauka zajmująca się badaniem organizmów niewidocznych gołym okiem;

mikrocefalia ˌmʲikrɔt͡sɛˈfalʲja n
microcéphalie
(medycyna, medyczny) wada rozwojowa charakteryzująca się nienaturalnie małymi wymiarami czaszki;

mikroelement n
micro-élément
(biochemia, biochemiczny) pierwiastek chemiczny występujący w minimalnych ilościach w organizmach żywych

mikrofanerofit n
microphanérophyte
(botanika, botaniczny) niskie drzewo, wysoki krzew lub liana osiągające 2–8 metrów wysokości;

mikroflora n
microflore
(biologia, biologiczny) zespół roślinnych drobnoustrojów żyjących w danym środowisku;

mikrofon mʲiˈkrɔfɔ̃n n
microphone micro
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do zamiany informacji dźwiękowej na sygnał elektryczny, zwykle celem jej wzmocnienia;

mikrometr n
micromètre
(metrologia, metrologiczny) jednostka długości równa milionowej części metra;

mikroorganizm ˌmʲikrɔːrˈɡãɲism̥ n
micro-organisme microorganisme
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) organizm żywy widoczny tylko pod mikroskopem

mikropaleontologia n
micropaléontologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina paleontologii zajmująca się małymi skamieniałościami;

mikroskop mʲiˈkrɔskɔp n
microscope
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny umożliwiający obserwowanie z bliskiej odległości przedmiotów niewidocznych gołym okiem;

mikroskop elektronowy n
microscope électronique
(optyka, optyczny) mikroskop, który dzięki użyciu wiązki elektronów o długości fali mniejszej niż ma światło, pozwala uzyskać powiększenie obrazu powyżej 1500 razy i badać budowę materii nawet na poziomie atomowym

mikroskopijny ˌmʲikrɔskɔˈpʲijnɨ adj
microscopique
bardzo mały, w skali mikro

mila ˈmʲila n
mille mile
(jednostka miary) jednostka długości stosowana m.in. w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych;

milady n
milady
tytuł grzecznościowy stosowany wobec zamężnych arystokratek angielskich

milczenie mʲilˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
silence
nieodzywanie się, niemówienie

milczeć ˈmʲilt͡ʃɛt͡ɕ v
se taire taire
nie mówić, nie wydawać głosu

milczący adj
silencieux
nieodzywający się wcale lub wypowiadający się rzadko
tacite
przebiegający bez użycia słów

mile ˈmʲilɛ adv
gentiment
od przym. → miły

milenium mʲiˈlɛ̃ɲũm n
millénaire millénium
okres tysiąca lat

milezyjski adj
milésiaque milésien
związany z Miletem, dotyczący Miletu

mili- ˈmʲilʲi
milli-
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary tysiąc razy mniejsze od podstawowych;

miliarder mʲiˈlʲjardɛr n
milliardaire
osoba bardzo bogata, posiadająca miliardy

milieu mʲiˈlʲjɛ n
milieu
otoczenie, środowisko

mililitr n
millilitre
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka objętości, milionowa część metra sześciennego

milimetr mʲiˈlʲĩmɛtr̥ n
millimètre
tysięczna część metra;

milimetrowy adj
millimétrique
taki, który ma wielkość jednego milimetra

milion ˈmʲilʲjɔ̃n n
million
liczba o wartości: 1 000 000 = 106;

milioner mʲiˈlʲjɔ̃nɛr n
millionnaire
osoba bardzo bogata, posiadająca miliony

milionerka n
millionnaire
kobieta majętna, o majątku przekraczającym milion

militaryzacja ˌmʲilʲitarɨˈzat͡sʲja n
militarisation
zwiększenie liczby wojska przez państwo

militaryzm n
militarisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tendencja w polityce wewnętrznej polegająca na rozbudowywaniu potencjału militarnego państwa do rozmiarów przekraczających rzeczywiste potrzeby obronne

miliwolt mʲiˈlʲivɔlt n
millivolt
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) tysięczna część wolta

milleryt n
millérite
(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady siarczków, siarczek niklu;

milord ˈmʲilɔrt n
milord
tytuł grzecznościowy stosowany wobec lordów angielskich - członków Izby Lordów

miluzyjski adj
mulhousien
związany z Miluzą, dotyczący Miluzy

mimbar n
mimbar
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kazalnica w meczecie

mimo ˈmʲĩmɔ preposition
malgré
wskazuje na zrobienie czegoś, choć warunki temu nie sprzyjają

mimo że
bien que quoique même si
łącząca zdanie przyzwalające, wyrażające rozbieżność pomiędzy tym, co się dzieje w rzeczywistości, a tym, czego się oczekiwało

mina ˈmʲĩna n
mine
(wojskowość, wojskowy) ukryty ładunek wybuchowy, przeznaczony do detonacji, gdy w pobliżu znajdzie się ofiara;
mine air
wyraz twarzy

minarchizm n
minarchisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna zakładająca istnienie państwa o jak najmniejszej roli rządu w życiu społecznym i politycznym obywateli;

minaret mʲĩˈnarɛt n
minaret
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wieża przy meczecie, z której muezin woła wiernych na modlitwę;

minbar n
minbar
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kazalnica w meczecie;

mineralny adj
minéral
nie będący organicznym

mineralogia ˌmʲĩnɛraˈlɔɟja n
minéralogie
(geologia, geologiczny) nauka o minerałach;

mineralogiczny adj
minéralogique
dotyczący mineralogii

minerał mʲĩˈnɛraw n
minéral
(geologia, geologiczny) substancja, której struktura ukształtowała się w wyniku procesów geologicznych, będąca ciałem krystalicznym lub posiadająca jednorodną strukturę chemiczną;

minerał towarzyszący mʲĩˈnɛraw ˌtɔvaʒɨˈʃɔ̃nt͡sɨ n
minerai accessoire
(mineralogia, mineralogiczny) składnik skał występujący rzadko i w ilościach śladowych

minimalista ˌmʲĩɲĩmaˈlʲista n
minimaliste
zwolennik minimalizmu

minimalistyczny ˌmʲĩɲĩmalʲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
minimaliste
ograniczający się do minimum
związany z minimalizmem

minimalizacja ˌmʲĩɲĩmalʲiˈzat͡sʲja n
minimalisation
sprowadzenie czegoś do możliwe najmniejszych rozmiarów

minimalizm ˌmʲĩɲĩˈmalʲism̥ n
minimalisme
ograniczenie do minimum wymagań, potrzeb, dążeń (et cetera)

minispódniczka ˌmʲĩɲispudʲˈɲit͡ʃka n
minijupe
(krawiectwo) spódnica okrywająca jedynie uda lub ich część;

minister mʲĩˈɲistɛr n
ministre
urzędnik będący członkiem rządu i kierujący ministerstwem;

minister bez teki n
ministre sans portefeuille
urzędnik będący członkiem rządu, ale niekierujący żadnym ministerstwem;

ministerstwo ˌmʲĩɲiˈstɛrstfɔ n
ministère
(administracja) urząd państwowy, którego szefem jest minister;

ministrant mʲĩˈɲistrãnt n
servant de messe enfant de chœur
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chłopiec pełniący funkcję pomocnika katolickiego prezbitera, głównie podczas sprawowania mszy;

minjan n
miniane
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) w judaizmie: najmniejsza dopuszczalna liczba mężczyzn (tj. dziesięciu), wymagana do odbycia rytuałów religijnych;

minorkański adj
minorquin
związany z Minorką, dotyczący Minorki

minoryci ˌmʲĩnɔˈrɨt͡ɕi n
frères mineurs
potoczna nazwa Zakonu Braci Mniejszych

minoryta ˌmʲĩnɔˈrɨta n
frère mineur
(potocznie, potoczny) (kościelny) franciszkanin, członek Zakonu Braci Mniejszych

mintaj ˈmʲĩntaj n
morue du Pacifique occidental colin de l'Alaska lieu de l'Alaska
(ichtiologia, ichtiologiczny) Theragra chalcogramma, ryba z północnego Pacyfiku, masowo odławiana dla przemysłu spożywczego;

minuskuła ˌmʲĩnuˈskuwa n
minuscule
(termin typograficzny) mała litera;

minuta mʲĩˈnuta n
minute
(jednostka miary) jednostka czasu, równa 60 sekundom (= sześćdziesięciu);
(matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego równa 1/60 stopnia (= jednej sześćdziesiątej); poprawnie minuta kątowa;
odległość pokonywana w ciągu minuty (1.1)

minóg n
lamproie
(zoologia, zoologiczny) prymitywna, podobna do węgorza ryba o długim ciele pozbawionym łusek i uzębionym otworze gębowym bez szczęki, którego używa, by przysysać się do innych ryb i żywić się ich krwią;

miodowy mʲjɔˈdɔvɨ adj
mielleux
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) dotyczący miodu, zawierający miód, zrobiony z miodu

mionowy adj
muonique
(fizyka, fizyczny) związany z mionami, dotyczący mionów

miopatia n
myopathie
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na nieprawidłowym funkcjonowaniu włókien mięśniowych;

miotacz ˈmʲjɔtat͡ʃ n
lanceur
(sport, sportowy) zawodnik drużyny baseballa będący na pozycji, z której rzuca piłkę
(sport, sportowy) lekkoatleta uprawiający pchnięcie kulą, rzut dyskiem lub rzut oszczepem

miotła ˈmʲjɔtwa n
balai
narzędzie służące do zamiatania, zazwyczaj w postaci pęku rózg związanych z jednej strony i przymocowanych do trzonka; symbol czarownicy;

mioza n
myosis
(medycyna, medyczny) nienaturalne zwężenie źrenicy oka;

mirabelka n
mirabelle
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoce śliwy mirabelki (1.1)
mirabellier
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) odmiana śliwy domowej o małych żółtych owocach;

miraż ˈmʲiraʃ n
mirage
(fizyka, fizyczny) (zobacz) fatamorgana;

miriada n
myriade
(książkowy) dziesięć tysięcy
(książkowy) ogromna ilość czegoś

miriametr n
myriamètre
(metrologia, metrologiczny) (rzadki, rzadko używany) jednostka długości równa dziesięciu tysiącom metrów

mirra ˈmʲirːa n
myrrhe
(botanika, botaniczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) żywica o przyjemnym zapachu, gorzkim, korzennym smaku otrzymywana z drzew i krzewów z rodzaju balsamowiec;

misgendering n
mégenrage
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) forma dyskryminacji i przemocy słownej wobec osób transpłciowych lub niebinarnych, polegająca na stosowaniu form gramatycznych innych niż ich tożsamość płciowa

misja ˈmʲisʲja n
mission
posłannictwo, ważne, odpowiedzialne zadanie do wykonania
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) działalność instytucji religijnych mająca na celu rozpowszechnianie jakiejś religii i pozyskanie jej nowych wyznawców

misjonarski adj
missionnaire
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z misjonarzem, misjonarzami, dotyczący misjonarzy

misjonarz mʲiˈsʲjɔ̃naʃ n
missionnaire
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny lub osoba świecka uczestnicząca w działalności misyjnej

miska ˈmʲiska n
bol
mała misa, płaskie, otwarte naczynie z krawędziami uniesionymi do góry;

miso ˈmʲisɔ n
miso
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna gęsta pasta japońska produkowana ze sfermentowanego ryżu, pszenicy, soli, drożdży i/lub soi;

mistrz mʲisṭʃ n
champion as
osoba najlepsza w czymś
maître
(rzemiosło, rzemieślniczy) najwyższy stopień kształcenia zawodowego;
(historia, historyczny, historycznie) przełożony w niektórych zakonach rycerskich

mistrzostwa n
championnat
(sport, sportowy) zawody o tytuł mistrza w jakiejś dyscyplinie

mistrzostwo mʲiˈsṭʃɔstfɔ n
championnat
(sport, sportowy) w lm zawody lub rozgrywki o tytuł mistrza
maestria maîtrise
najwyższa biegłość w czymś

mistrzowski mʲiˈsṭʃɔfsʲci adj
de maître
właściwy mistrzowi

mistrzyni mʲiˈsṭʃɨ̃ɲi n
championne
zwyciężczyni zawodów sportowych, w szczególności mistrzostw;

mistycyzm mʲiˈstɨt͡sɨsm̥ n
mysticisme
kierunek religijno-filozoficzny dopuszczający możliwość pozazmysłowego, bezpośredniego kontaktu z Bogiem;

mistyczka mʲiˈstɨt͡ʃka n
mystique
kobieta doznająca stanów mistycznych
zwolenniczka mistycyzmu

mistycznie mʲiˈstɨt͡ʃʲɲɛ adv
mystiquement
w sposób mistyczny

mistyczność n
mysticité
cecha tego, co mistyczne

mistyczny adj
mystique
związany z mistyką, mistycyzmem

mistyk n
mystique
osoba doświadczająca stanów mistycznych
wyznawca mistycyzmu

mistyka ˈmʲistɨka n
mystique mysticisme
duchowość opierająca się na mistycyzmie

miswak n
siwak
alternatywa szczoteczki do zębów z gałązki drzewa arakowego (Salvadora persica L.);

mit mʲit n
mythe
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) baśń, stara opowieść fantastyczna;
(potocznie, potoczny) fałszywy pogląd o czymś, coś zmyślonego

mitologia ˌmʲitɔˈlɔɟja n
mythologie
funkcjonujący w określonej religii lub społeczności zbiór mitów i podań;
nauka zajmująca się mitami

mitologiczny ˌmʲitɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
mythologique
związany z mitologią, dotyczący mitologii

mitologizacja n
mythisation
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wprowadzanie elementów mitologicznych

mitoman n
mythomane mythomaniaque
(psychologia, psychologiczny) człowiek skłonny do opowiadania nieprawdziwych lub wyolbrzymionych historii na swój temat

mitomanka n
mythomane mythomaniaque
(psychologia, psychologiczny) kobieta skłonna do opowiadania nieprawdziwych lub wyolbrzymionych historii na swój temat

mitoza n
mitose
(biologia, biologiczny) proces podziału jądra komórkowego, w wyniku którego powstają dwie identyczne komórki;

mitra ˈmʲitra n
mitre
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) liturgiczne nakrycie głowy hierarchy kościelnego;

mitraizm n
mithraïsme culte de Mithra
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kult solarnego boga Mitry

mitralieza n
mitrailleuse
(wojskowość, wojskowy) dawne małe działo szybkostrzelne, wielolufowe

mityczny mʲiˈtɨt͡ʃnɨ adj
mythique
związany z mitem, mitologią

mizantrop n
misanthrope
(książkowy) ktoś stroniący od ludzi, czujący do nich niechęć lub wręcz wrogość

mizantropia ˌmʲizãnˈtrɔpʲja n
misanthropie
niechęć do ludzi, do obcowania z nimi;

mizantropijnie adv
misanthropiquement
niechętnie ludziom, zgorzkniale

mizantropijny adj
misanthropique
charakteryzujący się mizantropią, niechętny ludziom

mizerykordia n
miséricorde
(historia, historyczny, historycznie) sztylet używany w średniowieczu do dobijania konających przeciwników, by przerwać ich cierpienie;

mizoandria n
misandrie
(psychologia, psychologiczny) patologiczny wstręt do mężczyzn;

mizoandryzm n
misandrie
(psychologia, psychologiczny) patologiczny wstręt do mężczyzn

mizofobia n
mysophobie
(psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed brudem;

mizofonia ˌmʲizɔˈfɔ̃ɲa n
misophonie
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) nadwrażliwość na określone dźwięki objawiająca się złością i lękiem;

mizoginia ˌmʲizɔˈɟĩɲja n
misogynie
patologiczne, silne uprzedzenie do kobiet;

miód mʲjut n
hydromel
(spożywczy) napój alkoholowy powstały w wyniku fermentacji brzeczki miodu (1.1) i innych składników;
miel
(spożywczy) gęsty, słodki produkt spożywczy, w kolorze żółtym lub brązowym, wytwarzany przez pszczoły;

mięczak ˈmʲjɛ̃n͇t͡ʃak n
mollusque
(zoologia, zoologiczny) bezkręgowe zwierzę wodne;
baltringue faiblard larve
(pogardliwie, pogardliwy) człowiek miękki, uległy, bez charakteru

między ˈmʲjɛ̃nd͡zɨ preposition
entre
…używany, gdy coś znajduje się pomiędzy obiektami
…określający przedział czasowy
…podkreślający pośredni charakter czegoś
…używany, gdy coś jest dzielone lub jest tego wiele, a części dostaje kilkoro odbiorców
…zaznaczający możliwość wyboru
parmi entre
…używany, gdy coś otoczone jest większą ilością czegoś innego

między innymi adv
entre autres
fraza informująca o tym, że oprócz wymienionych po niej rzeczy, osób itd. istnieją również inne, które odnoszą się do tego, o czym mowa

międzybankowy adj
interbancaire
zachodzący między dwoma lub więcej bankami; dokonywany między bankami

międzygalaktyczny adj
intergalactique
(astronomia, astronomiczny) odbywający się lub znajdujący się pomiędzy różnymi galaktykami

międzykomórkowy adj
intercellulaire
(biologia, biologiczny) dotyczący przestrzeni między komórkami

międzyludzki ˌmʲjɛ̃nd͡zɨˈlut͡sʲci adj
interpersonnel
odbywający się między ludźmi, mający miejsce pomiędzy ludźmi

międzynarodowy ˌmʲjɛ̃nd͡zɨ̃narɔˈdɔvɨ adj
international
taki, który dotyczy dwu lub więcej narodów

międzyrasowy adj
interracial
odbywający się pomiędzy różnymi rasami

międzywojnie n
entre-deux-guerres
okres między dwiema wojnami, w szczególności między pierwszą a drugą wojną światową

międzyżebrowy adj
intercostal
znajdujący się między żebrami

miękki ˈmʲjɛ̃ŋʲci adj
mou doux
taki, który łatwo ugina się pod naciskiem

miękkość ˈmʲjɛ̃ŋkɔɕt͡ɕ n
douceur mollesse
cecha tego, co jest miękkie w dotyku

mięsak n
sarcome
(medycyna, medyczny) złośliwy nowotwór tkanki łącznej;

mięsień ˈmʲjɛ̃w̃ɕɛ̇̃ɲ n
muscle
(anatomia, anatomiczny) czynny element narządu ruchu;

mięsień gruszkowaty n
muscle piriforme
(anatomia, anatomiczny) mięsień szkieletowy zaczynający się na miedniczej kości krzyżowej;

mięsień krawiecki ˈmʲjɛ̃w̃ɕɛ̇̃ɲ kraˈvʲjɛt͡sʲci n
muscle couturier muscle sartorius
(anatomia, anatomiczny) najdłuższy mięsień ludzkiego ciała;

mięsień trójgłowy ramienia n
muscle triceps brachial
(anatomia, anatomiczny) mięsień tylnej grupy mięśni ramienia, znajdujący się pomiędzy łopatką i kością ramienną a kością łokciową;

mięso ˈmʲjɛ̃w̃sɔ n
viande chair
(spożywczy) jadalne części zabitego zwierzęcia;

mięso armatnie ˈmʲjɛ̃w̃sɔ arˈmatʲɲɛ n
chair à canon
(wojskowość, wojskowy) żołnierze wysyłani na pewną śmierć, żołnierze mający zginąć na wojnie

mięsożerca ˌmʲjɛ̃w̃sɔˈʒɛrt͡sa n
carnivore
(ekologia, ekologiczny) zwierzę lub roślina żywiąca się głównie mięsem

mięsożerny ˌmʲjɛ̃w̃sɔˈʒɛrnɨ adj
carnivore
(zoologia, zoologiczny) żywiący się mięsem

mięta ˈmʲjɛ̃nta n
menthe
(botanika, botaniczny) Mentha, ziele z rodziny wargowych o charakterystycznym zapachu;

mięta pieprzowa n
menthe poivrée
(botanika, botaniczny) Mentha × piperita

mięśniowy mʲjɛ̃w̃ɕˈɲɔvɨ adj
musculaire
dotyczący mięśni

miłego dnia interjection
bonne journée
zwrot używany przy porannym pożegnaniu

miło ˈmʲiwɔ adv
agréablement plaisamment
od: miły

miłosierdzie ˌmʲiwɔˈɕɛrʲd͡ʑɛ n
miséricorde
okazywane współczucie, dobroć lub litość

miłosiernie adv
charitablement
z litością, ze współczuciem

miłosierny ˌmʲiwɔˈɕɛrnɨ adj
miséricordieux clément
okazujący dobroć i współczucie cierpiącym

miłościwy adj
gracieux
(dawniej, dawny) (książkowy) pełen dobroci, mający litość

miłość ˈmʲiwɔɕt͡ɕ n
amour
osoba, którą się kocha
silna więź emocjonalna łącząca ludzi; także: łącząca osobę z Bogiem, bóstwem, krajem rodzinnym
kontakt fizyczny prowadzący zwykle do stosunku płciowego
przedmioty, czynności, które sprawiają przyjemność
amour passion
uczucie, którym się darzy kochaną osobę;

miłość od pierwszego wejrzenia ˈmʲiwɔɕt͡ɕ ˌɔt‿pʲjɛrfˈʃɛɡɔ vɛjˈʒɛ̃ɲa n
coup de foudre
zakochanie się w kimś od momentu zobaczenia go po raz pierwszy

miłość platoniczna ˈmʲiwɔɕt͡ɕ ˌplatɔ̃ˈɲit͡ʃna n
amour platonique
miłość pozbawiona zmysłowości, miłość aseksualna

miłość własna ˈmʲiwɔʑd͡ʑ ˈvwasna n
amour-propre
(potocznie, potoczny) uwielbienie do samego siebie (w negatywnym znaczeniu)
poczucie własnej wartości, pewność siebie, miłość do samego siebie, kierowana pragnieniem własnego szczęścia (w pozytywnym znaczeniu)

miły ˈmʲiwɨ adj
agréable
wywołujący przyjemne uczucie

miś mʲiɕ n
nounours ours en peluche
zabawka wyobrażająca misia (1.1);

mleczaj rydz n
lactaire
(mikologia, mikologiczny) Lactarius deliciosus Gray, grzyb jadalny występujący w Europie, z kapeluszem barwy cielistoczerwonawej lub w różnych odcieniach pomarańczowej;

mleczarnia n
laiterie
(zootechnika, zootechniczny) miejsce, gdzie przechowuje, oczyszcza i przetwarza się mleko

mleczarstwo n
laiterie
przetwórstwo mleka; skup, składowanie i przerób mleka oraz sprzedaż powstałych przetworów

mleczny ˈmlɛt͡ʃnɨ adj
laitier laiteux
dotyczący mleka, otrzymywany, zrobiony z mleka, z dodatkiem mleka

mleko ˈmlɛkɔ n
lait
(spożywczy) wydzielina gruczołów mlecznych, najczęściej krowy, spożywana przez ludzi jako dodatek do pokarmu lub jako sam pokarm

mleko sojowe ˈmlɛkɔ sɔˈjɔvɛ n
lait de soja
(spożywczy) tradycyjny chiński napój otrzymywany poprzez namoczenie w wodzie ziaren soi;

mleć mlɛt͡ɕ v
broyer mâcher
powoli coś żuć
moudre
rozdrabniać coś za pomocą odpowiednich przyrządów

mniej więcej ˈmʲɲɛ̇j ˈvʲjɛ̃nt͡sɛj
plus ou moins à peu près
szacunkowe podanie miary, wielkości

mniejszościowy adj
minoritaire
związany z mniejszością, dotyczący mniejszości

mniejszość ˈmʲɲɛ̇jʃɔɕt͡ɕ n
minorité
mniejsza część jakiejś całości
(etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) grupa ludności różniąca się od większości mieszkańców danego państwa przynależnością narodową, rasową, wyznaniową itp.

mnisi adj
monacal
związany z mnichem lub mniszką, dotyczący mnicha lub mniszki

mniszy adj
monacal
związany z mnichem lub mniszką, dotyczący mnicha lub mniszki

mnogość ˈmnɔɡɔɕt͡ɕ n
ensemble
(matematyka, matematyczny) zbiór
multitude pluralité
duża ilość czegoś

mnożenie mnɔˈʒɛ̃ɲɛ n
multiplication
(matematyka, matematyczny) działanie arytmetyczne, będące dla liczb naturalnych wielokrotnym dodawaniem

mnóstwo ˈmnustfɔ n
multitude pléthore
bardzo dużo

mobilizacja ˌmɔbʲilʲiˈzat͡sʲja n
mobilisation
(wojskowość, wojskowy) powołanie rezerwistów do czynnej służby wojskowej

mocno ˈmɔt͡snɔ adv
fortement
w sposób mocny

mocny ˈmɔt͡snɨ adj
fort
mający w sobie duże stężenie substancji czynnej
odporny na działanie czynników fizycznych i przez to trudny do zniszczenia
mający dużą moc
skuteczny dzięki dostatecznym możliwościom lub wpływom
(fonetyka, fonetyczny) o spółgłosce: wymagający większego napięcia mięśni narządów artykulacyjnych i silniejszego wydechu
dobrze radzący sobie z czymś dzięki odpowiedniej wiedzy lub umiejętnościom
fort puissant
mający duże natężenie i wyraźnie widoczny lub wyczuwalny
wywołujący silne wrażenia lub zrodzony pod ich wpływem

mocz mɔt͡ʃ n
urine
(fizjologia, fizjologiczny) płynne resztki usuwane z organizmu zwierząt;

moczan n
urate
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu moczowego

moczary n
marais
(hydrologia, hydrologiczny) (książkowy) tereny podmokłe

mocznica n
urémie
(medycyna, medyczny) stan zatrucia ustroju produktami przemiany materii (m.in. mocznikiem) jako przejaw zaawansowanej niewydolności nerek, powodujący wiele przykrych objawów, jak np. męczliwość, wymioty, wyniszczenie, bóle głowy, świąd, obrzęk płuc, krwawienia itd.;

mocznik n
urée
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, diamid kwasu węglowego;

moczowy mɔˈt͡ʃɔvɨ adj
urinaire urique
związany z moczem, dotyczący moczu

moczowód n
uretère
(anatomia, anatomiczny) parzysty przewód biegnący z miedniczki nerkowej do pęcherza moczowego;

moda ˈmɔda n
mode
zmieniający się styl życia, ubioru, obyczaju związany z epoką, normami danego społeczeństwa

model ˈmɔdɛl n
modèle
mężczyzna prezentujący stroje na pokazach mody

modelarz mɔˈdɛlaʃ n
modéliste
(technologia, technika, techniczny) osoba zajmująca się konstrukcją modeli samolotów, statków itp.; odtwarzaniem rzeczywistych obiektów w postaci pomniejszonej

moderator ˌmɔdɛˈratɔr n
modérateur
(informatyka, informatyczny) osoba zarządzająca treścią oraz kontami użytkowników na poziomie wyższym niż zwykli uczestnicy, lecz niższym niż administratorzy;
modérateur présentateur
osoba, która kieruje dyskusją i czuwa nad jej właściwym przebiegiem, zwłaszcza w mediach

modernistyczny adj
moderniste
związany z modernizmem, dotyczący modernizmu
podobny do modernizmu, mający cechy modernizmu

modernizacja ˌmɔdɛrʲɲiˈzat͡sʲja n
modernisation
unowocześnienie, uwspółcześnienie produktu, trwałe ulepszenie prowadzące do zwiększenia jego wartości użytkowej

modernizm n
modernisme
(architektura, architektoniczny) (sztuka) ogół kierunków awangardowych eksponujących rolę indywidualizmu w twórczości, nacechowany symbolizmem i estetyzmem;
(teologia, teologiczny) katolicki ruch religijny przełomu XIX i XX w. uznający potrzebę dostosowania doktryny do sytuacji w danej epoce dziejów Kościoła;

modernizować v
moderniser
dokonywać modernizacji; czynić bardziej nowoczesnym

modeński adj
modénois modénais
związany z Modeną, dotyczący Modeny, wywodzący się z Modeny

modliszka mɔˈdlʲiʃka n
mante mante religieuse
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Mantodea, drapieżny owad z rzędu Mantodea, przypominający osobę ze złożonymi rękoma do modlitwy;

modlitwa mɔˈdlʲitfa n
prière
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) forma kultu religijnego, kierowanie myśli do boga, świętych, aniołów, ogólnie do sfery sacrum;

modlić się ˈmɔdlʲit͡ɕ‿ɕɛ v
prier
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mówić modlitwę, prosić Boga (bóstwa) o coś, dziękować Mu (im) za coś

modny ˈmɔdnɨ adj
à la mode en vogue fashionable
będący w modzie, popularny; powszechny przez jakiś czas

modrzew ˈmɔḍʒɛf n
mélèze
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Larix Mill., drzewo iglaste z rodzaju sosnowatych, o delikatnych, jasnozielonych igłach, opadających na zimę;

moduł n
module
wyodrębniony i wymienny zespół funkcjonalny, używany w ramach większej całości

modyfikowalny adj
modifiable
dający się modyfikować

mogiła mɔˈɟiwa n
tombe
miejsce pochówku zmarłego w ziemi, opatrzone najczęściej jedynie krzyżem lub innym symbolem wiary

mohel n
mohel circonciseur
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski rytualny rzezak;

moher ˈmɔxɛr n
mohair
wełna z kóz angorskich;

moim zdaniem adv
à mon avis
wyrażenie komunikujące, iż dana wypowiedź jest subiektywna; jest osobistą interpretacją danej sytuacji lub zdarzenia

mojito mɔˈxʲi.tɔ n
mojito
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kubański alkoholowy drink przygotowany na bazie białego rumu z dodatkiem limonki i mięty;

mojżeszowy ˌmɔjʒɛˈʃɔvɨ adj
mosaïque
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) dotyczący Mojżesza

mokry ˈmɔkrɨ adj
mouillé humide
pokryty lub nasiąknięty wodą, albo inną cieczą

mol mɔl n
mole
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka liczności materii w układzie SI;

molekularny adj
moléculaire
dotyczący cząsteczki, najmniejszych części czegoś

molekuła ˌmɔlɛˈkuwa n
molécule
(chemia, chemiczny) obojętne elektrycznie indywiduum chemiczne, złożone z więcej niż jednego atomu, które są ze sobą trwale połączone wiązaniami chemicznymi;

molestowanie n
harcèlement
(rzeczownik odczasownikowy) od molestować

molibden mɔˈlʲibdɛ̃n n
molybdène
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mo i liczbie atomowej 42;

molibdenit n
molybdénite
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarczków, którego głównym składnikiem jest disiarczek molibdenu;

molibdenowy adj
molybdique
związany z molibdenem, dotyczący molibdenu, zrobiony z molibdenu

molo ˈmɔlɔ n
jetée
pomost spacerowy wychodzący w morze;

moloch n
moloch
(książkowy) coś, co jest potężne i wyrządza dużo zła

moment ˈmɔ̃mɛ̃nt n
moment
krótki odcinek czasu

monachijczyk ˌmɔ̃naˈxʲijt͡ʃɨk n
Munichois
mieszkaniec Monachium

monachijka ˌmɔ̃naˈxʲijka n
Munichoise
mieszkanka Monachium

monachijski ˌmɔ̃naˈxʲijsʲci adj
munichois
związany z Monachium, dotyczący Monachium, pochodzący z Monachium

monakijski ˌmɔ̃naˈcijsʲci adj
monégasque
odnoszący się do państwa Monako

monarcha mɔ̃ˈnarxa n
monarque
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba, która rządzi krajem o ustroju nierepublikańskim;

monarchia mɔ̃ˈnarxʲja n
monarchie
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym krajem rządzi jedna osoba nazywana monarchą;

monarchista ˌmɔ̃narˈxʲista n
monarchiste
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik monarchizmu

monastycyzm n
monachisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: forma życia zakonnego cenobickiego lub anachoreckiego, której celem jest większa zażyłość z Bogiem, gorliwość w praktykach religijnych, modlitwie i ascezie;

monastycznie adv
monastiquement
w sposób właściwy dla monastycyzmu

monastyczny adj
monastique
związany z monastycyzmem lub monasterem, dotyczący monastycyzmu lub monasteru

monastyr n
monastère
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przestarzałe, przestarzały) klasztor we wschodnim chrześcijaństwie;

moneta mɔ̃ˈnɛta n
monnaie pièce
metalowy krążek lub wielobok, o określonym wymiarze, wadze i wzorze plastycznym, służący jako środek płatniczy;

mongolizm n
mongolisme
(dawniej, dawny) (medycyna, medyczny) zespół Downa

mongolski mɔ̃ŋˈɡɔlsʲci adj
Mongol mongol
odnoszący się do Mongolii lub Mongołów

mongolski mɔ̃ŋˈɡɔlsʲci n
mongol
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Mongolii;

monitor mɔ̃ˈɲitɔr n
écran moniteur
(technologia, technika, techniczny) uproszczony telewizor odbierający sygnał z urządzeń technicznych lub komputera

mono- prefix
mono-
pierwszy człon wyrazów złożonych mający znaczenie: jeden, pojedynczy

monocykl mɔ̃ˈnɔt͡sɨkl̥ n
monocycle
rower z jednym kołem

monodia mɔ̃ˈnɔdʲja n
monodie
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) solowa melorecytacja w antycznym dramacie greckim, w szczególności monolog o charakterze lamentacyjnym
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyczny wyróżniający się jednolitą linią melodyczną i takimż akompaniamentem

monodram n
monodrame
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dramat, w którym występuje tylko jeden aktor;

monofizytyzm ˌmɔ̃nɔfʲiˈzɨtɨsm̥ n
monophysisme
(teologia, teologiczny) pogląd głoszący, że w Chrystusie była tylko jedna boska natura, zaś ludzka została wchłonięta przez boską tuż po wcieleniu;

monoftong mɔ̃ˈnɔftɔ̃ŋk n
monophtongue
(językoznawstwo, językoznawczy) prosty dźwięk samogłoskowy

monogamia ˌmɔ̃nɔˈɡãmʲja n
monogamie
(socjologia, socjologiczny) życie w związku małżeńskim z tylko jednym partnerem

monogamiczny adj
monogame monogamique
(socjologia, socjologiczny) (biologia, biologiczny) związany z monogamią, mający charakter monogamii

monogamista ˌmɔ̃nɔɡãˈmʲista n
monogame
mężczyzna żyjący w monogamii

monogastryczny adj
monogastrique
(anatomia, anatomiczny) (o zwierzęciu) posiadający jednokomorowy żołądek

monografia ˌmɔ̃nɔˈɡrafʲja n
monographie
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) rozprawa naukowa o jednym zagadnieniu – epoce, życiu, twórczości jednej osoby itp., której celem jest wyczerpujące i wielostronne przedstawienie omawianego tematu;

monograficzny adj
monographique
związany z monografią, dotyczący monografii; będący monografią

monoi n
monoï
olej z kwiatów lub pąków gardenii tahitańskiej macerowanych w oleju kokosowym;

monokrotofos n
monocrotophos
(chemia, chemiczny) skrajnie toksyczny fosforoorganiczny insektycyd o wzorze sumarycznym C7H14NO5P

monolog mɔ̃ˈnɔlɔk n
monologue
dłuższa wypowiedź jednej osoby, szczególnie na scenie lub w utworze dramatycznym

monomania ˌmɔ̃nɔ̃ˈmãɲja n
monomanie
(psychologia, psychologiczny) chorobliwe opanowanie umysłu przez jedną myśl

monopod mɔ̃ˈnɔpɔt n
monopode monopied
(fotografia) rodzaj statywu składający się z jednej nogi, stabilizujący całkowicie aparat fotograficzny tylko w osi pionowej;

monopol mɔ̃ˈnɔpɔl n
monopole
(handel, handlowy) wyłączne prawo do produkcji i/lub handlu czymś; (także, też) przedsiębiorstwo, które ma takie prawo;

monoteistyczny ˌmɔ̃nɔtɛ<sup>j</sup>iˈstɨt͡ʃnɨ adj
monothéiste
związany z monoteizmem, właściwy monoteizmowi i / lub monoteistom

monoteizm ˌmɔ̃nɔˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
monothéisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wiara w jednego boga;

monoteletyzm n
monothélisme
(teologia, teologiczny) pogląd teologiczny, według którego Chrystus w obu naturach kierował się jedną wolą;

monotonia ˌmɔ̃nɔˈtɔ̃ɲja n
monotonie uniformité
jednostajny, powtarzalny stan bez urozmaicenia

monotonny ˌmɔ̃nɔˈtɔ̃nːɨ adj
monotone
ciągle taki sam, bez urozmaicenia

monotyp n
monotype
(drukarstwo, drukarski) poligraficzna maszyna odlewnicza umożliwiająca skład tekstu i odlewanie czcionek;

monotypowy adj
monotypique
(biologia, biologiczny) (systematyka) związany z monotypem, dotyczący monotypu

monstrancja n
ostensoir
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) naczynie liturgiczne do wystawiania konsekrowanej hostii; ; (zobacz) też monstrancja w Encyklopedii staropolskiej

monsun ˈmɔ̃w̃sũn n
mousson
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) wiatr (system wiatrów) sezonowo zmienny pomiędzy oceanem, a lądem, często będący przyczyną występowania pory suchej i deszczowej;

montaż ˈmɔ̃ntaʃ n
montage
(maszynoznawstwo) (technologia, technika, techniczny) czynność, procedura składania, łączenia poszczególnych elementów w całość;

montować mɔ̃nˈtɔvat͡ɕ v
monter
budować coś z części

montpellierski adj
montpelliérain
związany z Montpellier, dotyczący Montpellier

montrealczyk n
Montréalais
mieszkaniec Montrealu

montrealka n
Montréalaise
mieszkanka Montrealu

montrealski adj
montréalais
związany z Montrealem, dotyczący Montrealu

mops mɔps n
carlin
(kynologia, kynologiczny) rasa niedużych, łagodnych psów;

moralitet ˌmɔraˈlʲitɛt n
moralité
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) średniowieczny dramat moralizatorski;

moralizatorski adj
moraliste
związany z moralizatorstwem, dotyczący moralizatorstwa

moralność mɔˈralnɔɕt͡ɕ n
morale moralité
zbiór zasad postępowania zgodnych z tym, co jest dobre, prawidłowe, nieszkodliwe;

moralny mɔˈralnɨ adj
moral
postępujący w sposób uczciwy, szlachetny, zgodny z moralnością

moratorium ˌmɔraˈtɔrʲjũm n
moratorium
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) czasowe wstrzymanie określonych działań ze względu na szczególne okoliczności

morderca mɔrˈdɛrt͡sa n
assassin meurtrier
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, która popełniła morderstwo

morderczyni ˌmɔrdɛrˈt͡ʃɨ̃ɲi n
meurtrière
(książkowy) forma żeńska od morderca

morderstwo mɔrˈdɛrstfɔ n
meurtre assassinat
celowe odebranie komuś życia

morela mɔˈrɛla n
abricot abricotier
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoce tego drzewa
abricotier abricot
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzew z rodziny różowatych;

morela japońska mɔˈrɛla jaˈpɔ̃j̃ska n
abricotier du Japon
(botanika, botaniczny) gatunek drzewa z rodziny różowatych pochodzący ze środkowych i północno-wschodnich Chin;

morelowy ˌmɔrɛˈlɔvɨ adj
abricotin abricoté
przyrządzony z moreli, z dodatkiem moreli

morena mɔˈrɛ̃na n
moraine
(geologia, geologiczny) materiał skalny transportowany i osadzany przez lodowiec;

morfem ˈmɔrfɛ̃m n
morphème
(gramatyka) najmniejsza znacząca cząstka wyrazu;

morfina mɔrˈfʲĩna n
morphine
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) narkotyk (alkaloid opium) stosowany w medycynie jako silny środek przeciwbólowy, otrzymywany z maku;

morfinista n
morphinomane
osoba uzależniona od morfiny

morfologia ˌmɔrfɔˈlɔɟja n
morphologie
(biologia, biologiczny) nauka o budowie organizmów zwierzęcych i roślinnych;

morfologiczny adj
morphologique
(biologia, biologiczny) (językoznawstwo, językoznawczy) (geologia, geologiczny) dotyczący morfologii

morganit mɔrˈɡãɲit n
morganite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, odmiana berylu;

moroszka mɔˈrɔʃka n
plaquebière
(botanika, botaniczny) Rubus chamaemorus L., gatunek maliny o pędach bez kolców i jadalnych żółtych owocach, występujący na torfowiskach i bagnach;

mors mɔrs n
morse
(zoologia, zoologiczny) Odobenus rosmarus, gatunek ssaka morskiego;

morski ˈmɔrsʲci adj
marin de mer
związany z morzem, dotyczący morza

mortadela ˌmɔrtaˈdɛla n
mortadelle
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj kiełbasy, produkowanej z mięsa mielonego i słoniny, doprawiana pieprzem czy innymi dodatkami

morze ˈmɔ.ʒɛ n
mer
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) duży zbiornik słonej wody mający połączenie z oceanem;
(przenośnie, przenośnia) ogromna ilość czegoś

morze Marmara pn
mer de Marmara
(geografia, geograficzny) morze we wschodniej części Morza Śródziemnego, łączące je z Morzem Czarnym;

morświn ˈmɔrʲɕfʲĩn n
marsouin
(dawniej, dawny) (zoologia, zoologiczny) Phocoena phocoena Linnaeus, morświn zwyczajny;

morświn zwyczajny n
marsouin commun
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Phocoena phocoena Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny morświnowatych;

mosiądz ˈmɔɕɔ̃nt͡s n
laiton
stop miedzi z cynkiem;

moskiewski mɔˈsʲcɛfsʲci adj
moscovite
(geografia, geograficzny) związany z miastem Moskwa, dotyczący miasta Moskwy

moskitiera ˌmɔsʲciˈtʲjɛra n
moustiquaire
zasłona z gęstej siatki chroniąca przed przedostawaniem się owadów (np. do pomieszczeń);

moskwianin mɔsˈkfʲjä̃ɲĩn n
Moscovite
mieszkaniec Moskwy

moskwianka mɔsˈkfʲjãnka n
Moscovite
mieszkanka Moskwy

most mɔst n
pont
(architektura, architektoniczny) konstrukcja tworząca drogę ponad wodą;
pont de Varole
(anatomia, anatomiczny) część mózgu zawarta między rdzeniem przedłużonym a śródmózgowiem;

most zwodzony n
pont basculant
(technologia, technika, techniczny) rodzaj mostu, który posiada ruchomą część umożliwiającą ruch statków;

mostek ˈmɔstɛk n
sternum
(anatomia, anatomiczny) środkowa kość przedniej ściany klatki piersiowej;

mostkowy adj
sternal
(anatomia, anatomiczny) związany z mostkiem, dotyczący mostka

moszcz mɔʃt͡ʃ n
moût mout
(spożywczy) młode wino o niewielkiej zawartości alkoholu

moszna ˈmɔʃna n
scrotum
(anatomia, anatomiczny) skórno-mięśniowy woreczek, w którym mieszczą się jądra, występujący u samców wielu ssaków lądowych (w tym u człowieka), znajdujący się pomiędzy prąciem i odbytem;

mosznowy mɔʃˈnɔvɨ adj
scrotal
(przymiotnik) od moszna

motek ˈmɔtɛk n
écheveau
pewna liczba kolisto namotanych pasm nici, przędzy zwiniętych luźno w podłużny pęczek

motel ˈmɔtɛl n
motel
hotel znajdujący się w pobliżu szosy, zazwyczaj składający się z małych oddzielnych domków i obsługujący przejezdnych podróżnych;

motocykl mɔˈtɔt͡sɨkl̥ n
motocyclette moto
(motoryzacja) niemający nadwozia pojazd silnikowy, najczęściej dwukołowy, przeznaczony dla jednej, dwóch lub rzadko dla trzech osób;

motorower ˌmɔtɔˈrɔvɛr n
cyclomoteur mobylette mob
(motoryzacja) pojazd jednośladowy lub dwuśladowy, posiadający dwa lub cztery koła jezdne, wyposażony w silnik spalinowy o pojemności do 50 cm³ i czasem również pedały;

motoryzacja ˌmɔtɔrɨˈzat͡sʲja n
motorisation
ogół zagadnień związanych z pojazdami mechanicznymi

motyka mɔˈtɨka n
houe binette
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) proste narzędzie rolnicze służące m.in. do spulchniania ziemi;

motyl ˈmɔtɨl n
papillon
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dorosły owad z rzędu motyli, Lepidoptera;

motyw ˈmɔtɨf n
mobile
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najmniejszy element formy w utworze muzycznym, struktura powstająca w wyniku współdziałania elementów muzycznych;
motif
(psychologia, psychologiczny) bodziec skłaniający do działania

motywacja ˌmɔtɨˈvat͡sʲja n
motivation exhortation
coś, co powoduje podjęcie jakichś działań lub decyzji

motłoch n
foule cohue
(pogardliwie, pogardliwy) tłum chuliganów, hołota

mowa ˈmɔva n
discours parole
przemówienie, wypowiedź;
parole
zdolność mówienia;

mowa jest srebrem, a milczenie złotem ˈmɔva ˈjɛst ˈsrɛbrɛ̃m ˌa‿mʲilˈt͡ʃɛ̃ɲɛ ˈzwɔtɛ̃m proverb
la parole est d'argent et le silence est d'or
chociaż mowa jest dobra, to czasem lepiej milczeć

mowa nienawiści n
discours de haine
(socjologia, socjologiczny) (publikatory) wypowiedzi mające na celu znieważenie, wyszydzenie bądź poniżenie jakiejś osoby lub grupy osób;

moweina n
mauvéine
(chemia, chemiczny) czerwonofioletowy barwnik z grupy barwników azynowych stosowany dawniej do barwienia jedwabiu i bawełny; pierwszy barwnik uzyskany syntetycznie

mozaika mɔˈzajka n
mosaïque
(sztuka) dekoracja w postaci ornamentu lub obrazu, wykonana z małych, wielobarwnych kamyczków, kawałków szkła lub ceramiki o różnej fakturze i kształcie;

mozaizm n
mosaïsme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) judaizm

mozański adj
meusien
związany z Mozą, dotyczący Mozy (departamentu)
mosan
związany z Mozą, dotyczący Mozy (rzeki)

może ˈmɔʒɛ particle
peut-être
…nadająca wypowiedzi charakter przypuszczenia
…stosowana w celu wyrażenia propozycji, rady, prośby

możliwość mɔʒˈlʲivɔɕt͡ɕ n
possibilité
stan, w którym coś jest możliwe (da się zrealizować)

możliwy mɔʒˈlʲivɨ adj
possible
taki, który da się zrealizować lub urzeczywistnić

możny ˈmɔʒnɨ adj
puissant
o dużej mocy i wpływie

mrowisko mrɔˈvʲiskɔ n
fourmilière
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) gniazdo budowane przez owady z rodziny mrówkowatych;
(przenośnie, przenośnia) zgromadzenie ludzi, zbiorowisko

mruczenie n
murmure
(rzeczownik odczasownikowy) od mruczeć

mrówka ˈmrufka n
fourmi
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rodzaju mrówkowatych, Formicidae

mrówka faraona ˈmrufka ˌfaraˈɔ̃na n
fourmi pharaon
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Monomorium pharaonis, gatunek bardzo małych mrówek;

mrówkojad mrufˈkɔjat n
fourmilier
(zoologia, zoologiczny) południowoamerykański ssak żywiący się mrówkami i termitami;

mrówkowy mrufˈkɔvɨ adj
formique
taki jak u mrówki lub mrówek

mrówkożer n
numbat
(zoologia, zoologiczny) Myrmecobius Waterhouse, niewielki torbacz występujący w Australii;

mrównik ˈmruvʲɲik n
oryctérope cochon de terre
(zoologia, zoologiczny) Orycteropus, gatunek afrykańskiego ssaka;

mróz mrus n
gel givre
temperatura poniżej 0 stopni Celsjusza;

msza m̥ʃa n
messe
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celebracja liturgiczna sprawowana w katolicyzmie i prawosławiu;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna pierwotnie wykonywana podczas mszy (1.1), która ewoluowała w osobnym, czysto artystycznym kierunku;

mszał n
missel
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najważniejsza księga liturgiczna w Kościele katolickim obrządku rzymskiego, zawierająca teksty stałych i zmiennych części mszy świętej;

mucha ˈmu.xa n
mouche
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) pospolity dwuskrzydły owad;

mucha domowa n
mouche domestique
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Musca domestica L., gatunek kosmopolitycznego owada z rodziny muchowatych;

muchomor muˈxɔ̃mɔr n
amanite
(systematyka) (mikologia, mikologiczny) Amanita Pers., rodzaj grzybów kapeluszowych, często trujących;

muchomor czerwonawy muˈxɔ̃mɔr ˌt͡ʃɛrvɔ̃ˈnavɨ n
amanite rougissante
(mikologia, mikologiczny) Amanita rubescens Pers., jadalny gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych;

muchomor jadowity muˈxɔ̃mɔrʲ ˌjadɔˈvʲitɨ n
amanite vireuse
(mikologia, mikologiczny) Amanita virosa, śmiertelnie trujący gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o białej barwie kapelusza;

muchomor plamisty muˈxɔ̃mɔr plãˈmʲistɨ n
amanite panthère
(mikologia, mikologiczny) Amanita pantherina, silnie trujący gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o brunatnej barwie kapelusza, z białymi cętkami;

muezin muˈ<sup>w</sup>ɛzʲĩn n
muezzin
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) w islamie: mężczyzna wzywający z minaretu pięć razy dziennie wiernych na modlitwę;

mufka n
manchon
rodzaj futrzanego lub sukiennego tunelu do ocieplania rąk, noszonego przeważnie przez kobiety;

muflon n
mouflon
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Ovis aries musimon Pallas, podgatunek ssaków łożyskowych z rzędu parzystokopytnych;

mugol ˈmuɡɔl n
moldu
(fantasy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba nieposiadająca magicznych zdolności;

multi- prefix
multi-
(zobacz) wielo-

multiinstrumentalista n
multi-instrumentiste
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk grający na wielu instrumentach

multikulti adj
multiculturel
(potocznie, potoczny) wielokulturowy

multikulti n
multiculturalisme
(potocznie, potoczny) multikulturalizm, wielokulturowość

multimilioner n
multimillionnaire
mężczyzna, który posiada wielomilionowy majątek

multimilionerka n
multimillionnaire
kobieta, która posiada wielomilionowy majątek

multiplikacja ˌmultʲiplʲiˈkat͡sʲja n
multiplication
nazwa czynności lub faktu zwielokrotnienia ilości czegoś

mumia ˈmũmʲja n
momie
zwłoki zabezpieczone przed rozkładem;

mundur ˈmũndur n
uniforme
charakterystyczny, regulowany przepisami ubiór członków jakiejś organizacji, grupy lub formacji – zwykle militarnej;

mundżak n
muntjac
(zoologia, zoologiczny) Muntiacus, gatunek małego, azjatyckiego ssaka parzystokopytnego;

mur mur n
mur
(budownictwo) kamienna lub ceglana konstrukcja, np. ściany budynku
(sport, sportowy) w piłce nożnej: zawodnicy ustawieni jeden obok drugiego tak, aby zasłonić drogę do bramki zawodnikowi wykonującemu rzut wolny

mur oporowy n
mur de soutènement
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) konstrukcja, która powstrzymuje poziome parcie gruntu;

mural ˈmural n
mural
(sztuka) malowidło ścienne, najczęściej monumentalne, o charakterze artystycznym lub reklamowym;

muralista n
muraliste
(sztuka) artysta plastyk, który tworzy murale

murarstwo muˈrarstfɔ n
maçonnerie
rzemiosło i rodzaj pracy zajmujące się głównie murowaniem – wznoszeniem ścian;

murarz ˈmuraʃ n
maçon
robotnik pracujący przy wznoszeniu ścian, murów

murcyjski adj
murcien
związany z Murcją (krainą w Hiszpanii)
związany z Murcją (miastem w Hiszpanii)

murena n
murène
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba o wężowatym pokroju występująca w morzach ciepłych i gorących;

murzyn ˈmuʒɨ̃n n
nègre
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba pracująca intensywnie i ciężko bez adekwatnego wynagrodzenia

musaka muˈsaka n
moussaka
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zapiekanka z bakłażanów, mielonego mięsa i ziemniaków znana z kuchni bałkańskiej i tureckiej;

musieć ˈmuɕɛ̇t͡ɕ modal
devoir
być zobowiązanym do zrobienia czegoś
zapewne, z dużym prawdopodobieństwem; zgodnie z domysłami
potrzebować zrobić coś

muskaryna n
muscarine
(biochemia, biochemiczny) trujący alkaloid występujący w wielu grzybach;

muskać v
effleurer
dotykać delikatnie

muskowit muˈskɔvʲit n
muscovite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów, o silnym perłowym połysku;

musować v
pétiller
(fizyka, fizyczny) wydzielać gaz jako ciecz

muszkiet ˈmuʃʲcɛt n
mousquet
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) długa czarnoprochowa, odprzodowa, gładkolufowa broń palna wyposażona w lufę kalibru od 18 do 20 milimetrów,

muszkieter n
mousquetaire
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz uzbrojony w muszkiet;

muszla ˈmuʃla n
coquille
skorupa małża lub ślimaka

muszla klozetowa n
cuvette de toilette
ceramiczne siedzisko, element wyposażenia ubikacji;

musztarda muˈʃtarda n
moutarde
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) przyprawa wytwarzana z ziaren gorczycy i octu;

mutacja muˈtat͡sʲja n
mutation
(biologia, biologiczny) zmiana w liczbie i strukturze elementów dziedzicznych;

mutagenność n
mutagénicité
cecha tego, co mutagenne, co powoduje mutacje w organizmach żywych

mutagenny adj
mutagène
taki, który powoduje mutacje w organizmach żywych

mutazylizm ˌmutaˈzɨlʲism̥ n
motazilisme mutazilisme
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) racjonalistyczny kierunek w arabskiej filozofii średniowiecznej postulujący alegoryczne rozumienie Koranu w przypadku kolizji jego treści z rozumem;

muu ˈmuː interjection
meuh
onomatopeja imitująca odgłos wydawany przez bydło

muza ˈmuza n
muse
(mitologia grecka) każda z dziewięciu bogiń sztuki i nauki, córek Zeusa i Mnemosyne, utożsamianych z rzymskimi kamenami;
(książkowy) kobieta będąca inspiracją, natchnieniem dla artysty

muzeum muˈzɛ<sup>w</sup>ũm n
musée
(turystyka, turystyczny) budynek muzeum (1.1)
(turystyka, turystyczny) instytucja zajmująca się przechowywaniem obiektów o wartości historycznej, zwykle z jednej dziedziny wiedzy, celem pokazywania ich odwiedzającym;

muzułmanin ˌmuzuwˈmãɲĩn n
musulman
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca islamu;

muzułmanka ˌmuzuwˈmãnka n
musulmane
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta, która wyznaje islam

muzułmański ˌmuzuwˈmãj̃sʲci adj
musulman
związany z muzułmanami, dotyczący muzułmanów

muzycznie adv
musicalement
w sposób dotyczący muzyki, muzyczności

muzyczny muˈzɨt͡ʃnɨ adj
musical
odnoszący się do muzyki, związany z muzyką

muzyk ˈmuzɨk n
musicien musicienne
osoba, która zajmuje się muzyką;

muzyka ˈmuzɨka n
musique
kompozycja artystyczna złożona z dźwięków
całokształt takich kompozycji
sztuka układania takich kompozycji

muzykalny ˌmuzɨˈkalnɨ adj
musical musicien
uzdolniony muzycznie, wrażliwy na muzykę

muzykologia n
musicologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) naukowe badania nad muzyką w aspekcie historycznym, teoretycznym czy też fizycznej natury dźwięku;

muł muw n
mulet mule
(zoologia, zoologiczny) juczny, wytrzymały mieszaniec ogiera osła i klaczy konia;

muślin ˈmuɕlʲĩn n
mousseline
(włókiennictwo) cienka, lekka, przejrzysta tkanina jedwabna lub bawełniana o splocie płóciennym, zwykle jednobarwna;

my mɨ personalPronoun
nous
pierwsza osoba liczby mnogiej, grupa osób, wśród której znajduje się osoba mówiąca

mydelniczka ˌmɨdɛlʲˈɲit͡ʃka n
porte-savon
pojemnik na mydło

mydlić v
savonner
nacierać zmoczonym mydłem
mousser
rozpuszczać się jako mydło, tworząc mnóstwo piany
se savonner
mydlić samego siebie

mydlnica lekarska mɨdlʲˈɲit͡sa lɛˈkarska n
saponaire officinale
(botanika, botaniczny) Saponaria officinalis, gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny goździkowatych i występujący w Europie, Azji i Afryce Północnej;

mydło ˈmɨdwɔ n
savon
(higiena, higieniczny) substancja używana do mycia i prania

mykeński mɨˈkɛ̃j̃sʲci adj
mycénien
dotyczący Myken

mykeński mɨˈkɛ̃j̃sʲci n
mycénien
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język helleński, najstarsze zaświadczone stadium języka greckiego

myko-
myco-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek z grzybami

mykofil n
mycophile
miłośnik grzybów

mykologia ˌmɨkɔˈlɔɟja n
mycologie
(mikologia, mikologiczny) nauka zajmująca się badaniem grzybów;

mykologiczny adj
mycologique
związany z mykologią

mykoplazma ˌmɨkɔˈplazma n
mycoplasme
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) atypowa bakteria pozbawiona ściany komórkowej o trybie życia wewnątrzkomórkowym

mylny ˈmɨlnɨ adj
erroné inexact
wynikający z pomyłki, błędu

mysikrólik ˌmɨɕiˈkrulʲik n
roitelet roitelet huppé
(ornitologia, ornitologiczny) Regulus regulus, mały, eurazjatycki ptak owadożerny;

mysz mɨʃ n
souris
(zoologia, zoologiczny) nazwa kilkunastu gatunków gryzoni z rodziny myszowatych;
(informatyka, informatyczny) urządzenie komputerowe umożliwiające poruszanie kursorem na ekranie monitora;
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) małe zwierzę z jednego z gatunków z rodziny myszowatych

mysz komputerowa n
souris
(informatyka, informatyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie wskazujące używane podczas pracy z interfejsem graficznym systemu komputerowego;

myć mɨt͡ɕ v
laver
czyścić coś za pomocą wody

myśl mɨɕl̥ n
idée
(potocznie, potoczny) pomysł
pensée idée
efekt pracy umysłu
zbiór powiązanych idei

myślenie magiczne mɨɕˈlɛ̃ɲɛ maˈɟit͡ʃnɛ n
pensée magique
(psychologia, psychologiczny) rozumowanie, w którym myślenie jest tożsame z działaniem;

myśleć ˈmɨɕlɛt͡ɕ v
penser réfléchir
kojarzyć, wnioskować, zastanawiać się, przetwarzać świadomie informację w mózgu
mieć zdanie

myśliciel n
penseur
człowiek rozważający życie, próbujący zrozumieć rzeczywistość

myśliwiec mɨɕˈlʲivʲjɛt͡s n
chasseur
(lotnictwo, lotniczy) (wojskowość, wojskowy) samolot wojskowy przeznaczony do walki z samolotami wroga;

myśliwy mɨɕˈlʲivɨ n
chasseur
(łowiectwo, łowiecki) osoba polująca na dzikie zwierzęta

m² symbol
m²
= (metrologia, metrologiczny) metr kwadratowy

móc mut͡s modal
pouvoir
być w stanie coś wykonać, zrobić
mieć zezwolenie lub uprawnienie do wykonania czegoś
mieć szansę zaistnieć, wydarzyć się

mój muj pronoun
mon mien
1. (osoba) lp

mój drogi n
mon chéri
(potocznie, potoczny) poufały zwrot podkreślający czyjąś wartość w mniemaniu mówiącego; niekiedy w odcieniu protekcjonalnym lub lekceważącym

mól mul n
mite teigne gerce
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl z rodziny molowatych niszczący ubrania;

mól książkowy ˈmul cɕɔ̃w̃ʃˈkɔvɨ n
rat de bibliothèque rate de bibliothèque
(przenośnie, przenośnia) osoba, która czyta bardzo dużo książek, spędza dużo czasu na czytaniu

mówi się ˈmuvʲi‿ɕɛ v
on parler
znaczący tyle co: w danym środowisku funkcjonuje pewien zwrot, zdanie, powiedzenie lub określenie nadane komuś lub czemuś

mówić ˈmuvʲit͡ɕ v
parler dire
posługiwać się jakimś językiem
rozmawiać
używać mowy
vouloir dire dire
(przenośnie, przenośnia) o rzeczach, zjawiskach: mieć jakieś znaczenie

mówić na ty ˈmuvʲit͡ɕ na‿ˈtɨ v
tutoyer
zwracać się do kogoś używając formy drugiej osoby, nie używać wobec niego formy „pan”, „pani” („państwo”)

mówić trzy po trzy ˈmuvʲit͡ɕ ṭʃɨ‿ˈpɔ‿ṭʃɨ v
dérailler parler à tort et à travers
mówić bez sensu, pleść bzdury

mózg musk n
cerveau cervelle
(anatomia, anatomiczny) narząd znajdujący się wewnątrz czaszki odpowiedzialny za myślenie;

mózgownica n
citron boule caboche ciboulot cigare citrouille
(potocznie, potoczny) mózg jako siedlisko rozumu

mózgowo-rdzeniowy adj
céphalorachidien
(anatomia, anatomiczny) związany z mózgiem i rdzeniem kręgowym

mózgowy muzˈɡɔvɨ adj
cérébral
związany z mózgiem, dotyczący mózgu

móżdżkowy adj
cérébelleux
(anatomia, anatomiczny) związany z móżdżkiem, dotyczący móżdżku

mącznica mɔ̃n͇t͡ʃʲˈɲit͡sa n
bousserole busserole
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju mącznica (1.1)
farinière
(etnografia, etnograficzny) skrzynia do przechowywania mąki

mączny adj
farineux
zrobiony z mąki, zawierający mąkę

mądrej głowie dość dwie słowie ˈmɔ̃ndrɛj ˈɡwɔvʲjɛ ˈdɔʑd͡ʑ ˈdvʲjɛ ˈswɔvʲjɛ proverb
à bon entendeur salut
mądremu człowiekowi nie trzeba wiele mówić, bo szybko rozumie, o co chodzi

mądrość ˈmɔ̃ndrɔɕt͡ɕ n
sagesse
umiejętność podejmowania uzasadnionych decyzji, poparta wiedzą i doświadczeniem

mądry ˈmɔ̃ndrɨ adj
sage
odznaczający się umiejętnością podejmowania uzasadnionych decyzji, mający wiedzę, inteligencję i doświadczenie
przygotowany przez kogoś z wiedzą, erudycją; dobrze obmyślony

mąka ˈmɔ̃ŋka n
farine
(spożywczy) zmielone na drobny proszek ziarna zbóż;

mąka kukurydziana n
farine de maïs
(spożywczy) mąka spożądzona z ziaren kukurydzy;

mąka pszenna n
farine de blé farine de froment
(spożywczy) mąka wytwarzana z drobno zmielonych zieren pszenicy;

mąka żytnia n
farine de seigle
(spożywczy) mąka uzyskana z ziarna żyta;

mątew ˈmɔ̃ntɛf n
moussoir
(przestarzałe, przestarzały) drewienko do mieszania płynów i substancji sypkich

mąż mɔ̃w̃ʃ n
homme
(przestarzałe, przestarzały) mężczyzna; rycerz, wojownik
mari époux
mężczyzna będący w małżeństwie

męczennik n
martyr
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto poniósł śmierć za wiarę i zwykle został wyniesiony na ołtarze;

męczeństwo n
martyre
znoszenie mąk (przeważnie z powodów religijnych bądź politycznych)

męczyć ˈmɛ̃n͇t͡ʃɨt͡ɕ v
fatiguer lasser
nużyć
tourmenter martyriser torturer
zadawać męki, dręczyć
tracesser
dokuczać

męka ˈmɛ̃ŋka n
torture calvaire
wielkie cierpienie (fizyczne lub psychiczne)

męki Tantala ˈmɛ̃ŋʲci tãnˈtala n
supplice de Tantale
(książkowy) cierpienie wynikające z niemożności zaspokojenia pragnienia rzeczy, które wydają się osiągalne

męski ˈmɛ̃w̃sʲci adj
masculin viril
dotyczący mężczyzny, przeznaczony dla mężczyzny

męskość ˈmɛ̃w̃skɔɕt͡ɕ n
masculinité virilité
(antropologia, antropologiczny) zbiór cech uważanych za typowe dla mężczyzny;
virilité
(eufemistycznie) genitalia, męskie narządy płciowe
(seksuologia, seksuologiczny) potencja seksualna mężczyzny

męstwo ˈmɛ̃w̃stfɔ n
courage
odwaga, nieustraszoność, bohaterstwo

mężatka mɛ̃w̃ˈʒatka n
marier
kobieta, która jest żoną

mężczyzna mɛ̃w̃ʃˈt͡ʃɨzna n
homme
dorosły człowiek płci męskiej;

młodociany adj
mineur
taki, który wciąż nie posiada cech dorosłości; wciąż zbyt młody

młodociany n
mineur
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (kodeks karny) osoba, która w chwili popełnienia czynu zabronionego nie osiągnęła 21. roku życia i w chwili orzekania przed sądem pierwszej instancji nie osiągnęła 24. roku życia
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (kodeks pracy) osoba, która ukończyła szesnaście, a nie ukończyła osiemnastu lat

młodoturek n
jeune-turc
(historia, historyczny, historycznie) członek nacjonalistycznego i modernistycznego ruchu politycznego istniejącego w Turcji na przełomie XIX i XX wieku, dążącego do obalenia monarchii osmańskiej i przebudowy państwa;

młodość ˈmwɔdɔɕt͡ɕ n
jeunesse
cecha tego, co młode; cecha tego, kto jest młody
jeunesse adolescence
okres życia pomiędzy dzieciństwem a dorosłością

młody ˈmwɔdɨ adj
jeune jeunot
znajdujący się w okresie między dzieciństwem a dorosłością
neuf
niedawno wyrosły

młody ˈmwɔdɨ n
marié
(potocznie, potoczny) (zobacz) pan młody
petit gars
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) o osobie młodszej od pozostałych

młodzieniec mwɔˈd͡ʑɛ̇̃ɲɛt͡s n
jeune homme
(książkowy) młody mężczyzna

młodzieńczy mwɔˈd͡ʑɛ̇̃j̃n͇t͡ʃɨ adj
juvénile
właściwy młodym ludziom

młodzież ˈmwɔd͡ʑɛʃ n
jeunesse
młodzi ludzie

młoteczek mwɔˈtɛt͡ʃɛk n
marteau malleus
(anatomia, anatomiczny) jedna z trzech kosteczek słuchowych w uchu środkowym

młotek ˈmwɔtɛk n
marteau
(technologia, technika, techniczny) narzędzie służące do uderzania, najczęściej do przybijania gwoździ

młyn mwɨ̃n n
meule moulin
maszyna do rozdrabniania lub miażdżenia twardych materiałów
moulin
budynek, w którym zboże miele się na mąkę
mêlée
(sport, sportowy) formacja zawodników w rugby

młyn wodny n
moulin à eau
budowla z urządzeniem do przemiału ziarna na mąkę i kaszę, poruszanym za pomocą koła wodnego lub turbiny wodnej;

młynarka mwɨ̃ˈnarka n
meunière
kobieta, która miele mąkę w młynie

młynarski adj
meunier
związany z młynarstwem albo młynarzem

młynarz ˈmwɨ̃naʃ n
meunier
człowiek, który miele mąkę w młynie

młynek do kawy n
moulin à café
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie służące do zmielenia ziaren kawy

młócić v
battre
(rolnictwo, rolniczy) łuskać ziarna z kłosów, strąków używając do tego cepów lub maszyn

mściciel ˈm̥ʲɕt͡ɕit͡ɕɛl n
vengeur
osoba dokonująca zemsty, mszcząca się

mżawka ˈmʒafka n
crachin bruine
(meteorologia, meteorologiczny) bardzo drobny opad, składający się z kropelek wody o średnicy poniżej 0,5 mm;

mżysty adj
bruineux
(meteorologia, meteorologiczny) obfity w mżawkę

na na preposition
en
…opisujący miejsce na (1.1) jakimś obiekcie, w kierunku którego odbywa się ruch
sur
…opisujący miejsce, w którym odbywa się czynność tak, że wyrażenie za przyimkiem znajduje się pod podmiotem
à
…opisujący moment w czasie

na bezrybiu i rak ryba ˌna‿bɛzˈrɨbʲju i‿ˈrak ˈrɨba proverb
faute de grives on mange des merles
trzeba zadowolić się tym, co jest dostępne

na głos adv
à voix haute
tak, że wyraźnie słychać

na koszt firmy na‿ˈkɔʃt ˈfʲirmɨ adv
aux frais de la maison
o poczęstunku, który jest fundowany przez restauratora

na ogół na‿ˈɔɡuw adv
habituellement
zazwyczaj, przeważnie

na opak adv
à rebours
odwrotnie, niż coś powinno być

na pewno na‿ˈpɛvnɔ adv
sûrement
z całą pewnością, bez wątpliwości

na pierwszy rzut oka na‿ˈpʲjɛrfʃɨ ˈʒut ˈɔka
au premier abord à première vue
o wstępnej, pochopnej ocenie: na oko, pozornie, bez głębszej analizy

na piśmie adv
par écrit
będąc zapisanym

na przykład na‿ˈpʃɨkwat
par exemple
… poprzedzająca wyliczenie przykładów

na rzecz
en faveur de pour
…używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa cel, przeznaczenie, kierunek przekazania czegoś przez wykonawcę czynności

na szczęście na‿ˈʃt͡ʃɛ̃w̃ɕt͡ɕɛ adv
par bonheur
szczęśliwie, fartownie

na temat
au sujet sur à à propos
o czymś

na ukos adv
en biais
w sposób ukośny, po przekątnej

na wszelki wypadek na‿ˈfʃɛlʲci vɨˈpadɛk adv
au cas où
przewidując wszelkie możliwe okoliczności, zabezpieczając się przed czymś niespodziewanym

na wynos na‿ˈvɨ̃nɔs adj
à emporter
o daniach, napojach: taki, który można wziąć ze sobą

na zdrowie na‿ˈzdrɔvʲjɛ interjection
santé à votre santé
zwrot używany przed toastem
à ton votre souhait à tes souhaits
zwrot używany w stosunku do kogoś, kto właśnie kichnął

na zewnątrz na‿ˈzɛvnɔ̃nṭʃ
en dehors de
poza daną ograniczoną przestrzenią

na świętego Dygdy ˌna‿ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ ˈdɨɡdɨ adv
à la Saint Glin-Glin à la Saint Glinglin
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) nigdy, ponieważ nie ma dnia świętego Dygdy

na święty nigdy na‿ˈɕfʲjɛ̃ntɨ ˈɲiɡdɨ adv
la semaine des quatre jeudis
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) o terminie bardzo odległym, poza wszelką możliwością realizacji

nabożny adj
pieux
zachowujący przykazania

nabywać v
acquérir
dochodzić do czego
acquérir acheter
(handel, handlowy) otrzymywać w posiadanie poprzez kupno lub wymianę

nabywca naˈbɨft͡sa n
acquéreur
osoba, która coś nabywa lub nabyła poprzez kupno

nabłonek n
épithélium
(anatomia, anatomiczny) tkanka, która okrywa skórę oraz błony wyściełające jamy narządów i przewodów organizmu

naciągaczka n
tapeuse
kobieta, która naciąga, wykorzystuje (zazwyczaj finansowo); wyzyskiwaczka

naciągać v
bander tendre
napinać przez ciągnięcie
carotter
osiągać coś czyimś kosztem
tendre
powodować nadwerężenie mięśni
infuser
o płynie nabierać właściwości

nacięcie krocza n
épisiotomie
(medycyna, medyczny) zabieg ginekologiczno-położniczy stosowany często podczas porodu, polegający na nacięciu krocza w celu ochrony przed samoczynnym pęknięciem krocza i ułatwienia porodu;

nacjonalista ˌnat͡sʲjɔ̃naˈlʲista n
nationaliste
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik nacjonalizmu

nacjonalistka ˌnat͡sʲjɔ̃naˈlʲistka n
nationaliste
zwolenniczka nacjonalizmu

nacjonalistyczny ˌnat͡sʲjɔ̃nalʲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
nationaliste
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z nacjonalizmem lub nacjonalistami, dotyczący nacjonalizmu lub nacjonalistów

nacjonalizm ˌnat͡sʲjɔ̃ˈnalʲism̥ n
nationalisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia społeczno-polityczna i postawa uznająca naród za najwyższe dobro;

naczelnik n
chef
osoba stojąca na czele instytucji lub organizacji

naczelny n
primate
(zoologia, zoologiczny) zwykle w lm Primates, przedstawiciel rzędu ssaków charakteryzujących się najlepiej rozwiniętym mózgiem;

naczyniak krwionośny naˈt͡ʃɨ̃ɲak ːr̥fʲjɔ̃ˈnɔɕnɨ n
hémangiome
łagodny nowotwór z naczyń krwionośnych

naczynie naˈt͡ʃɨ̃ɲɛ n
récipient vase
(biologia, biologiczny) rodzaj tkanki lub element układu przystosowany do transportowania płynów (limfy, krwi, wody)
vase batterie
rodzaj pojemnika używanego, zwykle do przechowywania, przyrządzania lub serwowania jedzenia

naczynie krwionośne n
vaisseau sanguin vaisseau
(anatomia, anatomiczny) narząd przenoszący krew, stanowiący element układu krążenia

naczynie włosowate n
capillaire
(anatomia, anatomiczny) najmniejsze naczynie krwionośne lub limfatyczne, docierające do każdej części ciała

naczyniowy ˌnat͡ʃɨ̃ˈɲɔvɨ adj
vasculaire
dotyczący naczynia, np. chłonnego lub krwionośnego

nad nat preposition
sur au-dessus de au bord de
…położenie kogoś lub czegoś powyżej omawianego wyrażenia

nadajnik n
émetteur
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zamieniające doprowadzone doń informacje na fale elektromagnetyczne i przesyłające je dalej do odbiornika

nadal ˈnadal adv
encore
w dalszym ciągu, dalej, wciąż jeszcze

nadawać naˈdavat͡ɕ v
concéder conférer
wyposażać w jakieś cechy
diffuser
rozdać coś wielu osobom
émettre diffuser
emitować komunikat, wiadomość za pomocą radio, telewizji lub w inny sposób
convenir être apte à
być do czegoś odpowiednim

nadawca naˈdaft͡sa n
expéditeur
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) ktoś wysyłający list, przekaz, przesyłkę
émetteur
ten, kto nadaje komunikat, wiadomość

nadbitka n
tiré à part
(poligrafia) artykuł pochodzący z czasopisma lub pracy zbiorowej wydrukowany osobno z tego samego składu drukarskiego;

nadbrzusze nadˈbʒuʃɛ n
épigastre
(anatomia, anatomiczny) górna okolica brzucha;

nadchodzić natˈxɔd͡ʑit͡ɕ v
survenir
idąc, przybywać do określonego miejsca
o zjawiskach atmosferycznych: zbliżać się, nadciągać

nadciśnienie n
hypertension
(medycyna, medyczny) wzrost ciśnienia tętniczego krwi ponad wartości uznawane za normalne

naddźwiękowy ˌnadʲd͡ʑvʲjɛ̃ŋˈkɔvɨ adj
supersonique
poruszający się szybciej niż dźwięk (w powietrzu)

nadgarstek nadˈɡarstɛk n
poignet
(anatomia, anatomiczny) część ręki pomiędzy przedramieniem a dłonią;

nadgarstkowy adj
carpien
(anatomia, anatomiczny) związany z nadgarstkiem, dotyczący nadgarstka

nadir ˈnadʲir n
nadir
(astronomia, astronomiczny) punkt na sferze niebieskiej, położony naprzeciwko zenitu;

nadkonsumpcja ˌnatkɔ̃w̃ˈsũmpt͡sʲja n
surconsommation
(socjologia, socjologiczny) zjawisko masowego wydawania pieniędzy ponad możliwości finansowe

nadludzki nadˈlut͡sʲci adj
surhumain
taki, który przekracza ludzkie siły i wytrzymałość

nadmiar ˈnadmʲjar n
excès surabondance surplus profusion
zbyt duża ilość lub liczba czegoś

nadmierny nadˈmʲjɛrnɨ adj
excessif
taki, który (swoją intensywnością, rozmiarem) przekracza miarę, normę

nadnaturalny ˌnadnatuˈralnɨ adj
surnaturel
który wykracza ponad to, co jest naturalne

nadnercze nadˈnɛrt͡ʃɛ n
glande surrénale surrénale
(anatomia, anatomiczny) gruczoł dokrewny położony w sąsiedztwie nerek;

nadprodukcja ˌnatprɔˈdukt͡sʲja n
surproduction
wytwarzanie zbyt dużej ilości produktów lub usług, znacznie przewyższające zanotowany na nie popyt i potrzebę

nadprzewodnictwo ˌnatpʃɛvɔdʲˈɲit͡stfɔ n
supraconductivité
(fizyka, fizyczny) stan materiału polegający na zerowym oporze elektrycznym osiągany w niskiej temperaturze;

nadrząd n
superordre
(biologia, biologiczny) (systematyka) jednostka obejmująca rzędy

nadsiarczan n
persulfate
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, sól kwasu nadtlenodisiarkowego

nadskakiwać v
courtiser
starać się być przesadnie grzecznym w celu uzyskania korzyści

nadstępka n
carlingue
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) element szkieletu żaglowca, belka przymocowana od góry do stępki na części jej długości rozkładająca ciężar masztu;

nadużycie n
abus
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) postępowanie lub czyn niezgodne z prawem

nadużywać ˌnaduˈʒɨvat͡ɕ v
abuser
używać w nadmiarze, przesadzać

nadwaga nadˈvaɡa n
surpoids
(medycyna, medyczny) nadmierna masa ciała, nagromadzenie tkanki tłuszczowej w organizmie przekraczające optymalne ilości zdrowotne;

nadwozie n
carrosserie
część górna pojazdu;

nadwyżka n
surplus
ilość lub liczba czegoś ponad to, co planowane albo konieczne

nadwzroczność n
hypermétropie
(medycyna, medyczny) druga obok krótkowzroczności najczęściej spotykana wada refrakcyjna wzroku objawiająca się złym widzeniem przedmiotów znajdujących się blisko;

nadzieja naˈd͡ʑɛ̇ja n
espoir espérance
oczekiwanie spełnienia się upragnionej rzeczy; wiara, że to się wydarzy
osoba, rzecz, działanie, z którym wiążemy oczekiwania, pragnienia

nadziewać naˈd͡ʑɛvat͡ɕ v
embrocher enfiler enfoncer
nabijać na ostry przedmiot
farcir
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wypełniać wnętrze czegoś nadzieniem

nadzorca n
surveillant
ktoś, kto nadzoruje coś lub kogoś

nadzwyczajnie ˌnadzvɨˈt͡ʃajɲɛ adv
extraordinairement
w sposób niezwykły, nadzwyczajny, nieprzeciętny; bardzo

nadzwyczajny ˌnadzvɨˈt͡ʃajnɨ adj
extraordinaire
szczególny, ponadprzeciętny, wyjątkowy, niezwykły

nadświetlny adj
supraluminique
(fizyka, fizyczny) poruszający się szybciej niż światło (najczęściej: w próżni)

nafta ˈnafta n
kérosène
(chemia, chemiczny) ciekła frakcja ropy naftowej będąca mieszaniną węglowodorów, żółtawa, palna ciecz, stosowana dawniej do celów oświetleniowych, obecnie jako paliwo lotnicze, rozpuszczalnik oraz w kosmetyce;

naftalen naˈftalɛ̃n n
naphtalène naphtaline
(chemia, chemiczny) węglowodór występujący w temperaturze pokojowej w postaci białych i krystalicznych płatków;

naga prawda ˈnaɡa ˈpravda n
vérité nue
(przenośnie, przenośnia) prawda, fakt zawierający najistotniejszą treść; fakt pozbawiony ozdobników, uzupełnień, zbędnych dodatków

naganny adj
blâmable
taki, który zasługuje na naganę

nagi ˈnaɟi adj
nu dénudé
bez ubrania, rozebrany do naga

nagietek naˈɟɛtɛk n
souci
(botanika, botaniczny) Calendula, rodzaj roślin z rodziny astrowatych liczący około 20 gatunków;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju nagietek (1.1)

nagle ˈnaɡlɛ adv
soudain tout à coup raide
w nieoczekiwany i gwałtowny sposób

nagradzać v
couronner primer
przyznawać nagrodę
récompenser rémunérer
przekazywać zadośćuczynienie za trudy, poniesione straty

nagranie naˈɡrãɲɛ n
enregistrement
zapis dźwięku lub obrazu taki, że można później znowu zobaczyć ten obraz lub posłuchać tego dźwięku

nagroda naˈɡrɔda n
prix récompense
wyróżnienie lub wynagrodzenie za dokonany czyn lub pracę

nagrywarka ˌnaɡrɨˈvarka n
graveur
(informatyka, informatyczny) urządzenie służące do zapisywania danych na płytach CD lub DVD;

nagrywać naˈɡrɨvat͡ɕ v
enregistrer
rejestrować obraz, dźwięk lub informację na nośniku

nagły ˈnaɡwɨ adj
soudain subit
taki, który dzieje się nagle, niespodziewanie, raptownie, szybko, znienacka

nagłówek naˈɡwuvɛk n
en-tête manchette
wyróżniony napis umieszczony nad tekstem

nahda ˈnaγda n
Nahda nahda
(historia, historyczny, historycznie) odrodzenie kulturalne zapoczątkowane w Egipcie w XIX wieku, następnie rozprzestrzenione na kraje Lewantu (Liban, Syria, Palestyna, później Irak)

naigrawać się v
se moquer
złośliwie żartować z kogoś lub czegoś

naiwniaczka n
naïve
(potocznie, potoczny) kobieta naiwna

naiwnie naˈ<sup>j</sup>ivʲɲɛ adv
naïvement
w sposób naiwny; łatwowiernie, zbyt ufnie

naiwność naˈ<sup>j</sup>ivnɔɕt͡ɕ n
naïveté simplicité ingénuité jobarderie
bycie naiwnym, nadmierna szczerość, łatwowierność

naiwny naˈ<sup>j</sup>ivnɨ adj
naïf
taki, który jest pełen prostoty, łatwowierności, naiwności

naj- naj prefix
la plus le plus les plus
…służący do tworzenia stopnia najwyższego od stopnia wyższego przymiotników i przysłówków

najczęściej najˈt͡ʃɛ̃w̃ɕt͡ɕɛ̇j adv
habituellement ordinairement d'habitude à l'ordinaire
zwykle

najem n
bail location
oddanie komuś albo przyjęcie od kogoś określonej własności za umówioną zapłatę do czasowego użytkowania

najemnik naˈjɛ̃mʲɲik n
mercenaire journalier
(rzadki, rzadko używany) pracownik, pracujący zwykle dorywczo dla różnych pracodawców, pracownik najemny

najeżdżać naˈjɛʒd͡ʒat͡ɕ v
envahir
dokonywać inwazji

najpierw ˈnajpʲjɛrf adv
d'abord
przedtem, na początku, jako pierwsze w kolejności

najądrze n
épididyme
(anatomia, anatomiczny) narząd płciowy męski wewnętrzny, przylegający od góry do jądra;

naklejać v
apposer
przymocowywać coś na powierzchni czegoś za pomocą substancji klejącej

naklejka naˈklɛjka n
autocollant
zadrukowany papier lub folia plastikowa z warstwą kleju na jednej stronie, umożliwiającej przyklejenie do czegoś;

nakręcać v
enrouler
okręcać lub nawijać coś wokół czegoś
remonter
uruchamiać jakieś urządzenie (lub podtrzymywać jego działanie), kręcąc pokrętłem naciągającym sprężynę wewnątrz tego urządzenia
tourner
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) realizować film
visser attacher
kręcąc mocować coś na gwintowanym przedmiocie

nakładać naˈkwadat͡ɕ v
déposer poser sur
umieszczać przedmiot lub rozprowadzać substancję na innym przedmiocie albo substancji
imposer
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ustanowić dla kogoś lub czegoś określony obowiązek albo karę

nakłaniać v
inciter
wywierać na kogoś wpływ, by coś wykonał

nalegać v
insister
mocno lub uparcie domagać się czegoś

nalewka naˈlɛfka n
liqueur piquette
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) alkoholowy napój przygotowany z owoców, ziół, korzeni, zalanych spirytusem

naleśnik naˈlɛɕɲik n
crêpe beignet
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) cienki placek z rzadkiego ciasta, z mąki, mleka i jaj, smażony na patelni, podawany zwykle z nadzieniem, zwinięty w rulonik lub złożony w rożek;

należeć naˈlɛʒɛt͡ɕ v
appartenir
być w posiadaniu czyimś
faire partie appartenir
być członkiem jakiejś organizacji, społeczności, elementem zbioru
falloir
(tylko forma bezosobowa) należy = wypada, powinno się

należy naˈlɛʒɨ v
il convenir de il falloir
powinno się; warto, trzeba, wypada

nalot ˈnalɔt n
raid aérien
(wojskowość, wojskowy) atak powietrzny samolotów lub helikopterów na określony cel;

namaszczenie n
onction
(rzeczownik odczasownikowy) od namaścić

namawiać nãˈmavʲjät͡ɕ v
inciter
nakłaniać kogoś do czegoś; przekonywać kogoś, zachęcać

namibijski ˌnãmʲiˈbʲijsʲci adj
namibien
odnoszący się do państwa Namibia

namiot ˈnãmʲjɔt n
tente
(turystyka, turystyczny) (wojskowość, wojskowy) rodzaj przenośnego schronienia z impregnowanej tkaniny, używanego przez jedną lub więcej osób;

namiętnie nãˈmʲjɛ̃ntʲɲɛ adv
passionnément
w sposób namiętny; w sposób wywołujący pożądanie lub świadczący o pożądaniu

namiętny nãˈmʲjɛ̃ntnɨ adj
passionnel
o uczuciach, gestach, zachowaniach: pełen gwałtowności, namiętności, intensywności
zélé passionné
żarliwy, pełen pasji, zamiłowania do czegoś

namurski adj
namurois
związany z Namurem, dotyczący Namuru, pochodzący z Namuru

namysł n
réflexion
rozważenie czegoś w myślach

nancejski adj
nancéen nancéien
związany z Nancy, dotyczący Nancy

nandu ˈnãndu n
nandou
(ornitologia, ornitologiczny) Rhea, szybki i duży nielot przypominający strusia;

nanoelektronika n
nanoélectronique
termin odnoszący się do komponentów elektronicznych (zwykle tranzystorów) opartych na strukturach nanometrowych;

nanofanerofit n
nanophanérophyte
(botanika, botaniczny) zimnotrwały krzew lub bylina o wysokości poniżej 2 m;

nanometr nãˈnɔ̃mɛtr̥ n
nanomètre
jednostka długości równa jednej miliardowej metra

nantejczyk n
Nantais
mieszkaniec Nantes

nantejka n
Nantaise
mieszkanka Nantes

nantejski adj
nantais
związany z Nantes, dotyczący Nantes

naos n
naos
(architektura, architektoniczny) wewnętrzna część świątyni greckiej

napadać v
assaillir attaquer
dokonywać napadu, niespodziewanie uderzać na coś lub na kogoś

napadowa nocna hemoglobinuria n
hémoglobinurie paroxystique nocturne
(medycyna, medyczny) rzadkie schorzenie erytrocytów objawiające się brakiem czynników broniących przed ich rozpadem;

napalm ˈnapalm n
napalm
(chemia, chemiczny) substancja stosowana do zagęszczania lekkich paliw ciekłych w celu zwiększenia ich skuteczności jako bojowych środków zapalających; także gotowa zagęszczona mieszanina paliwowa;

napar ˈnapar n
infusion
spożywczy, leczniczy lub kosmetyczny płyn otrzymywany po zalaniu ziela (niekiedy owoców, kwiatów) gorącą wodą;

napastnik naˈpastʲɲik n
agresseur
strona atakująca, osoba dokonująca napaści
avant
(sport, sportowy) w piłce nożnej: zawodnik mający za zadanie strzelać bramki;

napełniać naˈpɛwʲɲät͡ɕ v
remplir emplir
sprawiać, że coś staje się pełne
zajmować wszystkie wolne miejsca, np. w teatrze, na stadionie, na parkingu
emplir
mieć coraz mniej wolnego miejsca wskutek zajęcia go przez coś

napisać naˈpʲisat͡ɕ v
écrire
wyrazić coś słowami na piśmie

napisy n
sous-titres
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) tekst wyświetlany na ekranie podczas projekcji filmu lub nadawania programu telewizyjnego w celu przetłumaczenia dialogów lub udostępnienia ich osobom niedosłyszącym;

napiwek naˈpʲivɛk n
pourboire pourliche
pieniądze dodawane przez klienta do właściwej opłaty za usługę;

napięcie naˈpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɛ n
tension
stan psychiczny, podczas którego ktoś jest zaniepokojony, odczuwa obawę przed nadchodzącą sytuacją

napletek naˈplɛtɛk n
prépuce
(anatomia, anatomiczny) fałd skórny osłaniający częściowo lub całkowicie żołądź prącia;

napoleon n
napoléon
(numizmatyka, numizmatyczny) dawna złota moneta francuska;

napoleoński adj
napoléonien
dotyczący życia i polityki Napoleona, charakterystyczny, typowy dla Napoleona, taki jak u Napoleona

napotny naˈpɔtnɨ adj
sudorifique
(medycyna, medyczny) taki, który powoduje intensywniejsze pocenie

naprawa naˈprava n
réparation dépannage raccommodage rafistolage
doprowadzanie czegoś do właściwego stanu, użyteczności, porządku; usuwanie błędów

naprawdę naˈpravdɛ particle
vraiment
…potwierdzająca, że coś jest zgodne z prawdą, z rzeczywistością

naprawianie ˌnapraˈvʲjä̃ɲɛ n
réparation
(rzeczownik odczasownikowy) od naprawiać

naprawiać naˈpravʲjät͡ɕ v
réparer arranger raccomoder
likwidować, usuwać uszkodzenia; ponownie doprowadzić coś do użyteczności

naproksen naˈprɔksɛ̃n n
naproxène
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) niesteroidowy lek przeciwzapalny, pochodna kwasu propionowego;

naprzykrzać się v
importuner
nie dawać komuś spokoju; namolnie domagać się czegoś

napuszony adj
affecté
rażący przesadą, sztucznością
gonflé
pełen pychy

napój ˈnapuj n
boisson
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płyn przeznaczony do picia;

napój energetyzujący n
boisson énergisante
napój, zwykle gazowany i bezalkoholowy, zawierający substancje pobudzające, takie jak kofeina czy tauryna;

napływać v
affluer
przybywać tłumnie
płynąc, gromadzić się gdzieś
parvenir
być dostarczanym gdzieś

narastać v
développer
zwiększać swoje wymiary, intensywność, liczbę

narbonka n
Narbonnaise
mieszkanka Narbony

narbończyk n
Narbonnais
mieszkaniec Narbony

narboński adj
narbonnais
związany z Narboną, dotyczący Narbony

narciarka narʲˈt͡ɕarka n
skieuse
forma żeńska od: narciarz

narciarstwo narʲˈt͡ɕarstfɔ n
ski
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa obejmująca biegi, skoki, zjazdy na nartach;

narciarz ˈnarʲt͡ɕaʃ n
skieur
(sport, sportowy) osoba jeżdżąca na nartach – po śniegu lub wodzie; także: zawodnik uprawiający narciarstwo

narcystycznie adv
narcissiquement
w sposób narcystyczny

narcyz ˈnart͡sɨs n
narcisse
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju narcyz (1.1)
(potocznie, potoczny) kwiat narcyza (1.2)
(botanika, botaniczny) Narcissus L., rodzaj roślin z rodziny amarylkowatych;

narcyzm n
narcissisme
(psychologia, psychologiczny) cecha charakteru polegająca na samouwielbieniu i bezkrytycznym stosunku do swojej osoby

nard nart n
nard
(botanika, botaniczny) nazwa roślin z rodzaju kozłek, głównie kozłka lekarskiego (Valeriana officinalis), nardu celtyckiego (Valeriana celtica), a także nardu indyjskiego (Nardostachys Jatamansi), znanych od starożytności, stosowanych do produkcji pachnideł oraz jako składnik mieszanek leczniczych
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) olejek eteryczny uzyskiwany z nardu (1.2) używany w przemyśle farmaceutycznym i perfumeryjnym

narkolepsja n
narcolepsie
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na nadmiernej senności w ciągu dnia i napadach krótkiego oraz niekontrolowanego snu;

narkoman narˈkɔ̃mãn n
toxicomane
osoba uzależniona od narkotyków

narkomania ˌnarkɔ̃ˈmãɲja n
toxicomanie
nałóg związany z ciągłą potrzebą zażywania narkotyków;

narkotyk narˈkɔtɨk n
drogue narcotique came chnouf meuca schnouf
substancja, którą przyjmowanie powoduje po jakimś okresie używania uzależnienie fizyczne;

narkoza narˈkɔza n
anesthésique
(medycyna, medyczny) środek stosowany do narkozy (1.1)
narcose
stan uśpienia spowodowany narkozą (1.1)

narodowość ˌnarɔˈdɔvɔɕt͡ɕ n
nationalité
przynależność do określonego narodu (np. polskiego, niemieckiego, rosyjskiego), poczucie przynależności do narodu;

narodowy ˌnarɔˈdɔvɨ adj
national
charakterystyczny dla danego narodu (lub kraju zamieszkiwanego przez dany naród), związany z danym narodem lub krajem

narodziny ˌnarɔˈd͡ʑĩnɨ n
naissance
akt przyjścia na świat potomstwa, dziecka

naruszać naˈruʃat͡ɕ v
toucher
ujmować pewną część z całości
violer transgresser
zakłócać porządek, postępować wbrew regułom lub prawu

narybek naˈrɨbɛk n
alevin
(ichtiologia, ichtiologiczny) młode ryby (do ukończenia pierwszego roku życia), które po zużyciu zawartości woreczka żółtkowego rozpoczęły samodzielne zdobywanie pokarmu;

narzeczona ˌnaʒɛˈt͡ʃɔ̃na n
fiancée
kobieta, która jest w stanie narzeczeństwa, jest zaręczona

narzeczony n
fiancé
mężczyzna w okresie narzeczeństwa

narzuta n
couvre-lit
nakrycie na łóżko, tapczan, kanapę, często ozdobne

narzędnik naˈʒɛ̃ndʲɲik n
instrumental cas instrumental
(gramatyka) piąty przypadek deklinacji polskiej, odpowiada na pytania (z) kim? (z) czym?;

narzędzie naˈʒɛ̃ɲd͡ʑɛ n
instrument
(przenośnie, przenośnia) osoba wykorzystywana bez swojej wiedzy
outil instrument
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zazwyczaj trzymane w ręku, służące do wykonywania danej czynności lub zadania;
(informatyka, informatyczny) program komputerowy służący do wykonywania danej czynności lub zadania

naród ˈnarut n
nation peuple
grupa ludzi, których łączy wspólna kultura, język, religia, historia lub pochodzenie etniczne;

nasienny adj
spermatique
(anatomia, anatomiczny) dotyczący nasienia męskiego

nasiono naˈɕɔ̃nɔ n
graine
(botanika, botaniczny) organ roślin nasiennych składający się z zarodka, tkanki zapasowej i łupiny nasiennej;

naskórek naˈskurɛk n
épiderme
najbardziej zewnętrzna warstwa skóry;

naskórkowy adj
épidermique
(anatomia, anatomiczny) dotyczący naskórka

nasosznik trzęś n
pholque phalangide
(zoologia, zoologiczny) Pholcus phalangioides, gatunek pająka z rodziny nasosznikowatych;

nastawny adj
orientable
możliwy do nastawienia

nastolatek ˌnastɔˈlatɛk n
adolescent
chłopiec w wieku od jedenastu do dziewiętnastu lat

nastrojowy adj
douillet romantique
dający miły, intymny nastrój

nastrój ˈnastruj n
ambiance
wrażenia emocjonalne charakterystyczne dla danego utworu, filmu czy miejsca
humeur
(psychologia, psychologiczny) utrzymujący się jakiś czas stan psychiczny;

nasturcja naˈsturt͡sʲja n
capucine
(botanika, botaniczny) Tropaeolum, rodzaj roślin z rodziny nasturcjowatych;

następca naˈstɛ̃mpt͡sa n
successeur descendant
ktoś obejmujący, dziedziczący po kimś jakąś funkcję, posadę, urząd itp.

następnie naˈstɛ̃mpʲɲɛ adv
ensuite puis après
później, w chwili następnej

następny naˈstɛ̃mpnɨ adj
prochain suivant
mający nastąpić, kolejny

następować ˌnastɛ̃mˈpɔvat͡ɕ v
arriver
zdarzać się, stać się, odbywać się, dochodzić do skutku
marcher sur
idąc wchodzić, trafiać na coś
suivre succéder
występować po sobie kolejno

następujący adj
suivant
taki, który następuje, który będzie zaraz wymieniony

nasycony adj
rassasié
pełen czego; będący w stanie sytości
saturé
(chemia, chemiczny) zawierający największą ilość czystej substancji

nasz naʃ pronoun
notre nôtre à nous
1. (osoba) lm (należący do nas lub mający związek z nami)

naszyjnik naˈʃɨjɲik n
collier
(rzemiosło, rzemieślniczy) (jubilerstwo, jubilerski) element biżuterii w postaci ozdoby na szyję;

natręt ˈnatrɛ̃nt n
gêneur importun
człowiek natrętny, nahalny, narzucający się, niemile widziany

natura naˈtura n
nature
przyroda i wszystko, co w niej zachodzi z wyłączeniem produktów działalności człowieka;

naturalista ˌnaturaˈlʲista n
naturaliste
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pisarz, który tworzy w nurcie naturalizmu literackiego

naturalizacja ˌnaturalʲiˈzat͡sʲja n
naturalisation
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nadanie cudzoziemcowi obywatelstwa państwa, na terytorium którego się osiedlił;

naturalizm ˌnatuˈralʲism̥ n
naturalisme
(filozofia, filozoficzny) kierunek usiłujący tłumaczyć wszystkie zjawiska działaniem praw natury;
(książkowy) uwypuklenie czegoś brutalnego
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) kierunek powstały we Francji w XIX w., zakładający jak najwierniejsze ukazywanie życia, podkreślający czynniki biologiczne towarzyszące człowiekowi; ;
(pedagogika, pedagogiczny) kierunek oparty na założeniu, że pracę wychowawczą należy przystosować do psychologicznej natury dziecka
(socjologia, socjologiczny) kierunek zakładający, że społeczeństwo jest integralną częścią przyrody, a jej prawa rządzą procesami społecznymi;

naturalnie ˌnatuˈralʲɲɛ adv
naturellement
w sposób naturalny, zgodnie z naturą

naturalność ˌnatuˈralnɔɕt͡ɕ n
naturalité
cecha tego, co naturalne

naturalny ˌnatuˈralnɨ adj
naturel
charakterystyczny dla natury
najbardziej powszechny, zwykły
wykonany z surowców występujących w naturze

natychmiast naˈtɨxmʲjast adv
immédiatement tout de suite aussitôt fissa en deudeu illico
bardzo szybko, bez zwłoki

nauczanie ˌna<sup>w</sup>uˈt͡ʃãɲɛ n
enseignement instruction
(rzeczownik odczasownikowy) od nauczać

nauczka n
leçon
przestroga na przyszłość powstała w wyniku przykrego doświadczenia

nauczyciel ˌna<sup>w</sup>uˈt͡ʃɨt͡ɕɛl n
professeur instituteur maître enseignant
osoba zajmująca się nauczaniem;

nauczycielka ˌna<sup>w</sup>ut͡ʃɨˈt͡ɕɛlka n
maîtresse institutrice
(edukacja, edukacyjny) kobieta, która zajmuje się nauczaniem

nauka naˈ<sup>w</sup>uka n
science
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) usystematyzowana, wielokrotnie rzeczowo weryfikowana i rzetelna wiedza;
étude enseignement instruction
proces uczenia (siebie lub kogoś)

nauki polityczne naˈ<sup>w</sup>uci ˌpɔlʲiˈtɨt͡ʃnɛ n
science politique
nauki zajmujące się problemami dotyczącymi polityki oraz zdobywaniem i sprawowaniem władzy w państwie;

naukowiec ˌna<sup>w</sup>uˈkɔvʲjɛt͡s n
scientifique
człowiek zajmujący się nauką;

naukowo adv
scientifiquement
w sposób naukowy

naukowy ˌna<sup>w</sup>uˈkɔvɨ adj
scientifique
związany z nauką

nautyczny adj
nautique
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) związany z nautyką, dotyczący nautyki

nawa ˈnava n
nef
(architektura, architektoniczny) główna, wydzielona dla wiernych część kościoła pomiędzy kruchtą, przy wejściu, a prezbiterium;

nawarski adj
navarrais
związany z Nawarrą, dotyczący Nawarry, pochodzący z Nawarry

nawarzyłeś piwa, to musisz je teraz wypić ˌnavaˈʒɨwɛɕ ˈpʲiva ˈtɔ ˈmuɕiʃʲ‿jɛ ˈtɛraz ˈvɨpʲit͡ɕ proverb
le vin est tiré, il faut le boire
należy ponosić odpowiedzialność za swoje czyny

nawałnica ˌnavawʲˈɲit͡sa n
tempête
(książkowy) gwałtowna burza połączona z silnym wiatrem

nawet ˈnavɛt particle
même jusqu'à
…wyrażająca zdziwienie mówiącego wywołane jakąś nietypową lub nieoczekiwaną sytuacją
…wyrażająca obojętność mówiącego wobec czyjegoś wyboru

nawias ˈnavʲjas n
parenthèse
(termin typograficzny) (matematyka, matematyczny) parzysty znak graficzny w postaci łuków lub klamer zwróconych w przeciwne strony, który grupuje lub wyodrębnia tekst lub symbole i pełni pewną umowną rolę – piśmienniczą, matematyczną, programistyczną, w zapisie chemicznym itp.;
(termin typograficzny) każdy z dwóch łuków będących elementem nawiasu (1.1)

nawiedzać v
hanter
przybywać i oddziaływać jako siła nadprzyrodzona
pojawiać się w świadomości

nawierzchnia naˈvʲjɛʃxʲɲa n
revêtement
górna część drogi, placu, chodnika;

nawigator ˌnavʲiˈɡatɔr n
navigateur
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (lotnictwo, lotniczy) oficer na pokładzie statku lub samolotu zajmujący się nawigacją

nawilżać naˈvʲilʒat͡ɕ v
humecter humidifier hydrater
nasycać coś wilgocią; sprawiać, że powierzchnia czegoś staje się lekko wilgotna

nawyk ˈnavɨk n
habitude accoutumance
(psychologia, psychologiczny) nabyta skłonność do mechanicznego wykonywania jakiejś czynności, wynikająca z częstego jej wykonywania, także: sama ta czynność;

nawzajem naˈvzajɛ̃m adv
de même pareillement
przy podziękowaniu za życzenia używany do życzenia tego samego życzącemu
l'un l'autre mutuellement réciproquement
o wykonywaniu czynności przez podmiot zbiorowy każdy tak samo dla innego

nazajutrz naˈzajuṭʃ adv
le lendemain
(książkowy) na drugi dzień, kolejnego dnia

nazarejczyk n
Nazaréen Nazôréen
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (dawniej, dawny) Jezus Chrystus

nazaretański adj
nazaréen
odnoszący się do Nazaretu, związany z Nazaretem

nazista naˈʑista n
nazi naziste
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik nazizmu

nazizm ˈnaʑism̥ n
nazisme
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna i ideologia państwowa III Rzeszy niemieckiej, charakteryzująca się m.in. nacjonalizmem, rasizmem, antykomunizmem, antyparlamentaryzmem, korporacjonizmem i kultem wodza;

nazwa ˈnazva n
nom dénomination appellation
wyraz lub termin określający coś

nazwisko naˈzvʲiskɔ n
nom nom de famille
nazwa własna rodziny, do której dana osoba należy;

nazywać naˈzɨvat͡ɕ v
nommer appeler
określać nazwą, mianem

nazywać rzeczy po imieniu naˈzɨvad͡ʑ ˈʒɛt͡ʃɨ ˌpɔ‿ĩˈmʲjɛ̇̃ɲu v
appeler un chat un chat appeler les choses par leur nom
mówić szczerze, bez ogródek

nałóg ˈnawuk n
vice
(medycyna, medyczny) chroniczna potrzeba dostarczania szkodliwych bodźców do organizmu człowieka, zwykle sprzeczna z jego wolą i intelektem;
zakorzeniony nawyk lub upodobanie zazwyczaj oceniane negatywnie

naśladowca n
imitateur
osoba, która kogoś naśladuje, wzoruje się na kimś

naśladownictwo n
imitation mimétisme suivisme
naśladowanie kogoś, wzorowanie się na kimś

naświetle n
vasistas
(architektura, architektoniczny) wąskie okienko ponad framugą drzwi albo okna

neapolitanka ˌnɛapɔlʲiˈtãnka n
Napolitaine
mieszkanka Neapolu

neapolitańczyk ˌnɛapɔlʲiˈtãj̃n͇t͡ʃɨk n
Napolitain
mieszkaniec Neapolu

nearktyczny adj
néarctique
dotyczący Nearktyki, związany z Nearktyką

nefrektomia n
néphrectomie
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie nerki;

nefrolog nɛfˈrɔlɔk n
néphrologue
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób nerek
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka nefrologii

nefrotoksyczny adj
néphrotoxique
(medycyna, medyczny) zdolny do powodowania uszkodzeń nerek

negacja nɛˈɡat͡sʲja n
négation
zaprzeczenie, przeciwieństwo

negatywny ˌnɛɡaˈtɨvnɨ adj
négatif
niekorzystny dla kogoś, zły, niewłaściwy

negliż n
négligée
niekompletny, niedbały ubiór, dzienna lub nocna bielizna
rodzaj ubioru nocnego

negocjator n
négociateur
osoba będąca przedstawicielem którejś ze stron negocjacji

negocjowalny adj
négociable
taki, który może podlegać negocjacjom

negować nɛˈɡɔvat͡ɕ v
nier
zaprzeczać

nekrofag n
nécrophage
(ekologia, ekologiczny) zwierzę odżywiające się padłymi zwierzętami

nekrofil n
nécrophile
(seksuologia, seksuologiczny) osoba czująca pociąg seksualny do martwych ciał

nekrofilia n
nécrophilie
(seksuologia, seksuologiczny) parafilia polegająca na pociągu seksualnym do martwych ciał;

nekrolog nɛˈkrɔlɔk n
nécrologie
notatka prasowa lub artykuł poświęcony zmarłej osobie;
afisz z zawiadomieniem o czyjejś śmierci i terminie pogrzebu

nekromancja n
nécromancie
(ezoteryka) wróżenie polegające na wywoływaniu duchów zmarłych w celu uzyskania od nich wiedzy o przyszłości;

nekropolia n
nécropole
(książkowy) wielki i zwykle zabytkowy cmentarz, na którym pochowane są słynne osoby i znane rody

nektarynka ˌnɛktaˈrɨ̃nka n
nectarine
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) Prunus persica var. nucipersica, Prunus persica var. nectarina odmiana brzoskwini zwyczajnej o owocach z gładką skórką;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc nektarynki (1.1)

nekton n
necton
(ekologia, ekologiczny) zespół organizmów aktywnie pływających w zbiornikach wodnych

neo- ˈnɛɔ prefix
néo-
nowy, niedawny

neodarwinistyczny adj
néo-darwinien
związany z neodarwinizmem

neodym nɛˈɔdɨ̃m n
néodyme
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Nd i liczbie atomowej 60;

neofaszysta ˌnɛɔfaˈʃɨsta n
néofasciste
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik neofaszyzmu

neofaszyzm ˌnɛɔˈfaʃɨsm̥ n
néofascisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) współczesna doktryna polityczna lub ideologia, nawiązująca do faszyzmu;

neogotycki adj
néogothique
wykorzystujący elementy charakterystyczne dla gotyku

neogotyk n
néogothique
(sztuka) (architektura, architektoniczny) nawiązywanie do gotyku w architekturze i sztuce

neoimperialny adj
néo-impérialiste
związany z neoimperializmem, charakteryzujący się neoimperializmem

neoliberalizm n
néolibéralisme
(ekonomia, ekonomiczny) nurt we współczesnej myśli ekonomicznej głoszący zasady liberalizmu gospodarczego i wolnego rynku przy ograniczonej do minimum ingerencji państwa w gospodarkę;

neolit nɛˈɔlʲit n
Néolithique
(historia, historyczny, historycznie) końcowy okres epoki kamienia

neolityczny ˌnɛɔlʲiˈtɨt͡ʃnɨ adj
néolithique
żyjący/mający miejsce w neolicie lub pochodzący/wywodzący się z niego

neologizm ˌnɛɔˈlɔɟism̥ n
néologisme
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub wyrażenie, które niedawno pojawiło się w danym języku;

neon ˈnɛɔ̃n n
néon
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ne i liczbie atomowej 10;

neonatologia ˌnɛɔ̃natɔˈlɔɟja n
néonatalogie
(medycyna, medyczny) specjalizacja medyczna zajmująca się noworodkami, ich rozwojem, schorzeniami i wadami rozwojowymi;

neonatologiczny adj
néonatologique
(medycyna, medyczny) związany z neonatologią, dotyczący neonatologii

neoplatoński ˌnɛɔplaˈtɔ̃j̃sʲci adj
néoplatonicien néo-platonicien
(filozofia, filozoficzny) związany z neoplatonizmen lub neoplatonikami, dotyczący neoplatonizmu lub neoplatoników

neopogański ˌnɛɔpɔˈɡãj̃sʲci adj
néopaïen
związany z neopoganizmem, dotyczący neopoganizmu

neopozytywistyczny adj
néo-positiviste
związany z neopozytywizmem

neosemantyzm ˌnɛɔsɛ̃ˈmãntɨsm̥ n
néosémantisme
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, który już istnieje w danym języku, jednak przypisano mu nowe znaczenie

nepalski nɛˈpalsʲci adj
népalais népâlais
odnoszący się do państwa Nepal

nepalski nɛˈpalsʲci n
népalais népâlais
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Nepalu;

nepotyzm nɛˈpɔtɨsm̥ n
népotisme
obsadzanie podległych sobie stanowisk krewnymi

neptek n
inepte
(lekceważąco, lekceważący) osoba niezaradna lub niezdarna

neptun ˈnɛptũn n
neptunium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Np i liczbie atomowej 93;

nerka ˈnɛrka n
rein rognon
(anatomia, anatomiczny) narząd w układzie wydalniczym zwierząt;
saumon rouge saumon nerka
(ichtiologia, ichtiologiczny) Oncorhynchus nerka, gatunek łososia;

nerkowy nɛrˈkɔvɨ adj
rénal
(anatomia, anatomiczny) dotyczący nerek

nerw nɛrf n
nerf
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) splot włókien okrytych wspólną otoczką, którego zadaniem jest przewodzenie bodźców czuciowych i ruchowych;

nerw płciowo-udowy n
nerf génito-fémoral
(anatomia, anatomiczny) nerw pochodzącym ze splotu lędźwiowego;

nerwiakowłókniak n
neurofibrome
(medycyna, medyczny) guzek lub guz o charakterze nowotworu łagodnego;

nerwowo nɛrˈvɔvɔ adv
nerveusement
w sposób nerwowy, zdradzający zdenerwowanie/poddenerwowanie/niepokój

nerytyczny adj
néritique
(biologia, biologiczny) (geografia, geograficzny) odnoszący się do strefy płytkich wód przybrzeżnych

neseser nɛˈsɛsɛr n
trousse
niewielka walizka lub torba na podręczne przybory, rzeczy osobiste, używana w podróży

nestorianin n
nestorien
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca, zwolennik doktryny nestorianizmu

nestorianizm n
nestorianisme
(teologia, teologiczny) chrześcijańska doktryna chrystologiczna, która uznaje w Chrystusie dwie osoby, boską i ludzką, oraz neguje kult Marii jako Matki Boskiej;

nestorianka n
nestorienne
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawczyni, zwolenniczka doktryny nestorianizmu

neurastenia n
neurasthénie
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) nerwica polegająca na pobudliwości, drażliwości i szybkim wyczerpywaniem się układu nerwowego;

neurasteniczny adj
neurasthénique
(psychologia, psychologiczny) właściwy neurastenii

neurastenik n
neurasthénique
(psychologia, psychologiczny) mężczyzna cierpiący na neurastenię

neurobiologia n
neurobiologie neuroscience
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) termin na określenie różnych dziedzin nauki, których przedmiotem badań jest układ nerwowy;

neurochirurg ˌnɛwrɔˈxʲirurk n
neurochirurgien
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami układu nerwowego
neurochirurgienne
(medycyna, medyczny) lekarka - specjalistka w zakresie neurochirurgii

neurochirurgia ˌnɛwrɔxʲiˈrurʲɟja n
neurochirurgie
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się leczeniem operacyjnym i diagnostyką części chorób układu nerwowego;

neurochirurgiczny adj
neurochirurgical
związany z neurochirurgią, dotyczący neurochirurgii

neurofizjologia n
neurophysiologie
(medycyna, medyczny) fizjologia układu nerwowego

neurohormon n
neurohormone
(biochemia, biochemiczny) hormon wytwarzany przez tkankę nerwową;

neurohormonalny adj
neurohormonal
(biochemia, biochemiczny) dotyczący neurohormonów

neuroleptyk n
neuroleptique
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek psychotropowy, który stosuje się w leczeniu psychoz i nerwic

neurologiczny adj
neurologique
(medycyna, medyczny) dotyczący neurologii

neuron ˈnɛwrɔ̃n n
neurone
(anatomia, anatomiczny) rodzaj elektrycznie pobudliwej komórki zdolnej do przetwarzania i przewodzenia informacji;

neuropatia ˌnɛwrɔˈpatʲja n
neuropathie
(medycyna, medyczny) stan chorobowy dotykający nerwy, zaburzający przewodzenie informacji ruchowych i czuciowych wzdłuż włókien nerwowych, wywołujący ból, drętwienie, mrowienie, uczucie palenia i osłabienia kończyn;

neuropatyczny adj
neuropathique
związany z neuropatią

neuroprzekaźnik n
neurotransmetteur
(biologia, biologiczny) substancja wydzielana przez synapsy komórek nerwowych, która umożliwia przekazywanie sygnałów pomiędzy komórkami nerwowymi

neuroróżnorodność n
neurodiversité
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) termin oznaczający uznawanie i szanowanie wyjątkowych sposobów funkcjonowania mózgu poszczególnych osób, obejmując szereg różnic neurologicznych, w tym ADHD, spektrum autyzmu, dysleksję, synestezję i inne;

neurotoksyczność n
neurotoxicité
(medycyna, medyczny) (biochemia, biochemiczny) niepożądane oddziaływanie na układ nerwowy wynikające z narażenia na substancje toksyczne

neurotoksyna n
neurotoxine
(biochemia, biochemiczny) substancja działająca destrukcyjnie na układ nerwowy;

neurotroficzny czynnik pochodzenia mózgowego n
facteur neurotrophique issu du cerveau
białko wydzielane przez neurony, będące jednym z czynników wzrostu nerwów;

neurotyczny ˌnɛwrɔˈtɨt͡ʃnɨ adj
névrotique
mający skłonność do nerwicowych reakcji lub cierpiący na nerwicę

neutralizować v
neutraliser
czynić neutralnym, nieszkodliwym

neutralność ˌnɛ<sup>w</sup>uˈtralnɔɕt͡ɕ n
neutralité
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sytuacja państwa, które nie bierze udziału w wojnie toczącej się między innymi państwami

neutralność węglowa n
neutralité carbone carboneutralité neutralité CO₂ neutralité en carbone
(ekologia, ekologiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) strategia kompensowania emisji dwutlenku węgla przez sekwestrację lub zakup kredytów węglowych;

neutralny nɛwˈtralnɨ ˌnɛ<sup>w</sup>uˈtralnɨ adj
neutre
taki, który nie opowiada się za żadną ze stron w sporze, bezstronny

neutrino nɛwˈtrʲĩnɔ n
neutrino
(fizyka, fizyczny) trwała cząstka elementarna, należąca do leptonów, mająca zerowy ładunek elektryczny i masę bliską zeru;

neutron nɛˈ<sup>w</sup>utrɔ̃n ˈnɛwtrɔ̃n n
neutron
(fizyka, fizyczny) cząstka złożona z dwóch kwarków dolnych i jednego górnego;

newerski adj
nivernais
związany z Nevers, dotyczący Nevers

newralgia nɛvˈralʲɟja n
névralgie
(medycyna, medyczny) nerwoból

ni ɲi n
nu
nazwa trzynastej litery alfabetu greckiego, „ν”;

ni chuja ˈɲi ˈxuja adv
pas question
(wulgarnie, wulgaryzm) nie ma mowy; absolutnie nie; wykluczone; w żadnym razie

ni mniej, ni więcej adv
ne plus ne moins ni plus ni moins sans plus ni moins
wprowadza pewne informacje, na które mówiący chce zwrócić szczególną uwagę

ni w pięć, ni w dziewięć ˈɲi ˈf‿pʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ ˈɲi ˈvʲ‿d͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ idiom
sans rime ni raison
o czymś całkowicie nie pasującym do danej sytuacji; o czymś chybionym, nietrafnym

niacyna ɲaˈt͡sɨ̃na n
niacine
(zobacz) witamina PP

niacynamid n
niacinamide
(biochemia, biochemiczny) amid kwasu nikotynowego

nibynóżka ˌɲibɨ̃ˈnuʃka n
pseudopode
(biologia, biologiczny) specjalna wypustka plazmatyczna o zmiennym kształcie, występująca u niektórych pierwotniaków;

nic ɲit͡s indefinitePronoun
rien
…sygnalizujący – zazwyczaj w połączeniu z przeczeniem – nieistnienie obiektu lub zdarzenia o właściwościach określonych w danym zdaniu

nicejczyk n
Niçois
mieszkaniec Nicei (miasta we Francji)

nicejka n
Niçoise
mieszkanka Nicei

nicejski ɲiˈt͡sɛjsʲci adj
niçois
pochodzący, wywodzący się z Nicei; odbywający się, znajdujący się w Nicei; mający związek z Niceą (we Francji)

nicość n
néant inexistence
pustka, brak, nieistnienie czegoś

niczyj ˈɲit͡ʃɨj pronoun
à personne de personne
nie należący do nikogo/żadnej osoby, nie pochodzący od nikogo

niczym ˈɲit͡ʃɨ̃m conjunction
comme
…przyłączający wyraz lub wyrażenie, które określają podstawę porównania

niczym ˈɲit͡ʃɨ̃m preposition
comme
…przyłączający wyraz, który określa podstawę porównania

niderlandzki ˌɲidɛrˈlãnt͡sʲci adj
néerlandais
związany z Niderlandami, dotyczący Niderlandów

nie ɲɛ particle
non ne pas
zaprzeczenie w odpowiedzi na pytanie o prawdziwość czegoś

nie chwal dnia przed zachodem słońca ˈɲɛ‿xfal ˈdʲɲa ˌpʃɛd‿zaˈxɔdɛ̃m ˈswɔ̃j̃nt͡sa proverb
il ne faut pas vendre la peau de l'ours avant de l'avoir tué
nie ciesz się z pozytywnych efektów zbyt wcześnie, bo możesz zapeszyć

nie dla psa kiełbasa ɲɛ‿dla‿ˈpsa cɛwˈbasa proverb
ce n'est pas pour ton nez
nie wszystko jest dla wszystkich

nie ma dymu bez ognia ˈɲɛ‿ma ˈdɨ̃mu bɛz‿ˈɔɟɲa proverb
il n’y a pas de fumée sans feu
nie ma skutku bez przyczyny

nie ma róży bez kolców ˈɲɛ‿ma ˈruʒɨ bɛs‿ˈkɔlt͡suf proverb
il n'y a pas de roses sans épines
nie ma radości bez smutku; wszystko ma zalety i wady

nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło ˈɲɛ‿ma ˈtɛɡɔ ˈzwɛɡɔ ˈt͡sɔ ˈbɨ na‿ˈdɔbrɛ ɲɛ‿ˈvɨʃwɔ proverb
à quelque chose malheur est bon
każda niepomyślna sytuacja może mieć pozytywny skutek, nawet pozornie negatywne wydarzenia ostatecznie mogą spowodować pozytywne zmiany

nie ma za co interjection
de rien pas de quoi avec plaisir je vous en prie
uprzejma odpowiedź na „dziękuję”

nie mieć zielonego pojęcia ˈɲɛ‿mʲjɛ̇d͡ʑ ˌʑɛlɔ̃ˈnɛɡɔ pɔˈjɛ̇̃ɲt͡ɕa v
ne pas avoir la moindre idée
nic nie wiedzieć o czymś, zupełnie sobie czegoś nie wyobrażać

nie od razu Kraków zbudowano ˌɲɛ‿ɔd‿ˈrazu ˈkrakuv ˌzbudɔˈvãnɔ proverb
Paris ne s'est pas fait en un jour
nie osiąga się natychmiast imponujących wyników

nie w kij dmuchał idiom
ce n’est pas rien
nie byle co, nie drobnostka

nie widzieć dalej niż czubek własnego nosa ɲɛ‿ˈvʲid͡ʑɛ̇d͡ʑ ˈdalɛj ˈɲiʃ ˈt͡ʃubɛɡ vwasˈnɛɡɔ ˈnɔsa v
ne pas voir plus loin que le bout de son nez
mieć ograniczone horyzonty, zainteresowania

nie wszystko złoto, co się świeci ɲɛ‿ˈfʃɨstkɔ ˈzwɔtɔ ˈt͡sɔ‿ɕɛ ˈɕfʲjɛ̇t͡ɕi proverb
tout ce qui brille n’est pas or
nie wszystko, co na pozór wydaje się idealne, jest takie w rzeczywistości

nie- ɲɛ prefix
im- in-
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwszy człon czasowników pochodnych od podstaw dziś rzadkich lub nieużywanych
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwszy człon nielicznych zaimków i liczebników mających inne znaczenie z przeczeniem „nie” i bez przeczenia (w tym drugim przypadku pisane osobno)
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwszy człon przysłówków złożonych utworzonych od zaprzeczonych przymiotników, od imiesłowów czynnych lub od imiesłowów biernych
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwszy człon rzeczowników złożonych…
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwszy człon wyrazów pochodnych, utworzonych za pomocą różnych sufiksów od innych wyrazów połączonych z „nie-” lub od wyrazów podstawowych, które mają „nie-” w swoim składzie słowotwórczym
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwszy człon złożonych imiesłowów przymiotnikowych
niemożliwość realizacji tego, co oznacza czasownik, od którego pochodzi przymiotnik
oznaczający brak lub przeciwieństwo do tego, co oznacza rzeczownik podstawowy
stanowiących nazwę wykonawców czynności lub nosicieli cech
zakończonych na -nie, -cie, oznaczający ich zaprzeczenie
zazwyczaj zaprzeczenie znaczenia przymiotnika podstawowego; znaczny lub znikomy stopień nasilenia cechy, którą nazywa przymiotnik podstawowy
in- im-
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwszy człon przymiotników złożonych oznaczający…

nie-Japończyk n
non-Japonais
mężczyzna lub chłopiec, który nie jest Japończykiem

nieagresja n
non-agression
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewystępowanie zbrojne jednego państwa przeciwko innemu

nieakceptowalny adj
inacceptable
taki, który jest niemożliwy do zaakceptowania

nieaktywność n
inactivité
brak aktywności, bezczynność

nieaktywny ˌɲɛakˈtɨvnɨ adj
inactif inerte
taki, który nie działa, nie jest aktywny/włączony do działania

nieautentyczność n
inauthenticité
brak autentyczności; cecha tego, co nieautentyczne; cecha tego, kto jest nieautentyczny

niebezpieczeństwo ˌɲɛbɛspʲjɛˈt͡ʃɛ̃j̃stfɔ n
danger péril
sytuacja zagrażająca czemuś lub komuś, mogąca wywołać szkody

niebezpiecznie ˌɲɛbɛsˈpʲjɛt͡ʃʲɲɛ adv
dangereusement gravement grièvement
tak, iż jest to groźnym, ryzykownym

niebezpieczny ˌɲɛbɛsˈpʲjɛt͡ʃnɨ adj
dangereux aventurier
taki, który stanowi niebezpieczeństwo: jest groźny, szkodliwy lub taki, który może spowodować wypadek lub coś złego

niebiańskie pnie ɲɛˈbʲjä̃j̃sʲcɛ ˈpʲɲɛ n
tiges célestes
dziesięciostopniowy system cykliczny używany w chińskiej filozofii, alchemii i astrologii;

niebieskawozielony ˌɲɛbʲjɛskavɔʑɛˈlɔ̃nɨ adj
aigue-marine
zielony z niebieskawym odcieniem

niebieskawy ˌɲɛbʲjɛˈskavɨ adj
bleuâtre
w kolorze podobnym do niebieskiego

niebieski ɲɛˈbʲjɛsʲci adj
bleu azur
mający kolor piątego pasma tęczy, taki jak kolor pogodnego, bezchmurnego nieba, kwiatu lnu itp.; mający kolor podstawowy;
céleste
(astronomia, astronomiczny) dotyczący nieba jako pozornego sklepienia Ziemi
céleste divin
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący nieba jako wyobrażanego miejsca pobytu Boga, bogów, aniołów, świętych itp.

niebinarny adj
non-binaire
taki, który nie identyfikuje się z żadną z dwóch podstawowych płci

niebo ˈɲɛbɔ n
ciel
(astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) część atmosfery lub kosmosu widziana z Ziemi jako otaczająca ją sfera;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mityczne miejsce, gdzie przebywa Bóg, bogowie

nieboszczyk ɲɛˈbɔʃt͡ʃɨk n
défunt
człowiek zmarły

niebyt n
rien
nieistnienie, nicość

niebywały adj
frénétique
taki, który prawie się nie zdarza

niech ɲɛx particle
que
…używana do tworzenia trybu rozkazującego dla 3 (osoba) lp oraz 3 (osoba) lm

niech odpoczywa w pokoju interjection
repose en paix
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) katolicki akt strzelisty do Boga za zmarłą osobę

niech żyje ˈɲɛγ ˈʒɨjɛ interjection
vive
wiwat na cześć kogoś lub czegoś

niechlujny ɲɛˈxlujnɨ adj
malpeigné pouacre
niestaranny, niedbały, byle jaki

niechybnie adv
infailliblement à coup sûr
nie do uniknięcia, na pewno, koniecznie

niechętny ɲɛˈxɛ̃ntnɨ adj
malveillant
nieprzychylnie nastawiony do kogoś

niechęć ˈɲɛxɛ̃ɲt͡ɕ n
antipathie aversion
brak chęci, pragnienia czegoś

niecierpliwość ˌɲɛ̇t͡ɕɛrˈplʲivɔɕt͡ɕ n
impatience
brak cierpliwości, brak umiejętności czekania na coś

niecierpliwy ˌɲɛ̇t͡ɕɛrˈplʲivɨ adj
impatient
taki, który nie umie długo czekać lub znosić czegoś; taki, który nie ma cierpliwości

nieco ˈɲɛt͡sɔ adv
peu
przysłówek informujący o niewielkim nasileniu bądź zakresie zjawiska lub cechy

nieczułość n
insensibilité
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: nieczuły
odporność na coś, nieodczuwanie czegoś ((na przykład) bólu)

nieczuły adj
insensible indifférent
pozbawiony wrażliwości, współczucia, okazywania reakcji emocjonalnych

nieczystość ɲɛˈt͡ʃɨstɔɕt͡ɕ n
impurté
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niezachowywanie zaleceń lub przykazań swojej religii odnośnie życia seksualnego

nieczytelny adj
illisible
niemożliwy do odczytania, nie dający się przeczytać

niedaleko pada jabłko od jabłoni ˌɲɛdaˈlɛkɔ ˈpada ˈjapw̥kɔ ˌːdʲ‿jabˈwɔ̃ɲi proverb
la pomme ne tombe jamais loin de l'arbre
dzieci zwykle dziedziczą skłonności i cechy charakteru po rodzicach

niedawny adj
récent
taki, który pochodzi z nieodległej przeszłości

niedbale ɲɛˈdbalɛ adv
négligemment
w sposób niedbały

niedbalstwo n
incurie négligence
niestaranność, niedbałość, brak dbałości

niedbałość n
négligence
brak dbałości o co

niedbały adj
nonchalant négligé
wyrażający lekceważenie
négligeant
wykonujący coś niedokładnie

niedemokratyczny adj
antidémocratique
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) będący zaprzeczeniem demokracji; inny niż demokratyczny

niedobór ɲɛˈdɔbur n
carence défaut déficit manque
zbyt mała ilość czegoś

niedokonany ˌɲɛdɔkɔ̃ˈnãnɨ adj
imparfait imperfectif
(gramatyka) opisujący czynność trwającą lub powtarzającą się

niedokrwienie ˌɲɛdɔˈkr̥fʲjɛ̇̃ɲɛ n
ischémie
(medycyna, medyczny) lokalne zaburzenie ukrwienia będące skutkiem ograniczenia lub całkowitego zatrzymania dopływu krwi do tkanki lub narządu;

niedokrwistość ˌɲɛdɔˈkr̥fʲistɔɕt͡ɕ n
anémie
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na niższym poziomie niektórych składników krwi;

niedokrwistość Addisona-Biermera n
anémie de Biermer maladie de Biermer
(medycyna, medyczny) (zobacz) niedokrwistość złośliwa

niedokrwistość złośliwa ˌɲɛdɔˈkr̥fʲistɔʑd͡ʑ zwɔɕˈlʲiva n
anémie pernicieuse
(medycyna, medyczny) choroba autoimmunologiczna, niedokrwistość niedoborowa wywołana zaburzeniem wchłaniania witaminy B12

niedokładnie ˌɲɛdɔˈkwadʲɲɛ adv
imprécisément inexactement
w sposób niedokładny

niedopatrzenie n
inadvertance
brak dostatecznej czujności; omyłka wskutek nieuwagi

niedopałek ˌɲɛdɔˈpawɛk n
mégot
niedopalona pozostałość papierosa lub innego przedmiotu

niedorozwinięty adj
retardé
(potocznie, potoczny) (psychologia, psychologiczny) opóźniony lub zahamowany w rozwoju umysłowym
sous-développé
nie w pełni rozwinięty; niecałkowicie ukształtowany

niedoskonałość ˌɲɛdɔskɔ̃ˈnawɔɕt͡ɕ n
imperfection
brak doskonałości

niedoskonały adj
imparfait
niepozbawiony wad; posiadający słabe strony

niedostępny ˌɲɛdɔˈstɛ̃mpnɨ adj
inaccessible inapprochable
taki, do którego nie ma dostępu, do którego nie każdy może dotrzeć

niedouczony ˌɲɛdɔ<sup>w</sup>uˈt͡ʃɔ̃nɨ adj
ignorant
mający gruntowne braki w wiedzy na jakiś temat

niedowierzanie n
défiance
nie dawanie wiary czemuś

niedołęga n
balourd
(pogardliwie, pogardliwy) człowiek niezaradny życiowo

niedożywienie ˌɲɛdɔʒɨˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
malnutrition sous-alimentation
(medycyna, medyczny) nieprawidłowy stan organizmu będący skutkiem trwającego przez dłuższy czas niedoboru składników pokarmowych, wynikający z niedoboru określonych składników odżywczych w pokarmach lub z niewielkiej ilości spożywanych pokarmów;

niedziela ɲɛ̇ˈd͡ʑɛla n
dimanche
siódmy i ostatni dzień tygodnia;

niedziela przewodnia n
dimanche de quasimodo quasimodo
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) pierwsza niedziela po Wielkanocy;

niedzielny ɲɛ̇ˈd͡ʑɛlnɨ adj
dominical
odbywający się w niedzielę (niedziele), nawiązujący do niedzieli

niedźwiedzica ˌɲɛ̇d͡ʑvʲjɛ̇ˈd͡ʑit͡sa n
ourse
(zoologia, zoologiczny) samica niedźwiedzia

niedźwiedziówka kaja n
écaille des jardins écaille hérissonne écaille martre
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Arctia caja, gatunek motyla z rodziny mrocznicowatych;

niedźwiedź ˈɲɛ̇d͡ʑvʲjɛ̇t͡ɕ n
ours
(zoologia, zoologiczny) duży, drapieżny ssak pokryty futrem z rodziny niedźwiedziowatych (Ursidae);

niedźwiedź biały ˈɲɛ̇d͡ʑvʲjɛ̇d͡ʑ ˈbʲjawɨ n
ours blanc
(zoologia, zoologiczny) (zobacz) niedźwiedź polarny

niedźwiedź polarny ˈɲɛ̇d͡ʑvʲjɛ̇t͡ɕ pɔˈlarnɨ n
ours polaire
(zoologia, zoologiczny) Ursus maritimus Phipps, gatunek zwierzęcia z rodzaju Ursus, o białym futrze, zamieszkujący Arktykę;

nieestetyczny ˌɲɛːstɛˈtɨt͡ʃnɨ adj
inesthétique
niezgodny z wymaganiami estetyki

nieetyczny ˌɲɛːˈtɨt͡ʃnɨ adj
anéthique
niezgodny z etyką

nieeuklidesowy adj
non-euclidien
(geometria) niespełniający aksjomatów geometrii opisanych przez Euklidesa w jego traktacie „Elementy”;

nieformalnie adv
informellement
w sposób nieformalny

niefortunny ˌɲɛfɔrˈtũnːɨ adj
malheureux
nieszczęśliwy, który nie ma szczęścia

niegodziwy adj
indigne vilain
taki, który postępuje nieszlachetnie, nieuczciwie; (także, też) świadczący o niegodziwości

niegościnny adj
inhospitalier
taki, który nie jest gościnny

niegrzeczny ɲɛˈɡʒɛt͡ʃnɨ adj
impoli incivil
zachowujący się niewłaściwie, nieuprzejmy

niehonorowy adj
ignominieux
niezgodny z poczuciem honoru

nieistnienie ˌɲɛ<sup>j</sup>iˈstʲɲɛ̇̃ɲɛ n
non-existence inexistence
fakt, że coś nie istnieje

nieistotny ˌɲɛ<sup>j</sup>iˈstɔtnɨ adj
insignifiant négligeable
bez znaczenia, pozbawiony treści; nieważny, błahy

niejasność n
confusion vague
brak jasności, dookreślenia, precyzji; dwuznaczność, niejednoznaczność, niezrozumiałość

niejeden pronoun
plus d'un plusieurs
więcej niż jeden

niejednoznacznie adv
ambigument
w sposób niejednoznaczny

niejednoznaczny adj
ambigument
o więcej niż jednym znaczeniu; dający się interpretować różnorako

niekoherentny ˌɲɛkɔxɛˈrɛ̃ntnɨ adj
incohérent
niespójny, wewnętrznie sprzeczny lub odmienny; nielogiczny

niekompetencja n
incompétence
brak odpowiednich kompetencji

niekompetentny ˌɲɛkɔ̃mpɛˈtɛ̃ntnɨ adj
incompétent
nieposiadający pełnych kompetencji lub profesjonalizmu

niekonstytucyjnie adv
anticonstitutionnellement
w sposób niekonstytucyjny

niekonstytucyjny ˌɲɛkɔ̃w̃stɨtuˈt͡sɨjnɨ adj
anticonstitutionnel
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezgodny z konstytucją

niekorzystnie adv
défavorablement
w sposób niekorzystny

niektóry ɲɛˈkturɨ indefinitePronoun
certain
pewien należący do jakiegoś zbioru, ale nie każdy
certain quelqu'un
niektórzy, niektóre w użyciu rzeczownikowym pewne osoby

nielegalnie ˌɲɛlɛˈɡalʲɲɛ adv
illégalement
w sposób nielegalny; niezgodnie z prawem

nielegalność ˌɲɛlɛˈɡalnɔɕt͡ɕ n
illégalité
cecha tego, co nielegalne; sprzeczność z prawem

nielegalny ˌɲɛlɛˈɡalnɨ adj
illégal illicite
niezgodny z prawem

nieletni n
mineur
w prawie karnym: osoba, która w momencie popełnienia czynu zabronionego nie ukończyła 17. roku życia

nielogicznie adv
illogiquement
w sposób nielogiczny

nielogiczny adj
illogique
sprzeczny z prawidłami logiki

nielojalnie ˌɲɛlɔˈjalʲɲɛ adv
hypocritement obliquement tortueusement traîtreusement
w sposób nielojalny

nielojalność ˌɲɛlɔˈjalnɔɕt͡ɕ n
déloyauté
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest nielojalne; cecha tych, którzy są nielojalni

nielojalny adj
déloyal
pozbawiony lojalności

nieludzki ɲɛˈlut͡sʲci adj
inhumain
nie taki, jaki powinien cechować człowieka i stosunki między ludźmi

niemal ˈɲɛ̃mal particle
presque quasiment quasi à peu de chose près à peu près
partykuła oznaczająca, że wyrażenie, którego dotyczy nie jest zgodne z prawdą, jednak niewiele brakuje, aby było

niemczyć v
germaniser
nadawać czemuś charakter niemiecki
narzucać kulturę i język niemiecki

niemiecki ɲɛ̃ˈmʲjɛt͡sʲci adj
allemand
związany z Niemcami, dotyczący Niemców lub Niemiec

niemiecki ɲɛ̃ˈmʲjɛt͡sʲci n
allemand
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Niemczech, Austrii i części Szwajcarii (język niemiecki);

niemiłość n
désamour
(przestarzałe, przestarzały) brak miłości

niemiły ɲɛ̃ˈmʲiwɨ adj
désagréable malplaisant
wywołujący nieprzyjemne uczucie
ingrat
niesympatyczny, wredny, zachowujący się wobec innych w odpychający sposób

niemniej jednak
néanmoins cependant pourtant toutefois du moins enfin
…przyłączająca zdanie lub wyrażenie, którego treść nie jest zgodna z tym, co można by wywnioskować z wcześniejszego kontekstu

niemoc ˈɲɛ̃mɔt͡s n
faiblesse
słabość
impotence infirmité
bezsilność

niemoralność n
immoralité
cecha tego, co jest niemoralne; cecha tego, kto jest niemoralny

niemoralny ˌɲɛ̃mɔˈralnɨ adj
immoral
niezgodny z zasadami postrzeganymi w danej społeczności za dobre i słuszne

niemowlak n
bébé nourrisson
(potocznie, potoczny) małe dziecko nieumiejące jeszcze mówić

niemowlę ɲɛ̃ˈmɔvlɛ n
nourrisson bébé
małe dziecko nie umiejące jeszcze mówić;

niemożliwość n
impossibilité
cecha tego, co niemożliwe

niemożliwy ˌɲɛ̃mɔʒˈlʲivɨ adj
impossible
taki, którego nie da się urzeczywistnić

niemy ˈɲɛ̃mɨ adj
muet
taki, który nie może mówić

nienaruszony adj
intact entier
taki, który nie został naruszony, zachował się w stanie pierwotnym

nienawidzić ˌɲɛ̃naˈvʲid͡ʑit͡ɕ v
haïr détester répugner
czuć nienawiść do jakiegoś obiektu (osoby czy przedmiotu) lub pojęcia; być do czegoś lub kogoś bardzo negatywnie nastawionym; mieć silną awersję, niechęć wobec czegoś lub kogoś

nienawistnie ˌɲɛ̃naˈvʲistʲɲɛ adv
haineusement
w sposób nienawistny, pełen nienawiści

nienawistny adj
détestable haïssable
budzący nienawiść
haineux
wyrażający nienawiść

nienawiść ɲɛ̃ˈnavʲiɕt͡ɕ n
haine
silna niechęć, awersja, wrogość;

nienormalnie ˌɲɛ̃nɔrˈmalʲɲɛ adv
anormalement
w sposób nienormalny

nienormalny ɲɛnɔrˈmalnɨ adj
anormal
taki, który odbiega od pewnej normy

nieobecny ˌɲɛɔˈbɛt͡snɨ adj
absent
taki, którego nie ma tam, gdzie być powinien lub gdzie się go spodziewa
(przenośnie, przenośnia) będący myślami gdzie indziej

nieobliczalny adj
incalculable
niedający się przewidzieć lub wytłumaczyć
reagujący w sposób nieoczekiwany
taki, którego nie można obliczyć

nieodgadniony adj
indéchiffrable
niemożliwy do odgadnięcia, zagadkowy, niepojęty, niezgłębiony

nieodparty adj
irrésistible
taki, któremu nie da się oprzeć

nieodpowiedni ˌɲɛɔtpɔˈvʲjɛdʲɲi adj
inapproprié inconvenant
niewłaściwy, niespełniający warunków

nieodpowiedzialność n
irresponsabilité
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest nieodpowiedzialne; cecha tych, którzy są nieodpowiedzialni

nieodpowiedzialny ˌɲɛɔtpɔvʲjɛ̇ˈd͡ʑalnɨ adj
irresponsable
taki, który nie poczuwa się do odpowiedzialności za swoje czyny, nie przewiduje konsekwencji, na którym nie można polegać

nieodwołalnie adv
irrévocablement
bez odwołania, bezpowrotnie

nieodwołalny adj
irrévocable
niemogący być odwołanym, cofniętym

nieodwracalnie adv
irrémédiablement irréparablement
w sposób nieodwracalny

nieodwracalny adj
irréversible
taki, którego nie można usunąć, cofnąć; uniemożliwiający przywrócenie do poprzedniego stanu

nieodłącznie adv
inséparablement
w sposób nieodłączny, nierozerwalnie

nieodłączny adj
inhérent indissociable
taki, który zawsze towarzyszy komuś lub czemuś

nieoficjalnie ˌɲɛɔfʲiˈt͡sʲjalʲɲɛ adv
officieusement
w sposób nieoficjalny

nieoficjalny adj
officieux non officiel
taki, który nie został podany oficjalnie do wiadomości

nieograniczony ˌɲɛɔɡrãɲiˈt͡ʃɔ̃nɨ adj
illimité
nie mający żadnych ograniczeń, niczym nie skrępowany

nieokreślony ˌɲɛɔkrɛɕˈlɔ̃nɨ adj
indéfini indéterminé imprécisé indécis
niejasny, nieprecyzyjny, niezupełnie zdefiniowany, niezupełnie określony

nieomylność n
infaillibilité
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest nieomylne; cecha tych, którzy są nieomylni

nieomylny ˌɲɛɔ̃ˈmɨlnɨ adj
infaillible
taki, który się nie myli

nieorganiczny adj
inorganique
powstający bez konieczności udziału organizmów żywych

nieosiągalny ˌɲɛɔɕɔ̃ŋˈɡalnɨ adj
inaccessible inatteignable inabordable injoignable
taki, którego nie da się osiągnąć

nieostrożnie adv
imprudemment
w sposób nieostrożny

nieostrożny ˌɲɛɔˈstrɔʒnɨ adj
imprudent
taki, który nie jest ostrożny, który nie uważa

nieożywiony ˌɲɛɔʒɨˈvʲjɔ̃nɨ adj
inanimé
taki, który nie jest żywym organizmem
inerte
powolny, nudny

niepalność ɲɛˈpalnɔɕt͡ɕ n
incombustibilité
niezdolność do palenia się

niepamięć ɲɛˈpãmʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ n
oubli
brak pamięci o czymś lub kimś, zapomnienie

niepewność ɲɛˈpɛvnɔɕt͡ɕ n
incertitude
brak pewności

niepewny ɲɛˈpɛvnɨ adj
hésitant inconsistant
chwiejny, mający wątpliwości lub wzbudzający wątpliwości

niepełnosprawność ˌɲɛpɛwnɔˈspravnɔɕt͡ɕ n
handicap
bycie niepełnosprawnym, cecha osoby niepełnosprawnej

niepełnosprawny ˌɲɛpɛwnɔˈspravnɨ adj
handicapé
nieosiągający wystarczających władz fizycznych lub umysłowych wskutek ułomności swego ciała

niepełny adj
incomplet
nieobejmujący całości
pas plein
niewypełniony po brzegi

niepodległość ˌɲɛpɔdˈlɛɡwɔɕt͡ɕ n
indépendance
niezależność państwa od innych państw pod względem stosunków zewnętrznych i spraw wewnętrznych;

niepodległy ˌɲɛpɔdˈlɛɡwɨ adj
indépendant
mający niepodległość; niezależny

niepodważalny adj
irréfragable
taki, którego nie da się podważyć

niepojęty adj
inconcevable impensable
niedający się pojąć; trudny lub niemożliwy do wyjaśnienia

niepokalane poczęcie n
immaculée conception
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) poczęcie osoby ludzkiej bez przekazania jej grzechu pierworodnego

niepokojący adj
inquiétant préoccupant
wzbudzający niepokój; zakłócający spokój

niepokój ɲɛˈpɔkuj n
inquiétude
stan emocjonalny, który charakteryzuje się napięciem, pobudzeniem psychicznym, brakiem równowagi

niepomyślny ˌɲɛpɔ̃ˈmɨɕl̥nɨ adj
défavorable adverse
który nie jest po czyjejś myśli, który komuś nie sprzyja

niepoprawnie adv
incorrectement
w sposób niepoprawny, niezgodnie z określonymi regułami

niepoprawny adj
incorrect
niezgodny częściowo lub zupełnie z ustalonymi regułami
incorrigible
taki, który nie zamierza lub nie daje się poprawić

nieporadny adj
mal coordonné
niepotrafiący sobie poradzić
maladroit
świadczący o braku radzenia sobie

nieporozumienie ˌɲɛpɔrɔzũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
malentendu quiproquo
pomyłka wynikła z niewłaściwego zrozumienia słów, sytuacji

nieporządny adj
désordonné
taki, który nie utrzymuje porządku; niedbale wykonujący coś
en désordre
cechujący się brakiem porządku

nieporównywalny adj
incomparable inégalable
nie dający się porównać, zbyt różny/odmienny

nieposłuszeństwo ˌɲɛpɔswuˈʃɛ̃j̃stfɔ n
désobéissance
cecha kogoś, kto jest nieposłuszny; brak posłuszeństwa

nieposłuszny adj
désobéissant indocile
odznaczający się nieposłuszeństwem

niepotrzebny ˌɲɛpɔˈṭʃɛbnɨ adj
inutile
taki, który nie jest potrzebny

niepowodzenie ˌɲɛpɔvɔˈd͡zɛ̃ɲɛ n
échec
przeciwieństwo powodzenia, sukcesu; przegrana, porażka

niepowstrzymany adj
imparable
niedający się powstrzymać, powściągnąć

niepożądany adj
indésirable
taki, jakiego się unika; odwrotny do zamierzonego

nieprawdziwy ˌɲɛpravʲˈd͡ʑivɨ adj
irréel
taki, który nie jest prawdziwy

nieprawidłowo ˌɲɛpravʲidˈwɔvɔ adv
incorrectement
w sposób nieprawidłowy

nieprawidłowość n
anomalie
brak prawidłowości
incorrection
odstępstwo od norm

nieprawidłowy ˌɲɛpravʲidˈwɔvɨ adj
incorrect irrégulier
niezgodny z normą; niezgodny z tym, co prawidłowe

nieprzechodni ˌɲɛpʃɛˈxɔdʲɲi adj
intransitif
(gramatyka) o czasowniku: niemający formy strony biernej

nieprzeciętny adj
extraordinaire remarquable
taki, który się wyróżnia

nieprzekupność n
incorruptibilité
(książkowy) cecha tego, co jest nieprzekupne; cecha tych, którzy są nieprzekupni

nieprzemakalny ˌɲɛpʃɛ̃maˈkalnɨ adj
imperméable
nieprzepuszczający wody ani wilgoci

nieprzemyślany adj
improvisé spontané
poczyniony bez głębszego zastanowienia

nieprzetłumaczalny ˌɲɛpʃɛtwũmaˈt͡ʃalnɨ adj
intraduisible
niemożliwy do przetłumaczenia, nie dający się przetłumaczyć na inny język

nieprzewidywalny ˌɲɛpʃɛvʲidɨˈvalnɨ adj
imprévisible imprédictible
taki, którego nie da się przewidzieć

nieprzychylny adj
défavorable
nastawiony nieżyczliwie; świadczący o czyjejś niechęci
niezgodny z czyimś oczekiwaniem

nieprzyjazny ˌɲɛpʃɨˈjaznɨ adj
hostile antagonique antagoniste inamical
nastawiony niechętnie, wrogo
inclément maussade
taki, który nie sprzyja, stanowiący przeszkodę

nieprzyjaźnie ˌɲɛpʃɨˈjäʑɲɛ adv
inamicalement
w sposób nieprzyjazny

nieprzyjemnie ˌɲɛpʃɨˈjɛ̃mʲɲɛ adv
désagréablement
w sposób nieprzyjemny, niemiło

nieprzyjemny ˌɲɛpʃɨˈjɛ̃mnɨ adj
désagréable
sprawiający przykrość, wywołujący niemiłe odczucia

nieprzystępny adj
inaccessible
(psychologia, psychologiczny) zachowujący dystans w relacjach z ludźmi

nieprzytomny ˌɲɛpʃɨˈtɔ̃mnɨ adj
sans connaissance inconscient
taki, który stracił przytomność, świadomość

nieprzyzwoitość n
saleté trivialité
brak przyzwoitości

nierdzewny adj
inoxydable
nieulegający rdzewieniu, odporny na rdzewienie

nierealnie adv
irréellement
w sposób nierealny

nierealny ˌɲɛrɛˈalnɨ adj
irréel
taki, który nie istnieje w rzeczywistości

nieregularność n
irrégularité
cecha tego, co nieregularne

nieregularny adj
irrégulier
pojawiający się, działający, występujący w nierównych odstępach czasu

niereligijność n
irréligion
brak religijności, bycie niereligijnym, niewiara

niereligijny ˌɲɛrɛlʲiˈɟijnɨ adj
irréligieux
charakteryzujący się brakiem religijności

nierozerwalny adj
indestructible
taki, który nie daje się rozerwać; trwale wiążący

nierozsądnie ˌɲɛrɔsˈːɔ̃ndʲɲɛ adv
imprudemment inconsidérément à la légère
w sposób nierozsądny

nierozsądny adj
déraisonnable imprudent irréfléchi
bez rozsądku

nierozważnie ˌɲɛrɔzˈvaʒʲɲɛ adv
inconsidérément à tort et à travers
w sposób nierozważny, bezmyślnie, nierozsądnie, lekkomyślnie

nieruchomość ˌɲɛruˈxɔ̃mɔɕt͡ɕ n
immobilier immeuble
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) grunt, budynek trwale związany z gruntem lub część budynku, które stanowią odrębny przedmiot własności;

nieruchomy ˌɲɛruˈxɔ̃mɨ adj
immobile fixe
bez ruchu, nie zmieniający pozycji, położenia

nierytmiczny adj
arythmique
niemający rytmu, nieregularny

nierzeczywisty adj
irréel
taki, który nie istnieje w rzeczywistości

nierób n
glandeur
(pogardliwie, pogardliwy) człowiek stroniący od pracy

nieróbstwo n
farniente
(książkowy) uchylanie się od pracy, obowiązków

nierówność ɲɛˈruvnɔɕt͡ɕ n
inégalité
brak równości, nierównowaga lub brak sprawiedliwości

nierówny ɲɛˈruvnɨ adj
capricant gibbeux raboteux
niemający równej, gładkiej, jednolitej powierzchni
inégal
inny, różniący się pod względem wielkości, siły, natężenia

niesforny adj
indocile rebelle
nieposłuszny, niegrzeczny, niezdyscyplinowany

nieskazitelnie ˌɲɛskaʑiˈtɛlʲɲɛ adv
impeccablement
w sposób nieskazitelny

nieskończony ˌɲɛskɔ̃j̃n͇ˈt͡ʃɔ̃nɨ adj
infini interminable
niemający końca, niekończący się

nieskromność n
immodestie
cecha tego, kto jest nieskromny

nieskuteczny adj
inefficace
pozbawiący skuteczności, niedziałający

niesmaczny ɲɛˈsmat͡ʃnɨ adj
dégoûtant
(przenośnie, przenośnia) niegrzeczny, ordynarny, wzbudzający niesmak, w złym smaku

niespodziewanie ˌɲɛspɔd͡ʑɛˈvãɲɛ adv
surprenamment sans crier gare
w sposób nieoczekiwany, niespodziewany, powodujący zaskoczenie

niespokojnica n
femme d’un esprit inquiet querelleuse
(dawniej, dawny) kobieta niespokojna, kłótliwa

niespokojnik n
brouillon esprit inquiet mauvaise tête querelleur remuant
(dawniej, dawny) człowiek niespokojny, powodujący zamęt, niepokój

niespokojność n
agitation inquiétude trouble turbulence
niepokój, zaniepokojenie, zdenerwowanie

niesprawiedliwość ˌɲɛspravʲjɛˈdlʲivɔɕt͡ɕ n
injustice
brak sprawiedliwości
niesprawiedliwy czyn; przykre, niesprawiedliwe zdarzenie

niesprawiedliwy ˌɲɛspravʲjɛˈdlʲivɨ adj
injuste inique
taki, który nie jest sprawiedliwy; postępujący wbrew zasadom sprawiedliwości

niespójność n
incohérence
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest niespójne; cecha tych, którzy są niespójni

niestabilny ˌɲɛstaˈbʲilnɨ adj
instable
chwiejny, który nie ma stabilizacji, który się łatwo zmienia

niestaranny adj
mauvais négligé peu soigné
wynikający z braku staranności; świadczący o pośpiechu i niedokładności
négligent
niedokładający starań, aby wykonać coś dobrze

niestałość ɲɛˈstawɔɕt͡ɕ n
inconstance instabilité
zmienność, brak stałości, trwałości (np. w przekonaniach)

niestały adj
instable changeant versatile
taki, który często zmienia upodobania, poglądy, świadczący o braku stałości

niestety ɲɛˈstɛtɨ particle
malheureusement hélas
…służąca do wyrażania żalu, że dana sytuacja ma miejsce

niestosowność ˌɲɛstɔˈsɔvnɔɕt͡ɕ n
malpropreté
brak stosowności; cecha tego, co jest niestosowne

niestrawność n
indigestion
(medycyna, medyczny) ostre zaburzenie w trawieniu, dyspepsja

niestrawny adj
indigeste
taki, który nie daje się trawić lub jest trudny do strawienia

niestrudzony ˌɲɛstruˈd͡zɔ̃nɨ adj
inlassable
nieustający mimo wysiłku, odporny na trud, przeciwności

nieszczery adj
insincère
pozbawiony szczerości, fałszywy

nieszczęścia chodzą parami ɲɛˈʃt͡ʃɛ̃w̃ɕt͡ɕa ˈxɔd͡zɔ̃w̃ paˈrãmʲi proverb
un malheur ne vient jamais seul à qui il arrive un malheur, il en adventure un autre
jedno niepowodzenie pociąga za sobą następne

nieszczęście ɲɛˈʃt͡ʃɛ̃w̃ɕt͡ɕɛ n
malheur fléau
przykre, nieszczęśliwe, pechowe zdarzenie

nieszczęśliwie adv
fatalement
w sposób sprowadzający nieszczęście

nieszczęśliwy ˌɲɛʃt͡ʃɛ̃w̃ɕˈlʲivɨ adj
malheureux
prowadzący do niekorzystnego przebiegu wydarzeń
mécontent
nieodczuwający szczęścia, przygnębiony

nieszkodliwość ˌɲɛʃkɔˈdlʲivɔɕt͡ɕ n
innocuité
cecha tego, co jest nieszkodliwe; co nikomu lub niczemu nie szkodzi

nieszkodliwy adj
inoffensif
niestanowiący zagrożenia

nieszpory n
vêpres
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z godzin kanonicznych w Liturgii godzin;

niesława n
infamie infâmie
brak dobrej opinii

niesłuszny adj
injuste
niemający uzasadnienia

niesłyszalny ˌɲɛswɨˈʃalnɨ adj
inaudible
taki, którego nie da się usłyszeć

nietakt n
gaffe
(podniośle) niewłaściwy postępek wynikający z braku dobrych manier; brak taktu

nietolerancja ˌɲɛtɔlɛˈrãnt͡sʲja n
intolérance
brak tolerancji, nieakceptowanie/nietolerowanie czegoś lub kogoś
negatywne reagowanie organizmu na pokarm, szczepionkę itd.

nietolerancyjny adj
intolérant
wykazujący się brakiem tolerancji

nietoperz ɲɛˈtɔpɛʃ n
chauve-souris
(zoologia, zoologiczny) niewielki, latający ssak, kierujący się echolokacją;

nietowarzyski adj
insociable
niechętnie przebywający w towarzystwie, wśród ludzi

nietrwały adj
passager éphémère
nie trwający długo
périssable
krótko nadający się do użytku

nietrzeźwy ɲɛˈṭʃɛʑvɨ adj
ivre
pijany, będący w stanie upojenia alkoholowego

nietykalny adj
inviolable intouchable
taki, którego coś chroni, nie można go tknąć

nieuczciwie ˌɲɛ<sup>w</sup>ut͡ʃʲˈt͡ɕivʲjɛ adv
malhonnêtement
w sposób nieuczciwy, nieszczery

nieuczciwość n
malhonnêteté déshonnêteté
cecha tego, kto jest nieuczciwy

nieuczciwy ˌɲɛ<sup>w</sup>ut͡ʃʲˈt͡ɕivɨ adj
malhonnête
taki, który nie jest uczciwy; postępujący niewłaściwie lub świadczący o niewłaściwym zachowaniu

nieudolny adj
inepte
nie potrafiący dobrze czegoś zrobić
świadczący o braku radzenia sobie

nieufność n
défiance incrédulité méfiance
brak zaufania

nieuleczalnie adv
irrémédiablement
w sposób nieuleczalny

nieuprzejmie adv
impoliment
w sposób nieuprzejmy, niegrzecznie

nieuprzejmy adj
impoli discourtois gros incivil
niemiły, nieżyczliwy, zachowujący się wobec innych w sposób pozbawiony uprzejmości

nieurodzajny adj
stérile
wydający niski plon

nieustanny adj
incessant
taki, który nie ustaje, trwający ciągle

nieustraszony ˌɲɛ<sup>w</sup>ustraˈʃɔ̃nɨ adj
intrépide hardi
dzielny, nie ulegający strachowi

nieustępliwość ˌɲɛ<sup>w</sup>ustɛ̃mˈplʲivɔɕt͡ɕ n
ténacité
cecha kogoś lub czegoś nieustępującego, opornego, upartego, bezkompromisowego

nieuważny adj
inattentif
świadczący o braku uwagi
inattentif distrait
wykazujący brak uwagi

nieuzasadniony ˌɲɛ<sup>w</sup>uzasadʲˈɲɔ̃nɨ adj
injustifié faux irraisonné
nie mający uzasadnienia, nie mający usprawiedliwienia

niewart funta kłaków idiom
ne pas valoir tripette
(potocznie, potoczny) bezwartościowy, nic niewart, do niczego

niewdzięcznica ˌɲɛvʲd͡ʑɛ̃n͇t͡ʃʲˈɲit͡sa n
ingrate
kobieta niewdzięczna, niepoczuwająca się do wdzięczności

niewdzięcznie ɲɛˈvʲd͡ʑɛ̃n͇t͡ʃʲɲɛ adv
ingratement
w sposób niewdzięczny, bez wdzięczności

niewdzięcznik ɲɛˈvʲd͡ʑɛ̃n͇t͡ʃʲɲik n
ingrat
osoba niewdzięczna, niepoczuwająca się do wdzięczności

niewdzięczność ɲɛˈvʲd͡ʑɛ̃n͇t͡ʃnɔɕt͡ɕ n
ingratitude
brak wdzięczności; cecha tego, co jest niewdzięczne; cecha tego, kto jest niewdzięczny

niewdzięczny ɲɛˈvʲd͡ʑɛ̃n͇t͡ʃnɨ adj
ingrat
pozbawiony wdzięczności, nieokazujący wdzięczności; (także, też) świadczący o wdzięczności

niewiara ɲɛˈvʲjara n
incrédulité incroyance mécréance
brak wiary w boga, odrzucanie dogmatów religijnych, niewierzenie

niewiarygodny ˌɲɛvʲjarɨˈɡɔdnɨ adj
incroyable
w który trudno uwierzyć, graniczący z nieprawdopodobieństwem

niewidoczny ˌɲɛvʲiˈdɔt͡ʃnɨ adj
invisible
taki, którego nie widać

niewidzialny ˌɲɛvʲiˈd͡ʑalnɨ adj
invisible
niemożliwy do zaobserwowania wzrokiem lub, ogólniej, instrumentami pomiarowymi

niewiedza ɲɛˈvʲjɛd͡za n
ignorance
brak dostatecznej wiedzy, niedouczenie

niewiele ɲɛˈvʲjɛlɛ indefiniteCardinalNumeral
de peu
nieduża ilość kogoś lub czegoś

niewielki ɲɛˈvʲjɛlʲci adj
faible léger
taki, który ma małe znaczenie lub wartość
petit
taki, który jest mały w rozmiarze, objętości lub fizycznym nasileniu

niewierność ɲɛˈvʲjɛrnɔɕt͡ɕ n
infidélité
zdrada, bycie niewiernym
cecha tego, co jest niewierne, tego kto jest niewierny; sprzeniewierzenie się czemuś

niewierząca n
incroyante incrédule
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta, która nie wyznaje żadnej religii, która nie wierzy w istnienie danego Boga

niewierzący ˌɲɛvʲjɛˈʒɔ̃nt͡sɨ n
incroyant incrédule
osoba bezwyznaniowa; ktoś, kto nie jest wyznawcą żadnej religii

niewierzący ˌɲɛvʲjɛˈʒɔ̃nt͡sɨ participleAdjective
incroyant incrédule irréligieux
(teologia, teologiczny) w kontekście wiary, wyznania: który nie wyznaje żadnej religii, niereligijny

niewinność ɲɛˈvʲĩnːɔɕt͡ɕ n
innocence
cecha tego, co niewinne, nie ma w sobie winy; brak popełnienia przestępstwa, grzechu, określonego błędu

niewinny ɲɛˈvʲĩnːɨ adj
innocent
taki, który nie popełnił czegoś złego; taki, który nie ma winy

niewola babilońska n
exil à Babylone
(starożytność) zwyczajowe określenie wygnania Żydów z Judy;

niewolnica n
esclave
kobieta będąca własnością innej osoby

niewolnictwo ˌɲɛvɔlʲˈɲit͡stfɔ n
esclavage
(socjologia, socjologiczny) system społeczny oparty na pozbawieniu pewnej grupy ludzi wolności i uczynieniu ich czyjąś własnością, zwykle w celu wykorzystywania do przymusowej pracy bez wynagrodzenia;

niewolnik ɲɛˈvɔlʲɲik n
esclave
osoba będąca w niewoli

niewrażliwy adj
insensible impassible indifférent sans émotion
pozbawiony wrażliwości
invulnérable
niepodatny na działanie

niewybaczalny ˌɲɛvɨbaˈt͡ʃalnɨ adj
impardonnable inexcusable
taki, którego nie można wybaczyć

niewygodnie ˌɲɛvɨˈɡɔdʲɲɛ adv
inconfortablement
w sposób niewygodny

niewykonalność n
infaisabilité
cecha tego, co jest niewykonalne

niewykonalny ˌɲɛvɨkɔ̃ˈnalnɨ adj
impraticable infaisable
taki, którego nie da się wykonać, zrobić

niewyobrażalny ˌɲɛvɨɔbraˈʒalnɨ adj
inimaginable
(książkowy) niedający się wyobrazić

niewypowiedziany ˌɲɛvɨpɔvʲjɛ̇ˈd͡ʑãnɨ adj
inexprimable
niemożliwy do wyrażenia za pomocą słów

niewypłacalność n
insolvabilité déconfiture
(ekonomia, ekonomiczny) sytuacja, kiedy dłużnik nie ma możliwości spłaty swoich zobowiązań z posiadanego majątku;

niewypłacalny adj
insolvable
(ekonomia, ekonomiczny) taki, który nie ma możliwości spłaty swoich długów z posiadanego majątku

niewyraźnie adv
vaguement obscurément
w sposób niewyraźny, niezbyt oczywisty

niewystarczający adj
insuffisant
niedostateczny, nieodpowiadający określonym wymaganiom

niewzruszoność ˌɲɛvzruˈʃɔ̃nɔɕt͡ɕ n
imperturbabilité
cecha tego, kto jest niewzruszony

niewłaściwy ˌɲɛvwaɕˈt͡ɕivɨ adj
mauvais inconvenant
inny, niż oczekiwano; inny niż powinien być

niezadowolenie ˌɲɛzadɔvɔˈlɛ̃ɲɛ n
mécontentement insatisfaction
brak zadowolenia; negatywne uczucie będące rezultatem tego, że coś dzieje się niezgodnie z czyimś życzeniem, planem, zamiarem

niezależność ˌɲɛzaˈlɛʒnɔɕt͡ɕ n
indépendance
bycie niezależnym od kogoś lub czegoś

niezamężny ˌɲɛzãˈmɛ̃w̃ʒnɨ adj
célibataire
zwykle o kobiecie: nie mająca męża, będąca panną; nie będąca żoną, małżonką

niezapominajka ˌɲɛzapɔ̃mʲĩˈnajka n
myosotis ne-m’oubliez-pas oreille-de-souris
(botanika, botaniczny) Myosotis L., rodzaj roślin z rodziny ogórecznikowatych;

niezapomniany adj
inoubliable
taki, którego nie można zapomnieć

niezawodny adj
fiable
taki, który nie zawodzi

niezborny ɲɛˈzbɔrnɨ adj
astigmate
związany z astygmatyzmem
gauche maladroit
nie łączący się w harmonijną całość

niezbędny ɲɛˈzbɛ̃ndnɨ adj
indispensable
taki, bez którego nie można przetrwać, normalnie funkcjonować; taki, który jest bardzo potrzebny

niezdolność ɲɛˈzdɔlnɔɕt͡ɕ n
incapacité inhabileté
brak zdolności do zrobienia czegoś, brak umiejętności

niezdolny adj
incapable
niebędący w stanie; taki, który nie nadaje się; bez predyspozycji

niezgodnie ɲɛˈzɡɔdʲɲɛ adv
inconciliablement
w sposób niezgodny (z czymś)

niezgodny ɲɛˈzɡɔdnɨ adj
contradictoire
taki, który jest w sprzeczności z czymś

niezgrabny adj
maladroit gauche
niezręczny, charakteryzujący się brakiem zręczności; niezdarny, niewprawny

niezidentyfikowany obiekt latający n
objet volant non-identifié
obserwowany statek powietrzny o nieustalonym pochodzeniu, domniemany obiekt pozaziemski;

niezmiennie ɲɛˈzmʲjɛ̇̃ɲːɛ adv
invariablement immuablement
w sposób niezmienny

niezmienny ɲɛˈzmʲjɛ̃nːɨ adj
inaltérable invariable
taki, który się prędko nie zmienia; w którym nie zachodzą zmiany

niezmierny adj
immense
ogromny, niezwykle intensywny

niezmierzony adj
incommensurable immense
tak duży, że trudno zmierzyć, określić wielkość

nieznaczny adj
insignifiant
nie posiadający większego znaczenia

nieznajomy ˌɲɛznaˈjɔ̃mɨ adj
inconnu
taki, który nie jest komuś znany; obcy, nieznany

nieznajomy ˌɲɛznaˈjɔ̃mɨ n
inconnu
osoba nieznana, obca

nieznany ɲɛˈznãnɨ adj
inconnu
ten, którego się nie zna; niezidentyfikowany

niezniszczalny ˌɲɛzʲɲiʃˈt͡ʃalnɨ adj
indestructible
taki, którego nie da się zniszczyć

niezrównoważony adj
déséquilibré
(psychologia, psychologiczny) pozbawiony równowagi psychicznej; niepanujący nad sobą

niezręcznie adv
lourdement
w sposób niezręczny

niezupełnie adv
pas entièrement pas tout à fait
nie całkiem, nie w pełni, nie do końca

niezwyciężony ˌɲɛzvɨt͡ɕɛ̃w̃ˈʒɔ̃nɨ adj
invincible
taki, którego nie da się zwyciężyć

niezwykle ɲɛˈzvɨklɛ adv
inimitablement
w sposób niezwykły, nietypowy

niezwykłość n
manque d'habitude
cecha tego, co niezwykłe

niezwykły ɲɛˈzvɨkwɨ adj
extraordinaire
wyróżniający się, wybitny
inhabituel insolite
rzadko spotykany, nietypowy

niezwłocznie ɲɛˈzvwɔt͡ʃʲɲɛ adv
rapidement sans délai
bez zwłoki, natychmiast

niezłomność ɲɛˈzwɔ̃mnɔɕt͡ɕ n
fermeté
cecha tego, kto jest niezłomny, silny psychicznie, nie poddający się w obliczu trudu

niełaska ɲɛˈwaska n
discrédit défaveur
brak poparcia lub względów ze strony kogoś

niełupka ɲɛˈwupka n
akène
(botanika, botaniczny) suchy, niepękający, jednonasienny owoc, posiadający skórzastą lub zdrewniałą owocnię otaczającą luźno nasienie;

nieśmiało ɲɛ̇ˈɕmʲjawɔ adv
timidement modestement
z wahaniem, bez śmiałości czy pewności siebie

nieśmiałość ɲɛ̇ˈɕmʲjawɔɕt͡ɕ n
timidité
cecha tego, kto jest nieśmiały, wstydliwy, nie ma pewności siebie

nieśmiały ɲɛ̇ˈɕmʲjawɨ adj
timide
niemający pewności siebie, wstydliwy

nieśmiertelność ˌɲɛ̇ɕmʲjɛrˈtɛlnɔɕt͡ɕ n
immortalité
koncepcja życia przez potencjalnie nieskończenie długi czas;

nieśmiertelny ˌɲɛ̇ɕmʲjɛrˈtɛlnɨ adj
immortel
wiecznie żywy, żyjący, nieumierający

nieświadomie ˌɲɛ̇ɕfʲjaˈdɔ̃mʲjɛ adv
inconsciemment
w sposób nieświadomy

nieświadomość n
ignorance
brak uświadamiania sobie lub wiedzy o czym
inconscience
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) stan braku świadomości czy przytomności

nieświadomy adj
inconscient
nie uświadamiający sobie czegoś, nie wiedzący o czym

nieświeży adj
rance pas frais rassis
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) taki, który utracił świeżość
sale
o zauważalnych cechach zbyt długiego używania
terne flétri
źle wyglądający

nieść ɲɛ̇ɕt͡ɕ v
porter
zmieniać położenie jakiegoś przedmiotu, idąc i będąc nim obciążonym

nieźle ˈɲɛ̇ʑlɛ adv
pas mal
w miarę dobrze, całkiem dobrze

nieżonaty ˌɲɛʒɔ̃ˈnatɨ adj
non marié
zwykle o mężczyźnie: niemający żony

nieżyczliwy adj
inamical malveillant
usposobiony nieprzyjaźnie, nieuprzejmy

nigdy ˈɲiɡdɨ pronoun
jamais
w żadnym czasie, momencie, sytuacji

nigdy indziej ˈɲiɡdɨ ˈĩɲd͡ʑɛ̇j adv
en aucun autre moment
w żadnym innym czasie

nigdzie ˈɲiɟd͡ʑɛ adv
nulle part
w żadnym miejscu

nigdzie indziej ˈɲiɟd͡ʑɛ ˈĩɲd͡ʑɛ̇j adv
en dans aucun autre lieu
w żadnym innym miejscu

nigerski ɲiˈɡɛrsʲci adj
nigérien
odnoszący się do państwa Niger

nigeryjski ˌɲiɡɛˈrɨjsʲci adj
nigérian
odnoszący się do państwa Nigeria

nihilista ˌɲixʲiˈlʲista n
nihiliste
(filozofia, filozoficzny) zwolennik nihilizmu

nihilistyczny adj
nihiliste
właściwy nihiliście lub nihilizmowi

nihilizm n
nihilisme
(filozofia, filozoficzny) postawa polegająca na całkowitej relatywizacji ogólnie przyjętych norm i wartości;

nihon n
nihonium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Nh i liczbie atomowej 113;

nijaki ɲiˈjäci adj
neutre
(gramatyka) rodzaj nijaki

nikab ˈɲikap n
niqab
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) element stroju noszonego przez muzułmanki jako zasłona na twarz (często chusta), lecz nie wymagany przez islam;

nikczemność n
méchanceté
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest nikczemne; cecha tych, którzy są nikczemni

nikiel ˈɲicɛl n
nickel
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ni i liczbie atomowej 28;

nikielin n
nickéline
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady arsenków o metalicznym połysku i miedzianoczerwonym kolorze;

nikol ˈɲikɔl n
nicol
(optyka, optyczny) rodzaj pryzmatycznego polaryzatora;

nikotyna ˌɲikɔˈtɨ̃na n
nicotine
bezbarwny, płynny alkaloid spotykany przede wszystkim w liściach tytoniu;

nikotynizm n
nicotinisme tabagisme
nałóg palenia lub, rzadziej, żucia tytoniu

nikotynowy ˌɲikɔtɨ̃ˈnɔvɨ adj
nicotinique
dotyczący nikotyny, związany z nikotyną
spowodowany przez nikotynę, związany z konsumpcją nikotyny

nikt ɲikt pronoun
personne
żadna osoba

nikły adj
frêle
słabo zauważalny; o niewielkim natężeniu

nimfomanka ˌɲĩw̃fɔ̃ˈmãnka n
nymphomane
kobieta o chorobliwie nadmiernym popędzie seksualnym

ninja ˈɲĩn͇ʤ̑a n
ninja
japoński wojownik, specjalizujący się w zamachach i szpiegostwie;

niob ɲɔp n
niobium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Nb i liczbie atomowej 41;

niski ˈɲisʲci adj
bas
mający mały wymiar w pionie
mały w porównaniu z innymi na skali jakiejś wartości
vilain bas
oceniany ujemnie w sensie moralnym

nisza n
alcôve
(architektura, architektoniczny) odrębna część większego pomieszczenia, powstała poprzez załamanie i cofnięcie ściany
niche
(architektura, architektoniczny) wnęka w ścianie budynku, zwykle będąca ramą architektoniczną dla rzeźby

niszczycielka n
destructrice
ta, która niszczy

niszczyć ˈɲiʃt͡ʃɨt͡ɕ v
détruire démolir abîmer défaire
pozbawiać rzecz jej kształtu bądź funkcji

nitrogliceryna n
nitroglycérine
(chemia, chemiczny) oleista, wybuchowa ciecz o wzorze sumarycznym C3H5N3O9, używana głównie w produkcji dynamitu oraz jako lek rozszerzający naczynia krwionośne;

nivôse n
nivôse
nazwa czwartego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym;

niweczyć v
anéantir démanteler
pozbawiać wartości, obracać wniwecz

niwerneński adj
nivernais
(historia, historyczny, historycznie) związany z Niwernią, dotyczący Niwernii

nixtamalizacja n
nixtamalisation
(spożywczy) proces obróbki ziaren kukurydzy polegający na gotowaniu jej w zasadowej zawiesinie wody wapiennej lub potażu wypłukanego z popiołu drzewnego;

nizina ɲiˈʑĩna n
plaine
(geografia, geograficzny) obszar leżący na wysokości od 0 do 200 m n.p.m.

nić ɲit͡ɕ n
fil
cienkie włókno używane np. do szycia

nić Ariadny ˈɲit͡ɕ arʲˈjadnɨ idiom
fil d'Ariane
coś, co pomaga wybrnąć z kłopotów; kluczowy element będący rozwiązaniem problemu

niż ɲiʃ conjunction
que
…używany przy porównaniach, służący do wyrażenia, że dana cecha opisująca wyrażenia przed i za spójnikiem silniej występuje w zwrocie przed spójnikiem; służący do podkreślania różnic między takimi wyrażeniami

niż ɲiʃ n
dépression
(meteorologia, meteorologiczny) ośrodek niskiego ciśnienia atmosferycznego;
plaine
(geografia, geograficzny) nizina obejmująca rozległe obszary;

nobel ˈnɔbɛl n
nobélium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu No i liczbie atomowej 102;

noc nɔt͡s n
nuit
okres od zmierzchu do świtu;

nocleg n
nuitée
spanie nocą poza miejscem zamieszkania

nocna zmiana ˈnɔt͡sna ˈzmʲjãna n
poste de nuit
okres czasu pracy przebiegający w nocy

nocnik ˈnɔt͡sʲɲik n
pot de chambre goguenot gogues jules vase de nuit
naczynie do wypróżniania się, używane zwłaszcza przez małe dzieci;

nocny ˈnɔt͡snɨ adj
nocturne de nuit
związany z nocą – mający miejsce w nocy, żyjący w nocy, pracujący w nocy, przeznaczony do użycia w nocy

nocny marek ˈnɔt͡snɨ ˈmarɛk n
couche-tard
(potocznie, potoczny) ktoś, kto pracuje w nocy; w nocy wykonuje czynności, które zazwyczaj wykonuje się w dzień

noetyczny adj
noétique
związany z noetyką, dotyczący poznania intelektualnego

noga ˈnɔɡa n
patte pied jambe
(anatomia, anatomiczny) kończyna dolna człowieka lub jedna z kończyn czworonoga;
pied jambe
element budowy mebla

nogawka nɔˈɡafka n
jambe
(krawiectwo) część spodni okrywająca nogę

nokaut n
knock-out
(sport, sportowy) w sportach walki: cios powalający przeciwnika i uniemożliwiający dalszy pojedynek;

nokturn n
nocturne
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalna forma muzyczna inspirowana nastrojem nocy;

nom ˈnɔ̃m n
nome
(historia, historyczny, historycznie) jednostka podziału administracyjnego w starożytnym i wczesnośredniowiecznym Egipcie

nom de guerre n
nom de guerre
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pseudonim, przede wszystkim literacki

nom de plume n
nom de plume
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pseudonim literacki

nomada nɔ̃ˈmada n
nomade
(etnografia, etnograficzny) członek grupy ludzi nieposiadającej stałego miejsca zamieszkania, przemieszczającej się z miejsca na miejsce;

nomadyzm n
nomadisme
(zobacz) koczownictwo

nomarcha n
nomarque
(historia, historyczny, historycznie) zarządzający nomem w starożytnym Egipcie

nominacja n
nomination
oficjalne powołanie na stanowisko, szczególnie na wysoki urząd państwowy; (także, też) dokument stwierdzający powołanie
zgłoszenie kandydatury do nagrody lub stanowiska

nomofobia ˌnɔ̃mɔˈfɔbʲja n
nomophobie
(psychologia, psychologiczny) (neologizm) chorobliwy strach przed brakiem dostępu do telefonu komórkowego;

nonkonformista ˌnɔ̃ŋkɔ̃nfɔrˈmʲista n
non-conformiste
ten, kto nie zgadza się z powszechnie panującymi opiniami i wyraża jawnie swój sprzeciw wobec nich

nonkonformizm n
non-conformisme
(socjologia, socjologiczny) (psychologia, psychologiczny) postawa sprzeciwu wobec zasad, norm i opinii obowiązujących w danym środowisku;

nonszalancja n
nonchalance
bezceremonialne, niedbałe zachowywanie się połączone z lekceważącym stosunkiem do ludzi i przyjętych norm

nonszalancki adj
nonchalant
(książkowy) świadczący o czyjejś nonszalancji, traktujący innych lekceważąco

nora ˈnɔra n
terrier
(zoologia, zoologiczny) podziemne schronienie zwierząt

norka n
vison
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z każdego z dwóch gatunków z rodziny łasicowatych: norka europejska lub norka amerykańska;

norka amerykańska n
vison d'Amérique
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Neovison vison Schreber, gatunek drapieżnych ssaków z rodziny łasicowatych;
(zoologia, zoologiczny) drapieżnik z gatunku norek amerykańskich (1.1)

norma ˈnɔrma n
norme
ogólnie przyjęta zasada;

normalizacja n
normalisation
doprowadzenie czegoś do normalnego stanu
opracowanie i wprowadzenie norm w zakresie danych czynności

normalizować v
normaliser
doprowadzać do normalnego stanu
se normaliser
powracać do normalnego stanu

normalność n
normalité
cecha tego, co normalne; brak dziwactw

normalny nɔrˈmalnɨ adj
normal
zgodny z normą, uchodzący za taki, jaki powinien być
(chemia, chemiczny) odnoszący się do stężenia normalnego, określający stężenie normalne
najczęściej spotykany, typowy
zdrowy psychicznie i fizycznie
o bilecie pełnopłatny

normandzki adj
normand
związany z Normandią, dotyczący Normandii, pochodzący z Normandii

norweski nɔrˈvɛsʲci adj
norvégien
odnoszący się do państwa Norwegia lub Norwegów

norweski nɔrˈvɛsʲci n
norvégien
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Norwegii;

norymberczyk n
Nurembergeois
mieszkaniec Norymbergi

norymberka n
Nurembergeoise
mieszkanka Norymbergi

norymberski adj
nurembergeois
związany z Norymbergą, dotyczący Norymbergi

nos nɔs n
nez
(anatomia, anatomiczny) część twarzy powyżej ust, między oczami, narząd zmysłu węchu, część układu oddechowego, również u zwierząt;
dziób samolotu
pointe de la chaussure nez
koniec buta

nosacizna n
morve
(weterynaria, weterynaryjny) przewlekła, zakaźna i zaraźliwa choroba zwierząt nieparzystokopytnych;

nosiciel nɔˈɕit͡ɕɛl n
porteur
(medycyna, medyczny) organizm zawierający bakterie, wirusy lub w inny sposób dotknięty chorobą, sam nie cierpiący z powodu jej objawów, lecz mogący nią zarażać;

nosić ˈnɔɕit͡ɕ v
porter
fizycznie trzymając zmieniać położenie zewnętrznego obiektu
porter endoser
o ubraniu, okularach, znakach, itd mieć na sobie

nosorożec ˌnɔsɔˈrɔʒɛt͡s n
rhinocéros
(zoologia, zoologiczny) Rhinoceros, duży ssak z rzędu nieparzystokopytnych;

nosorożec jawajski n
rhinocéros de Java
(zoologia, zoologiczny) Rhinoceros sondaicus Desmarest, ssak z rodziny nosorożcowatych, zagrożony wyginięciem;

nosowy nɔˈsɔvɨ adj
nasal
(fonetyka, fonetyczny) o głosce, przy wymawianiu której część lub całość wydychanego powietrza przechodzi przez jamę nosową
(przymiotnik) od nos

nostalgia nɔˈstalʲɟja n
nostalgie
tęsknota, zwłaszcza za krajem ojczystym

nostalgicznie ˌnɔstalʲˈɟit͡ʃʲɲɛ adv
nostalgiquement
w sposób nostalgiczny

nostalgiczny ˌnɔstalʲˈɟit͡ʃnɨ adj
nostalgique
(książkowy) taki, który wyraża, odczuwa lub wzbudza nostalgię; jest pełen tęsknoty

nosze n
brancard civière
(medycyna, medyczny) sprzęt do ręcznego przenoszenia chorych lub rannych;

noszowy n
brancardier
sanitariusz, ratownik wyznaczony do noszy

nosówka nɔˈsufka n
maladie de Carré maladie des jeunes chiens maladie du jeune âge typhus des jeunes chiens
(weterynaria, weterynaryjny) groźna choroba zakaźna psów;

notarialny adj
notarial
odnoszący się do notariusza lub notariatu, związany z notariuszem lub notariatem

notariusz n
notaire
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urzędnik sporządzający akty prawne na żądanie stron

notes ˈnɔtɛs n
bloc-notes agenda
plik zszytych kartek papieru, zwykle w sztywnej oprawie, który służy do zapisywania osobistych notatek;

notka ˈnɔtka n
remarque
krótki tekst z uwagami lub dodatkowymi informacjami

notoryczny ˌnɔtɔˈrɨt͡ʃnɨ adj
notoire
(pejoratywnie, pejoratywny) powszechnie znany

notować nɔˈtɔvat͡ɕ v
noter
zapisywać wykład, czyjąś wypowiedź

nowalijka ˌnɔvaˈlʲijka n
primeur
młode warzywo pojawiające się po raz pierwszy w sezonie

nowator nɔˈvatɔr n
novateur
wprowadzający jakąś nowość, coś nowego w określonej dziedzinie

nowatorski adj
novateur
wprowadzający coś nowego w jakiejś dziedzinie

nowelizacja n
amendement avenant
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przyjęcie nowej lub odnowionej ustawy;

nowenna n
neuvaine
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w katolicyzmie praktyka dewocyjna polegająca na powtarzaniu dziewięciokrotnie, w tych samych odstępach czasu, zwykle przed większymi uroczystościami kościelnymi, specjalnej modlitwy lub modlitw;

nowicjat nɔˈvʲit͡sʲjat n
noviciat
okres próbny kandydata do zakonu;

nowicjusz n
novice
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kandydat do zakonu, odbywający w nim nowicjat

nowobogacki adj
nouveau riche
(pejoratywnie, pejoratywny) od niedawna wzbogacony i ostentacyjnie to ukazujący

nowobogacki n
nouveau riche
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba, która niedawno się wzbogaciła, a wciąż niemająca dobrego smaku, obycia

nowoczesny ˌnɔvɔˈt͡ʃɛsnɨ adj
moderne
charakterystyczny dla nowych czasów, współczesny

nowofundland n
terre-neuve newfoundlander retriever de Terre-Neuve
(kynologia, kynologiczny) rasa psa wyhodowana na Nowej Fundlandii w Kanadzie;

nowofundlandzki adj
terre-neuvien
związany z Nową Fundlandią, dotyczący Nowej Fundlandii

nowogrecki ˌnɔvɔˈɡrɛt͡sʲci adj
néo-grec néo-hellénique
związany z Grecją nowożytną, dotyczący Grecji nowożytnej

nowogrecki ˌnɔvɔˈɡrɛt͡sʲci n
grec moderne
(językoznawstwo, językoznawczy) współczesny język grecki używany powszechnie w Grecji i na Cyprze;

nowogwinejski adj
néo-guinéen
związany z Nową Gwineą, dotyczący Nowej Gwinei, pochodzący z Nowej Gwinei

nowokaledoński adj
néo-calédonien néocalédonien
związany z Nową Kaledonią, dotyczący Nowej Kaledonii

nowomowa n
novlangue
język władzy i kontrolowanych przez nią środków przekazu w państwach totalitarnych;

nowoorleanka n
Néo-Orléanaise
mieszkanka Nowego Orleanu

nowoorleańczyk n
Néo-Orléanais
mieszkaniec Nowego Orleanu

nowoorleański adj
néo-orléanais
związany z Nowym Orleanem, dotyczący Nowego Orleanu

noworoczny ˌnɔvɔˈrɔt͡ʃnɨ adj
de nouvel an
związany z rozpoczynającym się rokiem kalendarzowym

nowotwór nɔˈvɔtfur n
néoplasme néoplasie
(medycyna, medyczny) choroba rozrostowa ludzi, zwierząt i roślin polegająca na niekontrolowanej proliferacji komórek wywodzących się z danej tkanki;

nowość ˈnɔvɔɕt͡ɕ n
nouveauté
coś nowego

nowożytność n
époque moderne
(historia, historyczny, historycznie) okres w dziejach ludzkości następujący po średniowieczu;

nowy ˈnɔvɨ adj
nouveau neuf nouvel
istniejący od niedawna

nowy porządek świata n
Nouvel Ordre Mondial
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (społeczny) teoria spiskowa tłumacząca istotne zmiany w polityce międzynarodowej rzekomą zmową „zakonspirowanej elity globalnej władzy” przejmującej rządzenie państwami;

nozdrze ˈnɔzḍʒɛ n
narine
(anatomia, anatomiczny) jeden z dwóch otworów nosa

nozologia n
nosologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka zajmująca się klasyfikowaniem i opisem chorób;

nośny adj
expressif
(potocznie, potoczny) taki, który jest zrozumiały dla odbiorcy
portant
(technologia, technika, techniczny) dający możliwość przejęcia przez materiał lub konstrukcję obciążeń zewnętrznych

nożownik n
coutelier
(dawniej, dawny) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik produkujący noże
poignardeur
(kryminologia, kryminologiczny) przestępca posługujący się nożem

nożyczki nɔˈʒɨt͡ʃʲci n
ciseaux
małe nożyce;

nucić ˈnut͡ɕit͡ɕ v
fredonner chantonner
śpiewać półgłosem lub bez słów

nuda ˈnuda n
ennui
stan, gdy jest nudno, gdy nie dzieje się nic ciekawego;

nudności n
nausée
(medycyna, medyczny) mdłości, stan poprzedzający wymioty

nudny ˈnudnɨ adj
ennuyeux
wywołujący nudę, niebudzący zainteresowania, powodujący apatię i zmęczenie

nudysta nuˈdɨsta n
nudiste
osoba przebywająca towarzysko na zewnątrz nago dla kontaktu z naturą

nudziarz n
rabâcheur raseur
człowiek zanudzający innych

nudzić ˈnud͡ʑit͡ɕ v
ennuyer
powodować nudę
s'ennuyer
odczuwać nudę

nukleotyd ˌnuklɛˈɔtɨt n
nucléotide
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, podstawowy składnik strukturalny kwasu nukleinowego

nuklid n
nucléide nuclide
(fizyka, fizyczny) jądro atomu o określonej liczbie nukleonów;

numer ˈnũmɛr n
numéro
liczba naturalna, która identyfikuje jakiś element ze zbioru

numeracja ˌnũmɛˈrat͡sʲja n
numération
system oznaczania czegoś numerem

numerować ˌnũmɛˈrɔvat͡ɕ v
numéroter
nadawać czemuś kolejne numery, oznaczać coś numerami

numeryczny ˌnũmɛˈrɨt͡ʃnɨ adj
numérique
składający się z liczb lub cyfr

numizmatyczny adj
numismatique
związany z numizmatyką

numizmatyk n
numismate
specjalista w dziedzinie numizmatyki

nunatak nũˈnatak n
nunatak
(geologia, geologiczny) wzniesienie wystające nad powierzchnię lodowca lub lądolodu i zewsząd otoczone przez pokrywę lodową;

nuncjusz ˈnũnt͡sʲjuʃ n
nonce
dyplomatyczny przedstawiciel Watykanu

nuncjusz apostolski n
nonce apostolique
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przedstawiciel Stolicy Apostolskiej w danym państwie, kierujący jej misją dyplomatyczną;

nur nur n
plongeon
(ornitologia, ornitologiczny) ptak wodny zamieszkujący Amerykę Północną i północną część Europy;
skok do wody

nurkować nurˈkɔvat͡ɕ v
plonger
pływać pod powierzchnią wody

nutria ˈnutrʲja n
ragondin
(zoologia, zoologiczny) zwierzę futerkowe z gatunku nutria amerykańska (Myocastor coypus), prowadzące ziemno-wodny tryb życia;

nużyć v
lasser
wywoływać znudzenie lub wyczerpanie swoją jednostajnością

nużący adj
ennuyeux fatiguant
wywołujący znużenie

nyktofobia ˌnɨktɔˈfɔbʲja n
nyctophobie
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy strach przed ciemnością;

nów nuf n
nouvelle lune
(astronomia, astronomiczny) faza Księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez Słońce w taki sposób, że z Ziemi widać wyłącznie jego zacienioną część;

nóż nuʃ n
couteau
krótkie i ostre narzędzie ręczne do krojenia lub cięcia;

nóż do masła ˈnuʒ dɔ‿ˈmaswa n
couteau à beurre
nóż służący do smarowania masłem lub innymi smarowidłami

nęcić ˈnɛ̃ɲt͡ɕit͡ɕ v
attirer leurrer tenter appâter acompte acoquiner
działać przyciągająco

nędzny ˈnɛ̃nd͡znɨ adj
minable
niewiele wart, będący w złym stanie; ubogi, zapuszczony

o ɔ interjection
o! oh
…używany przy wyrażaniu silnych emocji

o ɔ n
o
(językoznawstwo, językoznawczy) dwudziesta litera polskiego alfabetu;

o ɔ preposition
contre à
…wskazujący fizyczną przeszkodę w ruchu
de pour
…wskazujący treść, zawartość znaczeniową, sens (z niektórymi czasownikami)

o mały włos ɔ‿ˈmawɨ ˈvwɔs adv
de justesse d'un cheveu à deux doigts à un cheveu
omal, niewiele brakowało

oaza ɔˈaza n
oasis
(geografia, geograficzny) odosobniony teren o bardzo bujnej roślinności wegetującej na obszarze pustyń i półpustyń dzięki lokalnej obecności wody;

oba ˈɔba collective
tous les deux
dwa konkretne przedmioty lub zwierzęta, określone rzeczownikiem rodzaju męskiego lub nijakiego; i jeden, i drugi

obalać ɔˈbalat͡ɕ v
renverser
odbierać komuś władzę, moc, wpływ itp.

obalenie ˌɔbaˈlɛ̃ɲɛ n
abolissement
(rzeczownik odczasownikowy) od obalić

obawa ɔˈbava n
appréhension doute
niepokój o przyszłość połączony z lękiem; przewidywanie, że coś może się nie powieść

obcas ˈɔpt͡sas n
talon
(obuwnictwo, obuwniczy) część buta w tylnej jego części, pod piętą, często unoszący ją do góry;

obchodzić ɔpˈxɔd͡ʑit͡ɕ v
faire le tour
krążyć, chodzić wokół, przechodzić przez jakiś obiekt; przejść jakąś przestrzeń, teren, pomieszczenie
fêter
świętować, uczcić jakąś rocznicę, radosne wydarzenie, sukces
regarder
obchodzić kogoś: interesować się czymś, chcieć wiedzieć o czymś
tourner la loi
omijać, ignorować jakiś problem, zagadnienie
se passer de qqch
poradzić sobie bez czegoś lub kogoś (określenie najczęściej używane w formie dokonanej)
traiter
traktować, zajmować się czymś

obchód n
visite
kontrolne obejście danego miejsca

obciążenie ˌɔpʲt͡ɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ n
charge
(elektryczność) całkowita moc elektryczna pobierana ze źródła przez wszystkie odbiorniki

obcowanie cielesne ˌɔpt͡sɔˈvãɲɛ t͡ɕɛˈlɛsnɛ n
commerce charnel
(eufemistycznie) stosunek płciowy, współżycie seksualne; utrzymywanie intymnych relacji z drugą osobą

obcy ˈɔpt͡sɨ n
étranger
ktoś nienależący do danej grupy

obcęgi n
pince tenailles
(technologia, technika, techniczny) narzędzie ręczne wykonane z metalu, złożone z dwóch ruchomych na zawiasach uchwytów z ostrymi rękojeściami, służące do przytrzymywania czego, przecinania metalu, wyciągania gwoździ, itp.

obecnie ɔˈbɛt͡sʲɲɛ adv
actuellement
teraz, aktualnie, w tym momencie

obecność ɔˈbɛt͡snɔɕt͡ɕ n
présence
bycie, przebywanie gdzieś

obecny ɔˈbɛt͡snɨ adj
présent
osobiście przy czymś będący, znajdujący się gdzieś w danej chwili
présent actuel
dzisiejszy, teraźniejszy, współczesny

obejmować ˌɔbɛjˈmɔvat͡ɕ v
comprendre
mieścić w sobie
embrasser
otaczać ramionami
prendre
rozpoczynać sprawowanie funkcji, urzędu, stanowiska itp.

obelisk ɔˈbɛlʲisk n
obélisque
pomnik w formie wysokiego, smukłego słupa, najczęściej o czworobocznej podstawie, wykonanego z jednego bloku skalnego;

oberża n
auberge
(przestarzałe, przestarzały) dom zajezdny przy głównym trakcie, w którym podróżny mógł zatrzymać się na posiłek i nocleg

oberżysta n
aubergiste
(przestarzałe, przestarzały) mężczyzna prowadzący oberżę

obficie ɔpˈfʲit͡ɕɛ adv
à profusion
w dużej ilości, w dużej mierze

obfitować v
abonder foisonner
odznaczać się obfitością, mieć pod dostatkiem czego; zawierać dużą ilość lub liczbę czegoś

obfity ɔpˈfʲitɨ adj
abondant
występujący w dużej ilości lub w dużym natężeniu, składający się z dużej liczby czegoś

obiad ˈɔbʲjat n
déjeuner dîner
gorący posiłek spożywany zwykle w środku dnia;

obiecywać ˌɔbʲjɛˈt͡sɨvat͡ɕ v
promettre
mówić, że coś się z pewnością zrobi; dawać obietnicę

obiegowy ˌɔbʲjɛˈɡɔvɨ adj
courant
taki, który jest w użyciu ogólnym

obiekt ˈɔbʲjɛkt n
objet
rzecz fizycznie istniejąca

obiektyw ɔˈbʲjɛktɨf n
objectif
(technologia, technika, techniczny) (fotografia) soczewka, układ optyczny lub magnetyczny, przenoszący obraz przedmiotu do dalszej części urządzenia

obiektywnie adv
objectivement
w sposób obiektywny

obiektywność n
objectivité
cecha tego, co jest obiektywne, bezstronność

obiektywny ˌɔbʲjɛkˈtɨvnɨ adj
objectif
odznaczający się obiektywizmem, wolny od uprzedzeń
istniejący niezależnie od poznającego podmiotu

obieraczka ˌɔbʲjɛˈrat͡ʃka n
éplucheur
(potocznie, potoczny) przyrząd służący do obierania warzyw ze skóry

obierać ɔˈbʲjɛrat͡ɕ v
prendre élire
wybierać kogoś na stanowisko, funkcję drogą głosowania
écailler peler
usuwać wierzchnią, zewnętrzną warstwę: łupinę, łuski, skórę lub skorupę itp.

obietnica ˌɔbʲjɛtʲˈɲit͡sa n
promesse vœu
wypowiedź zapewniająca kogoś o zrobieniu czegoś w przyszłości

obieżyświat ˌɔbʲjɛˈʒɨɕfʲjat n
globe-trotter globetrotteur
ktoś wiele podróżujący, włóczący się po świecie

obijać v
faire mal ébrécher
powodować obrażenia, uszkadzać, uderzając o coś
tapisser
pokrywać materiałem
flemmarder
(potocznie, potoczny) unikać pracy

objętość ɔbʲˈjɛ̃ntɔɕt͡ɕ n
volume
(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna określająca rozmiar zajmowanej przez układ fizyczny przestrzeni (wyrażana w metrach sześciennych, litrach itp.); (potocznie, potoczny) rozmiar zajmowanej przez coś przestrzeni
(matematyka, matematyczny) miara przestrzeni

oblaczek granatek n
Sphinx du pissenlit Syntomis phégée fausse zygène du pissenlit
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Amata phegea Linnaeus, gatunek motyla z rodziny mrocznicowatych o granatowo-czarnym ubarwieniu i z żółtym pierścieniem na odwłoku

oblegać v
assiéger
(wojskowość, wojskowy) otaczać zbrojnie

oblicze ɔbˈlʲit͡ʃɛ n
apparence
(książkowy) twarz jakiejś osoby i jej wyraz

oblig n
obligation promesse
(ekonomia, ekonomiczny) pisemne uznanie długu

obligacyjny adj
obligataire
(ekonomia, ekonomiczny) (finanse, finansowy) dotyczący obligacji

oblężenie ˌɔblɛ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ n
siège
(wojskowość, wojskowy) otoczenie siłami zbrojnymi jakiejś twierdzy lub miasta w celu ich zdobycia

obmierzły ɔbˈmʲjɛrzwɨ adj
répugnant
budzący wstręt

obmywanie n
abstersion
opłukiwanie wodą z brudu

obniżenie ˌɔbʲɲiˈʒɛ̃ɲɛ n
abaissement
(rzeczownik odczasownikowy) od obniżyć

obojczyk ɔˈbɔjt͡ʃɨk n
clavicule
(anatomia, anatomiczny) kość obręczy barkowej, która łączący mostek z łopatką;

obojczykowy adj
claviculaire
(anatomia, anatomiczny) dotyczący obojczyka

obok ˈɔbɔk preposition
à côté de près de
w niedużej odległości

obol n
obole
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) drobna moneta w starożytnej Grecji;

obora ɔˈbɔra n
étable bouverie
(zootechnika, zootechniczny) budynek gospodarski dla bydła, miejsce jego przebywania;

obowiązany adj
obligé
mający obowiązek do robienia czegoś

obowiązek ˌɔbɔˈvʲjɔ̃w̃zɛk n
obligation devoir
nakaz, konieczność wykonania czegoś, czasami też pod groźbą kary

obowiązkowo adv
obligatoirement
(potocznie, potoczny) bez względu na cokolwiek

obowiązkowy ˌɔbɔvʲjɔ̃w̃ˈskɔvɨ adj
consciencieux assidu
(o człowieku) dobrze wywiązujący się z obowiązków
obligatoire
będący czyimś obowiązkiem

obowiązywać ˌɔbɔvʲjɔ̃w̃ˈzɨvat͡ɕ v
être en vigueur
być powszechnie uznanym prawem, zasadą, zwyczajem
être obligatoire
być czyimś obowiązkiem, obejmować kogoś mocą prawną

obozować v
camper
przebywać gdzieś, rozbiwszy tam obóz

obramowanie ˌɔbrãmɔˈvãɲɛ n
cadre frange
coś, co w formie ramy otacza jakiś przedmiot

obraz ˈɔbras n
tableau peinture image
(sztuka) dzieło plastyczne, wykonane ręcznie dwuwymiarowe odwzorowanie rzeczywistości lub wizji

obraz kontrolny ˈɔbras kɔ̃nˈtrɔlnɨ n
mire
(telewizja, telewizyjny) prosty obraz telewizyjny umożliwiający uregulowanie niektórych parametrów określających jakość urządzeń telewizyjnych

obraza ɔbˈraza n
insulte injure outrage affront
urażenie czyjejś godności osobistej

obrazować v
visualiser
być obrazem czego

obrazowy adj
en image figuratif
oddziałujący na wyobraźnię

obraźliwy ˌɔbraʑˈlʲivɨ adj
offensant outrageant
stanowiący obrazę dla kogoś, będący obrazą dla kogoś; sprawiający, że ktoś się obraża

obrażać ɔbˈraʒat͡ɕ v
offenser insulter
sprawiać komuś przykrość

obrona ɔbˈrɔ̃na n
défense
przeciwdziałanie atakowi, chronienie się przed obcą agresją
(wojskowość, wojskowy) przeciwdziałanie atakowi zbrojnemu;

obrotnica ˌɔbrɔtʲˈɲit͡sa n
pont tournant
(kolejnictwo) urządzenie służące do zmiany kierunku pojazdu dokonywanej przez obrót platformy, na której pojazd stoi;

obrotnik ɔbˈrɔtʲɲik n
axis
(anatomia, anatomiczny) drugi kręg szyjny;

obrotomierz n
tachymètre
(technologia, technika, techniczny) (lotnictwo, lotniczy) (motoryzacja) przyrząd mierzący liczbę obrotów danego urządzenia, pojazdu lub maszyny

obrotowy ˌɔbrɔˈtɔvɨ adj
rotatif rotatoire
(technologia, technika, techniczny) taki, który może się obracać; obracający się

obrotowy ˌɔbrɔˈtɔvɨ n
pivot
(sport, sportowy) zawodnik w piłce ręcznej, który gra bezpośrednio przed linią pola bramkowego, pomiędzy obrońcami drużyny przeciwnej;

obrońca ɔbˈrɔ̃j̃nt͡sa n
arrière défenseur
(sport, sportowy) gracz broniący dostępu do bramki swojej drużyny
défenseur
osoba, która broni, chroni przed czymś, wstawia się za kimś lub zajmuje się obroną czegoś przed zagrożeniem, krzywdą, napaścią itp.
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, której pracą jest obrona interesów oskarżonego podczas sprawy karnej

obroża ɔbˈrɔʒa n
collier collier de chien
taśma albo łańcuszek zapinany na szyi zwierzęcia domowego

obrus ˈɔbrus n
nappe nappe de table
wykończony i zazwyczaj zdobiony materiał używany do przykrycia jadalnego stołu;

obrzezanie ˌɔbʒɛˈzãɲɛ n
circoncision
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (medycyna, medyczny) zabieg częściowego usunięcia napletka ze względów rytualnych, religijnych, leczniczych, higienicznych bądź estetycznych;

obrzydliwy ˌɔbʒɨˈdlʲivɨ adj
dégueulasse dégoûtant
(książkowy) budzący odrazę

obrzęd ˈɔbʒɛ̃nt n
cérémonie
uporządkowany akt o znaczeniu symbolicznym, element uroczystości, wynikający z tradycji

obrzęk n
œdème enflure
(medycyna, medyczny) nagromadzenie się płynu w przestrzeni pozakomórkowej, powodujące zauważalne powiększenie narządu lub części ciała;

obrócić w popiół ɔbˈrut͡ɕit͡ɕ ˈf‿pɔpʲjuw v
mettre en cendres réduire en cendres
zniszczyć coś całkowicie, zrujnować doszczętnie

obrót ˈɔbrut n
chiffre de affaire
(ekonomia, ekonomiczny) transakcje kupna-sprzedaży oraz wymiany towaru;
rotation
(geometria) odwzorowanie geometryczne, jedna z izometrii, obok przesunięcia i symetrii;
tour
ruch zmieniający kierunek, w jakim zwrócony jest obiekt materialny

obrączka ślubna n
alliance
(jubilerstwo, jubilerski) kółko ze szlachetnego metalu, zazwyczaj bez oczka, noszone na palcu na znak zawarcia małżeństwa;

obręcz ˈɔbrɛ̃n͇t͡ʃ n
bandage
(kolejnictwo) część zestawu kołowego

obsceniczność ˌɔpst͡sɛ̃ˈɲit͡ʃnɔɕt͡ɕ n
obscénité
cecha tego, co obsceniczne, bezwstydne, wulgarne

obsceniczny ˌɔpst͡sɛ̃ˈɲit͡ʃnɨ adj
obscène
nieprzyzwoity, nieodpowiedni do pokazywania w miejscach publicznych

obserwacja ˌɔpsɛrˈvat͡sʲja n
observation
dokładne przyglądanie się czemuś lub komuś, celowe zauważanie jego ruchów lub czynów
sformułowanie powstałe w wyniku obserwacji (1.1)

obserwator ˌɔpsɛrˈvatɔr n
observateur
osoba dokładnie przyglądająca się czemuś, wnikliwie obserwująca coś

obserwować ˌɔpsɛrˈvɔvat͡ɕ v
observer
uważnie, przez dłuższy czas przyglądać się czemuś

obsesyjnie ˌɔpsɛˈsɨjɲɛ adv
obsessionnellement
w sposób obsesyjny, natarczywie, uparcie

obsesyjny adj
obsessif obsessionnel
właściwy obsesji, taki, jak w obsesji

obskurancki adj
obscurantiste
(książkowy) charakterystyczny dla obskuranta i obskurantyzmu

obsydian ɔpˈsɨdʲjãn n
obsidienne
(geologia, geologiczny) kwaśna skała wylewna;

obszar ˈɔpʃar n
zone
ograniczona część powierzchni, zwykle dużych rozmiarów

obszerny ɔpˈʃɛrnɨ adj
détaillé compréhensif
zawierający mnóstwo szczegółów
spacieux ample large étendu
dużych rozmiarów

oburzać v
indigner exaspérer outrer
wywoływać oburzenie – wzbudzać sprzeciw połączony z gniewem
s' indigner
odczuwać oburzenie

oburzenie ˌɔbuˈʒɛ̃ɲɛ n
indignation
silne zdenerwowanie spowodowane czyimś nieodpowiednim, niewłaściwym lub niesprawiedliwym zachowaniem

obustronny adj
bilatéral double
występujący po obydwu stronach
mutuel
zachodzący pomiędzy dwiema stronami relacji

obuty ɔˈbutɨ adj
chaussé
noszący buty
noszący dany rodzaj obuwia

obwieszczać v
claironner
oficjalnie albo uroczyście ogłaszać coś

obwieszczenie n
annonce
oficjalna informacja podana do publicznej wiadomości na ogół w formie pisemnej

obwiniać ɔbˈvʲĩɲät͡ɕ v
accuser inculper
przypisywać, zarzucać komuś winę; oskarżać kogoś o zrobienie czegoś złego

obwoluta ˌɔbvɔˈluta n
jaquette
(drukarstwo, drukarski) (bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) papierowa lub plastikowa ochronna okładka zakładana na właściwą okładkę książki;

obwód ˈɔbvut n
bord contour
brzeg, krawędź, otaczająca coś z każdej strony, obejmująca obiekt zwykle w poziomie
circonférence périmètre
(geometria) długość brzegu figury geometrycznej;
circuit
(elektryczność) układ, w którym może stale płynąć prąd;

obwód drukowany n
circuit imprimé
(elektronika, elektroniczny) płytka z materiału izolacyjnego z naniesionymi na powierzchni ścieżkami przewodzącymi oraz punktami lutowniczymi do montażu elementów elektronicznych;

obywatel ˌɔbɨˈvatɛl n
citoyen citoyenne
członek społeczeństwa danego państwa, mający określone uprawnienia i obowiązki zastrzeżone przez prawo i konstytucję;

obywatel drugiej kategorii ˌɔbɨˈvatɛl ˈdruɟɛ̇j ˌkatɛˈɡɔrʲji n
citoyen de deuxième ordre
osoba systematycznie dyskryminowana lub mająca ograniczone prawa mimo posiadania prawnego statusu obywatela

obywatelka ˌɔbɨvaˈtɛlka n
citoyenne
kobieta związana z krajem oficjalnymi prawami i obowiązkami

obywatelski ˌɔbɨvaˈtɛlsʲci adj
civique citoyen
związany z obywatelem, właściwy obywatelowi

obywatelstwo ˌɔbɨvaˈtɛlstfɔ n
citoyenneté nationalité
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (urzędowy) związek prawny osoby fizycznej z jakimś państwem, który daje jej określone prawa i obowiązki;

obój ˈɔbuj n
hautbois
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu dętego drewnianego z grupy aerofonów dwustroikowych;

obóz ˈɔbus n
camp
wydzielony teren, na którym tymczasowo ustawia się namioty lub inne zwykle prowizoryczne konstrukcje

obóz dla uchodźców n
camp de réfugiés
tymczasowa osada dla osób, które opuściły swój dom ze względu na wojnę, prześladowania lub klęskę żywiołową;

obóz koncentracyjny ˈɔbus ˌkɔ̃nt͡sɛ̃ntraˈt͡sɨjnɨ n
camp de concentration
miejsce, w którym są przetrzymywane grupy ludności w celu ich izolacji, wykonywania niewolniczej pracy albo eksterminacji tych grup;

obóz zagłady n
camp d'extermination
miejsce zbiorowej eksterminacji ludzi;

obóz śmierci n
camp de la mort
miejsce zbiorowej eksterminacji ludzi;

obłok ˈɔbwɔk n
nuage mouton
(meteorologia, meteorologiczny) chmura niewielkich rozmiarów

obłączek n
lunule
(anatomia, anatomiczny) białawy obszar luźnej skóry w kształcie półksiężyca u nasady paznokcia;

obłąkanie n
folie démence
zaburzenie psychiczne lub choroba psychiczna, obłęd, niepoczytalność

obłąkany adj
fou
będący w stanie obłąkania

obżarstwo ɔbˈʒarstfɔ n
gloutonnerie gourmandise
nadmierne spożywanie pokarmów

ocaleć v
se sauver
(książkowy) uniknąć unicestwienia

ocean ɔˈt͡sɛãn n
océan
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rozległy obszar słonej wody, pokrywający większą część powierzchni Ziemi

oceanograf ˌɔt͡sɛãˈnɔɡraf n
océanographe
specjalista w dziedzinie oceanografii (oceanologii)

oceanografia ˌɔt͡sɛãnɔˈɡrafʲja n
océanographie
nauka o oceanach i morzach;

oceanograficzny adj
océanographique
(geografia, geograficzny) związany z oceanografią, dotyczący oceanografii

oceanologia n
océanologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o oceanach

oceanologiczny adj
océanologique
związany z oceanologią, dotyczący oceanologii

ocelot ɔˈt͡sɛlɔt n
ocelot
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus Gray, rodzaj ssaków drapieżnych z rodziny kotowatych;
(zoologia, zoologiczny) kot z rodzaju ocelotów (1.1)

ocena ɔˈt͡sɛ̃na n
avis jugement
opinia kogoś o czymś lub kimś
note
(edukacja, edukacyjny) nota dawana uczniowi lub studentowi

oceniać ɔˈt͡sɛ̃ɲät͡ɕ v
juger
wydawać sąd, opinię
évaluer apprécier estimer
(edukacja, edukacyjny) stawiać ocenę, stopień

ocet ˈɔt͡sɛt n
vinaigre
(spożywczy) spożywczy kwas octowy o stężeniu 5-10%, czasem z domieszkami smakowymi lub aromatyzującymi;

ochlokracja n
ochlocratie
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy motłochu, zwyrodniała forma demokracji, w której władza jest sprawowana bez żadnych struktur i zasad prawnych, bezpośrednio przez niezorganizowany i ulegający emocjom tłum;

ochota ɔˈxɔta n
désir envie
pragnienie osiągnięcia, posiadania lub doświadczenia czegoś

ochotnik n
volontaire
ktoś dobrowolnie zgłaszający się do udziału w czymś

ochra ˈɔxra n
ocre
barwa żółtobrunatna

ochrona ɔxˈrɔ̃na n
garde
rzecz, która przed czymś chroni
protection tutelle
dbanie o to, aby coś się nie zniszczyło; pilnowanie, aby coś nie uległo szkodzie, skrzywdzeniu
sécurité
służba odpowiedzialna za bezpieczeństwo

ochrona środowiska n
protection de l'environnement
(ekologia, ekologiczny) ogół działań, których celem jest wykorzystanie zasobów środowiska naturalnego ograniczając jednocześnie negatywne wpływy działalności człowieka;

ochronny ɔxˈrɔ̃nːɨ adj
protecteur de protection
stanowiący ochronę przed czymś; chroniący, dający ochronę

ochrypły adj
rauque
(medycyna, medyczny) taki, który ochrypł

ociekacz n
égouttoir
(technologia, technika, techniczny) przedmiot do samoczynnego osączania mokrych naczyń i/lub sztućców po ich umyciu

ociężały adj
balourd épais
pozbawiony bystrości, polotu
engourdi
niemający energii do działania

octan ˈɔktãn n
acétate
(chemia, chemiczny) ester albo sól kwasu octowego;

octowy ɔt͡sˈtɔvɨ adj
acétique acéteux
(przymiotnik) od ocet

oczekiwać ˌɔt͡ʃɛˈcivat͡ɕ v
attendre
spodziewać się czegoś, liczyć na coś, chcieć czegoś
dłużej czekać

oczerniać v
dénigrer noircir calomnier
rozgłaszać nieprawdziwe informacje o kimś, mając na celu przedstawienie go w niekorzystnym świetle

oczny ˈɔt͡ʃnɨ adj
oculaire
dotyczący oka, związany z okiem, oczami

oczodół ɔˈt͡ʃɔduw n
orbite
(anatomia, anatomiczny) jama kostna pomiędzy mózgoczaszką a twarzoczaszką, w której umieszczona jest gałka oczna;

oczopląs n
nystagmus
(medycyna, medyczny) mimowolne drganie gałek ocznych wywołane chorobą lub wadą wzroku;

oczyszczać ɔˈt͡ʃɨʃt͡ʃat͡ɕ v
nettoyer débarbouiller déblayer épousseter
usuwać nieczystości, brudy; doprowadzać do stanu czystości
réhabiliter
(przenośnie, przenośnia) odrzucać zarzuty względem kogoś; uniewinniać kogoś; uwalniać od podejrzeń, oskarżeń lub winy

oczywisty ˌɔt͡ʃɨˈvʲistɨ adj
évident
taki, który jest bezsporny, jasny, pewny, określony; taki, co do którego nie ma wątpliwości, którego nie trzeba objaśniać

oczywiście ˌɔt͡ʃɨˈvʲiɕt͡ɕɛ interjection
bien sûr
wykrzyknik wyrażający aprobatę, potwierdzenie

oczywiście ˌɔt͡ʃɨˈvʲiɕt͡ɕɛ particle
évidemment certainement
partykuła wyrażająca brak wątpliwości

od ɔt preposition
de depuis de chez
…tworzący konstrukcje opisujące źródło, z którego pochodzi podmiot

od czasu do czasu ɔt‿ˈt͡ʃasu dɔ‿ˈt͡ʃasu adv
de temps en temps
co jakiś czas, niezbyt regularnie lub niezbyt często

od dawna adv
depuis longtemps
od dłuższego czasu

od stóp do głów ɔt‿ˈstub dɔ‿ˈɡwuf adv
de la tête jusqu'aux pieds
całkowicie, zupełnie, cała postać od dołu do góry

odaliska ˌɔdaˈlʲiska n
odalisque
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) biała niewolnica lub konkubina w haremie sułtańskim

odbiegać v
s'écarter
odchodzić od przedmiotu sprawy
s'éloigner en courant
biegnąc, oddalać się skądś

odbierać ɔdˈbʲjɛrat͡ɕ v
reprendre retirer enlever
zabierać coś z miejsca, do którego wcześniej się to zanosiło

odbijacz ɔdˈbʲijat͡ʃ n
défense pare-battage
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) elastyczny przedmiot mocowany na nabrzeżu lub na burcie statku w celu ochrony burty przed uszkodzeniem wskutek tarcia i zgniotu;

odbudowa ˌɔdbuˈdɔva n
recarrage reconstruction
odnowienie, wzniesienie czegoś, co zostało zniszczone

odbyt ˈɔdbɨt n
anus trou du cul
(anatomia, anatomiczny) końcowy otwór, ujście układu pokarmowego;

odbywać ɔdˈbɨvat͡ɕ v
faire
robić coś lub brać udział w wykonywaniu czegoś; uczestniczyć w czymś
avoir lieu se tenir
mieć miejsce, dziać się, dokonywać się

odchody połogowe n
lochies
(medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) wydzielina wydzielająca się z pochwy po porodzie

odchodzić ɔtˈxɔd͡ʑit͡ɕ v
partir
zrywać związek z kimś, opuszczać kogoś
s'en aller
oddalać się od jakiegoś miejsca

odcień ˈɔtʲt͡ɕɛ̇̃ɲ n
nuance teinte
odmiana koloru, która różni się od niego intensywnością lub domieszką innego koloru

odcinek ɔtʲˈt͡ɕĩnɛk n
fragment segment
(geometria) zbiór wszystkich punktów leżących pomiędzy dwoma punktami krzywej (w domyśle: prostej), włącznie z tymi punktami;
épisode
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jeden fragment powieści, filmu itp., należący do większej całości, publikowany lub emitowany osobno

odcisk palca ˈɔtʲt͡ɕisk ˈpalt͡sa n
empreinte digitale
wzór linii papilarnych palca odciśnięty na jakiejś powierzchni w celu identyfikacji osoby

odczasownikowy adj
déverbal
(gramatyka) utworzony od czasownika, pochodzący od czasownika

odczucie ɔṭˈt͡ʃut͡ɕɛ n
sensation sentiment impression
wrażenie, które się odczuwa

odczuwalny adj
sensible
dający się odczuć, wyczuwalny

odczuwać ɔṭˈt͡ʃuvat͡ɕ v
ressentir
reagować na coś zmysłowo, doświadczać czegoś za pomocą zmysłów
éprouver
interpretować coś

oddalanie ˌɔdːaˈlãɲɛ n
éloignement
(rzeczownik odczasownikowy) od oddalać

oddalać v
rejeter
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nie uwzględniać czyich pretensji, żądań
éloigner
zwiększać odległość pomiędzy danymi jednostkami
partir s'éloigner
zwiększać własną odległość od czego lub kogo

oddalony adj
éloigné
położony w znacznej odległości przestrzennej albo czasowej od czegoś

oddanie ɔdˈːãɲɛ n
dévouement
wierność, poświęcenie określonej sprawie, idei lub osobie
remise
(rzeczownik odczasownikowy) od oddawać

oddany adj
dévoué
gotów do poświęceń dla kogoś lub czegoś; wierny, lojalny, przywiązany

oddawać ɔdˈːavat͡ɕ v
rendre
dawać coś komuś z powrotem, zwracać właścicielowi

oddać honory ˈɔdːat͡ɕ xɔ̃ˈnɔrɨ idiom
rendre les honneurs
(wojskowość, wojskowy) wykonać ustalone gesty lub czynności będące oznaką uszanowania, np. zasalutować, sprezentować broń

oddech ˈɔdːɛx n
respiration
pobranie tlenu poprzez wciągnięcie go do płuc

oddechowy adj
respiratoire
(fizjologia, fizjologiczny) dotyczący oddechu i oddychania

oddychać ɔdˈːɨxat͡ɕ v
respirer
(fizjologia, fizjologiczny) (zoologia, zoologiczny) (biologia, biologiczny) pobierać tlen z naturalnego dla danego gatunku środowiska

oddział ˈɔdʲd͡ʑaw n
service
grupa ludzi jako część pewnej formacji
succursale filiale
odrębna i samodzielnie działająca część jakiejś organizacji lub urzędu

oddzielać ɔdʲˈd͡ʑɛlat͡ɕ v
séparer décoller
separować jedną rzecz od drugiej

oddzielić ziarno od plew ɔdʲˈd͡ʑɛlʲid͡ʑ ˈʑarnɔ ːt‿ˈplɛf v
séparer le bon grain de l’ivraie
wybrać to, co wartościowe, spośród tego, co niewiele warte lub bezwartościowe

oddzielić ziarno od plewy ɔdʲˈd͡ʑɛlʲid͡ʑ ˈʑarnɔ ːt‿ˈplɛvɨ idiom
séparer le bon grain de l'ivraie
(książkowy) oddzielić to, co dobre, od tego, co złe, oddzielić dobrych od złych

oddzielnie adv
séparément à part
nie razem, osobno

oddzielny ɔdʲˈd͡ʑɛlnɨ adj
séparé
taki, który stanowi samodzielną całość

odgadnąć ɔdˈɡadnɔ̃ɲt͡ɕ v
deviner
aspekt dokonany od: odgadywać

odgałęzienie n
branche ramification embranchement
część odchodząca w bok od trzonu

odgwizdać ɔdˈɡvʲizdat͡ɕ v
siffler
(sport, sportowy) gwizdnąć na znak początku lub końca meczu, przerwy bądź przewinienia

odgłos ˈɔdɡwɔs n
bruit
dźwięk towarzyszący jakiejś czynności lub wydawany przez coś, brzmienie czegoś

odizolowywać v
isoler
pozbawiać kontaktu ze światem zewnętrznym
s'isoler
pozbawiać się kontaktu z innymi

odkrycie ɔtˈkrɨt͡ɕɛ n
découverte
napotkanie i opisanie prawa lub rzeczy istniejącej w naturze, ale przez nikogo do tej pory nieopisanej

odkrywać ɔtˈkrɨvat͡ɕ v
découvrir
poznawać coś nowego
révéler
odsłaniać coś zasłoniętego, ukrytego

odkryć ˈɔtkrɨt͡ɕ v
découvrir
aspekt dokonany od: odkrywać

odkrztuszać v
expectorer
kaszląc, usuwać z dróg oddechowych zalegającą w nich wydzielinę

odkurzacz ɔtˈkuʒat͡ʃ n
aspirateur balayeuse
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zbierania kurzu i drobnych śmieci poprzez wsysanie ich do specjalnego zbiornika;

odkładać ɔtˈkwadat͡ɕ v
faire des économies mettre de côté
oszczędzać pieniądze lub inne zasoby na określony cel
raccrocher
(telekomunikacja) odkładać słuchawkę przerywać rozmowę telefoniczną
remettre
kłaść na bok rzeczy, które trzymało się w ręku
przenosić na późniejszy termin
se déposer
o mule, tłuszczu, osadzie: gromadzić się w coraz większej ilości

odległość ɔdˈlɛɡwɔɕt͡ɕ n
distance
długość krzywej (w domyśle: odcinka) pomiędzy dwoma punktami

odległy ɔdˈlɛɡwɨ adj
éloigné lointain
znajdujący się daleko

odlewać v
couler
wykonywać przedmiot poprzez wlewanie ciekłego surowca do specjalnej formy

odlewnia n
fonderie
(odlewnictwo, przemysł odlewniczy) zakład przemysłowy lub jego dział, w którym wytwarzane są odlewy;

odludny adj
retiré solitaire
znajdujący się daleko od skupisk ludzi

odmawiać ɔdˈmavʲjät͡ɕ v
dénier
nie zgadzać się
rezygnować z czegoś, co zamówiono

odmiana ɔdˈmʲjãna n
flexion
(językoznawstwo, językoznawczy) zmiana formy wyrazu w zależności od przypadku, osoby itp.

odmienny ɔdˈmʲjɛ̃nːɨ adj
différent étranger disparate dissemblable hétérodoxe allogène
różny

odmowa ɔdˈmɔva n
refus déni
niewyrażenie zgody

odnaleźć ɔdˈnalɛɕt͡ɕ v
trouver
trafić na to, czego się szuka

odnawialny adj
renouvelable
dający się odnowić, możliwy do odnowienia

odnawiać ɔdˈnavʲjät͡ɕ v
rénover
ponownie nadawać wygląd nowości, tak by coś wyglądało znów jak nowe

odnosić ɔdˈnɔɕit͡ɕ v
rappporter
przynosić coś z powrotem; dostarczać coś, aby to oddać
remporter
zyskiwać coś, mieć jakiś wynik
concerner se référer à
dotyczyć czegoś

odnowa ɔdˈnɔva n
rénovation
przywrócenie czemuś świeżego, nowego wyglądu

odnośnie do ɔdˈnɔɕɲɛ ˈdɔ
à l'égard de
(urzędowy) w stosunku do czegoś / kogoś, względem czegoś / kogoś, w porównaniu z czymś, wobec czegoś / kogoś

odnośnik n
référence
znak graficzny w postaci gwiazdki, litery, liczby lub znaku alternatywnego, umieszczony w publikacji, odsyłający czytelnika do opatrzonego takim samym znakiem przypisu

odontologia ˌɔdɔ̃ntɔˈlɔɟja n
odontologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (stomatologia, stomatologiczny) nauka badająca budowę, rozwój, fizjologię i patologię zębów

odpadać v
perdre être éliminé
przestawać brać udział wskutek przegrania, wyeliminowania
se détacher tomber
oddzielać się od miejsca przymocowania

odpoczynek ˌɔtpɔˈt͡ʃɨ̃nɛk n
repos
przerwa podczas jakiegoś wysiłku, mająca na celu ponowne nabranie sił

odpoczywać ˌɔtpɔˈt͡ʃɨvat͡ɕ v
reposer
przerwać czynność fizyczną w celu zrelaksowania się i nabrania sił

odporność ɔtˈpɔrnɔɕt͡ɕ n
immunité
(medycyna, medyczny) zdolność do czynnej i biernej obrony organizmu przed patogenami

odporny ɔtˈpɔrnɨ adj
inaltérable
taki, na którego dana rzecz nie ma wpływu; obojętny
résistant immun
mający wysoką odporność i wytrzymałość; silny, wytrzymały

odpowiadać ˌɔtpɔˈvʲjadat͡ɕ v
convenir
być zgodnym z czymś
convenir aller
podobać się
correspondre à correspondre
być równoważnym czemuś
répondre
odpisywać (np. na list)
ponosić za coś konsekwencje
odpowiadać (1.1) na pytania nauczyciela w celu oceny wiedzy
répondre de
być za coś odpowiedzialnym
répondre riposter
udzielać odpowiedzi

odpowiedni ˌɔtpɔˈvʲjɛdʲɲi adj
convenable
spełniający wymagane warunki

odpowiednio ˌɔtpɔˈvʲjɛdʲɲɔ adv
convenablement
w sposób odpowiedni; właściwie, stosownie

odpowiedzialność ˌɔtpɔvʲjɛ̇ˈd͡ʑalnɔɕt͡ɕ n
responsabilité
obowiązek odpowiadania za swoje działanie, bycia odpowiedzialnym za coś

odpowiedzialny ˌɔtpɔvʲjɛ̇ˈd͡ʑalnɨ adj
responsable comptable
przeznaczony do poniesienia konsekwencji

odpowiedź ɔtˈpɔvʲjɛ̇t͡ɕ n
réponse
reakcja na pytanie

odprowadzać ˌɔtprɔˈvad͡zat͡ɕ v
accompagner raccompagner
towarzyszyć komuś idąc z nim do jakiegoś miejsca; zaprowadzić kogoś gdzieś

odprężać ɔtˈprɛ̃w̃ʒat͡ɕ v
détendre relâcher
uczynić mniej naprężonym, rozluźnić
détendre
usuwać stan napięcia, odpoczywać

odpukać w niemalowane drewno ɔtˈpukad͡ʑ ˌvʲ‿ɲɛ̃malɔˈvãnɛ ˈdrɛvnɔ idiom
toucher du bois
pukać w niemalowane drewno, aby nie zapeszyć, by słowami (przypuszczeniami) nie zniszczyć dobrej passy

odpust n
indulgence
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: darowanie przez Boga kary doczesnej za grzechy, które zostały odpuszczone co do winy;

odpychający adj
dégueulasse cradingue crasseux écœurant
taki, który wzbudza niechęć; zrażający do siebie

odpychać v
repousser dégoûter
powodować niechęć
repousser écarter
oddalać pchnięciem
s'éloigner en poussant
oddalać siebie skądś pchnięciem
se repousser
(fizyka, fizyczny) oddalać się od siebie
odpychać siebie nawzajem

odra ˈɔdra n
rougeole
(medycyna, medyczny) wirusowa choroba zakaźna wieku dziecięcego, której objawami są: wysoka gorączka, stan zapalny górnych dróg oddechowych, plamista wysypka;

odradzać v
dissuader déconseiller
radząc, namawiać do zrezygnowania z czegoś
renaître
powodować istnienie lub działanie na nowo
faire renaître
zaczynać swoje istnienie lub działanie na nowo
régénérer
(biologia, biologiczny) tworzyć się znowu jako część organizmu

odrastać ɔdˈrastat͡ɕ v
recroître
ponownie wyrastać po ucięciu, zniszczeniu, złamaniu itp.

odrażający ˌɔdraʒaˈjɔ̃nt͡sɨ adj
abominable répugnant dégoûtant répulsif
wzbudzający odrazę, obrzydzenie; ohydny, wstrętny

odrobina ˌɔdrɔˈbʲĩna n
liard
bardzo mała ilość czegoś

odrobinę adv
un petit peu un peu
w niewielkiej ilości

odruch n
réflexe
(fizjologia, fizjologiczny) reakcja ustroju na bodziec, przebiegająca za pośrednictwem układu nerwowego
spontaniczna reakcja na coś

odrywać v
arracher distraire
przerywać komuś jakąś czynność, zajmując czym innym
détacher
odłączać część od danej całości poprzez ciągnięcie lub szarpanie
s'arracher
przestawać coś robić, zajmując się czym innym; robić przerwę w pracy
se détacher
być oddzielanym od całości, odłączać się

odróżnianie n
distinction
(rzeczownik odczasownikowy) od odróżniać

odróżniać ɔdˈruʒʲɲät͡ɕ v
distinguer
identyfikować odmienne rodzaje czegoś

odsprzedaż n
revente
sprzedaż czegoś uprzednio kupionego lub nabytego, zwykle w celu osiągnięcia zysku

odstępować v
céder laisser
przekazywać coś, odsprzedając to na dogodnych warunkach
laisser
oddawać coś komuś (bez zapłaty)
renoncer dénoncer
odchodzić od postanowień

odsyłać v
renvoyer
kierować w jakieś miejsce lub do jakiejś osoby
renvoyer retourner
wysyłać z powrotem

odszkodowanie ˌɔṭʃkɔdɔˈvãɲɛ n
indemnisation indemnité dédommagement compensation réparation récompense
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj świadczenia, które wynika z odpowiedzialności za szkodę;

odszpuntowywać odszpuntować v
débonder débondonner
otwierać, wyjmując szpunt

odtrutka ɔtˈːrutka n
antidote contrepoison
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) środek likwidujący lub zmniejszający działanie trucizny;

odtworzenie ˌɔtːfɔˈʒɛ̃ɲɛ n
reconstruction reproduction restitution
(rzeczownik odczasownikowy) od odtworzyć

odtąd ˈɔtːɔ̃nt pronoun
désormais dès à présent
od tej chwili, od teraz

odwaga ɔdˈvaɡa n
courage
zdolność zrobienia czegoś, podjęcia ryzyka, mimo silnych obaw lub strachu czy niebezpieczeństwa

odwar n
décoction
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wyciąg wodny z kłączy, korzeni, kory lub ziela, wymagających dłuższego gotowania;

odważać v
peser
ważąc coś, odmierzać odpowiednią ilość tego
hasarder risquer
decydować się na coś niebezpiecznego, niełatwego

odważnie ɔdˈvaʒʲɲɛ adv
bravement courageusement
w sposób odważny, z odwagą, śmiałością

odważnik ɔdˈvaʒʲɲik n
poids
przedmiot służący do pomiaru masy innych przedmiotów na wadze szalkowej;

odważny ɔdˈvaʒnɨ adj
courageux brave
taki, który ma odwagę

odwet n
représaille
odwzajemnienie za zło

odwiedzać ɔdˈvʲjɛd͡zat͡ɕ v
aller voir
pójść, udać się, wybrać się dokądś
visiter
składać wizytę, pójść na spotkanie z kimś

odwilż ˈɔdvʲilʃ n
dégel
(meteorologia, meteorologiczny) ocieplenie w zimie połączone z topnieniem śniegu

odwoływać v
décommander
oznajmiać, że coś się nie odbędzie (np. zebranie, przedstawienie)
usuwać kogoś ze stanowiska (np. dyrektora, ambasadora)
uznawać coś za nieobowiązujące lub nieaktualne (np. decyzję, testament, zeznanie)

odwracać ɔdˈvrat͡sat͡ɕ v
tourner
przekręcać, obracać na drugą stronę

odwrót n
retraite
(wojskowość, wojskowy) wycofanie się wojska

odzież ˈɔd͡ʑɛʃ n
vêtement
ubranie, okrycie, tkanina służąca do ochrony przed zimnem, wilgocią oraz okrywająca intymne miejsca

odzwierciedlać v
refléter
(przenośnie, przenośnia) przedstawiać obraz, oddawać zestaw cech
se traduire
być wyrażanym w czymś

odzywać się v
parler prendre la parole
mówić, zwykle w odpowiedzi do czego
se faire entendre
wydawać dźwięk, być słyszalnym

odłam n
fraction
ugrupowanie ludzi powstałe wskutek podziału większej grupy albo wskutek oddzielenia się od większej grupy

odłamek n
éclat débris
mała część odłamana od całości

odłóg n
friche
(rolnictwo, rolniczy) nieuprawiany grunt orny

odśrodkowy adj
centrifuge
skierowany od środka czegoś w kierunku zewnętrznym

odświeżać v
rafraîchir
czynić ponownie świeżym, przywrócić nowy lub nadać pożądany stan czemuś
se rafraîchir
doprowadzać siebie do pożądanego stanu

odświętny adj
festif
przeznaczony na święto
solennel
(przenośnie, przenośnia) odznaczający się czymś niecodziennym

odżywianie ˌɔḍʒɨˈvʲjä̃ɲɛ n
alimentation nutrition
(rzeczownik odczasownikowy) od odżywiać

odżywka ɔḍˈʒɨfka n
aliment
(spożywczy) produkt zawierający składniki odżywcze w skomasowanej ilości, najczęściej w postaci syropu, pasty, mączki lub granulatu

odżywka do włosów n
après-shampooing après-shampoing
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) produkt kosmetyczny nakładany na włosy najczęściej po ich umyciu w celach pielęgnacyjnych

oenzetowski adj
onusien
związany z ONZ-em, dotyczący ONZ-u

ofensywa ˌɔfɛ̃w̃ˈsɨva n
offensive
(wojskowość, wojskowy) atak dużych sił wojska na wielkim obszarze lub na całym froncie
masowe pojawienie się czegoś

ofensywny adj
offensif
(wojskowość, wojskowy) (sport, sportowy) wyrażający ofensywę

oferować ˌɔfɛˈrɔvat͡ɕ v
offrir
proponować coś, składać ofertę

offset ˈɔfsɛt n
offset
(drukarstwo, drukarski) technika druku płaskiego;

ofiara ɔˈfʲjara n
empoté nouille
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) człowiek, który nie umie sobie radzić, jest niezdarny
offrande don
datek, podarowanie jakiejś kwoty (najczęściej na cele dobroczynne)
sacrifice victime
poświęcenie czegoś dla kogoś lub czegoś, wyrzeczenie się czegoś
victime
osoba, która ucierpiała wskutek wypadku
osoba lub zwierzę, która została napadnięta, zaatakowana przez kogoś

ofiarować v
offrir donner
dać bezinteresownie
sacrifier
złożyć ofiarę

oficer ɔˈfʲit͡sɛr n
officier
(wojskowość, wojskowy) (administracja) osoba zajmująca odpowiednią pozycję w hierarchii jakiejś służby mundurowej; w Polsce: posiadająca stopień od podporucznika wzwyż;

oficjalnie ˌɔfʲiˈt͡sʲjalʲɲɛ adv
officiellement
w sposób oficjalny

oficjalny ˌɔfʲiˈt͡sʲjalnɨ adj
officiel
zatwierdzony przez jakiś organ władzy i obowiązujący

oficjał n
official
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) duchowny zarządzający sądem biskupim

oftalmiczny adj
ophtalmique
(medycyna, medyczny) związany z oftalmiką, dotyczący oftalmiki

oftalmo- ɔfˈtalmɔ
ophtalmo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z okiem lub gałką oczną

oftalmoskopia n
ophtalmoscopie
(medycyna, medyczny) badanie dna oka, przeprowadzane za pomocą oftalmoskopu;

ogier ˈɔɟɛr n
étalon
(zootechnika, zootechniczny) niekastrowany samiec konia i innych koniowatych;

ogień ˈɔɟɛ̇̃ɲ n
feu
płomienie i żar powstające podczas procesu gwałtownego utleniania;
(przenośnie, przenośnia) głębokie zaangażowanie w coś, przeżywanie czegoś
(wojskowość, wojskowy) strzelanie z broni palnej

oglądactwo n
voyeurisme
(psychologia, psychologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zaburzenie seksualne charakteryzujące się skłonnością do oglądania innych ludzi podczas zachowań seksualnych;

oglądać ɔɡˈlɔ̃ndat͡ɕ v
regarder
przypatrywać się komuś lub czemuś

ognioodporny adj
ignifuge
niewrażliwy, niepodatny na działanie ognia

ognisko ɔɟˈɲiskɔ n
feu de camp feu de joie
ułożony, płonący stos drewna

ogon ˈɔɡɔ̃n n
queue
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) część ciała niektórych zwierząt, składająca się z włosów, piór lub kręgów, także futro z tej części ciała;
końcowa część jakiegoś przedmiotu
(potocznie, potoczny) długa kolejka

ogonowy adj
caudal
związany z ogonem, dotyczący ogona

ograniczenie ˌɔɡrãɲiˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
limitation
norma, przepis, zarządzenie krępujące czyjąś swobodę działania

ograniczony ˌɔɡrãɲiˈt͡ʃɔ̃nɨ adj
restreint
taki, który ma jasno określone granice, mieszczący się w określonym zakresie (najczęściej niewielkim)

ogrodnictwo ˌɔɡrɔdʲˈɲit͡stfɔ n
horticulture
dział rolnictwa zajmujący się takimi uprawami
(rolnictwo, rolniczy) uprawa drzew owocowych, roślin ozdobnych i warzyw

ogrodniczka ˌɔɡrɔdʲˈɲit͡ʃka n
jardinière
kobieta, dziewczyna pracująca w ogrodzie

ogrodniczki n
salopette
(potocznie, potoczny) (krawiectwo) rodzaj spodni z charakterystycznym karczkiem z przodu i szalkami;

ogrodnik ɔˈɡrɔdʲɲik n
jardinier
(ogrodnictwo, ogrodniczy) osoba zajmująca się ogrodem

ogrodzenie ˌɔɡrɔˈd͡zɛ̃ɲɛ n
ceinture
przeszkoda ogradzająca jakiś teren, np. w postaci płotu, parkanu, muru

ogromny ɔˈɡrɔ̃mnɨ adj
immense énorme
mający bardzo duży rozmiar

ogryzek ɔˈɡrɨzɛk n
trognon
ogryziony, niedojedzony kawałek czegoś (np. jabłka)

ogrzewanie ˌɔɡʒɛˈvãɲɛ n
chauffage
urządzenie lub instalacja, która zapewnia ciepło
czynność dostarczania ciepła

ogrzewczy adj
poêle
przeznaczony do ogrzewania

ogród ˈɔɡrut n
jardin
(ogrodnictwo, ogrodniczy) miejsce, gdzie uprawia się rośliny – np. kwiaty, drzewa, krzewy – w celach konsumpcyjnych lub estetycznych;

ogród botaniczny ˈɔɡrud ˌbɔtãˈɲit͡ʃnɨ n
jardin botanique jardin des plantes
(ogrodnictwo, ogrodniczy) ogród, w którym jest hodowane dla celów naukowych rośliny różnych stref klimatycznych i środowisk, zwykle dostępny dla zwiedzających;

ogród zimowy n
serre jardin d'hiver
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) wydzielona i mocno przeszklona część budynku wypełniona wieloma wyeksponowanymi całorocznymi roślinami;

ogród zoologiczny ˈɔɡrud ˌzɔːlɔˈɟit͡ʃnɨ n
jardin zoologique jardin d’animaux
(oficjalnie) teren do ekspozycji i hodowli zwierząt z różnych stron świata;

ogólnie ɔˈɡulʲɲɛ adv
en géneral
w sposób pozbawiony wnikania w szczegóły
généralement
powszechnie, w sposób przyjęty przez ogół określonych ludzi lub grupy

ogólnoustrojowy adj
systémique
związany z całym ustrojem, dotyczący całego ustroju

ogólny ɔˈɡulnɨ adj
général
zbierający w całość
nieuwzględniający szczegółów
universel commun
powszechny, często występujący

ogórecznik lekarski ˌɔɡuˈrɛt͡ʃʲɲik lɛˈkarsʲci n
bourrache bourrache officinale
(botanika, botaniczny) Borago officinalis, roślina z rodziny ogórecznikowatych pochodząca z krajów śródziemnomorskich, w Polsce uprawiana, czasami występuje w formie zdziczałej;

ogórek ɔˈɡurɛk n
concombre
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Cucumis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny dyniowatych;

ogół ˈɔɡuw n
ensemble au total
pewna całość; zbiór zjawisk, przedmiotów

ogółem adv
au total
uwzględniając całość, wszystkie elementy

ogłoszenie ˌɔɡwɔˈʃɛ̃ɲɛ n
annonce
(rzeczownik odczasownikowy) od ogłosić

ogłowie ɔˈɡwɔvʲjɛ n
bride
(jeździectwo, jeździecki) element uprzęży zakładany na głowę konia;

ohar ˈɔxar n
tadorne de Belon
(ornitologia, ornitologiczny) Tadorna tadorna, wędrowny, eurazjatycki ptak wodny;

ohyda ɔˈxɨda n
hideur
(książkowy) coś ohydnego, brzydkiego, wzbudzającego wstręt, obrzydzenie

ohydnie ɔˈxɨdʲɲɛ adv
exécrablement
w sposób ohydny; wstrętnie

ohydny ɔˈxɨdnɨ adj
abominable odieux dégoûtant dégueulasse
obrzydliwy, budzący wstręt

ojciec ˈɔjt͡ɕɛt͡s n
père papa
mężczyzna mający własne dziecko (w stosunku do tego dziecka);

ojciec chrzestny ˈɔjt͡ɕɛt͡s ˈxʃɛstnɨ n
parrain
(kościelny) mężczyzna przedstawiający do chrztu osobę chrzczoną

ojcostwo ɔjˈt͡sɔstfɔ n
paternité
bycie ojcem

ojczenasz ɔjˈt͡ʃɛ̃naʃ n
Pater
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) modlitwa chrześcijan zaczynająca się od słów „Ojcze nasz”

ojczym ˈɔjt͡ʃɨ̃m n
beau-père parâtre
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) mąż matki, który nie jest ojcem biologicznym

ojczyzna ɔjˈt͡ʃɨzna n
patrie
kraj, w którym ktoś się urodził;

ojkofobia n
oikophobie oïkophobie
(filozofia, filozoficzny) (psychologia, psychologiczny) odrzucanie rodzimej kultury i apologia obcych systemów wartości;

okap ˈɔkap n
hotte
(zobacz) okap kuchenny

okazja ɔˈkazʲja n
occasion
sytuacja sprzyjająca komuś lub czemuś

okazja czyni złodzieja ɔˈkazʲja ˈt͡ʃɨ̃ɲi zwɔˈd͡ʑɛ̇ja proverb
l'occasion fait le larron
możliwość szybkiego, nieoczekiwanego wzbogacenia się jest pokusą do kradzieży

okazywać ˌɔkaˈzɨvat͡ɕ v
manifester
dawać objawy czegoś
présenter
pokazywać, przedstawiać coś; dać coś komuś zobaczyć
avérer
stawać się oczywistym
se montrer
dawać się poznać jako ktoś lub coś; odnosić określony rezultat

okeanida n
oceànide
(mitologia grecka) nimfa morska, każda z córek Okeanosa i Tetydy;

oklaskiwać ˌɔklaˈsʲcivat͡ɕ v
applaudir
klaskać w dłonie dla wyrażenia uznania

oklejarka ˌɔklɛˈjarka n
dévidoir pistolet
przyrząd ułatwiający klejenie lub oklejanie przedmiotów za pomocą taśmy samoprzylepnej

oklepany adj
banal
za bardzo znany z powodu wielokrotnego powtarzania

okno ˈɔkna ˈɔknɔ n
fenêtre
oszklony otwór w ścianie
(informatyka, informatyczny) wydzielony obszar na ekranie obsługiwany przez jeden program
(przenośnie, przenośnia) (matematyka, matematyczny) czas, w którym pobierane są wartości sygnałów do danego filtra

oko ˈɔkɔ n
œil yeux
(anatomia, anatomiczny) narząd wzroku;

oko za oko, ząb za ząb ˈɔkɔ za‿ˈɔkɔ ˈzɔ̃mb za‿ˈzɔ̃mp proverb
œil pour œil, dent pour dent
zasada odwetu, odpłacanie złem za zło;

okolica ˌɔkɔˈlʲit͡sa ˌɔˈkɔlʲit͡sa n
allentour environ
obszar wokół czegoś

okoliczność ˌɔkɔˈlʲit͡ʃnɔɕt͡ɕ n
circonstance
coś, co towarzyszy czemuś; kontekst sytuacji, zdarzenia

okostna ɔˈkɔstna n
périoste
(anatomia, anatomiczny) błona otaczająca i ochraniająca kości;

około ɔˈkɔwɔ particle
environ à peu près approximativement vers au pif quelque
… wskazująca przybliżenie liczby, miary, czasu

około ɔˈkɔwɔ preposition
environ approximativement à peu près vers au pif quelque
… wskazujący przybliżenie liczby, miary, czasu

okołoporodowy ˌɔkɔwɔpɔrɔˈdɔvɨ adj
périnatal
taki, który ma miejsce w okresie porodu oraz bezpośrednio przed nim lub po nim

okoń ˈɔkɔ̃ɲ n
perche
(ichtiologia, ichtiologiczny) Perca fluviatilis Linnaeus, słodkowodna ryba drapieżna;

okoń pospolity n
perche commune
(ichtiologia, ichtiologiczny) Perca fluviatilis Linnaeus, drapieżna ryba słodkowodna z rodziny okoniowatych;

okra ˈɔkra n
gombo
(botanika, botaniczny) Abelmoschus moschatus Medik., roślina jednoroczna o wyprostowanych pędach o wysokości jednego metra i żółtych kwiatach, stosowana jako roślina ozdobna, warzywo i zioło;

okrakiem ɔˈkracɛ̃m adv
à califourchon
obejmując coś rozstawionymi nogami

okresowy ˌɔkrɛˈsɔvɨ adj
périodique
cyklicznie powtarzający się
temporel
trwający lub mający trwać tylko przez pewien czas, chwilowy

określać ɔˈkrɛɕlat͡ɕ v
déterminer définir
definiować, ustalać cechy czegoś

określony ˌɔkrɛɕˈlɔ̃nɨ adj
défini
zdefiniowany, pewien, sprecyzowany

okropny ɔˈkrɔpnɨ adj
horrible terrible affreux
wywołujący strach, odrzucający

okrucieństwo ˌɔkruˈt͡ɕɛ̇̃j̃stfɔ n
cruauté atrocité brutalité férocité
skłonność do zadawania cierpień ludziom i zwierzętom;

okrutnik n
bourreau
mężczyzna okrutny, dręczyciel

okrutny ɔˈkrutnɨ adj
cruel atroce
nie znający litości, nieludzki, charakteryzujący się okrucieństwem

okrąg ˈɔkrɔ̃ŋk n
cercle
(geometria) krzywa na płaszczyźnie wyznaczona przez wszystkie punkty leżące w jednakowej odległości od danego punktu (środka okręgu);

okrągły ɔˈkrɔ̃ŋɡwɨ adj
rond
mający kształt okręgu, owalu, elipsy, kuli lub zbliżony do nich

okrążać v
contourner
obchodzić, objeżdżać itd. coś kręgiem lub łukiem
encercler
rozstawiać się dookoła kogoś (czegoś), szczelnie odcinając go (to) od świata

okręg ˈɔkrɛ̃ŋk n
arrondissement circonscription
(administracja) jednostka administracyjna w niektórych krajach, zwykle odpowiadająca polskiemu powiatowi; obszar geograficzny o takiej wielkości

okręt ˈɔkrɛ̃nt n
navire vaisseau
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) jednostka pływająca pod banderą wojenną, należąca do marynarki wojennej państwa;

okręt liniowy ˈɔkrɛ̃nt lʲĩˈɲjɔvɨ n
navire de ligne
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) okręt wojenny wystarczająco duży, by walczyć w linii bojowej;

okręt podwodny n
sous-marin
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) okręt wojenny, który może pływać i walczyć w zanurzeniu;

okręt pustyni n
vaisseau du désert
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) wielbłąd

okrężnica n
côlon
(anatomia, anatomiczny) najdłuższa część jelita grubego
hottonie
(botanika, botaniczny) Hottonia L., rodzaj roślin wodnych z rodziny pierwiosnkowatych

oksy- prefix
oxy-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z tlenem

oksym fosgenu ˈɔksɨ̃m fɔzˈɡɛ̃nu n
oxime de phosgène
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek organiczny z grupy oksymów, parzący i duszący bojowy środek trujący również o działaniu drażniącym;

oksymoron ˌɔksɨ̃ˈmɔrɔ̃n n
oxymore oxymoron
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna polegająca na celowym zestawieniu dwóch pojęć sprzecznych;

oksytocyna ˌɔksɨtɔˈt͡sɨ̃na n
ocytocine oxytocine
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) hormon powodujący skurcze mięśni gładkich, będący fizjologicznym bodźcem do rozpoczęcia porodu;

oktan ˈɔktãn n
octane
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, jeden ze składników benzyny;

oktobas n
octobasse
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument smyczkowy przypominający ogromny kontrabas i grający od niego o oktawę niżej;

okulary ˌɔkuˈlarɨ n
lunettes
przedmiot służący do korekty wzroku lub ochrony oczu;

okulary przeciwsłoneczne ˌɔkuˈlarɨ ˌpʃɛt͡ɕifswɔ̃ˈnɛt͡ʃnɛ n
lunettes de soleil
(optyka, optyczny) rodzaj okularów z przyciemnianymi szkłami, chroniących przed słońcem;

okulista ˌɔkuˈlʲista n
oculiste
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób oczu

okulistyczny adj
ophtalmique
(medycyna, medyczny) związany z okulistyką, dotyczący okulistyki

okultysta n
occultiste
zwolennik okultyzmu

okultystyczny adj
occultiste
dotyczący okultyzmu, właściwy okultyzmowi

okultyzm n
occultisme
doktryna ezoteryczna zakładająca istnienie w przyrodzie i człowieku sił tajemnych, które można pobudzić poprzez stosowanie odpowiednich praktyk;

okup ˈɔkup n
rançon
pieniądze dawane porywaczom w zamian za uwolnienie zakładników

okupacja ˌɔkuˈpat͡sʲja n
occupation
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przejęcie władzy nad obcym terytorium

okupant ɔˈkupãnt n
occupant
podmiot zajmujący zbrojnie terytorium innego państwa

okupować ˌɔkuˈpɔvat͡ɕ v
occuper
zbrojnie zajmować terytorium innego państwa

okładka ɔˈkwatka n
couverture
wierzchnia, trwała część książki lub zeszytu

olbrzymka n
géante
kobieta o dużym wzroście

olcha ˈɔlxa n
aulne verne
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Alnus Mill., drzewo z rodziny brzozowatych, rosnące na terenach podmokłych;

olej ˈɔlɛj n
huile
(spożywczy) płynny tłuszcz otrzymywany z nasion lub owoców niektórych roślin lub tkanek zwierząt, używany np. w przemyśle spożywczym i jako paliwo
(technologia, technika, techniczny) produkt rafinacji ropy naftowej, przerobu smoły węglowej lub węgla kamiennego służący jako paliwo lub smar

olej palmowy n
huile de palme
(spożywczy) olej spożywczy i techniczny o czerwonej barwie uzyskiwany z nasion lub miąższu owoców olejowca gwinejskiego;

olej rycynowy n
huile de ricin
olej pozyskiwany z nasion rącznika pospolitego, mający zastosowanie w medycynie i kosmetyce;

olej ryżowy n
huile de riz
(spożywczy) olej spożywczy uzyskiwany z plew ryżu

olej sojowy ˈɔlɛj sɔˈjɔvɨ n
huile de soja
olej roślinny wytwarzany z ziaren soi;

olej słonecznikowy ˈɔlɛj ˌswɔ̃nɛt͡ʃʲɲiˈkɔvɨ n
huile de tournesol
olej wytwarzany z nasion słonecznika;

olejek ɔˈlɛjɛk n
huile
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) gęsty, tłusty płyn o intensywnym zapachu, będących wyciągem roślinnym i używany w celach kosmetycznych, leczniczych lub w aromaterapii, masażu

olejek eteryczny ɔˈlɛjɛk ˌɛtɛˈrɨt͡ʃnɨ n
huile essentielle
mieszanina bezbarwnych, lotnych związków organicznych o przyjemnym zapachu, występujących naturalnie w roślinach, mająca zastosowanie w przemyśle spożywczym i perfumeryjnym oraz w lecznictwie;

olejny ɔˈlɛjnɨ adj
à l´huile
związany z farbami sporządzanymi na olejach

olejowy ˌɔlɛˈjɔvɨ adj
oléique
odnoszący się do oleju

olibanum n
oliban
(botanika, botaniczny) żywica drzew rodzaju kadzidla (Boswellia) rosnących na półpustyniach i obrzeżach pustyń północno-wschodniej Afryki oraz na Półwyspie Indyjskim;

oligarcha n
oligarque
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek oligarchii

oligarchiczny adj
oligarchique
związany z oligarchią, oligarchami; dotyczący oligarchii, oligarchów; rządzony przez oligarchię, oligarchów

oligopol ˌɔlʲiˈɡɔpɔl n
oligopole
(ekonomia, ekonomiczny) forma monopolizacji rynku, polegająca na opanowaniu określonej gałęzi gospodarki przez kilka niezależnych od siebie przedsiębiorstw;

oligopolistyczny ˌɔlʲiɡɔpɔlʲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
oligopolistique
(przymiotnik) od oligopol

olimpijski ˌɔlʲĩmˈpʲijsʲci adj
olympique
związany z olimpiadą (starożytną lub nowożytną), taki, który dotyczy olimpiady albo taki jak na olimpiadzie

oliwa ɔˈlʲiva n
huile d'olive
(spożywczy) ciekły tłuszcz wytłaczany z oliwek;

oliweta n
olivette
paciorek kształtu oliwki

oliwka ɔˈlʲifka n
olive
(spożywczy) owoc oliwki (1.1)
olivier olive
(botanika, botaniczny) Olea, rodzaj drzew z rodziny oliwkowatych, wykorzystywane również jako rośliny uprawne;

oliwkowy ˌɔlʲifˈkɔvɨ adj
olive
mający kolor dojrzałego owocu zielonej, marynowanej oliwki;

olstro ˈɔlstrɔ n
holster
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) sztywny skórzany futerał na pistolet kawalerzysty;

olszyna ɔlˈʃɨ̃na n
aulnaie
(leśnictwo) las olchowy (olszowy) porastający żyzne, bagienne siedliska, o wysokim poziomie wody stojącej;

omawiać ɔ̃ˈmavʲjät͡ɕ v
discuter consulter
rozpatrywać daną sprawę
traiter
wypowiadać się szczegółowo na jakiś temat

omański ɔ̃ˈmãj̃sʲci adj
omanais
odnoszący się do państwa Oman

ombudsman n
ombudsman médiateur de la République protecteur du citoyen
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) niezależny urzędnik powoływany przez parlament, do którego obywatele mogą odwoływać się w sprawach naruszania praw i wolności po wyczerpaniu innych możliwości prawnych;

omdlenie ɔ̃ˈmdlɛ̃ɲɛ n
syncope
(medycyna, medyczny) chwilowa utrata przytomności spowodowana zmniejszeniem dopływu krwi do mózgu na skutek wyczerpania, wykrwawienia, bólu, niedoboru tlenu itp.;

omega ɔ̃ˈmɛɡa n
oméga
(językoznawstwo, językoznawczy) dwudziesta czwarta litera alfabetu greckiego, ω;

omijać ɔ̃ˈmʲijät͡ɕ v
éviter
okrążyć coś, żeby do tego nie podejść, nie zbliżać się; przejść obok czegoś nie zatrzymując się

omikron ɔ̃ˈmʲikrɔ̃n n
omicron
nazwa piętnastej litery alfabetu greckiego, ο;

omlet ˈɔ̃mlɛt n
omelette
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa przyrządzona z ubitych jajek z dodatkiem mleka i mąki, smażona, przypominająca gruby naleśnik; podawana samodzielnie lub z nadzieniem, na słodko lub pikantnie;

omnibus ɔ̃mʲˈɲibus n
omnibus
(motoryzacja) dawny wieloosobowy pojazd;

omomierz n
ohmmètre
(elektronika, elektroniczny) przyrząd służący do pomiaru oporu elektrycznego;

omowy ɔ̃ˈmɔvɨ adj
ohmique
(fizyka, fizyczny) spełniający pierwsze prawo Ohma, taki w którym natężenie płynącego prądu jest wprost proporcjonalne do przyłożonego napięcia;

omułek jadalny n
moule
(zoologia, zoologiczny) Mytilus edulis, gatunek małża z rodzaju Dermochelys;

omyłka n
erreur faute
sprawa niezamierzona a niewłaściwa

on ɔ̃n personalPronoun
il lui
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj męski

ona ˈɔ̃na personalPronoun
elle
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj żeński

onanizm ɔ̃ˈnãɲism̥ n
onanisme
(seksuologia, seksuologiczny) zachowanie seksualne polegające na erotycznym pobudzaniu własnych organów płciowych;

one ˈɔ̃nɛ personalPronoun
elles ils eux
3 (osoba) lm rodzaju niemęskoosobowego

ongi ˈɔ̃ŋʲɟi adv
jadis
(przestarzałe, przestarzały) kiedyś, dawniej, niegdyś

oni ˈɔ̃ɲi personalPronoun
ils
trzecia osoba liczby mnogiej rodzaju męskoosobowego

onigiri n
onigiri
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjne danie japońskie w formie ryżowych bryłek z wytrawnym nadzieniem i dodatkami;

onirycznie adv
oniriquement
(książkowy) w sposób oniryczny, sennie

oniryzm n
onirisme
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przedstawianie rzeczywistości na wzór snu

onkolog ɔ̃ŋˈkɔlɔk n
oncologue
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób nowotworowych
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka onkologii

onkologia ˌɔ̃ŋkɔˈlɔɟja n
oncologie
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się nowotworami

onkologiczny ˌɔ̃ŋkɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
oncologique
(medycyna, medyczny) związany z onkologią, dotyczący onkologii

ono ˈɔ̃nɔ pronoun
ce
(przestarzałe, przestarzały) to, owo

onomatopeja ˌɔ̃nɔ̃matɔˈpɛja n
onomatopée
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wyraz dźwiękonaśladowczy;

onoterapia n
asinothérapie
(medycyna, medyczny) forma rehabilitacji z wykorzystaniem osła domowego, muła lub oślika;

ontologia ˌɔ̃ntɔˈlɔɟja n
ontologie
(filozofia, filozoficzny) dziedzina wiedzy, która stara się odpowiadać na pytania o strukturę rzeczywistości i problematykę związaną z pojęciem bytu;
(informatyka, informatyczny) formalna reprezentacja pewnej dziedziny wiedzy, na którą składa się zapis zbioru konceptów i relacji między nimi;

ontologiczny ˌɔ̃ntɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
ontologique
(przymiotnik) od ontologia

onuca ɔ̃ˈnut͡sa n
chaussette russe
(odzieżownictwo) pas tkaniny do owijania stopy stosowany zamiast skarpety;

onycholiza n
onycholyse
(medycyna, medyczny) schorzenie polegające na odwarstwianiu płytki paznokcia od jego łożyska;

oologia ˌɔːˈlɔɟja n
oologie
(ornitologia, ornitologiczny) dział ornitologii zajmujący się jajami, w szczególności ptasimi – ich budową, ubarwieniem, wielkością, kształtem i zmiennością;

opacki adj
abbatial
związany z opatem lub opactwem

opactwo ɔˈpat͡stfɔ n
abbaye
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) klasztor katolicki pod zarządem opata;

opad ˈɔpat n
précipitation
(meteorologia, meteorologiczny) spadająca na ziemię woda w postaci ciekłej lub stałej;

opal ˈɔpal n
opale
(mineralogia, mineralogiczny) mieniący się barwami minerał zaliczany do krzemianów, uwodniony dwutlenek krzemu;

opalenizna ˌɔpalɛ̃ˈɲizna n
bronzage hâle
ciemniejsze zabarwienie skóry uzyskane poprzez działanie promieni słonecznych lub UV;

opalony adj
bronzé
taki, który się opalił

opancerzać v
blinder
wkładać pancerną osłonę

opancerzony adj
blindé
pokryty pancerzem, zabezpieczeniem przed atakiem z zewnątrz

opanowanie ˌɔpãnɔˈvãɲɛ n
maîtrise de soi
spokój, panowanie nad swoimi emocjami

oparcie ɔˈparʲt͡ɕɛ n
dossier
część mebla służąca do podtrzymywania pleców

opat ˈɔpat n
abbé
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony opactwa

opatka n
abbesse
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożona monasteru mniszek

opatrunek n
pansement
(medycyna, medyczny) materiał do zabezpieczania i leczenia uszkodzeń ciała

opatulić ˌɔpaˈtulʲit͡ɕ v
emmitoufler
okryć starannie przed zimnem

opcja ˈɔpt͡sʲja n
option
jedna z możliwości do wyboru

opera ˈɔpɛra n
opéra
utwór muzyczny, przedstawienie z fabułą, przeznaczone dla orkiestry i śpiewaków, będących jednocześnie aktorami;
budynek przeznaczony do wystawiania oper (1.1);

opera mydlana ˈɔpɛra mɨˈdlãna n
feuilleton
(telewizja, telewizyjny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) długi, „tasiemcowy” serial telewizyjny o niewyszukanej fabule, nadawany najczęściej wczesnym popołudniem

operacja ˌɔpɛˈrat͡sʲja n
intervention chirurgicale opération
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny;
opération
działania skierowane na wykonanie określonego zadania

operetka n
opérette
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sceniczny utwór muzyczny podobny do opery, lecz o komediowym charakterze
théâtre lyrique
miejsce wystawiania operetki (1.1)

opieka ɔˈpʲjɛka n
assistance protection
dbanie o kogoś lub coś;
tutelle
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nadzór prawny nad osobą małoletnią

opieka zdrowotna ɔˈpʲjɛka zdrɔˈvɔtna n
soins de santé
ogół środków, których celem ma być zapobieganie chorobom i leczenie ich;

opiekun ɔˈpʲjɛkũn n
gardien
osoba, która się kimś lub czymś opiekuje

opiekun klienta n
chargé de clientèle
osoba odpowiedzialna za bezpośredni kontakt z klientem – w agencji reklamowej, banku itp.;

opiekuńczy adj
protecteur
sprawujący opiekę

opierać ɔˈpʲjɛrat͡ɕ v
appuyer
przystawiać coś do czegoś, przysuwać tak, aby dotykało czegoś, np. aby się nie przewróciło, podtrzymywać, wspierać

opierzyć v
lambrisser
(budownictwo) oszalować

opinia ɔˈpʲĩɲja n
opinion avis
sąd, zdanie na jakiś temat
réputation
zdanie innych ludzi na temat danej osoby, renoma, reputacja

opinia publiczna ɔˈpʲĩɲja puˈblʲit͡ʃna n
opinion publique voix publique
reakcja zbiorowości ludzkich na działania polityczne i społeczne; wyrażany publicznie stan świadomości owych zbiorowości;

opis ˈɔpʲis n
description
określenie podstawowych cech czegoś

opisowy adj
descriptif
mający charakter opisu

opisywalny adj
descriptible
dający się opisać

opisywać ˌɔpʲiˈsɨvat͡ɕ v
décrire
przekazywać informacje w sposób słowny, dawać opis

opium ˈɔpʲjũm n
opium
wysuszony sok mleczny z ponacinanych, niedojrzałych makówek;

opiumista ˌɔpʲjũˈmʲista n
opiomane
narkoman uzależniony od opium

opodatkowanie n
taxation imposition fiscalisation
(ekonomia, ekonomiczny) nałożenie podatku lub podatków

opodatkować v
imposer
(ekonomia, ekonomiczny) nałożyć podatek, obłożyć, obciążyć podatkiem

opona ɔˈpɔ̃na n
méninge
(anatomia, anatomiczny) błona tkanki łącznej, otaczająca mózg i rdzeń kręgowy; (zobacz) [[opony mózgowo-rdzeniowe]]
pneu
(motoryzacja) zewnętrzna część koła nakładana na felgę lub obręcz;

oponiak n
méningiome
(medycyna, medyczny) niezłośliwy nowotwór opon mózgowo-rdzeniowych;

oponować ˌɔpɔ̃ˈnɔvat͡ɕ v
opposer
przeciwstawiać się, mieć odmienne zdanie

oporny adj
insoumis
niepoddający się żadnym wpływom
récalcitrant réticent
taki, który stawia opór

oportunista ˌɔpɔrtũˈɲista n
opportuniste
(książkowy) człowiek niekierujący się żadnymi stałymi zasadami, dostosowujący się do aktualnych okoliczności dla osiągnięcia własnych korzyści

oportunistyczny adj
opportuniste
związany z oportunizmem, charakteryzujący się oportunizmem

oportunizm ˌɔpɔrˈtũɲism̥ n
opportunisme
postawa moralna człowieka kierującego się w swym postępowaniu nie powszechnie przyjętymi zasadami, lecz tym, co w danej sytuacji jest dla niego korzystne;

opowiadać ˌɔpɔˈvʲjadat͡ɕ v
raconter
mówić o jakiejś historii, przedstawiać słowami jakieś wydarzenie, relacjonować

opowieść ɔˈpɔvʲjɛ̇ɕt͡ɕ n
conte relation récit
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór narracyjny o bogatej fabule i gawędziarskiej narracji, zwykle dłuższy od opowiadania i noweli, krótszy od powieści

opozycja ˌɔpɔˈzɨt͡sʲja n
opposition
przeciwstawienie, przeciwdziałanie
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) partia, stronnictwo przeciwne rządowi lub większości parlamentarnej;
(astronomia, astronomiczny) przeciwstawne położenie ciał niebieskich względem obserwatora na Ziemi;

opozycyjny adj
opposant
sprzeciwiający się, oponujący
oppositionnel
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący grupy opozycji względem władzy

opresja n
oppression
trudna sytuacja

opresyjny adj
oppressif
związany z opresją, stawiący kogoś w kłopotliwym położeniu, powodujący ucisk, uciemiężenie

oprogramowanie ˌɔprɔɡrãmɔˈvãɲɛ n
logiciel
(informatyka, informatyczny) ogół programów komputerowych

opryskliwy adj
rude
odpowiadający nieuprzejmie

opryszczka n
herpès
(medycyna, medyczny) (Herpes simplex) choroba zakaźna wywołana przez wirusy HSV1 i HSV2;

oprócz ˈɔprut͡ʃ preposition
sauf en outre
oznaczający, że coś nie znajduje się w jakimś zbiorze, poza, z wyłączeniem, nie licząc

optować ɔpˈtɔvat͡ɕ v
opter
wybierać coś, opowiadać się za czymś, głosować na kogoś lub coś

optyczny ɔpˈtɨt͡ʃnɨ adj
optique
związany z optyką, dotyczący optyki – działu fizyki traktującego o świetle

optyka n
optique
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) dział fizyki będący nauką o świetle

optymista ˌɔptɨ̃ˈmʲista n
optimiste
człowiek przeniknięty skłonnością do dostrzegania dobrych stron życia

optymistyczny ˌɔptɨ̃mʲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
optimiste
pełen optymizmu, właściwy optymiście; dostrzegający pozytywne strony czegoś, wierzący w powodzenie

optymizm ɔpˈtɨ̃mʲism̥ n
optimisme
wiara w pomyślność, dostrzeganie pozytywów

opuchlizna n
gonflement
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) miejsce obrzmiałe

opuncja ɔˈpũnt͡sʲja n
opuntia
(botanika, botaniczny) Opuntia, roślina z rodziny kaktusowatych o okazałych kwiatach i zielonych soczystych pędach i często jadalnych owocach;

opuszczać ɔˈpuʃt͡ʃat͡ɕ v
abaisser
zniżać coś, spuścić coś, przesunąć coś w dół
omettre
pomijać
quitter abandonner
zostawiać coś, odchodzić od czegoś / kogoś
sécher
o osobie (przenośnie, przenośnia) zniżać swój poziom umiejętności

opuszczony adj
abandonné
taki, którego opuszczono
abandonné négligé
zniszczony wskutek zaniedbania

opór ˈɔpur n
résistance rouspétance
(fizyka, fizyczny) siła bierna pojawiająca się w trakcie wprawiania ciała w ruch lub spowodowana ruchem tego ciała, skierowana w stronę przeciwną od kierunku ruchu
akt przeciwstawiania się cudzej przemocy, woli, rozkazom itp.
w lm przeszkody, utrudnienia

opóźniać v
avoir du retard
pojawiać się później, niż należy
retarder
wskazywać godzinę wcześniejszą niż rzeczywista
être en retard
wykonywać nie na czas

opętanie n
possession
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stan bycia owładniętym przez demona;

opłacalność n
rentabilité
(ekonomia, ekonomiczny) cecha, tego co przynosi zysk i jest opłacalne

opłakany ˌɔpwaˈkãnɨ adj
lamentable
żałosny, tragiczny, zasmucający

opłata ɔˈpwata n
paiement payement péage
kwota płacona za usługę, świadczenie

opłucna n
plèvre
(anatomia, anatomiczny) błona surowicza okrywająca płuca i wyściełająca wnętrze klatki piersiowej;

oracz n
laboureur
ten, kto orze pole

orangutan ˌɔrãŋˈɡutãn n
orang-outan orang-outang
(zoologia, zoologiczny) rodzaj nadrzewnej małpy człekokształtnej;

oranżada ˌɔrãw̃ˈʒada n
orangeade
napój o smaku pomarańczowym, również jego surogat

orać ˈɔrat͡ɕ v
labourer
(rolnictwo, rolniczy) przygotowywać ziemię pod zasiew poprzez przerzucenie górnej jej warstwy pługiem

orbita ɔrˈbʲita n
orbite
(astronomia, astronomiczny) tor ciała krążącego lub przelatującego obok innego ciała, zakrzywiony w wyniku ich wzajemnego przyciągania;

orbitalny adj
orbital
(astronomia, astronomiczny) dotyczący orbity, powiązany z orbitą, znajdujący się na orbicie

ordalia ɔrˈdalʲja n
ordalie
(historia, historyczny, historycznie) Sąd Boży;

ordowik ɔrˈdɔvʲik n
Ordovicien
(geologia, geologiczny) drugi okres geologiczny paleozoiku;

ordynans n
ordonnance
(wojskowość, wojskowy) żołnierz posługujący oficerowi
(przestarzałe, przestarzały) (wojskowość, wojskowy) rozkaz lub zarządzenie

ordynarność ˌɔrdɨ̃ˈnarnɔɕt͡ɕ n
vulgarité
cecha tego, co ordynarne

ordynarny ˌɔrdɨ̃ˈnarnɨ adj
vulgaire
wulgarny, prostacki, budzący zgorszenie

ordynować v
ordonner prescrire
dyktować sposób postępowania
prescrire ordonner
(medycyna, medyczny) przepisywać leki, kurację (i tym podobne, i temu podobne)

organ ˈɔrɡãn n
organe
część organizmu ludzkiego, zwierzęcego lub roślinnego

organdyna n
organdi
(włókiennictwo) cienka prześwitująca tkanina bawełniana

organella n
organite
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) struktura występująca w cytoplazmie komórki, wyspecjalizowana do pełnienia określonej funkcji;

organiczny ˌɔrɡãˈɲit͡ʃnɨ adj
organique
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) będący częścią świata zwierzęcego lub roślinnego, właściwy organizmom żywym lub z nich pochodzący

organista ˌɔrɡãˈɲista n
organiste
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk grający na organach;

organizacja ˌɔrɡãɲiˈzat͡sʲja n
organisation
grupa społeczna funkcjonująca według określonych reguł, współpracująca ze sobą w celu osiągnięcia określonych celów
sposób przygotowywania czegoś, planowania

organizacja pozarządowa ˌɔrɡãɲiˈzat͡sʲja ˌpɔzaʒɔ̃nˈdɔva n
organisation non gouvernementale ONG
stowarzyszenie zrzeszające osoby fizyczne lub osoby prawne, które jest niezależne od władz państwowych i nie działa dla zysku;

organizator ˌɔrɡãɲiˈzatɔr n
organisateur
instytucja lub osoba, do której należy zorganizowanie czegoś (np. wydarzenia)

organizm ɔrˈɡãɲism̥ n
organisme
(biologia, biologiczny) istota żywa charakteryzująca się procesami życiowymi;
(medycyna, medyczny) cielesny ustrój człowieka
(przenośnie, przenośnia) pewna całość złożona ze współpracujących ze sobą elementów

organy n
orgue
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny stosowany głównie w kościołach, posiadający wiele piszczałek, klawiaturę i pedały;

orgazm ˈɔrɡasm̥ n
orgasme
(seksuologia, seksuologiczny) szczytowy moment podniecenia w stosunku płciowym, związany z odczuwaniem rozkoszy;

orgia ˈɔrʲɟja n
orgie
(historia, historyczny, historycznie) początkowo muzyczny, z czasem ekstatyczny obrzęd ku czci bóstw;
(przenośnie, przenośnia) przesadzona, rozbuchana różnorodność
orgie partouze partouse
(potocznie, potoczny) zabawa niemoralna, nieprzyzwoita, często alkoholowa, hałaśliwa, uciążliwa dla otoczenia

orgiastyczny ˌɔrʲɟjaˈstɨt͡ʃnɨ adj
orgiastique orgiaque
związany z orgią (grupową zabawą seksualną)
(historia, historyczny, historycznie) związany z orgią (ekstatycznymi obrzędami ku czci bogów, w szczególności Dionizosa)

orgon n
orgone
(ezoteryka) mistyczna energia stanowiąca uniwersalną siłę życiową wpływającą na organizmy i zjawiska kosmiczne;

orientacja seksualna n
orientation sexuelle
(psychologia, psychologiczny) pociąg erotyczny odczuwany do osób określonej płci;

orientalny ˌɔrʲjɛ̃nˈtalnɨ adj
oriental
związany z Orientem, dotyczący Orientu

orientować v
s'y connaître
mieć rozeznanie w czymś
se reconnaître
potrafić określić własne położenie

origami ˌɔrʲiˈɡãmʲi n
origami
(sztuka) technika artystycznego składania papieru, pochodząca z Chin, rozwinięta w Japonii;

origamista n
origamiste
osoba zajmująca się origami

orija n
oriya
(językoznawstwo, językoznawczy) język indoaryjski używany w indyjskim stanie Orisa;

ork ɔrk n
orque orc
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (fantasy) rosły człekokształtny potwór z zieloną skórą;

orka ˈɔrka n
corvée
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) ciężka bądź wyczerpująca praca
labourage labour
(rolnictwo, rolniczy) czynność rozdrabniania i odwracania wierzchniej warstwy gleby;
orque
(zoologia, zoologiczny) Orcinus orca L., drapieżny gatunek delfina, ubarwiony w czarno-białe plamy;

orkadzki adj
orcadien
związany z Orkadami, dotyczący Orkadów

orkiestra ɔrʲˈcɛstra n
orchestre
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wieloosobowy zespół instrumentalny, który pod kierownictwem dyrygenta wykonuje utwory muzyczne;

orleanka ˌɔrlɛˈãnka n
Orléanaises
mieszkanka Orleanu (miasta)

orleańczyk ˌɔrlɛˈãj̃n͇t͡ʃɨk n
Orléanais
mieszkaniec Orleanu (miasta)

orleański adj
orléanais
związany z Orleanem, dotyczący Orleanu
związany z Orleanią, dotyczący Orleanii

orlę n
aiglon
(ornitologia, ornitologiczny) pisklak orła

ormiański ɔrˈmʲjä̃j̃sʲci adj
arménien
związany z Ormianami

ornament ɔrˈnãmɛ̃nt n
ornement
(sztuka) motyw zdobniczy stosowany w architekturze, sztuce, rzemiośle artystycznym;

ornat n
chasuble
(kościelny) wierzchnia szata liturgiczna prezbiterów;

ornitolog ˌɔrʲɲiˈtɔlɔk n
ornithologiste ornithologue
(biologia, biologiczny) specjalista w zakresie ornitologii

ornitologia ˌɔrʲɲitɔˈlɔɟja n
ornithologie
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o ptakach;

ornitologiczny ˌɔrʲɲitɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
ornithologique
(biologia, biologiczny) związany z ornitologią, dotyczący ornitologii

ornitomancja n
ornithomancie
(ezoteryka) wróżenie z zachowań ptaków

ornitopter n
ornithoptère
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny zdolny do latania poprzez trzepotanie skrzydłami;

oro-
oro- oréo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z górami

orogeneza ˌɔrɔɡɛ̃ˈnɛza n
orogenèse
(geologia, geologiczny) proces powstawanie gór z przyczyn tektonicznych;

orogeniczny adj
orogénique
(geologia, geologiczny) dotyczący orogenezy, górotwórczości

oronim ɔˈrɔ̃ɲĩm n
oronyme
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa góry, łańcucha górskiego lub innego wzniesienia

orszada n
orgeade orgeat sirop d’orgeat
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój chłodzący z utartych migdałów, cukru i wody lub mleka;

ortodoksyjny ˌɔrtɔdɔˈksɨjnɨ adj
orthodoxe
(o doktrynie, ideologii) ściśle wierny zasadom
rygorystycznie przestrzegający zasad jakiejś doktryny

ortodontyczny adj
orthodontique
związany z ortodoncją

ortoepia ˌɔrtɔˈɛpʲja n
orthoépie
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o normach wymowy

ortografia ˌɔrtɔˈɡrafʲja n
orthographe
zbiór umownych przepisów regulujących sposób posługiwania się systemem pisma, normalizowanych i przystosowywanych do danego języka

ortolan ɔrˈtɔlãn n
becfigue ortolan
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Emberiza hortulana Linnaeus, gatunek małego ptaka wędrownego z rodziny trznadli;

ortopeda ˌɔrtɔˈpɛda n
orthopédiste
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista w dziedzinie ortopedii

ortopedyczny ˌɔrtɔpɛˈdɨt͡ʃnɨ adj
orthopédique
związany z ortopedią lub ortopedami

ortoreksja n
orthorexie
(psychologia, psychologiczny) obsesja na punkcie spożywania zdrowej żywności;

oryginalność n
originalité
cecha tego, co jest oryginalne

orzech ˈɔʒɛx n
noix fruit à coque
suchy owoc o zdrewniałej łupinie;
noyer
drewno drzewa z rodziny orzechowatych;
roślina, której owoce to orzechy (1.1);

orzech ziemny ˈɔʒɛγʲ ˈʑɛ̃mnɨ n
cacahuète
(botanika, botaniczny) Arachis hypogaea, brazylijska roślina zielna uprawiana w klimacie ciepłym ze względu na jadalne nasiona;

orzeczenie ˌɔʒɛˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
prédicat
(językoznawstwo, językoznawczy) część zdania informująca o czynności lub stanie podmiotu

orzeszek piniowy n
pignon
(spożywczy) jadalne drobne nasiono niektórych gatunków sosny, w szczególności sosny pinii;

orzeł ˈɔʒɛw n
aigle
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak drapieżny z podrodziny Aquilinae, o zakrzywionym dziobie, mocnych szponach i szerokich, deskowatych skrzydłach;

orzeł przedni n
aigle royal
(ornitologia, ornitologiczny) Aquila chrysaetos Linnaeus, duży ptak szponiasty z rodziny jastrzębiowatych;

orzeł stepowy n
aigle des steppes
(ornitologia, ornitologiczny) Aquila nipalensis Hodgson, duży wędrowny ptak szponiasty z rodziny jastrzębiowatych, zamieszkujący stepy południowo-wschodniej Europy i Azji;

osa ˈɔsa n
guêpe
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Vespula, uskrzydlony owad o żółto-czarnym ubarwieniu, posiadający żądło;

osadnik ɔˈsadʲɲik n
colonisateur
osiedlający się na mało zaludnionych terenach; (także, też): taki, którego osiedlono na terenach mało zaludnionych

oschły adj
insensible
nieskłonny do przeżywania i okazywania uczuć
sec
świadczący o braku skłonności do przeżywania i okazywania uczuć

osesek n
nourrisson
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) małe dziecko karmione jeszcze mlekiem matki

osetyjski ˌɔsɛˈtɨjsʲci adj
ossétien ossète
(przymiotnik) od Osetia, Osetyjczyk

osełka n
affiloir
narzędzie służące do ręcznego ostrzenia narzędzi

osiadać v
couvrir
zbierać się na czym poprzez opadanie nań
s'installer
obierać sobie miejsce zamieszkania, siedzibę
échouer
zatrzymywać się na jakimś miejscu

osiedle ɔˈɕɛdlɛ n
colonie quartier cité village
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) nieduże skupisko budynków miejskich lub wiejskich

osiem ˈɔɕɛ̃m cardinalNumeral
huit
liczba 8

osiemnasty ˌɔɕɛ̃mˈnastɨ adj
dix-huitième
od 18

osiemnaście ˌɔɕɛ̃mˈnaɕt͡ɕɛ cardinalNumeral
dix-huit
18

osierdzie ɔˈɕɛrʲd͡ʑɛ n
péricarde
(anatomia, anatomiczny) worek surowiczy ochraniający serce;

osika ɔˈɕika n
tremble
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) gatunek drzewa należący do rodziny wierzbowatych;

osioł ˈɔɕɔw n
âne
(zoologia, zoologiczny) Equus asinus Linnaeus, zwierzę domowe z rodziny koniowatych;
mule âne
(potocznie, potoczny) uparty człowiek
âne
(potocznie, potoczny) głupi człowiek

osioł poitou n
âne du Poitou
(zoologia, zoologiczny) francuska rasa osła domowego;

osiołek Buridana ɔˈɕɔwɛɡ ˌburʲiˈdãna n
âne de Buridan
osoba nieumiejąca podjąć decyzji, dokonać wyboru

osiągalny ˌɔɕɔ̃ŋˈɡalnɨ adj
accessible qu' on pouvoir obtenir
możliwy do osiągnięcia

osiągać ɔˈɕɔ̃ŋɡat͡ɕ v
atteindre obtenir
realizować pewien cel

osiągnięcie ˌɔɕɔ̃ŋʲɟˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ n
atteinte obtention
(rzeczownik odczasownikowy) od osiągnąć
succès réalisation réussite
coś, co zostało osiągnięte

oskarżać ɔˈskarʒat͡ɕ v
accuser
obwiniać kogoś o coś

oskarżenie ˌɔskarˈʒɛ̃ɲɛ n
accusation
zarzut dokonania czynu nagannego lub niezgodnego z prawem

oskarżony ˌɔskarˈʒɔ̃nɨ n
accusé inculpé
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, przeciw której rozpoczęto postępowanie karne

oskijski adj
osque
związany z Oskami, dotyczący Osków

oskoła n
eau de bouleau
(spożywczy) sok z brzozy;

oskrzele n
bronche
(anatomia, anatomiczny) parzysty narząd rurowaty położony poniżej tchawicy, stanowiący część dolnych dróg oddechowych, rozgałęziający się dychotomicznie

oslowski adj
osloïte
związany z Oslo, dotyczący Oslo

osm ɔsm̥ n
osmium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Os i liczbie atomowej 76;

osmotyczny ˌɔsmɔˈtɨt͡ʃnɨ adj
osmotique
oparty na procesie osmozy; dotyczący osmozy

osnowa ɔsˈnɔva n
fil de chaîne
(włókiennictwo) sposób ułożenia nici w tkaninie, w które wplata się nici wątku; także same nici tworzące ten układ;

osoba ɔˈsɔba n
personnages personne
bohater dramatu
personne
pojedynczy człowiek, ktoś
(gramatyka) pojęcie używane do określenia formy czasownika, w zależności od wykonawcy czynności
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) podmiot czynności prawnych

osobistość ˌɔsɔˈbʲistɔɕt͡ɕ n
personnage
osoba wybitna, ważna i wpływowa

osobisty ˌɔsɔˈbʲistɨ adj
d'identité
stanowiący własność danej osoby
personnel
odnoszący się do pojedynczej osoby

osobliwość n
curiosité
osoba lub rzecz niezwykła, oryginalna
particularité
immanentny, niezwykły, oryginalny charakter kogoś lub czegoś

osobliwy adj
particulier singulier
nietypowy, oryginalny, dziwaczny, inny niż reszta

osobnik ɔˈsɔbʲɲik n
individu
(biologia, biologiczny) jednostkowy okaz gatunku;
osoba, człowiek

osobowość ˌɔsɔˈbɔvɔɕt͡ɕ n
personnalité
(psychologia, psychologiczny) zespół najbardziej trwałych cech psychicznych lub dyspozycji psychicznych człowieka, odróżniających go od innych ludzi;

osocze n
plasma
(biologia, biologiczny) zasadniczy płynny składnik krwi, w którym zawieszone są krwinki

ospa prawdziwa n
variole
(medycyna, medyczny) ostra wirusowa choroba zakaźna charakteryzująca się występowaniem plamkowo-grudkowej wysypki mające czarne zabarwienie;

ospa wietrzna n
varicelle
(medycyna, medyczny) bardzo zakaźna choroba wirusowa głównie wieku dziecięcego, wywoływana przez VZV;

osroeński adj
osroénien
(historia, historyczny, historycznie) związany z Osroene, dotyczący Osroene

ossikon n
ossicône
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) cylindryczna lub stożkowa, pokryta skórą struktura kostna na głowach żyraf, samców okapi i niektórych ich wymarłych krewnych

ostatecznie ˌɔstaˈtɛt͡ʃʲɲɛ adv
définitivement
całkowicie, zupełnie, w sposób ostateczny lub do końca
finalement
wreszcie, w końcu

ostateczny ˌɔstaˈtɛt͡ʃnɨ adj
final définitif inflexible irrévocable ultime
(książkowy) kończący jakiś cykl, ciąg, szereg, serię; ostatni i definitywny

ostatki ɔˈstatʲci n
Mardi Gras
ostatnie dni karnawału

ostatni ɔˈstatʲɲi adj
dernier ultime
znajdujący się na końcu listy, kolejności

ostatnia deska ratunku ɔˈstatʲɲa ˈdɛska raˈtũnku n
planche de salut
sposób wyjścia z trudnej sytuacji

ostatnio ɔˈstatʲɲɔ adv
dernièrement
ostatnim razem
récemment
w niedalekiej przeszłości

ostendczyk n
Ostendais
mieszkaniec Ostendy

ostendka n
Ostendaise
mieszkanka Ostendy

ostendzki adj
ostendais
związany z Ostendą, dotyczący Ostendy, pochodzący z Ostendy

ostensorium n
ostensoir
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) naczynie liturgiczne do wystawiania konsekrowanej hostii

ostentacja ˌɔstɛ̃nˈtat͡sʲja n
ostentation
(książkowy) demonstracyjny, manifestacyjny sposób zachowania się, mający na celu zwrócenie czyjejś uwagi, na pokaz

osteoblast n
ostéoblaste
(biologia, biologiczny) komórka wytwarzająca osseinę i kontrolująca jej mineralizację;

osteoklast n
ostéoclaste
(biologia, biologiczny) wielojądrzasta komórka zdolna do resorpcji tkanki kostnej;

osteoklastogeneza n
ostéoclastogenèse
(biologia, biologiczny) proces powstawania osteoklastów w szpiku

osteomalacja ˌɔstɛɔ̃maˈlat͡sʲja n
ostéomalacie
(medycyna, medyczny) zwykle związana z niedoborem witaminy D choroba metaboliczna kości, której istotą jest brak wapnia w kośćcu, co powoduje zmniejszenie właściwości mechanicznych kośćca i odkształcanie kości;

osteopatia n
ostéopathie
metoda medycyny alternatywnej zajmująca się leczeniem zespołów bólowych układu mięśniowo-szkieletowego
ogół chorób kości i układu kostnego

osteoporoza ˌɔstɛɔpɔˈrɔza n
ostéoporose
(medycyna, medyczny) stan chorobowy charakteryzujący się postępującym ubytkiem masy kostnej, osłabieniem struktury kości i większą podatnością na ich złamania;

ostracyzm ɔˈstrat͡sɨsm̥ n
ostracisme
wykluczenie, bojkot kogoś z danej grupy lub z danego środowiska

ostrokrzew ɔˈstrɔkʃɛf n
houx
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ilex L., rodzaj roślin z rodziny ostrokrzewowatych; krzew lub drzewo zimozielone o pojedynczych, skórzastych, ciemnozielonych, całobrzegich lub kolczasto ząbkowanych liściach i kulistych owocach;

ostrosłup ɔˈstrɔswup n
pyramide
(geometria) bryła o wielokącie w podstawie i trójkątnych ścianach bocznych zbiegających się w jednym punkcie;

ostrożnie ɔˈstrɔʒʲɲɛ adv
précautionneusement prudemment
w sposób ostrożny, uważny

ostrożność n
prudence précaution circonspection
zdolność do działania z rozwagą

ostry ˈɔstrɨ adj
acre
o zapachu: intensywny, zwykle nieprzyjemny
affilé
nieuprzejmy, krytyczny
aigu aiguë intense vif
o zmysłach: silny, o dużych możliwościach odbioru
cru rude
o nieprzyjemnych warunkach pogodowych: silny, intensywny
net
o obrazie: z dobrze widocznymi zarysami przedmiotów, wyraźny
pointu aiguisé
taki, który ma kłujące lub tnące zakończenie
sévère
surowy, groźny
épicé piquant
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o potrawie: mający intensywny smak, silnie odczuwany, gryzący, palący

ostryga ɔˈstrɨɡa n
huître
(zoologia, zoologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) osiadły małż morski żyjący w ławicach na przybrzeżnych skałach płytkich mórz, o dużym znaczeniu w przemyśle spożywczym;

ostrygojad ˌɔstrɨˈɡɔjat n
huîtrier pie pie de mer
(ornitologia, ornitologiczny) czarno-biały ptak nadmorski o czerwonych nogach i dziobie;

ostrzał ˈɔsṭʃaw n
mitraillage
(wojskowość, wojskowy) strzelanie do kogoś, prowadzenie ognia skierowanego na jakiś cel; ostrzeliwanie

ostrzeżenie ˌɔsṭʃɛˈʒɛ̃ɲɛ n
avertissement mise en garde
akt ostrzegania; przestroga przed czymś

oszałamiać v
choquer
wywierać silne wrażenie
étourdir
wywoływać stan częściowej utraty przytomności; wprowadzać w stan zamroczenia

oszczep ˈɔʃt͡ʃɛp n
javelot
(łowiectwo, łowiecki) (wojskowość, wojskowy) (dawniej, dawny) broń wojenna lub myśliwska, o długim drzewcu i twardym, metalowym a wcześniej kamiennym, grocie;
(sport, sportowy) długi, zaostrzony pręt używany w lekkoatletyce do rzucania;

oszczepnik ɔʃˈt͡ʃɛpʲɲik n
lanceur de javelot
(sport, sportowy) sportowiec uprawiający rzut oszczepem
lancier
(historia, historyczny, historycznie) żołnierz, rycerz, myśliwy uzbrojony w oszczep

oszczerca n
calomniateur
ktoś, kto rzuca oszczerstwo

oszczerczy adj
calomnieux calomniateur
będący oszczerstwem lub zawierający oszczerstwa

oszczerstwo ɔʃˈt͡ʃɛrstfɔ n
calomnie diffamation
kłamliwa wypowiedź, która ma na celu poniżenie lub ośmieszenie kogoś

oszczędnie ɔʃˈt͡ʃɛ̃ndʲɲɛ adv
petitement économiquement
w sposób oszczędny

oszczędność ɔʃˈt͡ʃɛ̃ndnɔɕt͡ɕ n
épargne austérité
cecha osoby, która ogranicza swoje wydatki

oszukańczo adv
frauduleusement
w sposób opierający się na nieuczciwości

oszukańczy ˌɔʃuˈkãj̃n͇t͡ʃɨ adj
frauduleux trompeur tricheur
opierający się na oszustwie, nieuczciwości

oszukiwać ˌɔʃuˈcivat͡ɕ v
duper tricher
doprowadzać kogoś do niekorzystnego rozporządzenia jego mieniem przez podanie nieprawdy lub ukrycie nieznanych mu faktów

oszust ˈɔʃust n
escroc fraudeur fraude
ten, kto oszukuje

oszustka ɔˈʃustka n
trompeuse
osoba płci żeńskiej, która oszukuje

oszustwo ɔˈʃustfɔ n
fraude
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępstwo polegające na doprowadzeniu innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem własnym lub cudzym za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania jej błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej;
supercherie tromperie escroquerie duperie fallace fausseté
(potocznie, potoczny) świadome wprowadzenie kogoś w błąd dla własnej korzyści

osłomuł ɔsˈwɔ̃muw n
bardot
(zootechnika, zootechniczny) mieszaniec ogiera konia i klaczy osła, bezpłodny;

osłuchiwać ˌɔswuˈxʲivat͡ɕ v
ausculter
badać kogoś, słuchając wydawanych dźwięków przez niektóre narządy, np. stetoskopem

osłupiały adj
sidéré stupide
bardzo zaskoczony, zdumiony, zdziwiony

otaczać ɔˈtat͡ʃat͡ɕ v
entourer
zajmować ze wszystkich stron tereny wokół określonego miejsca, okrążać (ruch)

otchłań ˈɔtxwãɲ n
abîme
realna pusta, ogromna, głęboka lub wręcz bezdenna przestrzeń

oto ˈɔtɔ pronoun
voilà voici
w połączeniu z czasownikiem „być” wskazuje coś lub kogoś w bezpośrednim otoczeniu

otoczenie ˌɔtɔˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
entourage milieu
ludzie, z którymi ma się najczęstsze kontakty, którzy są najbardziej znaczący

otologia n
otologie
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) specjalizacja zajmująca się fizjologią uszu i leczeniem ich chorób;

otomana n
ottomane
niska kanapa lub sofa z bocznymi wałkami i miękkim oparciem

otrzewna n
péritoine
(anatomia, anatomiczny) błona surowicza wyścielająca jamę brzuszną i jamę miednicy;

otrzymywać ˌɔṭʃɨ̃ˈmɨvat͡ɕ v
obtenir
dostawać, być odbiorcą

otrzęsiny n
bizutage
(uczniowskie) (studencki) zabawa związana z przyjmowaniem uczniów najmłodszych roczników szkół średnich lub wyższych uczelni;

otwarcie ɔtˈfarʲt͡ɕɛ adv
franchement
w sposób otwarty, szczery, uczciwy, jawny

otwarcie ɔtˈfarʲt͡ɕɛ n
ouvertement
(rzeczownik odczasownikowy) od otworzyć

otwarty ɔtˈfartɨ adj
franc ouvert
o człowieku: nieukrywający swoich intencji, uczuć
ouvert
niestawiający przeszkód do wejścia / przejścia, niczym nieokolony
o problemie, kwestii: do tej pory nierozwiązany, wciąż podlegający dyskusji;
o sklepie: czynny, działający
ogólnie dostępny, nieobłożony ograniczeniami
(informatyka, informatyczny) mający dostępny kod źródłowy

otwierać ɔtˈfʲjɛrat͡ɕ v
ouvrir
powodować, że coś przestaje być zamknięte

otwierać oczy v
dessiller les œil ouvrir les œil
unosić powieki w celu zobaczenia, widzenia czegoś

otwór ˈɔtfur n
orifice ouverture
dziura lub wgłębienie

otyłość ɔˈtɨwɔɕt͡ɕ n
obésité
(medycyna, medyczny) szkodliwy dla zdrowia skutek spożywania zbyt dużych ilości jedzenia przy braku ruchu; poważna nadwaga;

outing n
outing
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) mówienie, często publiczne, o czyjejś orientacji seksualnej lub tożsamości płciowej bez zgody tej osoby;

owad ˈɔvat n
insecte
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielkie zwierzę, zaliczane do stawonogów, posiadające trzy pary odnóży oraz zazwyczaj dwie pary skrzydeł;

owadożerny ˌɔvadɔˈʒɛrnɨ adj
insectivore entomophage
(zoologia, zoologiczny) żywiący się owadami

owal ˈɔval n
ovale
(geometria) krzywa płaska, zamknięta, kształtem przypominająca elipsę;
kontur przypominający tę krzywą

owalen ɔˈvalɛ̃n n
ovalène
(chemia, chemiczny) związek organiczny, policykliczny węglowodór aromatyczny;

owca ˈɔft͡sa n
brebis mouton
(zoologia, zoologiczny) Ovis, zwierzę hodowlane o białej wełnie;

owczarnia n
bercail
(biblijny) wspólnota kościoła
bergerie
(zootechnika, zootechniczny) pomieszczenie gospodarskie dla owiec;

owczy ˈɔft͡ʃɨ adj
ovin de brebis de mouton
związany z owcami, pochodzący od owcy

owernijski adj
auvergnat
związany z Owernią, dotyczący Owernii

owies ˈɔvʲjɛs n
avoine
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Avena L., roślina zbożowa należąca do rodziny wiechlinowatych, mających kwiatostan w kształcie wiechy;

owies głuchy n
folle avoine
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Avena fatua L. gatunek zboża z rodziny wiechlinowatych, gatunek rodzimy w Eurazji i północnej Afryce;

owiewka ɔˈvʲjɛfka n
carénage aérodynamique
aerodynamiczna osłona w konstrukcji pojazdu lub samolotu;

owijać v
envelopper
otaczać szczelnie, osłaniać dookoła
s'enrouler
otaczać co, wijąc się wokół tego
s'envelopper
okręcać czym samego siebie

owijać w bawełnę ɔˈvʲijäd͡ʑ v‿baˈvɛwnɛ idiom
tourner autour du pot faire dans la dentelle mettre des gants prendre des gants y aller par quatre chemins
mówić z użyciem aluzji, unikać bezpośredniego przedstawienia sprawy

owoc ˈɔvɔt͡s n
fruit
(botanika, botaniczny) organ rozrodczy roślin, powstający z zalążni, zawierający nasiona;
(przenośnie, przenośnia) skutek pewnych działań
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięsisty i słodki owoc (1.1) lub owocostan różnych roślin, który można spożywać na surowo

owoce morza ɔˈvɔt͡sɛ ˈmɔʒa n
fruit de mer
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) jadalne skorupiaki, mięczaki morskie i małże

owocnia ɔˈvɔt͡sʲɲa n
péricarpe
(botanika, botaniczny) część owocu, powstająca ze ściany zalążni;

owocowy ˌɔvɔˈt͡sɔvɨ adj
aux fruits de fruit
taki, który jest zrobiony z owoców, smakuje lub pachnie jak owoc
fruitier
dotyczący owoców, związany z owocami

owocożerny adj
frugivore
(zoologia, zoologiczny) żywiący się owocami

owsianka ɔfʲˈɕãnka n
porridge bouillie d' avoine
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa z płatków owsianych na mleku lub wodzie;

owsik ˈɔfʲɕik n
oxyure
(zoologia, zoologiczny) Enterobius vermicularis, owsik ludzki, nicień pasożytujący w jelicie człowieka;

owulacja n
ovulation
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) proces wytwarzania komórek jajowych u ssaków płci żeńskiej;

ozdabiać ɔzˈdabʲjät͡ɕ v
décorer orner
czynić coś ładniejszym lub strojniejszym

ozdoba ɔzˈdɔba n
décoration
coś, co ozdabia; dodatek upiększający coś

ozdobnik ɔˈzdɔbʲɲik n
agrément
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięki upiększające, dające urozmaicenie, ożywiające, uzupełniające melodię

ozdobny ɔˈzdɔbnɨ adj
ornemental meublant
stanowiący ozdobę; o cechach właściwych ozdobie

ozięble adv
froidement
chłodno, bez uczuć

oziębłość ɔˈʑɛ̃mbwɔɕt͡ɕ n
frigidité
(seksuologia, seksuologiczny) osłabienie popędu płciowego, hipolibidemia

oznaczać ɔzˈnat͡ʃat͡ɕ v
désigner
być oznaką
marquer
znakować, wyróżniać, robić znak
signifier
wyrażać określoną treść

oznajmiać v
annoncer communiquer
podawać wiadomość w sposób oficjalny, uroczysty lub zdecydowany

ozon ˈɔzɔ̃n n
ozone
(chemia, chemiczny) alotropowa odmiana tlenu o trzech atomach;

ołtarz ˈɔwtaʃ n
autel
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stół lub podwyższenie, na którym składa się ofiarę bogu lub bóstwu;

ołów ˈɔwuf n
plomb
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pb i liczbie atomowej 82;

ołówek ɔˈwuvɛk n
crayon
przyrząd służący do pisania, mający rysik z grafitu, można go zmazywać;

oś ɔɕ n
axe essieu
centralna linia danego układu

oślepiać v
aveugler
pozbawiać wzroku
éblouir
poprzez silne świecenie czy blask uniemożliwiać patrzenie

oślica ɔɕˈlʲit͡sa n
ânesse
(zoologia, zoologiczny) samica osła

ośmieszać v
ridiculiser
czynić przedmiotem śmiechu; wystawiać na pośmiewisko
se ridiculiser
wystawiać siebie na pośmiewisko; stawać się przedmiotem śmiechu

ośmiokąt n
octogone
(matematyka, matematyczny) figura geometryczna mająca osiem kątów;

ośmiokątny adj
octogonal
taki, który ma osiem kątów; mający kształt ośmiokąta

ośmiornica ˌɔɕmʲjɔˈrʲɲit͡sa n
poulpe pieuvre
(zoologia, zoologiczny) drapieżny głowonóg o ośmiu ramionach;

ośmiościan n
octaèdre
(geometria) wielościan o ośmiu ścianach

ośrodek ɔˈɕrɔdɛk n
centre
środkowy, centralny punkt czegoś
syndicat
instytucja obejmująca zasięgiem działania całokształt spraw związanych z jakąś dziedziną życia na pewnym terenie

ośrodek kultury n
centre culturel
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) instytucja prowadząca działalność społeczno-kulturalną

oświadczenie ˌɔɕfʲjaṭˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
déclaration
oficjalna wypowiedź przedstawiająca czyjś punkt widzenia, stan wiedzy o czymś lub wolę oświadczającego
pismo zawierające oświadczenie (1.1)

oświata ɔˈɕfʲjata n
enseignement
proces kształcenia, upowszechnienia wiedzy i kultury w społeczeństwie

oświecać v
éclairer
(podniośle) uświadamiać coś komuś
(przestarzałe, przestarzały) rzucać światło

oświecenie n
siècle des Lumières
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) okres w kulturze europejskiej od końca XVII w., związany z dominacją idei oświeceniowych;

ość ɔɕt͡ɕ n
arête arête de poisson
(ichtiologia, ichtiologiczny) mała kość u ryb;

ożaglowanie n
voilure
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) określony zespół żagli na statku żaglowym

ożenić ɔˈʒɛ̃ɲit͡ɕ v
marier
zawrzeć związek małżeński z kobietą

ożywiać v
raviver
przywracać do życia

ożywienie n
agitation
podniecenie, poruszenie

paca n
taloche
(rzemiosło, rzemieślniczy) (budownictwo) narzędzie murarskie w formie krótkiej deski z rękojeścią do wyrównywania zaprawy na murze

pacha ˈpaxa n
aisselle
(anatomia, anatomiczny) wgłębienie pod stawem ramiennym;

pachnieć ˈpaxʲɲɛ̇t͡ɕ v
sentir bon
wydzielać jakiś zapach, zwykle przyjemny

pachnotka n
pérille
(botanika, botaniczny) gatunek jednorocznej rośliny oleistej z rodziny jasnotowatych

pachnący paxˈnɔ̃nt͡sɨ adj
parfumé odorant odoriférant
taki, który wydziela łatwo wyczuwalny zapach, najczęściej przyjemny

pachwina paxˈfʲĩna n
aine
(anatomia, anatomiczny) zagłębienie między dolną (u człowieka) lub tylną (u zwierząt) boczną częścią podbrzusza a wewnętrzną powierzchnią górnej części uda
aisselle point d'attache
(botanika, botaniczny) miejsce między górną stroną nasady liścia a łodygą

pacjent ˈpat͡sʲjɛ̃nt n
patient malade
osoba, która korzysta ze świadczeń opieki zdrowotnej;

packa ˈpat͡ska n
tapette tapette à mouches
przyrząd do zabijania much

pacyficzny adj
pacifique
zamieszkujący Pacyfik, związany z Pacyfikiem

pacyfikacja ˌpat͡sɨfʲiˈkat͡sʲja n
pacification
tłumienie buntu, powstania, strajku itp., zwykle przy użyciu siły zbrojnej;

pacyfista n
pacifiste
zwolennik pacyfizmu

pacyfistyczny adj
pacifiste
dotyczący pacyfizmu lub związany z pacyfistami

pacyfizm n
pacifisme
pogląd głoszący pokój i konieczność zaprzestania wojen

paczka papierosów n
paquet de cigarettes
papierowe opakowanie zawierające najczęściej 20 papierosów

padaczka paˈdat͡ʃka n
épilepsie mal caduc comitialité haut mal mal comitial mal sacré
(medycyna, medyczny) choroba cechująca się napadami padaczkowymi będącymi efektem przejściowych zaburzeń czynności mózgu, polegających na nadmiernych i gwałtownych, samorzutnych wyładowaniach bioelektrycznych w komórkach nerwowych;

padaczkowy ˌpadat͡ʃˈkɔvɨ adj
épileptique
(medycyna, medyczny) związany z padaczką (epilepsją)

padalec paˈdalɛt͡s n
orvet
(zoologia, zoologiczny) Anguis, rodzaj beznogiej jaszczurki;

padać ˈpadat͡ɕ v
pleuvoir neiger grêler
(meteorologia, meteorologiczny) o opadach atmosferycznych: opadać na powierzchnię (z podmiotem domyślnym w 3 os. lp rodzaju nijakiego)
tomber
w sposób gwałtowny zmieniać pozycję z pionowej na poziomą
zlatywać, lecieć w dół

padański adj
padan
związany z Padem (rzeką we Włoszech)

padewczyk n
Padouan
mieszkaniec miasta Padwy

padewski adj
padouan
odnoszący się do Padwy, związany z Padwą

padlina paˈdlʲĩna n
charogne
zwierzęce zwłoki

padlinożerca ˌpadlʲĩnɔˈʒɛrt͡sa n
nécrophage charognard
(zoologia, zoologiczny) zwierzę żywiące się padliną

padlinożerny ˌpadlʲĩnɔˈʒɛrnɨ adj
nécrophage
(zoologia, zoologiczny) żywiący się padliną

pagaj ˈpaɡaj n
pagaie
(środowiskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) krótkie wiosło z jednym piórem, służące do wiosłowania bez użycia dulki, np. w kanadyjce

paginacja ˌpaɟĩˈnat͡sʲja n
pagination
numeracja kolejnych stron (czasopisma, książki itp.)

paginować ˌpaɟĩˈnɔvat͡ɕ v
paginer
(drukarstwo, drukarski) numerować kolejno strony

pagórek paˈɡurɛk n
colline
niewielkie wzniesienie, zazwyczaj od kilku do kilkudziesięciu metrów

pagórkowaty ˌpaɡurkɔˈvatɨ adj
montueux
nierówny; taki, który jest pokryty pagórkami

paisley n
motif cachemire boteh paisley palme
delikatny, kwiatowo-geometryczny deseń tkaniny o orientalnej, przypuszczalnie perskiej, proweniencji

pajac ˈpajat͡s n
bouffon guignol mariole pantin fantoche polichinelle
(przenośnie, przenośnia) (pogardliwie, pogardliwy) ktoś zachowujący się niepoważnie, bez godności
bouffon polichinelle
komiczna postać w dawnej krotochwili
pantin fantoche
figurka z drewna lub tektury, o komicznym wyglądzie, zwykle z ruchomymi kończynami poruszanymi za pomocą sznurka

pająk ˈpajɔ̃ŋk n
araignée
(arachnologia, arachnologiczny) ośmionożny pajęczak budujący pajęczyny;

pajęczak n
arachnide
(zoologia, zoologiczny) zwierzę bezkręgowe z sześcioma nogami i odwłokiem

pajęczyna ˌpajɛ̃n͇ˈt͡ʃɨ̃na n
toile
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) rzecz przypominająca pajęczynę (1.1)
toile d'araignée
sieć tkana przez pająka

pakiet ˈpacɛt n
paquet
kilka rzeczy spakowanych razem
(informatyka, informatyczny) jednostka danych przekazywana z komputera źródłowego do docelowego z wykorzystaniem sieci komputerowej, np. internetu;

pakora n
pakora
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) indyjska przekąska z kawałków warzyw zanurzonych w cieście z besanu i smażonych w głębokim oleju;

pakowacz n
emballeur
mężczyzna, który trudni się pakowaniem;

pakować paˈkɔvat͡ɕ v
paqueter
umieszczać rzeczy razem w paczce, bagażu, plecaku

pakt pakt n
pacte
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) umowa międzynarodowa o charakterze politycznym lub wojskowym

palacz ˈpalat͡ʃ n
chauffeur
ktoś, kto zawodowo pali w piecu;
fumeur
osoba, która pali tytoń, zwykle nałogowo

palaczka paˈlat͡ʃka n
fumeuse
kobieta, która pali (np. papierosy, tytoń, opium itp.)

palant ˈpalãnt n
con
(potocznie, potoczny) obraźliwy zwrot do mężczyzny, który wzbudza lekceważenie lub pogardę

palczatka cytrynowa palˈt͡ʃatka ˌt͡sɨtrɨ̃ˈnɔva n
citronnelle
(botanika, botaniczny) Cymbopogon citratus, gatunek trawy z rodziny wiechlinowatych o szerokim zastosowaniu;

palearktyczny adj
paléarctique
(geografia, geograficzny) (zoologia, zoologiczny) związany z Palearktyką, dotyczący Palearktyki

palec ˈpalɛt͡s n
doigt orteil
u człowieka i zwierzęcia: jedno z pięciu cienkich zakończeń dłoni lub stopy
część rękawiczki przykrywająca palce (1.1)

palenie paˈlɛ̃ɲɛ n
combustion
proces spalania, palenia się

paleo- paˈlɛɔ prefix
paléo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z dawnymi czasami, prehistorią

paleoantropolog n
paléoanthropologue
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) badacz zajmujący się opisaniem ewolucji człowieka

paleoantropologia ˌpalɛɔãntrɔpɔˈlɔɟja n
paléoanthropologie
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) nauka o ewolucji człowieka;

paleoantropologiczny adj
paléoanthropologique
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) związany z paleoantropologią, dotyczący paleoantropologii

paleobotanika ˌpalɛɔbɔˈtãɲika n
paléobotanique
(botanika, botaniczny) nauka o roślinach kopalnych;

paleofitologia ˌpalɛɔfʲitɔˈlɔɟja n
paléophytologie
(botanika, botaniczny) (zobacz) paleobotanika

paleogen ˌpalɛˈɔɡɛ̃n n
Paléogène
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych w kenozoiku;

paleografia ˌpalɛɔˈɡrafʲja n
paléographie
badanie dziejów pisma i rozwoju narzędzi piśmienniczych;

paleolit ˌpalɛˈɔlʲit n
Paléolithique
(archeologia, archeologiczny) epoka w dziejach ludzkości, trwająca od ok. 5-3 mln r. p.n.e. do ok. 10000 r. p.n.e.;

paleolityczny ˌpalɛɔlʲiˈtɨt͡ʃnɨ adj
paléolithique
żyjący / mający miejsce w paleolicie lub pochodzący/wywodzący się z niego

paleontolog ˌpalɛɔ̃ˈntɔlɔk n
paléontologiste paléontologue
(biologia, biologiczny) naukowiec zajmujący się badaniem organizmów kopalnych

paleontologia ˌpalɛɔ̃ntɔˈlɔɟja n
paléontologie
(biologia, biologiczny) nauka o organizmach kopalnych;

paleontologiczny adj
paléontologique
(biologia, biologiczny) związany z paleontologią, dotyczący paleontologii

paleoproterozoik paˈlɛɔˌprɔtɛrɔˈzɔ<sup>j</sup>ik n
Paléoprotérozoïque
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych;

paleozoiczny ˌpalɛɔzɔˈ<sup>j</sup>it͡ʃnɨ adj
paléozoïque
(geologia, geologiczny) dotyczący paleozoiku, występujący, powstały w paleozoiku

paleozoik ˌpalɛɔˈzɔ<sup>j</sup>ik n
Paléozoïque
(geologia, geologiczny) era w dziejach Ziemi;

paleozoologia ˌpalɛɔzɔːˈlɔɟja n
paléozoologie
(zoologia, zoologiczny) nauka o zwierzętach kopalnych;

palermianin n
Palermitain
mieszkaniec Palermo; osoba z tego miasta

palermianka n
Palermitaine
mieszkanka Palermo; kobieta z tego miasta

palermski adj
palermitain
związany z Palermo, dotyczący Palermo

palestyński ˌpalɛˈstɨ̃j̃sʲci adj
palestinien
związany z Palestyną, dotyczący Palestyny lub jej mieszkańców

paletyzacja ˌpalɛtɨˈzat͡sʲja n
palettisation
(handel, handlowy) układanie towaru na paletach

pali ˈpalʲi n
pali
(językoznawstwo, językoznawczy) martwy język średnioindyjski z grupy indoaryjskiej języków indoeuropejskich, mający duże podobieństwo do języka wedyjskiego i sanskrytu klasycznego, jeden z prakrytów używany w tekstach buddyjskich

paliatywny adj
palliatif
uśmierzający ból lub łagodzący objawy choroby, lecz nieusuwający jej przyczyn

palikować ˌpalʲiˈkɔvat͡ɕ v
ramer
podwiązywać rośliny uprawne (np. pomidory) do palika

palilalia n
palilalie
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) objaw chorobowy polegający na mimowolnym powtarzaniu własnych słów, lub sylab;

palimpsest paˈlʲĩmpsɛst n
palimpseste
(historia, historyczny, historycznie) rękopis spisany na używanym już wcześniej materiale piśmienniczym, z którego usunięto poprzedni tekst;

palindrom paˈlʲĩndrɔ̃m n
palindrome
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zdanie brzmiące tak samo przy czytaniu od lewej strony do prawej, jak i odwrotnie (np. kajak, zaraz);

palinologiczny adj
palynologique
(botanika, botaniczny) związany z palinologią, dotyczący palinologii

paliwo paˈlʲivɔ n
combustible carburant
substancja palna używana do napędzania silników i maszyn lub do palenia w piecach;

palić ˈpalʲit͡ɕ v
brûler
niszczyć coś za pomocą ognia
fumer
wdychać dym tytoniowy z papierosa, fajki itp.; czynić to nałogowo

palić jak smok ˈpalʲit͡ɕ ˈjak ˈsmɔk idiom
fumer comme un pompier fumer comme un sapeur
palić dużo, nadmiernie

pallad ˈpalːat n
palladium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pd i liczbie atomowej 46;

palladianizm ˌpalːaˈdʲjä̃ɲism̥ n
palladianisme
(sztuka) klasycyzujący styl w architekturze zapoczątkowany przez włoskiego artystę Andrea Palladio i oparty na jego koncepcjach;

palma ˈpalma n
palmier palme
(botanika, botaniczny) Arecaceae, roślina drzewiasta z rodziny arekowatych z gładkim pniem i charakterystycznym pióropuszem liści na szczycie;

palmyreński adj
palmyrène
związany z Palmyrą, dotyczący Palmyry

palnąć sobie w łeb ˈpalnɔ̃ɲt͡ɕ ˈsɔbʲjɛ ˈv‿wɛp v
se faire sauter la cervelle
(potocznie, potoczny) popełnić samobójstwo przy użyciu broni palnej

palpitacja n
palpitation
(medycyna, medyczny) zbyt szybkie bicie serca;

paluch ˈpalux n
gros orteil
(anatomia, anatomiczny) duży palec u nogi;

pamflet ˈpãw̃flɛt n
pamphlet
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) satyryczny utwór publicystyczny lub literacki mający na celu zdemaskowanie, ośmieszenie i poniżenie osoby, grupy, środowiska społecznego lub instytucji

pamiętać pãˈmʲjɛ̃ntat͡ɕ v
rappeler retenir souvenir
przechowywać informacje w pamięci i potrafić je odtwarzać

pamiętny adj
mémorable
taki, który długo się pamięta; godny zapamiętania; zapadający w pamięć

pamięć ˈpãmʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ n
mémoire
zdolność umysłu do zapamiętywania – przechowywania wspomnień, informacji itp.;
(informatyka, informatyczny) podzespół lub urządzenie przechowujące dane;
souvenir mémoire
fakt zachowania informacji, możliwość przypominania sobie – indywidualnie albo w umyśle i kulturze zbiorowości

pan pãn n
vous monsieur
zwrot grzecznościowy w stosunku do mężczyzny; w zwrotach bezpośrednich zastępuje zaimek ty

panaceum ˌpãnaˈt͡sɛ<sup>w</sup>ũm n
panacée
(książkowy) lek (środek) na wszystko; superlekarstwo

panama n
panama
(odzieżownictwo) pleciony kapelusz produkowany pierwotnie w Ekwadorze;

panamski pãˈnãmsʲci adj
panaméen panamien
odnoszący się do państwa Panama

panarabizm ˌpãnaˈrabʲism̥ n
panarabisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna głosząca zjednoczenie wszystkich ludów arabskojęzycznych;

panarabski ˌpãnaˈrapsʲci adj
panarabe
związany z panarabizmem, głoszący zjednoczenie ludów arabskich

pancernik pãnˈt͡sɛrʲɲik n
tatou
(zoologia, zoologiczny) niewielki ssak o pancerzu złożonym z ruchomych tarczek;
cuirassé
(marynarka) (wojskowość, wojskowy) silnie opancerzony okręt, wyposażony w działa bardzo dużego kalibru;

pancerz ˈpãnt͡sɛʃ n
cuirasse
(wojskowość, wojskowy) metalowa powłoka wokół pojazdu, okrętu chroniąca jego załogę przed zagrożeniem; metalowa powłoka chroniąca dowolny przedmiot przed zniszczeniem mechanicznym
cuirasse carapace
(zoologia, zoologiczny) u niektórych zwierząt: fragment twardej skóry lub innej powierzchni chroniący narządy wewnętrzne przed uszkodzeniem mechanicznym; ubranie o takiej cesze;

pancura pãnˈt͡sura n
punkette
(potocznie, potoczny) punkówa, kobieta należąca do subkultury punk

panda ˈpãnda n
panda
(zoologia, zoologiczny) panda mała
(zoologia, zoologiczny) panda wielka

pandeizm pãnˈdɛ<sup>j</sup>ism̥ n
pandéisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) poglądy teologiczne i filozoficzne lub przekonania religijne utożsamiające Boga ze światem;

pandemia pãnˈdɛ̃mʲja n
pandémie
(medycyna, medyczny) globalna epidemia, obejmująca duże obszary (kraj, kontynent lub cały świat)

pandemiczny adj
pandémique
(medycyna, medyczny) związany z pandemią; mający charakter pandemii

panegiryk ˌpãnɛˈɟirɨk n
panégyrique
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) uroczysty tekst pochwalny, sławiący konkretną osobę, czyn;

pangermanizm n
pangermanisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nacjonalistyczna doktryna polityczna postulująca zjednoczenie wszystkich ludów germańskich

panhelleński adj
panhellénique panhellène
dotyczący wszystkich Greków, obejmujący wszystkich Greków

pani ˈpãɲi n
madame dame vous
zwrot grzecznościowy w stosunku do kobiety; w zwrotach bezpośrednich zastępuje zaimek ty

panienka pãˈɲɛ̃nka n
mademoiselle
młoda dziewczyna

panierować v
paner
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) obtaczać mięso, rybę, grzyby lub warzywa w panierce

panika ˈpãɲika n
panique
nagły, nierzadko bezpodstawny strach, przerażenie (często dotyczy grup ludzi, tłumu)

panikować v
paniquer
wpadać w panikę

panna ˈpãnːa n
mademoiselle demoiselle célibataire
kobieta, która nigdy nie była mężatką, dawniej tytuł grzecznościowy dla takiej kobiety (obecnie: pani)

panna młoda ˈpãnːa ˈmwɔda n
mariée
kobieta w dniu swojego ślubu

panorama ˌpãnɔˈrãma n
panorama
rozległy, szeroki widok

panoramiczny ˌpãnɔrãˈmʲit͡ʃnɨ adj
panoramique
taki, który ukazuje panoramę, pełen obraz czegoś

panowanie ˌpãnɔˈvãɲɛ n
souveraineté
władza

panoński adj
pannonique
(historia, historyczny, historycznie) związany z Panonią, dotyczący Panonii

panpsychizm n
panpsychisme
(filozofia, filozoficzny) pogląd, który głosi, iż wszystkie obiekty materialne obdarzone są właściwościami psychicznymi

panslawizm pãw̃ˈslavʲism̥ n
panslavisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ruch ideowy dążący do zjednoczenia Słowian bazujący na jedności kulturowo-językowej narodów słowiańskich;

panteizm pãnˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
panthéisme
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd, że Bogiem jest wszechświat, ubóstwienie natury;

panteon pãnˈtɛɔ̃n n
panthéon
(starożytność) (architektura, architektoniczny) w starożytnej Grecji i Rzymie świątynia poświęcona wszystkim bogom;
ogół bogów jakiejś religii;

pantera śnieżna pãnˈtɛra ˈɕɲɛʒna n
once léopard des neiges panthère des neiges
(zoologia, zoologiczny) Panthera uncia Schreber, drapieżny ssak z rodziny kotowatych, występujący na terenach Azji Środkowej;

pantoprazol n
pantoprazole
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, lek gastryczny z grupy inhibitorów pompy protonowej;

panturkizm n
panturquisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nacjonalistyczna ideologia i doktryna polityczna głosząca jedność etniczną ludów tureckich i konieczność ich integracji kulturalnej i politycznej;

papiamento n
papiamento papiamentu
(językoznawstwo, językoznawczy) język kreolski holenderskich wysp karaibskich, powstały na bazie portugalskiego i hiszpańskiego;

papier ˈpapʲjɛr n
papier
wyrób z celulozy w postaci arkusza, zwykle przeznaczony do zapisywania informacji;
(potocznie, potoczny) (biurowość, biurowy) (księgowość) (urzędowy) dokument

papier toaletowy ˈpapʲjɛr ˌtɔalɛˈtɔvɨ n
papier toilette papier hygiénique
chłonny papier przeznaczony do utrzymywania higieny po wypróżnieniu;

papiernia n
papeterie
zakład wytwarzający papier

papieros paˈpʲjɛrɔs n
cigarette clope
wyrób tytoniowy w postaci cienkiej papierowej rurki długości kilku centymetrów wypełnionej zmielonym tytoniem;

papierowy tygrys n
tigre de papier
osoba lub grupa ludzi sprawiająca wrażenie silnej, lecz będąca w rzeczywistości słaba

papierośnica ˌpapʲjɛrɔɕˈɲit͡sa n
porte-cigarettes
mały, elegancki pojemnik do trzymania papierosów.

papieski paˈpʲjɛsʲci adj
papal
związany z papieżem lub papiestwem, dotyczący papieża lub papiestwa

papież ˈpapʲjɛʃ n
pape
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biskup i patriarcha Rzymu, głowa Kościoła katolickiego oraz państwa Watykan;

papieżyca n
papesse
legendarna kobieta wyświęcona na papieża

papirus paˈpʲirus n
papyrus
(botanika, botaniczny) Cyperus papyrus L., cibora papirusowa, gatunek roślin należący do rodziny ciborowatych, pochodzący z Afryki, głównie z Egiptu;
materiał pisarski, wyrabiany z włókien papirusu (1.1);

paplanina ˌpaplãˈɲĩna n
babillage
(potocznie, potoczny) rozwlekłe mówienie o nieważnych rzeczach, często bez wewnętrznego ładu, często bez związku z reakcją otoczenia

paplać ˈpaplat͡ɕ v
papoter jacasser potiner
(potocznie, potoczny) mówić dużo i bez sensu lub o mało istotnych sprawach

paproć ˈpaprɔt͡ɕ n
fougère
(botanika, botaniczny) Polypodiopsida, klasa roślin z kladu monilofitów;

papuga paˈpuɡa n
moulin à parole perroquet
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto powtarza czyjeś słowa lub gesty
perroquet
(ornitologia, ornitologiczny) Psittaciformes Wagler, rząd ptaków tropikalnych;
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny papug (1.1)

papużka falista paˈpuʃka faˈlʲista n
perruche ondulée
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Melopsittacus undulatus Shaw, gatunek ptaka z rodziny papug wschodnich, występujacy w Australii, ceniony przez hodowców ze względu na różnorodne barwy upierzenia;

par excellence adv
par excellence
w całym tego słowa znaczeniu, w najwyższym stopniu

para ˈpara n
vapeur vapeur d'eau
(fizyka, fizyczny) woda w stanie gazowym;

parabola ˌparaˈbɔla n
parabole
(matematyka, matematyczny) zbiór punktów równo odległych od pewnej prostej (kierownicy paraboli) i pewnego punktu (ogniska paraboli) nieleżącego na tej prostej;
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przypowieść, alegoria;

paracetamol ˌparat͡sɛˈtãmɔl n
paracétamol
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek o działaniu przeciwbólowym i przeciwgorączkowym;

paradoks paˈradɔks n
paradoxe
rozumowanie logiczne, pozornie oczywiste, prowadzące z powodu pewnych nieścisłości logicznych do wyniku sprzecznego z założeniem lub udowadniające jednocześnie dwie sprzeczne tezy
zaskakujące twierdzenie sprzeczne z przyjętą powszechnie opinią

paradoksalnie adv
paradoxalement
w sposób paradoksalny

paradoksalny ˌparadɔˈksalnɨ adj
paradoxal
sprzeczny z tym, co jest lub wydaje się oczywiste, będący paradoksem lub mający cechy paradoksu, osobliwy, absurdalny

paradygmat ˌparaˈdɨɡmat n
paradigme
(filozofia, filozoficzny) zbiór pojęć i teorii tworzących podstawy danej nauki;
(językoznawstwo, językoznawczy) system form odmieniającego się wyrazu;

paradygmatyczny ˌparadɨɡmaˈtɨt͡ʃnɨ adj
paradigmatique
dotyczący paradygmatu, właściwy paradygmatowi

paradyz n
paradis
(przestarzałe, przestarzały) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) najwyższy balkon w teatrze;

paradyż n
paradis
(przestarzałe, przestarzały) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) najwyższy balkon w teatrze;

parafia paˈrafʲja n
paroisse
(kościelny) najmniejsza jednostka podziału administracyjnego w niektórych wspólnotach chrześcijańskich, wspólnota eucharystyczna kierowana przez proboszcza;

parafialny adj
paroissial
(kościelny) związany z parafią, należący do parafii

parafianin ˌparaˈfʲjä̃ɲĩn n
paroissien
(kościelny) członek wspólnoty parafialnej

parafilia n
paraphilie
(seksuologia, seksuologiczny) (medycyna, medyczny) zboczenie lub zaburzenie seksualne

parafraza n
paraphrase
(językoznawstwo, językoznawczy) wyrażenie tej samej treści innymi środkami wyrazowymi

paragraf paˈraɡraf n
paragraphe
podstawowa jednostka redakcyjna tekstu prawnego (z wyjątkiem ustaw nieokreślanych mianem kodeksów), oznaczana w tekście symbolem §;

paragwajski ˌparaˈɡvajsʲci adj
paraguayen
odnoszący się do państwa Paragwaj

paralelny ˌparaˈlɛlnɨ adj
parallèle
trwający, zachodzący jednocześnie z czymś innym

paralipomena n
Paralipomènes
(biblijny) starotestamentowe Księgi Kronik; ;
paralipomènes
(książkowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) teksty stanowiące późniejsze dodatki do tekstu głownego;

paraliż paˈralʲiʃ n
paralysie plégie
utrata możliwości ruchu spowodowana uszkodzeniem układu nerwowego

paraliżować v
paralyser
utrudniać swobodne funkcjonowanie czegoś

paramedyczny adj
paramédical
związany z paramedycyną, dotyczący paramedycyny

paranoiczny adj
paranoïaque
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) związany z paranoją, charakterystyczny dla paranoi

paranoidalny ˌparãnɔ<sup>j</sup>iˈdalnɨ adj
paranoïaque
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) mający pewne cechy paranoi, podobny do paranoi

parapet paˈrapɛt n
parapet appui de fenêtre
fragment deski lub innego tworzywa umieszczony poziomo tuż pod oknem na zewnątrz lub wewnątrz pomieszczenia

parapetówka ˌparapɛˈtufka n
pendaison crémaillère pendaison de crémaillère
(potocznie, potoczny) impreza z okazji wprowadzenia się do nowego domu/mieszkania

paraplegia ˌparaˈplɛɟja n
paraplégie
(medycyna, medyczny) porażenie dwóch kończyn spowodowane urazem rdzenia kręgowego na różnych poziomach lub mózgu;

parapsychologiczny adj
parapsychologique
(psychologia, psychologiczny) związany z parapsychologią, dotyczący parapsychologii

parasol paˈrasɔl n
parapluie
przyrząd składający się z laski i czaszy, używany do ochrony przed deszczem
parasol ombrelle
przyrząd jak parasol (1.1) do ochrony przed słońcem

parawan n
paravent
rozstawialna segmentowa ścianka wydzielająca część pomieszczenia;

parazonium n
parazonium
(historia, historyczny, historycznie) ozdobny sztylet z czasów starożytnego Rzymu noszony do celów reprezentacyjnych i ceremonialnych, reprezentujący status społeczny właściciela;

parazytolog n
parasitologue
specjalista w dziedzinie parazytologii

parazytologia ˌparazɨtɔˈlɔɟja n
parasitologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział biologii zajmujący się pasożytami;

parazytologiczny adj
parasitologique
dotyczący parazytologii

parch parx n
teigne
(medycyna, medyczny) grzybicza choroba owłosionej skóry głowy;

pardwa ˈpardva n
lagopède
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z jednego z gatunków rodzaju Lagopus;

pardwa górska ˈpardva ˈɡurska n
lagopède alpin
(ornitologia, ornitologiczny) Lagopus muta, gatunek ptaka z rodziny kurowatych;

pardwa mszarna ˈpardva ˈm̥ʃarna n
lagopède des saules
(ornitologia, ornitologiczny) Lagopus lagopus, gatunek ptaka z rodziny kurowatych;

pareidolia n
paréidolie
(psychologia, psychologiczny) błąd poznawczy polegający na dopatrywaniu się znanych kształtów w przypadkowych szczegółach;

paremiologia ˌparɛ̃mʲjɔˈlɔɟja n
parémiologie
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) nauka o przysłowiach zajmująca się ich pochodzeniem, znaczeniem oraz porównywaniem ich wersji w różnych językach;

parenetyczny adj
parénétique
mający charakter moralizatorski, rozpowszechniający wzorce osobowe

pareo n
paréo
prostokątna, kwadratowa lub trójkątna chusta z cienkiej tkaniny noszona jako część damskiego stroju plażowego, zawiązywana zwykle na biodrach i noszona jako spódnica lub zawiązywana na szyi i noszona jako sukienka
(etnografia, etnograficzny) kawałek kolorowej tkaniny, rodzaj spódnicy noszonej przez kobiety lub mężczyzn na Tahiti;

parestezja n
paresthésie
(medycyna, medyczny) przykre wrażenie czuciowe, zwykle odbierane jako mrowienie, drętwienie lub zmiany temperatury skóry, będące objawem uszkodzeniem układu nerwowego;

park park n
parc jardin public
(turystyka, turystyczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) duży miejski, rekreacyjny zadrzewiony teren zielony z wytyczonymi alejkami;

park narodowy ˈpark ˌnarɔˈdɔvɨ n
parc national
obszar wydzielony przez władze państwowe w celu ochrony przyrody;

park rozrywki n
parc d'attractions
(turystyka, turystyczny) teren z atrakcjami i punktami gastronomicznymi

parking ˈparʲcĩŋk n
parking parc de stationnement
plac lub budynek przeznaczony do odstawiania (parkowania) pojazdów mechanicznych;

parlament parˈlãmɛ̃nt n
parlement
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w systemach demokratycznych najwyższy organ ustawodawczy;
gmach, w którym obraduje parlament (1.1)
(historia, historyczny, historycznie) w dawnej Francji sądy królewskie, ustanowione w XIII wieku przez Ludwika IX;

parlamentariusz n
parlementaire
(wojskowość, wojskowy) posłaniec wysyłany przez walczące strony w celu negocjacji;

parlamentarny ˌparlãmɛ̃nˈtarnɨ adj
parlementaire
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący parlamentu, związany z parlamentem

parlamentaryzm n
parlementarisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów z parlamentem mającym władzę ustawodawczą i sprawującym ją nad rządem;

parmenka n
Parmesane
mieszkanka Parmy

parmezan parˈmɛzãn n
parmesan
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoski twardy ser podpuszczkowy, dojrzewający kilka lat, utarty dodawany do potraw jako przyprawa;

parmeńczyk n
Parmesan
mieszkaniec Parmy

parmeński adj
parmesan
związany z Parmą, dotyczący Parmy

parodia paˈrɔdʲja n
parodie
celowa przeróbka czyjegoś utworu (książki, filmu, muzyki itp., także stylu) lub zachowania, gestów, służąca ośmieszeniu oryginału lub będąca żartem z niego;

parodiować v
parodier
dokonywać parodii czegoś

paronim paˈrɔ̃ɲĩm n
paronyme
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz kojarzący się z innym ze względu na podobieństwo brzmienia, ale odmienny pod względem znaczeniowym;

parowar paˈrɔvar n
cuit vapeur cuiseur vapeur
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) naczynie lub urządzenie służące do gotowania na parze;

parowiec n
bateau à vapeur vapeur
(przestarzałe, przestarzały) statek z napędem parowym;

parszywy parˈʃɨvɨ adj
galeux
(potocznie, potoczny) podły, zły, nędzny

partenogeneza n
parthénogenèse parthénogénèse
(biologia, biologiczny) rozmnażanie z niezapłodnionej komórki jajowej;

parter ˈpartɛr n
rez-de-chaussée
kondygnacja budynku położona tuż nad ziemią

partia ˈpartʲja n
parti
(zobacz) partia polityczna
(przestarzałe, przestarzały) kandydat na męża; kandydatka na żonę
(przestarzałe, przestarzały) stronnictwo, ugrupowanie, grupa osób powiązanych ze sobą w jakiś sposób
partie
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) fragment utworu przeznaczony do wykonywania przez odpowiednią grupę instrumentów, wykonawców
partie parti
(szachy, pojęcie szachowe) (termin karciany) w niektórych grach: rozgrywka, mecz

partia polityczna ˈpartʲja ˌpɔlʲiˈtɨt͡ʃna n
parti politique
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) grupa ludzi, zwykle zarejestrowana w odpowiedni sposób w administracji państwowej, których celem jest przejęcie władzy i rządzenie państwem;

partner ˈpartnɛr n
partenaire
współuczestnik w grze, rozmowie, zabawie lub przedsięwzięciu

partnerstwo n
partenariat
równe traktowanie siebie nawzajem, bycie partnerami

partycja n
partition
(informatyka, informatyczny) wydzielona część dysku fizycznego umożliwiająca utworzenie dysku logicznego;

partyjska strzała n
flèche du Parthe
cięte i trafne słowa wypowiedziane na odchodnem, na pożegnanie

partyjski adj
parthe
związany z Partami lub Partią, dotyczący Partów lub Partii

partyjski n
parthe
(językoznawstwo, językoznawczy) język partyjski;

partykuła ˌpartɨˈkuwa n
particule
(językoznawstwo, językoznawczy) nieodmienna i niesamodzielna część mowy wyrażająca, uwydatniająca pytanie, rozkaz, zaprzeczenie, życzenie, np. bym, byście, -li, -ż, -że, nie, czy, niech;

partytura ˌpartɨˈtura n
partition
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szczegółowy zapis nutowy całości utworu muzycznego z założenia przeznaczony do wykonywania przez wiele instrumentów, uporządkowanych według powszechnie przyjętej kolejności jedna partia pod drugą;

partyzana ˌpartɨˈzãna n
pertuisane
(historia, historyczny, historycznie) broń drzewcowa o długim, obosiecznym grocie, używana w zachodniej Europie od XV w.;

partyzantka n
guérilla
(wojskowość, wojskowy) forma walki zbrojnej z ukrycia

parweniusz parˈvɛ̃ɲuʃ n
parvenu
osoba, która dostała się do wyższych sfer, dorobkiewicz, nowobogacki

parwowiroza n
parvovirose
(weterynaria, weterynaryjny) zakaźna choroba psów wywoływana przez parwowirusa psiego;

paryjski adj
parien
związany z Paros, dotyczący Paros

paryski paˈrɨsʲci adj
parisien
związany z Paryżem, dotyczący Paryża

paryżanin ˌparɨˈʒãɲĩn n
Parisien
mieszkaniec Paryża

parzyć ˈpaʒɨt͡ɕ v
infuser
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) otrzymywać napar po zalaniu wrzątkiem, zalewać coś wrzątkiem

parów n
ravin
(geografia, geograficzny) rodzaj suchej doliny o niezbyt stromych zboczach;

parę ˈparɛ indefiniteCardinalNumeral
quelques
kilka; niewielka liczba czegoś

pas bezpieczeństwa n
ceinture de sécurité
pas, który zabezpiecza przed urazem w razie wypadku;

pas cnoty ˈpas ˈt͡snɔtɨ n
ceinture de chasteté
(historia, historyczny, historycznie) specjalny metalowy lub skórzany pas, który mąż mocował wokół bioder i pachwin żony, aby uniemożliwić jej stosunek seksualny z drugim mężczyzną podczas swojej nieobecności;

pas planetoid n
ceinture d'astéroïdes
(astronomia, astronomiczny) w Układzie Słonecznym obszar między orbitami Marsa i Jowisza, w którym porusza się większość planetoid;

pasat ˈpasat n
alizé
(meteorologia, meteorologiczny) (geografia, geograficzny) stały, ciepły wiatr wiejący w strefie międzyzwrotnikowej w kierunku równika;

pasażer paˈsaʒɛr n
passager voyageur
osoba podróżująca, ale nie kierująca pojazdem

pasażerka ˌpasaˈʒɛrka n
voyageuse
kobieta podróżująca, ale nie kierująca pojazdem

pasek narzędzi ˈpasɛk naˈʒɛ̃ɲd͡ʑi n
barre d'outils
(informatyka, informatyczny) pasek interfejsu graficznego programu, na którym znajdują się ikony narzędzi programu

pasieka paˈɕɛka n
rucher
(pszczelarstwo, pszczelarski) teren z ustawionymi ulami;

pasierb ˈpaɕɛrp n
beau-fils
syn męża lub żony pochodzący z wcześniejszego małżeństwa

pasikonik ˌpaɕiˈkɔ̃ɲik n
sauterelle
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) zwykle zielony, skoczny owad;

pasjans ˈpasʲjãw̃s n
patience réussite
(termin karciany) rodzaj jednoosobowej gry karcianej polegająca na układaniu w odpowiedni sposób talii kart na stole;

pasjonat paˈsʲjɔ̃nat n
passionné
osoba, która się czymś pasjonuje

pasjonujący ˌpasʲjɔ̃nuˈjɔ̃nt͡sɨ adj
passionnant
szczególnie ciekawy, wyjątkowo interesujący

paskal ˈpaskal n
pascal
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka ciśnienia w układzie SI;

pasować paˈsɔvat͡ɕ v
convenir
przypadać do gustu
convenir aller
być w sam raz wobec czegoś, zgadzać się z czymś pod określonymi względami; nie być ani za dużym, ani za małym, przylegać, mieścić się

pasować jak wół do karety paˈsɔvat͡ɕ ˈjaɡ ˈvuw ˌdɔ‿kaˈrɛtɨ v
aller à quelqu'un comme des guêtres à un lapin aller à quelqu'un comme un tablier à une vache
porównanie, które podkreśla skrajną dysharmonię bliską absurdu

pasożyt paˈsɔʒɨt n
parasite
(biologia, biologiczny) organizm żerujący na innym organizmie, zazwyczaj ze szkodą dla swego żywiciela;
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba wykorzystująca innych dla osiągnięcia własnych korzyści

pasożytniczy adj
parasite
(biologia, biologiczny) dotyczący pasożytów

passepied n
passepied
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (choreografia, choreograficzny) bretoński taniec wykonywany w szybkim tempie;

pasta do zębów ˈpasta dɔ‿ˈzɛ̃mbuf n
dentifrice pâte à dents
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) półpłynna substancja przechowywana w tubce służąca do utrzymywania czystości zębów i jamy ustnej;

pastafariański adj
pastafarien
związany z pastafarianizmem, zgodny z pastafarianizmem

pasterka paˈstɛrka n
bergère
dziewczyna pasąca bydło, gęsi, itp.
messe de Noël messe de minuit
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) msza odprawiana w noc Bożego Narodzenia

pasternak n
panais
(botanika, botaniczny) Pastinaca L., roślina warzywna i pastewna o jadalnym korzeniu;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) korzeń tej rośliny

pasteryzować v
pasteuriser
(spożywczy) eliminować zawarte w produkcie spożywczym drobnoustroje powodujące jego psucie poprzez ogrzewanie tego produktu przez pewien czas w wystarczająco wysokiej temperaturze

pasterz ˈpastɛʃ n
berger
(zootechnika, zootechniczny) osoba, opiekująca się zwierzętami podczas wypasu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przenośnie, przenośnia) duchowy lub religijny opiekun

pastis n
pastis
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) francuski likier anyżowy pity z wodą;

pastisz ˈpastʲiʃ n
pastiche
(książkowy) dzieło sztuki, którego autor świadomie naśladuje styl innego autora, innej szkoły lub epoki;

pasywny adj
passif
który nie wykazuje chęci działania

paszkwil ˈpaʃkfʲil n
libelle
publikacja brukająca czyjąś reputację;

paszport ˈpaʃpɔrt n
passeport
dokument tożsamości uprawniający do przekraczania granic państwowych;

pasztet ˈpaʃtɛt n
guenon laideron
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) brzydka dziewczyna
mouscaille pépin pétrin
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) kłopotliwa sytuacja
pâté pétrin
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) potrawa z kilku gatunków duszonego lub gotowanego mięsa i podrobów, które się mieli i zwykle zapieka

pasztet strasburski ˈpaʃtɛt strazˈbursʲci n
foie gras pâté de foie gras
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasztet z otłuszczonych wątróbek gęsich lub kaczych, specjalność kuchni francuskiej;

paszto ˈpaʃtɔ n
pachto pachtoune pashto
(językoznawstwo, językoznawczy) język Pasztunów;

pat pat n
pat
(szachy, pojęcie szachowe) sytuacja remisowa, w której gracz, na którego przypada posunięcie, nie może wykonać ruchu, a jego król nie jest szachowany;

patagoński ˌpataˈɡɔ̃j̃sʲci adj
patagon
od Patagonia

patelnia paˈtɛlʲɲa n
poêle poêle à frire
naczynie kuchenne służące do smażenia potraw;

patena n
patène
(kościelny) okrągła, zwykle pozłacana tacka na hostię lub do nakrywania kielicha podczas liturgii

patetyczny ˌpatɛˈtɨt͡ʃnɨ adj
pathétique
poważny, doniosły, uroczysty

patio ˈpatʲjɔ n
patio
(architektura, architektoniczny) niewielki dziedziniec wewnątrz domu, z wejściami do pomieszczeń, często z krużgankami, zwykle w architekturze hiszpańskiej i portugalskiej;

patogeneza n
pathogenèse
(medycyna, medyczny) nauka, która bada powstawanie i rozprzestrzenianie się chorób

patogenność n
pathogénicité
cecha tego, co jest patogenne, zdolność czynnika chorobotwórczego do wywoływania choroby po zakażeniu

patolog n
pathologiste
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista w zakresie patologii

patologia ˌpatɔˈlɔɟja n
pathologie
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) nauka badająca przyczyny, mechanizmy i skutki chorób
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) zaburzenia w funkcjonowaniu organizmu
(socjologia, socjologiczny) nieprawidłowe zjawiska społeczne, prowadzące do złego funkcjonowania społeczeństwa

patologiczny ˌpatɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
pathologique
(medycyna, medyczny) odbiegający od stanu fizjologicznego lub zmieniony pod wpływem choroby
(przenośnie, przenośnia) o uczuciach i reakcjach: cechujący się przesadą, skrajnością
(socjologia, socjologiczny) odbiegający od społecznie przyjętej normy

patriarchat n
patriarcat
godność i władza patriarchy

patriota paˈtrʲjɔta n
patriote
człowiek kochający swoją ojczyznę, gotów do poświęceń dla niej

patriotka paˈtrʲjɔtka n
patriote
kobieta kochająca swoją ojczyznę, gotowa do poświęceń dla niej

patriotycznie adv
patriotiquement
w sposób patriotyczny

patriotyczny ˌpatrʲjɔˈtɨt͡ʃnɨ adj
patriotique
taki, którego cechuje patriotyzm
związany z patriotyzmem, dotyczący patriotyzmu

patriotyzm paˈtrʲjɔtɨsm̥ n
patriotisme
miłość ojczyzny i własnego narodu, często połączona z gorliwością ofiar dla ojczczyzny;

patrologia n
patrologie
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teologia, teologiczny) nauka zajmująca się życiem i twórczością Ojców Kościoła oraz piśmiennictwem starochrześcijańskim;

patrolować v
patrouiller
wykonywać obchód kontrolowanego terenu

patron ˈpatrɔ̃n n
patron
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święty opiekun kraju, miasta, profesji, osób;

patronimiczny ˌpatrɔ̃ɲĩˈmʲit͡ʃnɨ adj
patronymique
(językoznawstwo, językoznawczy) utworzony od imienia ojca

patrycjuszowski adj
patricien
związany z patrycjatem, dotyczący patrycjatu

patrycjuszowski possessiveAdjective
patricien
należący do patrycjatu

patrzeć ˈpaṭʃɛt͡ɕ v
regarder
kierować wzrok na coś lub na kogoś

patyczek do uszu n
coton-tige
plastikowy patyczek zakończony watą przeznaczony do higieny uszu

pauperyzacja ˌpawpɛrɨˈzat͡sʲja n
paupérisation
ubożenie (człowieka, społeczeństwa)

paw paf n
paon
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju pawi (1.1)

pawian ˈpavʲjãn n
babouin
(zoologia, zoologiczny) Papio, małpa z charakterystycznie odsłoniętymi pośladkami i o wydłużonym pysku;

pawijski adj
pavesan
związany z Pawią, pochodzący z Pawii

paywall n
paywall
(informatyka, informatyczny) (handel, handlowy) mechanizm ograniczenia dostępności treści na WWW do osób, które wykupią dostęp;

paznokieć pazˈnɔcɛ̇t͡ɕ n
ongle
(anatomia, anatomiczny) płaska rogowa osłona ostatniego członu palca małp i człowieka;

pazur ˈpazur n
griffe
(zoologia, zoologiczny) ostro zakończony, rogowy twór naskórka na końcach palców niektórych zwierząt, zwłaszcza drapieżnych;

pałac ˈpawat͡s n
palais château
(architektura, architektoniczny) okazały, pozbawiony cech obronnych budynek mieszkalny należący do władcy lub bogatego człowieka

pałeczka paˈwɛt͡ʃka n
coccobacille
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) morfologiczna forma bakterii o wydłużonym kształcie;

pałka teleskopowa n
bâton télescopique matraque télescopique
rodzaj składanej broni obuchowej wykonanej z lekkiego i mocnego metalu, zakończonej kulką;

pański possessiveAdjective
votre
należący do mężczyzny, do którego zwracamy się per pan

państwo ˈpãj̃stfɔ n
état
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) struktura polityczna obejmująca określony obszar i grupę ludzi go zamieszkującą, rządzona przez osoby reprezentujące tę grupę; ustrój takiej struktury;
le
tytuł grzecznościowy wobec małżeństwa
maître
pan i pani wobec służby
vous
zwrot grzecznościowy względem grupy, w której są zarówno kobiety, jak i mężczyźni

paź paɕ n
page
(historia, historyczny, historycznie) chłopiec ze szlacheckiej rodziny, który stanowi czyjąś osobistą służbę na dworze magnackim lub królewskim;

paź królowej n
machaon
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Papilio machaon Linnaeus, gatunek motyla dziennego z rodziny paziowatych;

październik paʑˈd͡ʑɛrʲɲik n
octobre
dziesiąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);

pchacz pxat͡ʃ n
pousseur
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) motorowy statek wodny przystosowany do pchania przed dziobem zestawu barek, głównie na wodach śródlądowych;

pchać pxat͡ɕ v
pousser
przesuwać coś przed sobą napierając z tyłu

pchli targ ˈpxlʲi ˈtark n
marché aux puces
(handel, handlowy) bazar z rzeczami używanymi, artykułami dla kolekcjonerów;

pchnięcie kulą ˈpxʲɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ ˈkulɔ̃w̃ n
lancer du poids
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, polegająca na wypchnięciu kuli jednorącz z koła o średnicy 2,135 m;

pchła pxwa n
puce
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, bezskrzydły, skaczący owad żywiący się krwią;

pech pɛx n
malchance poisse
niepomyślny zbieg okoliczności

pechowy pɛˈxɔvɨ adj
malheureux
świadczący o pechu

pedagog pɛˈdaɡɔk n
pédagogue
nauczyciel, wychowawca

pedagogiczny adj
pédagogique
związany z pedagogiką, wychowawczy

pedagogika ˌpɛdaˈɡɔɟika n
pédagogie
nauka o celach, metodach i środkach nauczania i wychowania;

pedantyczny ˌpɛdãnˈtɨt͡ʃnɨ adj
tatillon
skrajnie, nadmiernie dokładny

pedał ˈpɛdaw n
pédale
(technologia, technika, techniczny) dźwignia przeznaczona do obsługi stopą w samochodzie, samolocie, rowerze itp., także w niektórych instrumentach muzycznych;
pédé lope rasdep
(slangowo) (obraźliwie) określenie geja, niekiedy rozszerzane na mężczyzn postrzeganych jako homoseksualiści

pedałować ˌpɛdaˈwɔvat͡ɕ v
pédaler
obracać pedałami, jadąc rowerem lub innym pojazdem

pediatra pɛˈdʲjatra n
pédiatre
(medycyna, medyczny) lekarz dziecięcy
(medycyna, medyczny) lekarka dziecięca

pediatria pɛˈdʲjatrʲja n
pédiatrie
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się dziećmi, ich rozwojem, opieką nad nimi oraz chorobami dziecięcymi;

pediatryczny adj
pédiatrique
związany z pediatrią

pedikiurzystka ˌpɛdʲicuˈʒɨstka n
pédicure
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kobieta wykonująca pedikiur zawodowo

pedo- ˈpɛdɔ
pédo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z dzieckiem, potomkiem, potomstwem
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z gruntem, ziemią

pedofil pɛˈdɔfʲil n
pédophile
(seksuologia, seksuologiczny) dorosły odczuwający popęd płciowy do dzieci

pedofilia ˌpɛdɔˈfʲilʲja n
pédophilie
(seksuologia, seksuologiczny) (psychologia, psychologiczny) popęd seksualny do dzieci;

pedofobia n
pédophobie
(psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed dziećmi, niechęć wobec dzieci

pedokracja n
pédocratie
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy młodych, niedoświadczonych osób

peeling ˈpʲilʲĩŋk n
peeling gommage
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) technika kosmetyczna polegająca na złuszczaniu lub ścieraniu martwego naskórka

pefloksacyna ˌpɛflɔksaˈt͡sɨ̃na n
péfloxacine
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) chemioterapeutyk z grupy fluorochinolonów, o szerokim zakresie działania;

pejoratywny ˌpɛjɔraˈtɨvnɨ adj
péjoratif
mający negatywny, ujemny (obraźliwy, zniechęcający) wydźwięk

pejzaż ˈpɛjzaʃ n
paysage
(sztuka) obraz, którego tematem jest krajobraz

pekińczyk pɛˈcĩj̃n͇t͡ʃɨk n
Pékinois
mieszkaniec Pekinu
pékinois
(kynologia, kynologiczny) rasa małych psów o długiej sierści i krótkim pysku;

pektorał n
croix pectorale
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krzyż z relikwią noszony przez katolickich duchownych na piersi;

pelagianizm n
pélagianisme
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nurt teologii duchowości, którego pierwszym propagatorem był Pelagiusz;

pelargonia ˌpɛlarˈɡɔ̃ɲja n
géranium
(botanika, botaniczny) Pelargonium, popularna roślina doniczkowa

peleryna ˌpɛlɛˈrɨ̃na n
pèlerine
wierzchnie okrycie bez rękawów, zarzucone na ramiona, niekiedy krótsze, tylko do łokci;

pelota pɛˈlɔta n
pelote basque
(sport, sportowy) rodzaj tenisa popularnego wśród Basków, rozgrywanego na boisku ze ścianą, o którą odbijana jest piłka;

pelta n
pelte
(wojskowość, wojskowy) (starożytność) drewniana, obciągnięta skórą tarcza o nerkowatym kształcie, używana zwłaszcza przez lekkozbrojnych żołnierzy greckich i macedońskich

peltasta n
peltaste
(wojskowość, wojskowy) (starożytność) lekkozbrojny żołnierz armii greckich i hellenistycznych wyposażony w tarczę - peltę oraz oszczepy;

pendżabski pɛ̃n͇ˈd͡ʒapsʲci n
pendjabi penjabi
(językoznawstwo, językoznawczy) indoaryjski język używany przez 28 milionów osób zamieszkujących historyczną krainę Pendżab na pograniczu indyjsko-pakistańskim

penis ˈpɛ̃ɲis n
pénis verge
(anatomia, anatomiczny) narząd kopulacyjny samców, zarówno u ludzi, jak i u niektórych zwierząt;

penologia n
pénologie
nauka zajmująca się ogólnymi zaganieniami dotyczącymi kary

pensylwański adj
pennsylvanien
związany z Pensylwanią, dotyczący Pensylwanii

pensylwański n
pensilfaanisch
(językoznawstwo, językoznawczy) język pensylwański;

pentagram pɛ̃nˈtaɡrãm n
pentagramme
(geometria) pięciokąt gwiaździsty;

pentan ˈpɛ̃ntãn n
pentane
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezbarwna, palna ciecz, stosowany jako składnik mieszanin rozpuszczalnikowych oraz w termometrach do mierzenia niskich temperatur;

pentest n
pentest
(informatyka, informatyczny) (potocznie, potoczny) test penetracyjny

pepsyna n
pepsine
(biochemia, biochemiczny) czynna postać pepsynogenu, enzym trawienny występujący w soku żołądkowym;

peptyd ˈpɛptɨt n
peptide
(biochemia, biochemiczny) produkt rozkładu peptonów

per capita ˈpɛr ˈkapʲita
par tête per capita
(statystyka, statystyczny) (ekonomia, ekonomiczny) na głowę (przy przeliczaniu czegoś na osoby)

per se ˈpɛr ˈse
per se
(książkowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) sam z siebie, sam przez się

per- pɛr prefix
per-
(chemia, chemiczny) przedrostek wskazujący na podstawienie wszystkich atomów wodoru w cząsteczce węglowodoru przez atomy halogenu

percepcja n
perception
(fizjologia, fizjologiczny) odbiór i postrzeganie zjawisk za pomocą zmysłów

perfekcja pɛrˈfɛkt͡sʲja n
perfection
doskonałość, cecha tego, co jest perfekcyjne

perfekcjonista ˌpɛrfɛkt͡sʲjɔ̇̃ˈɲista n
perfectionniste
człowiek dążący do doskonałości

perfekcjonizm ˌpɛrfɛkˈt͡sʲjɔ̇̃ɲism̥ n
perfectionnisme
dążenie do doskonałości

perfekcyjnie ˌpɛrfɛkˈt͡sɨjɲɛ adv
parfaitement
w sposób perfekcyjny

perfekcyjny adj
parfait
odznaczający się perfekcją, dopracowany w każdym detalu

perfidnie adv
perfidement
w sposób perfidny

perfidny pɛrˈfʲidnɨ adj
perfide
przewrotny, podstępny, chytry i złośliwy, przebiegły

perfumeria ˌpɛrfũˈmɛrʲja n
parfumerie
sklep sprzedający perfumy i często również inne kosmetyki

perfumy pɛrˈfũmɨ n
parfum
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) roztwór alkoholowy odpowiednio dobranych substancji zapachowych, stosowany jako kosmetyk

pergamin n
papier de cuisson papier sulfurisé
papier nieprzepuszczający wilgoci ani tłuszczu
parchemin
niegarbowana, cienka, odpowiednio przygotowana skóra owcza, cielęca lub ośla, przeznaczona do pisania lub malowania;

pergola pɛrˈɡɔla n
pergola
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) budowla ogrodowa w postaci dwóch rzędów podpór i umieszczonej na nich poziomej ażurowej konstrukcji, po której pną się rośliny;

peri-
péri-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na obszar lub tematykę wokół tego, co określa drugi człon złożenia

perigordzki adj
périgordine
związany z Périgordem, dotyczący Périgordu

perkoz ˈpɛrkɔs n
grèbe
(ornitologia, ornitologiczny) ptak śródlądowy zmieniający upierzenie stosownie do pory roku;

perkusista ˌpɛrkuˈɕista n
batteur
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk grający na perkusji

perlit n
perlite
(geologia, geologiczny) minerał, wieloskładnikowa skała pochodzenia wulkanicznego, zawierająca kilka procent wody;

perm pɛrm n
Permien
(geologia, geologiczny) szósty i ostatni okres ery paleozoicznej;

permakryzys n
permacrise
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) przedłużający się okres niestabilności i braku bezpieczeństwa, będący w szczególności rezultatem serii katastrofalnych wydarzeń

permakultura n
permaculture
(ochrona środowiska) (ekologia, ekologiczny) idea inspirowania się naturą i korzystanie z zasad w niej funkcjonujących – projektowania ekologicznego, które tworzy zrównoważoną architekturę i samoregulujące się systemy rolnictwa na wzór ekosystemów naturalnych itp.;

permanencja n
permanence
cecha osób, rzeczy i zjawisk niezmiennych w czasie

peron ˈpɛrɔ̃n n
quai
(kolejnictwo) wydzielona część stacji kolejowej, przeznaczona dla pasażerów, umożliwiająca im wsiadanie do pociągu i wysiadanie z niego

peronizm pɛˈrɔ̃ɲism̥ n
péronisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system polityczny zbudowany przez Juana Peróna w Argentynie, w połowie XX wieku, dążący do zbudowania ustroju pośredniego między amerykańskim kapitalizmem a radzieckim komunizmem;

perpiniański adj
perpignanais
związany z Perpignan, dotyczący Perpignan

perski ˈpɛrsʲci adj
persan perse
dotyczący Persji, pochodzący z Persji

perski ˈpɛrsʲci n
perse persan
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Iranu, Afganistanu i Tadżykistanu;

personel pɛrˈsɔ̃nɛl n
personnel
zespół pracowników jakiejś instytucji, najczęściej publicznej, których celem jest wykonywanie ściśle określonych zadań nienależących do kierownika tej instytucji

personifikacja ˌpɛrsɔ̃ɲifʲiˈkat͡sʲja n
personnification
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) rodzaj metafory; przedstawianie rzeczy, zwierząt, zjawisk lub pojęć abstrakcyjnych jako postaci ludzkich;

persyflaż n
persiflage
(książkowy) złośliwość ukryta pod pozorem uprzejmości

persymona ˌpɛrsɨ̃ˈmɔ̃na n
kaki plaquemine
(botanika, botaniczny) Diospyros L., rodzaj tropikalnych roślin drzewiastych z rodziny hebankowatych;
(spożywczy) czerwonopomarańczowy, jadalny owoc persymony (1.2)
plaqueminier
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju persymona (1.1)

perszeron n
percheron
(zoologia, zoologiczny) rodzaj konia pociągowego;

perugiański adj
pérugin
związany z Perugią, dotyczący Perugii

peruka pɛˈruka n
perruque
cudze lub sztuczne włosy przystosowane do zakładania na głowę;

peruwiański ˌpɛruˈvʲjä̃j̃sʲci adj
péruvien
odnoszący się do państwa Peru

perwersja n
perversion dépravation
(psychologia, psychologiczny) skłonność do zaspokajania popędów w sposób odbiegający od normy
perversité
zachowania wbrew przyjętym obyczajom, mające za zadanie szokować

peryfiton n
périphyton
(ekologia, ekologiczny) zespół drobnych organizmów roślinnych i zwierzęcych przytwierdzonych do podłoża czasowo lub na stałe

peryhelium ˌpɛrɨˈxɛlʲjũm n
périhélie
(astronomia, astronomiczny) punkt orbity okołosłonecznej planety, planety karłowatej, planetoidy lub komety położony najbliżej Słońca;

perykopa n
péricope
(biblijny) określony fragment tekstu biblijnego odczytywanego podczas liturgii lub badanego przez biblistę;

peryndopryl n
périndopril
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) środek będący prolekiem, stosowany w terapii nadciśnienia tętniczego i chorób serca; należy do grupy inhibitorów konwertazy angiotensyny

peryskop pɛˈrɨskɔp n
périscope
urządzenie zbudowane z co najmniej dwóch luster, umożliwiające obserwowanie otoczenia zza zasłony;

peryskopowy adj
périscopique
(optyka, optyczny) dotyczący peryskopu

perła ˈpɛrwa n
perle
(biologia, biologiczny) wytwór płaszcza niektórych mięczaków, szczególnie perłopławów;
(jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny pochodzenia organicznego z pereł (1.1)

perłowy pɛrˈwɔvɨ adj
gris de perle
taki, który ma połysk, jak perła

pescowegetarianizm n
pesco-végétarisme
dieta polegająca na niejedzeniu mięsa czerwonego i drobiu, a akceptowaniu ryb i owoców morza;

peseta pɛˈsɛta n
peseta
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) waluta Hiszpanii w latach 1869–2002;

peso ˈpɛsɔ n
péso
(jednostka monetarna) waluta niektórych krajów, głównie południowoamerykańskich;

pestka ˈpɛstka n
noyau
(spożywczy) każde nasiono, zwykle niejadalne, w owocu przeznaczonym do konsumpcji

pesto n
pesto
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sos z utartych orzechów i świeżych jarzyn z oliwą, w klasycznej wersji z orzeszków piniowych i bazylii;

pestycyd pɛˈstɨt͡sɨt n
pesticide
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) substancja syntetyczna lub naturalna stosowana do zwalczania organizmów szkodliwych lub niepożądanych, używana głównie do ochrony roślin uprawnych, lasów, zbiorników wodnych;

pesymista ˌpɛsɨ̃ˈmʲista n
pessimiste
człowiek dostrzegający tylko ujemne strony życia, negatywnie oceniający rzeczywistość i przewidujący same najgorsze rzeczy

pesymistyczny ˌpɛsɨ̃mʲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
pessimiste
pełen pesymizmu, właściwy pesymiście; dostrzegający tylko negatywne strony czegoś, przewidujący jedynie niepowodzenia i nieszczęścia

pesymizm pɛˈsɨ̃mʲism̥ n
pessimisme
tendencja do zakładania, że wydarzenia potoczą się najgorszym z możliwych scenariuszy;
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny charakteryzujący się brakiem wiary w postęp i lepsze jutro

peszyć v
gêner
wprawiać w zakłopotanie
se gêner
wpadać w zakłopotanie; czuć się niepewnie

petrografia ˌpɛtrɔˈɡrafʲja n
pétrographie
(geologia, geologiczny) nauka o składzie i właściwościach skał;

petrograficzny adj
pétrographique
(geologia, geologiczny) związany z petrografią, dotyczący petrografii

petting n
pelotage tripotage
(książkowy) (seksuologia, seksuologiczny) technika seksualna polegająca na wzajemnych pieszczotach okolic narządów płciowych bez stosunku płciowego

petunia pɛˈtũɲja n
pétunia
(botanika, botaniczny) Petunia, południowoamerykańska roślina ozdobna o barwnych i wonnych kwiatach;

petycja pɛˈtɨt͡sʲja n
pétition
(administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pismo zawierające zbiorową prośbę, kierowane najczęściej do organów władzy;

pewien ˈpɛvʲjɛ̃n adj
certain
całkowicie przekonany o słuszności

pewien ˈpɛvʲjɛ̃n pronoun
certain
określający rzecz znaną mówiącemu, lecz nieujawnianą czy nieokreślaną dokładnie w danej wypowiedzi; niejaki, jakiś

pewnik ˈpɛvʲɲik n
certitude
coś co jest całkowicie udowodnione

pewność ˈpɛvnɔɕt͡ɕ n
certitude
całkowite przekonanie o czymś

pewność siebie n
assurance aplomb
(psychologia, psychologiczny) wiara w swoją wartość, we własne możliwości

pewny siebie adj
entreprenant
przekonany o swojej wartości lub swoich możliwościach

pełnia ˈpɛwʲɲa n
pleine lune
(astronomia, astronomiczny) faza księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez słońce w taki sposób, że z ziemi widać wyłącznie jego jasną część
plénitude
punkt kulminacyjny, szczyt czegoś, najwyższy stan

pełnogłos n
pléophonie
(językoznawstwo, językoznawczy) zjawisko językowe występowania w językach wschodniosłowiańskich grup „-oro-”, „-olo-”, „-ere-” i „-ele-”, którym w innych językach słowiańskich odpowiadają grupy z jedną samogłoską;

pełnomocnictwo ˌpɛwnɔ̃mɔt͡sʲˈɲit͡stfɔ n
procuration
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument potwierdzający czyjeś prawo do działania w imieniu kogoś innego
procuration pleins pouvoirs
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawo do działania w czyimś imieniu, wydane przez tę osobę

pełnomocnik n
chargé
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba mająca pełnomocnictwo do wykonywania czynności prawnych w czyimś imieniu

pełny ˈpɛwnɨ adj
plein rempli
wypełniony w największym możliwym stopniu
o największej możliwej wartości lub natężeniu
zawierający obfitość rzeczy, dóbr (dobra) lub mnóstwo ludzi

pełzać v
grimper
o roślinach rozrastać się po podłożu
ramper
o zwierzętach posuwać się powoli, przylegając spodem do podłoża
o ludziach poruszać się wolno, dotykając nieomal brzuchem podłoża lub na czworaka
ramper lécher les bottes
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) zachowywać się w sposób szczególnie uległy
se traîner
o żywiołach przesuwać się wolno, unosząc się nisko

pi razy oko ˈpʲi ˈrazɨ ˈɔkɔ adv
à la louche
(potocznie, potoczny) w przybliżeniu, około

piana ˈpʲjãna n
écume mousse
masa drobnych pęcherzyków powietrza na powierzchni płynu

pianino pʲjä̃ˈɲĩnɔ n
piano
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument muzyczny ze strunami w środku ustawionymi pionowo;

pianista pʲjä̃ˈɲista n
pianiste
osoba, która gra na pianinie lub fortepianie

pianistka pʲjä̃ˈɲistka n
pianiste
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, która gra na pianinie, fortepianie

pianistyczny adj
pianistique
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z pianistyką, dotyczący pianistyki

pianistyka n
pianistique
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sztuka gry na fortepianie

pianka do golenia n
mousse à raser
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) substancja z pęcherzykami powietrza rozsmarowywana na skórze podczas golenia w celu zapobieżenia podrażnieniu;

piano ˈpʲjãnɔ adv
piano
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) określenie wykonawcze: cicho, delikatnie

piano nobile n
étage noble bel-étage
(architektura, architektoniczny) kondygnacja z reprezentacyjnymi pomieszczeniami, zwykle na pierwszym piętrze okazałego budynku (pałac, willa);

piarg n
éboulis
(geografia, geograficzny) osypisko skalne;

piasek ˈpʲjasɛk n
sable
luźna skała osadowa złożona z ziaren i okruchów skalnych o rozmiarze od 0,0625 do 2 mm, głównie kwarcu;

piaskarka pʲjaˈskarka n
psammodrome
(zoologia, zoologiczny) (zobacz) piaskarka hiszpańska

piaskowiec pʲjaˈskɔvʲjɛt͡s n
grès
(geologia, geologiczny) zwięzła skała osadowa powstała przez scementowanie ziaren piasku spoiwem;

piaskownica ˌpʲjaskɔvʲˈɲit͡sa n
bac à sable carré de sable
wydzielone miejsce pokryte lub wypełnione piaskiem, przeznaczone do zabaw dla dzieci;

piaskowy pʲjaˈskɔvɨ adj
sablonneux
zbudowany, stworzony z piasku

piasta ˈpʲjasta n
moyeu
(technologia, technika, techniczny) część koła, w którą mocuje się oś;

piaszczysty pʲjaʃˈt͡ʃɨstɨ adj
sablonneux sableux
usypany z piasku, pełen piasku

piać pʲjät͡ɕ v
chanter
(ornitologia, ornitologiczny) o kogucie wydawać charakterystyczny koguci głos

piec pʲjɛt͡s n
poêle four
budowla lub konstrukcja przeznaczona do spalania

piechota pʲjɛˈxɔta n
infanterie
(wojskowość, wojskowy) rodzaj wojsk walczących pieszo i w bliskim kontakcie z nieprzyjacielem;

piecuszek pʲjɛˈt͡suʃɛk n
pouillot fitis
(ornitologia, ornitologiczny) Phylloscopus trochilus, oliwkowozielony, mały ptak eurazjatycki o melancholijnym śpiewie;

piecza n
charge
(książkowy) obejmowanie opieką

pieczarka pʲjɛˈt͡ʃarka n
agaric
(botanika, botaniczny) rodzaj grzybów jadalnych, Agaricus L.;

pieczeń ˈpʲjɛt͡ʃɛ̃ɲ n
rôti
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z upieczonego mięsa (z wyjątkiem ryb)

pieczony adj
rôti cuit
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony / przyrządzany w procesie pieczenia

pieczętować ˌpʲjɛt͡ʃɛ̃nˈtɔvat͡ɕ v
sceller
opatrywać coś pieczęcią, wykonywać pieczęć
(przenośnie, przenośnia) ostatecznie coś potwierdzać, przesądzać
opatrywać coś pieczęcią, wykonywać pieczęć na zamknięciu w celu zabezpieczenia

pieczęć ˈpʲjɛt͡ʃɛ̃ɲt͡ɕ n
sceau cachet estampille
znak rozpoznawczy osoby prawnej lub fizycznej, wyciskany za pomocą stempla (tłoka); nadaje moc prawną pismu lub dokumentowi, stanowi świadectwo wiarygodności

pieg pʲjɛk n
tache de rousseur éphélide
mała plamka na skórze człowieka występująca najczęściej u osób o jasnej karnacji (blondynów i rudych);

piegża ˈpʲjɛɡʒa n
fauvette
(ornitologia, ornitologiczny) Sylvia curruca, niewielki ptak eurazjatycki wijący gniazda wewnątrz ciernistych krzewów lub żywopłotów;

piekarnia pʲjɛˈkarʲɲa n
boulangerie
sklep, w którym sprzedaje się wyroby piekarnicze
boulangerie fournil
miejsce pracy piekarza; zakład produkujący chleb oraz inne wyroby z mąki

piekarz ˈpʲjɛkaʃ n
boulanger
człowiek, który pracuje w piekarni i wypieka chleb, bułki itp.

piekielny pʲjɛ̇ˈcɛlnɨ adj
infernal
dotyczący piekła, związany z piekłem, taki, jak w piekle
(przenośnie, przenośnia) o dużej intensywności, cholerny

piekło ˈpʲjɛkwɔ n
enfer
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) (filozofia, filozoficzny) miejsce przebywania dusz zmarłych potępionych za grzechy lub winy wobec bogów popełnione na ziemi;
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym trudno wytrzymać (z powodu ciężkich warunków), bardzo nieprzyjemna sytuacja, wydarzenie przysparzające wielu cierpień

pielgrzym n
pèlerin
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba, która odbywa wędrówkę do miejsca kultu

pielgrzymka pʲjɛlˈɡʒɨ̃mka n
pèlerinage
wędrówka do świętego miejsca

pielęgniarka ˌpʲjɛlɛ̃ŋʲɟˈɲarka n
infirmière infirmier
kobieta sprawująca podstawową opiekę medyczną nad pacjentami;

pielęgniarz pʲjɛˈlɛ̃ŋʲɟɲaʃ n
infirmier
pracownik służby zdrowia uprawniony do pielęgnowania chorych i do wykonywania prostszych zabiegów leczniczych

pielęgnować ˌpʲjɛlɛ̃ŋɡˈnɔvat͡ɕ v
choyer soigner
dbać o coś, zajmować się czymś z dużą dbałością i troską
soigner garder
dbać o chorych, pomagać w leczeniu chorych

piemontyt n
piémontite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów o czerwonej lub brunatnej barwie;

pieniądz pʲɛ̇ˈɲɔnd͡zɛ ˈpʲjɛ̇̃ɲɔ̃nt͡s n
argent monnaie
(bankowość, bankowy) umowny środek płatniczy, obecnie w postaci monet i banknotów;

pieniądze pʲjɛ̇̃ˈɲɔ̃nd͡zɛ n
argent
lm od: pieniądz

pieprz pʲjɛpʃ n
poivre
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) przyprawa otrzymywana z nasion pieprzu (1.1)
poivrier
(botanika, botaniczny) roślina zielna lub krzew z rodziny pieprzowatych;

pieprz kajeński ˈpʲjɛpʃ kaˈjɛ̇̃j̃sʲci n
poivre de Cayenne
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bardzo ostra przyprawa otrzymywana ze świeżych lub suszonych owoców papryki odmiany Cayenne;

pieprz syczuański n
poivre du Sichuan
(spożywczy) owocnie drzew Zanthoxylum simulans wykorzystywane jako ostra przyprawa, głównie w Chinach;

pieprzniczka pʲjɛˈpʃʲɲit͡ʃka n
poivrier poivrière
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) małe naczynie stołowe lub pojemnik do przechowywania pieprzu
poivrière
(wojskowość, wojskowy) (zobacz) rewolwer wiązkowy

pieprzyć ˈpʲjɛpʃɨt͡ɕ v
baiser
(wulgarnie, wulgaryzm) (potocznie, potoczny) uprawiać seks
poivrer
dodawać pieprzu do jedzenia

pierdolenie o Szopenie ˌpʲjɛrdɔˈlɛ̃ɲɛ ˌɔ‿ʃɔˈpɛ̃ɲɛ n
enculage de mouches
(wulgarnie, wulgaryzm) mówienie nie na temat, gadanie bez sensu

pierdolić pʲjɛr.ˈdɔ.lʲit͡ɕ v
baiser
(wulgarnie, wulgaryzm) uprawiać z kimś seks (jako strona aktywna)
(wulgarnie, wulgaryzm) uprawiać seks ze sobą nawzajem

pierdu-pierdu ˌpʲjɛrdu‿ˈpʲjɛrdu interjection
cucul la praline
(potocznie, potoczny) wykrzyknienie, które może wyrażać lekceważenie dla czyjejś wypowiedzi, niedowierzanie, irytację

pierdu-pierdu ˌpʲjɛrdu‿ˈpʲjɛrdu n
cucul la praline
(potocznie, potoczny) bezsensowna wypowiedź

pierdzieć ˈpʲjɛrʲd͡ʑɛ̇t͡ɕ v
péter
(wulgarnie, wulgaryzm) wypuszczać gazy trawienne

piernik ˈpʲjɛrʲɲik n
pain d'épice pain d'épices
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) twarde ciemnobrązowe ciasto robione z mieszaniny mąki pszennej i żytniej, mleka, jajek, skarmelizowanego cukru, miodu, silnie przyprawione cynamonem, imbirem;

piersiówka pʲjɛrʲˈɕufka n
flasque
niewielki, płaski, najczęściej metalowy pojemnik na alkohol, noszony w wewnętrznej kieszeni

pierwiastek pʲjɛrˈvʲjastɛk n
élément
(chemia, chemiczny) substancja składająca się z atomów o tej samej liczbie protonów w jądrze (liczbie atomowej); pierwiastek chemiczny;

pierwiastek chemiczny pʲjɛrˈvʲjastɛk xɛ̃ˈmʲit͡ʃnɨ n
élément chimique
zbiór wszystkich atomów posiadających jednakową liczbę protonów w jądrze;
taka substancja chemiczna, która składa się wyłącznie z atomów posiadających jednakową liczbę protonów w jądrze;

pierwiastek kwadratowy n
racine carrée
(matematyka, matematyczny) liczba, która podniesiona do kwadratu daje pewną liczbę;

pierwiosnek pʲjɛrˈvʲjɔsnɛk n
primevère
(botanika, botaniczny) Primula L., rodzaj roślin z rodziny pierwiosnkowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju pierwiosnek (1.1)

pierworódka n
primipare
(medycyna, medyczny) kobieta, która po raz pierwszy rodzi dziecko

pierworództwo n
aînesse primogéniture
bycie pierworodnym synem
primogéniture
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół praw i przywilejów pierworodnego potomka męskiego

pierwotnie pʲjɛrˈvɔtʲɲɛ adv
originairement originellement
zgodnie z początkiem, odwołując się do najwcześniejszych chwil od powstania
primitivement
w sposób nietknięty cywilizacją

pierwsza dama ˈpʲjɛrfʃa ˈdãma n
première dame
nieformalny, honorowy tytuł, przysługujący małżonce głowy (przywódcy) państwa, zwykle żonie prezydenta;

pierwsza pomoc ˈpʲjɛrfʃa ˈpɔ̃mɔt͡s n
premiers secours
(medycyna, medyczny) pomoc przedmedyczna i medyczna udzielana ofiarom wypadków, rannym na miejscu zdarzenia;

pierwsza wojna światowa ˈpʲjɛrfʃa ˈvɔjna ɕfʲjaˈtɔva pn
Première Guerre mondiale
(historia, historyczny, historycznie) konflikt zbrojny w latach 1914-1918;

pierwszeństwo pʲjɛrfˈʃɛ̃j̃stfɔ n
priorité
prawo do czegoś przed innymi; prawo bycia pierwszym, zrobienia czegoś na początku; przewaga, wyższość nad czymś lub nad kimś

pierwszy ˈpʲjɛrfʃɨ adj
premier première
od liczby 1

pierwszy poruszyciel n
cause première
(filozofia, filozoficzny) żywy, wieczny i najdoskonalszy byt, będący praprzyczyną wszelkiego ruchu, utożsamiany z Bogiem;

pierzasty adj
emplumé
porośnięty pierzem

pierzga n
pain d'abeille
(pszczelarstwo, pszczelarski) pszczeli pokarm będący sfermentowanym i zakonserwowanym w komórkach plastra pyłkiem kwiatowym;

pieróg ˈpʲjɛruk n
bicorne
(odzieżownictwo) (historia, historyczny, historycznie) duży kapelusz w kształcie pieroga (1.1), noszony przez żołnierzy napoleońskich
pirog
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kawałek rozwałkowanego cienko ciasta nadzianego farszem mięsnym, serowym, warzywnym lub owocowym; gotowany, czasem też smażony na głębokim tłuszczu lub opiekany po ugotowaniu;

pierś pʲjɛrʲɕ n
blanc
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) mięso z przedniej części tułowia drobiu
poitrine sein
(anatomia, anatomiczny) przednia, górna część tułowia u człowieka lub innego zwierzęcia
sein poitrine
(anatomia, anatomiczny) parzysty gruczoł mlekowy człowieka;

pierścionek pʲjɛrʲɕˈt͡ɕɔ̃nɛk n
anneau bague
rodzaj ozdoby na palec, wykonanej zazwyczaj z metalu szlachetnego z oczkiem

pies pʲjɛs n
chien chienne
(zoologia, zoologiczny) Canis familiaris, zwierzę domowe;

pies do towarzystwa ˈpʲjɛz ˌdɔ‿tɔvaˈʒɨstfa n
chien de compagnie
najczęściej mały pies o łagodnym charakterze trzymany jako pupil, towarzysz człowieka

pies obronny ˈpʲjɛs ɔbˈrɔ̃nːɨ n
chien de garde
(kynologia, kynologiczny) pies wyszkolony w celu obrony przed intruzami

pies pasterski ˈpʲjɛs paˈstɛrsʲci n
chien de berger
(kynologia, kynologiczny) pies pilnujący stada zwierząt i chroniący je przed drapieżnikami;

pies policyjny ˈpʲjɛs ˌpɔlʲiˈt͡sɨjnɨ n
chien policier
pies wyszkolony do pracy z policją, m.in. wykrywający narkotyki, broń, materiały wybuchowe lub zaginione osoby

pies pracujący ˈpʲjɛs ˌprat͡suˈjɔ̃nt͡sɨ n
chien de travail chien d'utilité
(kynologia, kynologiczny) pies wyszkolony do wypełniania określonych zadań polegających na współpracy z człowiekiem

pies przewodnik ˈpʲjɛs pʃɛˈvɔdʲɲik n
chien guide d'aveugle chien d'aveugle
pies szkolony w celu pomocy osobom niewidomym lub niesłyszącym

piesek preriowy ˈpʲjɛsɛk prɛˈrʲjɔvɨ n
chien de prairie
(zoologia, zoologiczny) Cynomys, niewielki, północnoamerykański ssak z rodziny wiewiórkowatych;

pieskie życie ˈpʲjɛsʲcɛ ˈʒɨt͡ɕɛ n
vie de chien
życie nędzne, pełne wyrzeczeń i trudności

pieszczota pʲjɛʃˈt͡ʃɔta n
caresse
czułe dotykanie, głaskanie, całowanie kogoś

pieszo ˈpʲjɛʃɔ adv
à pied
idąc, biegnąc, nie zaś pojazdem

pietruszka pʲjɛˈtruʃka n
persil
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalne warzywo o białym korzeniu i zielonej naci;

pień pʲjɛ̇̃ɲ n
tronc
zdrewniała łodyga drzewa, nadziemna część drzewa bez gałęzi

pieścić v
caresser câliner
tulić, głaskać okazując czułość

pieśń pʲjɛ̇ɕɲ̊ n
chanson chant
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna utworu wokalnego, instrumentalnego lub wokalno-instrumentalnego;

pigment ˈpʲiɡmɛ̃nt n
pigment
(biologia, biologiczny) substancja barwiąca wytwarzana przez komórki i tkanki organizmów żywych, która nadaje im kolor
(technologia, technika, techniczny) sproszkowana, kryjąca substancja barwiąca, nierozpuszczalna w wodzie i olejach, używana do sporządzania farb

pigmentacja ˌpʲiɡmɛ̃nˈtat͡sʲja n
pigmentation
(biologia, biologiczny) ubarwienie roślin, człowieka i zwierząt uwarunkowane pigmentami w ich komórkach

pigułka pʲiˈɡuwka n
pilule
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) mała porcja lekarstwa w zwartej postaci i zwykle o obłym kształcie
pilule contraceptif
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (potocznie, potoczny) tabletka antykoncepcyjna, doustny środek antykoncepcyjny

pigułka gwałtu n
drogue du viol
substancja psychoaktywna wywołująca senność oraz kilkugodzinną amnezję, wykorzystywana do wymuszonego stosunku seksualnego;

pigwa ˈpʲiɡva n
cognassier coing
(botanika, botaniczny) Cydonia, krzew lub drzewko o dużych, białych lub różowych kwiatach i aromatycznych owocach;
coing cognassier
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc pigwy (1.1) używany na przetwory

pigwowiec japoński n
cognassier du Japon
(botanika, botaniczny) Chaenomeles japonica, gatunek rośliny wieloletniej z rodziny różowatych;

pijak ˈpʲijak n
ivrogne
osoba nadużywająca alkoholu

pijalnia wód pʲiˈjalʲɲa ˈvut n
buvette
miejsce lub budynek uzdrowiskowy, w którym pija się wodę mineralną lub leczniczą

pijany pʲiˈjãnɨ adj
ivre soûl saoul
pod wpływem alkoholu

pijany jak świnia pʲiˈjãnɨ ˈjäc ˈɕfʲĩɲa adj
soûl comme un cochon
(pospolicie) zupełnie, kompletnie pijany

pijawka pʲiˈjafka n
sangsue
(zoologia, zoologiczny) drobne zwierzę wodne z typu pierścienic;
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto czerpie korzyści z innych

pikardyjski adj
picard
dotyczący Pikardii lub Pikardyjczyków

piknik ˈpʲicɲik n
pique-nique
rodzaj wypoczynku na łonie natury z jedzeniem zabranym ze sobą;

piksel ˈpʲiksɛl n
pixel
(informatyka, informatyczny) najmniejszy jednolity element obrazu wyświetlanego na ekranie, drukowanego lub uzyskiwanego za pomocą urządzeń przetwarzania obrazu (aparat cyfrowy, skaner);

piktogram pʲikˈtɔɡrãm n
pictogramme
pojęcie przedstawione obrazem;

pilaw ˈpʲilaf n
pilaf riz pilaf
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z ryżu, ostrych przypraw i mięsa, najczęściej baraniego, pochodząca z Bliskiego Wschodu;

pilnować pʲilˈnɔvat͡ɕ v
garder surveiller guetter veiller
sprawować nadzór; strzec czegoś lub kogoś

pilność n
assiduité zèle
cecha bycia pilnym; przykładanie się do czegoś; staranność w wykonywaniu czego

pilotować v
guider
(turystyka, turystyczny) opiekować się turystami
piloter
(motoryzacja) jechać na przodzie potencjalnie niebezpiecznych pojazdów, ostrzegając i zabezpieczając innych użytkowników drogi
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) przeprowadzać statek wodny przez obszar trudny do żeglugi
prowadzić statek powietrzny

pinakiel pʲĩˈnacɛl n
pinacle
(architektura, architektoniczny) mała wieżyczka umieszczona na filarze przypory, często dekorowana elementami roślinnymi (np. w zwieńczeniu – kwiatonem), figurami i innymi ozdobnikami;

pinakoteka ˌpʲĩnakɔˈtɛka n
pinacothèque
galeria, zbiór obrazów i dzieł sztuki

pinasa n
pinasse
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (marynarka) XVII-wieczny okręt żaglowy, często obecny w składzie flot wojennych;

pinczer średni ˈpʲĩn͇t͡ʃɛrʲ ˈɕrɛdʲɲi n
pinscher allemand
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy pinczerów pochodząca z Niemiec;

pinezka pʲĩˈnɛska n
punaise
krótka szpilka z płaską lub kulistą główką;

ping-pong ˈpʲĩŋk‿pɔ̃ŋk n
pingpong
(sport, sportowy) (zobacz) tenis stołowy

pingwin ˈpʲĩŋɡvʲĩn n
manchot pingouin
(ornitologia, ornitologiczny) nielotny, czarno-biały ptak zamieszkujący zimne morza półkuli południowej;

pingwin cesarski n
manchot empereur
(ornitologia, ornitologiczny) Aptenodytes forsteri G. R. Gray, ptak z rodziny pingwinów;

pingwin królewski n
manchot royal
(ornitologia, ornitologiczny) Aptenodytes patagonicus J. F. Miller, ptak z rodziny pingwinów;

pionek ˈpʲjɔ̃nɛk n
pion
(szachy, pojęcie szachowe) najsłabsza bierka;

pionierski adj
avant-gardiste innovateur
pierwszy w jakiejś dziedzinie i torujący drogę następnym

pionowo pʲjɔ̃ˈnɔvɔ adv
verticalement
w kierunku pionowym; poruszając się w górę lub dół, prostopadle do podstawy

pionowy pʲjɔ̃ˈnɔvɨ adj
vertical
prostopadły do podstawy usytuowanej poziomo

piorun ˈpʲjɔrũn n
foudre
(meteorologia, meteorologiczny) wyładowanie elektryczne między dwiema chmurami lub między chmurą a ziemią;

piorunem pʲjɔˈrũnɛ̃m adv
dare-dare
(potocznie, potoczny) bardzo szybko

piorunochron ˌpʲjɔrũˈnɔxrɔ̃n n
paratonnerre
(technologia, technika, techniczny) urządzenie instalowane na budynkach lub obok nich, aby chronić je przed bezpośrednim uderzeniem pioruna ;

piosenka pʲjɔˈsɛ̃nka n
chanson
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wokalny utwór muzyczny, zwykle o rozrywkowym charakterze;

piosenkarka ˌpʲjɔsɛ̃ŋˈkarka n
chanteuse
artystka, która śpiewa piosenki

piosenkarz pʲjɔˈsɛ̃ŋkaʃ n
chanteur
osoba zajmująca się zawodowo śpiewaniem;

piotruś n
pouilleux vieux garçon
(termin karciany) dziecięca gra karciana;

piołun ˈpʲjɔwũn n
absinthe
(botanika, botaniczny) bylica piołun

piperazyna n
pipérazine
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) heterocykliczny związek organiczny o wzorze sumarycznym C4H10N2;

piractwo pʲiˈrat͡stfɔ n
piraterie
(przenośnie, przenośnia) naruszanie praw autorskich poprzez nielegalne kopiowanie, odtwarzanie, rozpowszechnianie utworów, dzieł, programów komputerowych itp.
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki akt dobrowolnego udziału w korzystaniu ze statku morskiego lub powietrznego, jeżeli jego sprawca wiedział o okolicznościach nadających takiemu statkowi charakter pirackiego statku morskiego lub powietrznego
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki akt podżegania do popełnienia piractwa (1.1-2) lub wszelki akt celowego ułatwiania popełnienia takich czynów
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki bezprawny akt gwałtu, zatrzymania lub grabieży popełniony dla celów osobistych przez załogę lub pasażerów prywatnego statku lub samolotu na pełnym morzu lub w miejscu niepodlegającym jurysdykcji żadnego państwa wymierzony przeciwko innemu statkowi morskiemu lub powietrznemu albo przeciwko osobom lub mieniu na pokładzie takiego statku

piramida ˌpʲirãˈmʲida n
pyramide
(architektura, architektoniczny) budowla w kształcie ostrosłupa, grobowiec faraona;
(architektura, architektoniczny) podbudowa świątyni w prekolumbijskiej architekturze południowoamerykańskiej
(geometria) ostrosłup o podstawie kwadratu i trójkątach równoramiennych tworzących jego boki;

piramidalny ˌpʲirãmʲiˈdalnɨ adj
pyramidal
podobny do piramidy, mający kształt ostrosłupa

pirania pʲiˈrãɲja n
piranha
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba drapieżna występująca głównie w dorzeczu Amazonki;

pirargyryt n
pyrargyrite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady siarkosoli, antymonowa siarkosól srebra;

pirat ˈpʲirat n
pirate
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozbójnik napadający na statki morskie lub powietrzne;

pirat drogowy ˈpʲirad ːrɔˈɡɔvɨ n
chauffard écraseur
osoba, która podczas jazdy samochodem w znaczący sposób ignoruje i przekracza przepisy kodeksu drogowego, stwarzając zagrożenie dla siebie i innych użytkowników drogi

pirenejski ˌpʲirɛ̃ˈnɛjsʲci adj
pyrénéen
związany z Pirenejami, dotyczący Pirenejów

piro- ˈpʲirɔ prefix
pyro-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ogniem lub wysoką temperaturą

piroksen n
pyroxène
(mineralogia, mineralogiczny) skała z grupy minerałów skałotwórczych, występujących w barwach od białej do żółtawej, zielonej lub czarnej, zawierających krzemiany wapnia, sodu, litu, magnezu, żelaza i/lub glinu;

pirol ˈpʲirɔl n
pyrrole
(chemia, chemiczny) związek chemiczny o wzorze C4H5N;

piromania ˌpʲirɔ̃ˈmãɲja n
pyromanie
(psychologia, psychologiczny) chorobliwa żądza podpalania lub bawienia się ogniem;

pirometalurgia n
pyrométallurgie
dział metalurgii zajmujący się przerobem rud metali i metali wtórnych w wysokich temperaturach;

pirotechniczny adj
pyrotechnique
związany z pirotechniką, dotyczący pirotechniki

pirotechnik n
pyrotechnicien
specjalista w dziedzinie pirotechniki

pirotechnika n
pyrotechnie
dział chemii i techniki zajmujący się sporządzaniem wyrobów służących do wywoływania efektów świetlnych i akustycznych;

pirs pʲirs n
jetée
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) sztuczny półwysep portowy wyposażony w urządzenia do cumowania;

pirydoksyna ˌpʲirɨdɔˈksɨ̃na n
pyridoxine
(biochemia, biochemiczny) jedna z form witaminy B6;

pirydyna n
pyridine
(biochemia, biochemiczny) bezbarwny, organiczny, heterocykliczny związek chemiczny o nieprzyjemnym zapachu;

pirytowy adj
pyriteux
związany z pirytem, zawierający piryt, wykonany z pirytu

pisak ˈpʲisak n
feutre marqueur
narzędzie do pisania, którym pisze się, używając wymiennych wkładów z atramentem lub żelem

pisanka pʲiˈsãnka n
œuf de Pâques
(etnografia, etnograficzny) (folklor) tradycyjnie pomalowane jajko w okresie świąt Wielkiejnocy;

pisarka pʲiˈsarka n
écrivaine
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma żeńska od: pisarz

pisarz ˈpʲisaʃ n
scribe
(historia, historyczny, historycznie) warstwa społeczna starożytnego Egiptu osób wykształconych, posługujących się pismem;
écrivain auteur
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) osoba, która tworzy utwory literackie, zwłaszcza prozą;

pisać ˈpʲisat͡ɕ v
écrire
umieszczać tekst na jakimś materiale lub medium
tworzyć utwór literacki; przekazywać jakieś informacje za pomocą pisma
tworzyć, określać regułę pisowni; stosować taką regułę
(przestarzałe, przestarzały) malować, rysować (szczególnie prawosławne ikony)

pisemnie pʲiˈsɛ̃mʲɲɛ adv
par écrit
na piśmie, za pomocą pisma

pismo ˈpʲismɔ n
revue journal
czasopismo, gazeta, zwykle o lekkiej treści
écrit lettre
nota, dokument na jakiś temat
écriture
zbiór liter i innych znaków graficznych umożliwiający wyrażanie i przechowywanie myśli za pomocą tekstu;
sposób pisania

pismo kufickie n
kufi
odmiana pisma arabskiego o zgeometryzowanych kształtach;

pistacja pʲiˈstat͡sʲja n
pistache
(spożywczy) owoc drzewa pistacjowego

pistacja właściwa n
pistachier
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z gatunku pistacja właściwa (1.1)
(systematyka) (botanika, botaniczny) Pistacia vera L., gatunek niewielkich drzew z rodziny nanerczowatych;

pistolet pʲiˈstɔlɛt n
pistolet
ręczna, krótka broń palna, zasilana z magazynka lub jednostrzałowa;

pistolet maszynowy pʲiˈstɔlɛt ˌmaʃɨ̃ˈnɔvɨ n
mitraillette pistolet mitrailleur
indywidualna broń długa zasilana amunicją pistoletową, z mechanizmem spustowym umożliwiającym strzelanie seriami,

pitagorejczyk n
pythagoricien
(filozofia, filozoficzny) kultywator pitagoreizmu

pitagorejski adj
pythagoricien
(filozofia, filozoficzny) związany z pitagoreizmem – nauką, poglądami głoszonymi przez Pitagorasa

pitaja n
fruit du dragon
(spożywczy) jadalny owoc kaktusów z rodzajów Hylocereus i Stenocereus, o różowej, czerwonej lub żółtej skórce;

pitbulterier n
american staffordshire terrier pit bull terrier
(kynologia, kynologiczny) rasa psów powstała ze skrzyżowania buldoga i kilku ras terierów

pitekantrop n
pithécanthrope
(zoologia, zoologiczny) (antropologia, antropologiczny) Homo erectus Dubois, hominid z epoki środkowego plejstocenu, potrafiący posługiwać się ogniem;

piuska ˈpʲjuska n
calotte
płaska, okrągła czapka, wykonana z tkaniny; pierwotnie służyła do przykrycia tonsury;

piwiarnia pʲiˈvʲjarʲɲa n
brasserie
lokal, w którym sprzedaje się piwo

piwnica pʲivʲˈɲit͡sa n
cave
podziemne piętro budynku

piwo ˈpʲivɔ n
bière cervoise
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) niskoalkoholowy napój orzeźwiający;

piwowar pʲiˈvɔvar n
brasseur
osoba zajmująca się warzeniem piwa

pizanka n
Pisane
mieszkanka Pizy

pizańczyk n
Pisan
mieszkaniec Pizy

pizański adj
pisan
związany z Pizą, dotyczący Pizy, pochodzący z Pizy

pizza ˈpʲiʦ̑ːa n
pizza
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płaski placek z ciasta drożdżowego z dodatkami, danie o włoskim rodowodzie;

pizzeria pʲiʦ̑ˈːɛrʲja n
pizzeria
(gastronomia) restauracja, w której pizza jest głównym daniem;

piórnik ˈpʲjurʲɲik n
trousse plumier
zwykle podłużne etui z przyborami szkolnymi;

pióro ˈpʲjurɔ n
plume
(ornitologia, ornitologiczny) wytwór naskórka ptaków, pokrywający ich ciało, składający się z elastycznej osi i dwu chorągiewek;
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) autorstwo dzieła literackiego
plume stylo
przyrząd do pisania

piórolotek pięciopiór n
ptérophore blanc
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl z gatunku piórolotek pięciopiór (1.1)

piąta kolumna ˈpʲjɔ̃nta kɔˈlũmna n
cinquième colonne
(potocznie, potoczny) dywersanci, sabotażyści, prowokatorzy, szpiedzy, wrogowie wewnętrzni;

piąte koło u wozu ˈpʲjɔ̃ntɛ ˈkɔwɔ u‿ˈvɔzu n
cinquième roue du carrosse
(przenośnie, przenośnia) osoba lub rzecz zbędna, niepotrzebna, zawadzająca lub niepożądana

piątek ˈpʲjɔ̃ntɛk n
vendredi
piąty dzień tygodnia

piąty ˈpʲjɔ̃ntɨ adj
cinquième
od 5

pić pʲit͡ɕ v
boire
spożywać płyny
pić (1.1) alkohol, również nałogowo

pić jak szewc ˈpʲit͡ɕ ˈjak ˈʃɛft͡s idiom
boire comme une éponge
pić dużo alkoholu, pić nałogowo, być pijakiem

pięciobój pʲjɛ̇̃ɲˈt͡ɕɔbuj n
pentathlon
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, która składa się z pięciu części;

pięciokąt pʲjɛ̇̃ɲˈt͡ɕɔkɔ̃nt n
pentagone
(geometria) wielokąt mający pięć boków;

pięciornik n
potentille
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju pięciornik (1.1)

piękność ˈpʲjɛ̃ŋknɔɕt͡ɕ n
belle
piękna kobieta

piękny ˈpʲjɛ̃ŋknɨ adj
beau
taki, którego cechuje piękno: bardzo ładny, wzbudzający zachwyt

pięta ˈpʲjɛ̃nta n
talon
(anatomia, anatomiczny) tylna część stopy
część skarpety, pończochy, buta w okolicach pięty (1.1)

pięta Achillesa ˈpʲjɛ̃nta ˌːxʲilˈːɛsa n
talon d'Achille
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) czuły punkt, miejsce słabości;

piętnasty pʲjɛtˈnastɨ adj
quinzième quinze
od 15

piętnaście pʲjɛtˈnaɕt͡ɕɛ cardinalNumeral
quinze
liczba 15

piętnować v
stigmatiser
surowo osądzać

piętro ˈpʲjɛ̃ntrɔ n
étage
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) nadziemna kondygnacja budynku bezpośrednio nad parterem albo jeszcze wyżej

pięć pʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ ordinalAdjective
cinq
(matematyka, matematyczny) liczba 5

pięćdziesiąt pʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt cardinalNumeral
cinquante
50

pięściarski adj
pugilistique
(sport, sportowy) związany z pięściarstwem lub pięściarzami, dotyczący pięściarstwa

pięść pʲjɛ̃w̃ɕt͡ɕ n
poing
zaciśnięta dłoń

piła ˈpʲiwa n
scie
(technologia, technika, techniczny) narzędzie tnące z zębatym ostrzem;

piłka ˈpʲiwka n
balle ballon
(sport, sportowy) kulisty lub owalny przedmiot, wykonany ze skóry lub gumy, często wypełniony powietrzem, wykorzystywany w sporcie lub do zabawy

piłka do metalu n
scie à métaux
(technologia, technika, techniczny) ręczne narzędzie z brzeszczotem zamocowanym na ramie, służąca do cięcia metalowych przedmiotów

piłka nożna ˈpʲiwka ˈnɔʒna n
football soccer
(sport, sportowy) sport zespołowy rozgrywany na trawiastym boisku przez dwie jedenastoosobowe drużyny, które starają się wbić piłkę do bramki przeciwnika;

piłka ręczna ˈpʲiwka ˈrɛ̃n͇t͡ʃna n
handball
(sport, sportowy) sport zespołowy, w którym dwie siedmioosobowe drużyny starają się wrzucić za pomocą rąk piłkę do bramki przeciwnika;

piłkarz ˈpʲiwkaʃ n
footballeur
(sport, sportowy) sportowiec grający w piłkę nożną

piłkarz ręczny n
handballeur
(sport, sportowy) zawodnik uprawiający piłkę ręczną

piłkarzyki ˌpʲiwkaˈʒɨci n
baby-foot baby
gra zręcznościowa przypominająca futbol, rozgrywana w specjalnej skrzynce z figurkami piłkarzy na ruchomych prętach;

piłować v
scier
rżnąć, przecinać coś piłą lub piłką

piżama pʲiˈʒãma n
pyjama
strój, który zakłada się, idąc spać;

piżama party n
soirée pyjama
przyjęcie nocne z uczestniczącymi w piżamach

piżmak ˈpʲiʒmak n
rat musqué
(zoologia, zoologiczny) gryzoń półkuli północnej wytwarzający piżmo;

piżmowy adj
musqué
o zapachu piżma

plac plat͡s n
place
wydzielona część miasta, otoczona ulicami i budynkami, zwykle wyłączona z ruchu pojazdów;

plafon ˈplafɔ̃n n
plafond
malowidło na tynku, płótnie lub dekoracja stiukowa zajmujące centralną część sufitu lub sklepienia
sufit ozdobiony sztukaterią, płaskorzeźbą, freskiem lub malowidłem olejnym;

plagi egipskie n
plaies bibliques plaies d'Égypte
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według Biblii: dziesięć plag, którymi Bóg ukarał Egipt za zatrzymanie Żydów w niewoli;

plagiat ˈplaɟjat n
plagiat
skopiowanie cudzego utworu lub jego fragmentu i przypisanie sobie autorstwa;
utwór, praca naukowa będąca efektem plagiatu (1.1)

plagiator plaˈɟatɔr n
plagiaire
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jednostka lub osoba przypisująca sobie prawa autorskie do utworu, którego nie jest autorem

plagionit n
plagionite
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarczków;

plama ˈplãma n
tache
brudny lub oszpecający ślad pozostawiony na powierzchni czegoś
część powierzchni jakiegoś przedmiotu różniąca się kolorem lub walorem od tła
tache souillure
(przenośnie, przenośnia) hańba, kompromitacja
tuile
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) fiasko, niepowodzenie

plamić v
salir
robić plamy
entacher
okrywać hańbą
se salir se tacher
robić plamy na sobie
s'avilir se déshonorer
okrywać się hańbą

plamka ślepa n
point aveugle
(anatomia, anatomiczny) niewrażliwy na światło obszar siatkówki oka kręgowców, w którym nerw wzrokowy opuszcza gałkę oczną i biegnie w stronę mózgu;

plan B n
plan B
opcja zapasowa w sytuacji niepowodzenia jakiegoś przedsięwzięcia

planeta plãˈnɛta n
planète
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o znacznej masie nie emitujące światła i zazwyczaj okrążające macierzystą gwiazdę;

planetarium ˌplãnɛˈtarʲjũm n
planétarium
(astronomia, astronomiczny) (edukacja, edukacyjny) odpowiednio wyposażony obiekt przeznaczony do popularyzacji astronomii poprzez odtwarzanie na sferycznym ekranie wyglądu nieba i ruchów ciał niebieskich;

planetarny ˌplãnɛˈtarnɨ adj
planétaire
dotyczący planet; taki, który jest właściwy, charakterystyczny dla planet

planisfera ˌplãɲiˈsfɛra n
planisphère
(geografia, geograficzny) mapa przedstawiająca Ziemię w rzucie płaskim bez podziału na półkule

plantacja plãnˈtat͡sʲja n
plantation
obszar zajęty pod uprawę na wielką skalę jednej rośliny o znaczeniu przemysłowym

plaster ˈplastɛr n
alvéole d'abeille
(pszczelarstwo, pszczelarski) uformowany przez pszczoły zlepek sześciokątnych komórek woskowych
sparadrap pansement emplâtre
(medycyna, medyczny) kawałek materiału pokryty substancją samoprzylepną, stosowany na rany
tranche
płaski, szeroki płat, często odkrojony od pewnej całości

platan ˈplatãn n
platane
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Platanus, wysokie drzewo o dużych, pachnących liściach i kwiatach zebranych w kuliste główki, z rodziny platanowatych;

platoński adj
platonicien
(filozofia, filozoficzny) odnoszący się do platonizmu lub do Platona

platyna plaˈtɨ̃na n
platine
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pt i liczbie atomowej 78;

plaża ˈplaʒa n
plage grève
(turystyka, turystyczny) brzeg akwenu, pokryty piaskiem lub żwirem, nadający się do opalania i rekreacji;

plażowicz plaˈʒɔvʲit͡ʃ n
plagiste
(potocznie, potoczny) osoba opalająca się na plaży

plebania plɛˈbãɲja n
presbytère
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przykościelny budynek przeznaczony na mieszkanie dla proboszcza, często mieszczący również urząd parafialny

plebiscyt plɛˈbʲist͡sɨt n
plébiscite
(publikatory) powszechne głosowanie określonej publiczności w celu wybrania najlepszej ich zdaniem osoby lub rzeczy

plecak ˈplɛt͡sak n
sac à dos
rodzaj worka lub torby przystosowanej za pomocą dwóch pasków do noszenia na plecach;

plecha n
thalle
(botanika, botaniczny) wegetatywna tkanka niektórych organizmów niezróżnicowana na korzeń oraz pęd;

plecy ˈplɛt͡sɨ n
dos
(anatomia, anatomiczny) tylna część tułowia, od barków do pasa;
tylna część ubrania okrywająca plecy (1.1)
piston
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) poparcie wpływowych osób

plemię ˈplɛ̃mʲjɔna ˈplɛ̃mʲjɛ n
tribu
forma przedpaństwowej organizacji społeczeństw, grupa spokrewnionych rodów zamieszkujących jeden obszar;
(biologia, biologiczny) kategoria systematyki roślin i zwierząt;

plemnik ˈplɛ̃mʲɲik n
spermatozoïde
(biologia, biologiczny) męska komórka rozrodcza – u ludzi, zwierząt i niektórych roślin;

plemnikobójczy adj
spermicide
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) powodujący uśmiercenie plemników

pleochroizm n
pléochroïsme
zjawisko zmiany barwy w zależności od polaryzacji światła przechodzącego przez ciało;

pleonastyczny adj
pléonastique pléonasmique
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z pleonazmem, dotyczący pleonazmu

pleonazm plɛˈɔ̃nasm̥ n
pléonasme
(językoznawstwo, językoznawczy) wyrażenie składające się z wyrazów to samo lub prawie to samo znaczących;

pleśnieć v
moisir
(mikologia, mikologiczny) okrywać się pleśnią

pleśń n
moisissure moisi
gęsty nalot utworzony przez niektóre grzyby na produktach spożywczych i innych substancjach organicznych

plik plʲik n
fichier
(informatyka, informatyczny) zbiór danych stanowiących jedną całość;
liasse
pęk papierów (dokumentów, banknotów)

pliocen ˈplʲjɔt͡sɛ̃n n
Pliocène
(geologia, geologiczny) młodsza epoka neogenu

pliopitek n
pliopithèque
(paleontologia, paleontologiczny) kopalna małpa człekokształtna z okresu miocenu, bezpośredni przodek gibonów

pliszka ˈplʲiʃka n
bergeronnette hochequeue
(ornitologia, ornitologiczny) drobny ptak z długim ogonem należący do jednego z dwóch rodzajów rodziny pliszkowatych, Motacillidae;

plomba n
scellé
(technologia, technika, techniczny) mechanizm zabezpieczający zawierający znak właścicieli lub nadawców;

plotka ˈplɔtka n
commérage potin
pogłoska, często nieprawdziwa i szkodliwa dla czyjejś reputacji; wiadomość powtarzana z ust do ust, która traci swoje pierwsze, prawdziwe znaczenie;

plotkarka plɔtˈkarka n
commère
kobieta zajmująca się plotkami, rozsiewająca plotki

plotkarz ˈplɔtkaʃ n
cancanier
osoba zajmująca się plotkami

plotkować plɔtˈkɔvat͡ɕ v
commérer cancaner potiner
opowiadać, roznosić plotki

plurale tantum n
plurale tantum
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) rzeczownik występujący w danym znaczeniu wyłącznie w liczbie mnogiej;

plus plus n
plus
(matematyka, matematyczny) znak w postaci krzyżyka oznaczający dodawanie lub wartość powyżej zera

plusz n
peluche
(włókiennictwo) rodzaj miękkiej, puszystej tkaniny z okrywą włókienną;

pluszowy miś pluˈʃɔvɨ ˈmʲiɕ n
nounours ours en peluche doudou
zabawka w kształcie misia wykonana z pluszu

plutokracja n
ploutocratie
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma rządów, w której władzę sprawują najbogatsi

plutokratyczny adj
ploutocratique
dotyczący plutokracji

pluton ˈplutɔ̃n n
peloton
(wojskowość, wojskowy) pododdział złożony z kilkunastu żołnierzy (kilka drużyn lub pojazdów)
plutonium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pu i liczbie atomowej 94;

pluviôse n
pluviôse
nazwa piątego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym;

pluwiometr n
pluviomètre
(meteorologia, meteorologiczny) (metrologia, metrologiczny) aparat do pomiaru opadów deszczowych

pluć plut͡ɕ v
cracher
wyrzucać, wydalać coś z ust, najczęściej ślinę

pneumatologiczny adj
pneumatologique
związany z pneumatologią

pniarek obrzeżony n
polypore marginé ungiline marginée
(mikologia, mikologiczny) Fomitopsis pinicola, gatunek grzyba z rodziny pniarkowatych, będącego pasożytem drzew;

pnącze n
plante grimpant
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina o długich pędach, wijąca się ku górze;

po pɔ preposition
après
…służący do tworzenia wyrażeń, w których część za przyimkiem odbyła się wcześniej, niż część przed przyimkiem, lub znajduje się dalej w kolejności

po Chrystusie adv
après Jésus-Christ
w okresie po narodzeniu Jezusa Chrystusa, w naszej erze

po angielsku adv
en anglais
(językoznawstwo, językoznawczy) w języku angielskim

po drugie pɔ‿ˈdruɟjɛ idiom
ensuite
przy wyliczaniu zaraz po pierwszym

po moim trupie pɔ‿ˈmɔ<sup>j</sup>ĩm ˈtrupʲjɛ interjection
il faudrait me passer sur le corps
nigdy na to nie pozwolę, nigdy na to się nie zgodzę, sprzeciwiam się absolutnie

po nas choćby potop interjection
après nous le déluge
wyraża opinię o drugiej osobie, która jest samolubna i nie myśli o dobru innych

po omacku ˌpɔ‿ɔ̃ˈmat͡sku adv
à l’aveuglette
(przenośnie, przenośnia) bez rozeznania, intuicyjnie

po pierwsze pɔ‿ˈpʲjɛrfʃɛ adv
premièrement primo
przy wyliczaniu jako początek, jako pierwszy element listy przedmiotów, zagadnień, zjawisk itp.

po polsku pɔ‿ˈpɔlsku adv
en polonais
(językoznawstwo, językoznawczy) w języku polskim

po portugalsku adv
en portugais
(językoznawstwo, językoznawczy) w języku portugalskim

po wiedeńsku adv
à la viennoise
tak jak to się robi w Wiedniu

po włosku adv
en italien
(językoznawstwo, językoznawczy) w języku włoskim

po łacinie adv
en latin
(językoznawstwo, językoznawczy) w języku łacińskim

pobiec ˈpɔbʲjɛt͡s v
courir
(potocznie, potoczny) pospiesznie udać się gdzieś lub po kogoś
przemieścić się do przodu, biegnąc

pobieżny adj
sommaire
wykonany na szybko, bez wnikania w szczegóły, bez zgłębiania treści

pobić ˈpɔbʲit͡ɕ v
battre
zwyciężyć kogoś
zadać wiele ciosów, uderzyć kogoś lub coś wiele razy
brać czynny udział w bójce, zadać ciosy jeden drugiemu

pobożnie pɔˈbɔʒʲɲɛ adv
pieusement
w sposób pobożny

pobrać ˈpɔbrat͡ɕ v
se marier
wziąć ślub

pobudliwy ˌpɔbuˈdlʲivɨ adj
excitable
taki, który łatwo reaguje na bodźce

pobyt ˈpɔbɨt n
séjour
przebywanie w jakimś miejscu, pozostawanie gdzieś

pobór n
conscription
(administracja) (wojskowość, wojskowy) powołanie do służby wojskowej;

pocałunek ˌpɔt͡saˈwũnɛk n
baiser bise
serdeczne dotknięcie ustami innej osoby

pocałunek Judasza n
baiser de Judas baiser de la mort
(przenośnie, przenośnia) pozornie przyjazny gest, który przypieczętowuje zdradę

pocałunek z języczkiem ˌpɔt͡saˈwũnɛɡ zʲ‿jɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃʲcɛ̃m n
baiser avec la langue
(potocznie, potoczny) (pospolicie) (zobacz) francuski pocałunek

pocenie pɔˈt͡sɛ̃ɲɛ n
perspiration
(rzeczownik odczasownikowy) od pocić się

pochlebca n
flatteur
człowiek pochlebiający komu

pochlebstwo n
flatterie
nadmierna lub nieszczera pochwała z celem przypodobania się

pochodnia pɔˈxɔdʲɲa n
torche flambeau
smolne łuczywo lub skręcone pakuły, szmaty nasycone smołą osadzone na kawałku drewna, używane dawniej do oświetlania, obecnie raczej dla efektów świetlnych;

pochodzenie ˌpɔxɔˈd͡zɛ̃ɲɛ n
origine provenance
wywodzenie się z czegoś

pochodzić pɔˈxɔd͡ʑit͡ɕ v
provenir
mieć coś za miejsce swojego pochodzenia, za źródło, przyczynę, wywodzić się skądś

pochwa ˈpɔxfa n
fourreau gaine étui
futerał na broń białą;
vagin fourreau
(anatomia, anatomiczny) żeński narząd rozrodczy ssaków;

pochwalać v
approuver
uznawać za dobre, słuszne, właściwe

pochwalny adj
élogieux
związany z chwaleniem lub uwielbieniem, dotyczący chwalenia lub uwielbienia

pochówek n
enterrement
pogrzebanie zmarłego

pociecha pɔˈt͡ɕɛxa n
consolation confort
to, co pociesza; pokrzepiające słowa, wsparcie

pocierać v
frotter
przesuwać z naciskiem, powodując tarcie

pocieszenie n
consolation
(rzeczownik odczasownikowy) od pocieszyć

pocisk ˈpɔt͡ɕisk n
projectile
przedmiot miotany z broni miotającej lub wyrzutni mający razić cel lub wykonać inne zadanie, np. zadymić, oświetlić pole walki;

pocisk manewrujący ˈpɔt͡ɕisk ˌmãnɛvruˈjɔ̃nt͡sɨ n
missile de croisière
(wojskowość, wojskowy) bezpilotowa, sterowalna lub programowalna maszyna przemieszczająca się drogą powietrzną, a przeznaczona do przenoszenia ładunku wybuchowego;

pociąg ˈpɔt͡ɕɔ̃ŋk n
inclination penchant
pragnienie, pożądanie kogoś lub czegoś
train
(transport, transportowy) (kolejnictwo) (technologia, technika, techniczny) lokomotywa z wagonami;

pociągający adj
attirant attrayant engageant
wzbudzający zainteresowanie

pocić się ˈpɔt͡ɕit͡ɕ‿ɕɛ v
suer transpirer
(fizjologia, fizjologiczny) wydzielać pot wskutek działania temperatury, choroby, wysiłku
(przenośnie, przenośnia) trudzić się, wysilać się

poczekalnia ˌpɔt͡ʃɛˈkalʲɲa n
salle d'attente
miejsce dla osób, które czekają

poczta ˈpɔt͡ʃta n
poste courrier
instytucja zajmująca się przekazywaniem listów, paczek, towarów, pieniędzy itp.
korespondencja, listy
poste courrier bureau poste
budynek lub pomieszczenie, w którym znajduje się siedziba poczty (1.1)

poczta elektroniczna n
courrier électronique courriel messagerie électronique poste électronique
(informatyka, informatyczny) przesyłanie wiadomości drogą internetu

poczta pantoflowa ˈpɔt͡ʃta ˌpãntɔˈflɔva n
téléphone arabe
nieformalny kanał przekazywania informacji; plotki

pocztowiec n
postier
pracownik poczty

pocztowy pɔt͡ʃˈtɔvɨ adj
postal
związany z pocztą, dotyczący poczty

pocztówka pɔt͡ʃˈtufka n
carte postale
karta służąca do korespondencji, zwykle z fotografią lub obrazkiem po jednej stronie, wysyłana pocztą, bez koperty;

poczucie pɔˈt͡ʃut͡ɕɛ n
sens
świadomość czegoś, zdawanie sobie sprawy z czegoś; zdolność odbierania, odczuwania, rozumienia czegoś

poczucie humoru pɔˈt͡ʃut͡ɕɛ xũˈmɔru n
sens de l'humour
umiejętność dostrzegania rzeczy śmiesznych, zabawnych, wrażliwość na komizm czegoś

początek pɔˈt͡ʃɔ̃ntɛk n
commencement début amorce
to, od czego się coś zaczyna

początkowo ˌpɔt͡ʃɔ̃ntˈkɔvɔ adv
d'abord
na początku, wstępnie

początkowy ˌpɔt͡ʃɔ̃ntˈkɔvɨ adj
initial
stanowiący początek czegoś, występujący lub odbywający się na początku czegoś

początkujący adj
débutant
nieposiadający dużego doświadczenia; taki, który zaczyna zdobywać doświadczenie lub wiedzę w jakiejś dziedzinie

począwszy od
à partir de
…tworząca konstrukcje opisujące początek omawianego wydarzenia lub miejsce początku czegoś

poczęstunek ˌpɔt͡ʃɛ̃w̃ˈstũnɛk n
collation
małe, skromne przyjęcie

pod pɔt preposition
sous
…wskazujący położenie kogoś lub czegoś poniżej omawianego wyrażenia
…wskazujący ruch kogoś lub czegoś w kierunku dołu omawianego wyrażenia

pod egidą ˌpɔd‿ɛˈɟidɔ̃w̃ idiom
sous l'égide
pod opieką, pod patronatem

pod gołym niebem pɔd‿ˈɡɔwɨ̃mʲ ˈɲɛbɛ̃m adv
à la belle étoile
na świeżym powietrzu, na zewnątrz budynku, bez zadaszenia

pod kluczem pɔt‿ˈklut͡ʃɛ̃m adv
sous clef
pod kontrolą, w zamknięciu (lub np. w areszcie)

podagryczny adj
podagre
(medycyna, medyczny) związany z podagrą lub cierpiący na nią

podatek pɔˈdatɛk n
impôt taxe
powszechna obowiązkowa danina uiszczana zwykle na rzecz państwa, ale również na rzecz Kościoła, władcy;

podatek od wartości dodanej pɔˈdatɛk ˌɔd‿varˈtɔɕt͡ɕi dɔˈdãnɛj n
taxe sur la valeur ajoutée
(ekonomia, ekonomiczny) podatek od towarów i usług doliczany do ich ceny na kolejnych etapach ich tworzenia w zależności od kwoty, o jaką kolejne podmioty biorące udział w procesie tworzenia zwiększą ich wartość

podatek od zysków kapitałowych pɔˈdatɛk ɔd‿ˈzɨskuf ˌkapʲitaˈwɔvɨx n
impôt sur les plus-values en capital
(ekonomia, ekonomiczny) podatek od odsetek z lokat, pożyczek, dywidend itp.;

podatnik pɔˈdatʲɲik n
contribuable
osoba zobowiązana do płacenia podatków, osoba płacąca podatki

podbrzusze pɔdˈbʒuʃɛ n
hypogastre bas-ventre
(anatomia, anatomiczny) u człowieka: część ciała poniżej brzucha

podbródek pɔdˈbrudɛk n
menton
(anatomia, anatomiczny) dolna część twarzy poniżej warg

podcast n
podcast
(publikatory) (informatyka, informatyczny) audycja dźwiękowa lub wideo dostarczana za pomocą RSS;

podchwytliwy adj
insidieux
zawierający element który ma zmylić, wprawić w zakłopotanie lub oszukać

podcinać gałąź, na której się siedzi pɔtʲˈt͡ɕĩnad͡ʑ ˈɡawɔ̃w̃ɕ na‿ˈkturɛj‿ɕɛ ˈɕɛ̇d͡ʑi idiom
scier la branche sur laquelle on est assis
szkodzić sobie samemu, działać na swoją niekorzyść

podczas ˈpɔṭt͡ʃas preposition
pendant durant
…służący do wyrażenia zdarzenia, równolegle z którym dzieje się (lub odbyła się) czynność, a które trwało przez cały czas wykonywania czynności

podczas gdy ˈpɔṭt͡ʃaz ˈɡdɨ
dans le temps où pendant que
w tym samym czasie, co
tandis que
natomiast, kiedy, za to

podczerwień pɔṭˈt͡ʃɛrvʲjɛ̇̃ɲ n
infrarouge
(optyka, optyczny) zakres promieniowania elektromagnetycznego o długości fali zawierającej się pomiędzy światłem widzialnym a falami radiowymi;

podczerwony ˌpɔṭt͡ʃɛrˈvɔ̃nɨ adj
infrarouge
(optyka, optyczny) o promieniowaniu elektromagnetycznym: mający długość fali z zakresu pomiędzy światłem widzialnym a falami radiowymi

podejrzanie ˌpɔdɛjˈʒãɲɛ adv
suspicieusement soupçonneusement
w sposób podejrzany

podejrzenie ˌpɔdɛjˈʒɛ̃ɲɛ n
soupçon suspicion doute
posądzenie kogoś o coś, domniemanie czyjejś winy

podejrzewać ˌpɔdɛjˈʒɛvat͡ɕ v
soupçonner suspecter
przypuszczać

podejrzliwość n
défiance méfiance
cecha tego, kto jest podejrzliwy; nieufność, niedowierzanie

podejrzliwy adj
méfiant
skłonny do podejrzeń lub zdradzający takie nastawienie

podenco n
chien de garenne
(kynologia, kynologiczny) grupa śródziemnomorskich ras psów dawniej wykorzystywanych do polowania na króliki

podgorzałka ˌpɔdɡɔˈʒawka n
fuligule nyroca
(ornitologia, ornitologiczny) Aythya nyroca, brązowy ptak wodny zamieszkujący wyspowo Eurazję;

podgrzybek brunatny n
bolet bai
(systematyka) (mikologia, mikologiczny) Imleria badia, gatunek gatunek grzybów z rodziny borowikowatych;

podium ˈpɔdʲjũm n
podium
podwyższenie w sali albo na świeżym powietrzu przeznaczone dla mówców, na występy artystyczne;

podkast n
podcast
(publikatory) (informatyka, informatyczny) audycja w formie radiowej umieszczona w internecie z kanałem RSS umożliwiającym subskrybowanie przez słuchaczy

podklasa n
sous-classe
(systematyka) kategoria systematyczna niższa od klasy

podkoszulek ˌpɔtkɔˈʃulɛk n
maillot de corps
krótka trykotowa lub bawełniana koszulka, noszona bezpośrednio na ciele;

podkowa pɔtˈkɔva n
fer à cheval
metalowe wzmocnienie kopyt końskich;

podkradać pɔtˈkradat͡ɕ v
chaparder
kraść komuś część czegoś, kraść coś stale w niewielkich ilościach, po trochu

podkreślać pɔtˈkrɛɕlat͡ɕ v
souligner
zaznaczać tekst, rysując pod nim kreskę
souligner relever
(przenośnie, przenośnia) kłaść w wypowiedzi nacisk na pewien fakt

podkład ˈpɔtkwat n
fond de teint
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) puder w kremie, nakładany na twarz przed zrobieniem makijażu

podkładka pod mysz n
tapis de souris
(informatyka, informatyczny) mały materiałowy lub plastikowy dywanik używany pod myszkę komputerową

podmenu n
sous-menu
(informatyka, informatyczny) menu podrzędne w stosunku do innego

podmiejski pɔdˈmʲjɛ̇jsʲci adj
suburbain
znajdujący się na przedmieściu

podmiot ˈpɔdmʲjɔt n
sujet
(gramatyka) wyraz lub fraza określająca wykonawcę lub odbiorcę czynności;
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba lub instytucja, która wykonuje jakąś czynność prawną, mająca prawa wobec czegoś
(filozofia, filozoficzny) człowiek, jednostka

podniebienie ˌpɔdʲɲɛˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
palais
(anatomia, anatomiczny) górna część jamy gębowej kręgowców;

podniecony adj
excité
(książkowy) będący w stanie pobudzenia emocjonalnego

podnosić do kwadratu v
élever au carré carrer
(matematyka, matematyczny) mnożyć pewną liczbę przez samą siebie

podnosić na duchu pɔdˈnɔɕit͡ɕ na‿ˈduxu v
remonter le moral
pocieszać kogoś, dodawać komuś otuchy

podnóżek n
repose-pied
mebel lub element jakiegoś układu, na którym można wygodnie oprzeć nogi, zmniejszając ich obciążenie

podobać się pɔˈdɔbat͡ɕ‿ɕɛ v
plaire aimer
odpowiadać czyjemuś gustowi, wyczuciu estetycznemu, robić na kimś dobre wrażenie; wydawać się komuś sympatycznym

podobieństwo ˌpɔdɔˈbʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
similitude
(matematyka, matematyczny) przekształcenie geometryczne, w którym zachowany jest stosunek odległości punktów;
similitude ressemblance
zgodność pewnych cech, właściwości pomiędzy osobami lub rzeczami

podobny pɔˈdɔbnɨ adj
ressemblant semblable
wyglądający prawie tak samo, mający zbliżony wygląd
semblable
(geometria) mający swoje części w proporcji do części innej figury;

podologia n
podologie
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się diagnozą i leczeniem chorób stóp oraz stawu skokowo-goleniowego;

podpis ˈpɔtpʲis n
signature
własnoręcznie napisane imię i nazwisko (lub symbol)

podpisywać ˌpɔtpʲiˈsɨvat͡ɕ v
signer
składać swój podpis na dokumencie – np. jako akceptację, uwiarygodnienie, poświadczenie

podpora pɔtˈpɔra n
support appui
(architektura, architektoniczny) wąski, wysoki element konstrukcyjny podtrzymujący np. sufit;

podporządkowanie ˌpɔtpɔʒɔ̃ntkɔˈvãɲɛ n
assujettissement
posłuszeństwo, brak sprzeciwu

podpułkownik ˌpɔtpuwˈkɔvʲɲik n
lieutenant-colonel
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski, w Wojsku Polskim bezpośrednio poprzedzający pułkownika, a powyżej stopnia majora;

podrabianie ˌpɔdraˈbʲjä̃ɲɛ n
adultération
(rzeczownik odczasownikowy) od podrabiać

podrabiać v
falsifier fabriquer truquer
wykonywać kopię czegoś mającą uchodzić za oryginał

podrywać pɔdˈrɨvat͡ɕ v
draguer
(potocznie, potoczny) zagadywać inną osobę i starać się zainteresować ją sobą w celach romantycznych lub erotycznych; uwodzić

podrzynać v
couper
ciąć, rżnąc od spodu

podróż ˈpɔdruʃ n
voyage
długotrwałe przemieszczanie się z jednego miejsca do drugiego

podróż poślubna n
voyage de noces
podróż odbywana przez parę nowożeńców

podróżniczek ˌpɔdruʒʲˈɲit͡ʃɛk n
gorgebleue à miroir gorge-bleue à miroir
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia svecica, mały, eurazjatycki ptak występujący na terenach wilgotnych;
marasme des Oréades
(botanika, botaniczny) Marasmius oreades, bladożółty, białawy jadalny grzyb europejski;

podróżniczka ˌpɔdruʒʲˈɲit͡ʃka n
voyageuse
forma żeńska od: podróżnik

podróżnik pɔdˈruʒʲɲik n
voyageur
ktoś, kto podróżuje, jest w podróży (szczególnie często)

podróżować ˌpɔdruˈʒɔvat͡ɕ v
voyager
przebywać drogę w celu odwiedzenia odległego miejsca

podręcznik pɔdˈrɛ̃n͇t͡ʃʲɲik n
manuel livre de classe
książka służąca do nauki, podająca wiedzę z jakiejś dziedziny;

podskakiwać v
augmenter
powiększać się szybko i znacznie
cahoter tressauter
dokonywać ruchy w górę, wyraźnie odbijając się od podłoża
sautiller
wykonywać skok niezbyt wysoko

podskórny adj
sous-cutané
umiejscowiony pod skórą

podstawa pɔtˈstava n
base fondement
to, na czym coś stoi

podstawowy ˌpɔtstaˈvɔvɨ adj
fondamental essentiel de base
główny, elementarny

podstęp ˈpɔtstɛ̃mp n
ruse subterfuge artifice feinte stratagème
przemyślane działanie mające na celu oszukanie kogoś

podstępnie pɔtˈstɛ̃mpʲɲɛ adv
astucieusement frauduleusement
w sposób podstępny

podsumowanie n
résumé
krótkie, ogólne przedstawienie jakiejś sprawy

podsumować v
conclure faire le point résumer
krótko, ogólnie przedstawić jakąś sprawę

podsycać v
activer
zwiększać intensywność czego

podszewka pɔṭˈʃɛfka n
doublure doublage
(krawiectwo) cienka tkanina wszyta po wewnętrznej stronie ubrania

podtlenek pɔtˈːlɛ̃nɛk n
suboxyde
(chemia, chemiczny) związek różnych pierwiastków z tlenem

podtrzymywać ˌpɔtṭʃɨ̃ˈmɨvat͡ɕ v
soutenir
trzymać kogoś lub coś, nie dać komuś, czemuś upaść, być podporą czegoś

poduszeczka ˌpɔduˈʃɛt͡ʃka n
coussinet
mała poduszka
pelote
miniaturowa poduszka do wbijania igieł lub szpilek

poduszka pɔˈduʃka n
coussin oreiller
worek wypełniony miękkim materiałem używany jako część pościeli lub w celach dekoracyjnych;
coussinet
spodnia, miękka część końców palców ludzi i zwierząt

poduszka powietrzna pɔˈduʃka pɔˈvʲjɛṭʃna n
coussin gonflable sac gonflable
(motoryzacja) rodzaj poduszki zabezpieczającej kierowcę lub pasażera przed skutkami wypadku drogowego, w momencie zderzenia wypełniającej się błyskawicznie gazem; element pasywnego systemu bezpieczeństwa w samochodzie;

poduszkowiec ˌpɔduˈʃkɔvʲjɛt͡s n
aéroglisseur hovercraft
pojazd wodno-lądowy unoszący się nad podłożem na poduszce powietrznej;

podwajać v
redoubler
zwiększać dwukrotnie
doubler
zwiększać się dwukrotnie

podwiązka pɔdˈvʲjɔ̃w̃ska n
jarrètiere jarretière
opaska lub taśma elastyczna podtrzymująca pończochę, skarpetkę;

podwodzie n
carène
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) część kadłuba statku wodnego, znajdująca się poniżej lini wodnej

podwozie pɔdˈvɔʑɛ n
châssis
(motoryzacja) dolna część pojazdu z układem jezdnym i kierowniczym;

podwójna moralność pɔˈdvujna mɔˈralnɔɕt͡ɕ n
deux poids, deux mesures
postępowanie obłudne, fałszywe; stwarzanie pozorów szlachetności i przestrzegania zasad moralnych przy jednoczesnym, często skrytym, niemoralnym postępowaniu

podwójnie adv
doublement en double
dwa razy tyle

podwójny pɔˈdvujnɨ adj
double
składający się z dwóch jednakowych lub podobnych części

podwójny podbródek n
double menton
warstwy tłuszczu zbierające się na szyi, poniżej właściwego podbródka człowieka, które formując się tworzą wypukłość przypominajacą podbródek

podwójny standard pɔˈdvujnɨ ˈstãndart n
double standard
niesprawiedliwe stosowanie odmiennych zasad w podobnych do siebie sytuacjach

podwładny pɔdˈvwadnɨ adj
subalterne
podlegający komuś, pozostający pod czyjąś władzą

podwładny pɔdˈvwadnɨ n
subalterne
osoba podległa komuś, czyjś pracownik

podzbiór n
sous-ensemble
(matematyka, matematyczny) zbiór zawarty w innym zbiorze; zbiór którego wszystkie elementy należą do innego zbioru

podziemny pɔdʲˈʑɛ̃mnɨ adj
souterrain
znajdujący się pod powierzchnią ziemi

podziw ˈpɔd͡ʑif n
admiration émerveillement
zdumienie połączone z uznaniem, zachwytem

podziwiać pɔˈd͡ʑivʲjät͡ɕ v
admirer
darzyć podziwem

podziękowanie ˌpɔd͡ʑɛ̃ŋkɔˈvãɲɛ n
remerciement
(rzeczownik odczasownikowy) od podziękować

podzwrotnikowy adj
subtropical
leżący w pobliżu zwrotnika, właściwy dla strefy zwrotnika

podążać pɔˈdɔ̃w̃ʒat͡ɕ v
suivre
(książkowy) iść, jechać, pośpieszać w danym kierunku

podłoga pɔdˈwɔɡa n
plancher sol
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) pozioma powierzchnia w budynku, po której chodzą ludzie, wykonana z drewna, kamienia itp.; podłoże

podłość ˈpɔdwɔɕt͡ɕ n
abjection lâcheté
cecha tego, co podłe; cecha tych, którzy są podli

podłoże pɔdˈwɔʒɛ n
base fondement
przyczyna
fond
spodnia warstwa
substrat
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) wierzchnia warstwa ziemi pod uprawę

podłożyć świnię pɔdˈwɔʒɨt͡ɕ ˈɕfʲĩɲɛ v
savonner la planche à quelqu'un
(potocznie, potoczny) spowodować, że ktoś znajdzie się w sytuacji, która mu zaszkodzi, skompromituje go

podły ˈpɔdwɨ adj
vil
pozbawiony skrupułów, postępujący nieuczciwie w sposób świadomy, celowy, popełniający czyny haniebne, zasługujący na potępienie i pogardę

podświadomie ˌpɔtʲɕfʲjaˈdɔ̃mʲjɛ adv
subconsciemment
w sposób podświadomy

podświadomość n
subconscience
(psychologia, psychologiczny) element życia psychicznego, który nie jest poddawany kontroli świadomości;

podżebrze n
hypocondre
(anatomia, anatomiczny) część jamy brzusznej pod żebrami

podżegacz n
instigateur
osoba, która nakłania lub pobudza kogoś do zrobienia czegoś złego

poeta pɔˈɛta n
poète
literat piszący wiersze, tworzący poezję

poetka pɔˈɛtka n
poétesse
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) kobieta, która pisze wiersze

poetycki ˌpɔɛˈtɨt͡sʲci adj
poétique
związany z poezją

poezja pɔˈɛzʲja n
poésie
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) działalność literacka obejmująca wiersze, twórczość poetycką

poezja konkretna pɔˈɛzʲja kɔ̃ŋˈkrɛtna n
calligramme poésie concrète poésie graphique poésie visuelle
kierunek artystyczny łączący elementy poezji i sztuk wizualnych;

poganin pɔˈɡãɲĩn n
païen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba wyznająca religię inną niż jedna z monoteistycznych, abrahamowych (jak chrześcijaństwo, islam, judaizm)

poganizować v
paganiser
czynić pogańskim

poganka pɔˈɡãnka n
païenne
kobieta wyznająca religię inną niż jedna z dużych, monoteistycznych (jak chrześcijaństwo, islam, judaizm)

pogarda pɔˈɡarda n
mépris
uczucie niechęci, poczucie wyższości wobec kogoś lub czegoś

pogardliwy ˌpɔɡarˈdlʲivɨ adj
dédaigneux
wyrażający pogardę

pogański pɔˈɡãj̃sʲci adj
païen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z pogaństwem

pogańsko adv
païennement
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sposobem pogańskim, tak jak czynią poganie

pogaństwo pɔˈɡãj̃stfɔ n
paganisme
często (pejoratywnie, pejoratywny) określenie zazwyczaj używane przez wyznawców religii monoteistycznych (judaizmu, chrześcijaństwa i islamu) na określenie wyznawania religii niechrześcijańskich, głównie politeistycznych lub animalistycznych

pogoda pɔˈɡɔda n
temps climat
chwilowy stan atmosfery;

pogodny pɔˈɡɔdnɨ adj
serein
(książkowy) pełen spokoju, wesoły, odznaczający się pogodą ducha

pogranicze ˌpɔɡrãˈɲit͡ʃɛ n
zone frontière
obszar przy granicy dzielącej przestrzenie

pogromca n
dompteur
treser dzikich zwierząt
vainqueur
ten, kto kogoś lub coś zwyciężył, pokonał

pogrzeb ˈpɔɡʒɛp n
enterrement funérailles
uroczyste pogrzebanie zmarłego w ziemi

pogrzebacz n
tisonnier
narzędzie w kształcie pręta zakończonego hakiem, służące do podnoszenia fajerek w piecu i przekładania węgli w jego palenisku;

pogrzebać v
enterrer
pochować zmarłego

pogrzebowy ˌpɔɡʒɛˈbɔvɨ adj
funéraire
związany z pogrzebem, pochówkiem

pogróżka pɔˈɡruʃka n
menace
groźba, zapowiedź zrobienia komuś czegoś złego, postraszenie kogoś karą, wyrządzeniem krzywdy, zemstą itp.

pogwałcenie n
violation
świadome naruszenie norm, praw

pogłębiarka n
drague
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jednostka pływająca przeznaczona do pogłębiania akwenów morskich lub śródlądowych;

pogłębiać v
approfondir
(przenośnie, przenośnia) czynić gruntowniejszym, bardziej dokładnym
s'aggraver
(przenośnie, przenośnia) stawać się bardziej wyraźnym

pohukiwanie n
hululement ululement
(ornitologia, ornitologiczny) niski dźwięk wydawany i powtarzany przez sowy i puchacze

pointylizm n
pointillisme
(sztuka) technika malarska polegająca na równomiernym pokrywaniu powierzchni obrazu drobnymi punktami czystych kolorów;

poitierski adj
poitevin
związany z Poitiers, dotyczący Poitiers

poić ˈpɔ<sup>j</sup>it͡ɕ v
abreuver
podawać napój

pojawiać się pɔˈjavʲjät͡ɕ‿ɕɛ v
apparaître se déclarer
stawać się widocznym, jawnym
survenir
nadejść, zaistnieć, okazać się

pojawić się pɔˈjavʲit͡ɕ‿ɕɛ v
apparaître
(zobacz) pojawiać się

pojazd ˈpɔjast n
voiture
(potocznie, potoczny) samochód
véhicule voiture
maszyna mogąca przemieszczać się sama lub z pomocą zwierząt pociągowych;

pojedynczy ˌpɔjɛˈdɨ̃n͇t͡ʃɨ adj
singulier
taki, który jest tylko jeden; osobny

pojedynek n
duel
dawna metoda rozwiązywania zatargów honorowych polegająca na walce dwóch przeciwników używających broni siecznej lub palnej w obecności sekundantów
walka, spór między dwiema stronami

pojemnik pɔˈjɛ̃mʲɲik n
récipient
zbiornik (naczynie, skrzynia, kosz itp.), w którym przechowywane są materiały, towary, przedmioty, substancje

pojemność pɔˈjɛ̃mnɔɕt͡ɕ n
capacité
parametr zbiornika lub naczynia określający, ile cieczy, gazu lub materiałów sypkich może się w nim zmieścić
(elektryczność) zdolność ciała do gromadzenia ładunku elektrycznego;

pojutrze pɔˈjuṭʃɛ adv
après-demain surlendemain
za dwa dni, dwa dni po dniu dzisiejszym

pokarmowy adj
alimentaire
dotyczący pokarmu

poker ˈpɔkɛr n
poker
(termin karciany) gra hazardowa, w różnych odmianach, polegająca na uzyskaniu najlepszej kombinacji kart w ręku w stosunku do przeciwników;

pokoik n
cabinet
(zdrobniale) od: pokój (pomieszczenie)

pokolenie ˌpɔkɔˈlɛ̃ɲɛ n
génération
grupa ludzi lub zwierząt będących mniej więcej w tym samym wieku
członkowie rodziny, będący mniej więcej w tym samym wieku i pełniący te same funkcje (dziadkowie, rodzice, dzieci)
grupa ludzi żyjących w tych samych czasach, będących świadkami podobnych wydarzeń

pokora pɔˈkɔra n
humilité
świadomość własnych ograniczeń i słabości skłaniająca do niesprzeciwiania się życiowym koniecznościom

pokornie adv
humblement
w sposób pokorny

pokorny adj
humble
nie wywyższający się, skromny

pokos n
andain
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) pas, wał skoszonej roślinności, zwykle trawy lub zboża;

pokrewieństwo ˌpɔkrɛˈvʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
affinité
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związek między dwiema tonacjami lub akordami; ;
affinité parenté
(przenośnie, przenośnia) odczuwane podobieństwo poglądów i charakteru do kogoś
parenté
relacja łącząca osoby posiadające wspólnego przodka;

pokrewny pɔˈkrɛvnɨ adj
voisin
wykazujący podobieństwo do kogoś lub czegoś pod jakimś względem

pokrywa pɔˈkrɨva n
couverture
przedmiot służący do nakrywania, przykrywania czegoś

pokrywać pɔˈkrɨvat͡ɕ v
lambrisser
nanosić coś na coś

pokrzywa pɔˈkʃɨva n
ortie
(botanika, botaniczny) jednoroczna roślina zielna lub bylina z rodzaju pokrzywa (1.1), o ząbkowatych liściach pokrytych parzącymi włoskami
(botanika, botaniczny) Urtica L., rodzaj roślin z rodziny pokrzywowatych;

pokrótce pɔˈkrutt͡sɛ adv
abréviativement
mówiąc w skrócie

pokusa pɔˈkusa n
séduction tentation
trudne do opanowania pragnienie

pokuszenie n
tentation
(dawniej, dawny) sytuacja skłaniająca lub kusząca kogoś do zrobienia czegoś złego, do zgrzeszenia

pokuta pɔˈkuta n
pénitence
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przyjęta dobrowolnie lub narzucona kara za grzechy;

pokutny pɔˈkutnɨ adj
pénitentiel
związany z pokutą, dotyczący pokuty

pokutować ˌpɔkuˈtɔvat͡ɕ v
expier
odprawiać pokutę

pokój ˈpɔkuj n
chambre pièce
(budownictwo) część mieszkania, izba
paix
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) stan panujący między dwoma narodami, bez działań wojennych, bez wypowiedzenia wojny
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pakt kończący wojnę
(przestarzałe, przestarzały) spokój

pokój jednoosobowy ˈpɔkuj ˌːɛdnɔːsɔˈbɔvɨ n
chambre simple
pokój przeznaczony dla jednej osoby, z jednym łóżkiem

pokład ˈpɔkwat n
pont
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) każde poziome pokrycie kadłuba statku;

pokłon ˈpɔkwɔ̃n n
révérence
niskie pochylenie głowy lub całego tułowia na znak oddania czci
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pochylenie obrazu w procesji katolickiej na Kaszubach;

polacca n
polacre
(historia, historyczny, historycznie) (marynarka) śródziemnomorski dwumasztowiec lub trójmasztowiec z ożaglowaniem typu łacińskiego lub skośnego;

polana pɔˈlãna n
clairière
(leśnictwo) pozbawione drzew miejsce w lesie;

polarnik pɔˈlarʲɲik n
explorateur polaire
uczony lub podróżnik biorący udział w wyprawach na obszary podbiegunowe

polarny pɔˈlarnɨ adj
polaire
(geografia, geograficzny) właściwy terenom podbiegunowym lub znajdujący się na tych terenach

pole ˈpɔlɛ n
champ terrain
(rolnictwo, rolniczy) część ziemi przeznaczona pod uprawę;
(fizyka, fizyczny) obszar działania sił;
(geometria) miara płaskiej powierzchni ograniczonej;

pole bitwy ˈpɔlɛ ˈbʲitfɨ n
champ de bataille
miejsce, w którym odbyła/odbywa się bitwa, walka lub starcie

pole elektryczne ˈpɔlɛ ˌːlɛkˈtrɨt͡ʃnɛ n
champ électrique
(fizyka, fizyczny) pole fizyczne, stan przestrzeni, w której na ładunek elektryczny działa siła;

pole karne n
surface de réparation
(sport, sportowy) część boiska piłki nożnej położona przy bramce, oznaczona białymi liniami (większa niż pole bramkowe, które obejmuje), gdzie drużyna broniąca za określone przewinienia może zostać ukarana według specjalnych zasad

pole magnetyczne n
champ magnétique
(fizyka, fizyczny) stan przestrzeni z siłami oddziałującymi na poruszające się ładunki elektryczne;

pole ryżowe n
rizière
(rolnictwo, rolniczy) podtopiony obszar, na którym uprawia się ryż

polecony ˌpɔlɛˈt͡sɔ̃nɨ n
recommandé
(potocznie, potoczny) przesyłka rejestrowana, przyjęta za potwierdzeniem nadania i doręczana adresatowi za pokwitowaniem odbioru

polegać pɔˈlɛɡat͡ɕ v
avoir confiance en compter sur
na kimś ufać komuś, być pewnym jego zachowania
na czymś opierać się na czymś, ufać czemuś
consister à en dans
na czymś działać według jakiejś reguły, zasady

polemika pɔˈlɛ̃mʲika n
polémique
dyskusja na temat sporny dla obu stron dyskusji

poli- prefix
poly- multi- pluri-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na wielość, mnogość czegoś

poliamina n
polyamine
(chemia, chemiczny) związek organiczny zawierający w budowie dwie lub więcej grup aminowych;

poliamoria ˌpɔlʲi<sup>j</sup>ãˈmɔrʲja n
polyamour
(socjologia, socjologiczny) zaangażowanie w związek miłosny z więcej niż jedną osobą jednocześnie za zgodą i wiedzą wszystkich osób tworzących dany związek;

poliamoryczka n
polyamoureuse
kobieta praktykująca poliamorię

poliamoryczny adj
polyamoureux
(socjologia, socjologiczny) dotyczący poliamorii

poliamorysta n
polyamoureux
osoba praktykująca poliamorię

poliandria ˌpɔlʲiˈ<sup>j</sup>ãndrʲja n
polyandrie
forma poligamii, w której kobieta jest zamężna jednocześnie z dwoma lub więcej mężczyznami;

poliandryczny adj
polyandre
dotyczący poliandrii

polibazyt n
polybasite
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarkosoli;

polichóralność n
style polychoral
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) technika komponowania, która polega na dialogowaniu między sobą dwóch lub więcej chórów;

policja pɔˈlʲit͡sʲja n
police gendarmerie
instytucja państwowa mająca za zadanie ochronę obywateli przed przestępcami, wykrywanie przestępstw itp.;

policjant pɔˈlʲit͡sʲjãnt n
policier flic
funkcjonariusz policji

policjantka ˌpɔlʲiˈt͡sʲjãntka n
policière
kobieta, która pracuje w policji

policzek pɔˈlʲit͡ʃɛk n
giffle gifle
(przenośnie, przenośnia) obraza
uderzenie otwartą dłonią w policzek (1.1)
joue
(anatomia, anatomiczny) każde z dwóch miejsc na twarzy pod okiem, obok nosa

polietylen n
polyéthylène
(chemia, chemiczny) termoplastyczny polimer syntetyczny otrzymywany przez polimeryzację etenu;

polifagia n
polyphagie
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) nadmierne zwiększenie łaknienia, wzmożony apetyt;

polifenol n
polyphénol
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny zawierający przynajmniej dwie grupy hydroksylowe przyłączone do pierścienia aromatycznego, występujący w roślinach i wykazujący działanie przeciwutleniające i zmniejszające ryzyko wystąpienia chorób układu krwionośnego i raka;

polifonia n
polyphonie
faktura muzyczna, w której co najmniej dwa głosy prowadzone są równocześnie i niezależnie od siebie;

poligamia ˌpɔlʲiˈɡãmʲja n
polygamie
(socjologia, socjologiczny) związek małżeński z wieloma osobami

poligamiczny adj
polygame
(socjologia, socjologiczny) (zoologia, zoologiczny) dotyczący poligamii

poligamista n
polygame polygamite
mężczyzna praktykujący poligamię

poliglota ˌpɔlʲiˈɡlɔta n
polyglotte
osoba znająca i biegle się posługująca wieloma językami;

poligynia ˌpɔlʲiˈɡɨ̃ɲja n
polygynie
forma poligamii, w której mężczyzna jest żonaty jednocześnie z dwiema lub więcej kobietami;

poliizopren n
polyisoprène
(chemia, chemiczny) polimer, główny składnik kauczuku naturalnego i gutaperki

polikondensacja n
polycondensation
(chemia, chemiczny) reakcja polimeryzacji, podczas której oprócz polimerów powstają inne związki chemiczne o małej masie atomowej;

polimat n
polymathe
uczony o wszechstronnej, encyklopedycznej wiedzy

polimorficzny adj
polymorphique polymorphe
mający różne postaci

polineuropatia n
polyneuropathie
(medycyna, medyczny) zespół objawów wynikłych z uszkodzenia wielu nerwów obwodowych

polinezyjski adj
polynésien
(geografia, geograficzny) dotyczący Polinezji

polipektomia ˌpɔlʲipɛkˈtɔ̃mʲja n
polypectomie
(medycyna, medyczny) zabieg usunięcia polipa;

poliptyk n
polyptyque
(sztuka) praca artystyczna składająca się z wielu części tworzących jedno dzieło, w szczególności typ wieloczęściowej nastawy ołtarzowej charakterystyczny dla późnego gotyku;

polistyren ˌpɔlʲiˈstɨrɛ̃n n
polystyrène
(chemia, chemiczny) polimer z grupy poliolefin otrzymywany w procesie polimeryzacji styrenu;

poliszynel ˌpɔlʲiˈʃɨ̃nɛl n
polichinelle
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) typ komicznej postaci z francuskiego commedia dell'arte – z garbem, w charakterystycznej czarnej masce z haczykowatym nosem;

politechnika ˌpɔlʲiˈtɛxʲɲika n
école polytechnique
uczelnia wyższa o statusie uniwersyteckim i profilu technicznym;

politeista ˌpɔlʲitɛˈ<sup>j</sup>ista n
polythéiste
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek wyznający politeizm, wierzący w wielu bogów

politeistka n
polythéiste
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta wyznająca politeizm, wierząca w wielu bogów

politeistyczny ˌpɔlʲitɛ<sup>j</sup>iˈstɨt͡ʃnɨ adj
polythéiste
związany z politeizmem, właściwy politeizmowi i/lub politeistom

politeizm ˌpɔlʲiˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
polythéisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielobóstwo, kult wielu bogów;

politeja n
politie
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój wyrożniony przez Arystotelesa, w założeniach charakteryzujący się rządami (wielu) obywateli dla dobra ogółu;

politolog n
politologue
specjalista w dziedzinie politologii

politycznie adv
politiquement
w sposób dotyczący polityki

polityczny ˌpɔlʲiˈtɨt͡ʃnɨ adj
politique
dotyczący polityki, związany z polityką, nastawiony na osiągnięcie korzyści w polityce

polityk pɔˈlʲitɨk n
politicien homme politique
osoba zajmująca się polityką

polityka pɔˈlʲitɨka n
politique
całokształt działań jakiejś grupy, partii politycznej lub organizacji związanych z dążeniem do zdobycia i utrzymania władzy;
system odgórnie wprowadzonych zasad

politykier ˌpɔlʲiˈtɨcɛr n
politicard
(pejoratywnie, pejoratywny) źle oceniany polityk

poliwęglan n
polycarbonate
(chemia, chemiczny) rodzaj poliestrów, estry kwasu węglowego;

polo ˈpɔlɔ n
polo
(sport, sportowy) gra drużynowa rozgrywana konno, w której za pomocą długich kijów dąży się do umieszczenia drewnianej kuli w bramce przeciwnej drużyny;

polon ˈpɔlɔ̃n n
polonium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny promieniotwórczy o symbolu Po i liczbie atomowej 84;

polonez pɔˈlɔ̃nɛs n
polonaise
(choreografia, choreograficzny) tradycyjny, ludowy taniec polski w metrum 3/4;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyczna forma oparta o polonez (1.1);

polowanie ˌpɔlɔˈvãɲɛ n
chasse
(łowiectwo, łowiecki) zespół czynności podejmowanych celem wytropienia i zabicia dzikiej zwierzyny
(przenośnie, przenośnia) zorganizowany pościg za określonymi ludźmi w celu ich ujęcia lub zabicia

polować pɔˈlɔvat͡ɕ v
chasser
brać udział w polowaniu, tropić aby zabić
guetter
(przenośnie, przenośnia) pożądać, poszukiwać

polski ˈpɔlsʲci adj
polonais
odnoszący się do Polski lub Polaków
odnoszący się do polszczyzny

polski ˈpɔlsʲci n
polonais
(językoznawstwo, językoznawczy) zachodniosłowiański język używany przez Polaków;

polski owczarek podhalański n
berger de Podhale berger des Tatra berger des Tatras
(kynologia, kynologiczny) rasa psa należąca do grupy owczarków;

polszczyzna pɔlˈʃt͡ʃɨzna n
polonais
(językoznawstwo, językoznawczy) język polski

polucja pɔˈlut͡sʲja n
pollution
(fizjologia, fizjologiczny) mimowolny wytrysk nasienia u mężczyzn podczas snu

pomadka n
rouge à lèvres
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk do malowania ust

pomagać pɔ̃ˈmaɡat͡ɕ v
aider
ułatwiać komuś jakąś czynność, poprzez branie udziału w niej

pomarańcza ˌpɔ̃maˈrãj̃n͇t͡ʃa n
orange
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc cytrusowy o pomarańczowej skórce
oranger orange
(botanika, botaniczny) drzewo, którego owocem jest pomarańcza (1.1);

pomarańcza bergamota ˌpɔ̃maˈrãj̃n͇t͡ʃa ˌbɛrɡãˈmɔta n
bergamotier
(botanika, botaniczny) Citrus bergamia, gatunek rośliny z rodziny rutowatych, uprawianej głównie we Włoszech;

pomarańczowy ˌpɔ̃marãj̃n͇ˈt͡ʃɔvɨ adj
orange
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (spożywczy) dotyczący owoców pomarańczy, zawierający owoce pomarańczy, zrobiony z owoców pomarańczy; (także, też) przypominający je w smaku, zapachu lub wyglądzie
mający kolor drugiego pasma tęczy, taki jak kolor owocu pomarańczy itp.; żółty z czerwonym zabarwieniem;

pomidor pɔ̃ˈmʲidɔr n
tomate
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) owoc pomidora (1.2)
(botanika, botaniczny) Lycopersicon Mill., sekcja roślin z rodzaju psianka;

pomidorówka ˌpɔ̃mʲidɔˈrufka n
soupe aux tomate
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa pomidorowa;

pomnażać v
multiplier
czynić większą ilość lub liczbę czegoś

pomnik ˈpɔ̃mʲɲik n
monument mémorial cénotaphe
rzeźba, posąg utworzony w celu upamiętnienia jakiegoś wydarzenia lub osoby;

pomnik przyrody ˈpɔ̃mʲɲik pʃɨˈrɔdɨ n
monument naturel
okaz przyrody (drzewo, skała itp.) prawnie chroniony ze względu na jego walory przyrodnicze, estetyczne lub historyczne;

pomoc ˈpɔ̃mɔt͡s n
aide secours assistance
ułatwienie komuś życia lub wykonania określonej czynności

pomocnica n
aide
kobieta pomagająca w czymś, wyręczająca kogoś

pomologiczny adj
pomologique
(agrotechnika, agrotechniczny) związany z pomologią, dotyczący pomologii

pompa ˈpɔ̃mpa n
pompe
(mechanika) maszyna do wymuszania przepływu cieczy lub gazu;
(ironicznie) bardzo wystawne przyjęcie, uroczystość

pompejanka n
Pompéienne
mieszkanka Pompejów; kobieta z tego miasta

pompejańczyk n
Pompéien
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Pompejów; osoba z tego miasta

pompejański adj
pompéien
związany z Pompejami, dotyczący Pompejów, pochodzący z Pompejów

pompka ˈpɔ̃mpka n
pompe
(mechanika) niewielkie urządzenie do pompowania, najczęściej wody lub powietrza
(sport, sportowy) ćwiczenie gimnastyczne polegające na uginaniu i prostowaniu ramion, wykonywane z dłońmi i palcami stóp opartymi o podłogę;

pompon ˈpɔ̃mpɔ̃n n
pompon
przyszywana ozdoba z włóczki w formie puszystej kulki;

pomponik n
houppette
(zdrobniale) mały pompon

pompować v
gonfler
wtłaczać dokądś
pomper
wydobywać skądś

pomruk n
grondement
niski, głuchy dźwięk wydawany przez człowieka, zwierzęta lub przyrodę nieożywioną
murmure
niski, przytłumiony szmer głosu człowieka wyrażającego niezadowolenie

pomurnik pɔ̃ˈmurʲɲik n
tichodrome échelette
(ornitologia, ornitologiczny) Tichodroma muraria, niewielki ptak z rodziny kowalikowatych;

pomysłowo ˌpɔ̃mɨˈswɔvɔ adv
ingénieusement
w sposób pomysłowy

pomysłowość ˌpɔ̃mɨˈswɔvɔɕt͡ɕ n
inventivité
dodatnia cecha intelektu charakteryzująca się zdolnością do tworzenia nowych pomysłów, projektów i koncepcji, byciu pomysłowym i pełnym inwencji twórczej

pomysłowy ˌpɔ̃mɨˈswɔvɨ adj
ingénieux inventif
mający wiele pomysłów

pomywacz n
plongeur
pracownik zajmujący się zmywaniem naczyń

pomywaczka n
plongeuse
pracownica restauracji myjąca naczynia

pomyłka pɔ̃ˈmɨwka n
erreur
błąd w rozumowaniu lub w postępowaniu

pomyślnie pɔ̃ˈmɨɕl̥ʲɲɛ adv
a souhait avantageusement favorablement
w sposób sprzyjający, zgodny z czyimiś pragnieniami, oczekiwaniami

pomyślność pɔ̃ˈmɨɕl̥nɔɕt͡ɕ n
prospérité
sprzyjający los, korzystny bieg wydarzeń

pomścić v
venger
odpłacić komuś złem za zło, którego się dopuścił

ponad ˈpɔ̃nat preposition
au-dessus de
…tworzący konstrukcję opisującą położenie kogoś lub czegoś powyżej omawianego wyrażenia
plus de
…tworzący konstrukcję opisującą relację większości w stosunku do jakiejś wielkości

ponadto pɔ̃ˈnatːɔ particle
de plus en plus
nawiązuje do poprzedniego kontekstu wypowiedzi i wprowadza nową informację na omawiany już temat

poncyria trójlistkowa n
citronnier épineux
(botanika, botaniczny) Poncirus trifoliata, roślina cytrusowa z rodziny rutowatych, występująca w Chinach;

poniedziałek ˌpɔ̃ɲɛ̇ˈd͡ʑawɛk n
lundi
pierwszy dzień tygodnia;

ponieważ pɔ̃ˈɲɛvaʃ conjunction
car parce que en raison
…wyrażający przyczynę czegoś z takiego powodu, że…

poniewczasie ˌpɔ̃ɲɛˈft͡ʃaɕɛ adv
trop tard
zbyt późno, nie we właściwym czasie

poniżać v
humilier
uwłaczać czyjejś godności
se rabaisser
upokarzać samego siebie

poniżej pɔ̃ˈɲiʒɛj preposition
sous
niżej w stosunku do jakiegoś punktu odniesienia

poniżenie n
humiliation
stan bycia poniżonym, odbierania komuś godności

ponton ˈpɔ̃ntɔ̃n n
ponton
nadmuchiwana łódź o płaskim dnie;

pontyfikalnie adv
pontificalement
w sposób zgodny z pontyfikałem

pontyfikał ˌpɔ̃ntɨˈfʲikaw n
pontifical
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga liturgiczna używana przez katolickich biskupów;

pooperacyjny adj
postopératoire
(medycyna, medyczny) następujący po operacji

pop pɔp n
pop
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odmiana muzyki rozrywkowej, rytmiczna i melodyjna, wykorzystująca zwykle instrumenty elektroniczne

pop-music n
musique pop pop music
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odmiana muzyki rozrywkowej

poparcie pɔˈparʲt͡ɕɛ n
appui
pomoc, akceptacja, wsparcie otrzymywane od kogoś

popełniać v
commettre
robić coś nieodpowiedniego czy złego

popełnić pɔˈpɛwʲɲit͡ɕ v
commettre perpétrer
zrobić coś złego

popielica n
loir
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodzaju popielic (1.1)

popielniczka ˌpɔpʲjɛlʲˈɲit͡ʃka n
cendrier
otwarty pojemnik służący do strząsania do niego popiołu z papierosa;

popierać pɔˈpʲjɛrat͡ɕ v
appuyer
udzielić komuś swojego poparcia, pomagać komuś w działaniu, osiąganiu czegoś

popiersie pɔˈpʲjɛrʲɕɛ n
buste
(sztuka) rzeźbiarskie lub malarskie przedstawienie postaci od tułowia w górę;

popijać v
boire lentement
pić małymi łykami, wolno

popisywać v
faire étalage étaler
czynić na pokaz; robić co, żeby zwrócić czyjąś uwagę

popiół ˈpɔpʲjuw n
cendre
szary proszek pozostający po spaleniu czegoś

poplecznik n
partisan
ktoś, kto kogoś popiera; zwolennik, stronnik

poporodowy adj
postnatal post-partum
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) następujący po porodzie, związany z okresem po porodzie

popołudnie ˌpɔpɔˈwudʲɲɛ n
après-midi
okres pomiędzy południem a wieczorem

poprawa pɔˈprava n
correction
zmiana stanu czegoś na lepszy; ulepszenie, poprawienie

poprawnie pɔˈpravʲɲɛ adv
correctement convenablement décemment purement strictement
w sposób poprawny, zgodny z poprawnością lub określoną zasadą/przepisem

poprawność n
exactitude
zgodność z normami

poprawny pɔˈpravnɨ adj
correct congru régulier
zgodny z poprawnością, z normą lub zasadami, nie mający błędów, nie wykraczający poza określoną normę

poprzednio pɔˈpʃɛdʲɲɔ adv
antérieurement précédemment
przed określonym czasem

popularność ˌpɔpuˈlarnɔɕt͡ɕ n
popularité
bycie powszechnie znanym i lubianym, ogólne uznanie i rozgłos

populistyczny ˌpɔpulʲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
populiste
(pejoratywnie, pejoratywny) związany ze spełnianiem oczekiwań większości społeczeństwa w celu uzyskania jego poparcia, zdobycia lub utrzymania władzy, bez względu na koszty i realność składanych obietnic

populizm pɔˈpulʲism̥ n
populisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) popieranie idei politycznych i ekonomicznych, które są w danym momencie najbardziej popularne w celu łatwego zdobycia poparcia bez zwracania uwagi na rzeczywistą możliwość zrealizowania obietnic, zwłaszcza pod kątem finansowym;

popędzać v
pousser
skłaniać do pośpiesznego wykonywania czegoś

popłoch n
panique
nagły strach, który wywołuje nieracjonalne zachowanie, obezwładnia

por pɔr n
poireau porreau poirette poirée porrée
(botanika, botaniczny) Allium porrum L., roślina dwuletnia z rodziny amarylkowatych, uprawiana w celach konsumpcyjnych;
pore
bardzo mały otwór

pora deszczowa n
saison des pluies saison humide
(meteorologia, meteorologiczny) jedna z dwóch pór roku w klimacie podzwrotnikowym charakteryzująca się bardzo dużymi opadami atmosferycznymi;

pora roku ˈpɔra ˈrɔku n
saison
okres, w którym na skutek ruchu Ziemi i zmian jej oświetlenia występują zbliżone warunki klimatyczne, wpływające na wegetację roślin i zwierząt;

pora sucha ˈpɔra ˈsuxa n
saison sèche
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) jedna z dwóch pór roku w klimacie podzwrotnikowym charakteryzująca się bardzo niskimi opadami atmosferycznymi;

porada pɔˈrada n
conseil
wskazówka, zalecenie komuś czegoś

poradzić pɔˈrad͡ʑit͡ɕ v
conseiller
udzielić komuś rady, wskazówki
débrouiller
pokonać trudności, rozwiązać problemy
consulter
zasięgnąć czyjejś rady

poranek pɔˈrãnɛk n
matin
pora dnia następująca po nocy

poranny pɔˈrãnːɨ adj
matinal du matin
taki, który ma miejsce o poranku

porażenie prądem elektrycznym n
électrisation électrocution
(medycyna, medyczny) (elektryczność) nagły przepływ prądu elektrycznego przez ciało żywego organizmu;

porażka pɔˈraʃka n
défaite déroute
przegrana bitwa

porcelana ˌpɔrt͡sɛˈlãna n
porcelaine
materiał ceramiczny służący do wyrobu delikatnych naczyń stołowych lub ozdób;
wyroby z porcelany (1.1) w ogólności

porcja ˈpɔrt͡sʲja n
portion dose ration
określona ilość (płynu, pokarmu, leku) przeznaczona np. do spożycia, użycia

porewolucyjny adj
postrévolutionnaire
następujący po rewolucji; dziejący się po rewolucji

pornografia ˌpɔrnɔˈɡrafʲja n
pornographie
wizerunek osób lub przedmiotów, wywołujący podniecenie seksualne;

pornograficzny ˌpɔrnɔɡraˈfʲit͡ʃnɨ adj
pornographique
związany z pornografią, dotyczący pornografii

pornokracja n
pornocratie
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie czasów, w których kobiety rozpustne, kurtyzany wywierały znaczny wpływ na sprawy publiczne;

poronienie ˌpɔrɔ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ n
fausse couche avortement
(fizjologia, fizjologiczny) przedwczesne zakończenie ciąży wskutek wydalenia obumarłego zarodka lub płodu;

poroże n
bois ramure
(łowiectwo, łowiecki) oba rogi samca jeleniowatych

port pɔrt n
port
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wyznaczone miejsce, wyposażone w odpowiednią infrastrukturę, umożliwiające załadunek i wyładunek statków wodnych;
(informatyka, informatyczny) miejsce w urządzeniu do podłączenia innych urządzeń;
port lotniczy: port (1.1) przeznaczony dla samolotów, helikopterów i innych statków powietrznych

port de bras n
port de bras
(choreografia, choreograficzny) odpowiednie ułożenie i ruch rąk w tańcu, balecie

porte-fenêtre n
porte-fenêtre
(architektura, architektoniczny) wysokie okno (od poziomu podłogi), zabezpieczone od zewnątrz balustradą;

portfel ˈpɔrtfɛl n
portefeuille
najczęściej skórzany przedmiot o spłaszczonym kształcie służący do przechowywania pieniędzy, kart płatniczych, biletów i innych dokumentów (jak np. dowód osobisty, legitymacja)

portier ˈpɔrtʲjɛr n
portier
(urzędowy) osoba pełniąca służbę przy wejściu do budynku (instytucji, hotelu, itp.)

portiernia n
conciergerie
miejsce pracy portiera

portki ˈpɔrtʲci n
fendard froc grimpant
(potocznie, potoczny) spodnie, szczególnie zniszczone lub kiepskiej jakości

portmonetka n
porte-monnaie
mała, kieszonkowa, zamykana torebka na bilon

portorykański adj
portoricain
związany z Portorykiem (państwem lub wyspą) albo Portorykańczykami

portowy pɔrˈtɔvɨ adj
portuaire
związany z portem, dotyczący portu

portrecista ˌpɔrtrɛˈt͡ɕista n
portraitiste
artysta (malarz, rysownik, fotografik) wykonujący portrety

portret ˈpɔrtrɛt n
portrait
(sztuka) dzieło plastyczne przedstawiające konkretną osobę lub grupę osób
(przenośnie, przenośnia) charakterystyka postaci (zwłaszcza literackiej)

portret pamięciowy ˈpɔrtrɛt ˌpãmʲjɛ̇̃ɲˈt͡ɕɔvɨ n
portrait-robot
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) portret osoby wykonany według wskazówek świadka, który tę osobę widział; używany zwłaszcza do odtwarzania wyglądu nieznanych sprawców przestępstw;

portugalski ˌpɔrtuˈɡalsʲci adj
portugais portugaise
odnoszący się do państwa Portugalia, wywodzący się z Portugalii, związany z Portugalią

portugalski ˌpɔrtuˈɡalsʲci n
portugais portugaise
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Portugalii;

portugalskojęzyczny ˌpɔrtuˈɡalskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ adj
lusophone
posługujący się językiem portugalskim
taki, którego mieszkańcy posługują się językiem portugalskim
spisany, stworzony w języku portugalskim

portulaka pospolita n
pourpier maraîcher pourpier potager pourpier sauvage
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Portulaca oleracea L. rozprzestrzeniony na całej kuli ziemskiej gatunek rośliny jednorocznej z rodziny portulakowatych;

portulaka warzywna n
pourpier potager
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Portulaca oleracea L. (zobacz) portulaka pospolita

portyk n
portique
(architektura, architektoniczny) przednia część budowli przed wejściem głównym, z rzędem kolumn;

porucznik pɔˈrut͡ʃʲɲik n
lieutenant
(wojskowość, wojskowy) jeden z oficerskich stopni wojskowych;

poruszać pɔˈruʃat͡ɕ v
aborder
(przenośnie, przenośnia) mówić, omawiać
remuer
wprawiać coś w ruch
se mouvoir bouger
zmieniać miejsce przebywania, przenosić się z jednego miejsca na drugie

poruszać się jak słoń w składzie porcelany pɔˈruʃat͡ɕ‿ɕɛ ˈjak ˈswɔ̃ɲ ˈf‿skwad͡ʑɛ ˌpɔrt͡sɛˈlãnɨ v
bouger comme un éléphant dans un magasin de porcelaine
zachowywać się w sposób niedelikatny, poruszać się niezgrabnie, niezręcznie, niszcząc delikatne rzeczy

poruszyć niebo i ziemię pɔˈruʃɨt͡ɕ ˈɲɛbɔ i‿ˈʑɛ̃mʲjɛ v
remuer ciel et terre
zrobić wszystko (lub bardzo wiele), aby coś się powiodło

porwanie pɔˈrvãɲɛ n
kidnapping
działanie podjęte w celu uprowadzenia kogoś lub czegoś; wywiezienie kogoś lub czegoś, a następnie przetrzymywanie (często w ukryciu)

poryw n
rafale
nagły, mocny ruch czy uderzenie siły natury
élan
gwałtowne uczucie lub zapał

porywacz pɔˈrɨvat͡ʃ n
ravisseur
człowiek, który dokonał porwania, uprowadził (porwał) kogoś

porywczy pɔˈrɨft͡ʃɨ adj
impulsif emporté
taki, którego reakcje lub zachowanie jest gwałtowne

porzeczka pɔˈʒɛt͡ʃka n
groseille
(botanika, botaniczny) Ribes, rodzaj roślin z rodziny agrestowatych;
(spożywczy) owoc porzeczki (1.1)

porzucać pɔˈʒut͡sat͡ɕ v
abandonner laisser déserter
opuszczać kogoś lub coś; zostawiać, odchodzić od kogoś lub czegoś

porządek pɔˈʒɔ̃ndɛk n
ordre
stan, w którym jest czysto, coś jest ułożone według jakiegoś planu
kolejność czegoś

porządek dzienny pɔˈʒɔ̃ndɛɟ ˈd͡ʑɛ̃nːɨ n
ordre du jour
(urzędowy) ustalony plan zebrania, konferencji; lista spraw, mających stanowić przedmiot obrad

porządek publiczny n
ordre public
(urzędowy) ład, życie zgodne z prawami obowiązującymi w społeczeństwie

porządnie pɔˈʒɔ̃ndʲɲɛ adv
bien
bardzo, mocno, silnie
décemment honnêtement
w sposób porządny, przyzwoity

poród ˈpɔrut n
accouchement
(fizjologia, fizjologiczny) (ginekologia, ginekologiczny) zakończenie ciąży, wydanie dojrzałego płodu z organizmu matki;

porównanie ˌpɔruvˈnãɲɛ n
comparaison
(rzeczownik odczasownikowy) od porównać
konstrukcja semantyczna i figura retoryczna, w której cechy jednego przedmiotu zestawione są z cechami innego;

porównawczy adj
comparatif
opierający się na porównaniu

porównywalny adj
comparable égalable
na tyle podobny do czegoś, że można go z tym porównać, zestawić

porównywać ˌpɔruvˈnɨvat͡ɕ v
comparer
zestawiać ze sobą rzeczy lub osoby w celu znalezienia ich cech wspólnych lub różnic

poręczać v
avaliser
dawać urzędowe potwierdzenie czyjejś wypłacalności
cautionner
brać na siebie odpowiedzialność za kogoś lub za coś

poręczyciel n
garant répondant
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ktoś, kto poręcza czyjeś wierzytelności

posag ˈpɔsak n
dot
rzeczy, które panna dostawała dawniej od rodziców, kiedy wychodziła za mąż

posca n
oxycrat
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (historia, historyczny, historycznie) rodzaj lemoniady z octu winnego, wody i miodu przyprawionego kolendrą; pospolity, codzienny napój w starożytnym Rzymie

poselstwo n
légation
misja dyplomatyczna
siedziba misji dyplomatycznej

poseł ˈpɔsɛw n
député nonce
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek Sejmu lub innego parlamentu;
envoyé nonce
(administracja) (urzędowy) dyplomata wysłany do innego państwa z oficjalną misją

posiadacz pɔˈɕadat͡ʃ n
possesseur ayant
ktoś, kto coś ma, posiada

posiadać pɔˈɕadat͡ɕ v
avoir posséder
opanować jakąś umiejętność, wiedzę w jakiejś dziedzinie
posséder avoir
(książkowy) o człowieku: być właścicielem czegoś o dużej wartości

posiadłość pɔˈɕadwɔɕt͡ɕ n
propriété domaine bien possession
teren i zabudowania należące do kogoś

posiłek pɔˈɕiwɛk n
repas aliment
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) coś do zjedzenia, pożywienia się

poskramiać v
asservir mater tempérer
ograniczać lub wytłumiać nadmierne odczucia albo uczucia

pospiesznie adv
rapidement
w sposób pospieszny

pospolity ˌpɔspɔˈlʲitɨ adj
vulgaire
cechujący się odrobiną wulgarności, ordynarności
jeden z wielu, zwyczajny
wszędzie lub powszechnie spotykany, często się zdarzający, powszechnie znany

posrebrzać pɔˈsrɛbʒat͡ɕ v
argenter
pokrywać coś warstwą srebra

post- pɔst prefix
post-
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający występowanie po czymś lub bycie późniejszą formą czegoś

postanowienie ˌpɔstãnɔˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
décision résolution
coś, co zostało postanowione; decyzja, konkretny zamiar

postapokaliptyczny adj
post-apocalyptique
taki, który nastąpił po apokalipsie, wydarzeniu katastroficznym

postindustrialny ˌpɔstʲĩnduˈstrʲjalnɨ adj
postindustriel
odnoszący się do epoki/czasów/społeczeństwa następującego po epoce przemysłowej

postkomunistyczny adj
postcommuniste post-communiste
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący postkomunizmu, okresu po upadku komunizmu w danym państwie

postkomunizm n
post-communisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) okres po upadku komunizmu w państwach bloku komunistycznego;

postmodernista ˌpɔstmɔdɛrʲˈɲista n
postmoderniste
osoba związana z postmodernizmem, działająca w nurcie postmodernizmu; współtwórca postmodernizmu

postmodernistyczny adj
post-moderniste postmoderniste
związany z postmodernizmem, dotyczący postmodernizmu

postnik ˈpɔstʲɲik n
jeûneur
(staropolski) osoba, która przestrzega postu

postprodukcja n
postproduction post-production
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) etap produkcji filmu między filmowaniem, a premierą, w którym przetwarza się surowy materiał filmowy dodając efekty komputerowe, ścieżkę dźwiękową, napisy itp.

postrzegać pɔˈsṭʃɛɡat͡ɕ v
concevoir percevoir prendre remarquer voir
widzieć coś w dany sposób, mieć na jakiś temat określone zdanie

poststalinowski ˌpɔststalʲĩˈnɔfsʲci adj
post-staliniste
dotyczący okresu po upadku stalinizmu

postulat pɔˈstulat n
postulat
(logika, logiczny) (matematyka, matematyczny) teza, która nie wymaga udowodnienia i stanowi podstawę w dalszym wnioskowaniu;

postulować ˌpɔstuˈlɔvat͡ɕ v
postuler
proponować lub domagać się czegoś

postęp ˈpɔstɛ̃mp n
progrès avancement progression mouvement
rozwój, osiągnięcie kolejnego etapu

postępowanie ˌpɔstɛ̃mpɔˈvãɲɛ n
conduite comportement
(rzeczownik odczasownikowy) od postępować
procédure procédé
określony prawem uporządkowany ciąg czynności urzędowych organu wykonującego zadania publiczne (sądu, administracji, prawodawcy)

postępować ˌpɔstɛ̃mˈpɔvat͡ɕ v
avancer progresser
dokonywać postępu
procéder agir
działać, czynić coś; wykonywać postępowanie

postępowy ˌpɔstɛ̃mˈpɔvɨ adj
progressif
wyrażający postęp; też: będący zwolennikiem postępu

posyłać v
envoyer
polecać komuś udanie się gdzieś dla załatwienia czegoś
envoyer expédier
przekazywać za pośrednictwem

poszetka pɔˈʃɛtka n
pochette
chustka wkładana do górnej kieszeni marynarki (brustaszy);

poszewka n
taie
(krawiectwo) wymienialne pokrycie na pościel

poszkodowany ˌpɔʃkɔdɔˈvãnɨ n
accidenté lésé
osoba, która ucierpiała w wyniku wypadku lub innego nieszczęśliwego zdarzenia

poszlaka pɔˈʃlaka n
indice
fakt nieudowodniony, który jednak przemawia za określoną interpretacją czegoś

poszukiwacz ˌpɔʃuˈcivat͡ʃ n
chercheur
osoba, która czegoś poszukuje

poszukiwaczka ˌpɔʃuciˈvat͡ʃka n
chercheuse
forma żeńska od: poszukiwacz

poszukiwać ˌpɔʃuˈcivat͡ɕ v
chercher
starać się znaleźć coś ukrytego lub zgubionego
starać się coś osiągnąć, zdobyć

posądzać pɔˈsɔ̃nd͡zat͡ɕ v
soupçonner suspecter
zarzucać komuś coś, obwiniać kogoś

posłuch n
obéissance
poddawanie się czyimś wymaganiom

posłuszeństwo n
obéissance
postawa zgody na wykonywanie cudzych poleceń, rozkazów

posłusznie adv
docilement
w sposób posłuszny

pot pɔt n
sueur
(fizjologia, fizjologiczny) wydzielina gruczołów potowych;

potamologia ˌpɔtãmɔˈlɔɟja n
potamologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) nauka o rzekach, strumieniach i potokach;

potas ˈpɔtas n
potassium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu K i liczbie atomowej 19;

potaż ˈpɔtaʃ n
potasse
(chemia, chemiczny) węglan potasu, (K2CO3);

potem ˈpɔtɛ̃m adv
après ensuite puis
później, w chwili następnej

potencjalnie adv
potentiellement
w sposób potencjalny, mogąc wystąpić lub pojawić się w określonych warunkach

potentat n
potentat
(ekonomia, ekonomiczny) osoba lub instytucja o wysokiej pozycji i znaczeniu

potocznie pɔˈtɔt͡ʃʲɲɛ adv
couramment
(językoznawstwo, językoznawczy) w sposób codzienny, powszechny, nieformalny, swobodny

potoczny pɔˈtɔt͡ʃnɨ adj
parlé familier usuel vulgaire
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) taki, którego używa się na co dzień, w zwykłej rozmowie;

potomek pɔˈtɔ̃mɛk n
descendant descendante
(książkowy) dziecko (w stosunku do rodziców), także dalszy następca (wnuk, prawnuk)

potomstwo pɔˈtɔ̃mstfɔ n
progéniture descendance
(książkowy) dzieci w stosunku do rodziców

potop ˈpɔtɔp n
déluge inondation
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielka powódź opisana w Starym Testamencie (Rdz 6–8), jako kara zesłana przez Boga;

potop szwedzki ˈpɔtɔp ˈʃfɛt͡sʲci n
Déluge
(historia, historyczny, historycznie) najazd Szwecji na Polskę w 1655 roku w czasie II wojny północnej

potrawka n
fricassée
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pokrojone i ugotowane w sosie mięso

potrzeba pɔˈṭʃɛba n
besoin
uczucie konieczności wykonania lub zrobienia czegoś
cel jakiegoś działania

potrzeba pɔˈṭʃɛba particle
falloir
= trzeba

potrzeba jest matką wynalazków pɔˈṭʃɛba ˈjɛst ˈmatkɔ̃w̃ ˌvɨ̃naˈlaskuf proverb
la nécessité est mère de l'invention
to sytuacja skłania do wprowadzania innowacji i ułatwiania sobie życia

potrzebować ˌpɔṭʃɛˈbɔvat͡ɕ v
avoir besoin de nécessiter
mieć potrzebę/pragnienie posiadania/zrobienia czegoś; pragnąć kogoś w jakimś celu

potrząsać v
secouer
wstrząsać czymś wiele razy, poruszać gwałtownie

potwierdzenie ˌpɔtfʲjɛrˈd͡zɛ̃ɲɛ n
confirmation affirmation
pismo, wypowiedź lub podpis, które coś potwierdzają

potwierdzić pɔˈtfʲjɛrʲd͡ʑit͡ɕ v
confirmer
stwierdzić prawdziwość (autentyczność, istnienie) czegoś, dać potwierdzenie

potworność n
atrocité monstruosité
cecha bycia potwornym

potworny adj
affreux monstrueux
taki, który budzi przerażenie, strach

potwór ˈpɔtfur n
monstre
straszny stwór

potyczka pɔˈtɨt͡ʃka n
escarmouche
niewielkie starcie, walka drobnych oddziałów zbrojnych

potylica ˌpɔtɨˈlʲit͡sa n
occiput
(anatomia, anatomiczny) kość potyliczna, kość czaszki, w której znajduje się otwór łączący jamę mózgoczaszki z kanałem kręgowym kręgosłupa;

potyliczny adj
occipital
(anatomia, anatomiczny) dotyczący potylicy

potępiać pɔˈtɛ̃mpʲjät͡ɕ v
condamner
nie pochwalać, ganić kogoś, uznawać kogoś winnym

potępienie n
condamnation
wyrok potępiający, wyrażenie silnej dezaprobaty, ostra krytyka

potężny pɔˈtɛ̃w̃ʒnɨ adj
grand
znacznych rozmiarów
puissant fort
o wielkiej mocy

pouczający adj
de remontrance
(pejoratywnie, pejoratywny) chcący na siłę być wzorem
instructif
mogący być wzorem; taki, który kształtuje zachowania

poufność n
confidentialité
cecha tego, co poufne; cecha tych, którzy są poufni

powalać pɔˈvalat͡ɕ v
abattre
przewracać kogoś lub coś na ziemię

poważnie pɔˈvaʒʲɲɛ adv
sérieusement
w sposób poważny

poważny pɔˈvaʒnɨ adj
sérieux
budzący obawy, groźny dla życia; (także, też) skomplikowany, obarczony dużym ryzykiem
o człowieku, sytuacji, opinii itp.: charakteryzujący się powagą
mający uznanie u innych osób
odpowiedzialny, godny zaufania

powerek pɔˈvɛrɛk n
palanche
(gwara, gwarowe) drążek do noszenia wiader na ramionach

powiat ˈpɔvʲjat n
district powiat
(administracja) jednostka podziału administracyjnego w Polsce, wchodząca w skład województwa;

powiedziałeś A, powiedz B ˌpɔvʲjɛ̇ˈd͡ʑawɛɕ ˈa ˈpɔvʲjɛd͡z ˈbɛ proverb
qui dit A, doit dire B
jeśli się coś zaczęło robić, należy rzecz dokończyć; używane w sytuacji, w której ktoś miałby ochotę wycofać się z kontynuowania dalszego działania

powiedzieć pɔˈvʲjɛ̇d͡ʑɛ̇t͡ɕ v
dire
wyrazić coś słowami, oznajmić

powieka pɔˈvʲjɛka n
paupière
(anatomia, anatomiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kawałek skóry zakrywający oko;

powierzać v
commettre
zlecać komu sprawowanie określonej funkcji lub zrobienie czegoś
confier
wyznawać komuś coś w zaufaniu
poddawać czyjejś opiece
se confier
(podniośle) poddawać się komuś lub czemuś z ufnością

powierzchnia pɔˈvʲjɛʃxʲɲa pɔˈvʲjɛʃxʲɲɛ n
surface superficie
zewnętrzna strona
określony obszar, o ograniczonych rozmiarach
wierzchnia warstwa masy jakiejkolwiek substancji, cieczy

powierzchniowy adj
superficiel
pojawiający się/występujący na powierzchni

powierzchownie ˌpɔvʲjɛʃˈxɔvʲɲɛ adv
superficiellement
w sposób powierzchowny

powierzchowny adj
superficiel
taki, który opiera się na płytkiej, pobieżnej obserwacji, który nie wnika w istotę rzeczy

powietrze pɔˈvʲjɛṭʃɛ n
air
mieszanina gazów, z której składa się atmosfera Ziemi;
w związkach z przyimkami miejsce ponad ziemią

powietrzny pɔˈvʲjɛṭʃnɨ adj
aérien
związany z powietrzem, dotyczący powietrza

powieściopisarka pɔˈvʲjɛ̇ɕt͡ɕɔpʲiˈsarka n
romancière
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) kobieta, która pisze powieści

powieściopisarz ˌpɔvʲjɛ̇ɕt͡ɕɔˈpʲisaʃ n
romancier
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) autor powieści

powieść ˈpɔvʲjɛ̇ɕt͡ɕ n
roman
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) długi utwór narracyjny opisujący rozbudowany ciąg zdarzeń; zwykle udostępniany w formie książki;

powijak n
lange maillot
(dawniej, dawny) pas płócienny do owijania niemowlęcia

powlekać v
enduire
nakładać powłokę

powodować ˌpɔvɔˈdɔvat͡ɕ v
causer
być powodem czegoś, przyczyną

powodzenia ˌpɔvɔˈd͡zɛ̃ɲa interjection
bonne chance
wyraża życzenie udanej pracy, szczęścia

powodzić pɔˈvɔd͡ʑit͡ɕ v
prospérer
w formie bezosobowej: być w dobrej sytuacji materialnej, finansowej; być zamożnym, cieszyć się pomyślnością

powojenny adj
d' après-guerre
taki, który dzieje się po wojnie

powoli pɔˈvɔlʲi adv
lentement doucement
wolno, z małą prędkością

powolnie adv
lentement
w sposób powolny, wolno

powolność n
lenteur
cecha bycia powolnym; właściwość rozwijania się nieśpiesznie

powolny pɔˈvɔlnɨ adj
tardif
odbywający się, wykonywany lub przebiegający powoli

powozownia n
remise
(architektura, architektoniczny) budynek przeznaczony do przechowywania pojazdów zaprzęgowych;

powoływać v
appeler
wzywać do służby
nommer désigner
wyznaczać do roli, stanowiska
faire référence
wskazywać na autorytety lub zdarzenia celem przekonania do własnej wypowiedzi

powrót ˈpɔvrut n
rentrée
ponowne przybycie do tego samego miejsca

powstanie pɔˈfstãɲɛ n
révolte insurrection
zbrojne wystąpienie ludności państwa, miasta lub pewnego obszaru, skierowane przeciw dotychczasowej władzy, najczęściej okupacyjnej;

powstanie warszawskie pɔˈfstãɲɛ varˈʃafsʲcɛ n
Insurrection de Varsovie
(historia, historyczny, historycznie) działania zbrojne podjęte przez żołnierzy Armii Krajowej na terenie Warszawy i w jej okolicach od 1 sierpnia 1944 roku;

powstanie wielkopolskie pɔˈfstãɲɛ ˌvʲjɛlkɔˈpɔlsʲcɛ n
insurrection de Grande-Pologne
(historia, historyczny, historycznie) zbrojne wystąpienie polskich mieszkańców Wielkopolski przeciwko państwu niemieckiemu, które wybuchło 27 grudnia 1918 roku;

powstaniec pɔˈfstãɲɛt͡s n
insurgé
uczestnik powstania zbrojnego, insurekcji

powstańczy adj
insurrectionnel
związany z powstaniem, dotyczący powstania

powstrzymywać ˌpɔfsṭʃɨ̃ˈmɨvat͡ɕ v
retenir étrangler
pohamowywać kogoś lub coś zapobiegając czemuś
se retenir
rezygnować ze zrobienia czegoś, nie pozwalać sobie na coś

powszechnie pɔˈfʃɛxʲɲɛ adv
généralement communément
w sposób powszechny

powszechny pɔˈfʃɛxnɨ adj
commun général universel
dotyczący większości osób, spraw; publiczny, ogólny

powtarzać pɔˈftaʒat͡ɕ v
répéter
mówić lub robić coś kolejny raz; wykonywać czynność, którą już ktoś zrobił

powtórny adj
de rappel répété
będący lub zrobiony po raz drugi

powtórzyć pɔˈftuʒɨt͡ɕ v
répéter
aspekt dokonany od: powtarzać

powód ˈpɔvut n
raison cause
coś, co uzasadnia podjęcie jakiegoś działania lub zmianę stanu emocjonalnego

powódź ˈpɔvut͡ɕ n
inondation crue
(meteorologia, meteorologiczny) (hydrologia, hydrologiczny) zalanie wodą pewnego obszaru;

powściągliwość ˌpɔfʲɕt͡ɕɔ̃ŋɡˈlʲivɔɕt͡ɕ n
réserve
umiejętność panowania nad sobą

powściągliwy adj
réservé
świadczący o powściągliwości, dokonany z rozwagą
réservé modéré
potrafiący zachować opanowanie, mający umiar

pozajelitowy adj
parentéral
(medycyna, medyczny) taki, który pomija jelita, zachodzi poza nimi

pozamaciczny ˌpɔzãmaˈt͡ɕit͡ʃnɨ adj
extra-utérin
(medycyna, medyczny) dziejący się/mający miejsce poza macicą

pozamałżeński ˌpɔzãmawˈʒɛ̃j̃sʲci adj
extraconjugal extramatrimonial
odbywający się poza związkiem małżeńskim danej osoby, (także, też) będący rezultatem takiego działania

pozarządowy ˌpɔzaʒɔ̃nˈdɔvɨ adj
non gouvernemental
działający poza rządem

pozasądowy adj
extrajudiciaire
odbywający się bez udziału sądu

pozasłoneczny adj
extrasolaire
(astronomia, astronomiczny) znajdujący się poza Układem Słonecznym

pozaziemski adj
extraterrestre
pochodzący spoza Ziemi

pozbawienie wolności n
emprisonnement
kara polegająca na zamknięciu skazanego w zakładzie karnym

pozbywać v
bazarder jeter sacquer
odsuwać od siebie

pozdrowienie ˌpɔzdrɔˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
salut
słowa, gesty wymawiane na powitanie lub pożegnanie

pozer ˈpɔzɛr n
poseur
(pejoratywnie, pejoratywny) ktoś nieudolnie charakteryzujący się na coś lub kogoś; imitator wzbudzający zażenowanie

pozew ˈpɔzɛf n
demande
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pismo procesowe wszczynające proces cywilny, zawierające żądanie oraz uzasadnienie przytaczające okoliczności faktyczne na poparcie powództwa;

poziom ˈpɔʑɔ̃m n
niveau
położenie, układ czegoś względem jakiejś płaszczyzny
stan zaawansowania czegoś, faza rozwoju
stopień wykształcenia osoby, stan czyjejś kultury, wiedzy
etap gry komputerowej

poziom morza ˈpɔʑɔ̃m ˈːɔʒa n
niveau de la mer
(geografia, geograficzny) umowny punkt wyjścia do pomiarów wysokości lub głębokości;

poziomica ˌpɔʑɔ̃ˈmʲit͡sa n
courbe de niveau isoplèthe
(kartografia, kartograficzny) linia na mapie łącząca punkty znajdujące się na tym samym poziomie;
niveau à bulle
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do wyznaczania poziomu lub pionu;

poziomka pɔˈʑɔ̃mka n
fraisier des bois
(botanika, botaniczny) Fragaria, roślina o jadalnych, czerwonych owocach podobnych do truskawek, tylko mniejszych, rosnąca dziko, przeważnie w lasach, także uprawiana w ogrodach;

poziomo adv
horizontalement
równolegle do podłoża

poziomy pɔˈʑɔ̃mɨ adj
horizontal de niveau
prostopadły do kierunku siły grawitacji

pozornie adv
apparemment
sprawiając wrażenie prawdziwego

pozorny pɔˈzɔrnɨ adj
apparent fictif illusoire
nieprawdziwy, ale sprawiający wrażenie prawdziwego

pozostawiać wiele do życzenia ˌpɔzɔˈstavʲjäd͡ʑ ˈvʲjɛlɛ ˌdɔ‿ʒɨˈt͡ʃɛ̃ɲa v
laisser à désirer
nie spełniać oczekiwań

pozwalać pɔˈzvalat͡ɕ v
laisser permettre
zgadzać się, aby ktoś mógł coś zrobić
umożliwiać, sprawiać, że coś staje się możliwe, wykonalne

pozycja pɔˈzɨt͡sʲja n
position
konkretne ułożenie ludzkiego ciała
położenie kogoś lub czegoś w przestrzeni określane za pomocą współrzędnych lub odległości od innych obiektów

pozycja misjonarska n
position du missionnaire missionnaire
(seksuologia, seksuologiczny) klasyczna pozycja seksualna, w której mężczyzna jest na górze, a kobieta pod nim;

pozyskiwać v
racoler
przekonywać do siebie

pozytywizm n
positivisme
(filozofia, filozoficzny) kierunek filozoficzny powstały we Francji w XIX wieku, rozumiejący naukę jako badanie faktów, a odrzucający wszelką metafizykę z myślenia naukowego
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (socjologia, socjologiczny) prąd umysłowy, literacki i społeczny w Polsce w latach 1863–1890, krytykujący romantyzm, propagujący zdobycze nauki i kult pracy

pozytywka n
boîte à musique
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pudełko lub skrzynka z nakręcanym, mechanicznym instrumentem muzycznym odtwarzającym dźwięki dzięki wypustkom na obrotowym elemencie szarpiącym o zęby metalowego grzebienia;

pozytywnie adv
positivement
w sposób pozytywny

pozytywny ˌpɔzɨˈtɨvnɨ adj
affirmatif positif
przychylnie nastawiony
positif
przynoszący korzyści
z potwierdzoną obecnością w badaniu
kierujący się wartościami budzącymi szacunek; o wysokich walorach

pozywać v
ajourner citer
wzywać kogoś do stawienia się na procesie jako oskarżony lub świadek
demander poursuivre
wnosić przeciwko komuś skargę do sądu

pozłacać v
dorer
pokrywać warstwą złota lub malować na złoty kolor

połamania nóg interjection
je te dis merde
życzenie powodzenia wyrażone à rebours, mające zaklinać rzeczywistość; zwykle komuś, kto wychodzi na scenę

połać ˈpɔwat͡ɕ n
pente
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) część dachu stanowiąca jedną płaszczyznę

połowa pɔˈwɔva n
moitié
jedna z dwóch równych części całości

położenie ˌpɔwɔˈʒɛ̃ɲɛ n
lieu
miejsce znajdowania się czegoś

położnica n
accouchée
(ginekologia, ginekologiczny) kobieta w okresie połogu

położnictwo n
obstétrique
(medycyna, medyczny) gałąź medycyny zajmująca się przebiegiem ciąży, porodu i połogu

położnik pɔˈwɔʒʲɲik n
accoucheur
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się zdrowiem kobiety w okresie ciąży, porodu i połogu

południe pɔˈwudʲɲɛ n
midi
chwila, kiedy Słońce jest najwyżej nad horyzontem w ciągu dnia; godzina dwunasta;
sud midi
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez lewą rękę przy patrzeniu na zachód;

południk pɔˈwudʲɲik n
méridien
(geografia, geograficzny) umowna linia na powierzchni Ziemi łącząca bieguny;

południowiec n
sudiste
osoba z południa, z krajów na południu

południowo-wschodni ˌpɔwudʲɲɔvɔ‿ˈfsxɔdʲɲi adj
sud-est
będący na południowym wschodzie

południowo-zachodni ˌpɔwudʲˈɲɔvɔ zaˈxɔdʲɲi adj
sud-ouest
będący na południowym zachodzie

południowoafrykański ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌafrɨˈkãj̃sʲci adj
sud-africain
odnoszący się do Republiki Południowej Afryki

południowoeuropejski adj
sud-européen européen du Sud
odnoszący się do Europy Południowej, związany z Europą Południową

południowokaroliński adj
sud-carolinien
związany z Karoliną Południową, dotyczący Karoliny Południowej

południowokoreański ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌkɔrɛˈãj̃sʲci adj
sud-coréen
odnoszący się do Korei Południowej, państwa na Półwyspie Koreańskim

południowowietnamski adj
sud-vietnamien
(historia, historyczny, historycznie) związany z Wietnamem Południowym, dotyczący Wietnamu Południowego ((oficjalnie) Republika Wietnamu)

południowy ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ adj
méridional austral sud
(geografia, geograficzny) mający miejsce na południu, dotyczący południa (kierunek)

południowy wschód ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ ˈfsxut n
sud-est
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między południowym a wschodnim

południowy zachód ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ ˈzaxut n
sud-ouest
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między południowym a zachodnim

połykać v
avaler engloutir
przesuwać pokarm do żołądka w sposób fizjologiczny

połyskiwać v
briller miroiter
wyróżniać się połyskiem z otoczenia

połóg ˈpɔwuk n
période postnatal
(medycyna, medyczny) (ginekologia, ginekologiczny) okres po porodzie;

pończocha pɔ̃j̃n͇ˈt͡ʃɔxa n
bas
obcisła, elastyczna część garderoby, okrywająca nogę;

pościel ˈpɔɕt͡ɕɛl n
literie
wyposażenie łóżka rozkładane do spania – poduszki, prześcieradło, przykrycie

pościg n
poursuite
ściganie kogo lub czego
(przenośnie, przenośnia) przesadne staranie się, by coś zdobyć
poursuivants
grupa osób biorąca udział w gonitwie

pościć ˈpɔɕt͡ɕit͡ɕ v
jeûner
przestrzegać postu nakazanego przez religię

pośladek pɔˈɕladɛk n
fesse derrière postérieur
(anatomia, anatomiczny) jeden z dwóch umięśnionych obszarów z tyłu ciała między kręgosłupem a udami;

poślizg n
dérapage
ruch posuwisty po śliskiej powierzchni
retard
(potocznie, potoczny) trwanie w wykonywaniu czego ponad zaplanowany czas

poślubić pɔˈɕlubʲit͡ɕ v
épouser
wziąć z kimś ślub, ożenić się lub wyjść za mąż

pośmiertny adj
posthume
zrobiony po czyjejś śmierci; zachodzący po śmierci

pośmiewisko n
dédain
drwiny i szyderstwa z kogoś
objet de risée tête de Turc
obiekt kpin i szyderstw

pośpiech ˈpɔɕpʲjɛx n
hâte précipitation
spieszenie się, robienie czegoś szybko

pośrednictwo n
entremise intermédiaire
działalność strony trzeciej, która ma na celu porozumienie się między stronami lub załatwienie jakiejś sprawy dotyczącej obu stron

pośrednik n
intermédiaire médiateur
osoba pośrednicząca, załatwiająca sprawy między jakimiś osobami

pośrednio adv
indirectement
w sposób pośredni

poświęcać pɔˈɕfʲjɛ̃nt͡sat͡ɕ v
consacrer
oddawać czemuś uwagę, kierować uwagę na coś, wyrażać zainteresowanie
(książkowy) oddawać coś w ofierze; wyrzekać się czegoś dla czyjegoś dobra
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dokonywać poświęcenia; pokropić coś wodą święconą
zajmować się czymś, zwłaszcza zawodowo, oddawać swój czas jakiemuś celowi
rezygnować z czegoś dla czyjegoś dobra, dla jakiejś sprawy, dla kogoś

pożar ˈpɔʒar n
incendie feu
niekontrolowane rozprzestrzenianie się ognia;

pożegnanie n
adieux adieu
(rzeczownik odczasownikowy) od pożegnać

pożyczać pɔˈʒɨt͡ʃat͡ɕ v
emprunter
brać coś od kogoś na pewien czas za jego zgodą
prêter
dawać coś komuś na pewien czas

pożyczka pɔˈʒɨt͡ʃka n
prêt
danie komuś albo wzięcie od kogoś na pewien czas pieniędzy lub innych dóbr pod warunkiem ich zwrotu w określonym terminie; (także, też) to, co zostało pożyczone;

pożyteczny idiota ˌpɔʒɨˈtɛt͡ʃnɨ iˈdʲjɔta n
idiot utile
ktoś nieświadomie manipulowany, przyczyniający się do sprawy;

pożytek pɔˈʒɨtɛk n
bénéfice
korzyść

pożywny pɔˈʒɨvnɨ adj
nourrissant nutritif
posilny, wzmacniający, sycący

pożądanie ˌpɔʒɔ̃nˈdãɲɛ n
désir
pociąg fizyczny; pragnienie obcowania seksualnego z kimś

pożądać pɔˈʒɔ̃ndat͡ɕ v
désirer
bardzo silnie czegoś pragnąć, chcieć
czuć silny pociąg fizyczny do kogoś; czuć pożądanie

prababcia praˈbapʲt͡ɕa n
arrière-grand-mère
matka dziadka lub babci

prababka praˈbapka n
arrière-grand-mère
matka dziadka lub babki

praca ˈprat͡sa n
ouvrage travail
artykuł, tekst lub dzieło plastyczne
travail besogne labeur tâche
wykonywanie jakiejś czynności, służącej uzyskaniu dóbr;
travail tâche besogne labeur
miejsce pracy (1.1); funkcja pełniona w takim miejscu

praca domowa ˈprat͡sa dɔ̃ˈmɔva n
devoirs devoir à la maison
(edukacja, edukacyjny) praca zadana uczniom w szkole do zrobienia w domu

pracodawca ˌprat͡sɔˈdaft͡sa n
employeur patron
osoba lub przedsiębiorstwo zatrudniające pracowników;

pracować praˈt͡sɔvat͡ɕ v
travailler
wykonywać jakąś pracę; być zatrudnionym

pracowicie ˌprat͡sɔˈvʲit͡ɕɛ adv
assidûment
zająć się czymś, przykładając się do tego

pracowity ˌprat͡sɔˈvʲitɨ adj
laborieux travailleur
taki, który jest skłonny do długiej pracy; taki, który umie/lubi dużo pracować; charakteryzujący się pracowitością

pracownia praˈt͡sɔvʲɲa n
atelier
(sztuka) pomieszczenie, w którym pracuje artysta: malarz, rzeźbiarz, pisarz itp.
laboratoire
(edukacja, edukacyjny) (studencki) odpowiednio urządzone pomieszczenie do prowadzenia badań i doświadczeń naukowych
lieu de travail
(edukacja, edukacyjny) szkolna sala lekcyjna wyposażona w urządzenia potrzebne do nauki jakiegoś przedmiotu

pracownica seksualna n
travailleuse du sexe
kobieta, która świadczy płatne usługi seksualne (określenie neutralne, niedeprecjonujące)

pracownik praˈt͡sɔvʲɲik n
travailleur
osoba, która została zatrudniona za wynagrodzenie – przez instytucję, firmę lub inną osobę;

pracownik seksualny n
travailleur du sexe
mężczyzna, który świadczy płatne usługi seksualne (określenie neutralne, niedeprecjonujące)

pradziadek praˈd͡ʑadɛk n
arrière-grand-père bisaïeul
ojciec dziadka lub babci

pragmatycznie ˌpraɡmaˈtɨt͡ʃʲɲɛ adv
pragmatiquement
w sposób pragmatyczny

pragmatyk praɡˈmatɨk n
pragmatiste
człowiek odznaczający się praktycznym sposobem myślenia i działania

pragnienie praˈɟɲɛ̇̃ɲɛ n
désir
(przenośnie, przenośnia) chęć realizacji, zrobienia czegoś; dążenie do czegoś; życzenie, ambicja
soif
(fizjologia, fizjologiczny) jedna z najbardziej podstawowych potrzeb biologicznych człowieka i zwierząt przejawiająca się w popędzie ku pobraniu odpowiedniej ilości wody do organizmu;

praindoeuropejski ˌpra<sup>j</sup>ĩndɔɛwrɔˈpɛjsʲci adj
indo-européen commun indo-européen
(językoznawstwo, językoznawczy) indoeuropejski pierwotny, odnoszący się do pierwotnego okresu wspólnoty indoeuropejskiej

prairial n
prairial
nazwa dziewiątego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym;

prajęzyk n
protolangue
(językoznawstwo, językoznawczy) język, z którego wywodzą się inne języki;

prakseologia ˌpraksɛɔˈlɔɟja n
praxéologie
nauka dotycząca norm i reguł sprawnego i efektywnego działania;

praktyka ˈpraktɨka n
pratique
świadoma i celowa działalność ludzka

praktykant n
stagiaire apprenti
ktoś, kto odbywa praktykę zawodową

praktykować v
pratiquer
stosować coś w praktyce

praletryna n
pralléthrine
(chemia, chemiczny) substancja owadobójcza z grupy pyretroidów

pralina n
praline praliné
(cukiernictwo) (spożywczy) czekoladka z nadzieniem;

pralka ˈpralka n
lave-linge machine à laver
(technologia, technika, techniczny) mechaniczne urządzenie piorące tkaniny;

pralnia ˈpralʲɲa n
buanderie laverie
miejsce, w którym pierze się odzież

pranie pieniędzy n
blanchiment d'argent
(kryminologia, kryminologiczny) działania zmierzające do wprowadzenia do legalnego obrotu pieniędzy z nielegalnych źródeł;

prasa ˈprasa n
presse pressoir
(publikatory) ogół czasopism
(technologia, technika, techniczny) urządzenie wywierające nacisk np. do spłaszczenia substancji, wykonania odbitki;

praski ˈprasʲci adj
pragois
związany z Pragą, dotyczący Pragi (stolicy Czech)

prateński adj
pratésien
związany z Prato, dotyczący Prato

praturkijski adj
proto-turc
(językoznawstwo, językoznawczy) dotyczący języka praturkijskiego (1.1)

praturkijski n
proto-turc
(językoznawstwo, językoznawczy) rekonstruowany język będący wspólnym przodkiem języków turkijskich

prawa człowieka ˈprava t͡ʃwɔˈvʲjɛka n
droits de l'homme
niezbywalne, nienaruszalne, naturalne i niepodzielne prawa przysługujące każdemu człowiekowi wynikające z jego godności;

prawa kobiet n
droits des femmes
uprawnienia i wolności należące do kobiet i dziewcząt w danych społeczeństwach;

prawa zwierząt ˈprava ˈzvʲjɛʒɔ̃nt n
droits des animaux
idea, zgodnie z którą zwierzęta mają fundamentalne interesy, które powinny być uszanowane tak samo, jak w przypadku podstawowych, analogicznych interesów ludzi;

prawda ˈpravda n
vérité vrai
treść zgodna z rzeczywistością;

prawdomówny ˌpravdɔ̃ˈmuvnɨ adj
vérace véridique
taki, który mówi prawdę

prawdopodobieństwo ˌpravdɔpɔdɔˈbʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
probabilité
szansa, że coś się wydarzy
(matematyka, matematyczny) ogólne określenie pojęć matematycznych, służących do określenia prawdopodobieństwa (1.1);

prawdopodobnie ˌpravdɔpɔˈdɔbʲɲɛ adv
probablement
przypuszczalnie, być może

prawdopodobny ˌpravdɔpɔˈdɔbnɨ adj
probable vraisemblable possible
przypuszczalnie prawdziwy; taki, o którym można sądzić, że jest prawdziwy

prawdziwie pravʲˈd͡ʑivʲjɛ adv
vraiment réellement véritablement
w sposób prawdziwy

prawdziwy pravʲˈd͡ʑivɨ adj
authentique véritable
zgodny z prawdą
naturel vrai
naturalny
vrai réel
rzeczywisty
vrai typique
typowy dla naszych wyobrażeń

prawdziwych przyjaciół poznaje się w biedzie pravʲˈd͡ʑivɨx pʃɨˈjät͡ɕuw pɔˈznajɛ‿ɕɛ ˈv‿bʲjɛ̇d͡ʑɛ proverb
dans le besoin on reconnaît ses amis
szczery przyjaciel nie opuszcza kogoś, gdy ten ma kłopoty; w nieszczęściu, niepowodzeniu okazuje się, kto jest prawdziwym przyjacielem

prawica praˈvʲit͡sa n
droite
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) siła polityczna o programie, odwołującym się do tradycji, autorytetów, religii i istniejącej hierarchii społecznej
(książkowy) prawa dłoń, prawa ręka

prawidło praˈvʲidwɔ n
embauchoir
(rzemiosło, rzemieślniczy) przyrząd służący do utrzymywania pierwotnego kształtu przedmiotów, np. butów, kapeluszy itp.
précepte
(przestarzałe, przestarzały) zasada, przepis, norma zapewniająca prawidłowość czegoś

prawidłowo ˌpravʲidˈwɔvɔ adv
correctement justement
w sposób prawidłowy

prawidłowość n
régularité
regularne występowanie jakichś zjawisk zgodnie z określoną regułą

prawidłowy ˌpravʲidˈwɔvɨ adj
correct
bezbłędny, poprawny (zgodny z prawdą)
zgodny z przyjętymi prawidłami lub założeniami

prawie ˈpravʲjɛ particle
presque quasi
…informująca o niecałkowitym osiągnięciu danego stanu

prawnie ˈpravʲɲɛ adv
légalement
w myśl przepisów prawa, zgodnie z prawem

prawo ˈpravɔ n
droit
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przepis, norma prawna
w wyrażeniach przyimkowych: prawa strona
droit loi
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór przepisów, zezwoleń, obowiązków, przywilejów oraz kar związanych z ich nieprzestrzeganiem;
droit permis
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przywilej, zezwolenie na coś;

prawo jazdy ˈpravɔ ˈjazdɨ n
permis de conduire
(motoryzacja) dokument potwierdzający umiejętności jego posiadacza do prowadzenia pojazdów mechanicznych, wydawany przez odpowiednie organy państwowe;

prawo karne ˈpravɔ ˈkarnɛ n
droit pénal
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół norm prawnych zawierających zakazy i nakazy, których naruszenie jest karalne;

prawo międzynarodowe ˈpravɔ ˌmʲjɛ̃nd͡zɨ̃narɔˈdɔvɛ n
droit international
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór norm regulujących stosunki pomiędzy państwami, a także z innymi uczestnikami stosunków międzynarodowych;

prawo pierwszej nocy ˈpravɔ ˈpʲjɛrfʃɛj ˈnɔt͡sɨ n
droit de cuissage
w feudalnej Europie i u niektórych ludów pierwotnych: prawo spędzenia z żoną wasala lub poddanego jej nocy poślubnej;

prawo publiczne ˈpravɔ puˈblʲit͡ʃnɛ n
droit public
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) gałąź prawa zawierająca normy prawne, których zadaniem jest ochrona interesu publicznego;

prawo ziemi ˈpravɔ ˈʑɛ̃mʲi n
droit du sol
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawo mówiące o nabywaniu obywatelstwa (lub innych praw) przez osobę, która urodziła się na danym terenie (na terenie obowiązywania prawa)

prawo zwyczajowe ˈpravɔ ˌzvɨt͡ʃaˈjɔvɛ n
droit coutumier
(socjologia, socjologiczny) zbiór stosowanych norm prawnych ukształtowanych w toku historii i uważanych przez jakąś społeczność lub grupę za obowiązujące;

prawomocnie adv
souverainement
mając moc prawną, obowiązując

prawomocny adj
valable
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) posiadający moc prawną

praworęczny ˌpravɔˈrɛ̃n͇t͡ʃnɨ adj
droitier
posługujący się głównie prawą ręką

praworęczny ˌpravɔˈrɛ̃n͇t͡ʃnɨ n
droitier
osoba praworęczna (1.1)

prawosławie ˌpravɔˈswavʲjɛ n
orthodoxie
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ortodoksyjne wyznanie chrześcijańskie, które powstało w wyniku podziału chrześcijaństwa w 1054 roku (schizmy wielkiej);

prawosławny ˌpravɔˈswavnɨ adj
orthodoxe
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odnoszący się do prawosławia, należący do prawosławia

prawosławny ˌpravɔˈswavnɨ n
orthodoxe
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca prawosławia

prawoznawczy ˌpravɔˈznaft͡ʃɨ adj
jurisprudentiel
związany z prawoznawstwem lub prawoznawcą

prawoznawstwo n
jurisprudence
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ogół wiedzy o prawie

prawość ˈpravɔɕt͡ɕ n
rectitude loyauté probité
cecha tego, kto jest prawy

prawy ˈpravɨ adj
droit droite
znajdujący się po przeciwnej stronie ciała człowieka w stosunku do tej, gdzie jest serce

prawybory n
élection primaire
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wstępne wybory, które odbywają się na niewielkim obszarze kraju i są organizowane w ramach kampanii wyborczej jako rodzaj sondażu

praxis ˈpraksʲis n
praxis
(filozofia, filozoficzny) rzeczywiste działanie i faktyczny stan rzeczy w opozycji do postulatów i teorii

prazeodym ˌprazɛˈɔdɨ̃m n
praséodyme
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pr i liczbie atomowej 59;

prażanka praˈʒãnka n
Pragoise
mieszkanka Pragi

prażyć ˈpraʒɨt͡ɕ v
griller rôtir
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) poddawać żywność działaniu wysokiej temperatury bez użycia tłuszczu

preambuła n
préambule
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uroczysty wstęp do aktu prawnego;

prebenda prɛˈbɛ̃nda n
bénéfice
(przestarzałe, przestarzały) (kościelny) część dochodów, które duchowni otrzymują jako wynagrodzenie za pełnione obowiązki;

precyzować v
préciser
określać dokładnie, z precyzją
se préciser
stawać się dokładnie określonym

precyzyjnie ˌprɛt͡sɨˈzɨjɲɛ adv
précisément
w sposób precyzyjny, dokładny

precyzyjny ˌprɛt͡sɨˈzɨjnɨ adj
précis
charakteryzujący się precyzją, dokładnością; taki, który dba o szczegóły

precz prɛt͡ʃ interjection
à bas
gwałtowne wyrażenie niechęci, sprzeciwu, tego że ma się czegoś dość

predella n
prédelle
(sztuka) dolna część retabulum ołtarza;

predylekcja ˌprɛdɨˈlɛkt͡sʲja n
prédilection
(książkowy) skłonność do kogoś lub czegoś

preeklampsja n
pré-éclampsie
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych o nieznanej etiologii, występujący u kobiet ciężarnych po dwudziestym tygodniu ciąży lub podczas połogu, mogący doprowadzić do zgonu

prefekt ˈprɛfɛkt n
préfet
(historia, historyczny, historycznie) wysoki urzędnik (m.in. naczelnik prowincji, policji miejskiej) w starożytnym Rzymie;
(administracja) urzędnik administracyjny w m.in. Francji, lub Księstwie Warszawskim;
kardynał stojący na czele kongregacji
przełożony w seminariach duchownych
uczący religii w szkole

prefektura ˌprɛfɛkˈtura n
préfecture
godność prefekta
teren działania prefekta
urząd prefekta

preferować ˌprɛfɛˈrɔvat͡ɕ v
préférer
dawać komuś/czemuś pierwszeństwo, preferencje

prefiks ˈprɛfʲiks n
préfixe
(językoznawstwo, językoznawczy) afiks występujący przed rdzeniem, przedrostek;

pregabalina n
prégabaline
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek stosowany w leczeniu padaczki, bólu neuropatycznego i zaburzeń lękowych; pochodna kwasu gamma-aminomasłowego

prehistoria ˌprɛxʲiˈstɔrʲja n
préhistoire
okres dziejów od pojawienia się człowieka do powstania pisma;

prehistoryczny adj
préhistorique protohistorique
związany z prehistorią, dotyczący prehistorii

prekariat prɛˈkarʲjat n
précariat
(ekonomia, ekonomiczny) (socjologia, socjologiczny) określenie tzw. nowej klasy społecznej, powstałej w wyniku kryzysu ekonomicznego – ludzie bez perspektyw życiowych: seryjni stażyści, pracownicy tymczasowi, młodzi bezrobotni lub pracujący poniżej swojego wykształcenia;

prekognicja ˌprɛkɔɟˈɲit͡sʲja n
précognition
zjawisko paranormalne mające polegać na umiejętności przewidywania zdarzeń, które dopiero będą miały miejsce w przyszłości;

prekolumbijski ˌprɛkɔlũmˈbʲijsʲci adj
précolombien
odnoszący się do czasów przed odkryciem Ameryki przez Krzysztofa Kolumba

prekonizować v
préconiser
(kościelny) mianować biskupa lub kardynała

prekursor prɛˈkursɔr n
précurseur
osoba, która w danej dziedzinie wyprzedza innych, zwiastuje jakiś nowy kierunek, okres itp.

premedytacja ˌprɛ̃mɛdɨˈtat͡sʲja n
préméditation
dokładne obmyślenie planu przestępstwa
obmyślenie planu działania

premier ˈprɛ̃mʲjɛr n
premier ministre
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) szef, kierownik rządu;

prenatalny adj
prénatal anténatal
(medycyna, medyczny) związany z życiem płodowym, dotyczący życia płodowego

prenumerata ˌprɛ̃nũmɛˈrata n
abonnement
przedpłata za czasopismo na określony czas, gwarantująca, że dana osoba będzie otrzymywać przez ten czas określoną liczbę numerów tego czasopisma; ten czas

prenumerator ˌprɛ̃nũmɛˈratɔr n
abonné
osoba, która wykupiła prenumeratę

prequel ˈprʲikwɛl n
prequel préquelle préquel
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) utwór ukazujący wydarzenia fabuły wcześniejszy w stosunku do reszty serii;

prerafaelityzm n
préraphaélitisme
(historia, historyczny, historycznie) (sztuka) kierunek w sztuce angielskiej w połowie XIX wieku, który nawiązywał do sztuki wczesnego włoskiego odrodzenia

prerafaelizm n
préraphaélisme
(zobacz) prerafaelityzm

preria n
prairie
(geografia, geograficzny) równinne stepy w centralnej części Ameryki Północnej;

preriowy adj
prairial
(geografia, geograficzny) (biologia, biologiczny) związany z prerią, dotyczący prerii; rosnący lub bytujący na prerii

prerogatywa n
prérogative
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) szczególne uprawnienie wynikające z piastowanego stanowiska

preskryptywizm n
normativisme prescriptivisme
(językoznawstwo, językoznawczy) dążność do nakreślania norm lub zaleceń językowych z zamiarem wywarcia wpływu na użytkowników języka, aby trzymali się proponowanych środków;

presokratyk n
présocratique
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) (filozofia, filozoficzny) filozof zaliczany do nurtu greckiej filozofii przedsokratejskiej, działający przed Sokratesem

prestiż ˈprɛstʲiʃ n
prestige
(socjologia, socjologiczny) znaczenie, poważanie, jakim ktoś lub coś cieszy się w swoim otoczeniu;

pretekst ˈprɛtɛkst n
prétexte
powód, który ukrywa rzeczywistą przyczynę

pretensjonalność ˌprɛtɛ̃w̃sʲjɔ̃ˈnalnɔɕt͡ɕ n
chichi
brak naturalności, sztuczność; krygowanie się, mizdrzenie się

pretor ˈprɛtɔr n
préteur
(starożytność) jeden z ważniejszych urzędników w starożytnym Rzymie;

pretorianin n
prétorien
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) członek gwardii pretoriańskiej - elitarnej formacji zbrojnej w starożytnym Rzymie i straży osobistej cesarzy;

prewencyjny ˌprɛvɛ̃nˈt͡sɨjnɨ adj
préventif
służący zapobieganiu, prewencji

prezbiter n
presbytre
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny drugiego stopnia święceń w chrześcijaństwie;

prezbiterium ˌprɛzbʲiˈtɛrʲjũm n
chancel
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa i służby liturgicznej;

prezent ˈprɛzɛ̃nt n
cadeau
rzecz wręczona komuś z jakiejś okazji lub bez okazji, jako wyraz sympatii

prezentacja ˌprɛzɛ̃nˈtat͡sʲja n
présentation
wystawienie czegoś na pewnym forum

prezentować ˌprɛzɛ̃nˈtɔvat͡ɕ v
présenter
pokazywać coś

prezerwatywa ˌprɛzɛrvaˈtɨva n
préservatif
(seksuologia, seksuologiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) mechaniczny środek antykoncepcyjny stosowany głównie przez mężczyzn, wykonany z lateksu;

prezes ˈprɛzɛs n
président
osoba przewodząca jakiejś instytucji, organizacji lub jakiemuś stowarzyszeniu

prezydencki adj
présidentiel
dotyczący prezydenta lub prezydentury

prezydent ˈprɛzɨdɛ̃nt n
président présidente
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głowa państwa, najważniejsza osoba w kraju w niektórych ustrojach;

prezydentura ˌprɛzɨdɛ̃nˈtura n
présidence
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) okres, gdy ktoś jest prezydentem
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) urząd, tytuł lub funkcja prezydenta

prima aprilis ˈprʲĩma ːˈprʲilʲis interjection
poisson d'avril
okrzyk, który należy wydać po udanym żarcie primaaprilisowym

prima aprilis ˈprʲĩma ːˈprʲilʲis n
poisson d'avril poisson d’avril
dzień żartów obchodzony pierwszego kwietnia w wielu krajach, w tym w Polsce;

primadonna n
prima donna première chanteuse
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pierwsza, najlepsza śpiewaczka operowa

primogenitura ˌprʲĩmɔɡɛ̃ɲiˈtura n
primogéniture
dziedziczenie przez najstarszego w rodzie;

prion n
prion
(biochemia, biochemiczny) nieprawidłowo pofałdowane białko mające zdolność do samodzielnego rozprzestrzeniania się poprzez zmianę struktury innych białek, wywołujące u zwierząt i ludzi choroby neurodegeneracyjne;

priorytet prʲjɔˈrɨtɛt n
priorité
pierwszeństwo przysługujące czemuś

pro forma ˈprɔ ˈfɔrma idiom
pro forma
dla pozoru

proamerykański ˌprɔãmɛrɨˈkãj̃sʲci adj
proaméricain
sprzyjający Stanom Zjednoczonym lub Amerykanom, popierający Stany Zjednoczone i wszystko, co amerykańskie

probabilistyczny ˌprɔbabʲilʲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
probabiliste
(matematyka, matematyczny) związany z probabilistyką
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) związany z probabilizmem

probierstwo prɔˈbʲjɛrstfɔ n
essai
sztuka mająca na celu dochodzenie wartości rud, metalów i innych produktów hutniczych

probiotyk prɔˈbʲjɔtɨk n
probiotique
podawane doustnie wyselekcjonowane kultury bakteryjne lub drożdży, najczęściej pałeczki kwasu mlekowego, których zadaniem jest korzystne dla zdrowia działanie w przewodzie pokarmowym, poprzez immunomodulację oraz zachowywanie prawidłowej flory fizjologicznej;

problem ˈprɔblɛ̃m n
problème
coś co jest trudne do rozwiązania lub zrozumienia

problematyczny ˌprɔblɛ̃maˈtɨt͡ʃnɨ adj
problématique
budzący zastrzeżenia lub niepewny

problematyka n
problématique
ogół problemów związanych z jakąś dziedziną

problemista n
problémiste
(szachy, pojęcie szachowe) szachista, który układa zadania szachowe

proboszcz ˈprɔbɔʃt͡ʃ n
curé
(kościelny) ksiądz zarządzający parafią;

proca ˈprɔt͡sa n
lance-pierre(s) fronde
broń, z której po zamachnięciu się można wystrzeliwać kamienie lub inne pociski;

procarz n
frondeur
(starożytność) (wojskowość, wojskowy) żołnierz uzbrojony w procę

procent ˈprɔt͡sɛ̃nt numeralFraction
pourcent pour cent
(matematyka, matematyczny) setna część całości;

proces ˈprɔt͡sɛs n
processus procès
uporządkowany ciąg zdarzeń zachodzących po sobie
(informatyka, informatyczny) każdy egzemplarz wykonywanego programu;
procès
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) postępowanie w sądzie

procesor prɔˈt͡sɛsɔr n
processeur
(informatyka, informatyczny) urządzenie cyfrowe potrafiące pobierać, interpretować i wykonywać ciąg rozkazów;

proch strzelniczy ˈprɔx sṭʃɛlʲˈɲit͡ʃɨ n
poudre à canon poudre noire
materiał wybuchowy, służący głównie jako ładunek miotający w broni palnej;

prochowiec prɔˈxɔvʲjɛt͡s n
cache-poussière
(potocznie, potoczny) letni męsko-damski płaszcz z cienkiej, gęstej bawełnianej tkaniny;

producent prɔˈdut͡sɛ̃nt n
producteur
osoba lub firma zajmująca się produkcją, wytwarzaniem, wyrobem towarów skierowanych do sprzedaży
(biologia, biologiczny) organizm wytwarzający związki pokarmowe z prostych substancji nieorganicznych
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przedsiębiorca filmowy będący głównym inwestorem produkcji filmowej
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba odpowiedzialna za całokształt nagrania muzycznego bądź spektaklu

produkcja prɔˈdukt͡sʲja n
production
uporządkowana działalność prowadząca do wytwarzania określonych rzeczy, produktów

produkcyjny adj
productif
związany z produkcją, dotyczący produkcji

produkt ˈprɔdukt n
produit
rezultat procesu produkcji lub ogólniej działalności przedsiębiorstwa

produktywny adj
productif
który daje dobre efekty lub wytwarza duże ilości czegoś

profanować v
profaner
(podniośle) popełniać profanację

profaza n
prophase
(biologia, biologiczny) pierwsze stadium mitozy, w którym dochodzi m.in. do kondensacji chromatyny i zaniku jąderka;

profesjonalista n
professionnel
osoba mająca bardzo duże umiejętności w danej dziedzinie

profesor prɔˈfɛsɔr n
professeur
(edukacja, edukacyjny) tytuł naukowy nadawany samodzielnym pracownikom naukowym;
(edukacja, edukacyjny) nazwa stanowiska pracy na uczelniach wyższych i w instytucjach naukowych;
professeur prof
(edukacja, edukacyjny) osoba, której nadano tytuł profesora (1.1)

profil ˈprɔfʲil n
profil
twarz widziana z boku; także: jej wizerunek;

profilaktyczny adj
prophylactique
(medycyna, medyczny) dotyczący profilaktyki i zapobiegania chorobom

profilaktyka ˌprɔfʲiˈlaktɨka n
prophylaxie défense
środki i działania w celu zapobiegania niepożądanym zdarzeniom, szkodom; likwidacja przyczyn złych zjawisk

profilaktyka przedekspozycyjna n
prophylaxie préexposition
(medycyna, medyczny) lek, kuracja stosowana profilaktycznie przed ekspozycją, narażeniem na czynnik chorobotwórczy wywołujący AIDS

profit ˈprɔfʲit n
profit
(finanse, finansowy) zysk

progenitura ˌprɔɡɛ̃ɲiˈtura n
progéniture
(przestarzałe, przestarzały) (dziś zwykle (żartobliwie)) potomstwo, dzieci

prognatyzm prɔˈɡnatɨsm̥ n
prognathisme
(antropologia, antropologiczny) (medycyna, medyczny) (anatomia, anatomiczny) silne wysunięcie do przodu szczęki (lub szczęk), cecha gatunkowa lub nieprawidłowość anatomiczna

prognoza prɔˈɡnɔza n
prévision pronostic
przewidywanie czegoś oparte na określonych danych lub obliczeniach

prognoza pogody n
prévision météorologique prévision du temps
(meteorologia, meteorologiczny) przewidywanie zjawisk meteorologicznych na określonym obszarze w określonym czasie;

programista ˌprɔɡrãˈmʲista n
programmeur
(informatyka, informatyczny) osoba, zajmująca się pisaniem programów komputerowych;

programowanie ˌprɔɡrãmɔˈvãɲɛ n
programmation
(informatyka, informatyczny) tworzenie programów komputerowych;

programować ˌprɔɡrãˈmɔvat͡ɕ v
programmer
(informatyka, informatyczny) tworzyć programy komputerowe

projekcja prɔˈjɛkt͡sʲja n
projection
(psychologia, psychologiczny) narcystyczny mechanizm obronny polegający na przypisywaniu innym własnych poglądów, zachowań lub cech, najczęściej negatywnych; rzutowanie własnych cech i przypisywanie swoich motywacji drugiej osobie;

projekt ˈprɔjɛkt n
projet
szkic, makieta, dokumentacja przedstawiający pomysł na wykonanie czegoś
(zarządzanie) zorganizowany ciąg działań, ograniczony w czasie, zmierzający do osiągnięcia założonego celu
plan działania lub postępowania

projektor n
projecteur
(technologia, technika, techniczny) aparat do rzutowania obrazów na ekran;

prokaina n
procaïne
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) syntetyczny związek organiczny, miejscowy anestetyk stosowany między innymi w stomatologii;

prokariont n
procaryote
(biologia, biologiczny) (systematyka) organizm należący do królestwa prokariontów
(biologia, biologiczny) mikroorganizm, najczęściej jednokomórkowy, którego komórka nie zawiera jądra komórkowego oraz organelli komórkowych

prokrastynacja n
procrastination
(psychologia, psychologiczny) chorobliwa tendencja do nieustannego odkładania pewnych czynności na później;

prokreacja n
procréation
(biologia, biologiczny) płodzenie i rodzenie potomstwa

prokurator ˌprɔkuˈratɔr n
procureur
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) funkcjonariusz czuwający nad ściganiem przestępstw i oskarżający przed sądem;

proletariusz ˌprɔ.lɛ.ˈtar.ʲjuʃ n
prolétaire
(historia, historyczny, historycznie) pierwotnie członek grupy społecznej w Republice Rzymskiej, utożsamiany z ostatnią na zgromadzeniu ludowym, najbiedniejszą klasą majątkową obywateli;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek proletariatu, klasy społecznej składającej się z robotników najemnych, zwłaszcza tych zatrudnionych w przemyśle; najuboższej warstwy społeczeństwa;

proliferacja ˌprɔlʲifɛˈrat͡sʲja n
prolifération
rozrost, szerzenie się

prolog ˈprɔlɔk n
prologue
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) początkowy człon utworu wprowadzający informacje o okolicznościach poprzedzających właściwą akcję;

prom prɔ̃m n
bac ferry
statek przewożący pasażerów, samochody i towary i kursujący wahadłowo;

promenada ˌprɔ̃mɛ̃ˈnada n
promenade
ulica, aleja spacerowa

promet ˈprɔ̃mɛt n
prométhium prométhéum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pm i liczbie atomowej 61;

promienica n
actinomycose
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba zakaźna ludzi i zwierząt;

promienie zmierzchu n
rayons anticrépusculaires
(meteorologia, meteorologiczny) świetlne zjawisko atmosferyczne polegające na pojawieniu się promienistych pasów światła na chmurach tuż po zachodzie słońca, które zbiegają się po przeciwnej stronie horyzontu

promieniować v
diffuser
(fizyka, fizyczny) wytwarzać i wysyłać strumień cząstek lub fal; emitować energię
irradier
wywierać wpływ na środowisko
irradier rayonner
(medycyna, medyczny) rozchodzić się z chorego miejsca do przyległej okolicy
rayonner
okazywać w sposób wyraźnie zauważalny dobre emocje

promienny adj
radieux
dotyczący emisji energii, promieniowania

promień ˈprɔ̃mʲjɛ̇̃ɲ n
rayon
wiązka światła wychodząca ze źródła światła;
(fizyka, fizyczny) strumień cząstek emitowanych przez ciała
rayon radius
(geometria) odcinek łączący środek koła, okręgu, sfery lub kuli z dowolnym punktem położonym na jej brzegu, długość tego odcinka;

promil n
pour mille par mille
(matematyka, matematyczny) jedna tysięczna część jakiejś wielkości

promować prɔ̃ˈmɔvat͡ɕ v
promouvoir
działać w celu podniesienia popularności czegoś

prompter ˈprɔ̃mptɛr n
prompteur
(telewizja, telewizyjny) urządzenie służące do wyświetlania tekstu czytanego przez prezentera telewizyjnego czy inną osobę przemawiającą publicznie lub stojącą przed kamerą;

pronazistowski adj
pro-nazi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sprzyjający nazizmowi

propaganda ˌprɔpaˈɡãnda n
propagande
działanie mające na celu szerzenie, wyjaśnianie i rozpowszechnianie pewnych poglądów, idei, haseł w celu pozyskania zwolenników;

propan ˈprɔpãn n
propane
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezwonny i bezbarwny gaz, jego mieszanina z butanem znana jest jako LPG;

propen ˈprɔpɛ̃n n
propène
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z szeregu homologicznego alkenów, bezbarwny gaz;

propolis n
propolis
(zoologia, zoologiczny) kit pszczeli, balsamiczna substancja wyrabiana przez pszczoły

proponować ˌprɔpɔ̃ˈnɔvat͡ɕ v
proposer
zgłaszać, wysuwać, zachwalać propozycję (ofertę, pomysł, projekt)

proporcja prɔˈpɔrt͡sʲja n
proportion
wzajemny stosunek danych wielkości; stosunek części danej całości wobec siebie nawzajem

proporcjonalnie adv
proportionnellement
w sposób proporcjonalny

proporcjonalny adj
bien proportionné
o proporcjach zgodnych z kanonem piękna
proportionnel
mający lub wyrażający określony stosunek do jakiejś wielkości

propozycja ˌprɔpɔˈzɨt͡sʲja n
proposition
coś, co się komuś proponuje

propriocepcja ˌprɔprʲjɔˈt͡sɛpt͡sʲja n
proprioception
(fizjologia, fizjologiczny) zmysł orientacji ułożenia części własnego ciała

proprium n
propre
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) część liturgii podlegająca zmianie zależnie od kalendarza liturgicznego;

propylen prɔˈpɨlɛ̃n n
propylène
(chemia, chemiczny) (zobacz) propen

propyn ˈprɔpɨ̃n n
méthylacéthylène propyne
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkinów, składnik gazu MAPP używanego w spawalnictwie;

proroctwo prɔˈrɔt͡stfɔ n
prophétie
przepowiednia przyszłości, najczęściej wygłaszana przez proroka

proroczo adv
prophétiquement
w sposób proroczy

proroczy prɔˈrɔt͡ʃɨ adj
prophétique
taki, który niesie w sobie proroctwo; jest proroctwem

prorok ˈprɔrɔk n
prophète
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) charyzmatyczny przywódca lub reformator religijny, któremu przypisuje się szczególne posłannictwo boże i zdolności wizjonerskie;

prorokini ˌprɔrɔˈcĩɲi n
prophétesse
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) charyzmatyczna przywódczyni religijna, której przypisuje się szczególne posłannictwo boże i zdolność przepowiadania przyszłości

prosić ˈprɔɕit͡ɕ v
demander prier
zwracać się uprzejmie do kogoś w celu uzyskania czegoś

prosię ˈprɔɕɛ n
cochonnet
(zoologia, zoologiczny) młoda świnia, do ok. 12 tygodnia życia (później: warchlak)

proso ˈprɔsɔ n
millet
(botanika, botaniczny) Panicum miliaceum, roślina zbożowa;

prosperować ˌprɔspɛˈrɔvat͡ɕ v
prospérer
dobrze, pomyślnie rozwijać się, kwitnąć; mieć szczęście w tworzeniu czegoś

prosta ˈprɔsta n
droite
(geometria) (matematyka, matematyczny) nieposiadająca końców krzywa, która dla każdych dwóch swoich punktów zawiera w całości najkrótszą drogę pomiędzy nimi;

prostactwo n
grossièreté vulgarité gaucherie muflerie rusticité
zespół cech właściwych prostakowi lub prostackiem zachowaniu

prostaczek n
sot
(książkowy) ktoś niewykształcony, ubogi

prostak ˈprɔstak n
pignouf plouc béotien rustaud
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba płci męskiej zachowująca się w sposób prymitywny, niekulturalny bądź chamski

prostata prɔˈstata n
prostate
(anatomia, anatomiczny) gruczoł płciowy męski położony w miednicy mniejszej, wydzielający składniki nasienia;

prostatektomia n
prostatectomie
(medycyna, medyczny) wycięcie gruczołu krokowego

prostoduszność n
simplicité
cecha kogoś, kto odznacza się prostotą, szczerością i łatwowiernością

prostoduszny adj
ingénu naïf
odznaczający się prostotą, szczerością i łatwowiernością; (także, też): świadczący o takich cechach

prostokąt prɔˈstɔkɔ̃nt n
rectangle
(geometria) czworokąt, który ma wszystkie wewnętrzne kąty proste;

prostokątny ˌprɔstɔˈkɔ̃ntnɨ adj
rectangulaire
mający kształt prostokąta

prostolinijny adj
candide
postępujący w sposób uczciwy, szczery i otwarty; (także, też): świadczący o takich cechach
direct droit rectiligne
(fizyka, fizyczny) poruszający się po linii prostej

prostopadle adv
perpendiculairement
tworząc z daną prostą lub płaszczyzną kąt prosty

prostopadłość n
perpendicularité
cecha tego, co prostopadłe

prostopadły ˌprɔstɔˈpadwɨ adj
perpendiculaire
(geometria) tworzący z daną prostą albo płaszczyzną kąt prosty

prostować v
redresser
nadawać czemuś nierównemu kształt prosty
rectifier
dokonywać korekty; usuwać pomyłki, wady
se redresser
stawać się prostym

prostownica n
fer à lisser
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) urządzenie do prostowania włosów

prostownik n
extenseur
(anatomia, anatomiczny) mięsień służący do prostowania kręgosłupa lub stawu w kończynie;
redresseur
(elektronika, elektroniczny) układ lub element elektroniczny zamieniający prąd przemienny na prąd o stałym kierunku (w idealnym przypadku prąd stały);

prosty jak drut ˈprɔstɨ ˈjaɡ ˈdrut adj
simple comme bonjour
bardzo łatwy, bardzo prosty; taki, który nie jest skomplikowany

prostytucja ˌprɔstɨˈtut͡sʲja n
prostitution
proceder sprzedaży usług seksualnych;

prostytutka ˌprɔstɨˈtutka n
prostituée
kobieta świadcząca usługi seksualne

proszek ˈprɔʃɛk n
poudre
substancja roztarta, rozkruszona, zmielona lub w inny sposób podzielona na wiele bardzo drobnych cząsteczek

proszek do pieczenia n
levure chimique
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) substancja spulchniająca do wypieków, której podstawowym składnikiem jest soda oczyszczona czyli wodorowęglan sodu;

proszek do prania n
lessive en poudre savon en poudre
(handel, handlowy) mieszanina rozdrobnionych substancji, służąca do usuwania zanieczyszczeń z ubrań;

proszę ˈprɔʃɛ
s'il vous plaît
zwrot używany zamiast trybu rozkazującego

protagonista ˌprɔtaɡɔ̃ˈɲista n
protagoniste
(historia, historyczny, historycznie) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) w starożytnej Grecji: pierwszy aktor, prowadzący dialog z chórem, a w późniejszym okresie także z innymi aktorami
bojownik, przywódca, prowodyr w walce o jakąś sprawę
najwybitniejszy aktor w zespole
odtwórca głównej roli

protaktyn prɔˈtaktɨ̃n n
protactinium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pa i liczbie atomowej 91;

protekcjonizm ˌprɔtɛkˈt͡sʲjɔ̇̃ɲism̥ n
protectionnisme
(ekonomia, ekonomiczny) polityka ochrony przemysłu i handlu krajowego przed konkurencją zagraniczną, głównie za pomocą ceł nakładanych na przywożone towary;

protest ˈprɔtɛst n
protestation
demonstracyjny sprzeciw wobec czegoś

protestancki ˌprɔtɛˈstãnt͡sʲci adj
protestant
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z protestantami lub protestantyzmem

protestant prɔˈtɛstãnt n
protestant
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek wyznający protestantyzm, członek któregoś z kościołów protestanckich

protestantyzm ˌprɔtɛˈstãntɨsm̥ n
protestantisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z głównych kierunków chrześcijaństwa, składający się z wierzeń powstałych głównie na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych w XVI wieku;

protestować ˌprɔtɛˈstɔvat͡ɕ v
protester
wyrażać sprzeciw, pokazywać, że się z czymś nie zgadza

proto- ˈprɔtɔ prefix
proto-
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający pierwszeństwo w czasie, kolejności, stanowisku itp. tego, o czym mówi drugi człon wyrazu

protokół prɔˈtɔkuw n
protocole procès-verbal
sprawozdanie na piśmie z posiedzenia, konferencji, sesji, rozprawy sądowej itp. zawierające streszczenie przebiegu, zapis wniosków i uchwał;

proton ˈprɔtɔ̃n n
proton
(fizyka, fizyczny) cząstka złożona z dwóch kwarków górnych i jednego dolnego;

prototyp prɔˈtɔtɨp n
prototype proto
(technologia, technika, techniczny) pierwszy działający egzemplarz maszyny lub urządzenia, wykonany według dokumentacji i stanowiący podstawę do dalszej produkcji;

proustyt n
proustite
(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady siarkosoli, arsenowa sól srebra;

prowadzić prɔˈvad͡ʑit͡ɕ v
conduire
kierować jakimś pojazdem (w domyśle: samochodem)
conduire guider
być czyimś przewodnikiem, kierować kogoś do jakiegoś miejsca
mener
tworzyć skutek czegoś
présider
kierować czymś, być inicjatorem, organizatorem czegoś; wykonywać coś

prowansalski ˌprɔvãw̃ˈsalsʲci adj
provençal
związany z Prowansją, dotyczący Prowansji

prowansalski ˌprɔvãw̃ˈsalsʲci n
provençal
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z dialektów języka oksytańskiego używany w południowo-wschodniej Francji;

proweniencja ˌprɔvɛ̃ˈɲɛ̃nt͡sʲja n
provenance
(książkowy) pochodzenie (kogoś lub czegoś) i przejawianie charakterystycznych cech uwarunkowanych tym pochodzeniem

prowitamina ˌprɔvʲitãˈmʲĩna n
provitamine
(biochemia, biochemiczny) związek chemiczny, który przekształca się w organizmie w witaminę w wyniku reakcji chemicznych;

prowizoryczny ˌprɔvʲizɔˈrɨt͡ʃnɨ adj
provisoire temporaire
(książkowy) niemający stałego charakteru; mający trwać tylko pewien czas

prowokacja ˌprɔvɔˈkat͡sʲja n
provocation
podstępne czyny, których celem jest nakłonienie kogoś do określonego działania
podstępny czyn tajnych agentów, podszywających się pod członków jakiejś organizacji w celu wyrządzenia jej szkody

prowokacyjny ˌprɔvɔkaˈt͡sɨjnɨ adj
provocant provocateur
zaczepny, mający charakter prowokacji

prowokator ˌprɔvɔˈkatɔr n
provocateur
osoba dokonująca prowokacji

prowokować ˌprɔvɔˈkɔvat͡ɕ v
provoquer
wywoływać

proza ˈprɔza n
prose
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) mowa niewiązana, bez stałych jednostek rytmicznych ani podziału na wersy

prozaiczny adj
prosaïque
zwyczajny, niewyszukany, mało interesujący

prozaik n
prosateur
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pisarz tworzący utwory prozą, najczęściej powieści i nowele

prozelita n
prosélyte
neofita, nawrócony

pruderyjny adj
prude pudibond
przesadnie wstydliwy

pruć prut͡ɕ v
découdre
usuwać szwy; rozdzielać dwa materiały (tkaniny)
défaire
odczepiać rzeczy przyszyte do materiału (tkaniny)

prymas ˈprɨ̃mas n
primat
(kościelny) tytuł honorowy niektórych arcybiskupów katolickich oraz anglikańskich;

prymatologia ˌprɨ̃matɔˈlɔɟja n
primatologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (zoologia, zoologiczny) dział zoologii zajmujący się badaniem zarówno współczesnych, jak też wymarłych ssaków naczelnych, oprócz człowieka;

pryncypał prɨ̃nˈt͡sɨpaw n
commettant
(potocznie, potoczny) przełożony

pryskać ˈprɨskat͡ɕ v
gicler
wywoływać w powietrzu ruch kropel lub drobnych cząstek czegoś

pryszcz prɨʃt͡ʃ n
bouton bourgeon
krosta

prysznic ˈprɨʃʲɲit͡s n
douche
aparat do kąpieli natryskowej, w którym woda przechodząca przez rury spada gęstym deszczem kropli;

prywatnie prɨˈvatʲɲɛ adv
privément
w sposób prywatny

prywatny prɨˈvatnɨ adj
privé
będący czyjąś osobistą własnością

prywatyzacja ˌprɨvatɨˈzat͡sʲja n
privatisation
(ekonomia, ekonomiczny) przekazanie prywatnym właścicielom mienia państwowego lub komunalnego;

pryzmat n
prisme
(fizyka, fizyczny) (optyka, optyczny) graniastosłup wykonany z przezroczystego materiału, często mający trójkątną podstawę, używany do załamywania, rozszczepiania i odbijania wiązek światła;

pryzmatoid n
prismatoïde
(geometria) wielościan, którego wszystkie wierzchołki leżą na dwóch równoległych płaszczyznach;

przebaczenie ˌpʃɛbaˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
pardon
odpuszczenie czyichś win

przebiegle adv
adroitement astucieusement
w sposób przebiegły, podstępnie

przebiegłość pʃɛˈbʲjɛɡwɔɕt͡ɕ n
ruse fourberie
cecha tego, kto jest przebiegły

przebiegły pʃɛˈbʲjɛɡwɨ adj
rusé
postępujący chytrze, przemyślnie

przebiśnieg pʃɛˈbʲiɕɲɛk n
perce-neige
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku śnieżyczka przebiśnieg, Galanthus nivalis L.

przebój n
hit tube succès
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (telewizja, telewizyjny) coś bardzo popularnego, szczególnie w odniesieniu do utworów muzycznych

przechadzać się v
se promener flâner
odbywać przechadzkę

przechodzień pʃɛˈxɔd͡ʑɛ̇̃ɲ n
passant
osoba idąca ulicą lub chodnikiem

przechowalnia bagażu ˌpʃɛxɔˈvalʲɲa baˈɡaʒu n
consigne consigne à bagages
miejsce, w którym podróżujący może czasowo zostawić swój bagaż

przeciekać v
fuir
przepuszczać ciecz z powodu nieszczelności
pénétrer
cieknąc, przenikać przez coś

przecież ˈpʃɛt͡ɕɛʃ particle
pourtant toutefois
…mająca nawiązywać do danej sytuacji, wypowiedzi i podważyć jej prawdziwość, słuszność

przecinek pʃɛˈt͡ɕĩnɛk n
virgule
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny służący do oddzielania pojęć przy ich wymienianiu lub do oddzielania zdań w zdaniu złożonym;

przeciw ˈpʃɛt͡ɕif preposition
contre
… używany do określenia celu czynności lub stanów związanych z walką lub grą z wyrażeniem stojącym za przyimkiem
… używany do określenia celu działania czegoś
… używany do wyrażenia poglądów lub stanowisk odmiennych wobec wyrażenia za przyimkiem

przeciw- ˈpʃɛt͡ɕif ˈpʃɛt͡ɕiv prefix
anti contre
…łączący się zwykle z rzeczownikami, przymiotnikami lub imiesłowami, tworzący wyrazy związane z walką z czymś lub cel działania, także wyrazy o cechach przeciwnych do wyrazu źródłowego

przeciwbólowy ˌpʃɛt͡ɕivbuˈlɔvɨ adj
analgésique
zwalczający ból

przeciwciało ˌpʃɛt͡ɕifʲˈt͡ɕawɔ n
anticorps
(medycyna, medyczny) substancja znajdująca się w organizmach kręgowców lub wytwarzana w odpowiedzi na wprowadzenie antygenów, przed którymi broni organizm;

przeciwczołgowy ˌpʃɛt͡ɕift͡ʃɔwˈɡɔvɨ adj
antichar
mający na celu zniszczenie lub unieszkodliwienie czołgu

przeciwdrgawkowy ˌpʃɛt͡ɕivdrɡafˈkɔvɨ adj
anti-convulsif
działający przeciw drgawkom, używany przy leczeniu drgawek, zapobiegający drgawkom

przeciwdziałać v
contrecarrer lutter contre quelque chose
przeciwstawiać jakieś działanie innemu działaniu

przeciwgorączkowy ˌpʃɛt͡ɕivɡɔrɔ̃n͇t͡ʃˈkɔvɨ adj
antipyrétique
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) działający przeciw gorączce, używany przy leczeniu gorączki, zapobiegający gorączce

przeciwgrypowy ˌpʃɛt͡ɕivɡrɨˈpɔvɨ adj
antigrippal
działający przeciw grypie, używany przy leczeniu grypy, zapobiegający grypie

przeciwgrzybiczy ˌpʃɛt͡ɕivɡʒɨˈbʲit͡ʃɨ adj
antifongique
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) zapobiegający grzybicy, przeciwdziałający objawom grzybicy, leczący grzybicę

przeciwhistaminowy adj
antihistaminique
(medycyna, medyczny) hamujący przedostawanie się histaminy z krwi do tkanek

przeciwieństwo ˌpʃɛt͡ɕiˈvʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
contraire opposé inverse opposition
odwrotność (czegoś), odmienność w porównaniu z czymś innym

przeciwkradzieżowy adj
anti-vol antivol
utrudniający lub uniemożliwiający kradzież przedmiotu

przeciwlotniczy ˌpʃɛt͡ɕivlɔtʲˈɲit͡ʃɨ adj
antiaérien
służący do zwalczania statków powietrznych, mający za zadanie niszczenie statków powietrznych lub obronę przed nimi

przeciwlękowy adj
anxiolytique
o działaniu redukującym nasilenie lęku towarzyszącego różnym stanom chorobowym

przeciwmolowy adj
antimite
chroniący przed molami, zwalczający mole

przeciwnik pʃɛˈt͡ɕivʲɲik n
adversaire
(wojskowość, wojskowy) (sport, sportowy) także przenośnie ten, przeciwko któremu się walczy lub rozgrywa grę
adversaire ennemi
ten, kto jest czemuś przeciwny

przeciwny pʃɛˈt͡ɕivnɨ adj
contraire
niezgadzający się na coś
opposé
znajdujący się naprzeciw czegoś
całkowicie różny

przeciwpancerny ˌpʃɛt͡ɕifpãnˈt͡sɛrnɨ adj
antichar
mający na celu zniszczenie lub unieszkodliwienie wszelkiego typu broni pancernej

przeciwpasożytniczy ˌpʃɛt͡ɕifpasɔʒɨtʲˈɲit͡ʃɨ adj
antiparasitaire
o działaniu skierowanym przeciwko powstawaniu i rozwojowi pasożytów

przeciwprostokątna n
hypoténuse
(geometria) najdłuższy bok w trójkącie prostokątnym, leżący naprzeciw kąta prostego

przeciwprądowy adj
contre-courant
(fizyka, fizyczny) dotyczący rodzaju układu przepływu płynów w urządzeniach przepływowych, m.in. wymiennikach ciepła, w którym płyny poruszają się równolegle do siebie w przeciwnym kierunku

przeciwpsychotyczny adj
antipsychotique
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) w leczeniu zaburzeń psychicznych, psychoz: mający działanie silnie uspokajające poprzez hamowanie aktywności komórek nerwowych gdy w przebiegu choroby występują urojenia, omamy, zaburzenia aktywności / uczuciowości / świadomości

przeciwstawiać ˌpʃɛt͡ɕifˈstavʲjät͡ɕ v
opposer
stawiać coś przeciwko czemuś innemu
s'opposer
być przeciwko czemuś

przeciwtężcowy ˌpʃɛt͡ɕiftɛ̃w̃ʃˈt͡sɔvɨ adj
antitétanique
(medycyna, medyczny) działający przeciw tężcowi, używany przy leczeniu tężca, zapobiegający tężcowi

przeciwutleniacz ˌpʃɛt͡ɕivuˈtlɛ̃ɲat͡ʃ n
antioxydant
(chemia, chemiczny) związek chemiczny chroniący przed utlenianiem inne związki albo pierwiastki;

przeciwwaga n
contrepoids
(technologia, technika, techniczny) ciężar zastosowany dla zrównoważenia innego;

przeciwzapalny ˌpʃɛt͡ɕivzaˈpalnɨ adj
anti-inflammatoire
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) działający przeciw zapaleniom, używany przy leczeniu zapaleń, zapobiegający zapaleniom

przeciąg ˈpʃɛt͡ɕɔ̃ŋk n
courant
strumień chłodnego powietrza powstały w pomieszczeniu z otwartymi lub nieszczelnymi drzwiami lub oknami

przeciętny pʃɛˈt͡ɕɛ̃ntnɨ adj
moyen
(matematyka, matematyczny) będący wynikiem średniej arytmetycznej, czyli podzielenia sumy wartości przez ich liczbę;
médiocre moyen
niczym się nie wyróżniający, zwykły, nie wykraczający poza przeciętną

przeczos ˈpʃɛt͡ʃɔs n
excoriation
(medycyna, medyczny) powierzchniowy, linijny ubytek w skórze uprzednio niezmienionej powstały np. wskutek drapania;

przeczuwać pʃɛˈt͡ʃuvat͡ɕ v
pressentir
mieć przeczucie

przeczyszczający adj
laxatif purgatif
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wywołujący biegunkę, powodujący przeczyszczenie

przed pʃɛt preposition
avant y avoir
…służący do wyrażenia, że wydarzenie miało, ma lub będzie miało miejsce wcześniej niż wydarzenie opisane za przyimkiem
devant avant
…określający, że coś znajduje się bliżej punktu patrzenia niż wyrażenie za przyimkiem; znajduje się bliżej w kolejności
…służący do opisania ruchu w kierunku miejsca znajdującego się przed (1.1) kimś lub czymś

przed Chrystusem adv
avant Jésus-Christ
w okresie przed narodzeniem Jezusa Chrystusa, przed naszą erą

przedbiblijny adj
prébiblique
związany z okresem przed powstaniem Biblii

przedchrześcijański ˌpʃɛtxʃɛɕt͡ɕiˈjä̃j̃sʲci adj
préchrétien
poprzedzający chrześcijaństwo, następujący przed pojawieniem się chrześcijaństwa

przeddzień ˈpʃɛdʲd͡ʑɛ̇̃ɲ n
veille
(książkowy) dzień poprzedni, dzień poprzedzający

przede wszystkim ˌpʃɛdɛ‿ˈfʃɨstʲcĩm adv
surtout notamment
o czym mówiący chce przekazać w pierwszej kolejności, co jest dla niego najistotniejsze

przedefiniować ˌpʃɛdɛfʲĩˈɲɔvat͡ɕ v
redéfinir
określić, zdefiniować coś na nowo, przekształcić definicję czegoś

przedmiesiączkowy ˌpʃɛdmʲjɛ̇ɕɔ̃n͇t͡ʃˈkɔvɨ adj
prémenstruel
występujący przed miesiączką, menstruacją

przedmiot ˈpʃɛdmʲjɔt n
matière discipline
(edukacja, edukacyjny) zajęcia edukacyjne w szkole, posiadające własną nazwę i opracowany program nauczania
objet chose
rzecz, obiekt nieożywiony
objet sujet
cel czynności, obiekt (rzadziej człowiek lub istota żywa), na którym jest wykonywana czynność; (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rzecz, wobec której działania opisuje dane prawo

przedmowa n
préface avant-propos préambule
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wypowiedź zamieszczona przed głównym tekstem, stanowiąca autorską bądź redakcyjną dyskusję dotyczącą utworu

przedmuzułmański ˌpʃɛdmuzuwˈmãj̃sʲci adj
préislamique
następujący przed przyjęciem islamu, dotyczący epoki przed przyjęciem islamu

przedni ˈpʃɛdʲɲi adj
avant
znajdujący się na przodzie

przedostatni ˌpʃɛdɔˈstatʲɲi adj
avant-dernier pénultième
będący przed ostatnim elementem, drugi od końca

przedplecze n
pronotum
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) część tułowia sześcionogów, fragment przedtułowia;

przedporodowy adj
anténatal
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) następujący przed porodem, poprzedzający poród

przedpołudnie ˌpʃɛtpɔˈwudʲɲɛ n
matinée
okres pomiędzy rankiem a południem

przedramię pʃɛdˈrãmʲjɛ n
avant-bras
(anatomia, anatomiczny) odcinek kończyny piersiowej (przedniej, górnej) od stawu łokciowego do nadgarstka

przedrewolucyjny adj
prérévolutionnaire
poprzedzający rewolucję, następujący przed rewolucją

przedsionkowy adj
vestibulaire
(medycyna, medyczny) związany z przedsionkiem, dotyczący przedsionka

przedsiębiorca ˌpʃɛtʲɕɛ̃mˈbʲjɔrt͡sa n
entrepreneur
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba prowadząca własną działalność gospodarczą, posiadająca własne przedsiębiorstwo;

przedsiębiorczy adj
entreprenant aventureux
zdolny do podejmowania kolejnych działań w sposób pomyślny

przedsiębiorczyni n
entrepreneure entrepreneuse
(ekonomia, ekonomiczny) kobieta prowadząca własną działalność gospodarczą, posiadająca własne przedsiębiorstwo

przedsiębiorstwo ˌpʃɛtʲɕɛ̃mˈbʲjɔrstfɔ n
entreprise
samodzielna jednostka prowadząca działalność gospodarczą, najczęściej w celu osiągnięcia zysku;

przedsięwzięcie ˌpʃɛtʲɕɛ̃w̃vʲˈʑɛ̇̃ɲt͡ɕɛ n
entreprise
zaplanowane działanie wykonane w jakimś celu, rzecz zamierzona i realizowana

przedstawiać pʃɛtˈstavʲjät͡ɕ v
comporter offrir proposer
podawać co do wiadomości, dawać do obejrzenia, do wglądu
présenter
zapoznawać kogoś z kimś, prezentować komuś kogoś

przedstawiciel ˌpʃɛtstaˈvʲit͡ɕɛl n
représentant
osoba działająca w imieniu kogoś lub czegoś
typowy członek danej grupy, typowy okaz danej kategorii

przedstawicielstwo n
représentation
występowanie w czyimś imieniu

przedszkole pʃɛṭˈʃkɔlɛ n
école maternelle jardin d'enfants
(edukacja, edukacyjny) dzienna placówka o charakterze opiekuńczo-wychowawczym, do której uczęszczają dzieci w wieku od trzech lat do chwili rozpoczęcia obowiązku szkolnego;

przedtakt n
anacrouse
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niepełny takt na początku utworu muzycznego

przedtułów n
prothorax
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) przedni, stale bezskrzydły pierścień tułowia owadów;

przedwczesność n
prématurité
cecha tego, co przedwczesne

przedwczesny pʃɛtˈft͡ʃɛsnɨ adj
prématuré
pojawiający się wcześniej niż powinien; będący za wcześnie

przedwcześnie pʃɛtˈft͡ʃɛɕɲɛ adv
prématurément
zbyt wcześnie, za wcześnie, przed właściwym czasem, przed określonym terminem

przedwczoraj pʃɛtˈft͡ʃɔraj adv
avant-hier
dwa dni przed dniem dzisiejszym; dzień przed wczoraj

przedwieczny adj
primordial
bardzo stary; taki, który istniał już przed wiekami

przedłużać v
rallonger
czynić coś dłuższym

przegrany adj
foireux
stanowiący porażkę
perdu
doznający niepowodzenia

przegrywać pʃɛˈɡrɨvat͡ɕ v
perdre
okazywać się słabszym, odnosić porażkę, doznawać niepowodzenia, zostawać pokonanym w jakiejś rywalizacji

przegub n
articulation
(anatomia, anatomiczny) (potocznie, potoczny) ruchome połączenie kości w kończynie, zwykle w odniesieniu do nadgarstka
joint
(technologia, technika, techniczny) ruchome połączenie dwóch części konstrukcyjnych pozwalające na ich obrót wokół osi

przegubowy adj
articulé
posiadający przegub

przejaw ˈpʃɛjaf n
symptôme manifestation signe expression
oznaka czegoś, zewnętrzny znak

przejmujący adj
poignant
wywołujący głębokie odczucie lub uczucie

przejrzysty pʃɛjˈʒɨstɨ adj
lucide
taki, który przepuszcza promienie słoneczne

przejęzyczenie ˌpʃɛjɛ̃w̃zɨˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
incartade
(językoznawstwo, językoznawczy) mimowolny błąd językowy na poziomie wytwarzania wypowiedzi, np. w wyniku roztargnienia, przez nieuwagę;

przejście dla pieszych n
passage piétons passage piéton
miejsce na trasie ruchu pojazdów wyznaczone do pokonywania przez pieszych;

przekaz ˈpʃɛkas n
mandat
formularz wypełniany przy zlecaniu przesłania pieniędzy poprzez pocztę lub bank
message
treść, pogląd, przekonanie, które artysta (pisarz, reżyser, muzyk) chce przekazać innym poprzez swoje dzieło

przekaźnik pʃɛˈkaʑɲik n
relais
(elektryczność) urządzenie do zamiany sygnału o pewnych parametrach lub do pomiaru jego niektórych cech na sygnał o innych parametrach do celów automatyki, pomiarów itp.;

przeklinać pʃɛˈklʲĩnat͡ɕ v
blasphémer
rzucać klątwę, życzyć źle

przeklinać na czym świat stoi pʃɛˈklʲĩnat͡ɕ na‿ˈt͡ʃɨ̃mʲ ˈɕfʲjat ˈstɔji idiom
piquer une crise
kląć dosadnie, przeklinać w wielkim gniewie

przeklęty adj
damné
tak trudny do zniesienia, że powodujący chęć przeklinania

przekomarzać się ˌpʃɛkɔ̃ˈmaʒat͡ɕ‿ɕɛ v
badiner
spierać się z kimś, najczęściej żartobliwie

przekonywać ˌpʃɛkɔ̃ˈnɨvat͡ɕ v
convaincre
zmieniać czyjś stosunek do czegoś przez wykazywanie pewnych racji, dowodzenie słuszności
se convaincre
zmieniać swój stosunek do czegoś, dostrzegając słuszność, prawdziwość czegoś

przekraczać pʃɛˈkrat͡ʃat͡ɕ v
dépasser surpasser
przewyższać

przekroczenie prędkości n
excès de vitesse
(motoryzacja) poruszanie się pojazdem z prędkością wyższą niż dozwolona

przekręcać v
tourner
wykonywać obrót czegoś, przechylać na bok

przekształcać pʃɛˈkʃtawt͡sat͡ɕ v
transformer transmuter
zmieniać coś w coś innego, nadawać czemuś inną formę

przekupny pʃɛˈkupnɨ adj
vénal
dający się przekupić

przekupstwo n
corruption
uzyskiwanie korzyści poprzez przekazywanie komuś innej korzyści

przekupywać v
corrompre
zjednywać sobie kogo, dając mu coś wartościowego

przekątna pʃɛˈkɔ̃ntna n
diagonale
(geometria) odcinek łączący dwa wierzchołki wielokąta lub wielościanu, nieleżące na jego jednym boku lub ścianie i znajdujące się całkowicie wewnątrz tego wielokąta lub wielościanu

przekład n
traduction
proces tłumaczenia tekstu z jednego języka na inny

przekłuwacz pʃɛˈkwuvat͡ʃ n
perçoir
(archeologia, archeologiczny) paleolityczne narzędzie posiadające wyodrębniony wąski, lecz zaokrąglony wierzchołek powstały na skutek retuszu (obróbki) zwykle dwóch krawędzi bocznych, służący do przekłuwania;

przelew ˈpʃɛlɛf n
transfert virement
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przeniesienie wierzytelności z majątku pierwotnego wierzyciela (zbywcy, cedenta) do majątku osoby trzeciej (nabywcy, cesjonariusza) na podstawie umowy zawartej między tymi osobami;

przelot pospolity ˈpʃɛlɔt ˌpɔspɔˈlʲitɨ n
anthyllide vulnéraire
(botanika, botaniczny) Anthyllis vulneraria L., gatunek rośliny z rodziny bobowatych występujący w Europie, Azji Mniejszej i Afryce Północnej;

przelotny adj
fugace passager fugitif
szybko przemijający, nietrwały

przeludnienie ˌpʃɛludʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
surpopulation
sytuacja, w której liczba ludności przekracza znacząco pojemność środowiska

przemakalny adj
perméable
przepuszczający wodę

przemakać v
prendre de l'eau
przepuszczać wilgoć; nasiąkać wodą
se faire mouiller
mocno moknąć

przemieniać v
transformer changer
zmieniać w co innego

przemijać v
cesser passer
kończyć się bezpowrotnie

przemilczeć pʃɛ̃ˈmʲilt͡ʃɛt͡ɕ v
dissimuler
aspekt dokonany od: przemilczać

przemoc ˈpʃɛ̃mɔt͡s n
violence contrainte force
zastosowanie przewagi siły wobec kogoś, aby zmusić go do posłuszeństwa

przemoc domowa n
violence familiale
(socjologia, socjologiczny) zjawisko społeczne zachodzące, gdy członek rodziny (mąż, żona (i tym podobne, i temu podobne)) próbuje zdominować fizycznie lub psychicznie drugiego członka rodziny;

przemysł ˈpʃɛ̃mɨsw̥ n
industrie
dział gospodarki, obejmujący produkcję dóbr na dużą skalę;

przemysł zbrojeniowy ˈpʃɛ̃mɨzw ˌzbrɔjɛ̇̃ˈɲɔvɨ n
industrie de l'armement
dział gospodarki związany z produkcją wyposażenia dla wojska, broni, amunicji itp.;

przemysłowiec n
industriel
właściciel zakładu przemysłowego

przemysłowy ˌpʃɛ̃mɨˈswɔvɨ adj
industriel
dotyczący przemysłu, będący efektem przemysłu, stosowany w przemyśle

przemyt n
contrebande trafic
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (kryminologia, kryminologiczny) proceder przewozu przez granicę państwa zakazanych przedmiotów lub osób albo przewózu z pominięciem jego kontroli i opłat;

przemytnik pʃɛ̃ˈmɨtʲɲik n
contrebandier
osoba zajmująca się nielegalnym przewozem lub przenoszeniem ludzi lub rzeczy między granicami państw

przemówienie ˌpʃɛ̃muˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
discours
oficjalna wypowiedź skierowana do jakiegoś gremium

przenajświętszy adj
sacrosaint
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najbardziej święty

przenośnie pʃɛ̃ˈnɔɕɲɛ adv
figurément
niedosłownie, obrazowo

przeor n
prieur
(kościelny) przełożony klasztoru (w niektórych zakonach męskich np. u dominikanów i bonifratrów)

przepadać v
disparaître
stawać się niełatwym do odnalezienia, niewidocznym
perdre
ulegać marnowaniu
se perdre
nie dochodzić do skutku
raffoler
bardzo lubić

przepaska pʃɛˈpaska n
pagne
(zobacz) przepaska biodrowa

przepaska biodrowa pʃɛˈpaska bʲjɔˈdrɔva n
pagne
skąpe odzienie zakładane w pasie, w formie paska z tkaniny, chusty lub sznurka

przepisywać v
copier taper
pisać to samo powtórnie; sporządzać odpis
prescrire ordonner
o lekarzu zalecać do stosowania

przepiórka pʃɛˈpʲjurka n
caille caille des blés
(ornitologia, ornitologiczny) Coturnix coturnix, średni ptak ze smugami na upierzeniu grzbietowej stronie ciała;

przepona pʃɛˈpɔ̃na n
diaphragme
(anatomia, anatomiczny) duży mięsień w kształcie kopuły, oddzielający klatkę od niżej położonych narządów

przepowiednia ˌpʃɛpɔˈvʲjɛdʲɲa n
prédiction augure présage
wypowiedź o wydarzeniach, które mają nastąpić, określająca ich szczegóły

przepraszam pʃɛˈpraʃãm interjection
pardon désolé
wyrażenie żalu, przeprosin za wyrządzoną przez siebie krzywdę, niezręczność

przepraszać pʃɛˈpraʃat͡ɕ v
s'excuser demander pardon
wyrażać żal za wyrządzoną przez siebie krzywdę

przeprosiny n
excuses
akt przeproszenia kogoś

przepuklina n
hernie
(medycyna, medyczny) patologiczne przemieszczenie się tkanki, części narządu poza naturalne umiejscowienie, wpuklając się w sąsiednią okolicę anatomiczną

przepych n
débauche profusion surabondance
wielka ilość, różnorodność czegoś
faste luxe somptuosité
ostentacyjne, widoczne bogactwo

przerabiać v
faire
(potocznie, potoczny) zapoznawać się z pewną wiedzą zgodnie z wyznaczonym planem
remanier refaire
dokonywać pewnych zmian w gotowym przedmiocie celem przystosowania go do określonej funkcji
transformer
stosować surowiec do otrzymania produktu lub półproduktu

przeraźliwy adj
épouvantable
o znacznej i niepokojącej intensywności

przerażający adj
effrayant
taki, który budzi grozę, strach

przerażony ˌpʃɛraˈʒɔ̃nɨ adj
effrayé
bardzo przestraszony

przerzut n
métastase
(medycyna, medyczny) rozsiew nowotworu, metastaza;

przeróbka n
refonte
coś opracowane na nowo, w innej formie
remaniement
wprowadzenie określonych zmian celem ulepszenia czegoś

przesadny pʃɛˈsadnɨ adj
exagéré
taki, który przesadza, charakteryzuje się przesadą

przesadzać pʃɛˈsad͡zat͡ɕ v
exagérer outrer
przedstawiać coś poważniejszym, większym, niż jest w rzeczywistości

przesilenie n
solstice
(astronomia, astronomiczny) skrajny punkt odchylenia Słońca od równika;

przesilenie letnie n
solstice d'été
(astronomia, astronomiczny) przesilenie przypadające na koniec czerwca (około 24.), gdy Słońce znajduje się najbliżej bieguna północnego

przesilenie zimowe n
solstice d'hiver
(astronomia, astronomiczny) moment górowania Słońca w zenicie w możliwie najdalej na południe wysuniętej szerokości geograficznej półkuli północnej;

przesięk n
transsudat
(medycyna, medyczny) płyn surowiczy przenikający z naczyń krwionośnych do jam ciała w następstwie ogólnej lub miejscowej zastoiny, zwiększonej przepuszczalności naczyń krwionośnych lub zmian w składzie białek krwi;

przeskakiwać ˌpʃɛskaˈcivat͡ɕ v
sauter
pokonywać skokiem jakąś przeszkodę

przesmyk ˈpʃɛsmɨk n
isthme
(geografia, geograficzny) wąski pas lądu łączący dwa większe obszary lądowe;

przestarzały ˌpʃɛstaˈʒawɨ adj
obsolète démodé vieux jeu
taki, który wyszedł z użycia, ze zwyczaju

przestawiać v
déplacer
zmieniać położenie czegoś
transposer
zmieniać kolejność czegoś
se reconvertir
zaczynać stosować inny styl życia w jakiejś dziedzinie

przestraszony adj
effrayé
taki, który przestraszył się lub wyrażający przestrach

przestraszyć pʃɛˈstraʃɨt͡ɕ v
effrayer affoler
wzbudzić w kimś strach, wywołać w kimś przerażenie, obawę

przestroga n
avertissement
uwaga ostrzegająca przed czymś

przestronny pʃɛˈstrɔ̃nːɨ adj
spacieux ample vaste
taki, który ma dużo wolnego miejsca, wolnej przestrzeni

przestrzegać pʃɛˈsṭʃɛɡat͡ɕ v
avertir
ostrzegać kogoś przed czymś
observer
stosować się do czegoś, być w zgodzie z jakimś przepisem

przestrzenny adj
spatial
dotyczący przestrzeni

przestrzeń ˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ n
espace
określony obszar – dwu- lub trójwymiarowy
(fizyka, fizyczny) miejsce, w którym odbywają się zjawiska fizyczne;
(matematyka, matematyczny) zbiór, na którym określono dodatkową strukturę;
(geometria) nieograniczona co najmniej trójwymiarowa rozciągłość, jedno z podstawowych pojęć geometrii;

przestrzeń kosmiczna ˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ kɔsˈmʲit͡ʃna n
espace
przestrzeń poza obszarem ziemskiej atmosfery

przestworze pʃɛˈstfɔʒɛ n
infini
(książkowy) rozległa, nieograniczona przestrzeń (zwykle w liczbie mnogiej)

przestępca pʃɛˈstɛ̃mpt͡sa n
délinquant malfaiteur
osoba, która dopuściła się przestępstwa

przestępczy pʃɛˈstɛ̃mpt͡ʃɨ adj
délinquant
związany z przestępczością i przestępcami; właściwy przestępcom

przestępstwo pʃɛˈstɛ̃mpstfɔ n
délit crime
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czyn zabroniony pod groźbą kary jako zbrodnia lub występek, przez ustawę karną obowiązującą w czasie jego popełnienia, bezprawny, zawiniony, społecznie szkodliwy;

przesuwać pʃɛˈsuvat͡ɕ v
déplacer
zmieniać położenie

przesyt n
satiété
stan odczuwania nieprzyjemności w wyniku nadmiernego spożycia jedzenia lub picia

przeszkadzać pʃɛˈʃkad͡zat͡ɕ v
déranger gêner
sprawiać, że ktoś nie może wykonywać poprawnie jakiejś czynności lub coś nie działa prawidłowo

przeszkoda pʃɛˈʃkɔda n
obstacle
coś, co przeszkadza, utrudnia
(sport, sportowy) płot, rów lub inne utrudnienie na trasie biegu

przeszukiwać v
fouiller
szukając, przeglądać dokładnie, zaglądać w wiele miejsc

przeszłość ˈpʃɛʃwɔɕt͡ɕ n
passé
wszystko to, co już się wydarzyło;

przesąd ˈpʃɛsɔ̃nt n
superstition
wiara w tajemnicze, nadprzyrodzone związki między zjawiskami, w fatalną moc słów, rzeczy i znaków;

przesądny pʃɛˈsɔ̃ndnɨ adj
superstitieux
wierzący w przesądy; też: będący objawem przesądów

przesądzać v
préjuger décider
osądzać z góry

przesłanka pʃɛˈswãnka n
prémisse donnée
okoliczność sprzyjająca realizacji, urzeczywistnienia czegoś

przesłuchiwać v
auditionner écouter
słuchając, sprawdzać co lub kogo
interroger
wypytywać kogo w czasie śledztwa

przetarg ˈpʃɛtark n
appel d'offre
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) sposób wyboru wykonawcy usługi lub produktu, polegający na wyborze najkorzystniejszej dla zamawiającego oferty;

przetchlinka n
lenticelle
(botanika, botaniczny) otwór umożliwiający wymianę gazową rośliny z otoczeniem;

przetwarzanie z parą wodną ˌpʃɛtfaˈʒãɲɛ ˈs‿parɔ̃w̃ ˈvɔdnɔ̃w̃ n
reformage catalytique
(technologia, technika, techniczny) proces stosowany w produkcji wodoru,

przetwarzać v
traiter
(informatyka, informatyczny) komputerowo opracowywać zebrane dane
transformer
zmieniać, nadając inne właściwości

przetłumaczalność n
traductibilité traduisibilité
cecha tego, co przetłumaczalne

przewaga pʃɛˈvaɡa n
avantage
górowanie pod jakimś względem nad czymś lub nad kimś

przeważający adj
prépondérant considérable
będący w większej ilości lub liczbie

przewlekła obturacyjna choroba płuc n
bronchopneumopathie chronique obstructive BPCO
(medycyna, medyczny) nieuleczalna, przewlekła choroba dolnej części układu oddechowego z ograniczeniem przepływu powietrza przez drogi oddechowe, związana przede wszystkim z paleniem tytoniu

przewlekły pʃɛˈvlɛkwɨ adj
chronique
(medycyna, medyczny) o chorobie: mający długotrwały przebieg
prolongé
(książkowy) trwający długo, ciągnący się, przewlekający się za długo

przewodni adj
clé
stanowiący podstawę działania; wytyczający kierunek postępowania
principal
przewodzący komu

przewodnictwo n
conductibilité
(biologia, biologiczny) przekazywanie sygnału wywołanego w organizmie przez określony bodziec
(fizyka, fizyczny) zjawisko przewodzenia ciepła, dźwięku lub prądu elektrycznego
présidence gestion
rola przewodniczenia, kierowania czymś

przewodniczyć ˌpʃɛvɔdʲˈɲit͡ʃɨt͡ɕ v
présider
kierować przebiegiem spotkania, zebrania, obrad

przewodniczący ˌpʃɛvɔdʲɲiˈt͡ʃɔ̃nt͡sɨ n
président
osoba przewodnicząca jakiejś instytucji, organizacji

przewodzić pʃɛˈvɔd͡ʑit͡ɕ v
commander présider
kierować kimś lub jakąś działalnością; dowodzić, stać na przywództwie

przewoźnik pʃɛˈvɔʑɲik n
batelier
człowiek trudniący się przewozem

przewracać pʃɛˈvrat͡sat͡ɕ v
renverser
powodować upadek czegoś

przewrażliwienie ˌpʃɛvraʒlʲiˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
hypersensibilité
zbyt duża wrażliwość; przeczulenie na punkcie czegoś

przewrotka pʃɛˈvrɔtka n
bicyclette
(sport, sportowy) kopnięcie piłki z jednoczesnym wykonaniem przewrotu całym ciałem;

przez pʃɛs preposition
par
…operacji dzielenia (w matematyce)
par à travers
…narzędzia użytego do wykonania czynności
pendant durant
…czasu trwania czynności
à cause de cars
…przyczyny wykonania czynności
à travers par
…drogi lub przeszkody, jaką się przebywa podczas wykonywania danej czynności

przeziębienie ˌpʃɛʑɛ̃mˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
refroidissement
(rzeczownik odczasownikowy) od przeziębić
rhume léger rhume rhume banal
(medycyna, medyczny) choroba będąca następstwem obniżenia odporności ustroju po zziębnięciu

przeznaczenie ˌpʃɛznaˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
destinée destination destin prédestination
cel, dla którego służy dana rzecz

przezorność n
précaution
bycie przezornym

przezroczysty ˌpʃɛzrɔˈt͡ʃɨstɨ adj
transparent
taki, który przepuszcza światło

przezwisko pʃɛˈzvʲiskɔ n
sobriquet
dodatkowa nazwa nadana komuś, często o charakterze ironicznym

przełyk ˈpʃɛwɨk n
œsophage
(anatomia, anatomiczny) odcinek przewodu pokarmowego łączący gardło z żołądkiem,

przełykać v
avaler
(fizjologia, fizjologiczny) przesuwać treść z jamy ustnej w kierunku żołądka

przełącznik pʃɛˈwɔ̃n͇t͡ʃʲɲik n
commutateur
(elektronika, elektroniczny) podzespół umożliwiający zmianę obwodu elektrycznego;

przełęcz ˈpʃɛwɛ̃n͇t͡ʃ n
col
(geografia, geograficzny) obniżenie grzbietu górskiego, wyraźnie oddzielające dwa sąsiednie szczyty

prześcieradło ˌpʃɛɕt͡ɕɛˈradwɔ n
drap drap de lit
prostokątny płat materiału należący do bielizny pościelowej i służący do ścielenia łóżka jako pościel pod spód;

prześladowanie ˌpʃɛɕladɔˈvãɲɛ n
persécution répression
powtarzające się przykrości, szykany przeciwko osobom o innych poglądach, wierze itp.

prześladowca ˌpʃɛɕlaˈdɔft͡sa n
poursuivant
osoba, która nieustannie sprawia komuś przykrość, robi krzywdę, nęka drugą osobę

przeżuwać v
mâcher
(fizjologia, fizjologiczny) żując, rozdrabniać pokarm zębami
ruminer remâcher
(fizjologia, fizjologiczny) (zoologia, zoologiczny) żuć powtórnie połknięty wcześniej pokarm
(przenośnie, przenośnia) rozmyślać wielokrotnie na ten sam temat; przeżywać coś w sobie nieustannie

przeżycie pʃɛˈʒɨt͡ɕɛ n
expérience
(rzeczownik odczasownikowy) od przeżyć

przeżyć ˈpʃɛʒɨt͡ɕ v
survivre
pozostać przy życiu
vivre expérimenter
doświadczyć czegoś

przy pʃɨ preposition
près de à côté de
…opisujący miejsce, niedaleko którego odbywa się czynność
sur
…opisujący orientacyjny czas, okazję

przy drzwiach zamkniętych pʃɨ‿ˈḍʒvʲjaγ zãˈmʲcɲɛ̃ntɨx adv
à huis clos
(przenośnie, przenośnia) bez obecności publiczności, bez udziału osób postronnych

przybijać pʃɨˈbʲijät͡ɕ v
clouer
wbijając gwóźdź, kołek itp., przytwierdzać coś
sceller
o pieczęci: odciskać znak

przybity pʃɨˈbʲitɨ adj
abattu
załamany, smutny, zmartwiony

przybliżać v
approcher
przesuwać coś bliżej
faire connaître
opisywać, podawać w przybliżeniu
rapprocher
(optyka, optyczny) pokazywać w powiększeniu
czynić uczuciowo bliższym
skracać termin
approcher
stawać się mniej odległym w czasie
s'approcher
skracać dystans między czymś, kimś a sobą

przybliżenie ˌpʃɨblʲiˈʒɛ̃ɲɛ n
approche
(rzeczownik odczasownikowy) od przybliżyć

przybliżony adj
approximatif
bliski rzeczywistemu, ale podany z pewną niedokładnością

przybrany adj
adoptif
traktowany jako własny pomimo innego pochodzenia
d'emprunt
przyjęty jako własny choć nieprawdziwy

przychodzić pʃɨˈxɔd͡ʑit͡ɕ v
venir arriver
przybywać dokądś

przychylnie pʃɨˈxɨlʲɲɛ adv
affablement favorablement
w sposób przychylny

przychylny pʃɨˈxɨlnɨ adj
favorable bien disposé
podchodzący z sympatią; dający, zapewniający dobre, korzystne warunki do czegoś; korzystny

przycisnąć pʃɨˈt͡ɕisnɔ̃ɲt͡ɕ v
appuyer
wywrzeć fizyczny nacisk na coś, nadusić, przydusić
przyprzeć coś lub kogoś do czegoś, przydusić, przygnieść

przyczepa n
remorque
(motoryzacja) platforma na kołach przystosowana do ciągnięcia jej przez inny pojazd

przyczepa campingowa n
roulotte
(motoryzacja) pojazd drogowy, bez własnego silnika, z przeznaczeniem do mieszkania;

przyczepiać v
attacher
umocowywać coś na czym lub do czego jakąś techniką
s'accrocher
czepiając się czego lub kogo, zatrzymywać się na tym
s'en prendre
(potocznie, potoczny) mieć do kogo nieuzasadnione zarzuty czy żale

przyczyna pʃɨˈt͡ʃɨ̃na n
cause
powód, dla którego coś się stało; czynnik, który wywołał jakieś zjawisko

przyczyniać się pʃɨˈt͡ʃɨ̃ɲät͡ɕ‿ɕɛ v
contribuer occasionner
być częściowo przyczyną czegoś, wpływać na powstawanie czegoś

przydatny pʃɨˈdatnɨ adj
utile convenable
mający zastosowanie

przydawka pʃɨˈdafka n
attribut
(gramatyka) część zdania, będąca określeniem rzeczownika;

przydomek n
surnom sobriquet
dodatkowa nazwa nadana komuś, bazująca na cesze charakterystycznej tej osoby

przydział ˈpʃɨd͡ʑaw n
contingent
to, co przydzielono

przydzielać v
affecter
kierować kogoś gdzieś do pracy na dane stanowisko
attribuer
oddawać w posiadanie albo użytkowanie

przyglądać się pʃɨɡˈlɔ̃ndat͡ɕ‿ɕɛ v
regarder
patrzeć uważnie, obserwować coś / kogoś

przygoda pʃɨˈɡɔda n
aventure
niecodzienne, niezwykłe zdarzenie

przygotowanie ˌpʃɨɡɔtɔˈvãɲɛ n
préparation
((także, też) w lm) ogół czynności wykonanych z myślą o czymś, co ma nastąpić

przygotowany adj
préparé
będący gotów do czegoś

przygotowywać ˌpʃɨɡɔtɔˈvɨvat͡ɕ v
préparer apprêter
przyrządzać, organizować coś w określonym celu, tak, aby było gotowe na czas, aby się nadawało do czegoś
se préparer se disposer
stawać się gotowym na coś; zbierać się, szykować się

przyimek pʃɨˈ<sup>j</sup>ĩmɛk n
préposition
(gramatyka) wyraz nieodmienny i niesamodzielny poprzedzający zawsze wyrazy odmieniające się przez przypadki (= imiona) i sygnalizujący związki składniowe między wyrazem poprzedzającym a następującym;

przyimkowy adj
prépositionnel prépositif
(gramatyka) związany z przyimkiem; występujący w funkcji przyimka albo w połączeniu nim

przyjaciel pʃɨˈjät͡ɕɛl n
ami
osoba okazująca komuś lub czemuś swoją sympatię, zainteresowanie, będąca zwolennikiem
(eufemistycznie) mężczyzna będący z kimś w związku erotycznym
ami copain
osoba obdarzana zaufaniem, żyjąca z kimś w serdecznych stosunkach

przyjacielski ˌpʃɨjäˈt͡ɕɛlsʲci adj
amical
serdeczny, życzliwy, przyjazny

przyjacielsko adv
amicalement
w sposób przyjacielski, przyjaźnie

przyjaciółka ˌpʃɨjäˈt͡ɕuwka n
amie
kobieta zaprzyjaźniona z kimś

przyjazd n
arrivée
dotarcie do jakiegoś miejsca
przybycie pojazdu

przyjazny pʃɨˈjaznɨ adj
amical ami
taki, który żywi dla kogoś / czegoś uczucie przyjaźni lub jest wyrazem takiego uczucia

przyjaźń ˈpʃɨjäɕɲ̊ n
amitié
dobra, serdeczna relacja pomiędzy osobami opierająca się na wzajemnym zaufaniu, pomocy, życzliwości;

przyjechać pʃɨˈjɛxat͡ɕ v
arriver
o człowieku: przybyć za pomocą pojazdu na kołach

przyjemność pʃɨˈjɛ̃mnɔɕt͡ɕ n
plaisir plaisance
cecha tego, co przyjemne; dające zadowolenie, satysfakcjonujące

przyjemny pʃɨˈjɛ̃mnɨ adj
agréable plaisant
sprawiający przyjemność, dodatnie wrażenie

przyjmować pʃɨjˈmɔvat͡ɕ v
accepter
odbierać coś (rzecz, informację)

przyjęcie pʃɨˈjɛ̇̃ɲt͡ɕɛ n
fête réception
uroczysty posiłek dla gości, zorganizowany na ogół z jakiejś okazji

przyjęty adj
conventionnel
powszechnie uznany lub używany

przyjść na świat idiom
venir au monde
(przenośnie, przenośnia) (podniośle) urodzić się, narodzić się

przykazanie ˌpʃɨkaˈzãɲɛ n
commandement
kategoryczne polecenie, nakaz

przykleić v
raser
ulec przylepieniu, przylgnięciu do czegoś
se coller
(potocznie, potoczny) narzucić komuś swoje towarzystwo

przyklejać pʃɨkˈlɛjät͡ɕ v
raser
ulegać przyczepieniu do czegoś lub kogoś
se coller
narzucać komuś własne towarzystwo

przykro mi interjection
désolé
(dosłownie) wyraz współczucia wobec drugiego rozmówcy, zwykle w reakcji na jego nieszczęśliwe okoliczności

przykrość ˈpʃɨkrɔɕt͡ɕ n
peine désagrément déplaisir regret
niemiłe, nieprzyjemne uczucie, zdarzenie, wrażenie lub odczucie spowodowane negatywnymi bodźcami

przykurcz n
contracture
(medycyna, medyczny) zwyrodnienie mięśnia i stawu w wyniku obkurczenia włókien mięśniowych oraz więzadeł i struktur stawowych

przykład ˈpʃɨkwat n
exemple
fakt, obrazujący lub zgodny z twierdzeniem
osoba (postępowanie) godne naśladowania
osoba (rzecz, fakt), reprezentujący pewną klasę osób (rzeczy, faktów)

przykładać v
appliquer
umieszczać coś na czymś, powodując przyciśnięcie albo zasłonięcie tego
s'appliquer
poświęcać czemuś sporo zapału, wysiłku

przymierze n
alliance
porozumienie pomiędzy stronami

przymiotnik pʃɨ̃ˈmʲjɔtʲɲik n
adjectif
(gramatyka) wyraz określający cechę rzeczownika np. „biały”, „niski”, „ładny”;

przymiotnikowy ˌpʃɨ̃mʲjɔtʲɲiˈkɔvɨ adj
adjectif
(językoznawstwo, językoznawczy) odnoszący się do przymiotnika, mający charakter przymiotnika, utworzony od przymiotnika, będący przymiotnikiem

przymrozek pʃɨ̃ˈmrɔzɛk n
gelée
spadek temperatury powietrza poniżej 0°C, podczas gdy średnia dobowa temperatura powietrza jest dodatnia

przymus ˈpʃɨ̃mus n
contrainte coaction gêne servitude sujétion
presja wywierana na kogoś w celu zmuszenia do czegoś

przymuszać v
contraindre
wywierać nacisk na kogoś, by zrobił co wbrew woli
se forcer
robić co wbrew własnej woli

przymykać oko pʃɨ̃ˈmɨkat͡ɕ ˈɔkɔ v
fermer les yeux
nie reagować na czyjeś złe działanie; udawać, że się nie widzi; zezwalać komuś na robienie czegoś złego poprzez niekaranie go

przynajmniej pʃɨ̃ˈnajmʲɲɛ̇j particle
au moins
najmniejszy akceptowalny zakres

przynosić pʃɨ̃ˈnɔɕit͡ɕ v
apporter
trzymając coś w rękach dostarczać w określone miejsce

przynęta n
appât
(przenośnie, przenośnia) to, co kusi, wabi, przyciąga, pociąga
appât amorce
(wędkarstwo) (łowiectwo, łowiecki) pokarm, który umieszcza się w sieciach, na wędkach lub w pułapkach aby wabić zwierzynę łowną, ryby, ptaki;

przypadek pʃɨˈpadɛk n
cas
(gramatyka) forma wyrazu w deklinacji;
przebieg jakiegoś wydarzenia (zwykle choroby)
hasard
losowe, nieplanowane wydarzenie

przypadkowo ˌpʃɨpatˈkɔvɔ adv
par hasard
wskutek przypadku lub zbiegu okoliczności

przypadkowy ˌpʃɨpatˈkɔvɨ adj
accidentel casuel
będący wynikiem przypadku

przypiekać v
brûler
tak mocno grzać, że mogą powstawać rumieńce
griller
piekąc coś, powodować przyrumienienie tego z wierzchu
ulegać przypiekaniu

przypisać pʃɨˈpʲisat͡ɕ v
attribuer
ustanowić związek czegoś z kimś lub z czymś

przypominać ˌpʃɨpɔ̃ˈmʲĩnat͡ɕ v
rappeler
przywodzić coś na myśl, przywoływać wspomnienie o czymś

przyprawa pʃɨˈprava n
épice condiment
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) składnik dodawany do potrawy w celu poprawienia jej smaku lub zapachu;

przyprawiać rogi pʃɨˈpravʲjät͡ɕ ˈrɔɟi v
faire porter des cornes planter des cornes
(potocznie, potoczny) o żonie: zdradzać męża; o mężu: zdradzać żonę

przypuszczalnie adv
hypothétiquement supposément
prawdopodobnie, być może

przypuszczalny adj
présumé putatif présomptif probable présumable supposé
oparty na przypuszczeniu

przyroda pʃɨˈrɔda n
nature
świat fizyczny, ożywiony i nieożywiony, otaczający człowieka, bez wytworów jego działalności;

przyrodniczy adj
naturel
związany z przyrodą, dotyczący przyrody

przyrodnik pʃɨˈrɔdʲɲik n
naturaliste
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) uczony, specjalista w zakresie nauk przyrodniczych

przyrostek pʃɨˈrɔstɛk n
suffixe
(językoznawstwo, językoznawczy) element słowotwórczy umieszczany po leksemie;

przyrzekać v
promettre
zapewniać słownie kogoś o zrobieniu czegoś

przyrznia n
boîte à onglets
(technologia, technika, techniczny) przyrząd ułatwiający ręczne przycinanie desek, listew pod odpowiednim kątem

przysadka mózgowa pʃɨˈsatka muzˈɡɔva n
hypophyse glande pituitaire
(anatomia, anatomiczny) gruczoł dokrewny, którego funkcją jest wytwarzanie i wydzielanie hormonów;

przysięga pʃɨˈɕɛ̃ŋɡa n
serment
uroczyste przyrzeczenie, wypowiadane najczęściej w słowach ustalonych zwyczajowo lub prawnie; bezwzględne zapewnienie wykonania czegoś, stwierdzenie, potwierdzenie prawdziwości tego;

przysięgać pʃɨˈɕɛ̃ŋɡat͡ɕ v
jurer
silnie deklarować, mocno obiecywać

przyspieszenie kątowe n
accélération angulaire
(fizyka, fizyczny) wielkość wektorowa określająca zmianę prędkości kątowej ciała w jednostce czasu;

przyspieszeniomierz n
accéléromètre
(metrologia, metrologiczny) (technologia, technika, techniczny) przyrząd do pomiaru przyspieszeń liniowych lub kątowych;

przystanek pʃɨˈstãnɛk n
arrêt station
miejsce, gdzie pasażerowie drogowego transportu publicznego mogą wsiąść lub wysiąść

przystanek autobusowy pʃɨˈstãnɛk ˌawtɔbuˈsɔvɨ n
arrêt de bus
przystanek, na którym zatrzymują się autobusy

przystanek tramwajowy n
arrêt de tramway
miejsce, przy którym można wsiąść lub wysiąść z tramwaju

przystawać v
consentir
wyrażać zgodę na coś
s'arrêter pour un moment
stawać na krótko; zatrzymywać się na chwilę

przystawka pʃɨˈstafka n
hors-d'œuvre
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa serwowana zazwyczaj przed głównym daniem w formie przekąski;

przystosowanie ˌpʃɨstɔsɔˈvãɲɛ n
adaptation
(rzeczownik odczasownikowy) od przystosować

przystosowywać v
adapter
zmieniać coś odpowiednio do określonych wymagań
s'adapter
zmieniać się do nowych okoliczności

przystęp n
abord
możliwość zblizenia się do określonego miejsca

przyszłość ˈpʃɨʃwɔɕt͡ɕ n
futur avenir
czas, który dopiero nadejdzie, nastąpi;

przyszły ˈpʃɨʃwɨ adj
futur
ten, który wydarzy się w przyszłości; taki, który należy do przyszłości
prochain
następny, bliski w czasie

przysłaniać pʃɨˈswãɲät͡ɕ v
voiler
częściowo zakrywać

przysłowie pʃɨˈswɔvʲjɛ n
proverbe
zdanie utrwalone w tradycji ustnej, czasem w formie wierszowanej, wyrażające jakąś myśl ogólną: regułę życiową, wskazówkę, przestrogę;

przysługa pʃɨˈswuɡa n
amitié plaisir
grzeczność wyświadczona komuś

przysłówek pʃɨˈswuvɛk n
adverbe
(gramatyka) część mowy określająca sposób, czas lub miejsce wykonywania czynności albo stopień nasycenia cechy wyrażonej przymiotnikiem;

przysłówkowy adj
adverbial
(gramatyka) o funkcji przysłówka

przytaczać v
alléguer
podawać w celu ukazania dowodów, faktów
citer
przywoływać czyjąś wypowiedź, fragment tekstu

przytulić pʃɨˈtulʲit͡ɕ v
embrasser
okazać czułość poprzez przybliżenie do siebie i objęcie się

przytulnie adv
commodément
domowo, ciepło, wygodnie

przytulny adj
douillet
dający poczucie przyjemności i bezpieczeństwa

przytułek n
hospice
placówka schronienia i opieki dla bezdomnych, pokrzywdzonych lub ubogich

przytwierdzać v
fixer sceller
przyłączać mocno coś do czegoś

przywieźć v
apporter
przy pomocy pojazdu lub narzędzia na kołach (ewentualnie kółkach) dostarczyć coś lub umożliwić komuś przybycie w dane miejsce

przywilej korzyści n
règle de l'avantage
(sport, sportowy) zasada w piłce nożnej nakazująca sędziemu nieprzerywanie gry po faulu, gdy drużyna sfaulowana utrzymuje się przy piłce lub jest w korzystniejszej sytuacji niż przeciwnik;

przywozić v
ramener
wioząc, dostarczać jakąś, rzecz lub kogoś do jakiegoś miejsca
rapporter
przyjeżdżając gdzieś, przekazywać wieść

przyzwoicie ˌpʃɨzvɔˈ<sup>j</sup>it͡ɕɛ adv
décemment
w sposób przyzwoity

przyzwoitość n
décence bienséance convenance
przestrzeganie dobrych obyczajów i norm etycznych

przyzwoity ˌpʃɨzvɔˈ<sup>j</sup>itɨ adj
décent
dość dobry, wystarczająco dobry, spełniający oczekiwania
porządny, dobrze się prowadzący, zachowujący się dobrze, porządnie, właściwie
właściwy, stosowny

przyzwolenie ˌpʃɨzvɔˈlɛ̃ɲɛ n
approbation assentiment
pozwolenie, zgoda na coś

przyzwyczajać v
s'habituer se faire
zaczynać traktować jako zwyczajne, a nawet potrzebne; nabierać przyzwyczajenia

przyzębie pʃɨˈzɛ̃mbʲjɛ n
parodonte
(anatomia, anatomiczny) zespół tkanek otaczających i unieruchamiających ząb oraz mających za zadanie jego ochronę przed wnikaniem zakażenia z zainfekowanego kanału korzeniowego lub kieszonki dziąsłowej;

przyśpieszać pʃɨɕˈpʲjɛʃat͡ɕ v
accélérer
zwiększać prędkość
sprawiać, że coś dzieje się szybciej

przyśpieszenie ˌpʃɨɕpʲjɛˈʃɛ̃ɲɛ n
accélération
(fizyka, fizyczny) zmiana prędkości w jednostce czasu;

przód pʃut n
avant devant front
część frontowa

prząść v
filer
(włókiennictwo) przerabiać kłąb włókna na przędzę

prêt-à-porter pʀɛtapɔʀˈte n
prêt-à-porter
ubrania dostępne w sklepach, pochodzące z produkcji seryjnej, a nie szyte na zamówienie;

próba ˈpruba n
essai
usiłowanie dokonania czegoś
répétition essai
ćwiczenie czegoś, co będzie przedstawione przed publicznością, np. koncertu, spektaklu
échantillon
(statystyka, statystyczny) pewna ilość (ludzi lub przedmiotów) pobierana w celu zbadania określonych cech

próbować pruˈbɔvat͡ɕ v
essayer
starać się coś zrobić
répéter
odbywać próbę sztuki, sceny, występu

próchnica n
carie
(stomatologia, stomatologiczny) choroba bakteryjna twardych tkanek zębów, powodująca powstawanie ubytków;
humus
(geologia, geologiczny) składnik gleby tworzący się w wyniku rozkładu obumarłych organizmów;

próg pruk n
seuil
listwa w podłodze na styku dwóch pomieszczeń, dolna część futryny
wielkość graniczna
początek
wejście do domu

próżnia ˈpruʒʲɲa n
vacuum
(technologia, technika, techniczny) stan bardzo niskiego ciśnienia
vide vacuum
(fizyka, fizyczny) przestrzeń, w której nie ma cząsteczek obdarzonych masą (pomijając cząstki wirtualne);

próżniaczka n
oisive
(książkowy) kobieta prowadząca bezczynne życie, próżnująca

próżnować pruʒˈnɔvat͡ɕ v
paresser
(książkowy) nic nie robić, nie zajmować się żadną pracą, marnować czas

próżność ˈpruʒnɔɕt͡ɕ n
vanité
cecha osoby, która jest próżna; charakteryzuje ją chęć imponowania innym lub małostkowe ambicje

prąd prɔ̃nt n
courant
(fizyka, fizyczny) ruch ładunków elektrycznych;
(potocznie, potoczny) energia elektryczna
strumień wody
tendencja, kierunek

prędkościomierz ˌprɛ̃ntkɔɕˈt͡ɕɔ̃mʲjɛʃ n
compteur de vitesse
(metrologia, metrologiczny) urządzenie służące do pomiaru prędkości

prędkość kątowa n
vitesse angulaire
(fizyka, fizyczny) wielkość wektorowa określająca kąt obrotu ciała w jednostce czasu;

pręga n
zébrure
długi i wąski ślad na czymś

pręgierz ˈprɛ̃ŋʲɟɛʃ n
pilori
(historia, historyczny, historycznie) w średniowiecznych miastach: słup stojący w miejscu publicznym, do którego przykuwano przestępców, wymierzając im karę np. chłosty;

psalm psalm n
psaume
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) liryczny utwór modlitewny wzorowany na poezji starotestamentalnej
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biblijny utwór modlitewno-hymniczny;

psalmista n
psalmiste
(biblijny) autor psalmów biblijnych

psalmodia n
psalmodie
śpiewanie psalmów

psalmodyczny adj
psalmodique
związany z psalmodią, dotyczący psalmodii

psałterz n
psautier
zbiór psalmów

pseudo- prefix
pseudo-
…pierwszy człon wyrazów złożonych będących nazwami i określeniami osób, rzeczy lub zjawisk, które nie są tym, co udają lub naśladują

pseudoefedryna n
pseudoéphédrine
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) chemiczny związek organiczny, pochodna fenyloetyloaminy, syntetyczny analog efedryny, substancja stosowana w zapaleniach górnych dróg oddechowych;

pseudofilozoficzny adj
pseudo-philosophique
(pogardliwie, pogardliwy) pretendujący do miana teorii filozoficznej, ale na to niezasługujący

pseudokod n
pseudo-code
(informatyka, informatyczny) sposób zapisu algorytmu w sposób czytelny dla człowieka, zwykle z zachowaniem struktury właściwej językom programowania;

pseudonauka ˌpsɛwdɔ̃naˈ<sup>w</sup>uka n
pseudo-science
zbiór twierdzeń nieakceptowanych powszechnie przez środowisko naukowe, które aspirują do miana nauki;

pseudonim psɛwˈdɔ̃ɲĩm n
pseudonyme
(książkowy) przybrane imię, nazwisko lub inna nazwa, używane najczęściej przez artystów lub konspiratorów zamiast lub oprócz prawdziwych;

psia pogoda n
temps de chien
brzydka pogoda

psiakrew interjection
mince
…powtarzany jako przekleństwo, wyraz raczej bez wulgarnego, czy grubiańskiego wydźwięku, w mowie potocznej często jako przerywnik w zdaniu lub partykuła emfatyczna (bezpośrednio po wyrazie, który mówca chce podkreślić)

psowate psɔˈvatɛ n
canidés
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Canidae G. Fischer, rodzina lądowych ssaków drapieżnych obejmująca ponad trzydzieści współcześnie żyjących gatunków;

pstry pstrɨ adj
bigarré
o rozmaitych barwach, wielokolorowy

psy szczekają, karawana idzie dalej ˈpsɨ ʃt͡ʃɛˈkajɔ̃w̃ ˌkaraˈvãna ˈid͡ʑɛ ˈdalɛj proverb
le chien aboie, la caravane passe
można krytykować pewne rzeczy, ale i tak nie ma się na nie wpływu

psychastenia n
psychasthénie
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne objawiające się m.in. lękami, natręctami i niepokojem

psychasteniczka n
psychasténique
(psychologia, psychologiczny) kobieta cierpiąca na psychastenię

psychasteniczny adj
psychasténique
(psychologia, psychologiczny) właściwy psychastenii i psychastenikom

psychastenik n
psychasténique
(medycyna, medyczny) mężczyzna cierpiący na psychastenię

psychiatra psɨˈxʲjatra n
psychiatre psychiatriste
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób psychicznych

psychiatria psɨˈxʲjatrʲja n
psychiatrie
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) dział medycyny zajmujący się pochodzeniem, rozpoznawaniem i leczeniem chorób psychicznych;

psychiatryczny adj
psychiatrique
związany z psychiatrią, dotyczący psychiatrii

psycho- ˈpsɨxɔ prefix
psycho-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek z psychiką

psychoaktywny adj
psychoactif
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (biochemia, biochemiczny) działający pobudzająco na psychikę i stany emocjonalne

psychoanalityczny adj
psychanalytique
dotyczący psychoanalizy

psychoanalityk n
psychanalyste
psycholog, który stosuje psychoanalizę w leczeniu swoich pacjentów

psychoanaliza n
psychanalyse
(psychologia, psychologiczny) kierunek w psychologii XX w. stworzony przez Zygmunta Freuda, tłumaczący strukturę, działanie i rozwój osobowości, a także zjawiska społeczno-historyczne oddziaływaniem nieświadomych mechanizmów motywacyjnych pozostających we wzajemnych konfliktach
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) metoda leczenia zaburzeń psychicznych oparta na założeniach psychoanalizy (1.1)

psychodeliczny adj
psychédélique
będący przejawem lub powodujący stan psychodeliczny (1.1-2)

psychofizjologia n
psychophysiologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka z pogranicza psychologii i fizjologii, zajmująca się związkiem między procesami psychicznymi i fizjologicznymi;

psychofizjologiczny adj
psychophysiologique
(psychologia, psychologiczny) związany z psychofizjologią, dotyczący psychofizjologii

psycholingwistyka ˌpsɨxɔlʲĩŋɡˈvʲistɨka n
psycholinguistique
(językoznawstwo, językoznawczy) (psychologia, psychologiczny) dziedzina nauki na pograniczu psychologii i językoznawstwa zajmująca się psychologicznymi podstawami funkcjonowania języka;

psycholog psɨˈxɔlɔk n
psychologue
(psychologia, psychologiczny) absolwent studiów w dziedzinie psychologii

psychologia ˌpsɨxɔˈlɔɟja n
psychologie
nauka badająca psychikę oraz zachowanie człowieka;

psychologiczny ˌpsɨxɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
psychologique
dotyczący psychologii

psychopatia n
psychopathie
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie osobowości charakteryzujące się trwałym wzorcem lekceważenia i łamania norm społecznych oraz praw innych ludzi;

psychopomp psɨˈxɔpɔ̃mp n
psychopompe
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) istota (anioł, bóstwo, duch, zwierzę) odprowadzająca lub przenosząca dusze zmarłych do świata pozagrobowego;

psychosomatyczny adj
psychosomatique
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) dotyczący relacji psychicznych i cielesnych w organizmie; wynikający z oddziaływań psychiki na ciało

psychosomatyka n
psychosomatique
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który bada związek pomiędzy zaburzeniami psychicznymi i somatycznymi

psychoterapeuta n
psychothérapeute
specjalista w dziedzinie psychoterapii

psychotyczny adj
psychotique
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) właściwy psychozie, charakteryzujący się psychozą

psychoza psɨˈxɔza n
psychose
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna objawiająca się halucynacjami, urojeniami, niezdolnością do współżycia społecznego;

psychoza poporodowa n
psychose post-partum
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) epizody psychozy, występujące nie później niż w 8. tygodniu po porodzie;

pszczelarstwo pʃt͡ʃɛˈlarstfɔ n
apiculture
(rolnictwo, rolniczy) hodowla pszczół;

pszczelarz ˈpʃt͡ʃɛlaʃ n
apiculteur
(pszczelarstwo, pszczelarski) osoba hodująca pszczoły w celu uzyskania produktów pszczelich, takich jak miód, wosk, pyłek, pierzga, propolis lub zapewnienia dostatecznej ilości pszczół do zapylania użytków rolnych

pszczoła ˈpʃt͡ʃɔwa n
abeille mouche à miel
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Apis mellifera, pszczoła miodna, latający owad wytwarzający miód, żyjący w zorganizowanych społecznościach;

pszenica pʃɛ̃ˈɲit͡sa n
blé froment
Triticum L., roślina zbożowa z rodziny wiechlinowatych;

ptak ptak n
oiseau oiselet
(ornitologia, ornitologiczny) zwierzę opierzone posiadające skrzydła i dziób;

ptasi ˈptaɕi possessiveAdjective
aviaire
taki, który należy do ptaka

ptasi móżdżek ˈptaɕi ˈmuʒd͡ʒɛk idiom
tête de linotte
(potocznie, potoczny) (ironicznie) o tępym, ograniczonym umyśle, także: określenie osoby, którą uważa się za głupią

ptasia grypa ˈptaɕa ˈɡrɨpa n
grippe aviaire
(weterynaria, weterynaryjny) rodzaj grypy przenoszony przez ptaki;

ptaszek ˈptaʃɛk n
bistouquette quéquette zizi
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (infantylnie) penis
coco drôle d'oiseau oiseau
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) drobny oszust, przestępca
oisillon oiselet
mały ptak
coche marque
nazwa znaku ✓, służącego do zaznaczania wyboru

ptolemeuszowski adj
ptolémaïque
związany z nauką, poglądami głoszonymi przez Ptolemeusza

puaz ˈpu<sup>w</sup>as n
poise
(fizyka, fizyczny) (metrologia, metrologiczny) jednostka lepkości dynamicznej;

publicysta n
publiciste journaliste d'opinion
autor artykułów, felietonów i reportaży ogłaszanych w prasie

publicznie adv
publiquement en public
w sposób jawny, otwarty, publiczny, przy udziale osób trzecich

publiczny puˈblʲit͡ʃnɨ adj
public
taki, który dotyczy ogółu ludzi, społeczności; służy ludziom, jest stworzony dla ludzi

publikacja ˌpublʲiˈkat͡sʲja n
publication
tekst ((na przykład) książka, artykuł) wydane drukiem

publikować ˌpublʲiˈkɔvat͡ɕ v
publier
ogłaszać coś poprzez teksty wydane drukiem, podawać jakąś informację do ogólnej wiadomości, obwieszczać

puchacz ˈpuxat͡ʃ n
hibou
(ornitologia, ornitologiczny) największa występująca w Polsce sowa;

puchar ˈpuxar n
coupe
naczynie, rodzaj czary z nóżką, w postaci dużego kielicha, niekiedy z grubego szkła;
(sport, sportowy) trofeum przyznawane jako nagroda;

pudel ˈpudɛl n
caniche
(kynologia, kynologiczny) rasa hodowanych w kilku odmianach psów do towarzystwa; pies należący do tej rasy;

puder ˈpudɛr n
poudre
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk o charakterystycznej kruchej i sypkiej konsystencji, służący do pielęgnacji i upiększania skóry, najczęściej twarzy;

pudernica n
poudrier
(rzadki, rzadko używany) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zamykane naczynie na puder

puderniczka n
poudrier
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) płaskie pudełeczko służące do przechowywania pudru kosmetycznego, najczęściej zdobione i mające lusterko wewnątrz

pudło ˈpudwɔ n
boîte carton
duże pudełko
âme
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (potocznie, potoczny) część instrumentu wzmacniająca dźwięk

puk-puk interjection
toc toc
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) onomatopeja naśladująca odgłos pukania, zwykle do drzwi

puklerz n
bocle bouclier
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) wypukła tarcza używana przez piechotę i jezdnych;

pulchny adj
mollet
miękki jak gąbka, łatwo uginający się pod naciskiem
potelé grassouillet
mający wydatne kształty i miękki z powodu dużej zawartości tkanki tłuszczowej

pulmonolog ˌpulmɔ̃ˈnɔlɔk n
pneumologue
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób układu oddechowego
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka pulmonologii

pulmonologia ˌpulmɔ̃nɔˈlɔɟja n
pneumologie
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób płuc;

pulpit ˈpulpʲit n
bureau
(informatyka, informatyczny) podstawowy obszar roboczy w systemach operacyjnych, których powłoka graficzna oparta jest o tzw. okna;

puls puls n
pouls
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) rozciąganie ściany tętnic spowodowane zmianami ciśnienia krwi, które są wynikiem skurczów i rozkurczów komór serca
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) miejsce na ciele, w którym wyczucie tętna jest łatwiejsze

pulsować v
battre
(fizjologia, fizjologiczny) ulegać skurczowi i rozkurczowi i wywoływać tętno
déborder être plein
być pełnym ruchu, aktywności
palpiter scintiller
(fizyka, fizyczny) zmieniać okresowo właściwości, np. napięcie, siłę, itp.

puma ˈpũma n
puma
(zoologia, zoologiczny) Puma, rodzaj ssaków drapieżnych z rodziny kotowatych;

pumeks ˈpũmɛks n
ponce pierre ponce
(geologia, geologiczny) wulkaniczna skała magmowa zbudowana z porowatego szkliwa wulkanicznego powstałego z silnie gazującej lawy;

punkt K n
point K point critique
(sport, sportowy) punkt na profilu skoczni narciarskiej, według którego ustalane są noty za odległość skoku ;

punkt widzenia ˈpũŋɡd vʲiˈd͡zɛ̃ɲa n
point de vue
stanowisko, z którego rozpatruje się jakąś sprawę; sposób oceniania i wyjaśniania jakichś zagadnień

punkt wyjścia ˈpũŋɡd ˈvɨjɕt͡ɕa n
point de départ
początkowe położenie, stan inicjujący jakiś proces, podłoże zmiany, źródło wydarzeń

punktualnie ˌpũŋktuˈ<sup>w</sup>alʲɲɛ adv
ponctuellement
dokładnie o wyznaczonej porze, nie spóźniając się

punktualność ˌpũŋktuˈ<sup>w</sup>alnɔɕt͡ɕ n
ponctualité
wykonywanie czegoś w ściśle określonym czasie; umiejętność nie spóźniania się

purpurowy ˌpurpuˈrɔvɨ adj
pourpre pourpré
mający kolor ciemnoczerwony z odcieniem fioletowym, taki jak kolor purpury

purpuryna n
purpurine
(chemia, chemiczny) organiczny barwnik stosowany do otrzymywania zaprawowych barwników kwasowych, farb imitujących złoto i w chemii analitycznej

puryfikaterz ˌpurɨfʲiˈkatɛʃ n
purificatoire
(kościelny) płócienna ściereczka używana w liturgii katolickiej do rytualnego oczyszczania (puryfikacji) naczyń mszalnych;

puryna n
purine
(biochemia, biochemiczny) aromatyczny, organiczny związek chemiczny;

purée n
purée
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z ziemniaków, innych warzyw lub owoców – ugotowanych, przetartych lub zgniecionych na papkę;

pustelnia n
ermitage
siedziba pustelnika;
(architektura, architektoniczny) niewielki pawilon w ogrodzie lub parku przeznaczony do wypoczynku na uboczu;

pustka n
vacuité
pusta, niewypełniona przestrzeń

pustoszyć puˈstɔʃɨt͡ɕ v
ravager dévaster saccager
pozbawiać jakiś obszar lub pomieszczenie dóbr, zwykle używając przemocy

pustość n
vacuité
cecha tego, co jest puste, przeciwieństwo pełności

pustułka puˈstuwka n
faucon crécerelle crécerelle
(ornitologia, ornitologiczny) Falco tinnunculus, barwny, drapieżny ptak eurazjatycki;

pusty ˈpustɨ adj
vide désert
niezawierający niczego

pustynia puˈstɨ̃ɲa n
désert
(geografia, geograficzny) teren niemal całkowicie pozbawiony roślinności na skutek małej ilości opadów;

pustynnienie n
désertification
(geologia, geologiczny) zjawisko zamieniania się jakiegoś obszaru w pustynię;

puszczanie krwi n
phlébotomie
(medycyna, medyczny) zabieg, dawniej będący podstawą medycyny a dziś już niestosowany, polegający na otwarciu żył pacjenta i wycofaniu z nich znacznej ilości krwi;

puszczyk ˈpuʃt͡ʃɨk n
chouette hulotte
(ornitologia, ornitologiczny) Strix aluco, najczęściej spotykana europejska sowa o donośnym hukaniu;

puszczyk uralski ˈpuʃt͡ʃɨk uˈralsʲci n
chouette de l'Oural
(ornitologia, ornitologiczny) Strix uralensis, duży ptak drapieżny z rodziny puszczykowatych;

puszka ˈpuʃka n
boite de conserve boîte de conserve
metalowy, zamykany pojemnik – na żywność, napoje, farby itp.;

puszka Pandory ˈpuʃka pãnˈdɔrɨ n
boîte de Pandore
(mitologia grecka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (przenośnie, przenośnia) pojemnik uwalniający nieszczęścia, plagi

putinizacja n
poutinisation
(publikatory) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zmiany polityczne przynoszące autorytarną władzę i ograniczenia swobód obywatelskich w państwach demokratycznych

putrescyna ˌputrɛˈst͡sɨ̃na n
putrescine
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny należący do grupy amin biogennych, odpowiada za odrażający zapach rozkładającej się materii organicznej i nieświeży oddech, wchodzi w skład spermy;

puzon n
trombone
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty blaszany, w którym wysokość dźwięku reguluje się teleskopowym suwakiem;

puzzle ˈpuzlɛ n
puzzle
układanka składająca się z elementów o charakterystycznym kształcie, które należy dopasować, aby powstał obrazek;

pułapka puˈwapka n
piège
kłopotliwa sytuacja, z której trudno wybrnąć
urządzenie do chwytania myszy, ptaków, innych zwierząt
zasadzka, podstęp

pułk n
régiment
(wojskowość, wojskowy) duża jednostka wojskowa większa od batalionu i mniejsza od brygady lub dywizji;

pułkownik puwˈkɔvʲɲik n
colonel
(wojskowość, wojskowy) wyższy stopień oficerski niższy od generała;

pyrrusowe zwycięstwo ˌpɨrːuˈsɔvɛ zvɨˈt͡ɕɛ̃w̃stfɔ idiom
victoire à la Pyrrhus
zwycięstwo osiągnięte zbyt wysokim kosztem;

pyrrusowy adj
pyrrhique
związany z epirskim królem Pyrrusem, dotyczący epirskiego króla Pyrrusa

pyskówka pɨˈskufka n
prise de bec
(potocznie, potoczny) ordynarna kłótnia, ostra wymiana zdań

pyszałkowaty adj
fanfaron crâneur
właściwy pyszałkowi

pytajny adj
interrogatif
wyrażający pytanie, mający jego charakter lub występujący w nim

pytanie pɨˈtãɲɛ n
question
zagadnienie, problem
question demande
wypowiedź, której celem jest uzyskanie informacji

pytanie retoryczne pɨˈtãɲɛ ˌrɛtɔˈrɨt͡ʃnɛ n
question rhétorique question oratoire
(językoznawstwo, językoznawczy) pytanie, na które nie oczekuje się odpowiedzi — stosowane by wyrazić powątpiewanie;

pytać ˈpɨtat͡ɕ v
demander
wypowiadać się w formie wymagającej odpowiedzi
interroger
sprawdzać zasób wiadomości ucznia

pójdźka n
chevêche
(ornitologia, ornitologiczny) nazwa ptaków z rodzaju Athene, z rodziny puszczykowatych;

pójdźka zwyczajna n
chevêche chevêche d'Athéna
(ornitologia, ornitologiczny) Athene noctua, gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny puszczykowatych;

pójść do Canossy ˈpujʑd͡ʑ ˌdɔ‿kãˈnɔsːɨ v
aller à Canossa
być zmuszonym do ukorzenia się przed przeciwnikiem

pójść do łóżka ˈpujʑd͡ʑ dɔ‿ˈwuʃka v
coucher
(potocznie, potoczny) (eufemistycznie) odbyć (z kimś) stosunek płciowy

półautomatycznie adv
semi-automatiquement
w sposób półautomatyczny

półautomatyczny adj
semi-automatique
częściowo samoczynny

półbut ˈpuwbut n
derby
(obuwnictwo, obuwniczy) pełny but z cholewką tylko do kostki;

półbóg ˈpuwbuk n
demi-dieu
(mitologia, mitologiczny) syn boga i śmiertelniczki lub bogini i śmiertelnika

półelf puwɛlf n
semi-elfe
(fantasy) potomek przedstawicieli rasy elfów i ludzi;

półfinalista n
demi-finaliste
uczestnik półfinału w zawodach sportowych lub konkursie

półfinał n
demi-finale
etap rozgrywek po ćwierćfinale, w którym walczy się o udział w finale

półgłosem puwˈɡwɔsɛ̃m adv
à mi-voix
o mówieniu niegłośno, przyciszonym głosem

półka ˈpuwka n
étagère rayon
osobny mebel lub część szafy, kredensu, regału itp., w kształcie poziomej deski, służący do trzymania na nim przedmiotów

półkolisty adj
demi-circulaire semi-circulaire
(geometria) o kształcie lub przekroju półkola

półksiężyc puwʲˈcɕɛ̃w̃ʒɨt͡s n
croissant demi-lune
(przenośnie, przenośnia) symbol w kształcie półksiężyca (1.1);

półkula puwˈkula n
hémisphère
(geografia, geograficzny) półkula (1.1) Ziemi;
(geometria) połowa kuli;
(anatomia, anatomiczny) jedna z dwóch części mózgu;

półmaraton ˌpuwmaˈratɔ̃n n
semi-marathon
(sport, sportowy) bieg na dystansie 21 km i 97,5 metra;

półmetal puwˈmɛtal n
métalloïde
(chemia, chemiczny) pierwiastek posiadający cechy zarówno metali jak i niemetali;

półmrok ˈpuwmrɔk n
pénombre
częściowa ciemność, gdy barwy przestają być dostrzegalne

północ ˈpuwnɔt͡s n
minuit
godzina 24:00
nord
kierunek wskazywany przez prawą rękę przy patrzeniu na zachód, przeciwny do południa;

północno-wschodni ˌpuwnɔt͡snɔ‿ˈfsxɔdʲɲi adj
nord-est
(geografia, geograficzny) (administracja) położony, znajdujący się na północnym wschodzie

północnoafrykański ˌpuwnɔt͡snɔafrɨˈkãj̃sʲci adj
nord-africain
dotyczący Afryki Północnej, dziejący się w Afryce Północnej

północnoamerykański adj
nord-américain
związany z Ameryką Północną, dotyczący Ameryki Północnej

północnoeuropejski adj
nord-européen européen du Nord
odnoszący się do Europy Północnej, związany z Europą Północną

północnoirlandzki adj
nord-irlandais
związany z Irlandią Północną, dotyczący Irlandii Północnej

północnokaroliński adj
nord-carolinien
związany z Karoliną Północną, dotyczący Karoliny Północnej

północnokoreański puwˈnɔt͡snɔˌkɔrɛˈãj̃sʲci adj
nord-coréen
odnoszący się do Korei Północnej

północnowietnamski adj
nord-vietnamien
(historia, historyczny, historycznie) związany z Wietnamem Północnym ((oficjalnie) Demokratyczna Republika Wietnamu)

północny puwˈnɔt͡snɨ adj
septentrional du nord
(geografia, geograficzny) dotyczący północy, jako strony świata, kierunku

północny wschód puwˈnɔt͡snɨ ˈfsxut n
nord-est
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między północnym a wschodnim

północny zachód puwˈnɔt͡snɨ ˈzaxut n
nord-ouest
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między północnym a zachodnim

półnuta n
blanche
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nuta trwająca połowę całej nuty;

półpasiec puwˈpaɕɛt͡s n
zona
(medycyna, medyczny) wirusowe zapalenie nerwu, które objawia się bolesnymi wykwitami występującymi na skórze;

półprzewodnik ˌpuwpʃɛˈvɔdʲɲik n
semi-conducteur
(fizyka, fizyczny) ciało stałe będące przewodnikiem, o oporze większym niż w metalach, a mniejszym niż w dielektrykach;

półprzezroczysty adj
translucide
niezupełnie przezroczysty, częściowo przezroczysty

półpłynny puwˈpwɨ̃nːɨ adj
semi-liquide
mający konsystencję gęstego płynu

półsamogłoska ˌpuwsãmɔɡˈwɔska n
semi-voyelle
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska mająca cechy samogłoski, lecz nie mająca zdolności sylabotwórczej

półton ˈpuwtɔ̃n n
demiton semiton
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najmniejsza odległość między dwoma dźwiękami we współczesnym zachodnim systemie tonalnym;

półtora puwˈtɔra numeralFraction
un et demi
jeden/jedno i pół

półwysep puwˈvɨsɛp n
péninsule presqu'ile presqu'île
(geografia, geograficzny) wysunięta część lądu otoczona z trzech stron wodami morza, jeziora lub rzeki;

półwyspowy adj
péninsulaire
odnoszący się do półwyspu, związany z półwyspem

półświatek n
demi-monde
(socjologia, socjologiczny) ludzie z marginesu społecznego

późno ˈpuʑnɔ adv
tard
pod koniec jakiegoś czasu lub okresu

późny ˈpuʑnɨ adj
tard
będący w końcowej fazie, w jednym z ostatnich stadiów
tard tardif
następujący po relatywnie dłuższym czasie niż to zwykle bywa

pęcherz n
vessie
(anatomia, anatomiczny) zbiornik moczu u kręgowców

pęcherz moczowy n
vessie
(anatomia, anatomiczny) narząd wewnętrzny stanowiący zbiornik moczu

pęcherzyk jajnikowy pɛ̃w̃ˈxɛʒɨc ˌjäjɲiˈkɔvɨ n
follicule ovarien
(anatomia, anatomiczny) (zobacz) pęcherzyk Graafa

pęcherzyk żółciowy n
vésicule biliaire
(anatomia, anatomiczny) narząd wewnętrzny służący do gromadzenia i zagęszczania żółci;

pęcznieć ˈpɛ̃n͇t͡ʃʲɲɛ̇t͡ɕ v
regonfler renfler
zwiększać objętość nasiąkając jakimś płynem

pęd pɛ̃nt n
désir goût
wewnętrzna potrzeba, zamiłowanie do czegoś, wzmożona chęć dążenia do czegoś
pousse
(botanika, botaniczny) nadziemna część rośliny składająca się z łodygi, liści, pączków, kwiatów i owoców;
quantité de mouvement
(fizyka, fizyczny) prędkość pomnożona przez masę;
vitesse
szybkie posuwanie się naprzód, szybki ruch, szybki bieg

pędzel ˈpɛ̃nd͡zɛl n
pinceau
(sztuka) (technologia, technika, techniczny) narzędzie składające się z pęczka włosia osadzonego na trzonku, służące m.in. do malowania;

pędzel do golenia n
blaireau
(higiena, higieniczny) (fryzjerstwo, fryzjerski) pędzel używany do wyrabiania i nakładania pianki podczas golenia

pępek ˈpɛ̃mpɛk n
nombril ombilic
(anatomia, anatomiczny) blizna w środkowej części brzucha, która stanowi pozostałość po odpadniętej lub usuniętej pępowinie;

pępowina n
cordon ombilical
(anatomia, anatomiczny) przewód łączący płód z błonami płodowymi (u człowieka z łożyskiem), doprowadzający do niego treść bogatą w tlen i substancje odżywcze

pęseta n
pince à épiler
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) rodzaj szczypczyków o sprężystych ramionach służących do chwytania lub usuwania czegoś

płaca ˈpwat͡sa n
salaire paye gage
zarobek, wynagrodzenie za pracę

płacić ˈpwat͡ɕit͡ɕ v
payer
dawać (przekazywać) pieniądze za coś
(potocznie, potoczny) ponosić konsekwencje

płacz pwat͡ʃ n
pleur
wylewanie łez;

płakać ˈpwakat͡ɕ v
pleurer brailler
wylewać łzy, ronić łzy

płakać jak bóbr ˈpwakat͡ɕ ˈjaɡ ˈbupr̥ v
pleurer comme une madeleine pleurer à chaudes larmes
płakać żałośnie, rzewnie

płaski ˈpwasʲci adj
plat
nieposiadający wybrzuszeń, wgłębień
(przenośnie, przenośnia) niewyszukany, powierzchowny, banalny

płaskorzeźba ˌpwaskɔˈʒɛʑba n
bas-relief
(sztuka) kompozycja rzeźbiarska na płaskim materiale, wykonana z pozostawieniem na niej tła

płaskostopie n
pied plat
(medycyna, medyczny) zniekształcenie stopy polegające na spłaszczeniu przez obniżenie się jej fizjologicznych sklepień;

płaskoziemiec n
terreplatiste
(neologizm) osoba przekonana o tym, że Ziemia ma płaski kształt

płaszcz pwaʃt͡ʃ n
manteau
(krawiectwo) wierzchnie okrycie sięgające do kolan lub dłuższe, chroniące przed zimnem lub deszczem;
(anatomia, anatomiczny) fałd tkanki okrywający ciało mięczaków;
(heraldyka, heraldyczny) stosowany głównie w herbach monarszych i książęcych, element herbowy w formie płaszcza (1.1) lub peleryny okrywający tarczę herbową, często podbity futrem;
element konstrukcyjny urządzenia technicznego, jego osłona;

płaszcz Ziemi ˈpwaʒd͡ʒʲ ˈʑɛ̃mʲi n
manteau terrestre
(geologia, geologiczny) strefa między skorupą ziemską a jądrem Ziemi;

płaszczka ˈpwaʃt͡ʃka n
raie
(ichtiologia, ichtiologiczny) silnie spłaszczona ryba żyjąca przy dnie morskim;

płatek ˈpwatɛk n
flocon de neige
kryształ śniegu
pétale
(botanika, botaniczny) część korony u kwiatów:

płatek śniegu ˈpwatɛc ˈɕɲɛɡu n
flocon de neige
struktura kryształów śniegu

płatniczy adj
de paiement
(bankowość, bankowy) (ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) związany z płaceniem

płatność ˈpwatnɔɕt͡ɕ n
paiement payement
efekt, akt płacenia dokonywany w wyznaczonym terminie

płaz pwas n
amphibien batracien
(herpetologia, herpetologiczny) zwierzę z gromady kręgowców ziemnowodnych;

płciowy ˈpw̥t͡ɕɔvɨ adj
sexuel
zdeterminowany przez płeć, dotyczący płci

płetwa ˈpwɛtfa n
nageoire aileron
(zoologia, zoologiczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) narząd służący do utrzymywania pożądanej pozycji ciała oraz do poruszania się, występujący u ryb oraz u ssaków wodnych;
palme
(sport, sportowy) element nakładany na stopę, ułatwiający poruszanie się człowieka w wodzie;

płetwa ogonowa n
nageoire caudale
(zoologia, zoologiczny) tylna płetwa zwierząt wodnych

płetwa sterowa ˈpwɛtfa stɛˈrɔva n
safran
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) zanurzona w wodzie, ruchoma część steru; płat, który dzięki opływającej go wodzie, generuje siłę skręcającą ruch statku;

płetwonurek ˌpwɛtfɔ̃ˈnurɛk n
homme-grenouille
nurek z lekkim osprzętem i płetwami, które umożliwiają swobodne poruszanie się pod wodą

płeć pwɛt͡ɕ n
sexe
cecha organizmów żywych w obrębie jednego gatunku charakteryzująca je pod względem ich zdolności rozrodczych;

płeć piękna ˈpwɛt͡ɕ ˈpʲjɛ̃ŋkna n
beau sexe
(peryfrastyczny) kobiety

płodność ˈpwɔdnɔɕt͡ɕ n
fertilité
(biologia, biologiczny) naturalna zdolność do posiadania potomstwa, zdolność do zajścia w ciążę

płodowy adj
fœtal
dotyczący płodu

płodzić v
pondre
(przenośnie, przenośnia) być twórcą czegoś

płomień ˈpwɔ̃mʲjɛ̇̃ɲ n
flamme
język ognia unoszący się nad płonącym przedmiotem;

płotek ˈpwɔtɛk n
haie
(sport, sportowy) sprzęt lekkoatletyczny używany w biegach płotkarskich

płowy ˈpwɔvɨ adj
fauve
żółty z odcieniem szarego

płoć pwɔt͡ɕ n
gardon
(ichtiologia, ichtiologiczny) Rutilus rutilus Linnaeus, niewielka srebrzysta ryba eurazjatycka;

płucny adj
pulmonaire
(anatomia, anatomiczny) dotyczący płuca, związany z płucami, znajdujący się w płucach, będący częścią płuc

płuco ˈpwut͡sɔ n
poumon
(anatomia, anatomiczny) pojedynczy lub parzysty narząd oddechowy właściwy dla kręgowców;

pług pwuk n
charrue
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie rolnicze, uprawowe, służące do przeprowadzania orki;

płukanie pwuˈkãɲɛ n
rinçage lavage
(rzeczownik odczasownikowy) od płukać

płyn pwɨ̃n n
liquide fluide
substancja niemająca określonej postaci, przyjmująca kształt zbiornika, do którego jest wprowadzona

płyn Lugola n
lugol solution de Lugol
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wodny roztwór czystego jodu w jodku potasu, do zastosowań leczniczych lub laboratoryjnych;

płyn chłodniczy n
liquide de refroidissement
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) płyn używany jako chłodziwo w pojazdach

płyn do mycia naczyń n
liquide vaisselle
(chemia, chemiczny) płynny środek czyszczący używany podczas zmywania naczyń

płynny ˈpwɨ̃nːɨ adj
coulant fluent
odznaczający się harmonijnym rytmem, swobodny, bez błędów, zahamowań
fluide
zmienny, niestały, taki, którego nie można dokładnie określić
liquide
będący płynem

płynąć ˈpwɨ̃nɔ̃ɲt͡ɕ v
couler
o cieczy: poruszać się w jakimś kierunku
nager flotter naviguer
poruszać się w wodzie lub na jej powierzchni, także za pomocą łodzi
s'écouler
o czasie: upływać, mijać

płyta ˈpwɨta n
disque
krążek służący do przechowywania muzyki lub danych

płyta gramofonowa n
disque phonographique
płyta z tworzywa sztucznego z zapisanym spiralnie w postaci rowka analogowym nagraniem dźwiękowym;

płyta główna ˈpwɨta ˈɡwuvna n
carte-mère carte mère
(elektronika, elektroniczny) najważniejsza część urządzenia (w szczególności komputera) pozwalająca na komunikację wszystkich urządzeń do niej podłączonych;

płyta kompaktowa ˈpwɨta ˌkɔ̃mpakˈtɔva n
disque compact
poliwęglanowa płyta z zakodowaną cyfrowo informacją do odczytu światłem lasera optycznego

płytki ˈpwɨtʲci adj
peu profond plat
taki, który nie ma dużej głębokości; charakteryzujący się płytkością; niegłęboki
superficiel peu profond
(przenośnie, przenośnia) pozbawiony głębszych wartości; banalny

pływ n
marée
(hydrologia, hydrologiczny) cyklicznie powtarzające się podnoszenie i opadanie poziomu wody w dużych zbiornikach wodnych spowodowane oddziaływaniem grawitacyjnym Ziemi z Księżycem i Słońcem

pływactwo n
natation
(sport, sportowy) sport pływacki, zawody pływackie

pływać ˈpwɨvat͡ɕ v
nager
poruszać się w wodzie, po wodzie lub innym płynie

płód pwut n
fœtus
(biologia, biologiczny) zarodek ssaków w późniejszym stadium rozwoju

płótno ˈpwutnɔ n
toile
tkanina o najprosztszym splocie (płóciennym), najczęściej z surowej lub bielonej przędzy;

quad kwɔt n
quad tout-terrain
(motoryzacja) pojazd terenowy podobny do motocykla na czterech kołach;

quadrivium n
quadrivium
(historia, historyczny, historycznie) (edukacja, edukacyjny) poziom wyższy kształcenia w średniowieczu obejmujący m.in. nauki matematyczne

quebecki adj
québécois
związany z Quebekiem, dotyczący Quebecu

quesadilla n
quesadilla
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) meksykańskie danie z kukurydzianej tortilli z roztopionym serem i różnorakim nadzieniem;

quiz kwʲis n
quiz
rozrywka intelektualna lub rodzaj zadania w postaci zestawu pytań;

rabarbar raˈbarbar n
rhubarbe
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Rheum L., roślina warzywna z rodziny rdestowatych;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalna łodyga rabarbaru (1.1)

rabat ˈrabat n
rabais remise
obniżka ceny

rabata raˈbata n
parterre
(ogrodnictwo, ogrodniczy) wąska grządka kwiatowa obramowująca trawnik

rabdomioliza ˌrabdɔ̃mʲjɔˈlʲiza n
rhabdomyolyse
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych spowodowany rozpadem mięśni;

rabin ˈrabʲĩn n
rabbin
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony gminy żydowskiej, uczony w prawie żydowskim;

rabinacki adj
rabbinique
związany z rabinem, dotyczący rabina lub rabinatu

rabiniczny adj
rabbinique
związany z doktryną rabinów, dotyczący doktryny rabinów

rabować raˈbɔvat͡ɕ v
piller dépouiller dévaliser
bezprawnie zabierać coś przy użyciu przemocy

rachatłukum ˌraxatˈwukũm n
loukoum lokoum rahat-lokoum
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) słodki przysmak z Bliskiego Wschodu, wyrób cukierniczy o konsystencji galaretki, zawierający dodatki, np. migdały, orzechy lub kawałki owoców, podawany w formie kostek oprószonych cukrem pudrem;

rachityczny ˌraxʲiˈtɨt͡ʃnɨ adj
rachitique
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) wątły, chorowity
(dawniej, dawny) mający objawy krzywicy

rachmistrz n
chiffreur
osoba biegła w liczeniu

rachunek raˈxũnɛk n
addition note facture
spis należności za towar lub usługę, jako forma rozliczenia sprzedawcy, zawierający sumę końcową
kwit zawierający rozliczenie należności za towar lub usługę, zawierający sumę końcową
calcul
obliczenie matematyczne
compte
(bankowość, bankowy) konto w banku, przez które przeprowadza się operacje finansowe

rachunek sumienia raˈxu.nɛk suˈmjɛ.ɲa n
examen de conscience
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) połączona z modlitwą analiza osobistej kondycji moralnej praktykowana w katolicyzmie, także jako przygotowanie do spowiedzi;

rachunki raˈxũŋʲci n
arithmétique calcul
(potocznie, potoczny) (przestarzałe, przestarzały) (edukacja, edukacyjny) matematyka jako przedmiot w początkowym okresie nauczania

racja ˈrat͡sʲja n
raison
najczęściej w liczbie mnogiej argument, stanowisko
słuszność, prawda

racja stanu n
raison d'État
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nadrzędny interes państwa i narodu, wspólny dla większości obywateli i organizacji działających na rzecz państwa;

racjonalista ˌrat͡sʲjɔ̃naˈlʲista n
rationaliste
(filozofia, filozoficzny) zwolennik racjonalizmu w filozofii
człowiek, który w swoim postępowaniu kieruje się rozumem, nie emocjami

racjonalistka ˌrat͡sʲjɔ̃naˈlʲistka n
rationaliste
forma żeńska od: racjonalista

racjonalistyczny ˌrat͡sʲjɔ̃nalʲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
rationaliste
(filozofia, filozoficzny) związany z racjonalizmem

racjonalizacja ˌrat͡sʲjɔ̃nalʲiˈzat͡sʲja n
rationalisation
(psychologia, psychologiczny) mechanizm obronny polegający na szukaniu racjonalnych argumentów mających motywować własne czyny i postawy mające źródło w uczuciach i motywach, do których dana osoba nie chce się przed sobą przyznać

racjonalnie ˌrat͡sʲjɔ̃ˈnalʲɲɛ adv
rationnellement
w sposób racjonalny

racjonalność ˌrat͡sʲjɔ̃ˈnalnɔɕt͡ɕ n
rationalité
cecha tego, co racjonalne

racjonalny ˌrat͡sʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
rationnel
opierający się na logicznym rozumowaniu

rad rat n
radium
(chemia, chemiczny) promieniotwórczy pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 88, srebrzystobiały metal;

rada ˈrada n
conseil
grupa osób, najczęściej wydzielona formalnie w ramach jakiejś organizacji lub społeczności, której celem jest znalezienie poprzez dyskusję lub z racji posiadanego doświadczenia, rozwiązania określonego problemu
zebranie, na którym dyskutowany jest jakiś problem
wypowiedź skierowana do kogoś, zawierająca zalecenie, jak się należy zachować w określonej sytuacji

radar ˈradar n
radar
(technologia, technika, techniczny) urządzenie emitujące fale elektromagnetyczne określonej długości i odbierające te fale odbite od obiektów i na tej podstawie określające położenie tych obiektów;

radca prawny n
jurisconsulte conseilleur juridique
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w Polsce prawnik uprawniony do świadczenia pomocy prawnej organom państwowym, administracji publicznej, podmiotom gospodarczym i osobom fizycznym oraz do występowania w ich imieniu przed sądami

radian ˈradʲjãn n
radian
(matematyka, matematyczny) (jednostka miary) jednostka miary łukowej kąta płaskiego, określona w taki sposób, że jeden radian to taki kąt środkowy, którego ramiona wycinają na okręgu łuk o długości równej promieniowi tego okręgu;

radiator raˈdʲjatɔr n
radiateur
(technologia, technika, techniczny) element lub zespół elementów wypromieniowujących ciepło do otoczenia;

radio ˈradʲjɔ n
radio
instytucja opracowująca i nadająca audycje emitowane w postaci fal elektromagnetycznych
urządzenie odbierające sygnały dźwiękowe nadawane w postaci fal elektromagnetycznych

radioaktywność n
radioactivité
(fizyka, fizyczny) zdolność jąder atomowych do samorzutnej emisji promieniowania korpuskularnego alfa lub beta albo promieniowania elektromagnetycznego gamma

radioaktywny ˌradʲjɔakˈtɨvnɨ adj
radioactif
związany z radioaktywnością

radioamator n
radioamateur
osoba niezawodowo zajmująca się budową i obsługą urządzeń radiowych;

radioliza ˌradʲjɔˈlʲiza n
radiolyse
(chemia, chemiczny) proces chemiczny zachodzący pod wpływem promieniowania jonizującego;

radiolog n
radiologue radiologiste
lekarz zajmujący się radiologią

radiologiczny adj
radiologique
dotyczący radiologii

radiometr n
radiomètre
(fizyka, fizyczny) przyrząd do wykrywania promieniowania elektromagnetycznego i określania jego intensywności;

radiometria n
radiométrie
(fizyka, fizyczny) dział nauki zajmujący się ilościowymi pomiarami energii promieniowania i wielkości fizycznych z nią związanych;

radioodbiornik ˌradʲjɔːdˈbʲjɔrʲɲik n
radiorécepteur récepteur radio
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do odbioru sygnału radiowego;

radiotechniczny adj
radiotechnique
odnoszący się do radiotechniki, związany z radiotechniką

radiotelefon n
radiotéléphone
(radiofonia, radiokomunikacja, radiotechnika, radiofoniczny, radiokomunikacyjny, radiotechniczny, radiowy) (technologia, technika, techniczny) aparat umożliwiający prowadzenie rozmów za pomocą fal radiowych;

radioteleskop n
radiotélescope
(astronomia, astronomiczny) teleskop, który wykorzystuje fale radiowe do obserwacji odległych obiektów astronomicznych;

radioterapeuta n
radiothérapeute
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista w dziedzinie radioterapii

radon ˈradɔ̃n n
radon
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rn i liczbie atomowej 86, promieniotwórczy gaz szlachetny, bezbarwny i bezwonny;

radosny raˈdɔsnɨ adj
joyeux
taki, który charakteryzuje się radością, ma dobry humor; nie jest smutny

radować raˈdɔvat͡ɕ‿ɕɛ v
jubiler
(książkowy) czuć radość; okazywać wielkie zadowolenie

radość ˈradɔɕt͡ɕ n
joie gaieté
uczucie zadowolenia i satysfakcji, przejawiające się śmiechem, optymistycznym spojrzeniem na rzeczywistość czy poczuciem beztroski

radykalizm n
radicalisme
postawa polegająca na bezkompromisowym dążeniu do zmian postrzeganych za jedyne słuszne

radykalny ˌradɨˈkalnɨ adj
radical
który jest skutkiem zdecydowanych, bezkompromisowych działań

radykał n
radical
ekstremista, zwolennik radykalizmu, osoba o poglądach skrajnych

radło n
araire
(rolnictwo, rolniczy) najprostsze i najstarsze narzędzie do spulchniania gleby bez odwracania skiby

radźpucki adj
radjpoute
dotyczący radźputy

radźput n
Radjpoute
członek indyjskiego rodu rycerskiego należący do warny lub kszatrijów, zamieszkującego dawną Radźputanę (Radżastan);

rafa ˈrafa n
écueil étoc
zwykle podwodna przeszkoda wapienna powstała ze szkieletów organizmów morskich;

rafa koralowa ˈrafa ˌkɔraˈlɔva n
récif
rafa powstała z nagromadzenia pozostałości organizmów morskich, głównie szkieletów korali

rafineria ˌrafʲĩˈnɛrʲja n
raffinerie
zakład przemysłowy przeprowadzający oczyszczanie jakiegoś surowca

rafinować ˌrafʲĩˈnɔvat͡ɕ v
raffiner affiner
poddawać procesowi rafinacji

ragoût n
ragoût
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) typ gęstej potrawy przygotowywanej z kawałków mięsa duszonych w sosie z warzywami i różnymi dodatkami;

raj raj n
paradis
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce wiecznej szczęśliwości, które istniało na początku ludzkości, które czeka również po śmierci;

raj na ziemi ˈraj na‿ˈʑɛ̃mʲi n
paradis terrestre
wyjątkowo piękne miejsce

raj podatkowy ˈraj ˌpɔdatˈkɔvɨ n
paradis fiscal
(potocznie, potoczny) kraj o łagodnych przepisach podatkowych dla obcokrajowców;

rajd rajt n
excursion rallye randonnée
(turystyka, turystyczny) kilkuetapowa, zbiorowa wyprawa turystyczna

rajstopy rajˈstɔpɨ n
collant collants
rodzaj damskiej garderoby noszonej na nogach i dolnej części tułowia;

rak rak n
cancer
(medycyna, medyczny) nowotwór złośliwy pochodzenia nabłonkowego;
écrevisse crabe
(zoologia, zoologiczny) jadalny skorupiak z podtypu stawonogów;

rak jelita grubego n
cancer colorectal cancer du côlon
(medycyna, medyczny) nowotwór złośliwy jelita grubego wywodzący się z nabłonka błony śluzowej jelita grubego, do którego zaliczany jest rak okrężnicy, rak zgięcia esiczo-odbytniczego i rak odbytnicy;

rak prostaty n
cancer de la prostate
(medycyna, medyczny) nowotwór złośliwy pochodzenia nabłonkowego rozwijający się w prostacie

rakieta raˈcɛta n
fusée
pojazd latający lub pocisk napędzany silnikiem rakietowym;
(wojskowość, wojskowy) pocisk zbudowany z głowicy bojowej i urządzenia napędowego z silnikiem rakietowym
pocisk świetlny służący do sygnalizacji lub oświetlenia
raquette
(sport, sportowy) narzędzie służące do gry, odbijania piłki tenisowej

rakotwórczość n
cancérogénicité carcinogénicité oncogénicité
(medycyna, medyczny) przyczynianie się do zachorowania na raka

rakotwórczy adj
cancérigène carcinogène
(medycyna, medyczny) przyczyniający się do powstawania raka

ramadan rãˈmadãn n
ramadan ramadhan
dziewiąty miesiąc kalendarza muzułmańskiego
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: ścisły post obowiązujący muzułmanów od świtu do nocy w miesiącu ramadan (1.1)

rambutan rãmˈbutãn n
ramboutan
(botanika, botaniczny) Nephelium lappaceum, drzewo owocowe o owłosionych owocach;
owoc rambutanu (1.1)

ramienionóg n
brachiopode
(zoologia, zoologiczny) Brachiopoda Duméril, żyjący na dnie morza bezkręgowiec o muszli złożonej z dwóch skorupek, grzbietowej i brzusznej;

ramienny adj
brachial
związany z ramieniem, dotyczący ramienia

ramiączko rãˈmʲjɔ̃n͇t͡ʃkɔ n
bretelle
(krawiectwo) pasek tkaniny podtrzymujący na ramionach część garderoby, np. bluzkę, stanik;

ramię ˈrãmʲjɛ n
bras
(potocznie, potoczny) cała kończyna górna
(anatomia, anatomiczny) część kończyny górnej pomiędzy stawami: barkowym a łokciowym
w przyrodzie, technice – wszystko o kształcie przypominającym wyciągniętą rękę
épaule
(anatomia, anatomiczny) część ciała od szyi do stawu barkowego

rana ˈrãna n
blessure plaie
(medycyna, medyczny) uszkodzenie ciągłości skóry, a często również głębszych tkanek lub narządów na skutek urazu, oparzenia itp.;

randka ˈrãntka n
rendez-vous
umówione, najczęściej romantyczne spotkanie dwóch zainteresowanych sobą osób, w celu bliższego poznania się lub spędzenia razem czasu;

raniuszek rãˈɲuʃɛk n
mésange à longue queue tupinet
(ornitologia, ornitologiczny) raniuszek zwyczajny Aegithalos caudatus, mały ptak o puszystej sylwetce z czarnym wierzchem i białoróżowawym spodzie oraz długim schodkowatym ogonem;

ranny ˈrãnːɨ adj
blessé
taki, który ma ranę
matinal
mający miejsce o poranku; taki, który występuje na początku dnia

rano ˈrãnɔ adv
matin
wcześnie w ciągu dnia

rano ˈrãnɔ n
matin
wczesna pora dnia

ransomware n
logiciel d'extorsion logiciel de rançon logiciel rançonneur rançongiciel
(informatyka, informatyczny) rodzaj szkodliwego oprogramowania, które blokuje system komputerowy lub szyfruje zapisane w nim dane, a następnie żąda od ofiary okupu za przywrócenie dostępu;

rap rap n
rap
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) styl w muzyce;

raper ˈrapɛr n
rappeur rapeur
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonawca muzyki rap

raport ˈrapɔrt n
rapport
szczegółowe sprawozdanie

raportować ˌrapɔrˈtɔvat͡ɕ v
reporter
składać raport

rapsod n
rhapsode rapsode
(dawniej, dawny) (historia, historyczny, historycznie) wędrowny śpiewak recytujący poematy epickie

rasa ˈrasa n
race
(zoologia, zoologiczny) dawna kategoria systematyczna zwierząt zajmująca niższy poziom niż gatunek;

rasista raˈɕista n
raciste
zwolennik rasizmu

rasistowski ˌraɕiˈstɔfsʲci adj
raciste
związany z rasistą lub rasizmem; mający treść nawiązującą do rasizmu

rasizm ˈraɕism̥ n
racisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (społeczny) ideologia oraz wypływające z niej zachowania przyjmujące założenie wyższości niektórych ras ludzi nad innymi;

rasowy raˈsɔvɨ adj
racial
dotyczący ras, rasy

raszpla ˈraʃpla n
ange de mer
(ichtiologia, ichtiologiczny) Squatina squatina Linnaeus, gatunek ryby chrzęstnoszkieletowej z rodziny raszplowatych; rekin o spłaszczonym ciele i dużych parzystych płetwach;
râpe
(rzemiosło, rzemieślniczy) stalowy pilnik o grubych nacięciach

raszyzm n
ruscisme
(pogardliwie, pogardliwy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia i system polityczny Federacji Rosyjskiej, rosyjska wojna na Ukrainie i rosyjska okupacja Ukrainy, postrzegane jako przejaw faszyzmu

rata ˈrata n
versement échéance
(finanse, finansowy) część długu, którą trzeba zapłacić w określonym terminie

ratatuja n
ratatouille
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) nicejska potrawa z duszonych warzyw, głównie pomidorów, kabaczków, bakłażanów, papryki (czasem z mięsem);

ratować raˈtɔvat͡ɕ v
secourir aider
wyciągać kogoś z kłopotów, tarapatów

ratunek raˈtũnɛk n
aide sauvetage
pomoc w niebezpieczeństwie

ratunkowy adj
de sauvetage
związany z ratunkiem

ratunku raˈtũnku interjection
au secours
wołanie o pomoc w sytuacji zagrożenia

ratusz ˈratuʃ n
mairie hôtel de ville
(architektura, architektoniczny) budynek, w którym swoją siedzibę mają władze miasta;

ratyfikacja n
ratification
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zatwierdzenie umowy międzynarodowej przez uprawniony do tego organ państwowy

ratyfikować v
ratifier
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zatwierdzać umowę międzynarodową przez organ państwowy

ratyzbonka n
Ratisbonnaise
mieszkanka Ratyzbony

ratyzbończyk n
Ratisbonnais
mieszkaniec Ratyzbony

ratyzboński adj
ratisbonnais
związany z Ratyzboną, dotyczący Ratyzbony

raweński adj
ravennate
odnoszący się do Rawenny, związany z Rawenną

raz 'razɨ ras n
fois
pojedyncza realizacja czynności
jednostka jakiejś wielkości (podawana jako punkt odniesienia przy jej zwielokrotnianiu)

raz na ruski rok ˈras na‿ˈrusʲci ˈrɔk adv
tous les trente-six du mois
(potocznie, potoczny) bardzo rzadko

raz na wozie, raz pod wozem ˈras na‿ˈvɔʑɛ ˈras pɔd‿ˈvɔzɛ̃m proverb
un jour c'est blanc, un jour c'est noir
znaczące tyle co: czasem w życiu dzieje się lepiej, czasem gorzej

razem ˈrazɛ̃m adv
ensemble
(o wielu elementach, osobach itp.) łącznie, równocześnie, wszyscy / wszystkie

razić ˈraʑit͡ɕ v
blesser frapper
atakować za pomocą jakiejś broni
offusquer
o świetle: drażnić oczy nadmierną jasnością, jaskrawością

rdest ptasi ˈrdɛst ˈptaɕi n
renouée des oiseaux centinode herbe aux cent nœuds traînasse
(botanika, botaniczny) Polygonum aviculare L., gatunek rośliny z rodziny rdestowatych o właściwościach leczniczych;

rdza rd͡za n
rouille
warstwa na powierzchni metalu lub stopu (zwykle żelaza i stali) złożona z tlenku tego metalu;
Puccinia, grzyb powodujący plamy na roślinach
choroba powodowana przez rdzę (1.2)

rdzawy ˈrd͡zavɨ adj
rouille
brunatnoceglasty, rudawy, mający kolor rdzy

rdzeń kręgowy n
moelle épinière moelle spinale
(anatomia, anatomiczny) narząd będący częścią ośrodkowego układu nerwowego, który przesyła informacje między mózgiem a resztą ciała;

ready-to-wear n
prêt-à-porter
ubrania dostępne w sklepach, pochodzące z produkcji seryjnej, a nie szyte na zamówienie

reagować ˌrɛaˈɡɔvat͡ɕ v
réagir
odpowiadać jakimś zachowaniem na daną sytuację

reakcja rɛˈakt͡sʲja n
réaction
odpowiedź na coś w formie działania lub postawy
zachowanie organizmów żywych w odpowiedzi na bodźce
(chemia, chemiczny) (zobacz) reakcja chemiczna
(fizyka, fizyczny) proces, przemiana
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) opór wobec zmian
(fizyka, fizyczny) jedna z sił wywieranych przez ciała zgodnie z trzecią zasadą dynamiki

reakcja chemiczna n
réaction chimique
(chemia, chemiczny) każdy proces, w wyniku którego pierwotna substancja zwana substratem przemienia się w inną substancję zwaną produktem;

reakcja katalityczna rɛˈakt͡sʲja ˌkatalʲiˈtɨt͡ʃna n
réaction catalytique
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna odbywająca się z udziałem katalizatora

reakcjonista ˌrɛakt͡sʲjɔ̇̃ˈɲista n
réactionnaire
(pejoratywnie, pejoratywny) przeciwnik jakichkolwiek zmian społecznych i politycznych

reaktor rɛˈaktɔr n
réacteur
(chemia, chemiczny) zbiornik, w którym zachodzi reakcja chemiczna;
(fizyka, fizyczny) urządzenie do wyzwalania energii jądrowej;

reaktor jądrowy n
réacteur nucléaire
(fizyka, fizyczny) urządzenie do wyzwalania energii jądrowej;

reaktor katalityczny rɛˈaktɔr ˌkatalʲiˈtɨt͡ʃnɨ n
catalyseur
(motoryzacja) część układu wydechowego wszystkich współczesnych samochodów osobowych spełniająca funkcję pozasilnikowego systemu zmniejszania emisji szkodliwych składników spalin;

reaktywacja n
réactivation
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) ponowienie działania jakiegoś procesu, mechanizmu, organizmu
(potocznie, potoczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) powrót artysty na scenę po długim okresie nieobecności w branży

reaktywność n
réactivité
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest reaktywne; cecha tych, którzy są reaktywni

reaktywować v
réactiver
sprawiać, że ktoś lub coś staje się ponownie aktywne

realgar n
réalgar
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy siarczków, zbudowany z czterosiarczku czteroarsenu;

realistycznie ˌrɛalʲiˈstɨt͡ʃʲɲɛ adv
réalistement
w sposób realistyczny

realistyczny adj
réaliste
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) odnoszący się do realizmu

realizacja ˌrɛalʲiˈzat͡sʲja n
réalisation
doprowadzenie do wykonania czegoś

realizm n
réalisme
postawa opierająca się na trzeźwej ocenie rzeczywistości
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wierne odtwarzanie rzeczywistości w utworze literackim lub dziele sztuki; (także, też) kierunek literacki i artystyczny wiernie odtwarzający rzeczywistość oraz cechujący się tym kierunek rozwinięty w XIX wieku;

realizować ˌrɛalʲiˈzɔvat͡ɕ v
réaliser
wcielać w życie, urzeczywistniać coś

realnie adv
réellement
w sposób realny

reanimacja n
réanimation
(medycyna, medyczny) przywrócenie do życia kogoś znajdującego się w stanie śmierci klinicznej poprzez zastosowanie zabiegów pobudzających czynność serca, układu krążenia i oddychania

rebelia rɛˈbɛlʲja n
rébellion
zbrojny bunt przeciwko istniejącej władzy

rebeliancki ˌrɛbɛˈlʲjãnt͡sʲci adj
rebelle
dotyczący rebelii lub rebeliantów

rebeliant rɛˈbɛlʲjãnt n
rebelle
uzbrojony bojownik buntujący się przeciwko istniejącej władzy;

rebetiko n
rebetiko
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (etnografia, etnograficzny) gatunek tradycyjnej wokalnej muzyki greckiej, z buzuki jako instrumentem wiodącym, a będącej miksem muzyki bizantyjskiej, zachodniej i orientalnej, zapoczątkowanej w XIX w. przez ludzi z biedoty miejskiej i marginesu społecznego;

rebus n
rébus
zagadka przedstawiona za pomocą rysunków oraz pojedynczych liter tworzących zaszyfrowane hasło;

recepcjonista n
réceptionniste
osoba pracująca w recepcji, np. hotelu

recesja rɛˈt͡sɛsʲja n
récession
(ekonomia, ekonomiczny) okres zahamowania i spadku rozwoju gospodarczego

recydywista n
récidiviste
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępca powracający do ponownego popełniania wykroczenia

recydywistka n
récidiviste
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępczyni powracająca do ponownego popełniania wykroczenia

recykling n
recyclage
wykorzystanie odpadów technologicznych i surowców wtórnych w przemyśle;

recyklingowalny adj
recyclable
(ekologia, ekologiczny) taki, który można poddać recyklingowi; możliwy do wtórnego wykorzystania

recytacja n
récitation
wydeklamowanie utworu literackiego

recytować v
réciter déclamer
wygłaszać z pamięci utwór literacki

reda ˈrɛda n
rade
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wydzielony akwen przedportowy dla oczekujących na wpłynięcie statków;

redakcja n
rédaction
czynność poprawiania, korygowania tekstu pod względem merytorycznym i stylistycznym
praca osoby kierującej zespołem, który opracowuje i wydaje czasopismo, dzieło zbiorowe

redaktor rɛˈdaktɔr n
rédacteur
pracownik redakcji, który zajmuje się redagowaniem tekstów, opracowywaniem audycji radiowych lub programów telewizyjnych

redefinicja ˌrɛdɛfʲĩˈɲit͡sʲja n
redéfinition
określenie, zdefiniowanie czegoś na nowo, nadanie nowego znaczenia

reducent n
décomposeur
(ekologia, ekologiczny) organizm heterotroficzny, który rozkładając i redukując substancje organiczne powoduje ich mineralizację

redukować v
réduire
(chemia, chemiczny) wprowadzać pierwiastek do mniejszej wartościowości wskutek przyłączania elektronów, poprzez odbieranie tlenu lub wprowadzanie wodoru
powodować zmniejszenie czego
likwidować etaty pracownicze

reeksport rɛˈːkspɔrt n
réexportation
(ekonomia, ekonomiczny) powrotny eksport, wywóz towaru pochodzenia zagranicznego za granicę;

reelekcja n
réélection
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ponowny wybór kogoś na stanowisko wybieralne

refektarz rɛˈfɛktaʃ n
réfectoire
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie klasztorne przeznaczone do spożywania posiłków;

referencja ˌrɛfɛˈrɛ̃nt͡sʲja n
référence
(informatyka, informatyczny) wartość, zawierająca informację o położeniu innej wartości w pamięci lub nośniku danych;

referendum ˌrɛfɛˈrɛ̃ndũm n
référendum referendum
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głosowanie, którego celem jest rozstrzygnięcie jakiejś kwestii przez ogół obywateli kraju, regionu lub gminy;

referować ˌrɛfɛˈrɔvat͡ɕ v
rapporter
zdawać raport, relację z czegoś; przedstawiać coś w formie referatu, sprawozdania

refleksja n
réflexion
(psychologia, psychologiczny) głębsze zastanowienie się

refleksoterapia n
réflexothérapie
(medycyna, medyczny) alternatywna metoda terapii, mająca pobudzać organizm do samoleczenia poprzez uciskaniu określonych punktów na ciele

reformator ˌrɛfɔrˈmatɔr n
réformateur
ten, kto reformuje, dokonuje reformy

reformatorka ˌrɛfɔrmaˈtɔrka n
réformatrice
forma żeńska od: reformator

reformatorski adj
réformateur
(podniośle) dotyczący reformowania albo reformatora

reformować v
réformer
dokonywać reformy

refrakcja rɛfˈrakt͡sʲja n
réfraction
(fizyka, fizyczny) odchylenie kierunku rozchodzenia się fali związana ze zmianą jej prędkości przy przejściu do innego ośrodka;

regaty rɛˈɡatɨ n
régate
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wyścig łodzi lub statków;

regencja n
régence
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) władza sprawowana przez regenta, regentkę

regeneracja n
régénération
odzyskiwanie zdrowia, sprawności, równowagi psychicznej itp.

regeneracyjny ˌrɛɡɛ̃nɛraˈt͡sɨjnɨ adj
régénératif
uruchamiający lub wspomagający proces regeneracji

regenerować ˌrɛɡɛ̃nɛˈrɔvat͡ɕ‿ɕɛ v
se régénérer
o częściach organizmów żywych: odnawiać się
wracać do pełnego zdrowia i sprawności fizycznej

regent ˈrɛɡɛ̃nt n
régent
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ktoś, kto sprawuje władzę za nieobecnego lub młodocianego monarchę;

reggae ˈrɛɡɛ n
reggae
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj muzyki;

region ˈrɛɟɔ̃n n
région
(książkowy) wydzielony, stosunkowo jednorodny obszar odróżniający się od terenów przyległych określonymi cechami naturalnymi lub nabytymi

regionalizm ˌrɛɟɔ̃ˈnalʲism̥ n
régionalisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tendencja rozwoju politycznego współczesnego państwa, która polega na dekoncentracji i decentralizacji władzy państwowej na niższe poziomy systemu politycznego;

regionalny ˌrɛɟɔ̃ˈnalnɨ adj
régional
(przymiotnik) od region

reglamentować v
réglementer
ograniczać produkcję lub sprzedaż pewnych artykułów

regresywny ˌrɛɡrɛˈsɨvnɨ adj
régressif
mający tendencję do cofania się, wsteczny, niepostępowy

regulacja n
régalage
podejmowanie działań w celu poprawy funkcjonowania lub przywrócenia czegoś
réglementation régularisation
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) obejmowanie czego przepisami prawa, normami

regulamin n
règlement
(administracja) zbiór przepisów obowiązujących w danym miejscu, wśród członków jakiejś grupy

regularnie ˌrɛɡuˈlarʲɲɛ adv
régulièrement
w sposób regularny

regularność n
régularité
cecha tego, co regularne

regularny ˌrɛɡuˈlarnɨ adj
régulier
(gramatyka) posiadający typową odmianę
powtarzający się w stałych odstępach czasu lub przestrzeni

regulować ˌrɛɡuˈlɔvat͡ɕ v
réguler
(technologia, technika, techniczny) nastawiać przyrząd, mechanizm, urządzenie tak, aby działały w pożądany sposób
dozować ilość, moc czegoś
kierować ruchem, obrotem czegoś
ustalać reguły, zasady

reguła rɛˈɡuwa ˈrɛɡuwa n
règle
zasada, według której należy postępować

rehabilitacja ˌrɛxabʲilʲiˈtat͡sʲja n
réhabilitation
(medycyna, medyczny) przywrócenie choremu sprawności fizycznej i psychicznej oraz przystosowanie go do zmienionych warunków życia;
(książkowy) przywrócenie dobrego imienia, dobrej opinii, oczyszczenie z zarzutów
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) unieważnienie wyroku i przywrócenie osobie skazanej niesłusznie utraconych przez nią praw;

rehabilitować v
réhabiliter
przywracać utracone prawa i dobre imię; przywracać do czczi

reimport rɛˈ<sup>j</sup>ĩmpɔrt n
réimportation
(ekonomia, ekonomiczny) wwóz własnego, przedtem wyeksportowanego towaru z zagranicy;

reimski adj
rémois
związany z Reims, dotyczący Reims

reinkarnacja ˌrɛ<sup>j</sup>ĩŋkarˈnat͡sʲja n
réincarnation
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd, według którego dusza po śmierci wciela się w nowy byt fizyczny;

reja n
vergue
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) poziome drzewce żaglowca;

rejestr ˈrɛjɛstr̥ n
registre
spis danych, wykaz, lista

rejestracja ˌrɛjɛˈstrat͡sʲja n
immatriculation
wpisywanie kogoś lub czegoś do rejestru

rejonowy adj
régional
związany z rejonem, obowiązujący w pewnym rejonie

rejs n
croisière voyage
(morski) podróż statku na danej trasie, od portu początkowego do końcowego

rekin ˈrɛcĩn n
requin squale
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba chrzęstnoszkieletowa żyjąca w ciepłych morzach i oceanach;

reklama rɛkˈlãma n
publicité annonce pub
informacja połączona z komunikatem perswazyjnym, mająca zachęcić do kupienia produktu lub skorzystania z usługi;

rekluza n
recluse
(kościelny) (dawniej, dawny) zakonnica żyjąca na stałe we własnej celi zakonnej;

rekolekcje n
retraite
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w katolicyzmie nauki połączone z eucharystią, mające na celu umocnienie wiary i odnowę moralną;

rekomendacja ˌrɛkɔ̃mɛ̃nˈdat͡sʲja n
recommandation
(książkowy) pozytywna opinia o kimś, pisemna bądź ustna

rekomendować ˌrɛkɔ̃mɛ̃nˈdɔvat͡ɕ v
recommander
dawać pozytywne świadectwo, ocenę; polecać coś komuś

rekompensata n
indemnité
wyrównanie poniesionych strat czy szkód

rekonstrukcja n
reconstruction
odtworzenie czegoś opierając się o zachowane fragmenty, informacje, szczątki, przekazy itd.; (także, też) rzecz, która została odtworzona/zrekonstruowana

rekonstrukcyjny adj
reconstructif
dotyczący rekonstrukcji

rekreacja ˌrɛkrɛˈat͡sʲja n
récréation
odnawianie sił poprzez aktywny wypoczynek lub za pomocą różnych form aktywności fizycznej lub psychicznej

rekrut ˈrɛkrut n
recrue
(wojskowość, wojskowy) nowy żołnierz, świeżo powołany do wojska;

rekrutacja ˌrɛkruˈtat͡sʲja n
recrutement
(wojskowość, wojskowy) nabór żołnierzy do służby wojskowej
przyjmowanie pracowników do zakładów pracy, kandydatów na wyższe uczelnie, kandydatów do szkół itp.;

rektor ˈrɛktɔr n
recteur
(edukacja, edukacyjny) osoba zarządzająca uczelnią akademicką

rekuperator ˌrɛkupɛˈratɔr n
récupérateur
(technologia, technika, techniczny) rodzaj wymiennika ciepła, w którym jest wykorzystywane ciepło odprowadzanych gazów

rekwizytor ˌrɛkfʲiˈzɨtɔr n
accessoiriste
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba odpowiedzialna za rekwizyty, opiekująca się, dysponująca nimi;

relacja rɛˈlat͡sʲja n
relation
zależność między dwoma bądź większą liczbą elementów

relatywistyczny adj
relativiste
(filozofia, filozoficzny) oparty na relatywizmie
(fizyka, fizyczny) związany z teorią względności

religia rɛˈlʲiɟja n
religion
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system wierzeń i praktyk, określający relację jednostki do różnie pojmowanej sfery sacrum, czyli świętości i sfery boskiej;
(edukacja, edukacyjny) przedmiot nauczany w szkole, wpajający uczniom podstawy określonej wiary

religijnie ˌrɛlʲiˈɟijɲɛ adv
religieusement
w sposób religijny; zgodnie z zasadami religii, religijności

religijny ˌrɛlʲiˈɟijnɨ adj
religieux
postępujący zgodnie z zasadami religii
dotyczący religii, opisujący religię

relikwia n
relique reliquat survivance
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kawałki ciała lub płyny ustrojowe osoby uznawanej za świętą, rzadziej fragmenty rzeczy związane z tą osobą, którym jakaś religia przypisuje nadprzyrodzoną moc;

relikwiarz rɛˈlʲikfʲjaʃ n
reliquaire
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przedmiot kultu służący do przechowywania relikwii, zazwyczaj bogato zdobiony;

relokacja n
relocalisation
(książkowy) przemieszczenie, przeniesienie, zmiana miejsca, (na przykład) przebywania, pobytu

remake n
remake reprise
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) nowa wersja filmu nakręconego przed laty;

remedium n
remède
(książkowy) sposób na polepszenie sytuacji
(książkowy) lek na schorzenie

reminiscencja n
réminiscence
(książkowy) wspomnienie rzeczy, minionej sprawy i refleksje z nimi związane

remis ˈrɛ̃mʲis n
match nul partie nulle
wynik jakiejś rywalizacji (np. gry, rozgrywki sportowej), w której żadna ze stron nie została pokonana; także gra nierozstrzygnięta

ren rɛ̃n n
rhénium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Re i liczbie atomowej 75;

renesansowy ˌrɛ̃nɛsãw̃ˈsɔvɨ adj
de Renaissance
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) dotyczący renesansu, występujący w epoce renesansu; będący w takim stylu

reneta n
reinette
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) grupa późnych odmian uprawnych jabłoni domowej dających owoce o charakterystycznym winno-kwaskowatym smaku i soczystym miąższu;
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) jabłko o charakterystycznym winno-kwaskowatym smaku i soczystym miąższu, owoc renety (1.1)

reneński adj
rennais
związany z Rennes, dotyczący Rennes

renifer rɛ̃ˈɲifɛr n
renne
(zoologia, zoologiczny) Rangifer tarandus Linnaeus, ssak z rodziny jeleniowatych, zamieszkujący arktyczną tundrę i lasotundrę;

renoma rɛ̃ˈnɔ̃ma n
renommée
sława, dobra opinia o kimś lub o czymś

renons n
renonce
(termin karciany) brak kart w danym kolorze

renowacja ˌrɛ̃nɔˈvat͡sʲja n
rénovation
odnowienie, odświeżenie, restauracja

rentowność n
rentabilité
(ekonomia, ekonomiczny) cecha tego, co rentowne, przynoszące nadwyżkę przychodów nad kosztami;

reorganizacja n
réorganisation
ponowna organizacja

repatriacja ˌrɛpaˈtrʲjat͡sʲja n
rapatriement
(książkowy) powrót do ojczystego kraju;

reperkusja n
répercussion
negatywne następstwo

reperowanie ˌrɛpɛrɔˈvãɲɛ n
réparation
(rzeczownik odczasownikowy) od reperować

reportaż n
reportage
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (publikatory) gatunek prozy publicystycznej będący opisem zdarzeń znanych autorowi z własnej obserwacji;

represja rɛˈprɛsʲja n
répression
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma odwetu lub nacisku

reprezentacja ˌrɛprɛzɛ̃nˈtat͡sʲja n
représentation
grupa osób, które występują w czyimś imieniu

reprezentantka ˌrɛprɛzɛ̃nˈtãntka n
représentante
forma żeńska od: reprezentant (przedstawiciel grupy)

reprymenda ˌrɛprɨ̃ˈmɛ̃nda n
réprimande
nagana, upomnienie, admonicja

republika rɛˈpublʲika n
république
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym władza jest sprawowana przez organ wyłoniony w wyniku wyborów na określony czas;

republika bananowa rɛˈpublʲika ˌbãnãˈnɔva n
république bananière
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) słabe i niestabilne politycznie państwo, gospodarczo zależne od eksportu jednego surowca, rządzone w niedemokratyczny sposób, zazwyczaj przez dyktatora lub reżim wojskowy;

republikanin n
républicain
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik republiki lub republikanizmu, ktoś popierający republikańską formę rządu

repusowanie n
repoussé
(jubilerstwo, jubilerski) zdobienie blaszanych wyrobów poprzez wybijanie na zimno wgłębień, dających po drugiej stronie wypukły wzór

reputacja ˌrɛpuˈtat͡sʲja n
réputation rénom
opinia o kimś, dobre imię

rerać ˈrɛrat͡ɕ v
grasseyer
niepoprawnie wymawiać fonem /r/;

resentyment ˌrɛsɛ̃nˈtɨ̃mɛ̃nt n
ressentiment
skrywany żal lub uraza;

resetować ˌrɛsɛˈtɔvat͡ɕ v
redémarrer
(informatyka, informatyczny) podawać sygnał zerowania na wejścia rejestrów i sumatora procesora urządzenia komputerowego, tym samym wznawiać jego pracę od początku

respekt ˈrɛspɛkt n
respect
szacunek, poważanie

respirator ˌrɛspʲiˈratɔr n
respirateur
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) urządzenie służące do mechanicznej wentylacji płuc chorego z zaburzeniami oddychania albo niezdolnego do samodzielnego oddychania;

responsorium n
répons
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) liturgiczna krótka formuła modlitewna, w której wykonuje się naprzemienny śpiew lub recytację wersetów;

restauracja ˌrɛstawˈrat͡sʲja n
restaurant
(gastronomia) lokal gastronomiczny o stosunkowo wysokim standardzie;
restauration
(budownictwo) odnowienie, odbudowanie

restrykcja n
restriction
(książkowy) ograniczenie praw

resuscytacja n
réanimation
(medycyna, medyczny) przywrócenie funkcji układu krążenia i oddychania u osoby znajdujących się w stanie śmierci klinicznej

reszta ˈrɛʃta n
monnaie
przy płaceniu: kwota, którą kupujący nadpłacił i którą sprzedawca powinien mu oddać
reste restant
elementy, które zostały

resztka ˈrɛʃtka n
reste
(zdrobniale) od reszta

retinoid n
rétinoïde
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) pochodna kwasowa witaminy A, lek zewnętrzny regulujący rozwój naskórka i stan gruczołów łojowych

retoryka n
rhétorique
(językoznawstwo, językoznawczy) mowa lub przesadny styl, mające przekonać słuchających
(językoznawstwo, językoznawczy) sztuka posługiwania się językiem, zwłaszcza w wystąpieniach publicznych, mających na celu przekonywanie słuchaczy;
(językoznawstwo, językoznawczy) średniowieczny przedmiot wykładany na uniwersytetach jako retoryka (1.1)

retroaktywny adj
rétroactif
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) taki, który obowiązuje z datą wsteczną, działa wstecz

retrogradacja n
rétrogradation
(astronomia, astronomiczny) pozorny ruch ciała niebieskiego na nieboskłonie w kierunku przeciwnym niż większość ciał w danym układzie orbitalnym;

retsina n
retsina
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) rodzaj greckiego żywicznego wina produkowanego na terenie Attyki;

reumatologiczny adj
rhumatologique
(medycyna, medyczny) związany z reumatologią, dotyczący reumatologii

reumatyk n
rhumatisant
osoba cierpiąca na reumatyzm

reumatyzm rɛwˈmatɨsm̥ n
rhumatisme
(medycyna, medyczny) schorzenie narządów ruchu charakteryzujące się bólami i zmianami zwyrodnieniowymi w stawach;

reunioński adj
réunionnais
związany z Reunionem, dotyczący Reunionu (wyspy i departamentu Francji)

rewanż n
revanche
(sport, sportowy) powtórne spotkanie dające sposobność odegrania się
odwzajemnienie się komuś za coś nierzadko czymś podobnym

rewanżyzm n
revanchisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) postawa polegająca na dążeniu do odwetu na przeciwniku politycznym lub wrogu (za np. utracone ziemie)

rewelacja n
révélation
coś niezwykłego, nowego, zdumiewającego

rewidować ˌrɛvʲiˈdɔvat͡ɕ v
fouiller
przeszukiwać w poszukiwaniu czegoś nielegalnego

rewizja n
fouille
(kryminologia, kryminologiczny) ogół działań, których celem jest znalezienie dowodów domniemanego przestępstwa lub wykroczenia
révision
kontrola urzędowa dokonywana w określonej instytucji
ponowne rozpatrzenie pewnych poglądów, teorii, dokumentów itp. i dokonanie w nich zmian
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ponowne rozpatrzenie sprawy przez sąd wyższej instancji jako następstwo odwołania od orzeczeń sądu niższej instancji

rewizjonistyczny adj
révisionniste
dotyczący rewizjonizmu

rewokować ˌrɛvɔˈkɔvat͡ɕ v
révoquer
odwołać z urzędu

rewolta rɛˈvɔlta n
révolte
zbrojny spisek, bunt

rewolucja ˌrɛvɔˈlut͡sʲja n
révolution
gwałtowne przemiany w społeczeństwie, związane np. z przewrotem;
(przenośnie, przenośnia) duże i nagłe zmiany

rewolucja francuska ˌrɛvɔˈlut͡sʲja frãnˈt͡suska n
Révolution française
(historia, historyczny, historycznie) rewolucyjny okres we Francji w latach 1789-1799, w którym doszło do głębokich zmian polityczno-społecznych;

rewolucjonista ˌrɛvɔlut͡sʲjɔ̇̃ˈɲista n
révolutionnaire
uczestnik lub zwolennik rewolucji

rewolucyjny ˌrɛvɔluˈt͡sɨjnɨ adj
révolutionnaire
dotyczący rewolucji i rewolucjonistów, związany z rewolucją i rewolucjonistami
przynoszący duże zmiany, przełamujący skostniałe struktury

rewolwer wiązkowy rɛˈvɔlvɛr vʲjɔ̃w̃sˈkɔvɨ n
poivrière
krótka, powtarzalna broń palna wyposażona w wiązkę kilku luf obracających się podczas strzelania;

rezerwa n
réserve
zapas czegoś
powściągliwość, brak serdeczności, chłód w sposobie bycia
ogół obywateli (rezerwistów), którzy mogą być powołani do wojska na okresowe ćwiczenia lub na wypadek wojny

rezerwować ˌrɛzɛrˈvɔvat͡ɕ v
réserver retenir
zapewnić z wyprzedzeniem określone miejsce w określonym czasie

rezerwuar ˌrɛzɛrˈvu<sup>w</sup>ar n
réservoir
(technologia, technika, techniczny) zbiornik do przechowywania cieczy lub gazów

rezolucja ˌrɛzɔˈlut͡sʲja n
résolution
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zbiorowa uchwała podjęta w wyniku obrad

rezultat rɛˈzultat n
résultat
wynik, skutek, efekt jakiegoś działania lub braku działania

rezydencja ˌrɛzɨˈdɛ̃nt͡sʲja n
résidence
wielki budynek mieszkalny o charakterze reprezentacyjnym

rezydent n
résident
osoba zamieszkująca w jakimś kraju, a nie posiadająca jego obywatelstwa

rezyliencja n
résilience
(psychologia, psychologiczny) indywidualna zdolność do znoszenia przeciwności losu;

reński adj
rhénan
związany z Renem, dotyczący Renu

reżim n
régime
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (pejoratywnie, pejoratywny) sposób sprawowania władzy przy pomocy ucisku i przemocy

reżyser rɛˈʒɨsɛr n
réalisateur metteur en scène
realizator koncepcji filmu, programu telewizyjnego, sztuki teatralnej;

riksza ˈrʲikʃa n
pousse-pousse
dwukołowy pojazd ciągnięty przez człowieka
rickshaw trishaw
trójkołowy rower do przewozu bagażu lub osób;

rimiński adj
riminien
związany z Rimini, dotyczący Rimini

risotto rʲiˈsɔtːɔ n
risotto
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska potrawa przyrządzana na bazie ryżu;

ritardando adv
ritardando
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) stopniowo zwalniając tempo gry

ro rɔ n
rhô
nazwa siedemnastej litery alfabetu greckiego, ρ;

robak ˈrɔbak n
ver
(zoologia, zoologiczny) (przestarzałe, przestarzały) typ bezkręgowca o nitkowatym kształcie;
(informatyka, informatyczny) powielający się samoistnie program komputerowy, który wykonuje niepożądane działania;

robić ˈrɔbʲit͡ɕ v
faire
wykonywać coś, tworzyć, produkować, przyrządzać, przygotowywać
zajmować się czymś, wykonywać jakąś czynność; wywoływać jakiś stan

robić na drutach ˈrɔbʲit͡ɕ na‿ˈdrutax v
tricoter
wykonywać robotę dzianą na drutach; dziać

robić z igły widły ˈrɔbʲid͡ʑ ˈz‿iɡwɨ ˈvʲidwɨ v
faire une montagne d'une taupinière
(potocznie, potoczny) wyolbrzymiać coś, przesadzać

robot ˈrɔbɔt n
robot
(technologia, technika, techniczny) maszyna, urządzenie zbudowane do wykonywania pewnych czynności według nakazanego programu;
(przenośnie, przenośnia) o człowieku: bezduszny, niewrażliwy, wykonujący swoją pracę automatycznie

robota rɔˈbɔta n
travail taf
(potocznie, potoczny) zespół czynności podejmowanych w celu wykonania czegoś

robotniczy ˌrɔbɔtʲˈɲit͡ʃɨ adj
ouvrier
dotyczący robotników

robotnik rɔˈbɔtʲɲik n
ouvrier
pracownik wykonujący pracę fizyczną

robotyka rɔˈbɔtɨka n
robotique
nauka zajmująca się projektowaniem i zastosowaniem robotów, ich mechaniką i sterowaniem;

rocznica rɔt͡ʃʲˈɲit͡sa n
anniversaire
dzień przypadający dokładnie w rok, dwa, trzy itd. lata po jakimś fakcie, zdarzeniu;

rocznik n
annuaire
czasopismo ukazujące się raz na rok;

roczny ˈrɔt͡ʃnɨ adj
annuel
trwający przez rok
obejmujący czas roku

rod rɔt n
rhodium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rh i liczbie atomowej 45;

rodaczka n
compatriote
kobieta należąca do ta samej narodowości, pochodząca z tego samego obszaru

rodak n
compatriote
człowiek pochodzący z tego samego narodu

rodeo n
rodéo
(sport, sportowy) widowisko, które polega na popisach w poskramianiu zwierząt gospodarskich: nieujeżdżonych koni, cieląt, byków

rodezyjski adj
rhodésien
(historia, historyczny, historycznie) związany z Rodezją, dotyczący Rodezji

rodopsyna n
rhodopsine
(biochemia, biochemiczny) światłoczuły czerwony barwnik zawarty w pręcikach siatkówki;

rodowód n
origine filiation
początek, z którego coś lub ktoś się wywodzi
pedigree
dokument potwierdzający przynależność zwierzęcia i jego przodków do określonej rasy

rodzaj ˈrɔd͡zaj n
genre
(biologia, biologiczny) grupa obejmująca gatunki blisko spokrewnione, podrzędna względem rodziny;
genre sexe
(gramatyka) cecha rzeczownika wpływająca na jego końcówkę podczas deklinacji oraz na końcówki i formy innych części mowy, występujących obok danego rzeczownika np. w zdaniu;
genre sorte
typ, odmiana, gatunek

rodzaj męski ˈrɔd͡zaj ˈmɛ̃w̃sʲci n
genre masculin masculin
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty płci męskiej lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku

rodzaj nijaki ˈrɔd͡zaj ɲiˈjäci n
genre neutre neutre
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty niedojrzałe lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku

rodzaj żeński ˈrɔd͡zaj ˈʒɛ̃j̃sʲci n
genre féminin féminin
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty płci żeńskiej lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku

rodzajnik rɔˈd͡zajɲik n
article
(gramatyka) wyraz precyzujący znaczenie rzeczownika lub wyrażenia występującego w roli rzeczownika;

rodzajnik określony rɔˈd͡zajɲik ˌɔkrɛɕˈlɔ̃nɨ n
article défini
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) rodzajnik występujący w wyrażeniach odnoszących się do konkretnych przedmiotów lub osób (np. znanych z kontekstu) oraz pojęć ogólnych

rodzic ˈrɔd͡ʑit͡s n
parent
pierwszy biologiczny przodek danej osoby, ojciec lub matka

rodzice rɔˈd͡ʑit͡sɛ n
parent parents
ojciec i matka

rodzicielski adj
parental
związany z rodzicielstwem

rodzina rɔˈd͡ʑĩna n
famille
rodzice wraz z ich dziećmi
(biologia, biologiczny) w systematyce: jednostka wyższa od rodzaju;
(socjologia, socjologiczny) grupa osób, które łączy pokrewieństwo, małżeństwo, powinowactwo lub inne prawo;

rodzinny rɔˈd͡ʑĩnːɨ adj
familier
związany z rodziną, dotyczący rodziny

rodzić ˈrɔd͡ʑit͡ɕ v
accoucher donner naissance
(fizjologia, fizjologiczny) u ssaków: wydawać potomstwo na świat
fructifier
(botanika, botaniczny) o roślinach, ziemi: wydawać plon
produire provoquer
(potocznie, potoczny) dawać owoce, efekty, skutek
naître
(przenośnie, przenośnia) powstawać, brać początek
przychodzić na świat

rodzony adj
germain
bardzo blisko spokrewniony

rodzynek rɔˈd͡zɨ̃nɛk n
raisin raisin sec
suszone winogrono

roentgen ˈrɛ̃ndɡɛ̃n n
roentgenium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rg i liczbie atomowej 111;

rogal ˈrɔɡal n
croissant
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczywo w kształcie półksiężyca;

rogówka n
cornée
(anatomia, anatomiczny) wypukła zewnętrzna warstwa gałki ocznej;

rohypnol n
rohypnol
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) flunitrazepam, lek o silnym działaniu uspokajającym;

roić v
grouiller
być pełnym

rok rɔk n
an année
czas, jaki w przybliżeniu zajmuje Ziemi obiegnięcie Słońca, równy 365 lub 366 dni;

rok galaktyczny ˈrɔɡ ˌːalakˈtɨt͡ʃnɨ n
année galactique
(astronomia, astronomiczny) trwający 240 milionów lat okres, w którym Słońce obiega centrum Drogi Mlecznej;

rok przestępny ˈrɔk pʃɛˈstɛ̃mpnɨ n
année bissextile
(astronomia, astronomiczny) rok kalendarzowy liczący 366 dni;

rok świetlny ˈrɔc ˈɕfʲjɛtl̥nɨ n
année-lumière
(astronomia, astronomiczny) jednostka długości równa odległości, jaką przebywa w próżni światło w czasie jednego roku;

rokada rɔˈkada n
rocade
(wojskowość, wojskowy) droga równoległa do linii frontu, używana do przesyłu zaopatrzenia lub ułatwiająca transport posiłków;

rokowanie n
pronostic
(medycyna, medyczny) prognoza, prognostyk, przepowiednia

rolka ˈrɔlka n
rouleau
szpula, tuba z czymś na nią nawiniętym
zwinięty papier

rolnictwo rɔlʲˈɲit͡stfɔ n
agriculture
(rolnictwo, rolniczy) dział gospodarki i zajęcie, które polega na wytwarzaniu żywności i surowców przemysłowych poprzez uprawę roślin i hodowlę zwierząt;

rolniczy rɔlʲˈɲit͡ʃɨ adj
agricole agronomique cultivateur
dotyczący rolnictwa lub rolnika, zajmujący się rolnictwem, stosowany w nim

rolnik ˈrɔlʲɲik n
fermier agriculteur
osoba zajmująca się rolnictwem i gospodarstwem rolnym

rolny ˈrɔlnɨ adj
agricole agraire foncier
związany z uprawą roli, pola

romanizować ˌrɔ̃mãɲiˈzɔvat͡ɕ v
romaniser
rozpowszechniać języki i kulturę romańską; w czasie panowania imperium rzymskiego: narzucać podbitej ludności język łaciński i rzymską kulturę

romansz ˈrɔ̃mãw̃ʃ n
romanche
(językoznawstwo, językoznawczy) język obejmujący pięć grup dialektów retoromańskich używanych w szwajcarskim kantonie Gryzonia;

romantyczny ˌrɔ̃mãnˈtɨt͡ʃnɨ adj
romantique
(potocznie, potoczny) taki, który jest tajemniczy, wrażliwy, uczuciowy, poetyczny, marzycielski
związany z romantyzmem jako epoką literacką (i kierunkiem w sztuce), charakteryzujący romantyzm

romantyzm rɔ̃ˈmãntɨsm̥ n
romantisme
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) epoka w historii sztuki i literatury, trwająca od lat 90. XVIII wieku do lat 40. XIX wieku, charakteryzująca się zainteresowaniem sferą indywidualnych uczuć, kulturą ludową i historią, zaprzeczająca racjonalizmowi, głosząca swobodę twórczą i odrzucająca sztywne kanony klasycyzmu;

romb rɔ̃mp n
losange
(geometria) czworokąt o wszystkich bokach równych;

rombościan n
rhomboèdre
(geometria) wielościan, którego każda ze ścian jest rombem;

rondo ˈrɔ̃ndɔ n
giratoire carrefour giratoire rond-point
(motoryzacja) skrzyżowanie z wyspą środkową i jednokierunkową jezdnią wokół wyspy;
rondeau
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna z powracającym refrenem i kupletami;
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) układ stroficzny, posiadający od 8 do 15 wersów, dwa rymy i refren, powtarzający pierwsze słowa utworu dwu- lub trzykrotnie na końcu każdej zwrotki, lecz nierymujący się z resztą wersów;

ropa naftowa ˈrɔpa naˈftɔva n
pétrole
(geologia, geologiczny) (chemia, chemiczny) ciekła kopalina, mieszanina naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych, stanowi ważny surowiec energetyczny oraz dla przemysłu chemicznego;

ropień ˈrɔpʲjɛ̇̃ɲ n
abcès
zbiorowisko ropy w tkance, zwykle bardzo bolesne

ropociąg rɔˈpɔt͡ɕɔ̃ŋk n
oléoduc
(technologia, technika, techniczny) rurociąg do transportu ropy naftowej

ropowica ˌrɔpɔˈvʲit͡sa n
phlegmon
(medycyna, medyczny) zapalenie ropne w obrębie luźnej tkanki łącznej jakiejś okolicy ciała

ropucha rɔˈpuxa n
crapaud
(herpetologia, herpetologiczny) płaz lądowy z gruczołami jadowymi;

rosa ˈrɔsa n
rosée
krople wody osadzające się na ziemi i roślinach

rosnąć ˈrɔsnɔ̃ɲt͡ɕ v
croître pousser grandir
powiększać swoje rozmiary, skalę
o organizmach dążyć do osiągnięcia dojrzałości

rosomak rɔˈsɔ̃mak n
glouton carcajou
(zoologia, zoologiczny) Gulo gulo, duży, zagrożony wyginięciem drapieżnik lądowy;

rosyjski rɔˈsɨjsʲci adj
russe
dotyczący Rosji lub Rosjan, charakterystyczny dla Rosji lub Rosjan

rosyjski rɔˈsɨjsʲci n
russe
(potocznie, potoczny) (językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Rosji;

roszada rɔˈʃada n
roque
(szachy, pojęcie szachowe) ruch, w którym jednocześnie uczestniczą król i jedna z wież tego samego koloru;

roszelski adj
rochelais
(rzadki, rzadko używany) związany z La Rochelle (Roszellą)

roszponka rɔʃˈpɔ̃nka n
mâche
(botanika, botaniczny) roślina o wysokiej łodydze, niebieskich kwiatach i liściach o łopatkowym kształcie tworzących rozetę; wykorzystywana jako warzywo;

rotacja rɔˈtat͡sʲja n
rotation
ruch obrotowy, obrót

rotawirus n
rotavirus
(medycyna, medyczny) wirus z rodziny reowirusów, będący najczęstszą przyczyną biegunki wśród niemowląt i dzieci;

rottweiler n
rottweiler
(kynologia, kynologiczny) rasa gładkowłosych psów o silnym ciele wywodząca się z Germanii;

rotyczny adj
rhotique
(językoznawstwo, językoznawczy) cechujący się wymawianiem głoski [r]

router n
routeur
(informatyka, informatyczny) urządzenie sieciowe łączące ze sobą użytkowników różnych sieci, pełniące rolę węzła komunikacyjnego;

rower ˈrɔvɛr n
bicyclette vélo
(transport, transportowy) jednośladowy pojazd napędzany siłą ludzkich mięśni;

rower górski ˈrɔvɛr ˈɡursʲci n
VTT vélo tout terrain vélo de montagne
(sport, sportowy) rower o szerokich oponach, wyposażony w amortyzację, przeznaczony do jazdy w trudnym, pagórkowatym terenie;

rowerzysta ˌrɔvɛˈʒɨsta n
cycliste
osoba jadąca na rowerze;

rozbieżność rɔzˈbʲjɛʒnɔɕt͡ɕ n
divergence différence
różnica, nieścisłość, brak spójności/zgodności

rozbita rodzina n
famille éclatée
(socjologia, socjologiczny) rodzina posiadająca dziecko/dzieci, w której doszło do rozwodu

rozbitek rɔzˈbʲitɛk n
naufragé
osoba ocalała z katastrofy statku;
épave
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kogo spotkała katastrofa życiowa

rozbiór n
analyse
szczegółowe badanie, dociekanie
démembrement
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) unicestwienie bytu politycznego państwa poprzez podział jego obszaru na części i włączenie ich w granice innych państw

rozbrojenie n
démilitarisation désarmement
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) całkowite usunięcie lub ograniczenie działalności sił zbrojnych albo produkcji wojskowej danego państwa na mocy międzynarodowego porozumienia

rozbrzmiewać v
éclater
dawać się słyszeć; wydawać dźwięki

rozbójnik n
brigand
(przestarzałe, przestarzały) osoba parająca się rozbojem

rozchodnik n
orpin
(botanika, botaniczny) Sedum L., rodzaj rośliny z rodziny gruboszowatych, do którego należy od ~280 do ~470 gatunków występujących głównie na półkuli północnej;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju rozchodnik (1.1)

rozchodnik biały n
orpin blanc
(botanika, botaniczny) Sedum album gatunek rośliny z rodziny gruboszowatych naturalnie występujący w północnej Afryce, południowej, środkowej i zachodniej Europie oraz zachodniej Azji;

rozchodnik ostry n
orpin âcre
(botanika, botaniczny) Sedum acre L. gatunek rośliny z rodziny gruboszowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku rozchodnik ostry (1.1)

rozcieńczać v
diluer
(chemia, chemiczny) zmniejszać stężenie roztworu, dodając rozpuszczalnik

rozcinać v
trancher
tnąc, dzielić całość na części

rozczarowanie ˌrɔʃt͡ʃarɔˈvãɲɛ n
déception
niespełnienie oczekiwań

rozdanie n
donne
rozdzielenie kart między graczy

rozdrabniać v
morceler émietter
dzielić na poszczególne części
émietter
dzielić na drobne części
s'émietter
dzielić swój wysiłek, czas, energię na wiele spraw, nie skupiając się na jednej konkretnej
s'émietter se disperser
dzielić się samoistnie na małe części

rozdrażnienie ˌrɔzdraʒʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
exaspération
nieprzyjemne uczucie, wynikłe z przemęczenia lub przykrej sytuacji

rozdział ˈrɔʑd͡ʑaw n
chapitre
(drukarstwo, drukarski) każda z części, na które podzielona jest książka lub rękopis

rozdzierać v
déchirer
drąc, dzielić na części
hurler brailler
(potocznie, potoczny) wydawać głośne dźwięki
se déchirer
ulegać samoistnie rozdarciu

rozebrać rɔˈzɛbrat͡ɕ v
déshabiller
zdjąć ubranie z kogoś lub czegoś
se déshabiller
zdjąć z siebie ubranie

rozejm n
armistice trêve
czasowe lub bezterminowe wstrzymanie działań wojennych na podstawie umowy między walczącymi stronami

rozgniewany adj
fâché
taki, który wyraża wzbierający gniew

rozgniewać v
fâcher
wywołać u kogoś gniew
s'emporter se fâcher
zacząć odczuwać narastający gniew

rozgoryczać v
ulcérer
wywoływać uczucie rozczarowania, rozgoryczenia

rozgrzeszenie ˌrɔzɡʒɛˈʃɛ̃ɲɛ n
absolution
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oczyszczenie z grzechów, odpuszczenie grzechów;

rozgwiazda rɔzˈɡvʲjazda n
étoile de mer astérie
(zoologia, zoologiczny) Asteroidea, drapieżne zwierzę morskie z typu szkarłupni, kształtem przypominający gwiazdę;

rozjemca rɔzʲˈjɛ̃mt͡sa n
arbitre conciliateur
sędzia, którego zadaniem jest rozstrzygnięcie sporu, pogodzenie wrogich sobie stron

rozkaz ˈrɔskas n
ordre commandement
polecenie wykonania czegoś wydane przez osobę uprawnioną do tego lub mającą nad kimś jakąś przewagę

rozkaz dzienny n
ordre du jour
(wojskowość, wojskowy) pisemny dokument dowódcy określający dzienny tok służby danego oddziału wojska;

rozkład jazdy ˈrɔskwatʲ ˈjazdɨ n
indicateur horaire
lista z godzinami odjazdów i przyjazdów jakichś środków transportu w danym miejscu;

rozliczny rɔzˈlʲit͡ʃnɨ adj
multiple
(książkowy) liczny, który występuje w dużej liczbie i w wielu formach

rozmach ˈrɔzmax n
impulsion incitation
dynamika w działaniu, polot w dziełach

rozmaity ˌrɔzmaˈ<sup>j</sup>itɨ adj
divers varié variable
charakteryzujący się różnorodnością swoich cech, np. kształtów, kolorów, typów

rozmaryn rɔzˈmarɨ̃n n
romarin
(botanika, botaniczny) Rosmarinus L., rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych;

rozmarzony adj
songeur
taki, który się rozmarzył, świadczący o rozmarzeniu

rozmawiać rɔzˈmavʲjät͡ɕ v
parler causer
wymieniać wzajemnie myśli i poglądy za pomocą wypowiadanych słów

rozminowywać ˌrɔzmʲĩnɔˈvɨvat͡ɕ v
déminer
(wojskowość, wojskowy) wykrywać i unieszkodliwiać miny wybuchowe

rozmokły adj
délavé
taki, który rozmókł; zbyt mocno nasączony płynem

rozmowa rɔzˈmɔva n
conversation
ustna wymiana zdań

rozmowny rɔzˈmɔvnɨ adj
loquace
(książkowy) taki, który lubi rozmawiać, jest chętny do rozmowy

rozmyślać rɔzˈmɨɕlat͡ɕ v
raisonner
zastanawiać się nad czymś; długo o czymś myśleć, rozważać coś

roznamiętniać ˌrɔznãˈmʲjɛ̃ntʲɲät͡ɕ v
passionner
wzbudzać w kimś namiętność

rozpaczać v
désespérer
pogrążać się w rozpaczy, bardzo nad czymś ubolewać, cierpieć

rozpaczliwie adv
désespérément
w sposób rozpaczliwy

rozpaczliwy adj
désespéré
pełen rozpaczy, wyrażający czyjąś rozpacz

rozpadać v
se disloquer se délabrer
ulegać rozpadowi

rozpalać rɔsˈpalat͡ɕ v
raviver
powodować, że coś zacznie się palić

rozpieszczać v
gâter
traktować zbyt pobłażliwie

rozpoczęcie ˌrɔspɔˈt͡ʃɛ̃ɲt͡ɕɛ n
commencement
moment w którym coś się rozpoczyna

rozporek rɔsˈpɔrɛk n
braguette
(krawiectwo) zapinane rozcięcie w spodniach

rozpowiadać v
divulguer raconter
dzielić się wiadomościami z wszystkimi

rozpraszać v
disperser éparpiller
rozpędzać na wszystkie strony
dissiper
przyczyniać się do ustąpienia niewłaściwych stanów psychicznych
distraire dissiper
uniemożliwiać skupienie się nad czym
se disperser
uciekać bezładnie, rozchodzić się w różnych kierunkach
se dissiper
(meteorologia, meteorologiczny) ulegać ustąpieniu
tracić uwagę

rozprawa rɔsˈprava n
procès
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) proces sądowy

rozprężanie ˌrɔsprɛ̃w̃ˈʒãɲɛ n
détente
(rzeczownik odczasownikowy) od rozprężać

rozpusta n
débauche libertinage
brak moralności w sferze seksualnej

rozpuszczalny adj
soluble
taki, który można rozpuścić

rozpęd n
élan
nabieranie coraz większej szybkości

rozruchy n
émeute
burzliwe manifestacje i starcia uliczne

rozrusznik serca n
pacemaker stimulateur cardiaque pile cardiaque
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) aparat wszczepiany w ciało chorego, służące do elektrycznego pobudzania mięsienia sercowego

rozrzutny adj
dépensier gaspilleur
wydający pieniądze lub zużywający jakieś dobra ponad miarę i bez potrzeby; (także, też) będący objawem czyjegoś marnotrawstwa

rozróżnialny adj
distinguable
dający się rozróżnić, odróżnić

rozróżnienie n
distinction
odmienne postrzeganie lub traktowanie

rozsiewać v
disséminer
siejąc, rozmieszczać na znacznej przestrzeni

rozstęp n
vergeture
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) powstałe w wyniku nadmiernego rozciągania się skóry i zerwania sieci włókien kolagenowych wrzecionowate pasmo występujące najczęściej na skórze ud, brzucha, pośladków i piersi/klatki piersiowej lub ramion;

rozsądnie rɔsˈːɔ̃ndʲɲɛ adv
raisonnablement
w sposób rozsądny

rozsądny rɔsˈːɔ̃ndnɨ adj
raisonnable judicieux
taki, który charakteryzuje się rozsądkiem; postępuje lub myśli rozsądnie; jest rozważny

roztargnienie n
distraction
nieumiejętność skupienia uwagi na tym, co istotne

roztargniony ˌrɔstarʲɟˈɲɔ̃nɨ adj
distrait
nieuważny, charakteryzujący się nieuwagą, roztargnieniem; taki, który nie może się skoncentrować

roztocz n
acarien
(arachnologia, arachnologiczny) drobny pajęczak z głowotułowiem zlanym z odwłokiem z podtypu szczękoczułkowców;

roztropność n
prudence
działanie z namysłem

roztropny adj
raisonnable
kierujący się rozsądkiem, a nie postępujący pochopnie

roztrzepany adj
étourdi brouillon
skłonny do nieuwagi i chaotyczności

roztwór ˈrɔstfur n
solution
(chemia, chemiczny) jednorodna mieszanina dwóch lub więcej substancji tworząca jedną fazę, występującą w różnych stanach skupienia;

rozumieć rɔˈzũmʲjɛ̇t͡ɕ v
comprendre
pojmować coś, interpretować coś, mieć świadomość mechanizmów zdarzeń

rozumny rɔˈzũmnɨ adj
raisonnable
taki, który ma wiedzę i rozsądek; (także, też) świadczący o posiadaniu wiedzy, rozsądku i zdolności racjonalnego myślenia

rozumowanie n
raisonnement
wywód myślowy, sposób wnioskowania

rozumować v
raisonner
(psychologia, psychologiczny) rozpatrywać w myślach, wyciągając w tym czasie wnioski

rozwaga rɔzˈvaɡa n
réflexion jugement soupèsement
namysł, refleksja, umiejętność rozsądnego przemyślenia czegoś przed działaniem

rozważać rɔzˈvaʒat͡ɕ v
estimer soupeser
(książkowy) zastanawiać się, rozpatrywać jakąś kwestię, wnikliwie analizując

rozweselić ˌrɔzvɛˈsɛlʲit͡ɕ v
égayer
sprawić, że ktoś jest wesoły

rozwiedziony adj
divorcé
taki, który się rozwiódł

rozwiedziony n
divorcé
mężczyzna, który się rozwiódł

rozwiertak n
alésoir
(technologia, technika, techniczny) narzędzie do poszerzania otworów;

rozwlekły rɔzˈvlɛkwɨ adj
diffus prolixe redondant filandreux flasque robe
zawierający nadmiar treści, często niespójnej

rozwodnik n
divorcé
mężczyzna, który się rozwiódł

rozwolnienie n
chiasse foire
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) wydalanie luźnego lub wodnistego stolca

rozwód ˈrɔzvut n
divorce
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozwiązanie małżeństwa w formie określonej prawem;

rozwódka n
divorcée
kobieta, która się rozwiodła

rozwój ˈrɔzvuj n
développement
proces przemian prowadzący do osiągnięcia lepszego, bardziej zaawansowanego stanu
następstwo zdarzeń, dzianie się kolejnych rzeczy
proces zmian w organizmie lub jego części następujący z czasem życia bądź z kolejnymi pokoleniami

rozłam n
désunion scission
utrata jedności

rozświetlać rɔɕˈːfʲjɛtlat͡ɕ v
s' éclairer
stać się samemu jaśniejszym, widniejszym

roślina rɔɕˈlʲĩna n
plante végétal
(botanika, botaniczny) wykształcony żywy organizm, który posiada zdolność wytwarzania substancji odżywczych dzięki pochłanianiu światła;

roślina doniczkowa n
plante en pot
(ogrodnictwo, ogrodniczy) ozdobna roślina sadzona w rozmaitych naczyniach i uprawiana we wnętrzach mieszkalnych lub biurowych

roślinność rɔɕˈlʲĩnːɔɕt͡ɕ n
végétation
wszystkie rośliny danego terenu

roślinny rɔɕˈlʲĩnːɨ adj
végétal végétatif
taki, który jest rośliną lub jej częścią, składa się z roślin; jest charakterystyczny dla rośliny

roślinożerca ˌrɔɕlʲĩnɔˈʒɛrt͡sa n
herbivore
(zoologia, zoologiczny) zwierzę żywiące się roślinami

roślinożerny ˌrɔɕlʲĩnɔˈʒɛrnɨ adj
herbivore
(zoologia, zoologiczny) taki, który odżywia się roślinami; którego głównym pożywieniem są rośliny

rożeniec rɔˈʒɛ̃ɲɛt͡s n
canard pilet
(ornitologia, ornitologiczny) Anas acuta, duży ptak wodny gniazdujący na lądzie;

rtęć r̥tɛ̃ɲt͡ɕ n
mercure
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hg i liczbie atomowej 80;

rubel ˈrubɛl n
rouble
(jednostka monetarna) waluta Rosji i niektórych krajów dawniej wchodzących w skład ZSRR, wcześniej używana w Cesarstwie Rosyjskim;

rubid ˈrubʲit n
rubidium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rb i liczbie atomowej 37;

rubin ˈrubʲĩn n
rubis
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) tlenek glinu, czerwona odmiana korundu;
(jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny oszlifowany z rubinu (1.1)

rubinowy adj
rubis
mający kolor rubinu

ruch rux n
direction sens
sposób poruszania się na drodze
mouvement
(fizyka, fizyczny) zmiana położenia w czasie;
grupa ludzi dążących do jakiegoś celu politycznego lub społecznego
gest, ruszenie częścią ciała
w grach: ruszenie bierki, figury, zagranie kartą itp., kolejka

ruch drogowy n
trafic circulation routière
(transport, transportowy) ogół ruchu pojazdów, zwierząt i pieszych prowadzonego po drogach;

ruch oporu ˈrux ɔˈpɔru n
résistance
formacja oddziałów utworzonych do walki przeciwko okupantowi lub rządowi kraju nie posiadającemu wystarczającej legitymacji do sprawowania władzy;

ruchliwy adj
agile agissant
będący w nieustannym ruchu

ruchomy ruˈxɔ̃mɨ adj
mobile
poruszający się

ruchomy chodnik ruˈxɔ̃mɨ ˈxɔdʲɲik n
tapis roulant
urządzenie do poziomego transportu ludzi;

rudzik ˈrud͡ʑik n
rouge-gorge
(ornitologia, ornitologiczny) Erithacus rubecula, występujący licznie w Polsce niewielki ptak z rdzawym podgardlem;

rufa ˈrufa n
poupe
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) tylna część kadłuba statku;

rugby ˈraɡbɨ ˈruɡbɨ n
rugby
(sport, sportowy) sport drużynowy z użyciem owalnej piłki;

ruiny n
décombres
ogół pozostałości po zniszczonych budowlach

rulon n
rouleau
cylindryczny zwój z czegoś płaskiego
walec z umieszczonych obok siebie monet czy innych okrągłych rzeczy

rum rũm n
rhum
(spożywczy) napój alkoholowy o wysokiej zawartości alkoholu, wytwarzany z trzciny cukrowej;

rumianek rũˈmʲjãnɛk n
camomille
(botanika, botaniczny) Matricaria L., roślina z rodziny astrowatych, o białych kwiatach z żółtymi główkami, używana w medycynie naturalnej i kosmetyce;

rumieniec n
rougeur
czasowe różowe zabarwienie policzków

rumpologia n
rumpologie
(ezoteryka) metoda wróżenia z pośladków

rumsztyk n
romsteck rumsteck
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) stek z mięsa wołowego;

rumuński rũˈmũj̃sʲci adj
roumain
pochodzący z Rumunii, dotyczący Rumunii lub Rumunów

rumuński rũˈmũj̃sʲci n
roumain
(językoznawstwo, językoznawczy) urzędowy język Rumunii;

rundi n
kirundi roundi rundi
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny bantu, używany w Rwandzie, Burundi, Tanzanii i Ugandzie;

runiczny adj
runique
(językoznawstwo, językoznawczy) dotyczący run, związany z runami
zapisany runami

rupia ˈrupʲja n
roupie
(jednostka monetarna) nazwa waluty kilku krajów azjatyckich: Indii, Indonezji, Nepalu i Pakistanu, posiadającej różną wartość w tych krajach;

rupieć ˈrupʲjɛ̇t͡ɕ n
vieillerie
stary, zepsuty przedmiot

rura ˈrura n
tuyau tube
przewód do transportu płynów;

rura wydechowa n
tuyau d'échappement
(motoryzacja) rura odprowadzająca gazy w silnikach spalinowych

rusyfikacja ˌrusɨfʲiˈkat͡sʲja n
russification
(językoznawstwo, językoznawczy) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) narzucanie lub proces przyjmowania języka i kultury rosyjskiej;

rusztowanie ˌruʃtɔˈvãɲɛ n
échafaudage
(technologia, technika, techniczny) prowizoryczna konstrukcja szkieletowa ułatwiająca prace na wysokości przy wznoszeniu i remontowaniu budowli;

ruten ˈrutɛ̃n n
ruthénium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ru i liczbie atomowej 44;

rutherford n
rutherfordium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rt i liczbie atomowej 104;

rutyna ruˈtɨ̃na n
rutine rutoside sophorine
(biochemia, biochemiczny) flawonoid pochodzenia roślinnego;
train-train
postępowanie według utartych szablonów

rwa kulszowa ˈrva kulˈʃɔva n
sciatique lombosciatique
(medycyna, medyczny) zespół objawów związanych z uciskiem na nerwy rdzeniowe tworzące nerw kulszowy;

rwandyjski rvãnˈdɨjsʲci adj
rwandais
odnoszący się do państwa Rwanda

ryba ˈrɨba n
poisson
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gromady kręgowców, żyjące w wodzie;
(spożywczy) mięso ryb (1.1) będące surowcem spożywczym i daniem;

rybaczek srokaty n
martin-pêcheur pie alcyon pie
(ornitologia, ornitologiczny) Ceryle rudis, gatunek ptaka z rodziny zimorodkowatych;

rybak ˈrɨbak n
pêcheur
(rybołówstwo, rybacki) człowiek trudniący się zawodowo łowieniem ryb;

rybitwa rɨˈbʲitfa n
sterne guifette
(ornitologia, ornitologiczny) przypominający mewę ptak zamieszkujący brzegi zbiorników wodnych;

ryboflawina ˌrɨbɔflaˈvʲĩna n
riboflavine
(biochemia, biochemiczny) witamina z grupy B;

rybosom n
ribosome
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) organellum zbudowane z kwasu rybonukleinowego i białek, służące do produkcji białek w procesie translacji;

rybołów rɨˈbɔwuf n
balbuzard pêcheur
(ornitologia, ornitologiczny) Pandion haliaetus, ptak drapieżny rybożerny średniego rozmiaru;

rycerski rɨˈt͡sɛrsʲci adj
chevaleresque
związany z rycerzem i rycerstwem

rycerstwo n
chevalerie
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu: warstwa społeczna, która stanowiłą elitę społeczeństwa feudalnego i jego siłę zbrojną;

rycerz ˈrɨt͡sɛʃ n
chevalier
(historia, historyczny, historycznie) członek uprzywilejowanego stanu żołnierskiego; zwykle stawał do walki jako jeździec;

rycina rɨˈt͡ɕĩna n
gravure
(sztuka) (drukarstwo, drukarski) ilustracja w książce, dawniej wykonywana ręcznie technikami graficznymi

ryczące czterdziestki n
quarantièmes rugissants
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pas wód oceanicznych na półkuli południowej między 40°–50°, wzdłuż którego wieją stałe, silne wiatry i panuje sztormowa pogoda;

rydwan ˈrɨdvãn n
char
dwukołowy wóz bojowy zaprzężony w dwa lub cztery konie

rydz rɨt͡s n
cameline lin bâtard sésame d'Allemagne
(dawniej, dawny) (botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina oleista z gatunku Camelina sativa (L.) Crantz, lnicznik siewny

ryfampicyna n
rifampicine
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) półsyntetyczny antybiotyk stosowany w leczeniu zakażeń m.in. prątkiem gruźlicy i prątkiem trądu;

rygor ˈrɨɡɔr n
rigueur
ustalony porządek zmuszający do zachowania ściśle określonych przepisów

rynek ˈrɨ̃nɛk n
marché
(ekonomia, ekonomiczny) pojęcie obejmujące cały handel jakimiś surowcami lub produktami na jakimś obszarze;
wydzielona część miasta, plac, gdzie kupcy sprzedają swoje towary ze straganów;
centralne miejsce w mieście, gdzie dawniej był rynek (1.1)

rynkowy adj
marchand
(ekonomia, ekonomiczny) dotyczący rynku, tj. kupna i sprzedaży

ryno-
rhino-
pierwszy człon wyrazów złożonych mających związek znaczeniowy z nosem

rys n
dessin esquisse
cecha charakterystyczna
esquisse sommaire ébauche
krótki i niezbyt szczegółowy opis

rysa n
fissure
podłużne pęknięcie powierzchni
rayure
podłużny ślad, wgłębienie po zadrapaniu powierzchni

rysować rɨˈsɔvat͡ɕ v
dessiner
tworzyć rysunek, szkic za pomocą ołówka, kredki, węgla, kredy lub innego twardego narzędzia

rysownik rɨˈsɔvʲɲik n
dessinateur
ktoś, kto wykonuje zawodowo rysunki – np. artystyczne, do komiksów lub filmów animowanych

rysunek rɨˈsũnɛk n
dessin
to, co zostało narysowane;

rysunek techniczny n
dessin technique
(technologia, technika, techniczny) rysunek zawierający informacje o działaniu, wykonaniu elementów oraz montażu przedstawianego obiektu;

rytualnie ˌrɨtuˈ<sup>w</sup>alʲɲɛ adv
rituellement
w sposób rytualny

rytualny ˌrɨtuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
rituel
związany z rytuałem, dotyczący rytuału

rytuał rɨˈtu<sup>w</sup>aw n
rituel
(antropologia, antropologiczny) zespół specyficznych sekwencji sformalizowanych, symbolicznych czynów i wypowiedzi, charakterystyczny dla danej kultury;

rywal n
rival adversaire concurrent
osoba, która konkuruje w czymś

rywalizacja ˌrɨvalʲiˈzat͡sʲja n
rivalité
ubieganie się o pierwszeństwo, o zdobycie czegoś; konkurowanie
rivalité compétition
(sport, sportowy) zawody, zmagania sportowe, rozgrywka

rywalizować v
rivaliser disputer
ubiegać się o pierwszeństwo lub o zdobycie czegoś

ryza ˈrɨza n
rame
(poligrafia) (jednostka miary) ilość papieru równa zwykle 500 arkuszom;

ryzosfera n
rhizosphère
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) przestrzeń obejmująca glebę w zasięgu korzeni roślin wraz z zasiedlającymi ją organizmami;

ryzyko ˈrɨzɨkɔ n
risque
możliwość, prawdopodobieństwo, że coś się nie uda

ryzykować ˌrɨzɨˈkɔvat͡ɕ v
risquer
podejmować ryzyko; działać, licząc się z możliwością niekorzystnego zakończenia
narażać coś cennego na utratę

ryś rɨɕ n
lynx loup-cervier
(zoologia, zoologiczny) drapieżny, cętkowany kot z pędzelkami na końcach uszu;

ryś rudy n
lynx roux
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Lynx rufus Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Północnej;

ryż rɨʃ n
riz
(botanika, botaniczny) roślina zbożowa Oryza L., z rodziny traw występująca w klimacie wilgotnym;
(handel, handlowy) (spożywczy) nasiona ryżu (1.1)

ryż jaśminowy n
riz jasmin
(spożywczy) rodzaj białego ryżu pochodzącego z Tajlandii

ryżowisko n
rizière
(rolnictwo, rolniczy) pole ryżowe

rzadki ˈʒatʲci adj
clair
półpłynny, mający półpłynną konsystencję
rare
zachodzący rzadko

rzadko ˈʒatkɔ adv
rarement
prawie nigdy, z dużymi odstępami czasowymi między kolejnymi wydarzeniami

rzadkość ˈʒatkɔɕt͡ɕ n
rareté
coś, co jest rzadkie, nietypowe, zdarza się/występuje rzadko

rzecz ʒɛt͡ʃ n
chose
wytwór materialny, przedmiot

rzeczniczka n
porte-parole
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (urzędowy) kobieta występująca, przemawiająca w czyimś imieniu, reprezentująca publicznie jakiegoś wysokiego rangą urzędnika lub instytucję

rzecznik n
porte-parole
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (urzędowy) osoba występująca, przemawiająca w czyimś imieniu, reprezentująca publicznie jakiegoś wysokiego rangą urzędnika lub instytucję;

rzecznik prasowy ˈʒɛt͡ʃʲɲik praˈsɔvɨ n
porte-parole
osoba odpowiedzialna w firmie, urzędzie lub instytucji za kontakty z prasą

rzeczny ˈʒɛt͡ʃnɨ adj
fluvial
odnoszący się do rzeki, związany z rzeką

rzeczony adj
dit
ten, o którym wcześniej wspomniano

rzeczownik ʒɛˈt͡ʃɔvʲɲik n
substantif nom
(gramatyka) część mowy umożliwiająca rozróżnianie przedmiotów, osób, zwierząt, pojęć itp. poprzez nadanie im nazw lub imion;

rzeczownik własny ʒɛˈt͡ʃɔvʲɲiɡ ˈvwasnɨ n
nom propre
(gramatyka) rzeczownik będący nazwą konkretnej osoby lub innej istoty żywej, przedmiotu, miejsca lub obiektu geograficznego

rzeczownik zbiorowy ʒɛˈt͡ʃɔvʲɲiɡ zbʲjɔˈrɔvɨ n
collectif
(gramatyka) rzeczownik, który określa zbiór przedmiotów jednostkowych

rzeczownikowy adj
nominal
(gramatyka) odnoszący się do rzeczownika, związany z rzeczownikiem

rzeczowy adj
concret
dotyczący treści (a nie strony formalnej)
matériel
odnoszący się do rzeczy (a nie osób)

rzeczoznawca n
expert appréciateur
osoba wydająca orzeczenia w sprawach dotyczących jego kompetencji, a niejasnych dla innych

rzeczywistość ˌʒɛt͡ʃɨˈvʲistɔɕt͡ɕ n
réalité
prawda, prawdziwość; coś, co wydarzyło się (istnieje) naprawdę; obiektywnie
realistyczność, świat realny

rzeka ˈʒɛka n
rivière fleuve
(hydrologia, hydrologiczny) ciek na powierzchni ziemi;

rzemieślniczy ˌʒɛ̃mʲjɛ̇ɕl̥ʲˈɲit͡ʃɨ adj
artisanal
odnoczący się do rzemieślnika lub rzemiosła

rzemieślnik ʒɛ̃ˈmʲjɛ̇ɕl̥ʲɲik n
artisan
osoba uprawiająca rzemiosło (zajmująca się drobną wytwórczością lub naprawą, posiadająca warsztat rzemieślniczy)

rzemiosło ʒɛ̃ˈmʲjɔswɔ n
artisanat
drobna wytwórczość przemysłowa, polegająca na wytwarzaniu i naprawie przedmiotów codziennego użytku przy pomocy ręcznych narzędzi i prostych maszyn; także: umiejętność prowadzenia takiej działalności

rzepka n
rotule
(anatomia, anatomiczny) nieduża kość chroniąca staw kolanowy u wielu czworonogów, również u człowieka

rześki adj
frisquet vif
pełen orzeźwienia, świeżości
vif
świadczący o wigorze, gotowości do działania
pełen chęci do działania

rzeź ʒɛɕ n
massacre
brutalne morderstwo (najczęściej dokonywane na dużej ilości istnień)

rzeźba ˈʒɛʑba n
sculpture
(sztuka) dziedzina sztuk plastycznych związana z tworzeniem trójwymiarowych form z różnych materiałów;
(sztuka) trójwymiarowy obiekt będący formą artystyczną

rzeźbiarz ˈʒɛʑbʲjaʃ n
sculpteur
(sztuka) artysta tworzący przestrzenne dzieła sztuki

rzeźnia ˈʒɛʑɲa n
abattoir
miejsce, gdzie zabija się zwierzęta dla celów spożywczych, sprawia tusze i dzieli mięso;

rzeżączka ʒɛˈʒɔ̃n͇t͡ʃka n
blennorragie gonorrhée
(medycyna, medyczny) zakaźna choroba weneryczna;

rzeżączkowy adj
blennorragique
(medycyna, medyczny) związany z rzeżączką, dotyczący rzeżączki

rzodkiewka ʒɔtʲˈcɛfka n
radis
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina o jadalnych, cenionych smakowo bulwach;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bulwa rzodkiewki (1.1)

rzucawka n
éclampsie
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) napad drgawek

rzucać ˈʒut͡sat͡ɕ v
jeter lancer
wywoływać chwilowy lot przedmiotu
quitter
(potocznie, potoczny) zrezygnować ze związku z kimś

rzucać kłody pod nogi v
mettre des bâtons dans les roues
usilnie i z rozmysłem komuś przeszkadzać

rzucać perły przed wieprze ˈʒut͡sat͡ɕ ˈpɛrwɨ pʃɛd‿ˈvʲjɛpʃɛ v
jeter des perles aux pourceaux donner de la confiture aux cochons
ofiarowywać, dawać komuś coś dobrego, szlachetnego, podczas gdy odbiorca nie docenia tego daru lub nie jest jego godzien

rzucić okiem v
donner un coup d'œil jeter un coup d'œil
spojrzeć przelotnie, przez krótką chwilę, aby coś sprawdzić lub pobieżnie zaznajomić się z czymś

rzut dyskiem ˈʒud ˈːɨsʲcɛ̃m n
lancer du disque
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna polegająca na wyrzuceniu jedną ręką dysku na jak największą odległość;

rzut karny ˈʒut ˈkarnɨ n
pénalty penalty
(sport, sportowy) w niektórych grach: specyficzne ukaranie strony, która popełniła przewinienie, przez znaczne ułatwienie stronie poszkodowanej zdobycia bramki, punktu (i tym podobne, i temu podobne);

rzut młotem ˈʒut ˈmwɔtɛ̃m n
lancer du marteau
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna polegająca na rzucaniu kulą przymocowaną do stalowej linki zakończonej uchwytem;

rzut oka ˈʒut ˈɔka n
coup d'œil aperçu
zerknięcie, szybkie spojrzenie

rzut oszczepem ˈʒut ɔˈʃt͡ʃɛpɛ̃m n
lancer du javelot
(sport, sportowy) konkurencja polegająca na rzucaniu oszczepem możliwie najdalej bez wykroczenia poza obszar rozbiegu;

rzutnik ˈʒutʲɲik n
projecteur
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wyświetlania slajdów, np. filmów lub prezentacji

rzygacz ˈʒɨɡat͡ʃ n
gargouille
(architektura, architektoniczny) dekoracyjne zakończenie rynny lub odprowadzenia wody z dachu w postaci figurki lub głowy zwierzęcia, człowieka, potwora itp.;

rzymianin ʒɨ̃ˈmʲjä̃ɲĩn n
Romain
mieszkaniec Rzymu

rzymski ˈʒɨ̃msʲci adj
romain
odnoszący się do miasta Rzymu, wywodzący się z Rzymu, charakterystyczny dla Rzymu
odnoszący się do państwa Rzymu, wywodzący się z Rzymu, charakterystyczny dla Rzymu

rząd ʒɔ̃nt n
gouvernement
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wykonawczy organ państwa zajmujący się jego finansami oraz prowadzący jego politykę wewnętrzną i zagraniczną;
ordre
(biologia, biologiczny) w systematyce: jednostka obejmująca rodziny;
ordre série
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) pozycja względem przecinka dziesiętnego najstarszej cyfry w zapisie danej liczby
pouvoir
sprawowanie władzy
rang
(potocznie, potoczny) rząd (1.4) foteli na widowni
rangée ligne rang
grupa ludzi lub elementów umieszczona obok siebie jeden za drugim lub jeden obok drugiego
régime
(językoznawstwo, językoznawczy) przypadek deklinacji, w którym znajduje się wyraz będący określeniem danego

rząd marionetkowy ˈʒɔ̃nt ˌmarʲjɔ̃nɛtˈkɔvɨ n
gouvernement fantoche régime fantoche état fantoche
(publikatory) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rząd sterowany przez inną grupę ludzi niż tych, którzy oficjalnie znajdują się u steru władzy;

rządy n
règne
sprawowanie władzy, władanie

rządzić ˈʒɔ̃ɲd͡ʑit͡ɕ v
gouverner régner
sprawować władzę, panować

rzęsa ˈʒɛ̃w̃sa n
cil
(anatomia, anatomiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) jeden z włosów rosnący na brzegu powieki;

résumé n
résumé
podsumowanie, streszczenie

róg ruk n
corne cor
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) twardy wyrostek występujący na głowie niektórych ssaków, zwykle parzyście;

róg mgłowy ˈruk ˈmɡwɔvɨ n
corne de brume
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) urządzenie emitujące silne sygnały dźwiękowe podczas mgły dla ułatwienia nawigacji

róg obfitości ˈruk ˌɔpfʲiˈtɔɕt͡ɕi idiom
corne d'abondance
(książkowy) źródło niekończących się dóbr; bogactwo, obfitość

rój ruj n
essaim
duża grupa latających owadów lub (rzadziej) małych ptaków

rów ruf n
fossé
podłużny dół wykopany w ziemi
raie des fesses
(wulgarnie, wulgaryzm) wgłębienie między pośladkami

rówieśnik ruˈvʲjɛ̇ɕɲik n
du même âge
osoba w tym samym wieku

równanie ruvˈnãɲɛ n
équation
(matematyka, matematyczny) wyrażenie złożone z dwóch lub więcej części połączonych znakiem równości

równanie stanu ruvˈnãɲɛ ˈstãnu n
équation d'état
(technologia, technika, techniczny) (fizyka, fizyczny) równanie termodynamiczne opisujące stan substancji;

równać ˈruvnat͡ɕ v
aligner
(wojskowość, wojskowy) stawać w prostym szeregu
aplanir niveler
czynić równym, gładkim

równie ˈruvʲɲɛ adv
aussi
w taki sam sposób

również ˈruvʲɲɛʃ particle
aussi également de même
…używana do wyrażenia, że orzeczenie nie dotyczy tylko jednego elementu, ale i innych

równik ˈruvʲɲik n
équateur
(astronomia, astronomiczny) (geografia, geograficzny) część wspólna powierzchni ciała niebieskiego oraz płaszczyzny prostopadłej do osi obrotu i przechodzącej przez środek masy ciała;

równik niebieski n
équateur céleste
(astronomia, astronomiczny) okrąg wielki zawarty w płaszczyźnie prostopadłej do osi obrotu sfery niebieskiej;

równina ruvʲˈɲĩna n
plaine plateau platière
(geografia, geograficzny) płaski lub prawie całkowicie poziomy teren;

równo ˈruvnɔ adv
droit
prosto
exactement juste
dokładnie
régulièrement
regularnie
uni
jednakowo, równomiernie

równoboczny adj
équilatéral
(geometria) mający wszystkie boki równe

równoczesność n
simultanéité
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest równoczesne; cecha tych, którzy są równoczesni

równoczesny adj
simultané
odbywający się w tym samym czasie

równolegle ˌruvnɔˈlɛɡlɛ adv
parallèlement
o położeniu w przestrzeni: w sposób równo odległy na całej swojej długości

równoległy ˌruvnɔˈlɛɡwɨ adj
parallèle
(geometria) o prostych, półprostych, odcinkach, wektorach: mające ten sam kierunek

równonoc ruvˈnɔ̃nɔt͡s n
équinoxe
(astronomia, astronomiczny) moment przejścia Słońca przez punkt, w którym ekliptyka przecina równik niebieski; długość dnia i nocy jest wówczas jednakowa;

równonoc wiosenna ruvˈnɔ̃nɔd͡z vʲjɔˈsɛ̃nːa n
équinoxe de printemps équinoxe vernal
(astronomia, astronomiczny) moment, w którym promienie słoneczne padają prostopadle na równik i od którego biegun północny będzie bliżej Słońca niż biegun południowy;

równonocny adj
équinoxial
(astronomia, astronomiczny) związany z równonocą, dotyczący równonocy

równoramienny adj
isocèle
(matematyka, matematyczny) mający ramiona równej długości

równoważnik zdania ˌruvnɔˈvaʒʲɲiɡ ˈzdãɲa n
phrase nominale
(gramatyka) wypowiedzenie nieposiadające orzeczenia

równoważny adj
équivalent
mający równe znaczenie, równą wartość

równoważyć v
équilibrer contrebalancer
utrzymywać w równowadze
s'équilibrer
utrzymywać się w równowadze z czym innym

równość ˈruvnɔɕt͡ɕ n
égalité
brak dyskryminacji i podziałów (tworzonych ze względu na rasę, pochodzenie, płeć)
(matematyka, matematyczny) relacja między dwiema wartościami wyrażona znakiem równania (=)
cecha tego co jest równe, wyrównane, takie samo pod jakmiś względem (np. wielkości, wysokości)

równy ˈruvnɨ adj
égal
posiadający identyczną wartość

rózga ˈruzɡa n
verge férule
cienka, elastyczna, bezlistna gałązka

rózgi ˈruzʲɟi n
raclée rossée
(przestarzałe, przestarzały) kara przez bicie rózgą

róż ruʃ n
rose
kolor różowy
rouge
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk do malowania rumieńców w celu ożywienia kolorytu cery;

róża ˈruʒa n
rose
(botanika, botaniczny) rodzaj krzewów z rodziny różowatych;
kwiat róży (1.1)

róża francuska ˈruʒa frãnˈt͡suska n
rosier de France
(botanika, botaniczny) Rosa gallica, gatunek krzewu z rodziny różowatych występujący w południowej, wschodniej i centralnej Europie oraz w Turcji i na Kaukazie;

różaniec ruˈʒãɲɛt͡s n
rosaire chapelet
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sznur z paciorkami, służący do liczenia odmawianych modlitw lub praktyk medytacyjnych w różnych religiach
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) cykl modlitw odmawianych w określonej kolejności;

różnica ruʒʲˈɲit͡sa n
différence
(matematyka, matematyczny) wynik odejmowania
to, czym się coś od czegoś różni

różniczkowalny ˌruʒʲɲit͡ʃkɔˈvalnɨ adj
dérivable
(matematyka, matematyczny) o funkcji: mający pochodną w danym punkcie

różnorodność ˌruʒnɔˈrɔdnɔɕt͡ɕ n
diversité variété
cecha tego, co jest różnorodne

różnorodny ˌruʒnɔˈrɔdnɨ adj
divers
składający się z wielu różnych, czasem przeciwstawnych elementów

różny ˈruʒnɨ adj
différent divers variable
charakteryzujący się odmiennością pewnych cech

różowy ruˈʒɔvɨ adj
rose
mający kolor pośredni między białym a czerwonym;

różyca ruˈʒɨt͡sa n
rouget
(medycyna, medyczny) groźna dla ludzi zakaźna choroba świń wywoływana przez Erysipelothrix rhusopathiae, włoskowca różycy;

różyczka ruˈʒɨt͡ʃka n
rubéole
(medycyna, medyczny) głównie dziecięca choroba wirusowa;

rączka ˈrɔ̃n͇t͡ʃka n
queue
uchwyt, rękojeść

rącznik pospolity ˈrɔ̃n͇t͡ʃʲɲik ˌpɔspɔˈlʲitɨ n
ricin commun
(botanika, botaniczny) Ricinus communis L., roślina z rodziny wilczomleczowatych pochodząca z Afryki;

ręce do góry ˈrɛ̃nt͡sɛ dɔ‿ˈɡurɨ interjection
haut les mains
kategoryczny zwrot wzywający do podniesienia rąk w geście poddania

ręcznik ˈrɛ̃n͇t͡ʃʲɲik n
serviette essuie-main
gruby kawałek tkaniny przeznaczony do wycierania ciała

ręka rɔŋk ˈrɛ̃ŋka n
main
(anatomia, anatomiczny) część kończyny górnej człowieka lub małpy człekokształtnej od nadgarstka do końca palców;

rękaw ˈrɛ̃ŋkaf n
manche
(krawiectwo) element odzieży przykrywający ręce

rękawica ˌrɛ̃ŋkaˈvʲit͡sa n
gant
odzież wykonana z materiału lub gumy, nakładana na dłoń, żeby ją chronić od zimna, skaleczeń itp.

rękojeść rɛ̃ŋˈkɔjɛ̇ɕt͡ɕ n
manche poignée crosse
część jakiegoś narzędzia, przyrządu lub broni służąca do trzymania;

rżenie ˈrʒɛ̃ɲɛ n
hennissement
odgłos konia wydawany paszczą

rżeć rʒɛt͡ɕ v
hennir
o koniu: wydawać charakterystyczny głos

saarski adj
sarrois
związany z Saarą, dotyczący Saary (kraju związkowego, krainy i rzeki)

sabat ˈsabat n
sabbat
(ludowy) tajemny zlot czarownic

sabaudzki adj
savoyard
związany z Sabaudią lub Sabaudczykami, dotyczący Sabaudii

sabot ˈsabɔt n
sabot
(obuwnictwo, obuwniczy) drewniane chodaki, tradycyjnie wykonywane we Francji

sabotaż saˈbɔtaʃ n
sabotage
umyślne niewypełnienie albo wypełnianie wadliwie swoich obowiązków w zamiarze wywołania dezorganizacji, strat i szkód; niewypełnienie danego zadania;

sabotować ˌsabɔˈtɔvat͡ɕ v
saboter
stosować sabotaż

sacharyna n
saccharine
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny stosowany jako sztuczny środek słodzący;

sadhu n
sâdhu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) hinduski wędrowny asceta;

sadomasochistyczny adj
sadomasochiste
związany z sadomasochizmem i sadomasochistami

sadysta n
sadique sadiste
(psychologia, psychologiczny) człowiek lubujący się w zadawaniu innym cierpień lub oglądaniu czyjegoś cierpienia

sadystycznie ˌsadɨˈstɨt͡ʃʲɲɛ adv
sadiquement
w sposób sadystyczny

sadyzm n
sadisme
(medycyna, medyczny) zaburzenie seksualne polegające na doznawaniu podniecenia i zadowolenia seksualnego poprzez zadawanie bólu i upokorzenie partnera;

sadza ˈsad͡za n
suie
stały, pylisty produkt niepełnego spalania zawierający głównie bezpostaciowy węgiel;

sadzawka n
piscine bassin
nieduży, otwarty i płytki zbiornik wodny wykopany w ziemi;

sadzać v
emprisonner
(potocznie, potoczny) (kryminologia, kryminologiczny) umieszczać w więzieniu

sadzić ˈsad͡ʑit͡ɕ v
planter
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) umieszczać w ziemi bulwę lub sadzonkę tak, żeby przyjęła się i rosła

saficki adj
saphique
związany z Safoną, dotyczący Safony
(książkowy) związany z safizmem, miłością lesbijską, dotyczący miłości lesbijskiej

saharyjski ˌsaxaˈrɨjsʲci adj
saharien
odnoszący się do Sahary, związany z Saharą

sahib ˈsaxʲip n
sahib
tytuł grzecznościowy w Indiach, odpowiednik polskiego „pan”, dawniej również tytuł grzecznościowy wobec Europejczyka w czasach kolonialnych;

sajmiri n
saïmiri
(zoologia, zoologiczny) mała małpa występująca w Ameryce Środkowej i Ameryce Południowej;

sakralny saˈkralnɨ adj
sacral sacré
związany z kultem religijnym

sakrament saˈkrãmɛ̃nt n
sacrement
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie obrzęd religijny uważany za znak lub sposób przekazania łaski Bożej;

sakramentalnie saˈkrãmɛ̃ntalʲɲɛ adv
sacramentellement
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) na mocy sakramentu

sakramentalny saˈkrãmɛ̃ntalnɨ adj
sacramentel
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z sakramentem, dotyczący sakramentu

sakramentarz n
sacramentaire
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dawna księga liturgiczna w użyciu przed powstaniem mszału;

saksofon saˈksɔfɔ̃n n
saxophone
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dęty instrument drewniany, wykonany z metalu;

saksofonista ˌsaksɔfɔ̃ˈɲista n
saxophoniste
muzyk, który gra na saksofonie

saksoński saˈksɔ̃j̃sʲci adj
saxon
dotyczący Saksonii, związany z Saksonią

salada saˈlada n
salade
(historia, historyczny, historycznie) rodzaj okrągłego średniowiecznego hełmu;

salamandra ˌsalãˈmãndra n
salamandre
(herpetologia, herpetologiczny) rodzaj płazów ogoniastych;

salerneński adj
salernitain
związany z Salerno, dotyczący Salerno

salicylan n
salicylate
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu salicylowego;

salicylowy adj
salicylique
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związany z kwasem salicylowym; zawierający ten kwas

salicyna n
salicyline
(chemia, chemiczny) związek organiczny występujący w korze wierzby, mający właściwości przeciwzapalne i przeciwgorączkowe;

salina saˈlʲĩna n
saline
zakład przemysłowy produkujący sól poprzez odparowanie wody z solanki pochodzącej z mórz lub słonych jezior ewentualnie podziemnych złóż lub źródeł mineralnych;

salmonelloza n
salmonellose
(medycyna, medyczny) ostre zatrucie pokarmowe wywołane przez salmonellę

salomoński ˌsalɔ̃ˈmɔ̃j̃sʲci adj
salomonais
odnoszący się do Wysp Salomona, wyspiarskiego państwa na Oceanie Spokojnym

salon ˈsalɔ̃n n
salon salle
główny, dzienny pokój w mieszkaniu

salonka saˈlɔ̃nka n
voiture-salon wagon-salon
(kolejnictwo) ekskluzywny wagon kolejowy z salonem;

salpingektomia n
salpingectomie
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu jednego lub dwóch jajowodów

salto ˈsaltɔ n
salto
skok polegający na obrócenie się do przodu lub do tyłu w powietrzu;

salwadorski ˌsalvaˈdɔrsʲci adj
salvadorien
odnoszący się do państwa Salwador

salzburski adj
salzbourgeois
związany z Salzburgiem, dotyczący Salzburga

sam sãm pronoun
juste
właśnie taki (a nie inny)
même
podkreślenie: właśnie ten, a nie inny
seul
bez nikogo / niczego innego, będący jedyny

sam tego chciałeś, Grzegorzu Dyndało ˈsãm ˈtɛɡɔ ˈxʲt͡ɕawɛʑ ɡʒɛˈɡɔʒu dɨ̃nˈdawɔ idiom
tu l'as voulu, George Dandin
zwrot przytaczany, gdy poszkodowany sam jest przyczyną własnych kłopotów

samar ˈsãmar n
samarium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sm i liczbie atomowej 62;

samarytanin n
samaritain
(książkowy) człowiek pełen miłosierdzia, śpieszący z pomocą chorym i potrzebującym

samarytański adj
samaritain
związany z Samarytanami albo Samarią

samba ˈsãmba n
samba
(choreografia, choreograficzny) szybki taniec brazylijski;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyka do samby (1.1)

samiec ˈsãmʲjɛt͡s n
mâle
(zoologia, zoologiczny) zwierzę płci męskiej

samijski adj
samien samiote
związany z Samos, dotyczący Samos

samizdat n
samizdat
(historia, historyczny, historycznie) w ZSRR: nielegalna publikacja, wydawana bez zgody władz;

samobieżny adj
automobile
(technologia, technika, techniczny) (o maszynach (i tym podobne, i temu podobne)) taki, który się porusza samodzielnie, za pomocą własnego silnika

samobójca ˌsãmɔˈbujt͡sa n
suicidé
osoba próbująca zabić samą siebie

samobójczyni n
suicidée suicidaire
kobieta celowo zabijająca samą siebie

samobójstwo ˌsãmɔˈbujstfɔ n
suicide
zabicie samego siebie;

samochwalstwo n
vantardise
(książkowy) zachwalanie siebie

samochód sãˈmɔxut n
voiture automobile
(motoryzacja) (transport, transportowy) pojazd mechaniczny, wyposażony w koła, mogący poruszać się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów;

samogłoska ˌsãmɔˈɡwɔska n
voyelle
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska otwarta, której obecność konieczna jest do utworzenia sylaby;

samoleczenie n
automédication
samodzielne leczenie samego siebie

samolocik ˌsãmɔˈlɔt͡ɕik n
avionnette
(zdrobniale) od: samolot

samolot sãˈmɔlɔt n
avion
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny wyposażony we własny napęd, mający skrzydła, które tworzą siłę nośną;

samolubstwo n
philautie
egoizm, sobkostwo

samoobrona n
autodéfense défense personnelle
(książkowy) obrona samego siebie

samorządowiec ˌsãmɔʒɔ̃nˈdɔvʲjɛt͡s n
élu local
(potocznie, potoczny) osoba pełniąca jakąś funkcję w samorządzie (najczęściej terytorialnym)

samosa n
samoussa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna potrawa indyjska, trójkątny pierożek smażony na głębokim oleju;

samospalenie ˌsãmɔspaˈlɛ̃ɲɛ n
auto-immolation
samobójstwo przez spalenie się żywcem, najczęściej popełniane demonstracyjnie na znak protestu;

samotność sãˈmɔtnɔɕt͡ɕ n
solitude
uczucie braku bliskich osób
życie w odosobnieniu, z dala od innych ludzi

samotny sãˈmɔtnɨ adj
solitaire seul
taki, który jest sam, żyje samotnie

samowar sãˈmɔvar n
samovar
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie do przygotowywania herbaty – ze zbiornikiem do gotowania wody, kranikiem i miejscem do podgrzewania czajniczka;

samowolny adj
anarchique
postępujący według własnej woli, nie licząc się z innymi, z przepisami

samowystarczalny adj
autosuffisant
mogący sam zaspokoić wszystkie swe potrzeby

samowyzwalacz n
retardateur
(fotografia) mechanizm lub funkcjonalność oprogramowania aparatu fotograficznego pozwalająca na wyzwolenie spustu samoczynnie po określonym czasie;

samozatrudnienie n
auto-entreprise micro-entreprise
podjęcie działalności gospodarczej przez osobę fizyczną na własny rachunek i odpowiedzialność;

samozwańczy adj
autoproclamé soi-disant
dotyczący samozwańców, właściwy samozwańcom, będący samozwańcem

samożywność n
autotrophie
(biologia, biologiczny) odżywianie się organizmów prostymi związkami mineralnymi, tj. dwutlenkiem węgla i wodą, przy wykorzystaniu energii pobieranej ze środowiska

samożywny adj
autotrophe
(biologia, biologiczny) odżywiający się prostymi związkami mineralnymi, tj. dwutlenkiem węgla i wodą, przy wykorzystaniu energii pobieranej ze środowiska;

samuraj sãˈmuraj n
samouraï
(historia, historyczny, historycznie) rycerz japoński, członek niższej szlachty japońskiej;

sandacz ˈsãndat͡ʃ n
sandre
(ichtiologia, ichtiologiczny) Sander lucioperca, duża, hodowlana ryba drapieżna zamieszkująca zlewiska mórz europejskich;

sandał ˈsãndaw n
sandale sandalette nu-pied
(obuwnictwo, obuwniczy) rodzaj otwartego obuwia składającego się z podeszwy i rzemieni, które utrzymują go na stopie;

sandałowiec ˌsãndaˈwɔvʲjɛt͡s n
santal
(botanika, botaniczny) Santalum, wiecznie zielone drzewo z rodziny sandałowcowatych, występujące od Malezji po Australię i Hawaje

saneczkarstwo ˌsãnɛt͡ʃˈkarstfɔ n
sport de la luge
(sport, sportowy) dyscyplina zaliczana do sportów zimowych, polegająca na zjeżdżaniu sankami z toru sztucznego lub naturalnego;

saneczkarz sãˈnɛt͡ʃkaʃ n
lugeur
(sport, sportowy) zawodnik uprawiający saneczkarstwo

sango n
sango
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z języków urzędowych w Republice Środkowoafrykańskiej;

sangria ˈsãŋɡrʲja n
sangria
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny hiszpański chłodny napój o krwistoczerwonej barwie, przygotowywany z wina i owoców wzmacnianych mocniejszym alkoholem;

sangwina sãŋɡˈvʲĩna n
sanguine
miękka, czerwono-brązowa kredka używana do szkicowania lub rysowania;

sangwiniczny adj
sanguin
odpowiedni sangwinikowi; porywczy i zmienny

sangwinik sãŋɡˈvʲĩɲik n
sanguin
(psychologia, psychologiczny) człowiek żywy, porywczy i zmienny

sanidyn n
sanidine
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy krzemianów, KAlSi3O8;

sanie ˈsãɲɛ n
traîneau luge
pojazd na płozach, zaprzęgnięty najczęściej w zwierzęta pociągowe;

sankcja n
sanction
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określona normą prawną konsekwencja naruszenia prawa

sanki ˈsãnʲci n
luge traîneau
małe sanie do zaprzęgu

sanktuarium ˌsãŋktuˈ<sup>w</sup>arʲjũm n
sanctuaire
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) otoczony czcią obiekt religijny będący miejscem przechowywania świętych przedmiotów lub relikwii oraz sprawowania kultu;

sanskryt ˈsãw̃skrɨt n
sanscrit sanskrit
(językoznawstwo, językoznawczy) język literacki starożytnych, średniowiecznych i wczesnonowożytnych Indii;

santon ˈsãntɔ̃n n
santon
w południowej Francji: mała, gliniana figurka zwykle przedstawiająca świętego do szopki lub ludowe postacie
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święty w krajach muzułmańskich, zwykle derwisz uważany za świętego przez lud

saoński adj
saônois
związany z Saoną, dotyczący Saony

sapioseksualizm n
sapiosexualité
(seksuologia, seksuologiczny) preferencja seksualna, w której główną rolę zajmuje intelekt

saponina n
saponine
(biochemia, biochemiczny) związek chemiczny należący do glikozydów;

saprofag n
détritiphage détritivore saprophage
(ekologia, ekologiczny) zwierzę odżywiające się martwą materią organiczną;

sapropteryna n
saproptérine
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) syntetyczna tetrahydrobiopteryna stosowana przy leczeniu niedoboru tetrahydrobiopteryny i fenyloketonurii

saprotrof n
saprophyte
(biologia, biologiczny) organizm odżywiający się martwą materią organiczną;

saraceński adj
sarrasin
(historia, historyczny, historycznie) związany z Saracenami, dotyczący Saracenów

saragoski adj
saragossan
związany z Saragossą, dotyczący Saragossy

sardoniczny adj
sardonique
(książkowy) ironiczny, złośliwy

sardynka sarˈdɨ̃nka n
sardine
(ichtiologia, ichtiologiczny) wspólna nazwa dla małych ryb morskich poławianych w celach spożywczych;

sardyński sarˈdɨ̃j̃sʲci adj
sarde
charakterystyczny dla Sardynii, związany z Sardynią, wywodzący się z Sardynii

sardyński sarˈdɨ̃j̃sʲci n
sarde
(językoznawstwo, językoznawczy) język sardyński;

sari ˈsarʲi n
sari
tradycyjny indyjski strój kobiecy;

sarkastycznie adv
sarcastiquement
w sposób sarkastyczny

sarkastyczny ˌsarkaˈstɨt͡ʃnɨ adj
sarcastique
złośliwy, docinkowy, szczery do bólu, pełen sarkazmu

sarkazm ˈsarkasm̥ n
sarcasme
złośliwy, pesymistyczny sposób wyrażania się o rzeczywistości, spotęgowana ironia

sarkofag sarˈkɔfak n
sarcophage
zdobiona trumna w kształcie skrzyni, najczęściej wykonana z kamienia;

sarkoidoza ˌsarkɔ<sup>j</sup>iˈdɔza n
sarcoïdose
(medycyna, medyczny) uogólniona choroba ziarniniakowa, najczęściej zajmująca węzły chłonne wnękowe i płuca

sarkopenia ˌsarkɔˈpɛ̃ɲa n
sarcopénie
(medycyna, medyczny) zanik masy mięśniowej wraz ze spadkiem siły mięśni

sarna ˈsarna n
chevreuil
(zoologia, zoologiczny) gatunek ssaka parzystokopytnego;

sarnina sarʲˈɲĩna n
venaison
mięso sarny

saski ˈsasʲci adj
saxon
związany z Saksonią, dotyczący Saksonii

saszetka saˈʃɛtka n
sachet
(handel, handlowy) opakowanie zawierające pojedynczą porcję czegoś

satanista n
sataniste
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca satanizmu

satanistka n
sataniste
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawczyni satanizmu

satanizm n
satanisme
kult szatana

satelita ˌsatɛˈlʲita n
satellite
(astronomia, astronomiczny) inaczej: księżyc, naturalny satelita; ciało niebieskie krążące wokół planety, planety karłowatej, planetoidy itp.;
(astronomia, astronomiczny) inaczej: sztuczny satelita; sztuczny obiekt umieszczony na orbicie ciała niebieskiego;
(fizyka, fizyczny) każde ciało o względnie małej masie, krążące wokół innego, większego;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo, organizacja lub inna jednostka niedziałające samodzielnie, będące w sferze wpływów silniejszej jednostki

satrapa n
satrape
(starożytność) w Persji: zarządca prowincji;

satrapia n
satrapie
(starożytność) okręg administracyjny w starożytnym Iranie;

saturacja n
saturation
(chemia, chemiczny) proces nasycania cieczy gazem

satyna saˈtɨ̃na n
satin
(włókiennictwo) bawełniana lub jedwabna tkanina, zwykle błyszcząca z jednej strony; rodzaj atłasu;

satyr ˈsatɨr n
satyre
(mitologia grecka) grecki bożek płodności o koźlich nogach;
(przenośnie, przenośnia) rozpustny mężczyzna

satyra saˈtɨra n
satire
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) gatunek literacki, tekst publicystyczny albo inna wypowiedź artystyczna, która ośmiesza i piętnuje przedstawione w utworze zjawiska, obyczaje, politykę, osoby, stosunki społeczne itp.;

satyrycznie adv
satiriquement
w sposób satyryczny

satyryczny ˌsatɨˈrɨt͡ʃnɨ adj
satirique
związany z satyrą, dotyczący satyry

satysfakcjonować ˌsatɨsfakt͡sʲjɔ̃ˈnɔvat͡ɕ v
satisfaire
dawać satysfakcję; sprawiać komuś przyjemność

sauna ˈsawna n
sauna
rodzaj łaźni, w której panuje wysoka temperatura oraz, w zależności od rodzaju sauny, wysoka lub niska wilgotność;

sawanna n
savane
(geografia, geograficzny) forma zbiorowiska roślinności trawiastej z z rzadka rosnącymi drzewami i krzewami;

sałata saˈwata n
laitue
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny astrowatych (Lactuca L.), wiele gatunków jadalnych;
warzywo liściaste, spożywane zwykle na surowo

sałatka saˈwatka n
salade
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa podawana na zimno, z zazwyczaj drobno pokrojonych składników, głównie warzyw (ugotowanych lub surowych), owoców, jaj, ryb itp.;

sałatka grecka n
salade grecque
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna sałatka kuchni greckiej, w skład której zwykle wchodzą: grubo pokrojone pomidory i świeże ogórki, czerwona cebula w plastrach, zielona, słodka papryka, oliwa, plaster sera feta i brązowe oliwki;

sałatka nicejska n
salade niçoise
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sałatka, w skład której wchodzą sałata rzymska, tuńczyk, jajko, czerwona cebula, czarne oliwki, anchois i kapary, czasem też papryka, fasola szparagowa, pomidory lub pomidorki koktajlowe

sałatka ziemniaczana n
salade de pommes de terre
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sałatka przyrządzana w wielu wariantach, której głównym składnikiem są ugotowane, pokrojone ziemniaki i majonez;

scena ˈst͡sɛ̃na n
scène
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przestrzeń w sali teatralnej przeznaczona do wystawiania utworów;
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) krótki fragment sztuki teatralnej lub filmu, dotyczący określonej sytuacji;
(przenośnie, przenośnia) publiczna awantura, kłótnia
(przenośnie, przenośnia) środowisko muzyczne, polityczne

scenariusz st͡sɛ̃ˈnarʲjuʃ n
scénario
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) materiał literacki będący podstawą fabuły filmu, przedstawienia teatralnego, programu telewizyjnego itp.;

scenarzysta ˌst͡sɛ̃naˈʒɨsta n
scénariste
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba pisząca scenariusze filmowe, telewizyjne lub radiowe;

sceptycyzm st͡sɛpˈtɨt͡sɨsm̥ n
scepticisme
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny odrzucający możliwość uzyskania wiarygodnej i ostatecznie uzasadnionej wiedzy;
stosunek do czegoś charakteryzujący się powątpiewaniem

sceptyczka n
sceptique
kobieta sceptyczna, wątpiąca, niedowierzająca

sceptycznie st͡sɛpˈtɨt͡ʃʲɲɛ adv
sceptiquement
w sposób sceptyczny

sceptyczny adj
sceptique
wyrażający sceptycyzm, ustosunkowujący się krytycznie do czegoś

sceptyk ˈst͡sɛptɨk n
sceptique
człowiek sceptyczny, wątpiący, niedowierzający

schadzka ˈsxat͡ska n
rendez-vous
potajemne spotkanie, najczęściej randka pary kochanków

schematycznie adv
schématiquement
w sposób schematyczny

schematyczny adj
schématique
przedstawiający coś w sposób uproszczony
stéréotypé
(pejoratywnie, pejoratywny) mało pomysłowy; zgodny z utartym myśleniem

schematyzm n
schématisme
postępowanie lub myślenie schematyczne

schistosomatoza n
schistosomiase
(medycyna, medyczny) choroba pasożytnicza występująca w Afryce, obok malarii najpoważniejszy w skali światowej parazytologiczny problem zdrowotny;

schizofrenia ˌsxʲizɔˈfrɛ̃ɲja n
schizophrénie
(medycyna, medyczny) choroba psychiczna charakteryzująca się dezintegracją osobowości, utratą kontaktu z otoczeniem i urojeniami;

schizofreniczny ˌsxʲizɔfrɛ̃ˈɲit͡ʃnɨ adj
schizophrénique
(medycyna, medyczny) związany ze schizofrenią, właściwy schizofrenii lub schizofrenikom

schizofrenik ˌsxʲizɔˈfrɛ̃ɲik n
schizophrénique schizophrène
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) człowiek cierpiący na schizofrenię

schlebiać v
flatter
chwalić nad wyraz celem przypodobania się komuś

schnąć v
sécher
stawać się suchym; tracić wilgotność
marnieć z braku wody

schody ˈsxɔdɨ n
escalier
konstrukcja ze stopni, z których każdy następny jest umieszczony nieco wyżej od poprzedniego, służąca do przemieszczania się pomiędzy różnymi poziomami;

schody ruchome ˈsxɔdɨ ruˈxɔ̃mɛ n
escalator escalier mécanique escalateur
urządzenie do ukośnego transportu ludzi między piętrami;

scholastyczny adj
scolastique
(filozofia, filozoficzny) związany ze scholastyką, odnoszący się do scholastyki

scholastyk n
scolastique
(filozofia, filozoficzny) zwolennik lub przedstawiciel filozofii scholastycznej

scholastyka n
scolastique
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) nauka uprawiana na średniowiecznych uniwersytetach;

schronienie sxrɔ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ n
refuge abri asile couvert gîte hébergement
bezpieczne miejsce, w którym można się ukryć, schować

schronisko sxrɔ̃ˈɲiskɔ n
refuge
budynek zapewniający miejsce odpoczynku, schronienia, bazę noclegową i gastronomiczną;

scjentologia n
scientologie
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna Kościoła scjentologicznego, ruchu religijnego założonego w 1951 r. w USA jako alternatywa dla psychologii;

scjentologiczny adj
scientologique
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z scjentologią, dotyczący scjentologii

scjentyzm n
scientisme
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny uznający jedynie nauki przyrodnicze i eksperymentalne za zdolne do poznania i opisania rzeczywistości;

scordatura n
scordatura
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przestrojenie instrumentu strunowego, np. skrzypiec czy gitary, dla osiągnięcia szczególnego wirtuozerskiego efektu;

scrapbooking n
scrapbooking
metoda zdobienia stron albumów fotograficznych, rzadziej także kartek okolicznościowych, zaproszeń itp.; wykonywanie kolaży ze zdjęć i elementów ozdobnych;

scyzoryk st͡sɨˈzɔrɨk n
canif
składany, krótki nóż, z jednym lub kilkoma ostrzami;

seaborg ˈsʲibɔrk n
seaborgium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sg i liczbie atomowej 106;

sebum ˈsɛbũm n
sébum
(medycyna, medyczny) wydzielina gruczołów łojowych na skórze;

sec ˈsɛkãw̃s symbol
séc
= (matematyka, matematyczny) secans

secesja n
art nouveau sécession
(sztuka) (historia, historyczny, historycznie) jeden ze stylów w sztuce i kulturze przełomu XIX i XX wieku, przybierający wiele form, a będący wyrazem odejścia od tradycyjnych i akademickich kanonów artystycznych, charakteryzujący się zamiłowaniem do stylizacji, swobodnej kompozycji, giętkich i płynnych linii i asymetrii;
sécession
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oddzielenie się, wyodrębnienie się nowej frakcji politycznej, nowego bytu państwowego;

secesjonizm n
sécessionnisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) postawa polegająca na dążeniu do oddzielenia się danego regionu od reszty kraju w celu utworzenia samodzielnego państwa

sedański adj
sedanais
związany z Sedanem, dotyczący Sedanu

sedno ˈsɛdnɔ n
essence tréfonds
(książkowy) istota czegoś

sedymentacja n
sédimentation
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) osadzanie się na dnie naczynia cząstek ciała stałego rozproszonego w cieczy
(geologia, geologiczny) opadanie materiału mineralnego lub szczątków organicznych prowadzące do powstania osadów

sedymentacyjny ˌsɛdɨ̃mɛ̃ntaˈt͡sɨjnɨ adj
sédimentaire
związany z sedymentacją, dotyczący sedymentacji

segregacja n
ségrégation
oddzielenie w ramach jednego państwa grup ludzi, (na przykład) ze względu na ich rasę lub religię

segregacja rasowa ˌsɛɡrɛˈɡat͡sʲja raˈsɔva n
ségrégation raciale
sformalizowana, zinstytucjonalizowana forma dyskryminacji oparta na kryterium rasy, polegająca na oddzieleniu jednej rasy od drugiej

segregować ˌsɛɡrɛˈɡɔvat͡ɕ v
séparer
układać według określonego porządku

seitan n
seitan
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wywodzący się z Azji wysokobiałkowy zamiennik mięsa przygotowany z mąki pszennej, nazywany „pszennym mięsem”

sejf sɛjf n
coffre-fort
zamykana, metalowa szafa, skrzynia lub pomieszczenie służące do przechowywania cennych rzeczy

sejsmochronograf n
sismochronographe
(geologia, geologiczny) (technologia, technika, techniczny) chronograf mający za zadanie wyznaczenie dokładnego czasu wystąpienia wstrząsów

sejsmograf n
sismographe séismographe
(technologia, technika, techniczny) (geologia, geologiczny) urządzenie zapisujące parametry drgań skorupy ziemskiej;

sejsmografia n
sismographie séismographie
(geologia, geologiczny) zbieranie danych, odczytów urządzeń (sejsmogramy) i opisów drgań skorupy ziemskiej, a zwłaszcza trzęsień ziemi

sejsmogram n
sismogramme séismogramme
(geologia, geologiczny) zapis pomiarów wykonanych sejsmografem (sejsmometrem);

sejsmolog n
seismologiste sismologue
(geologia, geologiczny) naukowiec zajmujący się sejsmologią
seismologiste
(geologia, geologiczny) kobieta naukowiec zajmująca się sejsmologią

sejsmometr n
sismomètre séismomètre
(technologia, technika, techniczny) główna, pomiarowa część sejsmografu zbudowana na zasadzie wahadła fizycznego;

sejsmometryczny adj
sismométrique
związany z sejsmometrią, dotyczący sejsmometrii

sejsmonastia n
haptonastie séismonastie thigmonastie
(botanika, botaniczny) reakcja rośliny lub grzyba na bodziec mechaniczny (dotyk, wstrząs) wywołana zmianą turgoru

sejsmoskop n
sismoscope
(geologia, geologiczny) (technologia, technika, techniczny) (dawniej, dawny) najprostsze urządzenie zdolne wykrywać zajście trzęsienia ziemi, a czasami i jego kierunek

sejsmostetoskop n
sismostéthoscope stéthoscope
(wojskowość, wojskowy) przyrząd w formie słuchawek stosowany do podsłuchiwania i lokalizowania podziemnych prac minerskich prowadzonych przez nieprzyjaciela

sejsmoterapia n
sismothérapie séismothérapie
zabieg fizykoterapeutyczny w którym ciało lub tylko jego część poddaje się działaniu równomiernych, szybkich, ale niezbyt silnych drgań, wywoływanych ręcznie lub z pomocą odpowiednich urządzeń

sekretarka ˌsɛkrɛˈtarka n
secrétaire
kobieta zajmująca się pomocą organizacyjną w pracy kierownika, dyrektora, prowadzeniem korespondencji, przyjmowaniem interesantów

sekretarz sɛˈkrɛtaʃ n
secrétaire
pracownik, który załatwia sprawy związane z działalnością firmy, instytucji lub osoby
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba pełniąca kierowniczą funkcję w partii komunistycznej
(ornitologia, ornitologiczny) Sagittarius serpentarius, gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny sekretarzy;

seks sɛks n
sexe
(potocznie, potoczny) stosunek płciowy, zazwyczaj między dwiema osobami

seks bez zabezpieczenia n
rapport sexuel non protégé
(seksuologia, seksuologiczny) współżycie płciowe bez użycia jakiejkolwiek formy antykoncepcji (zazwyczaj prezerwatywy); seks bez podjęcia środków minimalizujących ryzyko przeniesienia chorób wenerycznych i/lub nieplanowanej ciąży

seks oralny ˈsɛks ɔˈralnɨ n
coït buccal
zbliżenie seksualne opierające się na pieszczeniu narządów płciowych i innych stref erogennych partnerki lub partnera językiem i ustami

seksapil sɛksaˈpʲil n
attrait sexuel attraction sexuel
atrakcyjność seksualna

seksizm ˈsɛcɕism̥ n
sexisme
dyskryminacja ze względu na płeć;

seksowny sɛˈksɔvnɨ adj
sexy
atrakcyjny seksualnie, ponętny

sekstet n
sextuor
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny skomponowany na sześć instrumentów lub sześć głosów;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół sześciu muzyków lub śpiewaków;

seksturystyka ˌsɛkstuˈrɨstɨka n
tourisme sexuel sexe-tourisme
turystyka, której celem jest wchodzenie w niezobowiązujące relacje seksualne z przedstawicielami danej społeczności lokalnej

seksualnie ˌsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲɲɛ adv
sexuellement
w sposób dotyczący seksu, seksualności

seksualność n
sexualité
(biologia, biologiczny) (psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) wrodzona, naturalna funkcja organizmu, zawierająca w sobie seks, orientację seksualną, identyfikację płciową i jej rolę, reprodukcję, pożądanie, erotyzm oraz intymność;

seksualny ˌsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
sexuel
dotyczący seksu i popędu płciowego

seksuologia ˌsɛksu<sup>w</sup>ɔˈlɔɟja n
sexologie
nauka zajmująca się seksualnością, życiem seksualnym człowieka;

seksuologiczny adj
sexologique
(medycyna, medyczny) związany z seksuologią, dotyczący seksuologii

sekta ˈsɛkta n
secte
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odłam jakiejś religii

sektorowy ˌsɛktɔˈrɔvɨ adj
sectoriel
(przymiotnik) od sektor

sekularyzacja ˌsɛkularɨˈzat͡sʲja n
sécularisation
(kościelny) przejście osoby duchownej do stanu świeckiego

sekunda sɛˈkũnda n
seconde seconde d'angle
(fizyka, fizyczny) jednostka czasu równa 1/60 minuty;
(potocznie, potoczny) krótka chwila

sekundant sɛˈkũndãnt n
second
(historia, historyczny, historycznie) pośrednik i świadek jednego z pojedynkujących się, negocjator warunków pojedynku, pilnujący by starcie odbywało się zgodnie z zasadami honorowymi

sekwencja n
séquence
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) jednostka kompozycyjna filmu lub przedstawienia, stanowiąca zamknięty fragment akcji

sekwoja sɛˈkfɔja n
séquoia
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Sequoia, monotypowy rodzaj olbrzymich i długowiecznych drzew z rodziny cyprysowatych, występujących w górach Ameryki Północnej;
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z rodzaju sekwoja (1.1)

selekcja sɛˈlɛkt͡sʲja n
sélection
dobór dokonywany poprzez eliminację

selektywny adj
sélectif
reagujący, działający tylko na pewne bodźce z pominięciem innych; zależny od pewnych, ściśle określonych bodźców, sytuacji

selen ˈsɛlɛ̃n n
sélénium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Se i liczbie atomowej 34;

selenologia ˌsɛlɛ̃nɔˈlɔɟja n
sélénologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (astronomia, astronomiczny) nauka o Księżycu

seler ˈsɛlɛr n
céleri ache
(botanika, botaniczny) Apium graveolens, roślina warzywna;

selfie n
selfie
(slangowo) fotografia zrobiona samemu sobie z ręki;

semestr ˈsɛ̃mɛstr̥ n
semestre
połowa roku akademickiego lub szkolnego;

semicki sɛ̃ˈmʲit͡sʲci adj
sémitique
odnoszący się do Semitów, związany z Semitami, dotyczący Semitów

seminarzysta n
séminariste lévite
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (studencki) student seminarium duchownego

sen sɛ̃n n
rêve songe
doświadczenie przeżywane w trakcie snu (1.1)
(przenośnie, przenośnia) fantazja, marzenie, wizja, coś, co wydaje się nierzeczywiste
sommeil rêve
(fizjologia, fizjologiczny) stan odpoczynku, na ogół nocnego, w którym spowolnione są funkcje organizmu i obniżony poziom świadomości

sen zimowy ˈsɛ̃nʲ ʑĩˈmɔvɨ n
hibernation
(biologia, biologiczny) (zoologia, zoologiczny) u zwierząt spowolnienie procesów życiowych w okresie zimy;

senacki adj
sénatorial
związany z senatem, odnoszący się do senatu

senat ˈsɛ̃nat n
sénat
(historia, historyczny, historycznie) organ władzy w systemie politycznym starożytnego Rzymu;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) izba wyższa dwuizbowego parlamentu;

senator sɛ̃ˈnatɔr n
sénateur
członek izby wyższej parlamentu (senatu)

senegalski ˌsɛ̃nɛˈɡalsʲci adj
sénégalais
odnoszący się do państwa Senegal

senet n
senet
(historia, historyczny, historycznie) staroegipska gra planszowa;

seniorat n
séniorat
(historia, historyczny, historycznie) średniowieczna zasada dziedziczenia polegająca na odziedziczeniu tytułu i władzy przez najstarszego przedstawiciela rodu;

senność ˈsɛ̃nːɔɕt͡ɕ n
somnolence sommeil
potrzeba snu, pragnienie zaśnięcia

senny ˈsɛ̃nːɨ adj
de rêve de songe
dotyczący snu, związany ze snem; trwający lub przeżywany podczas snu
somnolent
taki, który chce spać; jest śpiący

sens sɛ̃w̃s n
sens
właściwość jakiejś idei, czynności, przedmiotu, sprawiająca, że jest użyteczny, wartościowy, uzasadniony
sposób rozumienia czegoś

sensacyjny adj
sensationnel
wywołujący sensację

sentymentalnie ˌsɛ̃ntɨ̃mɛ̃nˈtalʲɲɛ adv
sentimentalement
w sposób sentymentalny

sentymentalny ˌsɛ̃ntɨ̃mɛ̃nˈtalnɨ adj
sentimental
przesadnie uczuciowy; (także, też) świadczący o przesadnej uczuciowości

separacja n
séparation
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozłączenie małżonków bez ich prawa wstępowania w nowy związek małżeński

separatysta ˌsɛparaˈtɨsta n
séparatiste
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik separatyzmu; osoba dążaca do oddzielenia się, wyodrębnienia się z jakiejś grupy

separatystyczny ˌsɛparatɨˈstɨt͡ʃnɨ adj
séparatiste
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z separatyzmem lub/i separatystami; właściwy separatyzmowi

separatyzm ˌsɛpaˈratɨsm̥ n
séparatisme indépendantisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dążenie do oddzielenia się, wyodrębnienia się jakiejś grupy z całości;

seplenić sɛˈplɛ̃ɲit͡ɕ v
zézayer zozoter
błędnie wymawiać spółgłoski szczelinowe zębowe i dziąsłowe

sepsa ˈsɛpsa n
septicémie sepsis
(medycyna, medyczny) zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej;

ser sɛr n
fromage
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) produkt spożywczy w postaci gęstej masy, otrzymywany z mleka krowiego, koziego, bądź owczego;

seraficzny ˌsɛraˈfʲit͡ʃnɨ adj
séraphique
(poetycki, poetycko) anielski, piękny, wzniosły

serafin n
séraphin
(teologia, teologiczny) (biblijny) anioł należący do najwyższego chóru w hierarchii anielskiej;

seraj n
sérail
(architektura, architektoniczny) orientalny pałac, rezydencja władcy, zwłaszcza sułtana
kobieca część tradycyjnego domu muzułmańskiego

serak n
sérac
(geologia, geologiczny) ogromna bryła lodu powstająca w wyniku pękania lodowca;

serbski ˈsɛrpsʲci adj
serbe
związany z Serbią lub Serbami, dotyczący Serbii lub Serbów

serbski ˈsɛrpsʲci n
serbe
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Serbii i BiH;

serce ˈsɛrt͡sɛ n
cœur coeur
(anatomia, anatomiczny) u ludzi i wielu zwierząt: organ (mięsień), którego praca powoduje przepływ krwi w organizmie;

serce płucne n
cœur pulmonaire
(medycyna, medyczny) chorobliwy przerost lub rozstrzeń prawej komory serca na skutek nadciśnienia płucnego;

sercowaty adj
cordiforme en forme de cœur
przypominający kształtem serce

sercowy adj
de cœur
(anatomia, anatomiczny) dotyczący serca jako narządu

serdeczność sɛrˈdɛt͡ʃnɔɕt͡ɕ n
affectuosité
czułość
cordialité
życzliwość, serdeczny stosunek

serdeczny sɛrˈdɛt͡ʃnɨ adj
cordial
taki, który wobec ludzi kieruje się przyjaznymi uczuciami; taki, który jest objawem dobrych, ciepłych i szczerych uczuć

serdeczny palec sɛrˈdɛt͡ʃnɨ ˈpalɛt͡s n
annulaire doigt annulaire
(anatomia, anatomiczny) czwarty palec u ręki

serenada n
sérénade
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny o charakterze lirycznym;
sérénade serenata
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pieśń śpiewana pod oknem ukochanej

seria ˈsɛrʲja n
série
elementy lub wydarzenia następujące po sobie

sernik ˈsɛrʲɲik n
gâteau au fromage
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodkie ciasto, w którym jednym ze składników jest biały ser;

serologia ˌsɛrɔˈlɔɟja n
sérologie
(medycyna, medyczny) dziedzina nauk medycznych, część immunologii, zajmująca się interakcją pomiędzy antygenami i przeciwciałami;

serotonina n
sérotonine
(biochemia, biochemiczny) neuroprzekaźnik regulujący ciśnienie krwi i działanie ośrodkowego układu nerwowego;

serotyp n
sérotype
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) grupa w obrębie gatunku mikroorganizmu wyróżniająca się antygenami na powierzchni jej przedstawicieli;

serpentologia ˌsɛrpɛ̃ntɔˈlɔɟja n
ophiologie
(zoologia, zoologiczny) nauka o wężach

serpentyn sɛrˈpɛ̃ntɨ̃n n
serpentine
(geologia, geologiczny) minerał, uwodniony krzemian magnezu;

serwatka n
petit-lait lactosérum
(spożywczy) przejrzysty płyn pozostały po ścięciu mleka i oddzieleniu sera;

serwer ˈsɛrvɛr n
serveur
(informatyka, informatyczny) komputer umożliwiający działanie sieci komputerowej;

serwetka n
serviette
mała serweta do ozdoby mebli
kwadratowy kawałek tkaniny lub bibułki do wycierania ust lub do ochrony ubrania podczas jedzenia

serwilizm n
servilisme
(pejoratywnie, pejoratywny) postawa bezkrytycznego i dobrowolnego podporządkowania się jakiejś władzy, zwierzchności;

serwować sɛrˈvɔvat͡ɕ v
servir
podawać coś (zwykle o jedzeniu)
wybijać zza linii boiska lotkę lub piłkę na pole przeciwnika

sesterc n
sesterce
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) ważna rzymska moneta rozmienna i obrachunkowa, czwarta część denara;

seszelski sɛˈʃɛlsʲci adj
seychellois
odnoszący się do Seszeli (państwa lub wysp)

sewrski adj
sévrien
związany z Sèvres (miastem we Francji)

sex shop n
sex-shop
(handel, handlowy) sklep z artykułami erotycznymi;

sexy adj
sexy
(potocznie, potoczny) (zobacz) seksowny

sezam ˈsɛzãm n
sésame
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju sezam (1.1)
(spożywczy) nasiona (ziarna) sezamu (1.2)

sezamina n
sésamine
(biochemia, biochemiczny) lignan, organiczny związek chemiczny występujący w ziarnach sezamu i w oleju sezamowym

sezon ˈsɛzɔ̃n n
saison
okres, kiedy coś się odbywa, czas o szczególnie sprzyjających warunkach do określonej działalności, wykonywania pewnych czynności itp.
(handel, handlowy) pora roku
(rolnictwo, rolniczy) okres dojrzewania i zbioru owoców lub innego rodzaju płodów rolnych
(telewizja, telewizyjny) zbiór odcinków serialu telewizyjnego zazwyczaj emitowanych w ciągu jednego roku lub półrocza

sezonowy ˌsɛzɔ̃ˈnɔvɨ adj
saisonnier
występujący w określonym sezonie, czasowy, okresowy

sfaleryt n
sphalérite
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady siarczków, siarczek cynku;

sferoida n
sphéroïde
(matematyka, matematyczny) bryła lub powierzchnia zbliżona do elipsoidy;

sferoidalny adj
sphéroïdal
w kształcie sferoidy

sfinks sfʲĩŋks n
sphinx
(sztuka) (historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Egipcie: przedstawienie lwa z ludzką głową lub głową innego zwierzęcia;
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) osoba, która zachowuje się w tajemniczy sposób

sfora ˈsfɔra n
meute
duże stado psowatych (psów, wilków)

sherry n
xérès
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj hiszpańskiego wina;

shih tzu n
shih tzu
(kynologia, kynologiczny) rasa drobnych psów wywodzących się z Tybetu, trzymanych do towarzystwa;

shinto n
shinto shintoïsme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjna religia Japonii;

shōnen n
shōnen
(środowiskowy) typ mangi lub anime przeznaczonych dla chłopców

siano ˈɕãnɔ n
foin
(rolnictwo, rolniczy) sucha trawa i inne rośliny skoszone z łąki na paszę;

siara ˈɕara n
colostrum
(zoologia, zoologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) wydzielina gruczołów mlekowych ssaków;

siarczek srebra n
sulfure d'argent
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny, sól kwasu siarkowodorowego i srebra;

siarczyn ˈɕart͡ʃɨ̃n n
sulfite
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester kwasu siarkawego;

siarka ˈɕarka n
soufre
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu S i liczbie atomowej 16;

siarkowodór ˌɕarkɔˈvɔdur n
hydrogène sulfuré sulfure d'hydrogène
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny siarki i wodoru

siarkowy adj
sulfurique
zrobiony z siarki

siatkarz ˈɕatkaʃ n
volleyeur joueur de volley-ball
(sport, sportowy) sportowiec grający w siatkówkę

siatkówka ɕatˈkufka n
volley-ball
(sport, sportowy) piłka siatkowa, gra sportowa dla dwóch drużyn polegająca na odbijaniu piłki nad specjalną siatką;

siatkówka plażowa ɕatˈkufka plaˈʒɔva n
beach-volley volley sur sable
(sport, sportowy) odmiana siatkówki rozgrywana w zespołach dwuosobowych na piaszczystym boisku;

siatkówkowy adj
rétinal
(anatomia, anatomiczny) związany z siatkówką, dotyczący siatkówki

siać ɕät͡ɕ v
semer
rzucać nasiona w glebę

sieczkarnia n
hache-paille
(rolnictwo, rolniczy) maszyna rolnicza służąca do cięcia słomy, trawy, siana, roślin pastewnych na sieczkę

siedem ˈɕɛdɛ̃m cardinalNumeral
sept
liczba 7

siedem grzechów głównych n
sept péchés capitaux
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) lista ciężkich grzechów Kościoła katolickiego;

siedemnastokąt n
heptadécagone
(geometria) wielokąt o siedemnastu bokach

siedemnasty ˌɕɛdɛ̃mˈnastɨ adj
dix-septième dix-sept
od 17

siedemnaście ˌɕɛdɛ̃mˈnaɕt͡ɕɛ cardinalNumeral
dix-sept
17

siedmiogrodzki adj
transylvain
związany z Siedmiogrodu, dotyczący Siedmiogrodu

siedmiościan n
heptaèdre
(geometria) wielościan o siedmiu ścianach

siedzieć po turecku ˈɕɛ̇d͡ʑɛ̇t͡ɕ ˌpɔ‿tuˈrɛt͡sku v
s'asseoir en tailleur
siedzieć ze skrzyżowanymi nogami, zazwyczaj na podłodze

siedzący adj
assis
służący do siedzenia
sédentaire
taki, który wymaga siedzenia

siekać ˈɕɛkat͡ɕ v
hacher
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) drobno kroić

siekiera ɕɛ̇ˈcɛra n
hache cognée
ręczne narzędzie do obróbki drewna, składające się ze stalowego obucha w kształcie klina oraz osadzonego w nim drewnianego styliska

sienenka n
Siennoise
(geografia, geograficzny) mieszkanka miasta Sieny

sieneńczyk n
Siennois
współczesny mieszkaniec miasta Sieny

sieneński adj
siennois
odnoszący się do Sieny, związany ze Sieną

sierp ɕɛrp n
faucille
(rolnictwo, rolniczy) ręczne narzędzie rolnicze składające się z krótkiego półkoliście zakrzywionego ostrza osadzonego w drewnianym stylisku, służące do żęcia zbóż, traw itp.;

sierpień ˈɕɛrpʲjɛ̇̃ɲ n
août aout
ósmy miesiąc w roku według kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego;

sierpowaty adj
falciforme
mający kształt sierpa; półkoliście zakrzywiony

sierżant ˈɕɛrʒãnt n
sergent
stopień wojskowy stosowany także w niektórych innych formacjach zmilitaryzowanych, np. w policji; w polskim wojsku zaliczany do wyższych stopni podoficerskich, następujący bezpośrednio po plutonowym; następny, wyższy stopień to starszy sierżant;

siewca n
semeur
(rolnictwo, rolniczy) osoba siejąca ziarno w polu

siewnik ˈɕɛvʲɲik n
semoir
(rolnictwo, rolniczy) maszyna rolnicza służąca do wysiewu ziarna;

sieć pokarmowa n
réseau trophique
(ekologia, ekologiczny) złożona relacja pokarmowa między poszczególnymi gatunkami

sigma ˈsʲiɡma n
sigma
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa osiemnastej litery alfabetu greckiego, σ;

sikać ˈɕikat͡ɕ v
pisser
(potocznie, potoczny) o płynie: tryskać cienkim strumieniem
uriner pisser
(potocznie, potoczny) oddawać mocz

sikhizm ˈsʲikxʲism̥ n
sikhisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia powstała w XV wieku w Indiach;

sikora bogatka ɕiˈkɔra bɔˈɡatka n
mésange charbonnière
(ornitologia, ornitologiczny) Parus major, niewielki ptak z rodziny sikorowatych o barwnym upierzeniu;

sikora modra ɕiˈkɔra ˈmɔdra n
mésange bleue
(ornitologia, ornitologiczny) Cyanistes caeruleu, Parus caeruleus, niewielki ptak z rodziny sikor, zamieszkujący część Europy, Azję Mniejszą, Iran i północną Afrykę; w Polsce pod ścisłą ochroną gatunkową;

sildenafil ˌɕildɛ̃ˈnafʲil n
sildénafil
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek z grupy selektywnych inhibitorów fosfodiesterazy typu 5, stosowany w leczeniu zaburzeń erekcji oraz w pierwotnym nadciśnieniu płucnym;

silikon n
silicone
(chemia, chemiczny) niepalny, syntetyczny związek polimerowy zawierający połączone atomy krzemu i węgla (w postaci grup alkilowych lub arylowych), cechujący się odpornością chemiczną, termiczną i na promieniowanie UV;

silnia ˈɕilʲɲa n
factorielle
(matematyka, matematyczny) iloczyn wszystkich dodatnich liczb naturalnych nie większych niż n oraz 1 dla liczby zero;

silnik ˈɕilʲɲik n
moteur
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zamiany w energię mechaniczną innego rodzaju energii;

silnik turbośmigłowy ˈɕilʲɲik ˌturbɔɕmʲiɡˈwɔvɨ n
turbopropulseur
(mechanika) (lotnictwo, lotniczy) rodzaj napędu statku powietrznego (samolotu, śmigłowca), wykorzystujący turbinę gazową do poruszania zewnętrznego śmigła napędowego

silny ˈɕilnɨ adj
fort
odznaczający się siłą (w odniesieniu do istoty)
odznaczający się siłą (w odniesieniu do rzeczy)
intensywnie działający
grossier
dosadny

singulare tantum n
singulare tantum
(gramatyka) rzeczownik występujący jedynie w liczbie pojedynczej;

siniak ˈɕĩɲak n
bleu
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) miejscowy wylew krwi do skóry powstały wskutek urazu

sinolog sʲĩˈnɔlɔk n
sinologue
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) uczony w zakresie języka, kultury i historii Chin

sinologia ˌsʲĩnɔˈlɔɟja n
sinologie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o Chinach;

siodło ˈɕɔdwɔ n
selle
(jeździectwo, jeździecki) część rzędu końskiego będąca siedzeniem przeznaczonym dla jeźdźca;

siostra ˈɕɔstra n
sœur infirmière
zakonnica
pielęgniarka
sœur nonne
potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodzeństwa); córka tych samych rodziców; córka tego samego ojca; córka tej samej matki

siostrzenica ˌɕɔsṭʃɛ̃ˈɲit͡sa n
nièce
córka siostry

siostrzeniec ɕɔˈsṭʃɛ̃ɲɛt͡s n
neveu
syn siostry

sirocco sʲiˈrɔkɔ n
sirocco scirocco
suchy i gorący wiatr wiejący w basenie Morza Śródziemnego;

sistrum n
sistre
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (historia, historyczny, historycznie) starożytny obrzędowy instrument muzyczny związany z kultem bogini Izydy;

sitowie n
jonc
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju sitowie (1.1)

siusiu ˈɕüɕu n
pipi
(infantylnie) sikanie, oddawanie moczu

siódmy ˈɕudmɨ adj
septième
od 7

siąść w kucki ˈɕɔ̃w̃ɕt͡ɕ ˈf‿kut͡sʲci v
se mettre à croupetons
siąść na zgiętych nogach, kucnąwszy

się ɕɛ pronoun
se
…używany w stronie zwrotnej – konstrukcji, w której wykonawca lub wykonawcy czynności jednocześnie doznają jej skutków

siła ˈɕiwa n
force
(fizyka, fizyczny) wektorowa miara oddziaływań fizycznych między ciałami;
energia, zdolność do wysiłku
zdolność oddziaływania, wywierania wpływu

siła odśrodkowa n
force centrifuge
(fizyka, fizyczny) siła w ruchu obrotowym, skierowana na zewnątrz od osi obrotu;

siła robocza n
main-d'œuvre
(ekonomia, ekonomiczny) ogół pracowników, robotników, którzy są lub mogą zostać zatrudnieni

siła wyższa ˈɕiwa ˈvɨʃːa n
force majeure
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zdarzenie, którego nie można przewidzieć lub w żaden sposób mu zapobiec;

siłowanie na rękę n
bras de fer tir au poignet
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której zawodnicy używając siły i techniki próbują, przy odpowiednich zasadach, przeciągnąć rękę przeciwnika w dół;

siły n
force
zorganizowana grupa ludzi walczących przeciwko czemuś

skafander n
scaphandre
ubranie robocze chroniące całe ciało

skakać ˈskakat͡ɕ v
sauter
przemieszczać się za pomocą odbić od podłoża, przy czym po odbiciu nogi nie mają kontaktu z podłożem (w przeciwieństwie do chodzenia, gdzie zawsze np. u ludzi jedna, a u konia dwie nogi spoczywają np. na ziemi)

skaleń ˈskalɛ̃ɲ n
feldspath
(mineralogia, mineralogiczny) minerał skałotwórczy, glinokrzemian potasu, sodu albo wapnia;

skalnica n
saxifrage
(botanika, botaniczny) Saxifraga L., drobna roślina z rodziny skalnicowatych;
sole du Pacifique
(ichtiologia, ichtiologiczny) Lepidopsetta bilineata Ayres, ryba przydenna z rodziny flądrowatych

skalpel ˈskalpɛl n
scalpel
(medycyna, medyczny) mały, bardzo ostry nóż używany w chirurgii;

skand skãnt n
scandium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sc i liczbie atomowej 21;

skandal ˈskãndal n
scandale
zdarzenie budzące oburzenie i kontrowersje

skandalicznie adv
scandaleusement
w sposób skandaliczny

skandaliczny ˌskãndaˈlʲit͡ʃnɨ adj
scandaleux
stanowiący skandal, mający cechy skandalu

skandynawski ˌskãndɨ̃ˈnafsʲci adj
scandinave
związany ze Skandynawią, dotyczący Skandynawii

skaner ˈskãnɛr n
scanneur numériseur de document
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do przebiegowego odczytywania: obrazu, kodu kreskowego lub magnetycznego, fal radiowych itp. do formy elektronicznej;

skaningowy mikroskop tunelowy ˌskãɲĩŋˈɡɔvɨ mʲiˈkrɔskɔp ˌtũnɛˈlɔvɨ n
microscope à effet tunnel
(fizyka, fizyczny) rodzaj mikroskopu ze skanującą sondą;

skarb skarp n
trésor
zbiór bardzo wartościowych rzeczy
coś niezwykle wartościowego, drogocennego

skarbonka n
tirelire
specjalny pojemnik z wąskim otworem, przeznaczony do zbierania drobnych pieniędzy, zwłaszcza przez dzieci;

skarpeta skarˈpɛta n
chaussette
okrycie (ubiór) stopy;

skaryfikacja n
scarification
(antropologia, antropologiczny) (etnografia, etnograficzny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) sztuka zdobienia ciała polegająca na nacinaniu, zadrapywaniu lub wypalaniu skóry tak, by w danym miejscu utworzyła się tkanka bliznowata;

skarżypyta ˌskarʒɨˈpɨta n
rapporteur
(potocznie, potoczny) ktoś (zwykle dziecko), kto skarży na kogoś

skateboarding n
planche à roulettes skate skateboard
(sport, sportowy) jazda na deskorolce

skateboardzista n
planchiste skateboardeur skateboardeuse
(potocznie, potoczny) (sport, sportowy) osoba jeżdżąca na deskorolce

skaut skawt n
scout éclaireur
(harcerski) członek młodzieżowej organizacji skautowej lub harcerskiej

skazaniec n
condamné
człowiek skazany na śmierć czy inną ciężką karę

skała ˈskawa n
roche roc
(geologia, geologiczny) zespół minerałów lub wiele ziaren tego samego minerału;

skinhead n
skinhead
męski członek kontrkultury skinhead (1.1)

skiofit n
sciophyte
(botanika, botaniczny) roślina preferująca miejsca ocienione

sklep sklɛp n
magasin boutique
(handel, handlowy) pomieszczenie z wejściem od ulicy, gdzie sprzedaje się towary

sklep kolonialny ˈsklɛp ˌkɔlɔ̃ˈɲalnɨ n
épicerie
(dawniej, dawny) sklep zaopatrzony w towary spożywcze (jak kawa, herbata, ryż, przyprawy) sprowadzane z zamorskich krajów, głównie z kolonii

sklep monopolowy ˈsklɛp ˌmɔ̃nɔpɔˈlɔvɨ n
magasin de vins et spiritueux
sklep, w którym głównie sprzedawany jest głównie alkohol

sklepienie sklɛˈpʲjɛ̇̃ɲɛ n
voûte
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) łukowata konstrukcja architektoniczna, zamykająca od góry wewnętrzną przestrzeń budowli;

sklepikarz sklɛˈpʲikaʃ n
boutiquier
(handel, handlowy) właściciel sklepu, sklepiku; osoba prowadząca sklep, sklepik

sklero- ˈsklɛrɔ
scléro-
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający twardość lub suchość dotyczącą tego, o czym mówi drugi człon wyrazu

sknerstwo n
avarice
(potocznie, potoczny) niechęć do rozstawania się z pieniędzmi, nadmierna oszczędność

skoczek ˈskɔt͡ʃɛk n
sauteur
(sport, sportowy) ktoś specjalizujący się w wykonywaniu skoków
cavalier
(szachy, pojęcie szachowe) figura, zwykle w kształcie konia, poruszająca się o 2 pola w linii prostej i 1 pole w bok w jednym ruchu;

skocznia narciarska n
tremplin de saut à ski
(sport, sportowy) w narciarstwie obiekt do oddawania skoków;

skok skɔk n
saut
chwilowe oderwanie się od ziemi poprzez podskoczenie do góry

skok o tyczce ˈskɔk ɔ‿ˈtɨt͡ʃt͡sɛ n
saut à la perche
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik oddaje skok nad poprzeczką przy pomocy tyczki;

skok w dal n
saut en longueur
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna złożona z rozbiegu, odbicia się z jednej nogi z belki i wylądowania w piaskownicy

skok wzwyż ˈskɔɡ ˈvzvɨʃ n
saut en hauteur
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi pokonać ustawioną na pewnej wysokości poprzeczkę;

skomleć v
japper glapir
o zwierzętach (głównie psowatych) wydawać wysokie dźwięki odbierane jako żałosne proszenie, strach stworzenia, poddanie się albo wyrażanie uległości

skorpion ˈskɔrpʲjɔ̃n n
scorpion
(zoologia, zoologiczny) pokryty pancerzem pajęczak z kolcem jadowym na ostatnim segmencie odwłoku;

skorupa skɔˈrupa n
carapace écaille
(zoologia, zoologiczny) twarda osłona pokrywająca ciało niektórych zwierząt, zbudowana z chityny, rogu, kości itp.
coquille coque
twarda powłoka, pokrywająca coś z wierzchu

skorupa ziemska skɔˈrupa ˈʑɛ̃mska n
croûte terrestre écorce terrestre
(geologia, geologiczny) zewnętrzna powłoka kuli ziemskiej, część litosfery;

skorupiak skɔˈrupʲjak n
crustacé
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel podtypu stawonogów, prowadzących w większości wodny tryb życia, posiadających dwugałęziste odnóża (z wyjątkiem pierwszej pary czułków), charakterystyczną budowę stadiów larwalnych i genotyp

skowronek skɔvˈrɔ̃nɛk n
alouette
(ornitologia, ornitologiczny) mały ptak z rodziny Alaudidae o perlistym, wysokim śpiewie;

skrajna prawica ˈskrajna praˈvʲit͡sa n
extrême droite
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) termin określający osoby, ugrupowania głoszące idee prawicowe charakteryzujące się skrajnym programem lub radykalnymi metodami działania;

skrajnie adv
extrêmement excessivement vachement
w sposób skrajny, wielce, bardzo

skrajny ˈskrajnɨ adj
extrême
będący radykalnym, występującym w ostrej, ostatecznej postaci

skrobia n
amidon
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) główny węglowodan w diecie człowieka, polisacharyd roślinny pełniący w roślinach rolę magazynu energii;

skromnie ˈskrɔ̃mʲɲɛ adv
modestement frugalement petitement
w sposób skromny

skromność ˈskrɔ̃mnɔɕt͡ɕ n
frugalité modicité
cecha czegoś, co nie jest zbyt efektowne ani głośne
modestie
cecha kogoś, kto nie wywyższa się i nie dba o rozgłos i uznanie innych
pudeur
(przestarzałe, przestarzały) cecha kogoś, kto jest powściągliwy lub wstydliwy w relacjach z osobami przeciwnej płci

skromny ˈskrɔ̃mnɨ adj
modeste
niemający potrzeby wyróżniania się
niewielki

skroniowy skrɔ̃ˈɲɔvɨ adj
temporal
dotyczący skroni

skroń skrɔ̃ɲ n
tempe
(anatomia, anatomiczny) boczna część głowy za oczami;

skryba ˈskrɨba n
scribe
(historia, historyczny, historycznie) ten, który przepisywał księgi lub dokumenty

skrytka pocztowa ˈskrɨtka pɔt͡ʃˈtɔva n
boîte postale
skrzynka na listy zainstalowana na poczcie;

skryty adj
renfermé
niechętnie ujawniający własne przeżycia
secret
utrzymywany w tajemnicy

skrywać v
cacher
trzymać w niewidocznym miejscu
se cacher
znajdować bezpieczne miejsce

skrzydlaty skʃɨˈdlatɨ adj
ailé
mający skrzydła

skrzydło ˈskʃɨdwɔ n
aile
górna kończyna lub specjalny narząd u zwierząt, który umożliwia im latanie;
część samolotu tworząca siłę nośną;
(wojskowość, wojskowy) boczna część jednostki wojskowej znajdującej się w szyku;
część stronnictwa politycznego lub partii o nieco innych poglądach
boczna część budynku, wydzielona z głównej części;
(sport, sportowy) prawa lub lewa część boiska, obszaru gry lub planszy

skrzydłowy skʃɨdˈwɔvɨ n
ailier
(sport, sportowy) piłkarz, zawodnik, który gra na bocznej części boiska

skrzynia biegów ˈskʃɨ̃ɲa ˈbʲjɛɡuf n
boîte de vitesses
(motoryzacja) (mechanika) mechanizm umożliwiający zmianę przełożenia mocy wytwarzanej przez silnik napędzający pojazd lub inną maszynę;

skrzynka ˈskʃɨ̃nka n
cageot
zawartość skrzynki (w znaczeniach 1.1, 1.2 i 1.7)

skrzynka pocztowa n
boîte aux lettres
pocztowy pojemnik w publicznym miejscu, przeznaczony do wrzucania korespondencji do wysłania;

skrzyp skʃɨp n
prêle prèle
Equisetum L., roślina z monotypowej rodziny skrzypowatych;

skrzyp polny ˈskʃɨp ˈːɔlnɨ n
prêle des champs
(botanika, botaniczny) Equisetum arvense, roślina wieloletnia należąca do rodziny skrzypowatych występująca głównie w Europie i mająca zastosowanie lecznicze;

skrzypaczka skʃɨˈpat͡ʃka n
violoniste
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, która gra na skrzypcach

skrzypce ˈskʃɨpt͡sɛ n
violon crincrin
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) czterostrunowy instrument muzyczny z grupy chordofonów smyczkowych;

skrzypek ˈskʃɨpɛk n
violoniste
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba grająca na skrzypcach

skrzypieć v
grincer
wydawać swoisty dźwięk, jaki powstaje przy tarciu niegładkich i suchych powierzchni

skrzywdzić ˈskʃɨvʲd͡ʑit͡ɕ v
déplaire
sprawić komuś przykrość, zrobić krzywdę

skrzyżowanie ˌskʃɨʒɔˈvãɲɛ n
carrefour croisement croisée
miejsce połączenia dwóch dróg;
croisement carrefour
(rzeczownik odczasownikowy) od skrzyżować

skrótowiec skruˈtɔvʲjɛt͡s n
acronyme sigle
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo utworzone przez skrócenie wyrażenia składającego się z dwóch lub więcej słów;

skręt żołądka n
retournement de l'estomac
(weterynaria, weterynaryjny) (kynologia, kynologiczny) ciężka choroba psów polegająca na obrocie żołądka wokół własnej osi i zablokowaniu go;

skunks skũŋks n
moufette mouffette mouffette
(zoologia, zoologiczny) pręgowany, czarno-biały ssak drapieżny, który w przypadku zagrożenia tryska cuchnącą cieczą;
sconce skons
(pospolicie) (obraźliwie) osoba o nieprzyjemnym zapachu, także wyzwisko wobec kogoś

skurczowy adj
systolique
(medycyna, medyczny) dotyczący skurczu, charakteryzujący się skurczami

skurwiel ˈskurvʲjɛl n
fils de pute
(wulgarnie, wulgaryzm) (pogardliwie, pogardliwy) (obraźliwie) o mężczyźnie

skurwysyn skurˈvɨsɨ̃n n
fils de putain fils de pute
(wulgarnie, wulgaryzm) obraźliwie do mężczyzny lub o mężczyźnie

skutecznie skuˈtɛt͡ʃʲɲɛ adv
efficacement
w sposób skuteczny, dający pożądany efekt

skuteczność skuˈtɛt͡ʃnɔɕt͡ɕ n
efficacité efficience
cecha tego, co jest skuteczne; cecha tych, którzy są skuteczni

skuteczny skuˈtɛt͡ʃnɨ adj
effectif
taki, który charakteryzuje się skutecznością, daje pożądane rezultaty, wyniki; taki, który wywołuje pożądany efekt

skutek ˈskutɛk n
corollaire
wynik jakiegoś działania, efekt; rezultat, konsekwencja

skyrmion n
skyrmion
(fizyka, fizyczny) kwazicząstka, która charakteryzuje się tzw. ładunkiem topologicznym, będącą możliwie najmniejszym stabilnym zakłóceniem jednorodnego namagnesowania

skóra ˈskura n
cuir peau
surowiec otrzymywany z wyprawionej skóry (1.1) niektórych zwierząt;
peau
(anatomia, anatomiczny) zewnętrzna powłoka ciała kręgowców;

skórny ˈskurnɨ adj
cutané
dotyczący skóry

skórzany skuˈʒãnɨ adj
en cuir
dotyczący wyrobów ze skóry

skąd skɔ̃nt particle
comment mais comment donc mais non
wzmocnione nie

skąd skɔ̃nt pronoun
d'où
…służący do zadawania pytań o kierunek lub miejsce, w którym zaczął się ruch
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających kierunek lub miejsce, w którym zaczął się ruch

skąpiradło n
avare crevard grigou grippe-sou harpagon picsou
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) (pogardliwie, pogardliwy) ktoś, kto stroni od wydawania pieniędzy

skąpstwo ˈskɔ̃mpstfɔ n
avarice
niechęć do rozstawania się z pieniędzmi, nadmierna oszczędność

skąpy ˈskɔ̃mpɨ adj
avare ladre
(pejoratywnie, pejoratywny) niechętnie oddający swoje dobra, pieniądze

skład skwat n
composition
zbiór elementów stanowiących dany przedmiot lub substancję
dépôt entrepôt magasin
miejsce gromadzenia (składowania) towarów, magazyn

składać jaja v
pondre un œuf
(zoologia, zoologiczny) wydalać jaja z organizmu, by z nich wykluły się młode

składnik ˈskwadʲɲik n
élément ingrédient
część składowa czegoś

skłonny ˈskwɔ̃nːɨ adj
enclin
taki, który jest podatny na coś; mający predyspozycję do czegoś

slajd slajt n
diapositive
(fotografia) diapozytyw, małoobrazkowe przezrocze oprawione w tekturową lub plastikową ramkę, służące do rzutowania obrazu na ekran za pomocą rzutnika;

slalom ˈslalɔ̃m n
slalom
(sport, sportowy) konkurencja sportowa polegająca na pokonywaniu (najczęściej na nartach) krętej trasy wyznaczonej bramkami

slam slãm n
slam
występ artystyczny będący połączeniem poezji i performance'u i wykluczający użycie jakichkolwiek instrumentów

slawistyka slaˈvʲistɨka n
slavistique
dziedzina nauki badająca i opisująca narody słowiańskie, ich kulturę, języki i historię

slawizm ˈslavʲism̥ n
slavisme
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z któregoś języka słowiańskiego;

slipy ˈslʲipɨ n
slip
męskie, obcisłe majtki;

slumlord n
marchand de sommeil vendeur de sommeil
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba, która wynajmuje komuś dom lub mieszkanie znajdujące się w biednej dzielnicy i złym stanie technicznym, często pobierając niesprawiedliwie wysoki czynsz

slums n
bidonville
(urbanistyka, urbanistyczny) dzielnica nędzy w wielkim mieście;

slup slup n
sloop
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jednomasztowy żaglowiec z grotem i fokiem;

smacznego smat͡ʃˈnɛɡɔ interjection
bon appétit
zwyczajowe życzenie przyjemności z jedzenia

smaczny ˈsmat͡ʃnɨ adj
savoureux délicieux exquis
mający dobry smak; dobrze smakujący

smak smak n
goût saveur
zmysł, którego narządy znajdują się w jamie ustnej, odpowiedzialny za sposób reagowania na przyjmowany pokarm;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) właściwość pokarmu rozpoznawana przez smak (1.1)

smakosz n
gourmet
ktoś lubiący wykwintne dania

smakować smaˈkɔvat͡ɕ v
goûter
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) próbować czegoś w celu określenia smaku

smarkacz ˈsmarkat͡ʃ n
morveux
(obraźliwie) osoba, która zachowuje się niedojrzale, dziecinnie
morveux gamin marmot
(pogardliwie, pogardliwy) dziecko, mały chłopiec

smartfon ˈsmartfɔ̃n n
ordiphone smartphone téléphone intelligent terminal de poche
(telekomunikacja) (informatyka, informatyczny) urządzenie integrujące w sobie funkcje telefonu komórkowego i palmtopu;

smażony adj
frit
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony / przyrządzany w procesie smażenia

smerf smɛrf n
Schtroumpf schtroumpf
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) fikcyjne małe, niebieskie stworzenie;

smoczek ˈsmɔt͡ʃɛk n
tétine suce
miękka zabawka dla małych dzieci przeznaczona do ssania;

smoczyca smɔˈt͡ʃɨt͡sa n
dragonne dracène dragonesse
(mitologia, mitologiczny) samica smoka

smok smɔk n
dragon
(mitologia, mitologiczny) baśniowe groźne zwierzę, rodzaj olbrzymiego, latającego gada;

smoła ˈsmɔwa n
goudron
mazista, zwykle czarna ciecz, produkt odgazowania węgla, łupków bitumicznych, drewna itp.;

smród sm̥rut n
fétidité puanteur
przykry zapach

smutek ˈsmutɛk n
tristesse chagrin
stan uczuć, gdy ktoś jest smutny

smutny ˈsmutnɨ adj
triste maussade
odczuwający smutek, pogrążony w smutku

smycz smɨt͡ʃ n
laisse
taśmowy, materiałowy lub skórzany pasek zakończony z jednej strony uchwytem (rączką), a z drugiej karabińczykiem podczepianym do obroży lub szelek zwierzęcia domowego (najczęściej psa) podczas wyprowadzania na spacer;

snob snɔp n
snob
osoba, która próbuje zachowywać się tak, jak ktoś z wyższej klasy

snop snɔp n
gerbe
(rolnictwo, rolniczy) wiązka ułożonych równolegle i związanych źdźbeł zbóż, traw;
gerbe faisceau
(przenośnie, przenośnia) wiązka, strumień

snowboardzistka ˌsnɔwbɔrʲˈd͡ʑistka n
snowboardeuse
(sport, sportowy) kobieta jeżdżąca na snowboardzie

snoza n
broche
(pszczelarstwo, pszczelarski) beleczka układana poziomo w gnieździe, od której pszczoły odbudowują plaster

sobota sɔˈbɔta n
samedi
szósty dzień tygodnia;

sobowtór sɔˈbɔftur n
sosie
osoba wyglądająca bardzo podobnie do innej;

soból ˈsɔbul n
zibeline
(zoologia, zoologiczny) Martes zibellina, azjatyckie zwierzę futerkowe, ssak drapieżny o gęstym, jedwabistym, brązowym lub czarnym futrze;

socjaldemokracja ˌsɔt͡sʲjaldɛ̃mɔˈkrat͡sʲja n
social-démocratie
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ruch społeczny, mający na celu budowę społeczeństwa i ustroju socjalistycznego poprzez demokratyczne reformy;

socjalista ˌsɔt͡sʲjaˈlʲista n
socialiste
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik socjalizmu

socjalistka ˌsɔt͡sʲjaˈlʲistka n
socialiste
forma żeńska od: socjalista

socjalistyczny ˌsɔt͡sʲjalʲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
socialiste
związany z socjalizmem, charakterystyczny dla socjalizmu

socjalizm sɔˈt͡sʲjalʲism̥ n
socialisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wieloznaczne pojęcie, odnoszące się do prób zmniejszenia nierówności społecznych i upowszechnienia świadczeń socjalnych, lub poddania gospodarki kontroli społecznej (poprzez instytucje państwowe, samorządowe, korporacyjne lub spółdzielcze);

socjolekt n
sociolecte
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt o zasięgu środowiskowym;
(językoznawstwo, językoznawczy) zespół jednostek językowych (zwykle leksykalnych) o podłożu środowiskowym;

socjolingwistyczny ˌsɔt͡sʲjɔlʲĩŋɡvʲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
sociolinguistique
dotyczący socjolingwistyki

socjolingwistyka ˌsɔt͡sʲjɔlʲĩŋɡˈvʲistɨka n
sociolinguistique
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się funkcjonowaniem języka w społeczeństwie;

socjolog sɔˈt͡sʲjɔlɔk n
sociologue
(edukacja, edukacyjny) specjalista w dziedzinie socjologii

socjologia ˌsɔt͡sʲjɔˈlɔɟja n
sociologie
nauka o społeczeństwie, zajmująca się badaniem struktury społeczeństwa, następujących w nim zmian, praw kierujących rozwojem społeczeństwa i różnego rodzaju zjawisk w nim występujących;

socjologiczny ˌsɔt͡sʲjɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
sociologique
związany z socjologią lub socjologami; właściwy socjologii

socynianin ˌsɔt͡sɨ̃ˈɲä̃ɲĩn n
socinien
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca socynianizmu

socyniański ˌsɔt͡sɨ̃ˈɲä̃j̃sʲci adj
socinien
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) (książkowy) dotyczący doktryn Fausta Socyna

soczewica ˌsɔt͡ʃɛˈvʲit͡sa n
lentille
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju soczewica (1.1)

soczewka sɔˈt͡ʃɛfka n
lentille
(optyka, optyczny) przezroczysty przyrząd optyczny załamujący promienie świetlne;
lentille cristallin
(anatomia, anatomiczny) część oka załamująca promienie świetlne;

soczewka kontaktowa sɔˈt͡ʃɛfka ˌkɔ̃ntakˈtɔva n
lentille de contact
soczewka umieszczana bezpośrednio na rogówce oka, służąca najczęściej do korygowania wad wzroku, rzadziej w celach opatrunkowych lub kosmetycznych;

soczewkowaty adj
lenticulaire
taki, który ma kształt soczewki

sofa ˈsɔfa n
sofa
rodzaj niskiej kanapy

sogdyjski adj
sogdien
związany z Sogdianą, dotyczący Sogdiany

soirée n
soirée
(przestarzałe, przestarzały) wieczorek towarzyski

soja ˈsɔja n
soja
(botanika, botaniczny) Glycine max, roślina uprawna z rodziny bobowatych posiadająca nasiona bogate w białko i tłuszcz;

sojuszniczy adj
allié
wynikający z zawartego sojuszu, sprzymierzony

sojusznik sɔˈjuʃʲɲik n
allié
państwo lub osoba, która zobowiązuje się do współpracy i udzielania pomocy

sok sɔk n
jus
napój robiony z owoców, czasem również z warzyw;

sok żołądkowy ˈsɔɡ ˌʒɔwɔ̃ntˈkɔvɨ n
suc gastrique
(medycyna, medyczny) jeden z soków trawiennych;

sokolnik sɔˈkɔlʲɲik n
fauconnier
osoba zajmująca się hodowlą i układaniem ptaków drapieżnych do polowania oraz polowaniem z nimi

sokowirówka ˌsɔkɔvʲiˈrufka n
presse-agrumes
urządzenie służące do mechanicznego uzyskiwania soku z owoców lub warzyw

sokół ˈsɔkuw n
faucon
(ornitologia, ornitologiczny) ptak drapieżny o silnej budowie ciała, wąskich i krótkich skrzydłach, mocnym hakowatym dziobie oraz ostrych szponach;

sola ˈsɔla n
sole
(ichtiologia, ichtiologiczny) płaska ryba z oczami po prawej stronie;

solanka n
saumure
(spożywczy) roztwór soli używany do konserwacji żywności

solastalgia n
solastalgie
(psychologia, psychologiczny) smutek i niepokój odczuwany w związku z drastycznymi zmianami zachodzącymi w środowisku naturalnym

solfeż ˈsɔlfɛʃ n
solfège
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nauka muzykalności przez głośne czytanie nut;

solidarnie adv
solidairement
w sposób solidarny, bratersko

solidarność ˌsɔlʲiˈdarnɔɕt͡ɕ n
solidarité
poczucie wspólnoty i gotowość niesienia innym pomocy wynikające ze zgodności poglądów i dążeń

solidarny adj
solidaire
wykazujący się solidarnością

solidaryzować się ˌsɔlʲidarɨˈzɔvat͡ɕ‿ɕɛ v
solidariser
zgadzać się z kimś w jakiejś kwestii; popierać, mieć poczucie solidarności z kimś

solista sɔˈlʲista n
soliste
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk wykonujący utwór muzyczny lub śpiewający pojedynczo

solić ˈsɔlʲit͡ɕ v
saler
przyprawiać potrawy solą

solniczka sɔlʲˈɲit͡ʃka n
salière
niewielki pojemnik w formie miseczki lub pudełka, przeznaczony specjalnie do przechowywania soli
niewielki zamknięty pojemnik do przechowywania soli, z otworkami, przez które posypuje się solą potrawy;

solowy adj
solo
wykonywany lub przeznaczony do wykonania przez jedną osobę

somalijski ˌsɔ̃maˈlʲijsʲci adj
somalien somali
odnoszący się do państwa Somalia

somalijski ˌsɔ̃maˈlʲijsʲci n
somalien
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Somalii;

somatyczny adj
somatique
dotyczący somy – ciała

sommelier sɔ̃ˈmɛlʲjɛr n
sommelier
doradca w zakresie win
specjalista w dziedzinie enologii i degustacji wina
wykwalifikowany kelner, który specjalizuje się w podawaniu wina

sondaż n
sondage
badanie opinii publicznej

sonet ˈsɔ̃nɛt n
sonnet
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wiersz o pewnej charakterystycznej, kanonicznej budowie – ścisłej liczbie wersów, określonym układzie rymów i strof;

sopel ˈsɔpɛl n
glaçon
podłużny kawałek lodu zwisający z brzegu dachu, z gałęzi itp.;

sopran ˈsɔprãn n
soprano
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najwyższy głos żeński lub chłopięcy;
(potocznie, potoczny) osoba z takim głosem

sorrentyński adj
sorrentin
związany z Sorrento, dotyczący Sorrento

sos sɔs n
sauce
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, zawiesisty płyn o różnych smakach, przyrządzany jako dodatek do potraw;

sos mornay n
sauce Mornay
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sos na bazie beszamelu z dodatkiem startego sera (np. gruyère), stosowany m.in. w kuchni francuskiej do zapiekania potraw;

sos sojowy ˈsɔs ːɔˈjɔvɨ n
sauce de soja sauce soja
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sos fermentowany, wytwarzany z ziaren soi, prażonego ziarna ryżu lub pszenicy, wody i soli, stanowiący jedną z najważniejszych przypraw kuchni azjatyckiej

sos tatarski ˈsɔs taˈtarsʲci n
sauce tartare
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ostry sos przyrządzany zwykle z żółtek jaj, octu, oliwy, musztardy i drobno pokrojonych ogórków marynowanych lub kiszonych;

sosjerka sɔˈsʲjɛrka n
saucière
(gastronomia) naczynie z dzióbkiem lub dwoma, przeznaczone do podawania sosu;

sosna ˈsɔsna n
pin
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pinus L., drzewo lub krzew iglasty z rodziny sosnowatych;

sosna nadmorska n
pin maritime
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) (systematyka) Pinus pinaster Aiton, gatunek drzewa z rodziny sosnowatych występującego najczęściej w basenie Morza Śródziemnego;
pin maritime pinastre
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z gatunku sosna nadmorska (1.1)

soteriologia ˌsɔtɛrʲjɔˈlɔɟja n
sotériologie
(teologia, teologiczny) nauka o zbawieniu;

sowa ˈsɔva n
hibou chouette
(ornitologia, ornitologiczny) drapieżny ptak z rzędu Strigiformes, o dużej głowie i oczach umieszczonych z przodu, polujący nocą;

sowa śnieżna ˈsɔva ˈɕɲɛʒna n
harfang des neiges
(ornitologia, ornitologiczny) Bubo scandiacus, gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny puszczykowatych zamieszkujący tundrę Eurazji i Ameryki Północnej;

sowchoz n
sovkhoze sovkhoz
państwowe gospodarstwo rolne w ZSRR

sowiecki sɔˈvʲjɛt͡sʲci adj
soviétique
radziecki, dotyczący Związku Radzieckiego (Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich)

sowietolog n
soviétologue
(edukacja, edukacyjny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) specjalista w dziedzinie sowietologii

sowietologia n
soviétologie
(edukacja, edukacyjny) wiedza o ZSRR;

sowietologiczny adj
soviétologique soviétologue
związany z sowietologią

sołtys n
écoutète
(historia, historyczny, historycznie) przedstawiciel feudała stojący na czele wsi lokowanej na prawie niemieckim

spacer ˈspat͡sɛr n
promenade balade déambulation pérambulation vadrouille
niespieszne chodzenie bez konkretnego celu, dla przyjemności

spacerować ˌspat͡sɛˈrɔvat͡ɕ v
promener marcher
chodzić w celu rekreacji, niekoniecznie zmierzając do określonego miejsca

spacerowiczka ˌspat͡sɛrɔˈvʲit͡ʃka n
baladeuse promeneuse
kobieta, która przechadza się dla przyjemności

spadanie spaˈdãɲɛ n
chute
(rzeczownik odczasownikowy) od spadać

spadać ˈspadat͡ɕ v
tomber
lecieć bezwładnie w dół

spadek ˈspadɛk n
chute
obniżenie poziomu ziemi (gruntu, drogi itp.)
héritage
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) własność zostawiana przez kogoś po śmierci dla jakiejś osoby;

spadkobierca ˌspatkɔˈbʲjɛrt͡sa n
héritier successeur
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba fizyczna lub prawna, na którą przechodzi spadek po kimś

spadochron spaˈdɔxrɔ̃n n
parachute
urządzenie z mocnego materiału, które pod wpływem ciągu powietrza otwiera się w formie parasola i służy do hamowania prędkości opadania lub przemieszczania się ciał

spadochroniarz ˌspadɔxˈrɔ̃ɲaʃ n
parachutiste
(lotnictwo, lotniczy) skoczek spadochronowy, żołnierz lub sportowiec uprawiający skoki ze spadochronem

spadź spat͡ɕ n
miellat
gęsta, słodka ciecz składająca się z wydzieliny mszyc i czerwców oraz soków roślinnych, występująca na liściach i gałązkach niektórych drzew;

spalanie spaˈlãɲɛ n
brûlage
(rzeczownik odczasownikowy) od spalać

spalony adj
brûlé
zniszczony poprzez ogień

spam spãm n
pourriel
(informatyka, informatyczny) niechciane lub niepotrzebne wiadomości elektroniczne;

spaniel ˈspãɲɛl n
épagneul
(kynologia, kynologiczny) rasa psów myśliwskich lub pokojowych o falistej sierści i długich wiszących uszach

spawacz ˈspavat͡ʃ n
soudeur
robotnik zajmujący się spawaniem

spazm n
spasme
(medycyna, medyczny) nagłe, bezwiedne, bolesne, znaczne napięcie mięśnia lub grupy mięśni

spać spat͡ɕ v
dormir
(fizjologia, fizjologiczny) być w stanie snu, charakteryzującym się spowolnionymi funkcjami organizmu i obniżonym poziomem świadomości
(eufemistycznie) mieć stosunek płciowy

spać jak suseł ˈspat͡ɕ ˈjak ˈsusɛw v
dormir comme un loir
spać mocnym, głębokim snem, z którego trudno wybudzić

spać na waleta ˈspat͡ɕ ˌna‿vaˈlɛta idiom
coucher tête-bêche
spać w dwie osoby na jednym łóżku tak, że głowa jednej osoby znajduje się w nogach drugiej

specjalista ˌspɛt͡sʲjaˈlʲista n
spécialiste
osoba, która się w czymś specjalizuje, ma gruntowną, dużą wiedzę w jakiejś dziedzinie

specjalistyczny adj
spécialiste
dotyczący specjalisty, fachowy

specjalizacja n
spécialisation
proces wyodrębniania się funkcji, kompetencji, zadań

specjalna operacja wojskowa n
opération militaire spéciale
(eufemistycznie) (wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) propagandowe określenie rosyjskiej agresji na Ukrainę w lutym 2022 r.

specjalne prawa ciągnienia n
DTS droits de tirage spéciaux
(ekonomia, ekonomiczny) (jednostka monetarna) międzynarodowa jednostka obrachunkowa i umowna jednostka monetarna utworzona przez Międzynarodowy Fundusz Walutowy;

specjalnie spɛˈt͡sʲjalʲɲɛ adv
particulièrement
w sposób wyjątkowy, specjalny, nieprzeciętny

specjalność spɛˈt͡sʲjalnɔɕt͡ɕ n
spécialité
czynność lub wyrób wykonywane z wyjątkową biegłością
dziedzina, która jest przedmiotem czyjejś pracy zawodowej

specyficzny ˌspɛt͡sɨˈfʲit͡ʃnɨ adj
spécifique
typowy jedynie dla jakiejś osoby, rzeczy, okresowi czasu albo miejscu (lub ich grupie)
wyróżniający się na tle innych

specyfika n
spécificité
zespół cech wyróżniających

spektakl ˈspɛktakl̥ n
spectacle
przedstawienie teatralne, baletowe, operowe itp.

spektakularny ˌspɛktakuˈlarnɨ adj
spectaculaire
sprawiający duże wrażenie lub zwracający na siebie uwagę

spektrometria ˌspɛktrɔ̃ˈmɛtrʲja n
spectrométrie
(fizyka, fizyczny) dział spektroskopii zajmujący się pomiarami długości fali promieniowania elektromagnetycznego w widmach optycznych oraz natężenia promieniowania o różnych długościach fali;

spekulacyjny adj
spéculatif
(ekonomia, ekonomiczny) związany z spekulacją, dotyczący spekulacji

spekulant spɛˈkulãnt n
spéculateur
człowiek kupujący coś po niskiej cenie z zamiarem sprzedaży po wyższej;

speleolog n
spéléologue
osoba eksplorująca jaskinie

speleologia ˌspɛlɛɔˈlɔɟja n
spéléologie
(geologia, geologiczny) nauka o jaskiniach;

speleologiczny adj
spéléologique
(geologia, geologiczny) związany z speleologią, dotyczący speleologii

spelunka n
bouge
przestępczy matecznik

sperma ˈspɛrma n
sperme
(fizjologia, fizjologiczny) płyn, w którym plemniki wydostają się z ciała samca;

spermatogeneza n
spermatogenèse
(fizjologia, fizjologiczny) proces tworzenia plemników w jądrach

spermatozoid ˌspɛrmatɔˈzɔ<sup>j</sup>it n
spermatozoïde
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) plemnik, męska komórka rozrodcza – u ludzi, zwierząt i niektórych roślin

spikerka spʲiˈkɛrka n
speakerine
kobieta zapowiadająca programy w radio lub telewizji albo czytająca przygotowane teksty

spinacz ˈspʲĩnat͡ʃ n
trombone
(biurowość, biurowy) wygięty kawałek drutu służący do złączania kartek papieru;

spirulina ˌspʲiruˈlʲĩna n
spiruline
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (spożywczy) preparat z sinic z rodzaju Arthrospira w formie proszku lub tabletek stosowany jako suplement diety;

spirytualistyczny ˌspʲirɨtu<sup>w</sup>alʲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
spiritualiste
związany ze spirytualizmem, dotyczący spirytualizmu

spis treści ˈspʲis ˈtrɛɕt͡ɕi n
table des matières
lista rozdziałów z podanymi numerami ich stron, umieszczany na początku lub końcu danej publikacji;

spisek ˈspʲisɛk n
conspiration complot
tajne porozumienie pomiędzy grupą osób (spiskowców), mających wspólny cel

spiskować v
comploter couver
knuć, planować spisek

spiskowiec n
conspirateur
uczestnik spisku

spiskowy adj
conspirateur
właściwy spiskowi

spiżarnia spʲiˈʒarʲɲa n
garde-manger
(budownictwo) pomieszczenie domowe na produkty żywnościowe

splenektomia n
splénectomie
(medycyna, medyczny) zabieg całkowitego lub częściowego usunięcia śledziony;

spoczynek n
repos
stan bezczynności celem nabrania sił po pracy

spodek ˈspɔdɛk n
soucoupe
mały talerzyk używany jako podstawka pod filiżankę lub szklankę

spodnie ˈspɔdʲɲɛ n
pantalon
(odzieżownictwo) (krawiectwo) dolna część odzieży wierzchniej okrywająca nogi;

spodziewać się spɔˈd͡ʑɛvat͡ɕ‿ɕɛ v
attendre
przewidywać jakieś zjawisko lub zachowanie

spoistość n
cohésion
cecha tego, co spoiste; cecha harmonijnej całości

spojrzenie spɔjˈʒɛ̃ɲɛ n
regard
skierowanie oczu na coś, chwila patrzenia w jakimś kierunku, na coś lub kogoś

spojrzeć ˈspɔjʒɛt͡ɕ v
regarder piger viser
(książkowy) zwrócić wzrok na coś lub na kogoś, zerknąć, rzucić okiem

spojówka spɔˈjufka n
conjonctive
(anatomia, anatomiczny) przednia część gałki ocznej; błona śluzowa pokrywająca wewnętrzną część powiek i przednią część białkówki;

spoko ˈspɔkɔ interjection
calmos relax, Max t'inquiète te casse pas te frappe pas
(potocznie, potoczny) spokojnie, zachowaj spokój, nie denerwuj się

spokojnie spɔˈkɔjɲɛ adv
paisiblement calmement
ze spokojem, w opanowany sposób, bez nadmiernych emocji

spokojność n
calme
(przestarzałe, przestarzały) życie bez wojny, pokojowe warunki życia
calme paix quiétude repos tranquillité
(przestarzałe, przestarzały) (dawniej, dawny) poczucie bezpieczeństwa, brak obaw, lęków
repos
(przestarzałe, przestarzały) opanowanie, równowaga wewnętrzna

spokojny spɔˈkɔjnɨ adj
calme tranquille placide serein
niedoznający i niepokazujący silnych uczuć

spokój ˈspɔkuj n
tranquillité paix
równowaga psychiczna; brak gniewu, zdenerwowania

spoletański adj
spolétain
związany z Spoleto, dotyczący Spoleto

sponsorować ˌspɔ̃w̃sɔˈrɔvat͡ɕ v
sponsoriser
(książkowy) finansować jakieś przedsięwzięcie

spontanicznie ˌspɔ̃ntãˈɲit͡ʃʲɲɛ adv
spontanément
w sposób spontaniczny, bez głębszego przemyślenia, odruchowo, emocjonalnie

spontaniczny adj
spontané
działający odruchowo, bez innych wpływów

sporny ˈspɔrnɨ adj
contentieux
będący przedmiotem sporu

sporofit n
sporophyte
(botanika, botaniczny) diploidalne stadium w przemianie pokoleń roślin i glonów;

sport spɔrt n
sport
(sport, sportowy) forma aktywności fizycznej i umysłowej, podejmowanej dla przyjemności lub współzawodnictwa;

sportowiec spɔrˈtɔvʲjɛt͡s n
sportif athlète
(sport, sportowy) osoba (kobieta lub mężczyzna), która zawodowo lub amatorsko uprawia jakiś sport

sportowy spɔrˈtɔvɨ adj
sportif
dotyczący sportu, związany ze sportem

sposobność n
occasion
sprzyjające warunki ku czemuś

spostrzegawczy ˌspɔsṭʃɛˈɡaft͡ʃɨ adj
observateur
szybko i łatwo zauważający szczegóły

spostrzegać v
apercevoir
zdawać sobie sprawę
apercevoir remarquer
patrząc, zwracać uwagę na coś lub kogoś
s'apercevoir
zdawać sobie sprawę

spostrzeżenie ˌspɔsṭʃɛˈʒɛ̃ɲɛ n
remarque
obserwacja, uwaga na dany temat

sposób ˈspɔsup n
façon manière mode
styl, rodzaj zachowania, wyglądu itp.
moyen manière
metoda, algorytm zrobienia czegoś, rozwiązania jakiegoś problemu

spotkanie spɔtˈkãɲɛ n
rencontre rendez-vous
umówione lub przypadkowe zobaczenie kogoś, zetknięcie się z kimś (z czymś)

spowiednik spɔˈvʲjɛdʲɲik n
confesseur
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny wysłuchujący spowiedzi;

spowiedź ˈspɔvʲjɛ̇t͡ɕ n
confession confesse
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznanie grzechów przed kapłanem w celu otrzymania ich odpuszczenia

społeczeństwo ˌspɔwɛˈt͡ʃɛ̃j̃stfɔ n
société communauté
(socjologia, socjologiczny) zorganizowana grupa ludzi zamieszkująca jakieś terytorium powiązanych ze sobą kulturowo, historycznie, religijnie, zawodowo itp.;

społeczna odpowiedzialność biznesu spɔˈwɛt͡ʃna ˌɔtpɔvʲjɛ̇ˈd͡ʑalnɔʑd͡ʑ bʲizˈnɛsu n
responsabilité sociale des entreprises
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) koncepcja, według której przedsiębiorstwa na etapie budowania strategii dobrowolnie uwzględniają interesy społeczne, ochronę środowiska i relacje z różnymi grupami interesariuszy

społeczność spɔˈwɛt͡ʃnɔɕt͡ɕ n
communauté commune
ludzie skupieni w środowisku zawodowym lub społecznym;

spożycie spɔˈʒɨt͡ɕɛ n
consommation
(rzeczownik odczasownikowy) od spożyć; zużycie czegoś, konsumpcja

spożywczy spɔˈʒɨft͡ʃɨ adj
denrées alimentaire
związany z żywnością lub spożyciem

spragniony spraɟˈɲɔ̃nɨ adj
assoiffé avoir soif
(fizjologia, fizjologiczny) potrzebujący wody

sprawa ˈsprava n
affaire question
to, co jest dla kogoś ważne

sprawca ˈspraft͡sa n
auteur
ten, który dokonuje czego

sprawdzać ˈspravd͡zat͡ɕ v
vérifier contrôler examiner
kontrolować, weryfikować; upewniać się, że coś jest prawidłowe

sprawiedliwie ˌspravʲjɛˈdlʲivʲjɛ adv
justement
w sposób sprawiedliwy

sprawiedliwość ˌspravʲjɛˈdlʲivɔɕt͡ɕ n
justice
trwała i niewymuszona wola oddawania każdemu tego, co mu się należy;

sprawozdanie ˌspravɔˈzdãɲɛ n
rapport compte rendu
ustny bądź pisemny raport z jakiegoś wydarzenia lub działalności

sprawozdawca ˌspravɔˈzdaft͡sa n
rapporteur
osoba, która zajmuje się raportowaniem z określonych działań lub wydarzeń

sprawozdawczyni ˌspravɔzdafˈt͡ʃɨ̃ɲi n
rapporteuse
kobieta, która zajmuje się raportowaniem z określonych działań lub wydarzeń

sprowadzać v
amener
powodować zmianę położenia
causer
wywoływać określone następstwa
importer faire venir
przyczyniać się do przybycia kogo lub czego
réduire
powodować ograniczenie wypowiedzi
s'installer
przybywać gdzieś z zamiarem osiedlenia się
se réduire
przestawać różnić się od czegoś, ograniczać się do czego

spryt n
ingéniosité esprit habileté
umiejętność radzenia sobie w różnych sytuacjach

sprzeciwiać się spʃɛˈt͡ɕivʲjät͡ɕ‿ɕɛ v
s'opposer
być przeciwnym czemuś, być przeciwko czemuś lub komuś; nie zgadzać się z na coś (z czymś)

sprzeczność n
contradiction contradictoire disparité
stosunek zachodzący między zjawiskami, poglądami, interesami niezgodnymi ze sobą

sprzedawać spʃɛˈdavat͡ɕ v
vendre
dawać coś (materialnego lub nie) i w zamian dostawać pieniądze
se vendre
(przenośnie, przenośnia) komercjalizować się

sprzedawca spʃɛˈdaft͡sa n
vendeur
(handel, handlowy) człowiek sprzedający towary (w sklepie, na targowisku)

sprzedawczyni ˌspʃɛdafˈt͡ʃɨ̃ɲi n
vendeuse
(handel, handlowy) kobieta sprzedająca towary (w sklepie, na targowisku)

sprzedaż ˈspʃɛdaʃ n
vente
(ekonomia, ekonomiczny) zbycie towaru lub usługi w zamian za pieniądze lub inny towar

sprzeniewierzyć ˌspʃɛ̃ɲɛˈvʲjɛʒɨt͡ɕ v
escroquer
przywłaszczyć powierzone sobie cudze mienie

sprzymierzeniec ˌspʃɨ̃mʲjɛˈʒɛ̃ɲɛt͡s n
allié
osoba, która sprzyja komuś, wspiera kogoś; jest w przymierzu z kimś

sprzączka ˈspʃɔ̃n͇t͡ʃka n
boucle
element umieszczany na końcu paska, służący do spinania, zapinania;

sprzęg spʃɛ̃ŋk n
attelage
(technologia, technika, techniczny) (kolejnictwo) urządzenie złączające pojazdy szynowe;

sprzęgło ˈspʃɛ̃ŋɡwɔ n
embrayage
(mechanika) mechanizm pozwalający na przenoszenie ruchu z jednej osi na drugą;
pédale d'embrayage
(potocznie, potoczny) (motoryzacja) pedał sprzęgła, dźwignia sprzęgła

sprężyna sprɛ̃w̃ˈʒɨ̃na n
ressort
(technologia, technika, techniczny) zwinięty w spiralę, zwykle metalowy przedmiot, który może ulegać rozprężaniu;
(przenośnie, przenośnia) inicjator, powód jakiegoś procesu

sprężystość sprɛ̃w̃ˈʒɨstɔɕt͡ɕ n
souplesse
cecha tego, co sprężyste

sprężysty adj
efficace
taki, który działa sprawnie i szybko
élastique
(fizyka, fizyczny) zdolny do powrotu do wyjściowego kształtu po ustaniu działania siły odkształcającej
énergique
charakteryzujący się lekkością w ruchu

spycharka spɨˈxarka n
bulldozer
(budownictwo) (maszynoznawstwo) pojazd budowlany poruszający się na gąsienicach służący do wyrównywania terenu przez pchanie ziemi

spódnica spudʲˈɲit͡sa n
jupe
(krawiectwo) rodzaj ubrania osłaniającego biodra i nogi;

spójnik ˈspujɲik n
conjonction
(gramatyka) wyraz służący do łączenia wyrażeń wewnątrz zdania pojedynczego (np. w wyliczeniach) oraz zdań składowych w zdaniach złożonych;

spójność n
cohérence
ścisłe przystawanie do siebie elementów czego

spór spur n
controverse dispute litige
różnica zdań, stanowisk, interesów

spółdzielnia spuwʲˈd͡ʑɛlʲɲa n
coopérative
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) podmiot prowadzący działalność gospodarczą w interesie swoich członków;
(potocznie, potoczny) siedziba spółdzielni (1.1) lub miejsce prowadzenia przez nią działalności

spółgłoska spuwˈɡwɔska n
consonne
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska powstająca w wyniku całkowitego lub częściowego zablokowania przepływu powietrza przez aparat mowy;

spółgłoskowy adj
consonantique
(językoznawstwo, językoznawczy) związany ze spółgłoską, dotyczący spółgłoski

spółka akcyjna ˈspuwka ːkˈt͡sɨjna n
société par actions société anonyme
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj spółki kapitałowej;

spółka cywilna n
société de droit civil
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) spółka, do której wspólnicy mogą wnieść własności, inne prawa lub swoje własne usługi;

spółka jawna n
société en nom collectif
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj spółki osobowej;

spółka komandytowa n
société en commandite
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj spółki osobowej;

spółka komandytowo-akcyjna n
société en commandite par actions
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj spółki osobowej;

spółka z ograniczoną odpowiedzialnością n
société à responsabilité limitée
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) spółka kapitałowa, której wspólnicy odpowiadają wobec wierzycieli jedynie do wysokości swoich udziałów;

spóźnienie n
arriéré
brak wykonania czegoś w porę
retard
przybycie po ustalonym czasie

spłonka n
amorce
(wojskowość, wojskowy) (technologia, technika, techniczny) mały ładunek wybuchowy inicjujący wybuch właściwego materiału wybuchowego;

spłonąć v
brûler
ulec zniszczeniu przez ogień

spłuczka n
chasse d'eau
(technologia, technika, techniczny) rezerwuar z wodą do spłukiwania muszli klozetowej wraz z syfonem

spływ spwɨf n
confluent
ujście rzeki do innej rzeki

spływaj interjection
barre-toi casse-toi
(potocznie, potoczny) wynoś się! nie przeszkadzaj!

spływaj stąd interjection
casse-toi !
(potocznie, potoczny) wynoś się! nie przeszkadzaj!, spieprzaj!

spływać v
ruisseler
płynąć w dół (o cieczy)

squash n
squash
(sport, sportowy) rodzaj gry polegającej na odbijaniu piłki o ścianę tak, by utrudnić ponowne odbicie piłki przez przeciwnika;

squat n
squat
opuszczony budynek lub pomieszczenie, zamieszkane przez dzikich lokatorów;

sraczka ˈsrat͡ʃka n
chiasse foire
(potocznie, potoczny) (wulgarnie, wulgaryzm) biegunka, rozwolnienie

sraczkowaty adj
caca d’oie merdoie vert caca d’oie
(pospolicie) kolor brudno żółtozielony lub żółtobrązowy

srać srat͡ɕ v
chier
(wulgarnie, wulgaryzm) (fizjologia, fizjologiczny) wypróżniać się przez otwór odbytniczy

srebrne gody n
noces d'argent
(książkowy) dwudziesta piąta rocznica ślubu

srebrne wesele n
noces d'argent
(książkowy) dwudziesta piąta rocznica ślubu

srebrny ˈsrɛbrnɨ adj
argenté
przypominający kolor srebra
de argent
(jubilerstwo, jubilerski) wykonany ze srebra

srebro ˈsrɛbrɔ n
argent
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ag i liczbie atomowej 47;

srogi ˈsrɔɟi adj
sévère rigoureux implacable
surowy, bez litości, niewyrozumiały

srogo adv
sévèrement
bezlitośnie, surowo

srogość ˈsrɔɡɔɕt͡ɕ n
sévérité
cecha tego, kto jest srogi

sroka ˈsrɔka n
pie agace
(ornitologia, ornitologiczny) Pica pica, czarno-biały ptak z długim ogonem;

srom srɔ̃m n
vulve
(anatomia, anatomiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zewnętrzne żeńskie narządy płciowe;

sromotny srɔ̃ˈmɔtnɨ adj
honteux ignominieux
okrywający wstydem lub hańbą, przynoszący hańbę albo wstyd

ssak sːak n
mammifère
(zoologia, zoologiczny) Mammalia, zwierzę z podtypu kręgowców żyworodnych, które po urodzeniu żywi się mlekiem matki;

ssać sːat͡ɕ v
sucer
pić wyciągając z czegoś płyn ustami
powolne spożywanie twardego i rozpuszczalnego pod wpływem śliny pokarmu
trzymać w ustach coś niejadalnego i obracać językiem
(eufemistycznie) (grubiański, grubiańsko) robić fellatio, mieć stosunek oralny
sucer téter
o niemowlętach i młodych zwierzętach pić mleko z piersi matki

sss interjection
sss
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) odgłos naśladujący syczenie żmiji

stabilizacja n
stabilisation
przywrócenie równowagi w gospodarce
stan trwałości i równowagi w przebiegu określonych procesów, w określonej dziedzinie życia

stabilność staˈbʲilnɔɕt͡ɕ n
stabilité équilibre
cecha tego, co stabilne

stabilny staˈbʲilnɨ adj
stable
niezmieniający się przez dłuższy czas
(o konstrukcjach lub przedmiotach) utrzymujący stałą pozycję
łatwo powracający do równowagi po wcześniejszym jej zakłóceniu

stacja ˈstat͡sʲja n
station gare
(kolejnictwo) zespół budynków i infrastruktury umożliwiający obsługę pasażerów lub towarów przewożonych koleją

stacja benzynowa ˈstat͡sʲja ˌbɛ̃w̃zɨ̃ˈnɔva n
station-service
zakład sprzedający benzynę i inne paliwa dla samochodów;

stacjonować v
stationner baser
(wojskowość, wojskowy) mieć gdzieś bazę, mieć postój

stacyjka n
commutateur d’allumage
(motoryzacja) przełącznik z zamkiem do uruchamiania silnika pojazdu przy pomocy klucza

stacyjny adj
stationnal
odbywający się stacjami
stanowiący stację

stadion ˈstadʲjɔ̃n n
stade
(sport, sportowy) duża budowla z miejscami dla widzów, miejsce rozgrywania zawodów sportowych;
(historia, historyczny, historycznie) miara długości używana w starożytnych krajach o różnych długościach (zazwyczaj 185 m);

stadium ˈstadʲjũm n
stade
część procesu, część czasu rozwoju

stadny adj
grégaire
odbywający się stadem, dotyczący stada

stagflacja stakfˈlat͡sʲja n
stagflation
(ekonomia, ekonomiczny) występowanie wysokiej inflacji w warunkach stagnacji gospodarczej;

stagnacja staɡˈnat͡sʲja n
stagnation
wyhamowanie lub całkowite zatrzymanie postępu w jakiejś dziedzinie

stajnia Augiasza ˈstajɲa ːwʲˈɟaʃa n
nettoyer les écuries d'Augias
coś zaniedbanego, zapuszczonego, zabałaganionego, co możliwe jest do uporządkowania jedynie największym wysiłkiem

stal stal n
acier
(metaloznawstwo, metalurgia) stop żelaza z węglem;

stal kortenowska n
acier Corten
(technologia, technika, techniczny) stal konstrukcyjna o podwyższonej odporności na warunki atmosferyczne, na której powierzchni tworzy się samoczynnie ochronna warstwa tlenków, również o walorach dekoracyjnych

stalag n
stalag
(historia, historyczny, historycznie) niemiecki obóz dla jeńców wojennych (szeregowych i podoficerów) podczas II wojny światowej;

stalagmit staˈlaɡmʲit n
stalagmite
(geologia, geologiczny) naciek jaskiniowy narastający od dna jaskini ku górze;

stalinizm staˈlʲĩɲism̥ n
stalinisme
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, praktyka rządzenia panująca w ZSRR za czasów Józefa Stalina;

stalker n
rôdeur
(kryminologia, kryminologiczny) osoba prześladująca swoją ofiarę poprzez śledzenie jej i utrudnianie życia

stalownia n
aciérie
(technologia, technika, techniczny) (hutnictwo, hutniczy) dział huty zajmujący się wytapianiem stali

stalowy staˈlɔvɨ adj
aciéreuse aciéreux acérain acéraine
wykonany ze stali

stalówka staˈlufka n
plume
końcowa, robocza część pióra;

stan stãn n
état
sytuacja, stopień czegoś, poziom sprawności w danej chwili; nastrój
(historia, historyczny, historycznie) (socjologia, socjologiczny) grupa społeczna w okresie od średniowiecza do XVIII w.;
état État
(administracja) odrębna jednostka administracyjna niektórych państw federacyjnych;

stan cywilny ˈstãn t͡sɨˈvʲilnɨ n
état civil
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół cech określających osobę fizyczną w świetle obowiązujących norm prawa cywilnego;

stan wojenny ˈstãn vɔˈjɛ̃nːɨ n
loi martiale état de siège
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczenie swobód i praw obywateli na skutek zewnętrznych zagrożeń państwa;

stan wyjątkowy ˈstãn ˌvɨjɔ̃ntˈkɔvɨ n
état d'exception
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczenie swobód i praw obywateli na skutek wewnętrznych zagrożeń państwa;

stanowczy stãˈnɔft͡ʃɨ adj
catégorique résolu ferme
taki, który potrafi podjąć kategoryczną decyzję, pozbawiony wahań i wątpliwości

stara miłość nie rdzewieje ˈstara ˈmʲiwɔɕt͡ɕ ˌɲɛ‿rd͡zɛˈvʲjɛ̇jɛ proverb
on revient toujours à ses premières amours
miłość, zwłaszcza przeżyta w młodości, nie przemija z upływem czasu

stara panna n
vieille fille
(pejoratywnie, pejoratywny) niemłoda kobieta, która nie wyszła za mąż

starannie staˈrãɲːɛ adv
avec soin soigneux
w sposób staranny, dokładny, schludny; z dbałością o szczegóły

staranność n
diligence soin préciosité
cecha bycia starannym

starczowzroczność n
presbytie presbyopie
(medycyna, medyczny) wada wzroku polegająca na niewyraźnym widzeniu na bliskie odległości spowodowanym zmniejszoną zdolnością akomodacji oka, zwykle wynikającą ze starzenia się;

starczy ˈstart͡ʃɨ adj
sénile
właściwy starcowi

starofrancuski ˌstarɔfrãnˈt͡susʲci n
ancien français vieux français
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy romańskiej używany w średniowieczu w północnej części dzisiejszej Francji, a także części Szwajcarii i Belgii;

staromodny adj
démodé
odpowiadający dawnej modzie, obecnie niemodny

staroobrzędowiec n
vieux-croyant
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek odłamu cerkwi prawosławnej nieuznającego siedemnastowiecznej reformy liturgicznej patriarchy Nikona;

starorzecze ˌstarɔˈʒɛt͡ʃɛ n
bras mort bras-mort
(geografia, geograficzny) jezioro w dolinie rzecznej, stanowiące fragment jej dawnego koryta;

starosaksoński adj
vieux saxon
(językoznawstwo, językoznawczy) dotyczący języka starosaksońskiego (1.1)

starosaksoński n
vieux saxon
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język zachodniogermański używany przez Anglów i Sasów we wczesnym średniowieczu, przodek języka średnio-dolno-niemieckiego;

starotestamentowy adj
vétérotestamentaire
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany ze Starym Testamentem, dotyczący Starego Testamentu

starość ˈstarɔɕt͡ɕ n
vieillesse sénescence
stan będący efektem starzenia się, trzeci i ostatni okres życia istot żywych;

starożytność ˌstarɔˈʒɨtnɔɕt͡ɕ n
antiquité
(historia, historyczny, historycznie) okres w dziejach ludzkości, który trwał od wynalezienia pisma do upadku imperium zachodniorzymskiego w 476 roku;

starożytny ˌstarɔˈʒɨtnɨ adj
antique
związany ze starożytnością, dotyczący starożytności

stary ˈstarɨ adj
ancien
długo istniejący, mający wieloletnią tradycję
vieux vieil
mający wiele lat, niemłody

starzeć się ˈstaʒɛt͡ɕ‿ɕɛ v
vieillir
o zwierzętach i ludziach: stawać się starszym, starym

starzyzna n
vieillerie
ogół starych, używanych przedmiotów, ubrań przeznaczonych zwykle do handlu

statek ˈstatɛk n
vaisseau
każde urządzenie do takiego przewozu dowolną drogą inną niż ląd;
vaisseau navire bateau bâtiment paquebot
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) duży obiekt do przewozu towarów lub ludzi drogą wodną

statek kosmiczny n
vaisseau spatial
(astronautyka, astronautyczny) pojazd poruszający się w przestrzeni poza atmosferą Ziemi

statek pożarniczy n
bateau-pompe
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) specjalna ratownicza jednostka pływająca przeznaczona do gaszenia pożarów na statkach oraz na obszarze portu lub stoczni;

statut ˈstatut n
statut
(administracja) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny stanowiący zbiór przepisów dotyczących podmiotu prawa publicznego lub prywatnego;

statystycznie ˌstatɨˈstɨt͡ʃʲɲɛ adv
statistiquement
w sposób związany ze statystyką

statystyka staˈtɨstɨka n
statistique
nauka zajmująca się zbieraniem i analizą danych dotyczących zjawisk masowych;
wynik procesu zbierania i analizy danych dotyczących jakiegoś zjawiska masowego, prezentowany najczęściej w postaci tabel lub wykresów

staw staf n
articulation jointure
(anatomia, anatomiczny) ruchome połączenie kości;
étang
(hydrologia, hydrologiczny) niewielki zbiornik wody stojącej sztucznego lub naturalnego pochodzenia;

staw krzyżowo-biodrowy ˈstaf ˌkʃɨʒɔvɔ‿bʲjɔˈdrɔvɨ n
articulation sacro-iliaque
(anatomia, anatomiczny) staw o niewielkiej ruchomości utworzony przez kość krzyżową i kość biodrową

staw skroniowo-żuchwowy ˈstaf ˌskrɔ̃ɲɔvɔ‿ʒuxˈfɔvɨ n
articulation temporo-mandibulaire
(anatomia, anatomiczny) dwujamowy, kulisty, sprzężony i symetryczny staw twarzoczaszki;

staw łokciowy ˈstaf wɔcˈt͡ɕɔvɨ n
coude
(anatomia, anatomiczny) staw łączący ramię z przedramieniem;

stawiać wszystko na jedną kartę ˈstavʲjät͡ɕ ˈfʃɨstkɔ na‿ˈjɛdnɔ̃w̃ ˈkartɛ v
mettre tous ses oeufs dans le même panier
ryzykować wszystko

stawiennictwo n
comparution
(urzędowy) przybycie gdzieś ((na przykład) do sądu) po uprzednim wezwaniu; stawienie się

stawonóg staˈvɔ̃nuk n
arthropode
(zoologia, zoologiczny) bezkręgowe zwierzę mające ciało zbudowane z segmentów oraz odnóża z połączonych stawami członów;

staza n
garrot tourniquet
(środowiskowy) (medycyna, medyczny) opaska uciskowa (np. gumowa rurka, pasek), wykorzystywana do zatrzymania przepływu krwi w kończynie

stać stat͡ɕ v
avoir les moyens
tylko w (bezokolicznik) mieć na coś dość pieniędzy, móc kupić
bander être debout
(potocznie, potoczny) o penisie: być w stanie erekcji (często z podmiotem domyślnym)
ne pas fonctionner bouger être debout
o mechanizmie, silniku: nie pracować, nie działać
se trouver être
znajdować się w jakimś miejscu
être debout rester se tenir debout être debout
o człowieku, zwierzęciu: być w pozycji wyprostowanej, podpartym tylko na nogach
o przedmiocie: być ustawionym w taki sposób, że pionowy wymiar jest większy od poziomych

stała ˈstawa n
constante
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) symbol, któremu przyporządkowana jest pewna niezmienna wartość;

stały związek n
relation à long terme
(socjologia, socjologiczny) trwała relacja dwóch partnerów zakładająca wierność

stearynowy adj
stéarique
(biochemia, biochemiczny) związany z stearyną, dotyczący stearyny; zawierający stearynę

stegozaur n
stégosaure
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Stegosaurus, rodzaj dinozaura żyjącego w późnej jurze na terenie zachodniej Ameryki Północnej;
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rodzaju stegozaur (1.1)

stek stɛk n
steak
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z kawałka mięsa krojonego w poprzek włókien mięśniowych lub ryby krojonej w poprzek kręgosłupa, zazwyczaj grillowany lub smażony w głębokim oleju;
tissu
(przenośnie, przenośnia) nagromadzenie, zbiorowisko czegoś (zwykle w sensie negatywnym)

stekowiec n
monotrème
(zoologia, zoologiczny) zwierzę, w którego budowie anatomicznej przewody moczowe i płciowe uchodzą do steku

stela n
stèle
(archeologia, archeologiczny) (sztuka) w starożytności wolno stojąca płyta upamiętniająca czyny władcy

stenografia ˌstɛ̃nɔˈɡrafʲja n
sténographie
sposób pisania za pomocą umownych symboli, konwencji i skrótów, pozwalający notować w tempie ludzkiej mowy;

stenoza n
sténose
(medycyna, medyczny) zwężenie

ster stɛr n
gouvernail safran
(lotnictwo, lotniczy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) urządzenie służące do nadania i utrzymania kierunku ruchu statku wodnego lub powietrznego;

stereofoniczny adj
stéréophonique
(elektronika, elektroniczny) (akustyka, akustyczny) taki, który wykorzystuje technikę stereofonii

stereotyp ˌstɛrɛˈɔtɨp n
stéréotype cliché
(socjologia, socjologiczny) uproszczona konstrukcja myślowa zawierająca irracjonalne bądź fałszywe przeświadczenie dotyczące różnych zjawisk, instytucji, osób, a najczęściej innych grup społecznych;

stereotypizacja ˌstɛrɛɔtɨpʲiˈzat͡sʲja n
stéréotypisation
sprowadzanie czegoś do stereotypu, tworzenie stereotypu

sternik n
barreur
(sport, sportowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żeglarz kierujący danym obiektem pływającym
timonier
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) stopień żeglarski niższy od stopnia kapitana i żeglarz posiadający ów stopień

steroidowy adj
stéroïdien
(biochemia, biochemiczny) związany z steroidami, dotyczący steroidów

steryd n
stéroïde
(biochemia, biochemiczny) lipid zbudowany z czterech pierścieni węglowych, odpowiedzialny za przepływ krwi, regulujący przemianę materii, zachowania seksualne, przyrost tkanek lub pełniący inną określoną funkcję;

sterylizować v
stériliser
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) niszczyć mikroorganizmy i ich spory

stetoskop n
stéthoscope
(medycyna, medyczny) przyrząd diagnostyczny służący do osłuchiwania pacjenta;

stewardesa ˌstʲju<sup>w</sup>arˈdɛsa n
hôtesse de l’air hôtesse de l'air
(lotnictwo, lotniczy) członkini załogi samolotu obsługująca pasażerów;

stewia ˈstɛvʲja n
Stévia Stévie
(botanika, botaniczny) Stevia Cavanilles, jeden z rodzajów roślin z rodziny astrowatych;
stévie
(spożywczy) naturalna substancja słodząca w postaci sproszkowanych liści i pąków albo skrystalizowanego ekstraktu ze Stevia rebaudiana, uprawnego gatunku stewii (1.1)

stigma ˈstʲiɡma n
stigma
(językoznawstwo, językoznawczy) litera alfabetu greckiego, obecnie nieużywana w języku greckim; w greckim systemie liczbowym oznacza liczbę 6; jest ligaturą liter sigma i tau;

stilbit n
stilbite
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady krzemianów, kruchy, uwodniony glinokrzemian wapnia;

stocznia ˈstɔt͡ʃʲɲa n
chantier naval
zakład przemysłowy zajmujący się budową, remontowaniem, przebudowywaniem lub likwidacją statków wodnych;

stoicyzm n
stoïcisme
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) starogrecka szkoła filozoficzna kładąca nacisk na wewnętrzną dyscyplinę moralną, wypełnianie obowiązków które na nas spadły oraz odcięciu się od emocji i zdarzeń zewnętrznych, w celu osiągnięcia szczęścia;

stoik n
stoïque
(filozofia, filozoficzny) zwolennik stoicyzmu

stojan ˈstɔjãn n
stator
(mechanika) nieruchoma część silnika elektrycznego lub prądnicy, wewnątrz której obraca się wirnik

stokrotka stɔˈkrɔtka n
pâquerette
(botanika, botaniczny) Bellis L., rodzaj drobnych roślin zielnych z rodziny astrowatych;

stolarka n
menuiserie
(budownictwo) ogół drewnianych elementów budowlanych
(potocznie, potoczny) rzemiosło stolarskie

stolica stɔˈlʲit͡sa n
capitale
(administracja) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) główne miasto jakiegoś państwa;

stomatologia ˌstɔ̃matɔˈlɔɟja n
stomatologie
(medycyna, medyczny) dział medycyny, dziedzina zajmująca się funkcjonowaniem, patologiami i leczeniem zębów, przyzębia, błony śluzowej jamy ustnej, stawu skroniowo-żuchwowego człowieka;

stomatologiczny ˌstɔ̃matɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
stomatologique
związany ze stomatologią, dotyczący stomatologii

stonka ˈstɔ̃nka n
doryphore
(zoologia, zoologiczny) chrząszcz z rodziny stonkowatych, zwłaszcza stonka ziemniaczana (Leptinotarsa decemlineata Say)

stonka ziemniaczana ˈstɔ̃nka ˌʑɛ̃mʲɲaˈt͡ʃãna n
doryphore
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) jeden z chrząszczy, szkodnik upraw ziemniaków;

stonoga stɔ̃ˈnɔɡa n
mille-pattes
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Oniscus, skorupiak żyjący w szczelinach, piwnicach;

stopa ˈstɔpa n
pied
(anatomia, anatomiczny) część ciała tworząca dolny koniec nogi, ograniczona piętą i kostką;
jednostka długości, używana w niektórych krajach;
podstawa czegoś (np. ozdobnej nogi stołu)
taux
poziom, jakość czegoś

stopa okopowa n
pied de tranchée
(medycyna, medyczny) (wojskowość, wojskowy) zespół objawów związanych odmrożeniem i opuchlizną stóp narażonych na długotrwały nacisk w warunkach zimna i wilgoci, obserwowanych wśród żołnierzy w okopach podczas dziań wojennych;

stopień ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ n
degré
(matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego stanowiąca 1/360 (jedną trzysta sześćdziesiątą) kąta pełnego, stosowana też w geografii do wyrażania współrzędnych geograficznych;
(fizyka, fizyczny) (meteorologia, meteorologiczny) jednostka miary temperatury
grade titre
czyjeś miejsce w pewnej hierarchii zawodowej lub organizacyjnej, zwykle w służbach mundurowych
marche
każda z części schodów uniesiona do góry
note
ocena postępów naukowych wyrażona jako liczba lub jako jeden z uporządkowanych terminów

stopień najwyższy ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ najˈvɨʃːɨ n
superlatif
(gramatyka) forma przymiotnika lub przysłówka, oznaczająca największe nasilenie opisywanej przez niego cechy

stopień wojskowy ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ vɔjˈskɔvɨ n
grade militaire
(wojskowość, wojskowy) tytuł żołnierza oznaczający jego miejsce w hierarchii wojskowej;

stopień wyższy ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ ˈvɨʃːɨ n
comparatif
(gramatyka) forma przymiotnika lub przysłówka, określająca natężenie opisywanej przez niego cechy w porównaniu do czegoś

stopniowo stɔpʲˈɲɔvɔ adv
progressivement graduellement
nie od razu, lecz po trochu, krok za krokiem

stosownie stɔˈsɔvʲɲɛ adv
conformément selon suivant
(książkowy) zgodnie z czymś, odpowiednio, właściwie; według czegoś

stosowny stɔˈsɔvnɨ adj
bienséant expédient
(książkowy) najlepszy w danej sytuacji, pasujący, nadający się, odpowiadający niej

stosunek przerywany stɔˈsũnɛk ˌpʃɛrɨˈvãnɨ n
coït interrompu
(medycyna, medyczny) stosunek płciowy, podczas którego dochodzi do wyjścia członka z pochwy przed wytryskiem nasienia

stosunek płciowy stɔˈsũnɛk ˈpw̥t͡ɕɔvɨ n
relation sexuelle rapport sexuel union charnelle union sexuelle acte sexuel
(fizjologia, fizjologiczny) czynności i zachowania seksualne, w trakcie których dochodzi do fizycznego zbliżenia z użyciem narządów płciowych;

stosunkowo adv
relativement
w stosunku do czego lub kogo

stowarzyszenie ˌstɔvaʒɨˈʃɛ̃ɲɛ n
association
organizacja społeczna (zrzeszenie) powoływana przez grupę osób o wspólnych celach lub zainteresowaniach;

stołówka stɔˈwufka n
cafétéria cantine
miejsce zbiorowego żywienia, np. w szkole, zakładzie pracy

stożek ˈstɔʒɛk n
cône
(geometria) bryła powstała przez obrót trójkąta prostokątnego wokół jednej z przyprostokątnych;

strach strax n
peur épouvante frayeur
(psychologia, psychologiczny) uczucie niepokoju, lęku przed czymś, co może być groźne
épouvantail
(rolnictwo, rolniczy) kukła uformowana ze starych ubrań, służąca do odstraszania ptaków na polach

strachliwy straxˈlʲivɨ adj
froussard
o osobie, która często i łatwo ulega strachowi

strajk strajk n
abat
w kręglach: zbicie wszystkich kręgli za pierwszym rzutem
grève
dobrowolny i zbiorowy protest pracowników, który polega najczęściej na przerwaniu pracy, podjęty w celu spełnienia przez pracodawcę lub władzę ich postulatów;

strajk głodowy n
grève de la faim
głodówka podjęta w ramach protestu;

strajk włoski ˈstrajɡ ˈvwɔsʲci n
grève du zèle
strajk polegający na skrajnie skrupulatnym wykonywaniu obowiązków służbowych przez pracowników

strajkować strajˈkɔvat͡ɕ v
être en grève faire la grève
uczestniczyć w strajku

straponten n
strapontin
(książkowy) składane, odchylane siedzenie, przymocowane do ściany albo do stałego fotela, montowane w teatrach, środkach transportu itp., dawniej także np. w powozach

strasburski strazˈbursʲci adj
strasbourgeois
związany ze Strasburgiem, dotyczący Strasburga

straszliwy straʃˈlʲivɨ adj
épouvantable effroyable
coś bardzo strasznego, przerażającego

strasznie ˈstraʃʲɲɛ adv
excessivement extrêmement terriblement
(potocznie, potoczny) bardzo, niezmiernie, nadzwyczaj
terriblement
bardzo źle, okropnie

straszny ˈstraʃnɨ adj
terrible
taki, który wzbudza strach, grozę; jest przerażający, niebezpieczny, okrutny
(potocznie, potoczny) taki, który jest bardzo intensywny, duży
okropny, nieprzyjemny

strata ˈstrata n
perte dommage
ubytek, utracenie czegoś; coś wartościowego, co się straciło, czego już się nie ma

strateg ˈstratɛk n
stratège
znawca strategii, osoba tworząca plany wojenne i kierująca operacjami wojskowymi
(historia, historyczny, historycznie) w cesarstwie bizantyjskim dowódca okręgu wojskowo-administracyjnego;
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji wysoki rangą dowódca w armii lub flocie;
osoba potrafiąca dobrze zaplanować i pokierować skomplikowanymi akcjami

strategia straˈtɛɟja n
stratégie
ogólny plan działań, szerszy od taktyki
(informatyka, informatyczny) wzorzec projektowy definiujący rodzinę wymiennych algorytmów

strategicznie adv
stratégiquement
w sposób dotyczący strategii; pod względem strategii

strategiczny adj
stratégique
zgodny z określoną strategią

straż graniczna n
garde-frontière
(wojskowość, wojskowy) jednostka lub grupa funkcjonariuszy straży granicznej (1.1)

straż przednia n
avant-garde
(wojskowość, wojskowy) część wojska od przodu ubezpieczająca główne siły

straż tylna n
arrière-garde
(wojskowość, wojskowy) oddział zabezpieczający tyły przemieszczającego się wojska

strażacki adj
de pompier
związany ze strażą pożarną, dotyczący straży pożarnej

strażak ˈstraʒak n
pompier sapeur-pompier
osoba szkolona do walki z ogniem;

strażniczka straʒʲˈɲit͡ʃka n
gardienne
forma żeńska od: strażnik

strefa ˈstrɛfa n
zone
przestrzeń wydzielona ze względu na pewne cechy odróżniające ją od otoczenia

strefa erogenna ˈstrɛfa ˌɛrɔˈɡɛ̃nːa n
zone érogène
(fizjologia, fizjologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) fragment ciała, który reaguje na dotyk podnieceniem seksualnym;

strefowy adj
zonal zonier
związany ze strefą, dotyczący strefy

stres strɛs n
stress
(psychologia, psychologiczny) mobilizacja organizmu jako reakcja na negatywne bodźce;

streszczać ˈstrɛʃt͡ʃat͡ɕ v
abréger résumer
skracać jakąś wypowiedź lub tekst, zachowując najważniejsze jej elementy, przedstawiać w skondensowanej formie

streszczenie strɛʃˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
résumé abrégé mémento
wyciąg, skrót

strit strʲit n
suite quinte
(termin karciany) układ pięciu kolejnych kart różnego koloru w grze w pokera

strofantyna n
strophanthine
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (chemia, chemiczny) glikozyd otrzymywany ze strofantu stosowany jako lek nasercowy

strofować strɔˈfɔvat͡ɕ v
interpeller
dawać komuś wyraźnie do zrozumienia, że jest się niezadowolonym z jego zachowania

stroiciel strɔˈ<sup>j</sup>it͡ɕɛl n
accordeur
osoba, która stroi instrumenty muzyczne

stroik ˈstrɔ<sup>j</sup>ik n
anche
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) cienka listwa z trzciny lub metalowa blaszka służąca do wprowadzania w drganie słupa powietrza w środku rezonatora lub piszczałki w niektórych instrumentach

stromo ˈstrɔ̃mɔ adv
raide
pod dużym kątem w stosunku do podłoża

stromy ˈstrɔ̃mɨ adj
raide
nachylony pod dużym kątem w stosunku do poziomu, podłoża

strona ˈstrɔ̃na n
aparté
część sceny teatralnej, widoczna dla publiczności, ale umownie niewidoczna dla niektórych postaci przedstawienia; (przenośnie, przenośnia) ubocze
côté
analizowana, wyszczególniona cecha czegoś
côté page
umowna część czegoś, znajdująca się przy brzegu, krawędzi tego czegoś
membre
(matematyka, matematyczny) w algebrze: jedna z dwóch zależności w równaniu lub nierówności rozdzielić znakiem równości lub nierówności
page côté
jedna z powierzchni kartki lub innych płaskich przedmiotów, zwykle w książce, gazecie, albumie itp.
partie
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jedna z osób będąca sygnatariuszem umowy lub występująca jako podmiot w procesie;
uczestnik wojny, także sporu, kłótni, negocjacji, rozmów, umowy, małżeństwa, itp.
voix
(gramatyka) forma zdania zależna od wzajemnego stosunku podmiotu i orzeczenia;

strona bierna ˈstrɔ̃na ˈbʲjɛrna n
voix passive
(gramatyka) forma zdania, w której podmiot jest obiektem czynności, określonej przez orzeczenie;

strona czynna ˈstrɔ̃na ˈt͡ʃɨ̃nːa n
voix active
(gramatyka) forma zdania, w której podmiot jest wykonawcą czynności;

strona internetowa ˈstrɔ̃na ˌĩntɛrnɛˈtɔva n
page Web
(informatyka, informatyczny) pojedynczy dokument lub prezentacja opublikowana w Internecie przez WWW;

stronnictwo n
faction
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zorganizowane ugrupowanie o wspólnych poglądach, działające wspólnie dla osiągnięcia określonych celów

stront strɔ̃nt n
strontium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sr i liczbie atomowej 38;

strony n
lieu
okolica

strug struk n
rabot
(technologia, technika, techniczny) narzędzie stolarskie z wysuwanym ostrzem, używane do wyrównywania, wygładzania powierzchni drewna

strugać wariata ˈstruɡad͡ʑ varʲˈjata v
jouer au con faire le con
(potocznie, potoczny) udawać, że się nic nie rozumie, nie wie o co chodzi

strukturalnie adv
structuralement structurellement
w sposób odnoszący się do struktury

strukturalny adj
structural
dotyczący struktury

struna ˈstrũna n
corde
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) naciągnięta sprężysta nić, będąca źródłem dźwięku w instrumentach strunowych;

struna głosowa n
corde vocale
(anatomia, anatomiczny) drgający element krtani, parzysty organ który wytwarza dźwięki

strusia polityka n
politique de l'autruche technique de l'autruche
sytuacja, w której ktoś unika rozwiązywania problemów udając, że ich nie dostrzega; unikanie podjęcia decyzji

struś struɕ n
autruche
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak nielotny z rodziny strusiowatych;

strych strɨx n
grenier
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie w niektórych budynkach, znajdujące się pod samym dachem;

strychnina strɨxʲˈɲĩna n
strychnine
(chemia, chemiczny) (toksykologia) silnie toksyczny alkaloid występujący w nasionach kulczyby;

stryczek ˈstrɨt͡ʃɛk n
corde
(książkowy) sznur zakończony pętlą zakładaną na szyję skazanym na śmierć przez powieszenie
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) śmierć przez powieszenie

stryj strɨj n
oncle
brat ojca;

stryjeczny dziadek n
grand-oncle
stryj ojca lub matki

strzała ˈsṭʃawa n
flèche
pocisk przeznaczony do łuku;

strzałka ˈsṭʃawka n
péroné fibula
(anatomia, anatomiczny) (potocznie, potoczny) kość strzałkowa;

strzałkowy adj
sagittal
(anatomia, anatomiczny) biegnący od przodu ku tyłowi
(anatomia, anatomiczny) związany z strzałką (kością strzałkową)

strzebla potokowa n
vairon
(ichtiologia, ichtiologiczny) Phoxinus phoxinus Linnaeus, ryba rzeczna o wrzecionowatym ciele, żyjąca stadnie w płytkich wodach;

strzec jak źrenicy oka ˈsṭʃɛt͡sʲ ˈjäɟ ʑrɛ̃ˈɲit͡sɨ ˈɔka v
comme à la prunelle de ses yeux
strzec kogoś, czegoś bardzo troskliwie

strzecharz n
chaumier
robotnik kryjący dach strzechą

strzelanina n
fusillade
strzały z broni palnej padające jeden za drugim

strzelec ˈsṭʃɛlɛt͡s n
tireur chasseur
osoba umiejąca się posługiwać bronią palną, łukiem lub inną bronią miotającą

strzelić focha v
faire la gueule
(potocznie, potoczny) obrazić się, być nadąsanym, dąsać się

strzemię ˈsṭʃɛ̃mʲjɛ n
étrier
(hipologia, hipologiczny) parzysta część rzędu końskiego w formie stalowego kabłąka i poprzeczki, służąca do dosiadania wierzchowca i ułatwiająca utrzymanie się w siodle;

strzeżonego Pan Bóg strzeże ˌsṭʃɛʒɔ̃ˈnɛɡɔ ˈpãn‿buk ˈsṭʃɛʒɛ proverb
mieux vaut prévenir que guérir
lepiej jest zapobiegać, niż później bać się o to, jak sprawy się potoczą

strzyc v
couper tondre
skracać włosy, brodę lub sierść

strzykawka n
seringue
(medycyna, medyczny) narzędzie medyczne do wprowadzania płynnych leków pod skórę lub do mięśnia albo do pobierania płynów ustrojowych;

strzęp sṭʃɛ̃mp n
lambeau pendeloque
poszarpana resztka czegoś

strój struj n
accordage
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odpowiednie ustawienie gitary lub innego instrumentu muzycznego
parure tenue
określony rodzaj ubioru

strój adamowy ˈstruj ˌadãˈmɔvɨ n
costume d'Adam
(zobacz) w stroju adamowym

strój równomiernie temperowany n
tempérament égal
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (rzadki, rzadko używany) każdy strój oparty o równy podział oktawy na dowolną liczbę części
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) strój skali dzielący oktawę na 12 równych półtonów;

strąk strɔ̃ŋk n
gousse
(botanika, botaniczny) suchy, pękający owoc charakterystyczny dla roślin z rodziny motylkowych;

stręczycielka n
maquerelle
kobieta ułatwiająca nierząd

stręczycielstwo n
proxénétisme
przestępstwo polegające na nakłanianiu kogoś do nierządu;

student ˈstudɛ̃nt n
étudiant
osoba, która studiuje na wyższej uczelni;

studentka stuˈdɛ̃ntka n
étudiante
forma żeńska od: student

studio ˈstudʲjɔ n
atelier
pracownia artysty, np. malarza, fotografika itp.
studio
pomieszczenie przeznaczone do nagrań dźwiękowych, audycji radiowych, telewizyjnych lub filmowych itp.

studiować stuˈdʲjɔvat͡ɕ v
examiner étudier
wpatrywać się uważnie
étudier
uczyć się na uczelni wyższej; być na studiach
uważnie czytać, zgłębiać temat

studnia ˈstudʲɲa n
puits
głęboki otwór w ziemi wraz z urządzeniem do pobierania wody;

stuknięty adj
cinglé
(potocznie, potoczny) niezrównoważony psychicznie

stulatek stuˈlatɛk n
centenaire
osoba w wieku przynajmniej 100 lat

stulecie stuˈlɛt͡ɕɛ n
centenaire
setna rocznica

stuletni stuˈlɛtʲɲi adj
centenaire
mający sto lat
trwający sto lat

stuła n
étole
(kościelny) szata liturgiczna prezbiterów w formie wstęgi sukna;

stwardnienie rozsiane stfardʲˈɲɛ̇̃ɲɛ rɔɕˈːãnɛ n
sclérose en plaques
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba centralnego układu nerwowego;

stwarzać v
créer
powoływać do istnienia

stworzenie stfɔˈʒɛ̃ɲɛ n
création
(rzeczownik odczasownikowy) od stworzyć
créature
zwierzę lub człowiek

stwórca n
créateur
ktoś, kto coś stworzył (zwykle coś z niczego)
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przydomek boga, któremu przypisuje się stworzenie wszechświata lub ludzi;

styczeń ˈstɨt͡ʃɛ̃ɲ n
janvier
pierwszy miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

stycznik ˈstɨt͡ʃʲɲik n
contacteur
(elektryczność) urządzenie elektromechaniczne do zamykania i przerywania obwodów elektrycznych średniej mocy;

stygmat ˈstɨɡmat n
stigmate
(przenośnie, przenośnia) piętno, znamię, oznaka

stygmatyzacja ˌstɨɡmatɨˈzat͡sʲja n
stigmatisation
proces nadawania, często negatywnych, określeń osobom, grupom lub kategoriom społecznym
publiczne potępianie danej osoby lub grupy

styl życia n
mode de vie
(socjologia, socjologiczny) codzienne zachowania jednostek lub grup manifestujące ich położenie społeczne i preferencje;

stylistyczny adj
stylistique
związany ze stylistyką, dotyczący stylistyki

stylometria n
stylométrie
statystyczna analiza tekstu pod względem cech jego stylu w celu ustalenia jego autorstwa lub chronologii;

stymulator n
stimulateur
czynnik pobudzający działanie, bodziec, stymulant

stypendialny adj
boursier
związany z stypendium, dotyczący stypendiów

stypendium stɨˈpɛ̃ndʲjũm n
bourse
pomoc finansowa udzielana osobom kształcącym się lub prowadzącym badania naukowe

stypulować ˌstɨpuˈlɔvat͡ɕ v
stipuler
(rzadki, rzadko używany) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wymagać, określać, przewidywać, zastrzegać, postulować, nakazywać

styraks n
benjoin
żywica pozyskiwana z drzew z rodzaju styrak (Styrax L.)

styryjski adj
styrien
związany z Styrią, dotyczący Styrii

stół stuw n
table
(branża meblarska, meblarstwo, meble) mebel z podpartym na nogach blatem, służący zwykle do spożywania posiłków lub pracy;

stąd stɔ̃nt pronoun
d'ici
wyznaczenie miejsca, w którym znajduje się osoba mówiąca, z orientacją na zewnątrz
z tego powodu

stępka ˈstɛ̃mpka n
quille
(marynarka) (technologia, technika, techniczny) główna, podłużna belka konstrukcyjna umieszczona w osi na dnie kadłuba statku wodnego;

stężenie n
concentration
(chemia, chemiczny) zawartość substancji w mieszaninie odniesiona do jednostki objętości lub masy;

stężenie masowe n
concentration massique
(chemia, chemiczny) stosunek masy substancji do objętości mieszaniny;

stężenie molalne n
concentration molale molalité
(chemia, chemiczny) zawartość substancji w roztworze odniesiona do masy rozpuszczalnika;

stężenie molowe n
concentration molaire molarité
(chemia, chemiczny) stosunek liczby moli substancji do objętości mieszaniny;

stężenie normalne n
concentration équivalente normalité
(chemia, chemiczny) liczba gramorównoważników substancji w roztworze odniesiona do jednostki objętości;

stężenie procentowe masowe n
pourcentage massique
(chemia, chemiczny) stosunek masy składnika do masy mieszaniny (ułamek masowy) wyrażony w procentach;

stężenie procentowe molowe n
pourcentage molaire
(chemia, chemiczny) stosunek liczby moli składnika do sumy liczby moli wszystkich składników mieszaniny (ułamek molowy) wyrażony w procentach;

stężenie procentowe objętościowe n
pourcentage volumique
(chemia, chemiczny) stosunek objętości składnika do objętości mieszaniny wyrażony w procentach;

stężenie śmiertelne n
CL concentration létale
(medycyna, medyczny) zawartość substancji we wdychanym powietrzu powodująca śmierć określonego procentu badanej populacji danego gatunku;

su su n
sou
(jednostka monetarna) dawna drobna moneta francuska o wartości 1/20 franka

suahili ˌsu<sup>w</sup>aˈxʲilʲi n
swahili
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany we wschodniej części Afryki;

subarktyczny adj
subarctique
związany z obszarem wokół Arktyki, dotyczący obszaru wokół Arktyki

subha n
sabha sebha subha
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmański sznur modlitewny, rodzaj różańca

subiektywnie adv
subjectivement
w sposób subiektywny, nieobiektywnie

subkontynent ˌsupkɔ̃nˈtɨ̃nɛ̃nt n
sous-continent
(geografia, geograficzny) ląd wielkich rozmiarów, lecz mniejszy niż kontynent lub stanowiący jego wydzieloną, szczególną część;

subkultura n
sous-culture
(socjologia, socjologiczny) zespół zjawisk kulturowych, częściowo autonomiczny wobec kultury dominującej tworzone przez jakąś grupę osób;

sublimat subˈlʲĩmat n
sublimé
(chemia, chemiczny) zwyczajowa nazwa chlorku rtęci(II);

subordynacjonizm n
subordinatianisme
(teologia, teologiczny) (historia, historyczny, historycznie) pogląd teologiczny, według którego Syn Boży i Duch Święty są podporządkowani Bogu Ojcu;

subsaharyjski adj
subsaharien
odnoszący się do terenów Afryki na południe od Sahary, związany z tymi terenami

substancja supˈstãnt͡sʲja n
substance
(chemia, chemiczny) klasa przedmiotów materialnych, mających w danych warunkach jednakowe właściwości fizyczne i chemiczne, mikroskopowo zaś - identyczną budowę molekularną (cząsteczkową)

substancja czynna supˈstãnt͡sʲja ˈt͡ʃɨ̃nːa n
principe actif
(medycyna, medyczny) (biochemia, biochemiczny) substancja jakiegokolwiek pochodzenia, która może spowodować zmiany w procesach fizjologicznych lub biochemicznych organizmów żywych, stanowiąca podstawę leku;

substytut n
substitut
coś stosowanego zastępczo
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba upoważniona przez pełnomocnika do zastępowania go

subsydium supˈsɨdʲjũm n
subvention
(urzędowy) pomoc finansowa udzielona osobie prawnej, jednostce organizacyjnej lub osobie fizycznej przeznaczona na konkretny rodzaj działalności

subtelność supˈtɛlnɔɕt͡ɕ n
nuance
niewielka, drobna różnica
subtilité délicatesse finesse ténuité
cecha tego, co subtelne

suchy ˈsuxɨ adj
sec
nie wilgotny; pozbawiony wilgoci

sudoku suˈdɔku n
sudoku
japońska łamigłówka, w której zadaniem jest uzupełnienie diagramu tak, aby w każdej kolumnie, każdym wierszu oraz każdym mniejszym kwadracie znalazło się po jednej cyfrze od 1 do 9;

sufi ˈsufʲi n
soufiste
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca sufizmu, mistyk muzułmański

sufiks ˈsufʲiks n
suffixe
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) afiks występujący za rdzeniem; przyrostek;

sufit ˈsufʲit n
plafond
(budownictwo) górna ściana pomieszczenia

sufizm ˈsufʲism̥ n
soufisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmański mistycyzm;

sufler ˈsuflɛr n
souffleur
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) osoba podpowiadająca aktorom tekst roli na próbach i podczas przedstawień w sposób niewidoczny dla widza;

suflet ˈsuflɛt n
soufflé
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) lekka pieczona potrawa przyrządzana na bazie żółtek utartych z cukrem lub masłem oraz piany ubitej z białek, podawana na gorąco;

sufrażystka n
suffragette
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) działaczka walcząca o prawa wyborcze dla kobiet na przełomie XIX i XX wieku (głównie w krajach anglosaskich);

sugerować ˌsuɡɛˈrɔvat͡ɕ v
insinuer
czynić aluzję
suggérer insinuer
podsuwać komuś nie wprost jakieś rozwiązanie

sugestia suˈɡɛstʲja n
suggestion
przekonywanie kogoś;

sugilit suˈɟilʲit n
sugilite
(mineralogia, mineralogiczny) (jubilerstwo, jubilerski) rzadki minerał z gromady krzemianów, przyjmujący barwy w odcieniach różu i fioletu, wykorzystywany w jubilerstwie;

suicydologia ˌsu<sup>j</sup>it͡sɨdɔˈlɔɟja n
suicidologie
(psychologia, psychologiczny) interdyscyplinarna nauka zajmująca się problematyką samobójstw i szeroko pojętą autodestruktywnością;

suita n
suite
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wieloczłonowy utwór złożony z kontrastujących ze sobą elementów;

suk suk n
souk
(handel, handlowy) bazar w krajach Bliskiego Wschodu lub handlowa dzielnica muzułmańska, często pod dachem;

suka ˈsuka n
chienne
(zoologia, zoologiczny) samica psa domowego lub innego zwierzęcia psowatego

sukces ˈsukt͡sɛs n
succès réussite
korzystny wynik
osiągnięcie bogactwa, sławy; zrobienie kariery

sukienka suˈcɛ̃nka n
robe
(krawiectwo) kobiece ubranie, okrywające tułów, częściowo lub całkowicie nogi, czasem też ręce, zazwyczaj z lekkiego materiału;

sukka ˈsukːa n
soukka
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) prowizoryczna budowla stawiana na żydowskie święto Sukkot, Święto Szałasów

sukkub n
succube
(mitologia, mitologiczny) rodzaj mitycznego demona pod postacią pięknej kobiety kuszącego erotycznie mężczyzn we śnie;

suknia ˈsucɲa n
robe
(krawiectwo) część kobiecej garderoby okrywająca tułów, częściowo lub całkowicie nogi, czasem też ręce, wkładana zazwyczaj na uroczyste okazje;

sukraloza n
sucralose
(chemia, chemiczny) (spożywczy) substancja słodząca, słodsza 600 razy od zwykłego cukru, pochodna sacharozy o zerowej kaloryczności;

suletyjski n
souletin
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt języka baskijskiego używany w Soule

sulfadiazyna n
sulfadiazine
(chemia, chemiczny) związek chemiczny stosowany przy leczeniu zapalenia płuc i czerwonki

sum sũm n
silure poisson chat
(ichtiologia, ichtiologiczny) duża ryba drapieżna z charakterystycznymi wąsami;

suma ˈsũma n
grand-messe
(kościelny) w liturgii katolickiej: główna uroczysta msza odprawiana w dni świąteczne
somme
(matematyka, matematyczny) wynik dodawania
pewna ilość pieniędzy

sumak ˈsũmak n
sumac
(botanika, botaniczny) Rhus, rodzaj roślin należący do rodziny nanerczowatych i obejmujący ok. 250 gatunków;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z sumaka (1.1) o kwaśnym smaku

sumeryjski adj
sumérien
(historia, historyczny, historycznie) związany z Sumerem albo Sumeryjczykami, dotyczący Sumeru albo Sumeryjczyków

sumeryjski n
sumérien
(językoznawstwo, językoznawczy) język sumeryjski;

sumienie sũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
conscience
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wewnętrzne odczucie pozwalające rozróżniać dobro i zło;

sumienny adj
consciencieux scrupuleux
wykonywany dokładnie, rzetelnie
consciencieux scrupuleux zélé
skrupulatnie wywiązujący się z podjętych obowiązków

sumo ˈsũmɔ n
sumo
(sport, sportowy) rodzaj zapasów, japoński sport narodowy;

sunnicki sũɲˈːit͡sʲci adj
sunnite
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z sunnitami lub sunnizmem

sunnita sũɲˈːita n
sunnite
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca sunnickiego odłamu islamu - sunnizmu

sunnitka n
sunnite
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawczyni sunnickiego odłamu islamu - sunnizmu

superbohater ˌsupɛrbɔˈxatɛr n
super-héros
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) pozytywny bohater literacki, filmowy lub komiksowy posiadający nadprzyrodzone zdolności i walczący o uratowanie ludzkości przed złoczyńcami;

superkontynent ˌsupɛrkɔ̃nˈtɨ̃nɛ̃nt n
supercontinent
(geologia, geologiczny) masa lądu składająca się z więcej niż jednego współczesnego kontynentu;

supermarket ˌsupɛrˈmarkɛt n
supermarché super
(handel, handlowy) ogromny, samoobsługowy sklep wielobranżowy;

superżywność n
superaliment
(neologizm) żywność pochodzenia roślinnego o wysokiej wartości odżywczej ((na przykład) wysokiej zawartości polifenoli lub antyoksydantów) mająca korzystne działanie na zdrowie

supeł n
nœud
splot, który powstał w miejscu związania splątania sznurka, nici, łańcuszka itd.

suport ˈsapɔrt n
première partie
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) solista lub zespół muzyczny rozgrzewający publiczność, którego występ poprzedza wyjście na scenę gwiazdy koncertu;

supremacja ˌsuprɛ̃ˈmat͡sʲja n
suprématie
zwierzchnictwo, przewaga nad kimś lub czymś

sura ˈsura n
sourate surate
w islamie: rozdział Koranu;

surdut ˈsurdut n
redingote
(krawiectwo) wizytowy ubiór męski z ciemnego materiału; długa, dwurzędowa marynarka;

surfer n
surfeur
(sport, sportowy) osoba uprawiająca surfing

surfing n
surf
(sport, sportowy) ślizganie się na specjalnie przystosowanej do tego desce unoszącej się na fali morskiej;

surinamski ˌsurʲĩˈnãmsʲci adj
surinamien
związany z państwem Surinam, dotyczący państwa Surinam

surowiec suˈrɔvʲjɛt͡s n
matière première
substancja występująca w przyrodzie, która jest przetwarzana i wykorzystywana w przemyśle

surowiec wtórny n
matière première secondaire
materiał wysortowany ze śmieci lub odpad, który można ponownie wykorzystać do produkcji

surowość suˈrɔvɔɕt͡ɕ n
austérité
cecha środowiska lub warunków życia, które są nieprzyjazne, trudne i niekorzystne

surra n
surra
(weterynaria, weterynaryjny) tropikalna choroba zwierząt, mechanicznie przenoszona przez bąki;

surrealista ˌsurːɛaˈlʲista n
surréaliste
(sztuka) artysta tworzący zgodnie z zasadami surrealizmu, członek grupy surrealistycznej

surrealistyczny ˌsurːɛalʲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
surréel surréaliste
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) związany z surrealizmem, wywodzący się z surrealizmu

surrealizm ˌsurːɛˈalʲism̥ n
surréalisme
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) kierunek artystyczny w literaturze i sztuce, ukształtowany w latach dwudziestych XX w., w założeniu którego wyrażano swoje wnętrze, podświadomość, wizje, sny, halucynacje itp. w oderwaniu od rzeczywistości;

sushi ˈsuʃʲi n
sushi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) japońska potrawa z ryżu zaprawionego octem ryżowym z różnymi dodatkami w postaci owoców morza, ryb, warzyw, grzybów oraz jajek;

suspensa n
suspension
(kościelny) kara stosowana wobec duchownych, polegająca na zakazie lub ograniczeniu możliwości pełnienia czynności przynależnych z racji stanu lub funkcji;

susza ˈsuʃa n
sécheresse
długotrwały okres bez opadów atmosferycznych;

suszarka suˈʃarka n
sécheuse
urządzenie elektryczne do suszenia strumieniem powietrza

suszarka do włosów suˈʃarka dɔ‿ˈvwɔsuf n
sèche-cheveux föhn
(fryzjerstwo, fryzjerski) urządzenie elektryczne służące do suszenia włosów

suszka n
bloc-buvard buvard
(papiernictwo, przemysł papierniczy) przyrząd do osuszania papieru z atramentu, mający formę przycisku z przymocowaną do podstawy bibułą
siccatif
farb. substancja dodawana do farb olejnych i pokostów, przyśpieszająca ich wysychanie

suszony adj
séché
taki, który przeszedł proces suszenia

suszyć ˈsuʃɨt͡ɕ v
sécher
powodować, że coś staje się suchsze przez odparowanie wody

sutanna suˈtãnːa n
soutane
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) długa szata noszona przez duchownych wyznań chrześcijańskich;

sutener suˈtɛ̃nɛr n
maquereau souteneur jules
człowiek czerpiący zysk z nierządu innych osób

suterena ˌsutɛˈrɛ̃na n
sous-sol
część budynku znajdująca się pod parterem, często poniżej poziomu terenu, przystosowana do celów mieszkalnych

suwenir suˈvɛ̃ɲir n
souvenir
(przestarzałe, przestarzały) drobny pamiątkowy upominek

suwerenność ˌsuvɛˈrɛ̃nːɔɕt͡ɕ n
souveraineté
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niezależność od innych państw, ich władz lub instytucji

suwerenny adj
souverain
niezależny od innego państwa lub władzy

suwmiarka suvˈmʲjarka n
pied à coulisse
(metrologia, metrologiczny) przyrząd do pomiaru drobnych długości;

suzeren suˈzɛrɛ̃n n
suzerain
(historia, historyczny, historycznie) w feudalizmie: najwyższy senior niebędący niczyim wasalem

sułtan n
sultan
tytuł monarchy w krajach muzułmańskich;

sweter ˈsfɛtɛr n
sweater pull-over
(odzieżownictwo) grube okrycie wierzchnie z dzianiny okrywające tułów i ręce

swoistość n
particularité
zespół cech wyróżniających

swój sfuj pronoun
le la les mien sien tien
(potocznie, potoczny) (także, też) w użyciu rzeczownikowym: należący do tej samej grupy
mon ton son
(potocznie, potoczny), w użyciu przymiotnikowym, zwykle w (rodzaj męski): mający dobre cechy

swędzić ˈsfɛ̃ɲd͡ʑit͡ɕ v
démanger
dawać odczucie nieprzyjemnego podrażnienia, wywołującego chęć drapania

sybaryta ˌsɨbaˈrɨta n
Sybarite
(książkowy) człowiek, który spędza czas na przyjemnościach i uwielbia zbytek oraz luksusy

syberyjski ˌsɨbɛˈrɨjsʲci adj
sibérien
(przymiotnik) od Syberia

sycylijski ˌsɨt͡sɨˈlʲijsʲci adj
sicilien
od Sycylia

syfilityk n
luétique
(medycyna, medyczny) chory na syfilis

sygnalizować v
signaler
przekazywać informacje poprzez wydawane sygnały

syjamski adj
siamois
(historia, historyczny, historycznie) związany z Syjamem, dotyczący Syjamu

syjonistyczny ˌsɨjɔ̇̃ɲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
sioniste
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) właściwy syjonizmowi, dotyczący syjonizmu lub syjonistów

syjonizm sɨˈjɔ̇̃ɲism̥ n
sionisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zapoczątkowany w końcu XIX wieku ruch narodowy i towarzysząca mu ideologia stworzenia niezależnego państwa żydowskiego na terenie Palestyny oraz zahamowania procesów asymilacyjnych mniejszości żydowskiej w poszczególnych krajach;

sylaba sɨˈlaba n
syllabe
(językoznawstwo, językoznawczy) część wyrazu lub wyraz zawierające zwykle jedną samogłoskę lub dyftong, wymawiane jako całość; jednostka mowy, zwykle dłuższa niż jedna głoska i krótsza niż wyraz;

sylf sɨlf n
sylphe
(mitologia, mitologiczny) duch powietrza ze średniowiecznych wierzeń ludowych, z którym mógł się przyjaźnić człowiek, który zachował czystość duszy;

sylfida n
sylphide
(mitologia, mitologiczny) żeński sylf, duch powietrza ze średniowiecznych wierzeń ludowych

sylogizm n
syllogisme
(logika, logiczny) wnioskowanie z dwóch przesłanek, które łączy jedno wspólne pojęcie;

sylwester sɨlˈvɛstɛr n
Saint-Sylvestre nuit de Saint-Sylvestre
dzień 31 grudnia, zwłaszcza wieczór, i noc z 31 grudnia na 1 stycznia; wigilia Nowego Roku

sylwin n
sylvine
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady halogenków;

symbiont n
symbiote
(biologia, biologiczny) organizm żyjący w symbiozie z organizmem innego gatunku;

symbioza n
symbiose
(biologia, biologiczny) współżycie dwóch różnych gatunków przynoszące im korzyści

symbol ˈsɨ̃mbɔl n
symbole
znak graficzny odpowiadający jakiemuś pojęciu
(sztuka) użycie jakiegoś motywu (opisu, obrazu) do przedstawienia zjawiska, o którym nie chce się powiedzieć wprost;

symbolicznie adv
symboliquement
w sposób symboliczny

symbolika n
symbolique
ogół symboli używanych w dana dziedzinie

symbolizacja n
symbolisation
nadawanie czemuś charakteru symbolu

symbolizować ˌsɨ̃mbɔlʲiˈzɔvat͡ɕ v
symboliser
stanowić symbol czegoś, reprezentować coś za pomocą symbolu

symetria sɨ̃ˈmɛtrʲja n
symétrie
(matematyka, matematyczny) właściwość figury, bryły lub ogólnie dowolnego obiektu matematycznego, polegająca na tym, iż istnieje należące do pewnej zadanej klasy przekształcenie niebędące identycznością, które odwzorowuje dany obiekt na niego samego;

symetrycznie adv
symétriquement
zgodnie z symetrią

symfonia sɨ̃w̃ˈfɔ̃ɲja n
symphonie
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dużych rozmiarów utwór na orkiestrę; w klasycznym kształcie zazwyczaj trzy- lub czteroczęściowy;

symfoniczny adj
symphonique
związany z symfonią, dotyczący symfonii

symonia n
simonie
(historia, historyczny, historycznie) praktyka sprzedawania i kupowania godności, urzędów i dóbr w czasach średniowiecza;

sympatyczny ˌsɨ̃mpaˈtɨt͡ʃnɨ adj
sympathique
wzbudzający sympatię; miły, życzliwy

sympatyzować ˌsɨ̃mpatɨˈzɔvat͡ɕ v
sympathiser
darzyć sympatią coś lub kogoś

sympozjum sɨ̃mˈpɔzʲjũm n
symposium
spotkanie grupy naukowców, praktyków i osób zainteresowanych pewnym działem nauki

symptom ˈsɨ̃mptɔ̃m n
symptôme indice
oznaka jakiegoś zjawiska, zwykle niepożądanego;

symptomatyczny adj
symptomatique
charakterystyczny dla czegoś (np. choroby)

symulakr sɨ̃ˈmulakr̥ n
simulacre
byt, rzecz lub pojęcie udawane, nieprawdziwe, wykreowane przez symulowanie; takie, które nie ma odzwierciedlenia w rzeczywistości;

symulakrum ˌsɨ̃muˈlakrũm n
simulacre
obraz (najczęściej stworzony przez kino lub telewizję) będący czystą symulacją, tworzącą własną rzeczywistość lub pozorującą istniejącą

symulator n
simulateur
(technologia, technika, techniczny) urządzenie lub program do sztucznego stwarzania określonych warunków naturalnych

syn sɨ̃n n
fils
dziecko płci męskiej (w stosunku do rodziców);

synagoga ˌsɨ̃naˈɡɔɡa n
synagogue
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski dom modlitw;

synantropijny adj
synanthrope
(biologia, biologiczny) zawleczony przez człowieka

synantropizacja ˌsɨ̃nãntrɔpʲiˈzat͡sʲja n
synanthropisation
(ekologia, ekologiczny) proces przekształcania się fauny i flory na skutek działalności człowieka

synantropizm n
synanthropie
(ekologia, ekologiczny) występowanie zjawiska przystosowania roślin i zwierząt do życia w środowisku silnie przekształconym przez człowieka

synapsa sɨ̃ˈnapsa n
synapse
(biologia, biologiczny) połączenie między aksonem komórki nerwowej a inną komórką, gdzie następuje przekazanie pobudzenia z jednej komórki do drugiej;

syncytialny adj
syncytial
(biologia, biologiczny) stanowiący syncytium

syndrom n
syndrome
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) zespół objawów charakterystycznych dla jakiejś choroby lub chorób

syndrom Stendhala n
syndrome de Stendhal
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie somatoformiczne przejawiajace się przyśpieszonym biciem serca, zawrotami głowy, dezorientacją, nawet halucynacjami powstającymi u niektórych osób na widok dzieł sztuki i zabytków zgromadzonych na małej przestrzeni;

syndrom chorego budynku ˈsɨ̃ndrɔ̃m xɔˈrɛɡɔ buˈdɨ̃nku n
syndrome du bâtiment malsain
(psychologia, psychologiczny) dolegliwości występujące w określonym miejscu (np. w budynku, w którym się pracuje);

syndrom grupowego myślenia ˈsɨ̃ndrɔ̃m ˌɡrupɔˈvɛɡɔ mɨɕˈlɛ̃ɲa n
pensée de groupe
(psychologia, psychologiczny) uleganie ograniczającej sugestii i naciskowi grupy, której jest się członkiem

syndrom jerozolimski ˈsɨ̃ndrɔ̃mʲ ˌjɛrɔzɔˈlʲĩmsʲci n
syndrome de Jérusalem
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie urojeniowe występujące wśród pielgrzymów i turystów odwiedzających Palestynę i Jerozolimę, polegające na tym, że osoby pod wpływem obecności w miejscach związanych z historią biblijną doznają psychicznego szoku, utożsamiają się z postaciami biblijnymi

syndrom miodowego miesiąca ˈsɨ̃ndrɔ̃m ˌmʲjɔdɔˈvɛɡɔ mʲjɛ̇ˈɕɔ̃nt͡sa n
syndrome de la lune de miel
(medycyna, medyczny) zapalenie pęcherza moczowego u kobiety spowodowane częstszym współżyciem płciowym, dotykające głównie młode kobiety dopiero rozpoczynające życie seksualne

syndrom oblężonej twierdzy ˈsɨ̃ndrɔ̃m ˌɔblɛ̃w̃ˈʒɔ̃nɛj ˈtfʲjɛrd͡zɨ n
syndrome de la citadelle assiégée
(psychologia, psychologiczny) wzbudzanie poczucia zagrożenia ze strony mniej lub bardziej wyimaginowanego wroga;

syndrom paryski ˈsɨ̃ndrɔ̃m paˈrɨsʲci n
syndrome de Paris
dolegliwość turystów, (najczęściej japońskich) odwiedzających Paryż i odkrywających, że ich wymarzony czy znany z mediów obraz miasta różni się w znaczący sposób od rzeczywistości;

syndrom sztokholmski ˈsɨ̃ndrɔ̃m ʃtɔkˈxɔlm̥sʲci n
syndrome de Stockholm
stan psychiczny, który pojawia się u ofiar porwania lub u zakładników, przejawiający się odczuwaniem sympatii i solidarności z osobami je przetrzymującymi;

synekura ˌsɨ̃nɛˈkura n
sinécure
dobrze płatna posada, która nie wymaga od zatrudnionego większego wysiłku

synergia sɨ̃ˈnɛrʲɟja n
synergie
(książkowy) współdziałanie różnych czynników w celu osiągnięcia większego efektu niż suma efektów spowodowanych przez każde z tych czynników działających osobno; także zestawienie tych czynników

synestezja n
synesthésie
stan, w którym wrażenia zmysłowe odbierane przez jeden zmysł towarzyszą również doznaniom charakterystyczne dla innych zmysłów;

synklinalny adj
synclinal
(geologia, geologiczny) związany z synkliną, dotyczący synkliny

synkretyczny adj
syncrétique
taki, który łączy w jedną całość różne, czasami przeczące sobie, elementy

synkretyzm n
syncrétisme
łączenie w jedną całość różnych elementów

synod ˈsɨ̃nɔt n
synode
(administracja) (kościelny) w prawosławiu: stała rada biskupów
(administracja) (kościelny) zebranie przedstawicieli duchowieństwa i świeckich w kościołach chrześcijańskich

synogarlica n
tourterelle domestique
(ornitologia, ornitologiczny) Streptopelia risoria, gatunek ptaka z rodziny gołębiowatych

synogarlica senegalska ˌsɨ̃nɔɡarˈlʲit͡sa ˌsɛ̃nɛˈɡalska n
tourterelle maillée
(ornitologia, ornitologiczny) Streptopelia senegalensis, gatunek ptaka z rodziny gołębiowatych

synonim sɨ̃ˈnɔ̃ɲĩm n
synonyme
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub dłuższe określenie równoważne znaczeniowo innemu lub o podobnym znaczeniu; bliskoznacznik

synonimia n
synonymie
(językoznawstwo, językoznawczy) bliskoznaczność wyrazów

synonimicznie adv
synonymement
w sposób synonimiczny

synoptyczny adj
synoptique
(meteorologia, meteorologiczny) związany z synoptyką, z prognozowaniem pogody
taki, który umożliwia porównanie dając pogląd na wszystkie części złożonej całości

synowa sɨ̃ˈnɔva n
belle-fille bru
żona syna

syntagma sɨ̃nˈtaɡma n
syntagme
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa powiązanych gramatycznie i syntaktycznie słów, które mogą stanowić część zdania, np. podmiot, przydawkę, orzeczenie albo samodzielnie tworzą zdania bądź równoważniki zdań;

syntetyczny ˌsɨ̃ntɛˈtɨt͡ʃnɨ adj
synthétique
taki, który łączy w całość dane elementy, ogarnia coś całościowo; uogólniający
taki, który jest sztucznie osiągany poprzez syntezę

synteza n
synthèse
połączenie wielu różnych elementów w całość, całościowe ujęcie zagadnienia

sypialnia sɨˈpʲjalʲɲa n
chambre chambre à coucher
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) pokój służący do spania

syrakuzanin n
Syracusain
mieszkaniec Syrakuz; osoba z tego miasta

syrakuzanka n
Syracusaine
mieszkanka Syrakuz; kobieta z tego miasta

syrakuzański adj
syracusain
związany z Syrakuzami, dotyczący Syrakuz, pochodzący z Syrakuz

syrena sɨˈrɛ̃na n
sirène
(mitologia, mitologiczny) stworzenie mityczne, początkowo pół kobieta, pół ptak, później pół kobieta, pół ryba; także bohaterka baśni i legend;
urządzenie alarmowe wytwarzające sygnał dźwiękowy;
odgłos syreny (1.3)
sirénien sirène
(zoologia, zoologiczny) roślinożerny ssak morski; syreny tworzą rząd;

syrop klonowy ˈsɨrɔp klɔ̃ˈnɔvɨ n
sirop d'érable
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) produkt spożywczy, wytwarzany z soku klonowego;

syryjski sɨˈrɨjsʲci adj
syrien
odnoszący się do państwa Syria

system ˈsɨstɛ̃m n
système
układ urządzeń współpracujących ze sobą;

system hippodamejski n
plan hippodamien plan milésien plan orthogonal
(urbanistyka, urbanistyczny) system urbanistyczny rozpowszechniony przez Hippodamosa z Miletu, zakładający m.in. rozwój miasta poprzez wyznaczenie geometrycznej i regularnej siatki ulic oraz budynków;

system liczbowy n
système de numération
(matematyka, matematyczny) zbiór reguł jednolitego zapisu i nazewnictwa liczb;

system operacyjny ˈsɨstɛ̃m ˌɔpɛraˈt͡sɨjnɨ n
système d'exploitation système d’exploitation
(informatyka, informatyczny) najbardziej podstawowe oprogramowanie komputera umożliwiające zarządzanie zasobami, sprzętem oraz komunikację z użytkownikiem;

system plików ˈsɨstɛ̃m ˈplʲikuf n
système de fichiers
(informatyka, informatyczny) sposób zapisu plików i katalogów, umożliwiający późniejsze ich odczytanie;

systematycznie ˌsɨstɛ̃maˈtɨt͡ʃʲɲɛ adv
systématiquement
regularnie, powtarzalnie

systematyka ˌsɨstɛ̃ˈmatɨka n
systématique
dziedzina/poddziedzina jakiejś nauki zajmująca się klasyfikowaniem jej przedmiotów i pojęć

systematyzacja ˌsɨstɛ̃matɨˈzat͡sʲja n
systématisation
ujęcie czegoś w system, porządkowanie

systemowy adj
systémique
odnoszący się do systemu

sytość ˈsɨtɔɕt͡ɕ n
satiété
bycie całkowicie najedzonym, brak głodu

sytuacja ˌsɨtuˈ<sup>w</sup>at͡sʲja n
situation
zespół okoliczności, stan, w którym ktoś lub coś się znajduje lub coś się dzieje

sytuacjonista ˌsɨtu<sup>w</sup>at͡sʲjɔ̇̃ˈɲista n
situationniste
zwolennik sytuacjonizmu

szabat ˈʃabat n
sabbat chabbat shabbat
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) ostatni (siódmy) dzień każdego tygodnia, obchodzony jako dzień święty;

szabeltas n
sabretache
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) niewielka płaska torba skórzana zawieszana przy szabli, typowa dla niektórych rodzajów kawalerii (zwłaszcza dla umundurowania huzarów);

szabla ˈʃabla n
sabre
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) jednosieczna broń z wygiętą klingą;
(sport, sportowy) broń szermiercza
(sport, sportowy) konkurencja z użyciem szabli (1.2)

szablodziób ʃaˈblɔd͡ʑup n
avocette
(ornitologia, ornitologiczny) Recurvirostra avosetta, ptak przybrzeżny o charakterystycznym czarnym i cienkim dziobie zagiętym w górę;

szach ʃax interjection
échec
(szachy, pojęcie szachowe) słowo wypowiadane przez gracza, gdy dał on szacha (1.1) przeciwnikowi

szach ʃax n
échec
(szachy, pojęcie szachowe) zagrożenie króla biciem;
shah chah schah
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) tytuł monarchy w Persji a następnie w Iranie;

szachista ʃaˈxʲista n
joueur d'échecs
osoba grająca w szachy

szachistka ʃaˈxʲistka n
joueuse d'échecs
kobieta grająca w szachy

szachować ʃaˈxɔvat͡ɕ v
harceler
(potocznie, potoczny) trzymać kogoś w niepewności, groźbą czegoś zmuszać do określonego postępowania, zagrażać czymś
mettre en échec
w grze w szachy: dawać szacha (stwarzać zagrożenie zabicia króla przeciwnika)

szachownica ˌʃaxɔvʲˈɲit͡sa n
échiquier
(szachy, pojęcie szachowe) plansza do gry w szachy, składająca się z kwadratowych, dwukolorowych pól umieszczonych w taki sposób, że każdy kwadrat styka się całym bokiem z kwadratem o innym kolorze;

szachy ˈʃaxɨ n
échecs jeu d'échecs
(szachy, pojęcie szachowe) gra dwuosobowa, w której gracze wykonują na przemian ruchy bierkami na czarno-białej planszy;

szacunek ʃaˈt͡sũnɛk n
estimation
(ekonomia, ekonomiczny) zliczenie wartości materialnej czegoś
przybliżona wartość, liczebność, wielkość lub ilość czegoś
respect estime considération déférence égard
cześć, poważanie dla kogoś lub czegoś

szadź ʃat͡ɕ n
givre
(meteorologia, meteorologiczny) kryształki lodu powstałe na otoczeniu w wyniku resublimacji pary wodnej;

szafa ˈʃafa n
armoire placard
mebel używany do przechowywania różnych przedmiotów;

szafir ˈʃafʲir n
saphir
(jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny oszlifowany z szafiru (1.1) mineralnego
(mineralogia, mineralogiczny) niebieska odmiana korundu;

szafran ˈʃafrãn n
safran
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa otrzymywana z wysuszonych pręcików lub słupków krokusów
(botanika, botaniczny) (zobacz) krokus

szagryn ˈʃaɡrɨ̃n n
chagrin
skóra cielęca, kozia lub owcza z licem groszkowanym, używana do wyrobu galanterii kaletniczej;

szagrynowy ˌʃaɡrɨ̃ˈnɔvɨ adj
chagriné
zrobiony z szagrynu

szahada ʃaˈxada n
chahada shahada
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmańskie wyznanie wiary, jeden z pięciu filarów większości odłamów islamu

szajka n
bande
zorganizowana grupa przestępcza

szakal ˈʃakal n
chacal
(zoologia, zoologiczny) kilka gatunków z rodzaju Canis, drapieżnik podobny do wilka, lecz od niego mniejszy;

szakszuka n
chakchouka
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa bliskowschodnia i północnoafrykańska na bazie papryki, pomidorów i cebuli, w których dusi się jajka, doprawiana zwykle kuminem;

szakłak ˈʃakwak n
nerprun
drzewo lub krzew z rodzaju szakłak (1.1)

szal ʃal n
écharpe cache-col cape
prostokątny wyrób włókienniczy owijany wokół szyi i ramion

szalet n
chalet
domek górski, domek alpejski
vespasienne
budynek mieszczący publiczną ubikację

szaleńczo ʃaˈlɛ̃j̃n͇t͡ʃɔ adv
follement
w sposób szalony

szaleństwo ʃaˈlɛ̃j̃stfɔ n
folie
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna
stan umysłu człowieka, który nad sobą nie panuje
folie frénésie
postępowanie, zachowanie kategorycznie wykraczające poza przyjęte, przeciętne normy

szalka ˈʃalka n
boîte
(technologia, technika, techniczny) (zdrobniale) mała szala

szalony ʃaˈlɔ̃nɨ adj
fou
niezrównoważony, impulsywny, nieobliczalny

szalotka ʃaˈlɔtka n
échalote
(botanika, botaniczny) Allium ascalonicum L., gatunek byliny z rodziny czosnkowatych;

szalunek ʃaˈlũnɛk n
coffrage
prowizoryczna konstrukcja drewniana tworząca formę dla wylewanego betonu

szaman ˈʃãmãn n
chaman
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wśród niektórych ludów azjatyckich, np. u Eskimosów i Indian, człowiek uważany za pośrednika między duchami, bóstwami, demonami a ludźmi, osoba o nadprzyrodzonej mocy, czarodziej i znachor pierwotnej religii szamanizmu;

szamanizm ʃãˈmãɲism̥ n
chamanisme shamanisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wierzenia i praktyki religijne bazujące na animizmie i instytucji szamanów;

szambo ˈʃãmbɔ n
fosse septique fosse
(technologia, technika, techniczny) zbiornik, do którego trafiają fekalia

szampan ˈʃãmpãn n
champagne
białe wino musujące, oryginalnie produkowane w Szampanii;

szampon ˈʃãmpɔ̃n n
shampooing shampoing shampoing shampooing
płynny środek do mycia włosów lub sierści;

szantaż ˈʃãntaʃ n
chantage
wymuszanie czegoś na kimś pod groźbą ujawnienia jakichś kompromitujących lub wstydliwych informacji o tym kimś; także pod groźbą wykonania czynu innego typu (np. przemocy wobec bliskich)

szantażować ˌʃãntaˈʒɔvat͡ɕ v
faire chanter faire du chantage
stosować szantaż wobec kogoś

szara strefa ˈʃara ˈstrɛfa n
économie souterraine
(ekonomia, ekonomiczny) niezakazana przez prawo działalność gospodarcza odbywająca się z pominięciem prawa (przez m.in. niepłacenie podatków);

szarańcza ʃaˈrãj̃n͇t͡ʃa n
locuste criquet
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad przypominający konika polnego, szkodnik upraw;

szarlatan n
charlatan
oszust wykorzystujący łatwowierność ludzi, który zwodzi ich swoimi rzekomymi umiejętnościami i kwalifikacjami oraz ciągnie z tego zyski

szarlotka ʃarˈlɔtka n
charlotte tarte aux pommes
(cukiernictwo) kruche ciasto z jabłkami;

szarotka alpejska n
pied-de-lion
(systematyka) (botanika, botaniczny) Leontopodium nivale subsp. alpinum, gatunek rośliny z rodziny astrowatych, występujący w wysokich górach;

szarpie n
charpie
dawny materiał opatrunkowy uzyskiwany z nitek ręcznie wyskubanych ze starego płótna lnianego lub bawełnianego;

szary ˈʃarɨ adj
gris
w kolorze pośrednim między czarnym a białym

szaser n
chasseur
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz piechoty lub lekkiej jazdy w okresie podbojów napoleońskich;

szastać ˈʃastat͡ɕ v
croquer de l'argent
(potocznie, potoczny) być rozrzutnym, wydawać pieniądze bez zastanowienia lub poszanowania

szaszłyk ˈʃaʃwɨk n
chachlyk chachlik
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa składająca się z kawałków mięsa, zwykle baraniny, przekładanych plasterkami warzyw (np. cebula, papryka), boczku, słoniny itp., nadzianych na szpikulec, pieczona na rożnie lub grillowana;

szatański adj
satanique
związany z szatanem, dotyczący szatana, przejawiający przypisywane mu cechy

szatnia ˈʃatʲɲa n
vestiaire
pomieszczenie w teatrze, szkole, lokalu gastronomicznym itp., gdzie pozostawia się wierzchnie okrycia

szatniarz ˈʃatʲɲaʃ n
vestiaire employé de vestiaire
osoba pracująca w szatni instytucji o otwartym lub półotwartym dostępie (teatry, szkoły), przyjmująca i wydająca odzież wierzchnią w czasie pobytu klientów w tych instytucjach;

szatyn ˈʃatɨ̃n n
châtain
mężczyzna o ciemnych, brązowych, kasztanowatych włosach

szał ʃaw n
fureur
utrata kontroli nad swym zachowaniem, wściekłość

szałamaja ˌʃawãˈmaja n
chalemie
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument muzyczny wydający przenikliwe dźwięki, rodzaj piszczałki z bocznymi otworami; pochodzący z Azji;

szałas ˈʃawas n
cabane
tymczasowe, prymitywne schronienie zbudowane z lokalnie dostępnego materiału, np. z liści i gałęzi;

szaławiła ˌʃawaˈvʲiwa n
hurluberlu
(przestarzałe, przestarzały) człowiek lekkomyślny i oddający się zabawom

szałwia ˈʃawvʲja n
sauge
(botanika, botaniczny) Salvia, rodzaj roślin zielnych, półkrzewów i krzewów z rodziny jasnowatych;

szczaw ʃt͡ʃaf n
oseille parelle
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina z rodzaju Rumex L.;

szczawian n
oxalate
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu szczawiowego;

szczawik zajęczy n
alléluia
(botanika, botaniczny) Oxalis acetosella L., gatunek roślin z rodziny szczawikowatych;

szczecina n
soie
(zoologia, zoologiczny) sztywne włosy na ciele świniowatych;
(przenośnie, przenośnia) sztywne i gęste owłosienie u ludzi, zwłaszcza zarost

szczególny ʃt͡ʃɛˈɡulnɨ adj
particulier spécial
taki, który charakteryzuje się czymś wyróżniającym, jest wyjątkowy ze względu na jakąś cechę

szczegółowy ˌʃt͡ʃɛɡuˈwɔvɨ adj
détaillé minutieux
mający cechy szczegółu; dokładny

szczekać ˈʃt͡ʃɛkat͡ɕ v
aboyer japper
(zoologia, zoologiczny) o psie, lisie, szakalu: wydawać krótki, urywany głos

szczelina ʃt͡ʃɛˈlʲĩna n
fente fissure
wąski, podłużny otwór

szczelny adj
étanche hermétique imperméable
taki, który nie przepuszcza czego lub kogo; doskonale dopasowany

szczenić się v
chienner
(zoologia, zoologiczny) (kynologia, kynologiczny) o samicach, zwykle psowatych wydawać potomstwo

szczepienie ʃt͡ʃɛˈpʲjɛ̇̃ɲɛ n
vaccination
(rzeczownik odczasownikowy) od szczepić, nazwa czynności
(medycyna, medyczny) podanie szczepionki w formie zastrzyku

szczepienny adj
vaccinal
związany z szczepieniem, dotyczący szczepienia

szczepionka ʃt͡ʃɛˈpʲjɔ̃nka n
vaccin
(medycyna, medyczny) preparat pochodzenia biologicznego, zawierający osłabione żywe lub zabite drobnoustroje chorobotwórcze lub fragmenty ich struktury stosowany w celu wywołania odpowiedzi immunologicznej i odporności;

szczerbaty ʃt͡ʃɛrˈbatɨ adj
brèche-dent
(potocznie, potoczny) pozbawiony jednego lub kilku zębów przednich

szczerość ˈʃt͡ʃɛrɔɕt͡ɕ n
sincérité
cecha tego, kto jest szczery

szczery ˈʃt͡ʃɛrɨ adj
sincère franc
dotyczący szczerości; taki, który mówi prawdę; wyraża się szczerze, nie ukrywa tego, co myśli i czuje

szczerze ˈʃt͡ʃɛʒɛ adv
franchement honnêtement
od: szczery

szczeć n
cardère
włosy pokrywające skórę zwierzęcą;

szczodrość n
générosité largesse
(książkowy) cecha tego, co szczodre; cecha tych, którzy są szczodrzy

szczodry ˈʃt͡ʃɔdrɨ adj
généreux libéral
hojny, dający coś obficie

szczoteczka ʃt͡ʃɔˈtɛt͡ʃka n
brosse
mała szczotka

szczoteczka do zębów ʃt͡ʃɔˈtɛt͡ʃka dɔ‿ˈzɛ̃mbuf n
brosse à dents
mała szczoteczka umieszczona na długiej rączce przeznaczona do mycia zębów;

szczotka ˈʃt͡ʃɔtka n
brosse
narzędzie do czyszczenia składające się z oprawki i przymocowanego do niej miękkiego włosia

szczotka do włosów ˈʃt͡ʃɔtka dɔ‿ˈvwɔsuf n
brosse à cheveux
(fryzyjski) przedmiot służący do czesania, modelowania włosów

szczupak ˈʃt͡ʃupak n
brochet
(ichtiologia, ichtiologiczny) długa ryba drapieżna;

szczupły ˈʃt͡ʃupwɨ adj
mince
mający smukły kształt, mało tłuszczu

szczur ʃt͡ʃur n
rat rat d'égout rat gris rat noir surmulot
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodziny myszowatych;

szczurołap ʃt͡ʃuˈrɔwap n
chasseur de rats
człowiek zajmujący się łapaniem szczurów;

szczurzyca n
rate
(zoologia, zoologiczny) samica szczura

szczygieł ˈʃt͡ʃɨɟɛw n
chardonneret
(ornitologia, ornitologiczny) mały i barwny ptak eurazjatycki;

szczypawka ʃt͡ʃɨˈpafka n
perce-oreille
(potocznie, potoczny) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) skorek (owad)

szczypać v
pincer
ściskać krótko i boleśnie czyjąś skórę

szczyt ʃt͡ʃɨt n
sommet
najwyższy punkt góry
(przenośnie, przenośnia) obrady ważnych osób
(przenośnie, przenośnia) górna granica czegoś (zwykle niematerialnego)

szczęk ʃt͡ʃɛ̃ŋk n
cliquetis
odgłos powstający przy uderzeniu o siebie metalowych lub szklanych przedmiotów

szczęka ˈʃt͡ʃɛ̃ŋka n
mâchoire
kość czaszki (górna nieruchoma i dolna ruchoma), w której osadzone są zęby

szczęściarz ˈʃt͡ʃɛ̃w̃ɕt͡ɕaʃ n
veinard chanceux
(potocznie, potoczny) osoba, której sprzyja szczęście w życiu

szczęście ˈʃt͡ʃɛ̃w̃ɕt͡ɕɛ n
bonheur
uczucie radości i zadowolenia
chance fortune
powodzenie w jakichś działaniach, pomyślny zbieg okoliczności

szczęśliwego Nowego Roku ˌʃt͡ʃɛ̃w̃ɕlʲiˈvɛɡɔ nɔˈvɛɡɔ ˈrɔku interjection
bonne année
…używana do życzenia komuś pomyślnego rozpoczynającego się roku

szczęśliwej drogi interjection
bon voyage
życzenie dobrego i bezpiecznego podróżowania

szczęśliwy ʃt͡ʃɛ̃w̃ɕˈlʲivɨ adj
heureux
odczuwający szczęście
przynoszący szczęście
korzystny

szejk n
cheik
(etnografia, etnograficzny) tytuł przywódcy gminy muzułmańskiej

szekel ˈʃɛkɛl n
shekel shékel
(jednostka monetarna) waluta Izraela;
sicle siclé
(starożytność) (numizmatyka, numizmatyczny) bliskowschodnia złota lub srebrna moneta

szelak n
gomme lacque gomme-lacque shellac
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) naturalna żywica pozyskiwana w Indiach i Tajlandii z wydzieliny owadów z gatunku Lac laccifer;

szelka ˈʃɛlka n
bretelle
pasek z elastycznej tkaniny, zakładany na ramiona w celu podtrzymywania spodni;

szept n
chuchotement
bezdźwięczny, cichy głos, słyszany tylko z bliska

szeptać ˈʃɛptat͡ɕ v
chuchoter
mówić szeptem (cicho, nie powodując drgań wiązadeł głosowych)

szeregowiec n
soldat
(dawniej, dawny) (wojskowość, wojskowy) żołnierz najniższy rangą;

szermierka ʃɛrˈmʲjɛrka n
escrime
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, stanowiąca walkę bronią białą, jak szpada, floret i szabla
sztuka władania białą bronią

szeroki ʃɛˈrɔci adj
large ample
mający określony wymiar poprzeczny

szerokość ʃɛˈrɔkɔɕt͡ɕ n
largeur
poprzeczny wymiar obiektu
latitude
(geografia, geograficzny) (zobacz) szerokość geograficzna

szerokość geograficzna ʃɛˈrɔkɔʑd͡ʑ ˌɡɛɔɡraˈfʲit͡ʃna n
latitude
(geografia, geograficzny) jedna ze współrzędnych geograficznych - kąt pomiędzy lokalną osią pionu a płaszczyzną równika;

szeryf ˈʃɛrɨf n
shérif
w Anglii: urzędnik w hrabstwie należącym do króla, pełniący funkcję administratora;
w USA: policjant lub urzędnik nadzorujący aparat policyjny na terenie hrabstwa;
empattement serif
(drukarstwo, drukarski) w niektórych krojach pisma: zakończenie linii znaku, przeznaczone głównie do dekoracji;

szesnastka ʃɛsˈnastka n
double croche double-croche
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk o czasie trwania równym 1/16 całej nuty;
seize
nazwa liczby 16
tramwaj, autobus, dom, mieszkanie oznaczony liczbą 16

szesnastkowy adj
hexadécimal
(matematyka, matematyczny) związany z liczbą szesnaście, dotyczący liczby szesnaście

szesnasty ʃɛsˈnastɨ adj
seizième
od 16

szesnaście ʃɛsˈnaɕt͡ɕɛ cardinalNumeral
seize
16

szew mężowski n
point du mari
(medycyna, medyczny) (potocznie, potoczny) nadmiarowe, zbyt ciasne zaszywanie naderwanego krocza kobiety po porodzie, wykonywane wyłącznie po to, aby stosunki seksualne sprawiały jej partnerowi więcej satysfakcji

szewc ʃɛft͡s n
cordonnier
(rzemiosło, rzemieślniczy) człowiek, który ręcznie robi i naprawia buty;
orphelin
(środowiskowy) (drukarstwo, drukarski) błąd łamania tekstu, polegający na pozostawieniu na końcu łamu samotnego pierwszego wiersza akapitu;

szewc bez butów chodzi ˈʃɛvd͡z bɛz‿ˈbutuf ˈxɔd͡ʑi proverb
les cordonniers sont toujours les plus mal chaussés
sytuacja, gdy brak komuś rzeczy, które sam wytwarza (bądź ma z nimi częsty kontakt)

szezlong ˈʃɛzlɔ̃ŋk n
chaise-longue
kanapa o długim wąskim siedzeniu z jednym lub dwoma oparciami, na której można odpoczywać w pozycji półleżącej;

sześcian ˈʃɛɕt͡ɕãn n
cube hexaèdre
(geometria) prostopadłościan, którego każda ze ścian jest kwadratem;

sześcienny adj
cubique
(matematyka, matematyczny) odpowiadający sześcianowi

sześciokąt ʃɛɕˈt͡ɕɔkɔ̃nt n
hexagone
(geometria) wielokąt mający sześć boków;

sześć ʃɛɕt͡ɕ cardinalNumeral
six
liczba 6

sześćdziesięcioczwórka n
quadruple croche
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nuta trwająca jedną sześćdziesiątą czwartą całej nuty;

szintoista n
shintoïste
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca shinto/szintoizmu

szisza ˈʃʲiʃa n
chicha
rodzaj fajki wodnej popularnej w krajach arabskich;

szkandela n
bassinoire
(dawniej, dawny) flaszka albo płaskie naczynie napełniane gorącą wodą lub węglami, służące do ogrzewania pościeli

szkaplerz ˈʃkaplɛʃ n
scapulaire
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) część stroju zakonnego, prostokątny płat sukna z otworem, nakładany przez głowę na habit
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dwa małe kawałki sukna z wyszytym imieniem Matki Boskiej lub Chrystusa, połączone tasiemkami, noszone na piersiach, pod ubraniem, przez członków bractw religijnych lub osoby świeckie

szkaradnica n
poisson-pierre
(ichtiologia, ichtiologiczny) Synanceia verrucosa, jadowita ryba morska z rodziny skorpenowatych;

szkarłatny ʃkarˈwatnɨ adj
écarlate
(książkowy) mający kolor ciemnoczerwony, taki jak kolor szkarłatu, podobny do koloru krwi

szkarłupień n
échinoderme
(zoologia, zoologiczny) Echinodermata Klein, typ halobiontyczne, bezkręgowe zwierzę wtórouste o wtórnej symetrii promienistej;

szkic ʃʲcit͡s n
ébauche
wykonany ołówkiem delikatny zaczątek obrazu, planu architektonicznego budynku

szkicować v
dessiner griffonner
(sztuka) wykonywać szkic jako zarysy rysunku
esquisser ébaucher
przedstawiać szkic jako wstępny projekt, ogólny plan, zarys czego

szkielet ˈʃʲcɛlɛt n
squelette
(anatomia, anatomiczny) ogół kości w danym organizmie;
(przenośnie, przenośnia) struktura, ogólny zarys czegoś
(technologia, technika, techniczny) podstawa konstrukcji

szklanka ˈʃklãnka n
verre
szklane naczynie, z którego się pije;

szklarz n
vitrier verrier
rzemieślnik trudniący się szkleniem okien lub wytwarzaniem szklanych przedmiotów

szkodliwość ʃkɔˈdlʲivɔɕt͡ɕ n
nocivité malignité
cecha tego, co jest szkodliwe, cecha tych, którzy są szkodliwi

szkodliwy ʃkɔˈdlʲivɨ adj
nuisible malfaisant
przynoszący szkodę, zagrożenie, niebezpieczeństwo

szkolny ˈʃkɔlnɨ adj
scolaire de école
związany ze szkołą, odnoszący się do szkoły

szkop ʃkɔp n
boche chleuh fritz
(pogardliwie, pogardliwy) Niemiec;

szkorbut n
scorbut
(medycyna, medyczny) ostra postać awitaminozy wywołanej brakiem witaminy C;

szkoła ˈʃkɔwa n
école collège
(edukacja, edukacyjny) instytucja edukacyjna;

szkoła podstawowa ˈʃkɔwa ˌpɔtstaˈvɔva n
école primaire
(edukacja, edukacyjny) szkoła, w której dzieci zaczynają obowiązkową naukę;

szkoła wyższa n
haute école école supérieure
(edukacja, edukacyjny) szkoła kształcąca najwyżej kwalifikowanych pracowników w zakresie ustalonych dziedzin

szkuner ˈʃkũnɛr n
goélette
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej dwa maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie skośne;

szkwał n
grain
silny powiew wiatru nad akwenem

szkło ʃkwɔ n
verre
twardy, kruchy i przezroczysty materiał produkowany głównie z krzemionki;

szlachar ˈʃlaxar n
harle huppé
(ornitologia, ornitologiczny) Mergus serrator, wędrowny ptak wodny półkuli północnej z charakterystycznym czubem na głowie;

szlachecki ʃlaˈxɛt͡sʲci adj
nobiliaire
związany ze szlachtą, dotyczący szlachty

szlachetnie urodzony ʃlaˈxɛtʲɲɛ ˌurɔˈd͡zɔ̃nɨ
gentil
o szlacheckim pochodzeniu, ze szlacheckiej rodziny

szlachetny ʃlaˈxɛtnɨ adj
noble
taki, który postępuje dobrze, uczciwie, w sposób wspaniałomyślny, prawy, sprawiedliwy, bezinteresowny
taki, który odznacza się wysoką jakością

szlafrok ˈʃlafrɔk n
peignoir robe de chambre
(krawiectwo) domowy ubiór przypominający lekki płaszcz bez zapięć

szlak ʃlak n
route
określona droga podróży lądem, morzem lub w inny sposób
sentier
(turystyka, turystyczny) znakowana ścieżka do uprawiania turystyki pieszej, rowerowej, narciarskiej itp.;

szlam n
limon
osad tworzący się na dnie i nieraz brzegach zbiorników wodnych

szlifierka ʃlʲiˈfʲjɛrka n
rectifieuse
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka przeznaczona do obróbki wykańczającej utwardzonych powierzchni przedmiotów;

szlifierka kątowa ʃlʲiˈfʲjɛrka kɔ̃nˈtɔva n
disqueuse
(technologia, technika, techniczny) rodzaj ręcznej szlifierki o momencie obrotowym przekazywanym poprzez przekładnię pod kątem prostym, przeznaczona do szlifowania i przecinania;

szlochać v
sangloter
płakać, wydając krótkie, urywane dźwięki

szmaragd ˈʃmarakt n
émeraude
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) przezroczysta odmiana berylu barwy zielonej;
(jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny, oszlifowany szmaragd (1.1)

szmata ˈʃmata n
chiffon fripe
kawałek tkaniny, zwykle brudnej

szmer ʃmɛr n
murmure rumeur
cichy, głuchy dźwięk przypominający szeleszczenie

szmer sercowy ˈʃmɛr sɛrˈt͡sɔvɨ n
souffle cardiaque souffle au cœur
(medycyna, medyczny) zjawisko akustyczne spowodowane przejściem przepływu strumienia krwi z warstwowego w turbulentny

szmergiel n
émeri
(mineralogia, mineralogiczny) twarda skała stosowana jako materiał ścierny;

szminka ˈʃmʲĩnka n
rouge à lèvres
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk używany do barwienia ust

sznaucer ˈʃnawt͡sɛr n
schnauzer
(kynologia, kynologiczny) typ psa pochodzący z Niemiec

sznur ʃnur n
corde
splot wielu włókien w jedno grubsze cięgno;

sznureczek n
cordelette
(zdrobniale) od sznur, sznurek
krótki, cienki sznurek

sznurowadło ˌʃnurɔˈvadwɔ n
lacet
taśma używana do wiązania (sznurowania) butów;

szodon n
chaudeau
(cukiernictwo) gorący sos do deserów składający się z ubitych żółtek, cukru i białego wina

szofar ˈʃɔfar n
shophar
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rytualny instrument muzyczny wykonany z rogu zwierzęcia koszernego, najczęściej baraniego, używany podczas niektórych świąt żydowskich;

szogun n
shogun
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) japoński wódz naczelny, generał, zwierzchnik sił zbrojnych;

szok n
choc choque
intensywna reakcja psychiczna, która jest wywołana gwałtownym, zazwyczaj negatywnym przeżyciem lub wydarzeniem

szokować v
choquer
wzbudzać szok, skrajne zadziwiać lub bulwersować, dziwić, wstrząsać

szokujący adj
choquant frappant
wzbudzający szok, zdziwienie, zbulwersowanie

szowinista n
chauvin
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik szowinizmu

szowinistyczny adj
chauvin
wyrażający szowinizm; dotyczący szowinisty

szowinizm ʃɔˈvʲĩɲism̥ n
chauvinisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrajna postać nacjonalizmu, w której bezkrytyczne uwielbienie do własnego narodu jest połączone z pogardą i wrogością wobec mniejszości narodowych i innych narodów;
(socjologia, socjologiczny) postawa charakteryzująca się nietolerancją i przyznawaniem uprzywilejowanej pozycji własnej płci, rasie czy grupie społecznej

szowinizm gatunkowy ʃɔˈvʲĩɲizm ˌɡatũŋˈkɔvɨ n
spécisme espécisme
(neologizm) postawa stawiająca interesy własnego gatunku ponad interesami innych gatunków;

szpagat ˈʃpaɡat n
grand écart
ćwiczenie gimnastyczne polegające na rozciągnięciu nóg do linii poziomej;

szpak ʃpak n
étourneau
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki i ciemny, prawie czarny ptak;

szparag ˈʃparak n
asperge
(botanika, botaniczny) Asparagus L., rodzaj roślin o długich pędach i łuskowatych listkach;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalny pęd szparaga lekarskiego

szpatułka n
spatule abaisse-langue
(medycyna, medyczny) podłużna i wąska płytka do uciskania języka w trakcie badania jamy ustnej i gardła

szpicruta n
cravache
(jeździectwo, jeździecki) krótki skórzany lub rzemienny pejcz do dyscyplinowania konia wierzchowego;

szpiczasty ʃpʲiˈt͡ʃastɨ adj
pointu
mający ostre, wąskie zakończenie

szpieg ʃpʲjɛk n
espion
osoba zajmująca się szpiegostwem;

szpiegostwo n
espionnage
praca szpiega, ogół działań mających na celu zdobycie i przekazanie władzom obcego państwa tajemnice państwowe lub wojskowe

szpiegostwo przemysłowe n
espionnage industriel
potajemne zdobywanie tajemnic handlowych pewnego przedsiębiorstwa i przekazywanie ich zleceniodawcy

szpik ʃpʲik n
moelle moelle osseuse
(biologia, biologiczny) miękka, silnie ukrwiona, mająca gąbczastą konsystencję tkanka znajdująca się wewnątrz kości;

szpilka ˈʃpʲilka n
épingle
(krawiectwo) mały, cieniutki pręt zakończony główką z metalu lub kolorowego plastiku, służący do mocowania np. tkaniny

szpilkowy adj
conifère
(botanika, botaniczny) mający ostre, kłujące liście

szpinak ˈʃpʲĩnak n
épinard épinards
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) Spinacia oleracea, szpinak warzywny, roślina warzywna o podłużnych, szpiczastych liściach
épinards épinard
(spożywczy) jarzyna z liści szpinaku (1.3)

szpital ˈʃpʲital n
hôpital
(medycyna, medyczny) zakład lecznictwa zamkniętego służący badaniu i leczeniu pacjentów wymagających hospitalizacji;

szpital psychiatryczny n
hôpital psychiatrique
(medycyna, medyczny) kliniczna instytucja medyczna, która zajmuje się leczeniem chorób psychicznych

szrapnel ˈʃrapnɛl n
shrapnel
(wojskowość, wojskowy) pocisk artyleryjski zawierający metalowe odłamki, które rozpryskują się podczas wybuchu zapalnika czasowego;

szron ʃrɔ̃n n
givre gelée blanche
warstwa kryształków lodu powstałych z zamarzającej pary wodnej osadzająca się na przedmiotach;

sztaba n
barre
wąska, gruba płyta metalowa
lingot
(jubilerstwo, jubilerski) bryła metalu szlachetnego o prostokątnej podstawie

sztabka ˈʃtapka n
lingot
uformowana bryłka cennego metalu o określonej wadze i próbie

sztaksel n
voile d étai
rodzaj żagla, przeważnie w kształcie trójkątnym, rozpinanego na sztagu;

sztaluga n
chevalet
(sztuka) stojak, zwykle trójnogi, służący do pokazywania obrazów, a podczas powstawania obrazu do utrzymywania go w dogodnej dla malarza pozycji;

sztandar ˈʃtãndar n
étendard
chorągiew, która jest symbolem organizacji, związku lub narodu;

sztetl n
schtetl shtetl stetl
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) małe skupisko miejskie zachowujące tradycyjną obyczajowość żydowską, przed II wojną światową główny ośrodek demograficzny Żydów aszkenazyjskich w Europie Wschodniej;

sztolnia ˈʃtɔlʲɲa n
galerie galerie à flanc de coteau
sztucznie wykonany podziemny korytarz prowadzący ze stoku góry do jej wnętrza, poziomo lub pod niewielkim nachyleniem;

sztuczna inteligencja n
intelligence artificielle
(technologia, technika, techniczny) (informatyka, informatyczny) inteligencja wykazywana przez urządzenia sztuczne;

sztuczna szczęka ˈʃtut͡ʃna ˈʃt͡ʃɛ̃ŋka n
dentier
(stomatologia, stomatologiczny) proteza naturalnego uzębienia

sztuczny ˈʃtut͡ʃnɨ adj
artificiel
imitujący coś naturalnego, wytworzony przez człowieka
faux
niezgodny z naturą

sztuka ˈʃtuka n
art
(sztuka) twórczość artystyczna
umiejętność wymagająca szczególnych zdolności
pièce
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) utwór sceniczny, przedstawienie
o osobie posiadającej określone cechy
pièce unité
pojedynczy przedmiot, egzemplarz, element

sztukator ʃtuˈkatɔr n
stucateur
osoba wykonująca zawodowo pracę z zakresu sztukaterii

sztuki piękne ˈʃtuci ˈpʲjɛ̃ŋknɛ n
beaux-arts
termin obejmujący dziedziny twórczości artystycznej: sztuki plastyczne, literaturę i muzykę

szturchać v
donner des coups
delikatnie pchać lub uderzać zaczepnie lub niechcący

szturm n
assault
(wojskowość, wojskowy) atak zbrojny

szturmak n
bourguignotte
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) rodzaj europejskiego hełmu renesansowego z bocznymi osłonami, używanego w XVI–XVII wieku przez rajtarów i piechotę;

sztućce ˈʃtut͡ɕt͡sɛ n
couverts
komplet sztućców

sztybel n
shtiebel
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) skromne pomieszczenie modlitewne chasydów, stanowiące również miejsce nauki i centrum życia społecznego wspólnoty;

sztylet ˈʃtɨlɛt n
dague poignard
krótka broń biała o cienkim ostrzu;

sztywny ˈʃtɨvnɨ adj
raide rigide
niepoddający się wyginaniu, odporny na zginanie, zmiany
(potocznie, potoczny) nieżywy

szubienica ˌʃubʲjɛ̇̃ˈɲit͡sa n
gibet potence
konstrukcja służąca do wykonywania kary śmierci przez powieszenie;

szuflada ʃufˈlada n
tiroir
wysuwana, otwarta od góry skrzynka, stanowiąca część mebla i służąca do przechowywania różnych przedmiotów;

szukajcie, a znajdziecie ʃuˈkajt͡ɕɛ ˌa‿znajˈd͡ʑɛ̇t͡ɕɛ proverb
cherchez, et vous trouverez
tylko aktywni osiągną cel; bierność nie przyniesie oczekiwanego efektu

szukam człowieka ˈʃukãm t͡ʃwɔˈvʲjɛka idiom
je cherche un homme
zawołanie wyrażające niewiarę w znalezienie prawdziwego człowieka wśród ludzi

szukać ˈʃukat͡ɕ v
chercher
podejmować działanie w celu odnalezienia kogoś lub czegoś, próbować znaleźć

szukać dziury w całym ˈʃukad͡ʑ ˈːurɨ ˈf‿t͡sawɨ̃m v
chercher midi à quatorze heures
doszukiwać się błędów, niedociągnięć, problemów tam, gdzie ich nie ma

szum ʃũm n
bruit
przeciągły, jednostajny szmer; hałas, zakłócający odbiór;
(fotografia) plamki, kreski na zdjęciu pojawiające się na obszarach jednolitego koloru;

szum uszny n
acouphène
(medycyna, medyczny) subiektywne, przykre doznanie dźwiękowe odczuwane w uszach lub w głowa z przyczyn wewnętrznych;

szumieć ˈʃũmʲjɛ̇t͡ɕ v
bruire
powodować szum

szumówka n
écumoire
rodzaj łyżki cedzakowej do zbierania szumowin

szwa n
schwa chva
(fonetyka, fonetyczny) średnio centralna samogłoska zaznaczana w międzynarodowym alfabecie fonetycznym symbolem [ə];

szwagier ˈʃfaɟɛr n
beau-frère
brat żony
mąż siostry

szwagierka ʃfaˈɟɛrka n
belle-sœur
siostra żony lub męża
żona szwagra

szwajcarski ʃfajˈt͡sarsʲci adj
suisse helvétique
związany ze Szwajcarią, dotyczący Szwajcarii

szwedzki ˈʃfɛt͡sʲci adj
suédois
związany ze Szwecją lub Szwedami, dotyczący Szwecji lub Szwedów

szwedzki ˈʃfɛt͡sʲci n
suédois
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Szwecji;

szyba ˈʃɨba n
vitre carreau verre
płyta ze szkła;

szyberdach ʃɨˈbɛrdax n
toit ouvrant
(motoryzacja) rodzaj okna zainstalowanego w dachu samochodu;

szybka kolej miejska n
RER réseau express régional
kolej charakteryzująca się jednakową długością składu wagonów, dużą częstotliwością kursowania i nierównomiernym natężeniem ruchu w różnych porach doby

szybki ˈʃɨpʲci adj
rapide
pokonujący dużą odległość w krótkim czasie
rapide vite
poruszający, odbywający się z dużą prędkością

szybko ˈʃɨpkɔ adv
vite rapidement promptement
z dużą prędkością

szybkość ˈʃɨpkɔɕt͡ɕ n
vitesse
cecha charakteryzująca obiekty poruszające się szybko lub dziejące się szybko

szybolet n
shibboleth
hasło rozpoznawcze ułożone tak, by zawierało zgłoski, których nie potrafi poprawnie wypowiedzieć cudzoziemiec;

szybowiec ʃɨˈbɔvʲjɛt͡s n
planeur
(lotnictwo, lotniczy) samolot bez własnego napędu, utrzymujący się dzięki wstępującym prądom powietrza oddziałującym na skrzydła;

szyderczy adj
moqueur sarcastique sardonique acerbe acéré caustique
wyrażający kpinę, szyderstwo

szyderstwo ʃɨˈdɛrstfɔ n
dérision plaisanterie ricanement
złośliwy, dotkliwy żart, drwina, kpina, urąganie

szydzić ˈʃɨd͡ʑit͡ɕ v
bafouer berner moquer railler ridiculiser
wyśmiewać się z kogoś, drwić, odnosić się z pogardą

szydło ˈʃɨdwɔ n
alêne alène
ostry kolec na trzonku;

szyfoniera n
chiffonnier
(branża meblarska, meblarstwo, meble) rodzaj wysokiej, wąskiej komody z licznymi szufladami, przeznaczonej zwykle do przechowywania damskiej bielizny, biżuterii, galanterii, pasmanterii oraz innych dodatków stroju kobiecego;

szyicki ʃɨˈ<sup>j</sup>it͡sʲci adj
chiite
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z szyitami lub szyizmem

szyita ʃɨˈ<sup>j</sup>ita n
chiite
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca szyizmu, szyickiego nurtu w islamie

szyizm n
chiisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna religijna szyitów, jeden z trzech głównych nurtów współczesnego islamu;

szyja ˈʃɨja n
cou
(anatomia, anatomiczny) część ciała łącząca głowę z korpusem
(przestarzałe, przestarzały) węższa część butelki (zwykle (zdrobniale) szyjka)

szyjka macicy ˈʃɨjka maˈt͡ɕit͡sɨ n
col de l'utérus cervix
(anatomia, anatomiczny) dolna część mięśniówki macicy łącząca pochwę z jamą macicy;

szyk ʃɨk n
chic
elegancja w stroju i zachowaniu

szympans ˈʃɨ̃mpãw̃s n
chimpanzé
(zoologia, zoologiczny) Pan, człekokształtna, bezogonowa małpa afrykańska;

szynka ˈʃɨ̃nka n
jambon
(spożywczy) tylna część półtuszy wieprzowej będąca surowcem do produkcji wędlin;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) wędlina z szynki (1.1) lub z analogicznej części innego zwierzęcia

szynobus ʃɨ̃ˈnɔbus n
autorail motorrail
(kolejnictwo) (potocznie, potoczny) lekki szynowy pojazd o napędzie spalinowym obsługujący trasy o niewielkiej liczbie podróżnych;

szynszyla ʃɨ̃w̃ˈʃɨla n
chinchilla
(zoologia, zoologiczny) Chinchilla, gryzoń pochodzący z Ameryki Południowej, o bardzo gęstym futrze; w domyśle: szynszyla mała;

szypułka ʃɨˈpuwka n
pédicelle
(botanika, botaniczny) łodyżka, na której osadzony jest owoc lub kwiat;

szyszka ˈʃɨʃka n
cône pomme de pin
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) zdrewniały owoc większości roślin iglastych;

szyszynka ʃɨˈʃɨ̃nka n
glande pinéale épiphyse
(anatomia, anatomiczny) gruczoł dokrewny położony w mózgu;

szyć ʃɨt͡ɕ v
coudre
robić ubrania
łączyć dwa materiały za pomocą igły i nici

szósty ˈʃustɨ adj
sixième
od 6

szósty zmysł ˈʃustɨ ˈzmɨsw̥ n
sixième sens
wyjątkowa intuicja, przeczucie, wrażliwość i umiejętność przewidywania sytuacji

sód sut n
sodium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Na i liczbie atomowej 11;

sójka ˈsujka n
geai des chênes geai
(ornitologia, ornitologiczny) średni ptak z rodzaju Garrulus;

sójka złowroga ˈsujka zwɔvˈrɔɡa n
mésangeai imitateur
(ornitologia, ornitologiczny) Perisoreus infaustus, sójka syberyjska, gatunek ptaka z rodziny krukowatych występujący w tajdze Eurazjii;

sól sul n
sel
(spożywczy) chlorek sodu
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, pochodny kwasowi, zawierający co najmniej jeden atom metalu w cząsteczce;

sąsiad ˈsɔ̃w̃ɕat n
voisin
osoba, której dom / mieszkanie jest blisko czyjegoś domu / mieszkania

sąsiedni sɔ̃w̃ˈɕɛdʲɲi adj
adjacent
o terenie, państwie: bezpośrednio graniczący

sążyca sɔɯ̯̃ˈʒɨt͡sa n
méteil
mieszany zasiew pszenicy z żytem

sędzia ˈsɛ̃ɲd͡ʑa n
arbitre
(sport, sportowy) osoba, która pilnuje przestrzegania przepisów w zawodach sportowych
juge
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, która wydaje wyroki w sądzie;

sędziować v
arbitrer
(sport, sportowy) być sędzią na zawodach sportowych

sękacz ˈsɛ̃ŋkat͡ʃ n
gâteau à la broche
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj wypieku cukierniczego przygotowywanego na obrotowym ruszcie;

sęp sɛ̃mp n
vautour
(ornitologia, ornitologiczny) padlinożerny ptak o szerokich skrzydłach i niemal nagiej głowie i szyi;

słaba płeć ˈswaba ˈpwɛt͡ɕ n
sexe faible
(książkowy) kobiety

słabnąć v
faiblir
tracić intensywność

słabość ˈswabɔɕt͡ɕ n
faible prédilection
skłonność ku czemuś
faiblesse faible
odczucie osłabienia, braku sił fizycznych lub psychicznych

słaby ˈswabɨ adj
amorphe
uległy, nie posiadający silnej woli, psychiki
faible
posiadający niewielką siłę fizyczną
niewyraźny, mało intensywny, nieznaczny
médiocre
mający niewielką wartość, niskiej jakości, marny, kiepski

sława ˈswava n
gloire réputation renom renommée
wielki rozgłos

sławny ˈswavnɨ adj
fameux célèbre
taki, który ma sławę, rozgłos; jest znany wielu osobom

słodki ˈswɔtʲci adj
doux
o wodzie: niezawierający soli
doux sucré
wywołujący miłe uczucie
sucré doux
mający smak cukru

słodkowodny ˌswɔtkɔˈvɔdnɨ adj
eau douce
typowy dla wód słodkich, żyjący w wodach słodkich
zawierający wody słodkie

słodować v
malter
(technologia, technika, techniczny) przeprowadzać kontrolowany proces kiełkowania ziarna w produkcji słodu

słodycz ˈswɔdɨt͡ʃ n
douceur
słodki smak

słodycze swɔˈdɨt͡ʃɛ n
sucreries
coś słodkiego

słodzik ˈswɔd͡ʑik n
édulcorant
(spożywczy) słodka substancja używana do słodzenia żywności zamiast cukru;

słodzić ˈswɔd͡ʑit͡ɕ v
sucrer
czynić coś słodkim przez dodanie cukru, miodu lub innej słodkiej substancji; nadawać czemuś słodki smak

słoik ˈswɔ<sup>j</sup>ik n
pot bocal pot Mason pot-Mason
szklany, najczęściej walcowaty pojemnik z zakrętką lub nakrywką służący do przechowywania substancji płynnych lub półpłynnych

słoma ˈswɔ̃ma n
paille
(rolnictwo, rolniczy) łodygi i liście dojrzałych zbóż po wymłóceniu ziarna;

słomka ˈswɔ̃mka n
paille
kawałek słomy lub rurka o tym samym kształcie, służące do picia napojów
źdźbło słomy

słonecznik swɔ̃ˈnɛt͡ʃʲɲik n
tournesol
(botanika, botaniczny) Helianthus L., rodzaj roślin;
(potocznie, potoczny) słonecznik zwyczajny, Helianthus annuus L. – wysoka roślina jednoroczna o bardzo dużych (zwykle żółtych) kwiatach, uprawiana dla oleistych nasion lub jako roślina ozdobna;

słoneczny swɔ̃ˈnɛt͡ʃnɨ adj
solaire
związany ze słońcem

słonica swɔ̃ˈɲit͡sa n
éléphante
(zoologia, zoologiczny) samica słonia

słonina swɔ̃ˈɲĩna n
lard
(spożywczy) produkt spożywczy wytwarzany z podskórnego tłuszczu z boków i grzbietu świń;

słoniowacizna n
éléphantiasis
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na nasilonym obrzęku kończyn na skutek utrudnionego odpływu chłonki (limfy);

słony ˈswɔ̃nɨ adj
salé
mający smak soli

słowa ˈswɔva n
parole
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) tekst utworu

słowacki swɔˈvat͡sʲci adj
slovaque
związany ze Słowacją lub Słowakami, dotyczący Słowacji lub Słowaków

słowacki swɔˈvat͡sʲci n
slovaque
(językoznawstwo, językoznawczy) język słowacki;

słoweński swɔˈvɛ̃j̃sʲci adj
slovène
odnoszący się do Słowenii lub Słoweńców

słowiański swɔˈvʲjä̃j̃sʲci adj
slave slavon
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z językami Słowian
związany ze Słowianami, słowiańszczyzną

słowik ˈswɔvʲik n
rossignol
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia, rodzaj małych ptaków śpiewających z rodziny muchołówek;

słowik rdzawy ˈswɔvʲik ˈrd͡zavɨ n
rossignol philomèle
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia megarhynchos, gatunek małego ptaka śpiewającego z rodziny muchołówek występującego w południowo-zachodniej Polsce;

słowik szary ˈswɔvʲik ˈʃarɨ n
rossignol progné
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia luscinia, gatunek małego ptaka śpiewającego z rodziny muchołówek, mieszkającego na Półwyspie Skandynawskim, Europie wschodniej i zachodniej Syberii;

słownik ˈswɔvʲɲik n
dictionnaire
zbiór słów, pojęć z pewnej dziedziny, wszystkich lub dobranych wg jakiejś metody, wraz z ich skrótowymi opisami;
dictionnaire vocabulaire
spis słów z tłumaczeniami na inny język
vocabulaire
zasób słownictwa: indywidualny jakiejś osoby lub pewnej zbiorowości

słownik wyrazów bliskoznacznych n
dictionnaire des synonymes
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór słów jakiegoś języka z odniesieniami do wyrazów, wyrażeń i zwrotów połączonych z nimi relacją synonimii

słowo ˈswɔvɔ n
mot parole
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżniona fonetycznie lub graficznie część wypowiedzi składająca się z jednego lub więcej morfemów, wyrażająca pewną niezmienną treść w danym języku;
parole mot
obietnica, przyrzeczenie

słowo honoru ˈswɔvɔ xɔ̃ˈnɔru n
parole d'honneur
wyrażenie wymawiane przy składaniu obietnicy; przy zaręczaniu czegoś swoim dobrym imieniem, honorem

słoń swɔ̃ɲ n
éléphant
(zoologia, zoologiczny) duży, roślinożerny ssak lądowy z chwytną trąbą

słońce ˈswɔ̃j̃nt͡sɛ n
soleil
Słońce widziane jako tarcza na niebie
(astronomia, astronomiczny) główna gwiazda w układzie planetarnym, źródło światła i ciepła pojawiające się na niebie
(przenośnie, przenośnia) światło wysyłane przez słońce (1.1); blask słoneczny

słuch swux n
ouïe
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) umiejętność rozróżniania wysokości dźwięków
ouïe audition
jeden ze zmysłów, który odbiera dźwięki;

słuch absolutny ˈswux ˌapsɔˈlutnɨ n
oreille absolue
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zdolność rozróżniania bezwzględnej wysokości dźwięku;

słuchawki swuˈxafʲci n
casque audio écouteur
(technologia, technika, techniczny) zestaw głośników służący do indywidualnego odbioru dźwięku, najczęściej umieszczany w bezpośredniej bliskości ucha, a nawet wewnątrz ucha

słuchać ˈswuxat͡ɕ v
écouter
odbierać dźwięk za pośrednictwem narządu słuchu
świadomie odbierać czyjąś mowę

sługa ˈswuɡa n
serviteur
(dawniej, dawny) osoba, która usługuje

słup swup n
colonne
unoszący się pionowo kłąb dymu lub gazu
poteau pilier pylône
wysoki, pionowy element konstrukcyjny;
homme de paille prête-nom
(potocznie, potoczny) firma (czasem też osoba, na którą jest ona zarejestrowana), założona w celu uwiarygodnienia nielegalnych interesów innej spółki, np. wykonywania fikcyjnych przelewów, zaciągania kredytów itp.

słup ogłoszeniowy n
colonne Morris
budowla w kształcie szerokiej, krótkiej kolumny służąca do prezentowania ogłoszeń, afiszy lub reklam w publicznych miejscach;

słup słoneczny n
pilier solaire
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko optyczne w atmosferze polegające na ukazaniu się w mroźny dzień kolumny świetlnej nad lub pod słońcem;

słup świetlny n
colonne lumineuse
(meteorologia, meteorologiczny) świetlne zjawisko atmosferyczne polegające na tworzeniu się w mroźne dni lub noce pionowej smugi ponad świecącymi obiektami;

słuszny ˈswuʃnɨ adj
juste
sensowny, trafny
taki, który jest odpowiedni, spełnia określone warunki
godziwy, duży, uczciwy
zgodny z prawem, uzasadniony

służalczość n
servilité
cecha tego, co służalcze; cecha tych, którzy są służalczy

służalczy adj
obséquieux servile asservi caudataire flagorneur
poddający się bezkrytycznie czyimś poleceniom lub świadczący o tym

służba bezpieczeństwa ˈswuʒba ˌbɛspʲjɛˈt͡ʃɛ̃j̃stfa n
service de sécurité
(administracja) określenie służb państwowych odpowiedzialnych za bezpieczeństwo wewnętrzne kraju

służba wojskowa n
service militaire
(wojskowość, wojskowy) wykonywanie działań, obowiązków wojskowych

służba zdrowia n
santé publique
(medycyna, medyczny) (administracja) system instytucji i przepisów zajmujących się opieką zdrowotną obywateli

służyć ˈswuʒɨt͡ɕ v
servir
być czyimś sługą
o przedmiotach: być przydatnym; dobrze działać
pracować w wojsku
być przeznaczonym do czegoś

służąca swuˈʒɔ̃nt͡sa n
servante bonne
osoba, która komuś służy, zajmuje się czyimś domem za wynagrodzenie;

słyszalny adj
audible
możliwy do usłyszenia, dający się usłyszeć

słyszeć ˈswɨʃɛt͡ɕ v
entendre
(fizjologia, fizjologiczny) odbierać dźwięk za pomocą zmysłu słuchu

słód n
malt
(rolnictwo, rolniczy) (spożywczy) kiełkujące i wysuszone ziarna zbóż, zazwyczaj jęczmienia, podstawowy surowiec w piwowarstwie;

tabakiera n
tabatière
(książkowy) pudełeczko na tabakę;

tabasco n
tabasco
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bardzo ostry sos na bazie pieprzu z ostrej czerwonej papryki;

tabin n
tabinet
(dawniej, dawny) (włókiennictwo) gatunek tkaniny jedwabnej, złocista mora

tablet ˈtablɛt n
tablette graphique
(informatyka, informatyczny) urządzenie wskazujące służące przede wszystkim do rysowania elementów graficznych na komputerze, używane zamiast myszki komputerowej;

tabletka taˈblɛtka n
comprimé pilule tablette
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) porcja sprasowanego proszku, najczęściej leku, zwykle w postaci małego krążka

tablica taˈblʲit͡sa n
panneau
miejsce do umieszczania ogłoszeń, informacji
tableau tableau noir
(edukacja, edukacyjny) miejsce do pisania za pomocą kredy (czarna lub zielona deska)

tablica rejestracyjna taˈblʲit͡sa ˌrɛjɛstraˈt͡sɨjna n
plaque d'immatriculation
tablica zawierająca unikalny numer umożliwiający identyfikację pojazdu;

tablice logarytmiczne taˈblʲit͡sɛ ˌlɔɡarɨtˈmʲit͡ʃnɛ n
tables de logarithmes
(matematyka, matematyczny) (technologia, technika, techniczny) zbiór przybliżonych mantys lub pełnych wartości logarytmów o określonej podstawie, wydany w formie książkowej

tabliczka mnożenia taˈblʲit͡ʃka mnɔˈʒɛ̃ɲa n
table de multiplication
(edukacja, edukacyjny) (matematyka, matematyczny) zestawienie iloczynów liczb od 1 do 10;

taboret taˈbɔrɛt n
tabouret
rodzaj krzesła bez oparcia

taboryta n
taborite thaborite
(historia, historyczny, historycznie) członek najradykalniejszej z grup husyckich, dążącej do gruntownej przebudowy stosunków społecznych i reformy kościoła a przewodzonej przez Jana Žižkę i Prokopa Wielkiego;

tabu ˈtabu n
tabou
głęboki i fundamentalny zakaz kulturowy;

tabule n
taboulé
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) libańska sałatka, której głównymi składnikami są: bulgur (lub kuskus), pomidory, ogórek, cebula, natka pietruszki, mięta i sok z cytryny;

taca ˈtat͡sa n
plateau
duży, płaski przedmiot służący do noszenia na nim naczyń, potraw itp.;

tachykardia ˌtaxɨˈkardʲja n
tachycardie
(medycyna, medyczny) szybka czynność rytmu serca

tacos n
taco
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) meksykańska przekąska z kukurydzianej tortilli z farszem, głównie z wołowiny, fasoli i pomidorów;

taczka ˈtat͡ʃka n
brouette
mały wózek z jednym lub dwoma kółkami używany do transportu przedmiotów lub materiałów sypkich na niewielkich odległościach;

tafta ˈtafta n
taffetas
(włókiennictwo) gęsta, nieco sztywna, szeleszcząca tkanina jedwabna

tahini taˈxʲĩɲi n
tahini
(spożywczy) pasta z nasion sezamu, półprodukt używany do przygotowywania wielu potraw;

tahitański adj
tahitien
związany z Tahiti lub Tahitańczykami, dotyczący Tahiti (wyspy na Oceanie Spokojnym)

tajemnica ˌtajɛ̃mʲˈɲit͡sa n
secret mystère
wiadomość poufna, przeznaczona dla niektórych osób lub całkowicie skryta

tajemnica poliszynela ˌtajɛ̃mʲˈɲit͡sa ˌpɔlʲiʃɨ̃ˈnɛla n
secret de Polichinelle
rzekoma tajemnica, wiadomość o której wszyscy od dawna wiedzą;

tajemniczo ˌtajɛ̃mʲˈɲit͡ʃɔ adv
mystérieusement
w sposób tajemniczy

tajemniczość ˌtajɛ̃mʲˈɲit͡ʃɔɕt͡ɕ n
mystère
cecha tego, co jest tajemnicze, zagadkowe, niejasne

tajemniczy ˌtajɛ̃mʲˈɲit͡ʃɨ adj
mystérieux
zagadkowy i trudny do zrozumienia

tajfun ˈtajfũn n
typhon
(meteorologia, meteorologiczny) cyklon tropikalny, nazwa używana na określenie cyklonów w Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej;

tajga ˈtajɡa n
taïga
borealne lasy szpilkowe występujące w północnej części Ameryki Północnej, Europy oraz Azji;

tajny ˈtajnɨ adj
secret confidentiel
ukryty i nieprzeznaczony dla wszystkich

tajski ˈtajsʲci n
thaï
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Tajlandii;

tajwański tajˈvãj̃sʲci adj
taïwanais
dotyczący Tajwanu, pochodzący z Tajwanu, odnoszący się do Tajwanu

tak tak adv
ainsi comme ça
w ten sposób
si
używany do podkreślania cechy przysłówka
si tellement tant
używany do podkreślania cechy przymiotnika

tak tak particle
oui si
wyraz służący do udzielania odpowiedzi twierdzącej na pytanie zaczęte od słowa czy; potwierdzenie czegoś

tak sobie ˈtak ˈsɔbʲjɛ adv
couci-couça comme ci, comme ça
przeciętnie, zwyczajnie; ani dobrze, ani źle

tak zwany ˈtaɡ ˈzvãnɨ adj
soi-disant
…używana przy wprowadzaniu nowego terminu lub gdy jest on nie do końca znany

taki ˈtaci pronoun
aussi que tel
…do podkreślenia zwrotu, który będzie omówiony w zdaniu podrzędnym
comme tel
…do zastąpienia przymiotnika znanego z kontekstu
pareil tel
…podczas porównywania rzeczowników, do wyrażenia ich identyczności
tel si
…do wzmocnienia przymiotnika

taki sam ˈtaci ˈsãm adj
même
identyczny, o tych samych właściwościach, choć niekoniecznie ten sam

taklować v
gréer
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) przygotowanie statku do żeglugi poprzez zamocowanie całego niezbędnego wyposażenia (takielunku)

takson ˈtaksɔ̃n n
taxon
(biologia, biologiczny) jednostka w systematyce biologicznej grupująca organizmy o określonym zestawie cech np.: pies domowy, róża, głowonogi

taksonomia n
taxinomie taxonomie
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) poddyscyplina systematyki organizmów, nauka o zasadach klasyfikowania przy opisie gatunków;

taksydermia n
taxidermie
rzemiosło, umiejętność preparowania i wypychania zwłok zwierzęcych;

taksówka taˈksufka n
taxi
samochód, którym za pieniądze ktoś wozi innych ludzi tam, gdzie chcą;

taksówkarz taˈksufkaʃ n
chauffeur de taxi
kierowca taksówki

taktycznie adv
tactiquement
w sposób taktyczny

taktyka ˈtaktɨka n
tactique
(wojskowość, wojskowy) teoria i praktyka posługiwania się jednostkami wojskowymi dla osiągnięcia zamierzonego celu;
sposób działania według wcześniej przemyślanego planu

tal tal n
thallium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tl i liczbie atomowej 81; lekki, srebrzysty metal o dużej reaktywności i właściwościach toksycznych;

talasemia ˌtalaˈsɛ̃mʲja n
thalassémie
(medycyna, medyczny) choroba krwi polegająca na zaburzeniach syntezy hemoglobiny;

talent ˈtalɛ̃nt n
talent
ponadprzeciętne uzdolnienie w jakimś kierunku

talerz ˈtalɛʃ n
assiette plat
płaskie, okrągłe naczynie, z którego je się posiłki;
cymbale assiette
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przypominający talerz (1.1), zrobiony z metalu element perkusji;

talibski adj
taliban
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z talibami, dotyczący talibów

talizman taˈlʲizmãn n
talisman
(ezoteryka) przedmiot, któremu przypisuje się magiczną moc przynoszenia szczęścia jego posiadaczowi;

talmudyczny adj
talmudique
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Talmudem, zawarty w Talmudzie

tam tãm pronoun
là là-bas y
…wskazujący miejsce, do którego nawiązano już wcześniej
là y là-bas
…wskazujący miejsce inne od miejsca, w którym znajduje się mówiący

tam-tam n
tam-tam
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny z grupy idiofonów;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) azjatycki instrument perkusyjny o cienkiej, metalowej tarczy

tamagotchi n
tamagotchi
japońska zabawka elektroniczna, substytut zwierzęcia domowego, w postaci małego urządzenia z wyświetlaczem ciekłokrystalicznym, na którym ukazuje się postać zwierzątka, którym trzeba „opiekować się;”

tamaszek tãˈmaʃɛk n
tamasheq touareg langue
(językoznawstwo, językoznawczy) język berberyjski, używany w Afryce (na rozległych obszarach Mali, Nigru, Algierii, Libii i Burkina Faso), rozdzielający się na cztery dialekty;

tamburmajor ˌtãmburˈmajɔr n
tambour-major
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dyrygent orkiestry marszowej

tamburyn tãmˈburɨ̃n n
tambourin
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny w formie obręczy z naciągniętą membraną i blaszkami lub dzwoneczkami naokoło;

tamilski adj
tamoul tamil
dotyczący Tamilów

tamilski n
tamoul tamil
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny drawidyjskiej, którym posługują się Tamilowie zamieszkujący południowoindyjski stan Tamilnadu (60 mln) oraz wyspę Cejlon (4 mln);

tamilskojęzyczny tãˈmʲilskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ adj
tamoulophone
taki, który posługuje się językiem tamilskim

tamować v
gêner
utrudniać swobodny ruch (zwykle przemieszczanie) lub działanie
étancher
powstrzymywać upływ krwi

tampon ˈtãmpɔ̃n n
tampon
(higiena, higieniczny) specjalnie ukształtowany opatrunek ze sznurkiem stosowany wewnętrznie podczas menstruacji;
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) rodzaj opatrunku będący zwitkiem gazy, waty itp. używany do wprowadzania leków do jam ciała lub ran oraz jako materiał opatrunkowy;

tamten świat n
au-delà
(przenośnie, przenośnia) miejsce przebywania człowieka po śmierci

tancerka tãnˈt͡sɛrka n
danseuse
(choreografia, choreograficzny) kobieta, której profesją jest taniec

tancerz ˈtãnt͡sɛʃ n
danseur
(choreografia, choreograficzny) osoba, której zawód polega na tańczeniu

tandetny tãnˈdɛtnɨ adj
de pacotille
o przedmiocie: kiepski, o niskiej wartości, wykonany z materiałów o niskiej jakości

tango ˈtãŋɡɔ n
tango
(choreografia, choreograficzny) taniec towarzyski pochodzący z Buenos Aires;

tani ˈtãɲi adj
bon marché
mający niską cenę, niewymagający dużych nakładów finansowych
niewiele wart
oferujący towary po niskich cenach

taniec ˈtãɲɛt͡s n
danse
(choreografia, choreograficzny) zespół ruchów wykonywany zwykle w rytm muzyki, zazwyczaj w parze z inną osobą, ale także indywidualnie lub w większej grupie osób;

taniec brzucha ˈtãɲɛd͡z ˈbʒuxa n
danse du ventre danse orientale
(etnografia, etnograficzny) (choreografia, choreograficzny) taniec solowy polegający na poruszaniu biodrami i mięśniami brzucha w rytm muzyki, popularny szczególnie w krajach arabskich;

taniec słońca n
danse du soleil
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) zespół ceremonii religijnych u Indian północnoamerykańskich związany z przesileniem letnim;

taniec towarzyski n
danse de salon
(choreografia, choreograficzny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) forma rozrywki polegająca na tańczeniu w parach;

taniec śmierci ˈtãɲɛt͡sʲ ˈɕmʲjɛrʲt͡ɕi n
danse macabre
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (sztuka) alegoryczny, średniowieczny korowód związany głównie z uroczystościami pogrzebowymi;

tanina n
tanin
(biochemia, biochemiczny) naturalny garbnik polifenolowy pochodzenia roślinnego;

tankietka n
chenillette
(wojskowość, wojskowy) mały, lekki czołg najczęściej bez wieży;

tanoreksja n
bronzomanie tanoholisme tanorexie
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) nałóg opalania się, często powiązany z uzależnieniem od solarium;

tanorektyk n
tanorexique
mężczyzna cierpiący na tanoreksję

tantal ˈtãntal n
tantale
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ta i liczbie atomowej 73;

tanzanit tãw̃ˈzãɲit n
tanzanite
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana zoisytu

taoista ˌtaɔˈ<sup>j</sup>ista n
taoïste taôiste
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca taoizmu

taoizm taˈɔ<sup>j</sup>ism̥ n
taoïsme
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjny chiński system filozoficzny i religijny, podkreślający równowagę, prostotę i życie w harmonii z wszechświatem;

tapczan ˈtapt͡ʃãn n
divan cosy
rodzaj łóżka w formie skrzyni, w którym część, na której się śpi (materac), stanowi jednocześnie wieko pojemnika na pościel;

tapenada ˌtapɛ̃ˈnada n
tapenade
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) prowansalska pasta, której głównymi składnikami są oliwki, kapary i oliwa;

tapioka n
tapioca
(spożywczy) mąka, białe granulki lub płatki skrobiowe otrzymane z manioku;

tapir ˈtapʲir n
tapir
(zoologia, zoologiczny) Tapirus Brisson, ssak lasów tropikalnych, o niewielkiej trąbie wykształconej z nosa i wargi;

tapiseria n
tapisserie
(sztuka) jednostronna tkanina o różnorodnej dekoracji, służącą do dekoracji ścian;

taplać się ˈtaplat͡ɕ‿ɕɛ v
barboter
nurzać się w błocie lub płytkiej wodzie

tarantula ˌtarãnˈtula n
tarentule
(zoologia, zoologiczny) Lycosa tarantula, drapieżny gatunek pająka;

tarapaty n
galère
(potocznie, potoczny) przykre lub niemiłe sytuacje

tarcza ˈtart͡ʃa n
bouclier
(wojskowość, wojskowy) obronna część uzbrojenia
(geologia, geologiczny) rozległy, zazwyczaj lekko wypukły i mający tendencje do podnoszenia się, obszar skał krystalicznych
écu
(heraldyka, heraldyczny) element herbu w kształcie tarczy (1.1)

tarcza sterująca ˈtart͡ʃa ˌstɛruˈjɔ̃nt͡sa n
plateau cyclique
(mechanika) (lotnictwo, lotniczy) element sterujący, odpowiedzialny za zmianę kąta natarcia łopat wirnika w śmigłowcach;

tarczyca n
thyroïde glande thyroïde
(anatomia, anatomiczny) gruczoł kręgowców, wydzielający hormony mające ważną rolę w regulowaniu przemiany materii;

tarczycowy adj
thyroïde
(anatomia, anatomiczny) dotyczący tarczycy

tarencki adj
tarentin
związany z Tarentem, dotyczący Tarentu, pochodzący z Tarentu

tarentyjczyk n
Tarentin
mieszkaniec Tarentu

tarentyjka n
Tarentine
mieszkanka Tarentu

targ tark n
marché
miejsce, gdzie dokonuje się transakcji kupna i sprzedaży

targumiczny adj
targumique
(biblijny) związany z targumem, dotyczący targumu

tarnina tarʲˈɲĩna n
prunellier épine noire
(botanika, botaniczny) Prunus spinosa L., ciernisty krzew, dziki gatunek śliwy o drobnych, białych kwiatach i granatowych owocach;

tarragoński adj
tarragonais
związany z Tarragoną, dotyczący Tarragony, pochodzący z Tarragony (miasta w Hiszpanii)

tarta ˈtarta n
tarte
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) niewysokie ciasto na kruchym spodzie, na którym kładzie się nadzienie słodkie (owoce lub konfitury) lub słone (rybę, warzywa, wędlinę itp.);

tartak ˈtartak n
scierie
zakład przerabiający drewno okrągłe na tarcicę

tartaletka n
tartelette
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) miniaturowa tarta wielkości kilku centymetrów

tartrazyna ˌtartraˈzɨ̃na n
tartrazine
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) cytrynowożółty barwnik azowy używany głównie do celów spożywczych;

taszlich n
tashlikh
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski obrzęd symbolicznego oczyszczenia z grzechów polegający na wyrzuceniu w nurt drobin wytrząśniętych z kieszeni i modlitwie;

taszyzm n
tachisme
(sztuka) kierunek w abstrakcjonizmie, w którym kompozycja jest tworzona spontanicznie przez przypadkowy układ barwnych, niegeometrycznych plam;

tata ˈtata n
papa
(potocznie, potoczny) ojciec

tatuaż taˈtu<sup>w</sup>aʃ n
tatouage
trwały napis, wzór lub rysunek wykonany na ciele poprzez wprowadzenie barwnika w skórę;

tatuażysta ˌtatu<sup>w</sup>aˈʒɨsta n
tatoueur
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) człowiek, który wykonuje tatuaże

tatuażystka n
tatoueuse
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) kobieta, która wykonuje tatuaże

tatuować ˌtatuˈ<sup>w</sup>ɔvat͡ɕ v
tatouer
wykonywać tatuaż

tatuś ˈtatuɕ n
papa cher papa
(zdrobniale) tata

tau taw n
tau
(językoznawstwo, językoznawczy) starogrecka nazwa dziewiętnastej litery alfabetu greckiego, τ;

tauromachia ˌtawrɔ̃ˈmaxʲja n
tauromachie
walka byków

taurydzki adj
taurique
(historia, historyczny, historycznie) lub (książkowy) związany z Taurydą (Krymem)

tautogram n
tautogramme
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór literacki, często wierszowany, zbudowany na zasadzie aliteracji

tautologia ˌtawtɔˈlɔɟja n
tautologie
(językoznawstwo, językoznawczy) konstrukcja wyrazowa, w której jeden lub kilka wyrazów pokrywają się znaczeniowo, przez co część wyrazów jest zbędna;
(logika, logiczny) zdanie, które jest zawsze prawdziwe;

tautologiczny adj
tautologique
(filozofia, filozoficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) związany z tautologią, dotyczący tautologii

tawerna taˈvɛrna n
taverne
(książkowy) knajpa portowa

taxi ˈtaksʲi n
taxi
(potocznie, potoczny) taksówka

tałes n
taled talet taleth talit talith talleth
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjny żydowski szal modlitewny, biały w czarne lub niebieskie pasy, z frędzlami;

tańczyć ˈtãj̃n͇t͡ʃɨt͡ɕ v
danser
(choreografia, choreograficzny) poruszać się rytmicznie w takt muzyki, wykonywać taniec

taśma ˈtaɕma n
ruban bande
długi pas z jakiegoś materiału, np. gumy, plastiku itp.

taśma filmowa ˈtaɕma fʲilˈmɔva n
film
celuloidowy, perforowany, światłoczuły nośnik filmu, negatyw lub kopia pokazowa pozytywowa;

taśma izolacyjna n
chatterton
(technologia, technika, techniczny) taśma służąca do izolowania przewodów elektrycznych;

taśma miernicza n
mètre ruban mètre
(technologia, technika, techniczny) taśma z podziałką centymetrową służąca do mierzenia długości

taśma perforowana ˈtaɕma ˌpɛrfɔrɔˈvãna n
ruban perforé
(informatyka, informatyczny) (historia, historyczny, historycznie) nośnik danych na taśmie, na której informacje kodowano odpowiednim układem otworów;

tbiliski ˌtbʲiˈlʲisʲci adj
tbilissien
odnoszący się do miasta Tbilisi

tchawica txaˈvʲit͡sa n
trachée
(anatomia, anatomiczny) narząd układu oddechowego, sprężysta cewa stanowiąca przedłużenie krtani i zapewniająca dopływ powietrza do płuc;

tchórz txuʃ n
couard lâche
(pejoratywnie, pejoratywny) (przenośnie, przenośnia) człowiek bojaźliwy, strachliwy

tchórzliwy txuʒˈlʲivɨ adj
lâche couard peureux
taki jak u tchórza; lękliwy, bojący się coś zrobić

tchórzostwo txuˈʒɔstfɔ n
lâcheté
cecha właściwa tchórzowi; lękliwość, brak odwagi

teatr ˈtɛatr̥ n
théâtre
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) instytucja, która odgrywa (wystawia) takie przedstawienia; ogół osób (zwykle: aktorów) zatrudnionych w tej instytucji
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dziedzina sztuki, w której utwory są przedstawiane publiczności przez aktorów odgrywających role według scenariusza (dramatu);
(architektura, architektoniczny) budynek teatru (1.2);
(przenośnie, przenośnia) sytuacja, w której ludzie zachowują się w dziwny, niespotykany, niecodzienny sposób

teatr anatomiczny n
théâtre anatomique
(historia, historyczny, historycznie) (medycyna, medyczny) amfiteatralna sala do pokazów sekcji zwłok przeprowadzanych dawniej w celu nauki anatomii;

tebański adj
thébain
odnoszący się do Teb, związany z Tebami (greckimi lub egipskimi)

technet ˈtɛxnɛt n
technétium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tc i liczbie atomowej 43;

technicznie adv
techniquement
w sposób odnoszący się do techniki

techniczny tɛxʲˈɲit͡ʃnɨ adj
technique
odnoszący się do techniki, związany z techniką

technika ˈtɛxʲɲika n
technique
sposób wytwarzania, produkcji

technokracja ˌtɛxnɔˈkrat͡sʲja n
technocratie
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym władzę pełnią specjaliści, technicy i organizatorzy;

technokrata ˌtɛxnɔˈkrata n
technocrate
zwolennik technokracji

technokratyczny ˌtɛxnɔkraˈtɨt͡ʃnɨ adj
technocratique
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z technokracją lub technokratą

technolog tɛxˈnɔlɔk n
technologue technologiste
specjalista w zakresie technologii – procesu wytwarzania, obróbki, uprawy lub hodowli czegoś
technologue
specjalistka w zakresie technologii – procesu wytwarzania, obróbki, uprawy lub hodowli czegoś

technologia ˌtɛxnɔˈlɔɟja n
technologie
dziedzina wiedzy zajmująca się procesami produkcji lub przetwarzania
proces wytwarzania lub przetwarzania czegoś

technologicznie adv
technologiquement
pod względem technologicznym

technologiczny ˌtɛxnɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
technologique
związany z technologią, dotyczący technologii

teczka ˈtɛt͡ʃka n
dossier chemise
okładka z papieru, tektury lub tworzywa sztucznego służąca do przetrzymywania akt, dokumentów, nut, rysunków itp.
serviette
prostokątna torba z uchwytem

teff tɛf n
teff
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Eragrostis tef, miłka abisyńska

tego kwiatu jest pół światu ˈtɛɡɔ ˈkfʲjatu ˈjɛst ˈpuwʲ ˈɕfʲjatu proverb
un de perdu, dix de retrouvés une de perdue, dix de retrouvées
istnieje wiele osób, z którymi można wejść w relację

teherański ˌtɛxɛˈrãj̃sʲci adj
téhéranais
odnoszący się do Teheranu, miasta w Iranie

teistyczny adj
théiste théistique
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący teizmu, głoszący istnienie jedynego osobowego Boga

teizm ˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
théisme
wiara w jednego Boga transcendentnego, osobowego stwórcę świata, stale wpływającego na jego losy;

tek tɛk n
teck
(botanika, botaniczny) tropikalne drzewo;

teknival n
teknival
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) festiwal tekno, zwykle spontanicznie organizowany na otwartej przestrzeni

tekst tɛkst n
texte
ciąg słów i zdań wyrażający określoną treść

tekstylny tɛkˈstɨlnɨ adj
textile
związany z tekstyliami, dotyczący tekstyliów

tektoniczny ˌtɛktɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ adj
tectonique
(geologia, geologiczny) związany z tektoniką, odnoszący się do tektoniki

tektura n
carton
(technologia, technika, techniczny) gruby materiał papierniczy uzyskany głównie z materiałów odpadkowych, przeznaczony do innych celów niż pisanie;

teledysk n
clip vidéoclip clip vidéo
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) film ilustrujący pojedynczy utwór muzyczny

teleewangelista n
télévangéliste
(telewizja, telewizyjny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek głoszący i komentujący ewangelię poprzez telewizję lub radio

telefon tɛˈlɛfɔ̃n n
téléphone
(telekomunikacja) (technologia, technika, techniczny) aparat umożliwiający prowadzenie rozmów;

telefon komórkowy tɛˈlɛfɔ̃ŋ ˌkɔ̃murˈkɔvɨ n
portable
(telekomunikacja) przenośny telefon komunikujący się z siecią przy użyciu fal radiowych;

telefoniczny ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ adj
téléphonique
wykonany za pomocą lub pośrednictwem telefonu
charakterystyczny dla telefonu, związany tematycznie z telefonem, dotyczący telefonu

telefonować ˌtɛlɛfɔ̃ˈnɔvat͡ɕ v
téléphoner
rozmawiać z kimś przez telefon

telegeniczny adj
télégénique
wyglądający korzystnie lub interesująco na ekranie telewizyjnym

telegraf tɛˈlɛɡraf n
télégraphe
(telekomunikacja) (technologia, technika, techniczny) urządzenie do przekazywania informacji, przeważnie tekstowych, na odległość;

telegraficzny ˌtɛlɛɡraˈfʲit͡ʃnɨ adj
télégraphique
dotyczący telegrafu, związany z telegrafem

telekonferencja n
téléconférence
rodzaj konferencji prowadzonej za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych, w której uczestniczą minimum trzy osoby, a przynajmniej jedna z nich uczestniczy zdalnie (na odległość)

telemetryczny adj
télémétrique
związany z telemetrią, dotyczący telemetrii, pomiarów dokonywanych zdalnie

telepatia ˌtɛlɛˈpatʲja n
télépathie
(ezoteryka) rzekoma zdolność do porozumiewania się, przekazując myśli na odległość;

telepatyczny adj
télépathique
związany z telepatią, dotyczący telepatii

teleportacja n
téléportation
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) przemieszczenie się między dwoma punktami przestrzeni bez fizycznego przebywania drogi między nimi;

telepraca n
télétravail
(neologizm) forma organizacji pracy polegająca na świadczeniu pracy poza jednostką organizacyjną pracodawcy za pomocą środków komunikacji elektronicznej;

teleskop tɛˈlɛskɔp n
télescope
(optyka, optyczny) (astronomia, astronomiczny) przyrząd astronomiczny używany do obserwacji nieba;

telewidz n
téléspectateur téléspectatrice
widz programu telewizyjnego; oglądający telewizję

telewizja ˌtɛlɛˈvʲizʲja n
télévision télé
metoda przekazywania ruchomego obrazu oraz dźwięku na odległość;

telewizor ˌtɛlɛˈvʲizɔr n
téléviseur télévision télé poste de télévision
urządzenie wyposażone w ekran umożliwiające odbiór i oglądanie sygnału telewizyjnego;

tellur ˈtɛlːur n
tellure
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 52; kruchy, srebrzystobiały półmetal o właściwościach trujących;

temat ˈtɛ̃mat n
sujet thème
główna myśl lub przedmiot rozmowy, pracy lub dzieła

tematycznie adv
thématiquement
zgodnie z tematem

tematyczny ˌtɛ̃maˈtɨt͡ʃnɨ adj
thématique
związany z tematem, tematyką, opierający się na temacie

tematyka n
thématique
ogół zagadnień

temblak ˈtɛ̃mblak n
écharpe
(medycyna, medyczny) opaska unieruchamiająca chorą rękę

temperatura ˌtɛ̃mpɛraˈtura n
température
(fizyka, fizyczny) miara nagrzania ciał;
wartość temperatury (1.1) w przyjętej skali
(potocznie, potoczny) gorączka

temperatura bezwzględna ˌtɛ̃mpɛraˈtura bɛzˈvzɡlɛ̃ndna n
température absolue
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) temperatura w skali Kelvina

temperatura topnienia ˌtɛ̃mpɛraˈtura tɔpʲˈɲɛ̇̃ɲa n
point de fusion température de fusion
(fizyka, fizyczny) określona temperatura, w której dana substancja stała przechodzi w ciecz

temperówka ˌtɛ̃mpɛˈrufka n
taille-crayon
oprawione ostrze, służące do temperowania ołówków;

templariusz tɛ̃mˈplarʲjuʃ n
templier
(historia, historyczny, historycznie) (kościelny) członek średniowiecznego rycerskiego Zakonu Ubogich Rycerzy Chrystusa i Świątyni Salomona;

temu ˈtɛ̃mu preposition
il y a
…używana po określeniu czasu, oznaczająca, że jakieś wydarzenie odbyło się przed tym odstępem czasu

ten tɛ̃n pronoun
ce cet celui-ci
…na przedmiot, zwierzę, osobę lub pojęcie znajdujące się blisko mówiącego

ten się śmieje, kto się śmieje ostatni ˈtɛ̃nʲ‿ɕɛ ˈɕmʲjɛ̇jɛ ˈktɔ‿ɕɛ ˈɕmʲjɛ̇jɛ ɔˈstatʲɲi proverb
rira bien qui rira le dernier
nie należy przedwcześnie cieszyć się z własnego sukcesu lub z porażki innych, gdyż sukces może się okazać nietrwały

tengryzm n
tengrisme tangraïsme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zespół wierzeń stepowych wyznawanych przez m.in. Mongołów, Madziarów, a także Protobułgarów, zawierający elementy szamanizmu, totemizmu i animizmu

tenis ˈtɛ̃ɲis n
tennis
(sport, sportowy) gra rozgrywana na korcie, polegająca na odbijaniu rakietą piłki na pole przeciwnika;

tenis stołowy ˈtɛ̃ɲis ːtɔˈwɔvɨ n
tennis de table
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu paletkami plastikowej piłeczki na stole przedzielonym rozpiętą na nim siatką;

tenisista ˌtɛ̃ɲiˈɕista n
joueur de tennis
(sport, sportowy) ktoś, kto gra w tenisa ziemnego, sportowo lub rekreacyjnie

tenisistka ˌtɛ̃ɲiˈɕistka n
joueuse de tennis
(sport, sportowy) zawodniczka grająca w tenisa; także kobieta amatorsko grająca w tenisa

tensor ˈtɛ̃w̃sɔr n
tenseur
(matematyka, matematyczny) obiekt geometryczny opisujący wieloliniowe zależności między zbiorami wektorów, niezmiennicze względem układu współrzędnych;

teocentryczny adj
théocentrique
związany z teocentryzmem, dotyczący teocentryzmu
charakterystyczny dla teocentryzmu

teodolit ˌtɛɔˈdɔlʲit n
théodolite
(geodezja, geodezyjny) instrument geodezyjny do pomiaru kątów;

teodozjański adj
théodosien
związany z osobą o imieniu Teodozjusz, jak np. cesarze rzymscy Teodozjusz I i Teodozjusz II

teodycea n
théodicée
(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) koncepcja dążąca do uzgodnienia sprzeczności pomiędzy wiarą w dobro i wszechmoc bożą a istnieniem zła i nieszczęść na świecie;

teofania ˌtɛɔˈfãɲja n
théophanie
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pojedynczy akt objawienia się Boga w świecie; ukazanie się Boga w nadzwyczajnym znaku;

teoforyczny adj
théophore
zawierający w sobie imię bóstwa

teokracja n
théocratie
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ustrój państwowy, w którym najwyższa władza należy do duchowieństwa;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo, w którym panuje teokracja (1.1)

teolog n
théologien
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) specjalista w dziedzinie teologii

teologia ˌtɛɔˈlɔɟja n
théologie
(teologia, teologiczny) teoretyczna podbudowa jakiejś religii, zwłaszcza w odniesieniu do religii uznających istnienie Boga (bogów);
(potocznie, potoczny) wydział lub kierunek na uczelni obejmujący studia w dziedzinie teologii (1.1)

teologiczny ˌtɛɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
théologique
(teologia, teologiczny) związany z teologią

teoretycznie adv
théoriquement
w sposób teoretyczny

teoretyczny ˌtɛɔrɛˈtɨt͡ʃnɨ adj
théorique
niesprawdzony w praktyce, oparty tylko na teorii

teoretyk n
théoricien
naukowiec zajmujący się nauką teoretyczną

teoria tɛˈɔrʲja n
théorie
system pojęć, definicji, aksjomatów, i twierdzeń, opisujący wybrany fragment świata fizycznego, świata kultury, bądź abstrakcyjnego obiektu;
(potocznie, potoczny) teza tłumacząca coś, ale nie udowodniona (w nauce takie użycie uważane jest za błąd, patrz uwagi)

teozoficzny ˌtɛɔzɔˈfʲit͡ʃnɨ adj
théosophique
związany z teozofią

tequila n
tequila téquila
mocny meksykański napój alkoholowy produkowany ze sfermentowanego soku agawy niebieskiej;

terapeuta ˌtɛraˈpɛwta n
thérapeute
(medycyna, medyczny) specjalista od prowadzenia jakiejś terapii;

terapeutka n
thérapeute
(medycyna, medyczny) specjalistka od prowadzenia jakiejś terapii

terapia tɛˈrapʲja n
thérapie
(medycyna, medyczny) przywracanie zdrowia, leczenie

teratogenność n
tératogenèse
cecha tego, co jest teratogenne, co powoduje powstawanie wad rozwojowych płodu

teratogenny adj
tératogénique
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) powodujący powstawanie wad rozwojowych płodu

teraz ˈtɛras adv
maintenant
w tej chwili, obecnie

teraźniejszość n
présent
czas obecny; to, co dzieje się teraz

terb tɛrp n
terbium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tb i liczbie atomowej 65;

teren ˈtɛrɛ̃n n
terrain
pewien określony obszar ziemi

terezjański adj
thérésien
(historia, historyczny, historycznie) mający związek z panowaniem cesarzowej Marii Teresy Habsburg

terier ˈtɛrʲjɛr n
terrier
(kynologia, kynologiczny) typ psa należącego pierwotnie do grona psów myśliwskich – norowców;

terier bostoński n
terrier de Boston
(kynologia, kynologiczny) amerykańska rasa krępego, mniejszego psa;

terier brazylijski ˈtɛrʲjɛr ˌbrazɨˈlʲijsʲci n
terrier brésilien
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy średnich terierów;

terier szkocki ˈtɛrʲjɛr ˈʃkɔt͡sʲci n
terrier écossais
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy małych (krótkonożnych) terierów;

termiczny adj
thermique
mający związek z ciepłem, dotyczący ciepła

terminal tɛrˈmʲĩnal n
terminal
(informatyka, informatyczny) program komputerowy, umożliwiający zdalne korzystanie z innego komputera
(informatyka, informatyczny) urządzenie do zdalnego sterowania komputerem;
(lotnictwo, lotniczy) (marynarka) (kolejnictwo) część lotniska, portu itp., gdzie samoloty, statki, autobusy itp. zaczynają lub kończą podróż

terminologia ˌtɛrmʲĩnɔˈlɔɟja n
terminologie
zbiór słów z danej dziedziny, np. nauki, sztuki, wojskowości

termistor tɛrˈmʲistɔr n
thermistance
(elektronika, elektroniczny) typ opornika, w którym opór zmienia się w znaczący sposób wraz ze zmianą temperatury, a znajomość tej zależności pozwala na użycie go jako czujnika temperatury;

termit ˈtɛrmʲit n
termite
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad społeczny krajów tropikalnych;

termitiera n
termitière
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) gniazdo termitów mające kształt wysokiej kolumny, gniazda na drzewie lub w formie kanałów w drzewie i ziemi

termobaryczny adj
thermobarique
(wojskowość, wojskowy) działający poprzez wysoką temperaturę oraz ekstremalnie wysokie, a następnie niskie ciśnienie

termodynamiczny ˌtɛrmɔdɨ̃nãˈmʲit͡ʃnɨ adj
thermodynamique
(fizyka, fizyczny) związany z termodynamiką

termodynamika ˌtɛrmɔdɨ̃ˈnãmʲika n
thermodynamique
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się badaniem efektów energetycznych przemian fizycznych i chemicznych;

termofor tɛrˈmɔfɔr n
bouillotte
gumowy worek, służący do miejscowego ogrzewania lub ochładzania ciała;

termogeneza n
thermogenèse
(fizjologia, fizjologiczny) zespół procesów fizjologicznych i metabolicznych oraz reakcji behawioralnych, których efektem jest wytworzenie ciepła w organizmie;

termometr tɛrˈmɔ̃mɛtr̥ n
thermomètre
przyrząd do pomiaru temperatury;

termopauza ˌtɛrmɔˈpawza n
thermopause
(meteorologia, meteorologiczny) warstwa atmosfery Ziemi oddzielająca termosferę od egzosfery;

termoplastyczny adj
thermoplastique
(technologia, technika, techniczny) o tworzywie sztucznym dającym się przetwarzać, kształtować dowolną liczbę razy pod wpływem ogrzewania, bez ulegania rozkładowi chemicznemu

termopunktura n
moxibustion
(medycyna, medyczny) sposób leczenia, wywodzący się z medycyny chińskiej, polegający na drażnieniu wybranych punktów ciała wysoką temperaturą za pomocą żarzących się suszonych ziół;

termosfera ˌtɛrmɔˈsfɛra n
thermosphère
(meteorologia, meteorologiczny) warstwa atmosfery Ziemi, w której temperatura stopniowo wzrasta wraz ze wzrostem wysokości;

termostat n
thermostat
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do utrzymywania pewnej stałej temperatury w zamkniętej przestrzeni;

terofit n
thérophyte
(botanika, botaniczny) roślina jednoroczna

terpentyna n
térébenthine
(chemia, chemiczny) łatwopalna ciecz o intensywnym zapachu, będąca mieszaniną terpenów; składnik żywic drzew i krzewów iglastych;

terrorysta ˌtɛrːɔˈrɨsta n
terroriste
człowiek dokonujący aktu terrorystycznego, siejący terror, terroryzujący

terrorystka ˌtɛrːɔˈrɨstka n
terroriste
forma żeńska od: terrorysta

terrorystyczny ˌtɛrːɔrɨˈstɨt͡ʃnɨ adj
terroriste
dotyczący terroru, terrorystów lub terroryzmu

terroryzm tɛrˈːɔrɨsm̥ n
terrorisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) użycie przemocy przez osobę lub grupę z pogwałceniem prawa, mające na celu zastraszenie i wymuszenie ustępstw;

terytorium ˌtɛrɨˈtɔrʲjũm n
territoire
(geografia, geograficzny) (administracja) obszar w określonych granicach;

tessyński adj
tessinois
związany z Tessynem, dotyczący Tessynu, pochodzący z Tessynu (Ticino) (kantonu w Szwajcarii)

test tɛst n
test
próba podejmowana, aby uzyskać odpowiedź na postawione pytania
test examen
(edukacja, edukacyjny) egzamin, sprawdzian

test ciążowy ˈtɛstʲ t͡ɕɔ̃w̃ˈʒɔvɨ n
test de grossesse
(medycyna, medyczny) test sprawdzający, czy kobieta jest w ciąży;
(medycyna, medyczny) przedmiot służący do wykonania testu ciążowego (1.1)

testament tɛˈstãmɛ̃nt n
testament
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument, w którym człowiek określa, co po jego śmierci należy zrobić z jego majątkiem;

tetrahydrobiopteryna n
tétrahydrobioptérine
(biochemia, biochemiczny) kofaktor niektórych enzymów (głównie hydroksylaz aminokwasów aromatycznych) uczestniczący w konwersji aminokwasów do prekursorów neuroprzekaźników

tetrahydrokannabinol n
tétrahydrocannabinol
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy kannabinoidów o wzorze sumarycznym C21H30O2; główna substancja psychoaktywna zawarta w konopiach;

tetralogia n
tétralogie
(historia, historyczny, historycznie) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) w starożytnej Grecji: przedstawienie teatralne składające się z czterech utworów jednego autora wystawianych jeden po drugim;
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór literacki składający się z czterech części

tetraplegia ˌtɛtraˈplɛɟja n
tétraplégie
(medycyna, medyczny) paraliż czterokończynowy;

tetraplegik ˌtɛtraˈplɛɟik n
tétraplégique
osoba z tetraplegią – paraliżem czterokończynowym

tetrapylon ˌtɛtraˈpɨlɔ̃n n
tétrapylon
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) monumentalna brama o czterech wejściach, stawiana w starożytności na skrzyżowaniach dróg lub na forach;

tetrarcha tɛˈtrarxa n
tétrarque
(historia, historyczny, historycznie) władca tetrarchii;

tetroda n
tétrode
(elektronika, elektroniczny) lampa elektronowa posiadająca cztery elektrody: anodę, dwie siatki i katodę;

teurgia n
théurgie
(ezoteryka) rytuał zmuszający bogów lub bóstwa do działania zgodnie z wolą odprawiającego dany rytuał lub jego zleceniodawcy;

teutoński adj
teutonique
(historia, historyczny, historycznie) związany z Teutonami

teściowa tɛɕˈt͡ɕɔva n
belle-mère
matka żony lub męża

teść tɛɕt͡ɕ n
beau-père
ojciec żony lub męża

tg ˈtãŋɡɛ̃w̃s symbol
tan tang tg
= (matematyka, matematyczny) tangens

thali n
thali
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) północnoindyjskie danie, podawane na dużym metalowym talerzu, składające się z ryżu, placków ciapati, otoczonego małymi miseczkami zawierającymi dodatki: dal, sosy, jarzyny, jogurt, papad, czatnej, aćar itd.;

theremin n
thérémine
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument elektroniczny, wytwarzający dźwięk o różnej wysokości i sile w zależności od odległości dłoni muzyka od dwóch umieszczonych na tym instrumencie anten;

thermidor n
thermidor
nazwa jedenastego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym (okres 19 lipcem a 17 sierpniem);

theta ˈtɛta n
thêta
nazwa ósmej litery alfabetu greckiego, θ;

tiamina tʲjãˈmʲĩna n
thiamine
(biochemia, biochemiczny) egzogenny związek organiczny niezbędny m.in. w prawidłowym metabolizmie komórkowym zaliczany do witamin z grupy B;

tiara ˈtʲjara n
tiare
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) pontyfikalna korona papieska;

tik-tak interjection
tic-tac
onomatopeja naśladująca odgłos tykania mechanicznego zegara

timorski adj
timorais
związany z Timorem, dotyczący Timoru

tioarsenian ˌtʲjɔarˈsɛ̃ɲãn n
thioarséniate
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester nieznanego w stanie wolnym kwasu tioarsenowego;

tioeter tʲjɔˈɛtɛr n
thioéther
(chemia, chemiczny) związek siarkoorganiczny, siarkowy analog eteru, posiadający atom siarki połączony z dwoma atomami węgla;

tiul n
tulle
(włókiennictwo) tkana z trzech nitek, bardzo lekka, przejrzysta tkanina – bawełniana, jedwabna lub nylonowa;

tkactwo n
tissage
(włókiennictwo) dział przemysłu włókienniczego i rzemiosła zajmujący się wytwarzaniem tkanin oraz ich wykończeniem;

tkacz tkat͡ʃ n
tisseur tisserand
(rzemiosło, rzemieślniczy) człowiek zajmujący się wyrobem tkanin
fourmi tisserande
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Oecophylla smaragdina, rodzaj mrówki żyjącej w Azji i Afryce;
tisserand tisserin
(ornitologia, ornitologiczny) Philetairus socius, rodzaj ptaka z rodziny wróblowatych;

tkaczka ˈtkat͡ʃka n
tisserande tisseuse
(rzemiosło, rzemieślniczy) kobieta, która pracuje przy wyrobie tkanin

tkalnia ˈtkalʲɲa n
tissage
zakład lub dział fabryki, w którym wyrabia się tkaniny

tkanka ˈtkãnka n
tissu
(biologia, biologiczny) zespół komórek o podobnych cechach i funkcjach;

tkanka tłuszczowa ˈtkãnka twuʃˈt͡ʃɔva n
tissu adipeux
(biologia, biologiczny) (anatomia, anatomiczny) tkanka łączna zlokalizowana głównie w warstwie podskórnej, zbudowana w większości z komórek tłuszczowych (adipocytów) o wnętrzu wypełnionym kroplą tłuszczu;

tkanka łączna n
tissu conjonctif
(anatomia, anatomiczny) tkanka wypełniająca przestrzeń między innymi tkankami i je spajająca;

tkać tkat͡ɕ v
tisser
sporządzać tkaninę

tlen tlɛ̃n n
oxygène
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu O i liczbie atomowej 8;

tlenek ˈtlɛ̃nɛk n
oxyde
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny zbudowany z tlenu i innego pierwiastka chemicznego;

tlenek etylenu ˈtlɛ̃nɛk ˌɛtɨˈlɛ̃nu n
oxyde d'éthylène oxyde de diméthylène oxacyclopropane oxirane
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy cyklicznych eterów, stosowany do gazowej sterylizacji sprzętu medycznego, przypraw spożywczych, środków farmaceutycznych oraz jako środek bakteriobójczy i grzybobójczy;

tlenek węgla ˈtlɛ̃nɛɡ ˈvɛ̃ŋɡla n
monoxyde de carbone
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, bezbarwny i bezwonny gaz o silnych właściwościach toksycznych;

tlenoterapia n
oxygénothérapie
(medycyna, medyczny) leczenie poprzez podawanie choremu tlenu;

to tɔ pronoun
ça
…wskazujący, rodzaj nijaki

to jest
c'est-à-dire
wprowadza wyjaśnienie dla wcześniejszych treści

to samo pronoun
la même chose
coś, co jest tożsame z czymś wskazanym do porównania

to znaczy conjunction
c'est-à-dire
łączy równorzędne części zdania lub zdania współrzędne, pozostające w relacji równoważności; ma za zadanie uściślić, o czym jest mowa

toaleta ˌtɔaˈlɛta n
toilette toilettes
ubikacja w miejscu publicznym

toast ˈtɔast n
toast
(książkowy) krótka przemowa podczas przyjęcia wygłaszana w celu złożenia życzeń pomyślności, gratulacji itp., podczas której zazwyczaj następuje wzniesienie kieliszka alkoholu

tocharski adj
tokharien
związany z Tocharami, dotyczący Tocharów

tocharski n
tokharien
(językoznawstwo, językoznawczy) język tocharski

tofu ˈtɔfu n
tofu tofou
(spożywczy) twarożek z mleka sojowego, składnik wielu potraw orientalnych i wegetariańskich;

toga ˈtɔɡa n
toge
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) długa szata męska, drapowana i zarzucana na lewe ramię, noszona w starożytnym Rzymie
(urzędowy) (edukacja, edukacyjny) długi, luźny strój sędziów, adwokatów, prokuratorów i profesorów wyższych uczelni, zakładany w okolicznościach oficjalnych

tojad ˈtɔjat n
aconit
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin wieloletnich z rodziny jaskrowatych;

tojeść n
lysimaque lysimachie
(botanika, botaniczny) Lysimachia L., rodzaj roślin z rodziny pierwiosnkowatych o wzniesionych lub płożących się łodygach i wyrastających pojedynczo w kącikach liści żółtych kwiatach;

tok tɔk n
cours
przebieg wydarzeń, zdarzeń
enchaînement
kierunek pewnych działań czy myśli

tokarz ˈtɔkaʃ n
tourneur décolleteur
(technologia, technika, techniczny) robotnik lub rzemieślnik, który pracuje na tokarce

tokijski tɔˈcijsʲci adj
tokyote tokyoïte
odnoszący się do miasta Tokio

toko n
calao
(ornitologia, ornitologiczny) ptak posiadający duży dziób z rodziny dzioborożców;

tokoferol ˌtɔkɔˈfɛrɔl n
tocophérol
(biochemia, biochemiczny) witamina E;

tokofobia n
tocophobie
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) lęk przed ciążą i/lub porodem

toksafen n
toxaphène
(chemia, chemiczny) toksyczny związek chloroorganiczny o wzorze sumarycznym C10H10Cl8, pochodna kamfenu

toksoplazmoza n
toxoplasmose
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) pasożytnicza choroba ludzi i zwierząt wywoływana przez pierwotniaka Toxoplasma gondii;

toksyczność tɔˈksɨt͡ʃnɔɕt͡ɕ n
toxicité
(biochemia, biochemiczny) cecha związków chemicznych polegająca na powodowaniu zaburzeń funkcji lub śmierci komórek, organów lub organizmów po dostaniu się w ich pobliże;
cecha tego, co jest toksyczne ((dosłownie) i (przenośnie, przenośnia))

toksykolog n
toxicologue
specjalista w dziedzinie toksykologii

toksykologia ˌtɔksɨkɔˈlɔɟja n
toxicologie
(biochemia, biochemiczny) (toksykologia) (medycyna, medyczny) nauka o cechach substancji toksycznych, ich działaniu na żywe organizmy i o metodach ich wykrywania oraz zapobiegania zatruciom nimi;

toksykologiczny adj
toxicologique
(medycyna, medyczny) związany z toksykologią, dotyczący toksykologii

toksyna tɔˈksɨ̃na n
toxine
substancja chemiczna o właściwościach trujących

tolar ˈtɔlar n
tolar
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) waluta Słowenii w latach 1991–2006;

toledański adj
tolédan
odnoszący się do Toledo, związany z Toledo

tolerancja ˌtɔlɛˈrãnt͡sʲja n
tolérance
czyjaś zgoda na istnienie poglądów, zachowań, rzeczy itd., które są dla tego kogoś niemiłe lub nieprzyjemne;

tolerancyjny ˌtɔlɛrãnˈt͡sɨjnɨ adj
tolérant
szanujący czyjeś poglądy, wierzenia, upodobania, czyjeś postępowanie, różniące się od własnych

tolerować ˌtɔlɛˈrɔvat͡ɕ v
tolérer
odnosić się z pobłażaniem do nagannych zachowań lub zjawisk

tolos ˈtɔlɔs n
tholos
(starożytność) grobowiec z kamienia na planie koła

toluen n
toluène
(chemia, chemiczny) węglowodór aromatyczny o wzorze sumarycznym C7H8, bezbarwna, łatwopalna ciecz używana często jako rozpuszczalnik;

tom tɔ̃m n
tome
oddzielna książka stanowiąca część jakiegoś zbioru (np. wydania, encyklopedii, kolekcji itp.)

tomahawk n
tomahawk
(etnografia, etnograficzny) indiański toporek wojenny;

tombak ˈtɔ̃mbak n
tombac tombak
(metaloznawstwo, metalurgia) stop miedzi z cynkiem przypominający złoto;
tombak
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kielichowaty bęben, perska odmiana darbuki

tombola n
tombola
(przestarzałe, przestarzały) zabawa polegająca na loterii liczbowej, gdzie nagrodami są głównie przedmioty, a nie pieniądze

tona ˈtɔ̃na n
tonne
jednostka masy równa 1000 kilogramów

toner ˈtɔ̃nɛr n
toner
(poligrafia) czarny lub barwny proszek tworzący obraz w technice druku laserowego;

tonfa ˈtɔ̃nfa n
tonfa
sztywna pałka z poprzeczną rękojeścią używana w policji i walce wręcz;

tonik ˈtɔ̃ɲik n
eau tonique
(spożywczy) bezbarwny napój gazowany o gorzkawym smaku, przygotowywany z dodatkiem chininy;

tonika n
tonique
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) funkcja harmoniczna rozładowująca napięcie tonalne

tonka n
fève tonka tonka
(spożywczy) aromatyczne ziarno tonkowca wonnego używane jako przyprawa oraz dodatek aromatyzujący kosmetyki i tytoń

tonsillektomia n
amygdalectomie tonsillectomie
(medycyna, medyczny) zabieg wycięcia migdałków podniebiennych;

topaz ˈtɔpas n
topaze
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów;
(jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny z oszlifowanego topazu (1.1)

topazowy adj
topaze
koloru topazu

topielica ˌtɔpʲjɛˈlʲit͡sa n
noyée
(potocznie, potoczny) zwłoki kobiety, która utopiła się, także kobieta uratowana od utonięcia

topić v
fondre
przemieniać ciało stałe w ciecz poprzez podgrzewanie
noyer
próbować pozbawić życia poprzez zanurzanie w czymś płynnym
se fondre
przybierać postać płynną
se noyer
tracić życie w płynie lub czymś grząskim

topnieć ˈtɔpʲɲɛ̇t͡ɕ v
fondre dégeler
przechodzić ze stanu stałego w stan ciekły pod wpływem działania podwyższonej temperatury

topograf tɔˈpɔɡraf n
topographe
osoba zawodowo zajmująca się topografią, sporządzająca zdjęcia terenu

topografia ˌtɔpɔˈɡrafʲja n
topographie
dział geodezji zajmujący się pomiarami szczegółów sytuacyjnych i rzeźby terenu w celu sporządzenia map;

topola tɔˈpɔla n
peuplier
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Populus L., wysokie drzewo należące do rodziny wierzbowatych, mające sercowate liście i wiatropylne kwiaty;

topologia ˌtɔpɔˈlɔɟja n
topologie
(matematyka, matematyczny) dział geometrii badający właściwości geometryczne, które nie zmieniają się przy przekształceniach takich jak rozciąganie, skręcanie albo obroty;

toponim tɔˈpɔ̃ɲĩm n
toponyme
(geografia, geograficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) nazwa własna jakiegoś punktu lub obszaru geograficznego (miasta, państwa, rzeki itd.);

topór ˈtɔpur n
hache
narzędzie składające się z drewnianego trzonka i metalowego ostrza, służące np. do rąbania drewna lub mięsa, a dawniej także jako broń;

tor tɔr n
roc résiduel roche résiduelle tor
(geologia, geologiczny) samotna skała, skalica;
thorium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Th i liczbie atomowej 90;
trajectoire
trasa ruchu;
voie
konstrukcja naziemna na stacji kolejowej, zbudowana z szyn, podkładów itp., umieszczona przy peronie, przeznaczona do ruchu pociągów oraz ich zatrzymywania się;

torako- tɔˈrakɔ
thoraco-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z klatką piersiową

torba ˈtɔrba n
sac
opakowanie wykonane ze skóry lub tworzywa sztucznego, używane do przechowywania lub transportu przedmiotów, często wyposażone w uchwyty lub paski

torbacz n
marsupial
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel ssaków, u których w wyniku ewolucji wykształciła się torba lęgowa

torbiel n
kyste
(medycyna, medyczny) patologiczna przestrzeń w ciele wypełniona płynem, stanowiąca miękki guz w kształcie błoniastego woreczka;

torebka tɔˈrɛpka n
capsule
(botanika, botaniczny) pękający owoc suchy podzielony w środku na komory
sac
mała torba
sac à main
mniejsza torba do przechowywania osobistych drobiazgów wykonana z wytrzymałych materiałów noszona najczęściej przez kobiety na ramieniu lub w dłoni

torf tɔrf n
tourbe
(geologia, geologiczny) (rolnictwo, rolniczy) organiczny materiał osadowy o kolorze od brunatnego po czarny, wykorzystywany m.in. do użyźniania gleb lub pozyskiwania paliw stałych;

tornado tɔrˈnadɔ n
tornade
(meteorologia, meteorologiczny) trąba powietrzna;

torpedować v
torpiller
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) niszczyć, zatapiać okręt torpedą
torpiller saper ruiner
(przenośnie, przenośnia) utrudniać, uniemożliwiać wykonanie czegoś

tors tɔrs n
torse
(anatomia, anatomiczny) górna część tułowia u mężczyzny; klatka piersiowa
(sztuka) rzeźba przestawiająca sam tułów

tort tɔrt n
gâteau tarte
(cukiernictwo) wykwintne ciasto na specjalne okazje, zazwyczaj okrągłe, przekładane masą, ozdobione z wierzchu owocami, lukrem, masą, galaretką lub kremem;

tortura tɔrˈtura n
torture
świadome zadawanie komuś (więźniowi, jeńcowi) ogromnego bólu fizycznego za pomocą określonych metod i narzędzi, najczęściej po to, aby wymusić na nim zeznania bądź aby wydobyć z niego informacje;
torture tourment
(przenośnie, przenośnia) cierpienie, męczarnia, udręka, męka, duży dyskomfort

torturować ˌtɔrtuˈrɔvat͡ɕ v
torturer
zadawać komuś tortury, świadomie zadawać komuś ogromny ból fizyczny za pomocą okrutnych metod, najczęściej w celu wymuszenia zeznań, informacji

tory ˈtɔrɨ n
voie ferrée
tor kolejowy poza stacją; konstrukcja zbudowana z szyn, podkładów itd. dla ruchu pojazdów szynowych

toskański tɔˈskãj̃sʲci adj
toscan
charakterystyczny dla Toskanii, związany z Toskanią, wywodzący się z Toskanii

toskijski n
tosque
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt toskijski języka albańskiego

totalitarystyczny ˌtɔtalʲitarɨˈstɨt͡ʃnɨ adj
totalitaire
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany, zgodny z totalitaryzmem, właściwy totalitaryzmowi

totalitaryzm ˌtɔtalʲiˈtarɨsm̥ n
totalitarisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system sprawowania władzy państwowej, polegający na dążeniu do pełnej kontroli wszelkich stosunków społecznych i całkowitego podporządkowania jednostki ludzkiej państwu;

totalnie tɔˈtalʲɲɛ adv
totalement
w sposób totalny

totalny adj
total
obejmujący wszystko

totem ˈtɔtɛ̃m n
totem
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwierzę, roślina lub przedmiot, który w kulturach pierwotnych służy za godło rodziny czy klanu, uważany często za przodka lub opiekuna i otaczany czcią;

totemizm n
totémisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) zespół wierzeń religijnych u ludów pierwotnych opierający się na kulcie totemu

toteż ˈtɔtɛʃ conjunction
aussi
(książkowy) …przyłączający wniosek z twierdzenia podanego w zdaniu przed nim

towarzyski ˌtɔvaˈʒɨsʲci adj
extraverti
dobrze czujący się w obecności innych osób
social sociable
będący formą rozrywki grupy osób

towarzysz broni n
frère d'armes camerade d'armes
(wojskowość, wojskowy) osoba, która wspólnie z kimś walczy lub walczyła

towarzysz życia tɔˈvaʒɨʒ ˈːɨt͡ɕa n
compagnon
partner życiowy

towarzyszyć ˌtɔvaˈʒɨʃɨt͡ɕ v
accompagner
być, pozostawać przy kimś, asystować komuś

tożsamość tɔʃˈsãmɔɕt͡ɕ n
identité
cechy, właściwości, dane konkretnej osoby, pozwalające określić, stwierdzić, zidentyfikować tę osobę
identyczność, brak różnic
poczucie jedności, więzi z grupą, przynależności do społeczności; identyfikowanie się z narodem
świadomość samego siebie, zdawanie sobie sprawy z bycia sobą, z własnej osoby, osobowości i innych cech

tracić ˈtrat͡ɕit͡ɕ v
exécuter
wymierzać komuś karę śmierci
perdre
przestawać posiadać jakąś rzecz
ponosić straty materialne na jakimś interesie lub transakcji
przestawać posiadać jakąś cechę

trackpoint n
trackpoint
(informatyka, informatyczny) miniaturowy dżojstik umieszczony w środkowej części klawiatury, zastępujący touchpad;

tradycja traˈdɨt͡sʲja n
tradition
przekazywanie z pokolenia na pokolenie zasad, obyczajów, poglądów;

tradycjonalista n
traditionaliste
zwolennik tradycjonalizmu, człowiek przywiązany do tradycji

tradycjonalistyczny ˌtradɨt͡sʲjɔ̃nalʲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
traditionaliste
właściwy tradycjonalizmowi, zgodny z tradycjonalizmem

tradycjonalizm n
traditionalisme
przywiązanie do tradycji

tradycyjnie ˌtradɨˈt͡sɨjɲɛ adv
traditionnellement
zgodnie z tradycją

tradycyjny ˌtradɨˈt͡sɨjnɨ adj
traditionnel
wywodzący się z tradycji; stanowiący element tradycji, zwyczaju; wykonany w sposób nakazany tradycją

trafiła kosa na kamień traˈfʲiwa ˈkɔsa na‿ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ proverb
à bon chat, bon rat
osoba preferująca ostre metody działania trafiła w końcu na kogoś, kto potraktował ją identycznie lub jeszcze gorzej; ktoś trafił na osobę (np. przeciwnika) godną / równą sobie

tragedia traˈɡɛdʲja n
tragédie
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dramatyczny utwór literacki przedstawiający konflikt między dążeniami bohatera a siłami wyższymi;
ogromne nieszczęście budzące rozpacz

tragiczny traˈɟit͡ʃnɨ adj
tragique
pełen smutku, nieszczęścia lub rozpaczy
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dotyczący tragedii (utworu)

tragik ˈtraɟik n
tragédien
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) aktor grający role tragiczne

tragikomedia ˌtraɟikɔ̃ˈmɛdʲja n
tragi-comédie tragicomédie
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) utwór teatralny lub filmowy mający cechy tragedii i komedii;

trajektoria n
trajectoire
(fizyka, fizyczny) linia lotu obiektu w przestrzeni

traktat ˈtraktat n
traité
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ważna umowa międzynarodowa uroczyście zawierana na piśmie między państwami i regulująca najistotniejsze kwestie polityczne, wojskowe, handlowe itp.
tekst naukowy w formie rozbudowanej rozprawy, zazwyczaj bardzo obszernej;

traktor ˈtraktɔr n
tracteur
(rolnictwo, rolniczy) pojazd przeznaczony do przemieszczania pojazdów, maszyn i urządzeń pozbawionych własnego silnika, do napędzania takich maszyn i urządzeń;

tralka ˈtralka n
balustre
(architektura, architektoniczny) pionowy element balustrady, który podtrzymuje poręcz, w formie profilowanego słupka z kamienia lub drewna

tramwaj ˈtrãw̃vaj n
tramway tram
pojazd szynowy dostosowany do ruchu drogowego, przeznaczony do przewozu pasażerów;

tran n
huile de baleine de poisson
(chemia, chemiczny) (zoologia, zoologiczny) płynny tłuszcz pozyskiwany z tkanki tłuszczowej zwierząt morskich;

transakcja trãw̃ˈsakt͡sʲja trãw̃ˈzakt͡sʲja n
transaction
(handel, handlowy) operacja handlowa związana z kupnem lub sprzedażą towarów bądź usług

transakcyjny adj
transactionnel
związany z transakcją, dotyczący transakcji

transcendencja ˌtrãw̃st͡sɛ̃nˈdɛ̃nt͡sʲja n
transcendance
(filozofia, filozoficzny) istnienie poza czymś, w szczególności istnienie przedmiotu poznania poza umysłem poznającym
(teologia, teologiczny) istnienie Boga i świata duchowego poza światem uznanym za stworzony;

transcendentalizm n
transcendantalisme
(filozofia, filozoficzny) nurt filozofii amerykańskiej głoszący ideę równości, niezależności oraz samodzielności i podkreślający autonomiczność każdego człowieka w dochodzeniu do prawd moralnych, duchowych oraz społecznych;

transcendentalny ˌtrãw̃st͡sɛ̃ndɛ̃nˈtalnɨ adj
transcendantal
(filozofia, filozoficzny) taki, który dotyczy apriorycznych form poznania (wykracza poza granice umysłu i odnosi się do przedmiotu poznania)

transept ˈtrãw̃sɛpt n
transept
(architektura, architektoniczny) nawa poprzeczna w kościele, oddzielająca prezbiterium od reszty budynku;

transeuropejski ˌtrãw̃sɛwrɔˈpɛjsʲci adj
transeuropéen
wiodący przez znaczącą część Europy bądź kursujący przez nią

transfer n
transfert
(sport, sportowy) przejście zawodnika do innego klubu

transfobia n
transphobie
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) dyskryminacja objawiająca się niechęcią lub agresją wobec osób transpłciowych;

transformacja ˌtrãw̃sfɔrˈmat͡sʲja n
transformation
przemiana, przekształcanie czegoś

transformata ˌtrãw̃sfɔrˈmata n
transformée
(matematyka, matematyczny) wynik transformacji, wynik przekształcenia operandu pod wpływem działania operatora;

transformator ˌtrãw̃sfɔrˈmatɔr n
transformateur
(elektryczność) urządzenie do zmiany poziomu napięcia elektrycznego;

transfuzja n
transfusion
(medycyna, medyczny) wprowadzanie do naczynia krwionośnego pacjenta krwi lub jej składników pochodzenia zewnętrznego

transgenderowy adj
transgenre
związany z transgenderyzmem, wykazujący tendencje do odbiegania od tradycyjnej roli płciowej

transgenderyzm n
transgénérisme
forma tożsamości płciowej polegająca na psychicznej identyfikacji osoby z płcią biologicznie odmienną, połączona z dążeniem do zmiany płci zgodnie z tym poczuciem

transkontynentalny adj
transcontinental
przemierzający, przebiegający przez cały kontynent albo kursujący między kontynentami

transkrypcja trãw̃sˈkrɨpt͡sʲja n
transcription
(językoznawstwo, językoznawczy) zapisywanie mowy za pomocą znaków graficznych
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przekształcenie partytury napisanej dla pewnego instrumentu muzycznego lub głosu na inny instrument lub głos
zapisywanie tekstu w innym systemie pisma
(biologia, biologiczny) pierwszy etap procesu syntezy protein;

transliterować v
translittérer translitérer
(językoznawstwo, językoznawczy) zapisywać tekst pisany w pewnym alfabecie przy użyciu liter innego alfabetu

transmigracja n
transmigration
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) reinkarnacja, metempsychoza

transmisja trãw̃sˈmʲisʲja n
transmission
(technologia, technika, techniczny) przesyłanie sygnałów (obrazów, dźwięków) za pomocą fal elektromagnetycznych

transmitować v
transmettre
dokonywać transmisji, nadawać obrazy i dźwięki za pośrednictwem fal elektromagnetycznych

transmutacja ˌtrãw̃smuˈtat͡sʲja n
transmutation
(chemia, chemiczny) przekształcenie jednego pierwiastka chemicznego w inny
(historia, historyczny, historycznie) w alchemii: przemiana metalu nieszlachetnego w złoto lub w srebro, następująca pod wpływem kamienia filozoficznego
(książkowy) przemiana, przekształcenie, przeobrażenie, transformacja

transoceaniczny adj
transocéanique
przemierzający, przepływający, wiodący przez ocean

transpersonalny adj
transpersonnel
taki, który dotyczy stanów istniejących poza normalną ludzką świadomością

transport ˈtrãw̃spɔrt n
transport
ogół działań związanych z przemieszczaniem towarów i/lub ludzi za pomocą środków lokomocji;

transpłciowy adj
transgenre
taki, którego tożsamość płciowa jest inna niż płeć ustalona przy urodzeniu na podstawie cech biologicznych

transsubstancjacja n
transsubstantiation
(teologia, teologiczny) w teologii katolickiej to przemiana substancji: chleba i wina w ciało i krew Chrystusa podczas eucharystii;

transsyberyjski ˌtrãw̃sːɨbɛˈrɨjsʲci adj
transsibérien
przebiegający lub kursujący przez Syberię

tranzystor trãw̃ˈzɨstɔr n
transistor
(elektryczność) przyrząd półprzewodnikowy służący do wzmacniania sygnałów elektrycznych;
(potocznie, potoczny) mały, przenośny odbiornik radiowy

tranzyt n
transit
przewóz, przesyłanie, przejazd osób lub rzeczy przez obszar jakiegoś państwa w drodze do innego państwa

traper n
trappeur
(łowiectwo, łowiecki) północnoamerykański myśliwy stosujący pułapki na zwierzęta futerkowe;

trapez ˈtrapɛs n
trapèze
(geometria) czworokąt, który posiada co najmniej jedną parę równoległych boków;
(sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny w postaci drążka zawieszonego poziomo na linach;

traszka ˈtraʃka n
triton
(herpetologia, herpetologiczny) wodnolądowy, oliwkowobrunatny, podłużny płaz;

tratwa ˈtratfa n
radeau
rodzaj płaskiej, często prowizorycznej, konstrukcji służącej do transportu po wodzie;

traumatologia ˌtrawmatɔˈlɔɟja n
traumatologie
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się operacyjnym leczeniem obrażeń ciała spowodowanych urazami;

traumatologiczny adj
traumatologique
(medycyna, medyczny) związany z traumatologią, dotyczący traumatologii

traumatyczny ˌtrawmaˈtɨt͡ʃnɨ adj
traumatique
(medycyna, medyczny) związany z traumą – uszkodzeniem organizmu
(psychologia, psychologiczny) związany z traumą, ciężkim przeżyciem

trawa ˈtrava n
herbe
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny wiechlinowatych, zwykle w kolorze zielonym, rozłogowa lub kępiasta, o długich, wąskich liściach;
(potocznie, potoczny) marihuana

trawertyn n
travertin
(mineralogia, mineralogiczny) porowata skała osadowa, odmiana aragonitu;

trawienie traˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
digestion
(fizjologia, fizjologiczny) rozkładanie spożytego pokarmu na prostsze części, które mogą być łatwo pobrane przez układ pokarmowy;

trawnik ˈtravʲɲik n
pelouse gazon
poletko trawy o charakterze ozdobnym;

trebusz ˈtrɛbuʃ n
trébuchet
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) barobalistyczna machina miotająca, wyrzucająca pociski stromotorowo;

trefl trɛfl̥ n
trèfle
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czarną koniczynką; karta tego koloru

trema n
trac
(psychologia, psychologiczny) strach lub zdenerwowanie przed występem publicznym (scenicznym);
tréma
(termin typograficzny) znak diakrytyczny w postaci dwóch kropek nad literą (zazwyczaj oznacza konieczność wymowy danej samogłoski w dyftongu);

tren trɛ̃n n
thrène complainte
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) gatunek liryczny o charakterze elegijnym, poświęcony zmarłej osobie, wychwalający jej zalety i zasługi oraz opłakujący jej śmierć;

trend trɛ̃nt n
trend
istniejący w danym momencie kierunek rozwoju w jakiejś dziedzinie;

trener ˈtrɛ̃nɛr n
entraîneur coach
(sport, sportowy) osoba zajmująca się przygotowaniami zawodnika lub drużyny do zawodów; rzadziej także osoba przekazująca podopiecznym umiejętności z innych dziedzin;

trenerka trɛ̃ˈnɛrka n
entraîneuse
forma żeńska od: trener

treser ˈtrɛsɛr n
dresseur
(książkowy) człowiek tresujący zwierzęta

tresować v
dresser
uczyć zwierzęta samodzielnego wykonywania konkretnych czynności

tretynoina n
trétinoïne
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, metabolit retinolu (witaminy A), wykazujący działanie złuszczające, hamuje rogowacenie naskórka i przemianę tkanki prawidłowej w tkankę zmienioną chorobowo;

trewizański adj
trévisan
związany z Treviso, dotyczący Treviso

triadyczny adj
triadique
dotyczący triady

triak trʲjak n
triac
(elektryczność) element elektroniczny trójwyprowadzeniowy (dwie anody i bramka), przewodzący lub zatrzymujący prąd elektryczny w obu kierunkach, zależnie od napięcia na bramce;

trias trʲjas n
Trias
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych;

tribologia ˌtrʲibɔˈlɔɟja n
tribologie
(mechanika) nauka badająca tarcie między ciałami stałymi;

triceratops n
tricératops
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rodzaju triceratops (1.1)
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Triceratops, rodzaj roślinożernego dinozaura żyjącego w epoce późnej kredy na terenie dzisiejszej Ameryki Północnej;

trichotillomania n
trichotillomanie trichomanie
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie polegające na niemożności powstrzymania się od wyrywania włosów;

triera n
trière
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) grecka galera o trzech rzędach wioseł, później wzbogacona o żagiel;

triesteńczyk n
Triestin
mieszkaniec Triestu

triesteński trʲjɛˈstɛ̃j̃sʲci adj
triestin
związany z Triestem, wywodzący się z Triestu

trijodotyronina n
triiodothyronine
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, jeden z hormonów tarczycy;

trimaran trʲĩˈmarãn n
trimaran
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (marynarka) łódź żaglowa lub statek o trzech równoległych, połączonych ze sobą kadłubach;

triolet n
triolet
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma stroficzna wiersza, składająca się z ośmiu wersów i dwóch rymów;

triskaidekafobia ˌtrʲiska<sup>j</sup>idɛkaˈfɔbʲja n
triskaïdékaphobie
obawa przed liczbą 13; wiara, że trzynastka przynosi pecha;

triskelion n
triskèle
(historia, historyczny, historycznie) (sztuka) występujący w wielu wariantach, wielokulturowy symbol lub ornament złożony z trzech jednakowych elementów – ramion, spiral, meandrów itp.;

trismegistos n
trismégiste
przydomek znaczący dosłownie „po trzykroć wielki”, „trzykroćwielki”

trisomia n
trisomie
(medycyna, medyczny) obecność trzeciego chromosomu w danej parze homologicznej;

trisomia 21 n
trisomie 21
(medycyna, medyczny) zespół Downa

triumwirat trʲjũw̃ˈvʲirat n
triumvirat
trójka osób, które rządzą razem;

trochę ˈtrɔxɛ indefiniteCardinalNumeral
peu
w niewielkiej ilości

trockista trɔt͡sʲˈcista n
trotskiste
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik trockizmu

trockistowski adj
trotskiste
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z trockizmem, dotyczący trockizmu lub trockistów

trockizm n
trotskisme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) lewicowy ruch polityczny bazujący na ideach Lwa Trockiego, wiążą się z nim hasła takie jak: permanentna rewolucja, niemożliwość zbudowania socjalizmu tylko w jednym kraju oraz antystalinizm;

trojański adj
troyen
związany z Troją, dotyczący Troi
(historia, historyczny, historycznie) związany z Troyes (miastem we Francji)

trolejbus trɔˈlɛjbus n
trolleybus
drogowy pojazd komunikacji miejskiej napędzany energią elektryczną pobieraną z sieci trakcyjnej;

tron trɔ̃n n
trône
fotel lub podobny mebel przeznaczony dla monarchów lub hierarchów kościelnych;
(przenośnie, przenośnia) stanowisko monarchy w danym kraju

tropiciel n
trappeur
(łowiectwo, łowiecki) osoba tropiąca zwierzynę

tropikamid n
tropicamide
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek cholinolityczny stosowany w diagnostyce i przygotowaniach do zabiegów okulistycznych w celu rozszerzenia źrenicy;

tropowiec n
chien courant
(kynologia, kynologiczny) (łowiectwo, łowiecki) pies tropiący zwierzynę;

troskliwie adv
soigneusement
z troską, dbałością, oddaniem

troskliwość n
sollicitude
bycie troskliwym w opiece lub zajmowaniu się czymś

troskliwy trɔsˈklʲivɨ adj
attentif soucieux vigilant
wyrażający troskę, zmartwienie, niepokój

trubadur n
troubadour
(historia, historyczny, historycznie) poeta dworski tworzący w XI–XIII wieku w południowej Francji, wędrowny poeta i śpiewak;

trucizna truˈt͡ɕizna n
poison
(toksykologia) substancja mogąca zakłócić funkcjonowanie organizmu lub spowodować śmierć;

trudność ˈtrudnɔɕt͡ɕ n
difficulté
coś, co jest trudne
przeszkoda, coś, co utrudnia osiągnięcie celu
właściwość rzeczy trudnych

trudny ˈtrudnɨ adj
difficile dur
taki, którego wykonanie wymaga wysiłku
niełatwy do zrozumienia

trufla ˈtrufla n
truffe
(mikologia, mikologiczny) grzyb jadalny wytwarzający podziemne owocniki;
(kynologia, kynologiczny) nieowłosiona końcówka nosa u psa

truflowy trufˈlɔvɨ adj
truffier
związany z truflą

truizm ˈtru<sup>j</sup>ism̥ n
truisme
wypowiedź prawdziwa, ale taka, że jej treść jest wszystkim znana; banał, coś oczywistego

trujący truˈjɔ̃nt͡sɨ adj
vénéneux toxique
taki, który truje, szkodzi zdrowiu, powodujący zatrucie lub śmierć

trumna ˈtrũmna n
cercueil bière
zazwyczaj drewniany pojemnik, do którego kładzie się ciało zmarłej osoby;

trunek ˈtrũnɛk n
boisson
(książkowy) napój alkoholowy

trup trup n
cadavre
ciało zmarłego człowieka; (rzadki, rzadko używany) zwierzęcia

trupa ˈtrupa n
troupe
(przestarzałe, przestarzały) grupa artystów teatralnych lub cyrkowych

trupia czaszka ˈtrupʲja ˈt͡ʃaʃka n
tête de mort
schematyczny rysunek ludzkiej czaszki, często nad skrzyżowanymi piszczelami, będący symbolem śmierci

truskawka truˈskafka n
fraise
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc truskawki (1.1)
fraisier fraise
(botanika, botaniczny) Fragaria grandiflora, Fragaria ananassa, roślina uprawna o czerwonych, soczystych owocach, powstała ze skrzyżowania poziomki wirginijskiej i poziomki chilijskiej;

truteń ˈtrutɛ̃ɲ n
faux bourdon
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (pszczelarstwo, pszczelarski) samiec pszczoły miodnej;
flemmard faux bourdon
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) mężczyzna, który nie pracuje, a żyje cudzym kosztem

truć v
empoisonner
powodować objawy choroby lub śmierć poprzez działanie trucizny
bavarder
(pogardliwie, pogardliwy) mówić rozwlekle, natrętnie prosić
s'empoisonner
zażywać truciznę

trwała ondulacja ˈtr̥fawa ˌɔ̃nduˈlat͡sʲja n
permanente
(fryzjerstwo, fryzjerski) zabieg fryzjerski polegający na sfalowaniu lub skręceniu włosów środkami chemicznymi tak, aby nie uległy szybkiemu rozprostowaniu;

trwoga ˈtr̥fɔɡa n
angoisse effroi frayeur
intensywny strach, przerażenie

tryb orzekający ˈtrɨp ˌɔʒɛkaˈjɔ̃nt͡sɨ n
indicatif mode indicatif
(gramatyka) jeden z trybów czasownika wyrażający neutralny lub obiektywny stosunek mówiącego do podawanych faktów;

tryb przypuszczający ˈtrɨp ˌːʃɨpuʃt͡ʃaˈjɔ̃nt͡sɨ n
conditionnel
(gramatyka) jeden z trybów czasownika wyrażający przypuszczenie, wątpliwość, niezdecydowanie;

tryb rozkazujący ˈtrɨp ˌrɔskazuˈjɔ̃nt͡sɨ n
impératif mode impératif
(gramatyka) jeden z trybów czasownika wyrażający rozkaz, życzenie, prośbę lub przyzwolenie;

tryb samolotowy n
mode avion mode vol
(telekomunikacja) tryb pracy telefonu komórkowego, w którym przestaje on wysyłać i odbierać sygnały radiowe;

tryb łączący ˈtrɨp wɔ̃n͇ˈt͡ʃɔ̃nt͡sɨ n
subjonctif mode subjonctif
(gramatyka) jeden z trybów czasownika, wyrażający m.in. życzenie, polecenie, możliwość, potrzebę lub wątpliwość;

trybadyzm n
tribadisme
(seksuologia, seksuologiczny) homoseksualizm kobiecy

trybunat n
tribunat
(historia, historyczny, historycznie) okres sprawowania urzędu trybuna rzymskiego
(historia, historyczny, historycznie) urząd, godność trybuna rzymskiego

trybunał n
tribunal
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instancja orzekająca, kolegium sądowe;
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kolegium sędziowskie o szczególnych uprawnieniach

trychologia ˌtrɨxɔˈlɔɟja n
trichologie
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) dziedzina nauki zajmująca się łysieniem, schorzeniami oraz pielęgnacją włosów i skóry głowy

trydencki adj
tridentin
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący soboru trydenckiego, związany z soborem trydenckim
związany z Trydentem, dotyczący Trydentu, pochodzący z Trydentu

tryftong ˈtrɨftɔ̃ŋk n
triphtongue
(językoznawstwo, językoznawczy) dźwięk samogłoskowy o zmiennym przebiegu artykulacji, będący złożeniem samogłoski i dwóch półsamogłosek; przez użytkowników języka postrzegany jako złożenie trzech samogłosek

trygonometria n
trigonométrie
(matematyka, matematyczny) dział matematyki obejmujący badanie związków między bokami i kątami trójkątów za pomocą funkcji zwanych trygonometrycznymi;

trygonometryczny adj
trigonométrique
(matematyka, matematyczny) związany z trygonometrią, dotyczący trygonometrii

tryjer n
trieur
(maszynoznawstwo) maszyna do czyszczenia ziarna zbożowego;

tryk trɨk n
bélier
(zoologia, zoologiczny) samiec owcy gotowy do rozpłodu

trylogia n
trilogie
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) cykl składający się z trzech utworów literackich, muzycznych lub filmowych, z których każdy stanowi odrębną całość, lecz połączonych np. wspólną tematyką, grupą bohaterów

trymestr ˈtrɨ̃mɛstr̥ n
trimestre
(urzędowy) trzymiesięczny okres stanowiący jedną trzecią roku akademickiego na niektórych uczelniach

tryptofan n
tryptophane
(biochemia, biochemiczny) aminokwas z łańcuchem bocznym opartym na szkielecie indolu, produkowany przez rośliny i niektóre bakterie;

tryskawka n
pissette
(laboratoryjny, związany z laboratorium) (chemia, chemiczny) przyrząd laboratoryjny do podawania niewielkich ilości płynu bez precyzyjnego odmierzania ilości;
spiracle
(zoologia, zoologiczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) szczelina skrzelowa między łukiem gnykowym a żuchwowym niektórych ryb;

trywializować ˌtrɨvʲjalʲiˈzɔvat͡ɕ v
trivialiser
sprowadzać coś do rzeczy trywialnej, banalnej

trywialnie trɨˈvʲjalʲɲɛ adv
trivialement
w sposób trywialny, niewybredny, ordynarny

trywialny trɨˈvʲjalnɨ adj
trivial
(książkowy) niewyszukany, pospolity

tryśnięcie n
jaillissement
wylanie się nagłym i mocnym strumieniem

trzask n
craquement grondement
suchy, gwałtowny, urwany odgłos

trzasnąć v
cogner
uderzyć mocno w coś, wywołując krótki, głośny dźwięk
se cogner
samemu uderzyć się mocno

trzcina ˈṭʃʲt͡ɕĩna n
roseau canne
(botanika, botaniczny) roślina o wysokiej łodydze, z kwiatami w postaci wiech, rosnąca przy brzegach zbiorników wodnych i na mokradłach;

trzcina cukrowa n
canne à sucre
(rolnictwo, rolniczy) (botanika, botaniczny) roślina uprawna z gatunku Saccharum officinarum, (zobacz) cukrowiec lekarski;

trzeba ˈṭʃɛba v
falloir il falloir
…tworzący wyrażenia, w których wykonanie czynności jest konieczne lub niezbędne; musieć w formie bezosobowej

trzeci ˈṭʃɛt͡ɕi adj
troisième trois
od 3

trzeciej możliwości nie ma
le troisième n'est pas donné
wyrażenie charakteryzujące sytuację, w której są tylko dwie możliwości

trzeciorzęd ṭʃɛˈt͡ɕɔʒɛ̃nt n
Tertiaire
(geologia, geologiczny) starszy okres (system) kenozoiku, dzielący się na paleogen i neogen;

trzepaczka ṭʃɛˈpat͡ʃka n
fouet
narzędzie do ubijania piany z białek jaj lub śmietany;
tapette
przyrząd do trzepania dywanów z kurzu;

trzepaczka do dywanów n
battoir à tapis battoir tapette
ręczne narzędzie do trzepania dywanów na trzepaku;

trzepotanie przedsionków n
flutter atrial
(medycyna, medyczny) rodzaj zaburzenia – arytmii, polegający na szybkim i uporządkowanym rytmie przedsionkowym serca o częstotliwości zwykle w granicach 250-350 na minutę

trzepotać v
flotter
poruszać czymś szybko, rytmicznie, wywołując charakterystyczne dźwięki
voleter
poruszać się szybko, gwałtownie i chaotycznie, aby uwolnić się, wydostać się skądś

trzewikodziób ˌṭʃɛvʲiˈkɔd͡ʑup n
bec-en-sabot bec-en-sabot du Nil
(ornitologia, ornitologiczny) Balaeniceps rex, duży afrykański ptak o krótkim, silnym i masywnym dziobie, żywiący się wyłącznie rybami dwudysznymi;

trzeć ṭʃɛt͡ɕ v
frotter
naciskając, pocierać
scier
(środowiskowy) rozcinać, rżnąc piłą

trzmiel ṭʃmʲjɛl n
bourdon
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Bombus Latreille, owłosiony owad żyjący w koloniach mieszkający w gniazdach zakładanych w ziemi;

trzmielojad ṭʃmʲjɛˈlɔjat n
bondrée apivore
(ornitologia, ornitologiczny) Pernis apivorus, drapieżny ptak żywiący się żądłówkami;

trznadel zwyczajny ˈṭʃnadɛl zvɨˈt͡ʃajnɨ n
bruant jaune
(ornitologia, ornitologiczny) Emberiza citrinella, mały ptak częściowo wędrowny z rodziny trznadlowatych;

trzustka ˈṭʃustka n
pancréas
(anatomia, anatomiczny) gruczoł jamy brzusznej składający się z części hormonalnej i trawiennej;

trzustkowy adj
pancréatique
(anatomia, anatomiczny) związany z trzustką

trzy ṭʃɨ ordinalAdjective
trois
liczba 3

trzydziestka ṭʃɨˈd͡ʑɛstka n
trentaine
liczba 30

trzydziestodwójka n
triple croche
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nuta trwająca jedną trzydziestą drugą całej nuty;

trzydziesty ṭʃɨˈd͡ʑɛstɨ adj
trentième
od 30

trzydzieści ṭʃɨˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi cardinalNumeral
trente
30

trzymać ˈṭʃɨ̃mat͡ɕ v
tenir garder
chwycić coś / kogoś (np. rękami, nogami, zębami) i nie wypuszczać

trzymać język za zębami ˈṭʃɨ̃mat͡ɕ ˈjɛ̃w̃zɨɡ ˌza‿zɛ̃mˈbãmʲi v
tenir sa langue
(przenośnie, przenośnia) dochowywać tajemnicy, być ostrożnym w wypowiedziach

trzynastokąt n
tridécagone
(geometria) wielokąt o trzynastu bokach

trzynasty ṭʃɨ̃ˈnastɨ adj
treizième
od 13

trzynaście ṭʃɨ̃ˈnaɕt͡ɕɛ cardinalNumeral
treize
13

trzódka n
petit troupeau
(przenośnie, przenośnia) wspólnota wiernych

trzęsawisko n
fondrière
podmokły i grząski teren, zwykle porośnięty szuwarami

trzęsienie ziemi ṭʃɛ̃w̃ˈɕɛ̇̃ɲɛ ˈʑɛ̃mʲi n
tremblement de terre séisme
(geofizyka) wstrząsy ziemi, najczęściej pochodzenia tektonicznego;

trój- truj
tri-
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających trzykrotne wystąpienie czegoś lub całość składającą się z trzech części

trójboczny adj
trilatéral
(geometria) mający trzy boki

trójdźwięk n
triade
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) akord złożony z trzech dźwięków, które mogą zostać uporządkowane w układ dwóch nałożonych tercji;

trójdźwięk durowy n
accord parfait majeur
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trójdźwięk składający się od podstawy (od dołu) z tercji wielkiej i tercji małej

trójdźwięk molowy n
accord parfait mineur
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trójdźwięk składający się od podstawy (od dołu) z tercji małej i tercji wielkiej

trójdźwięk zmniejszony n
accord de quinte diminuée
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trójdźwięk składający się z dwóch tercji małych

trójdźwięk zwiększony n
accord de quinte augmentée
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trójdźwięk składający się z dwóch tercji wielkich

trójgliceryd n
triglycéride
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny należący do lipidów;

trójkolorowy ˌtrujkɔlɔˈrɔvɨ adj
tricolore
mający trzy kolory

trójkąt ˈtrujkɔ̃nt n
triangle
(geometria) wielokąt mający trzy boki;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny uderzany pałeczką;
rzecz mająca kształt trójkąta (1.1)

trójkątny trujˈkɔ̃ntnɨ adj
triangulaire
dotyczący trójkąta (figury geometrycznej)
mający kształt podobny do trójkąta (figury geometrycznej)

trójnóg ˈtrujnuk n
tripode
przedmiot, sprzęt o trzech nogach

trójpłat ˈtrujpwat n
triplan
(lotnictwo, lotniczy) samolot o trzech płatach nośnych;

trójskok ˈtrujskɔk n
triple saut
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi wykonać trzy następujące po sobie skoki i wylądować na piaszczystej skoczni obunóż;

trójwartościowy adj
trivalent
(chemia, chemiczny) wykorzystujący trzy elektrony do utworzenia wiązania chemicznego

trójwymiarowy ˌtrujvɨ̃mʲjaˈrɔvɨ adj
tridimensionnel
mający trzy wymiary (najczęściej: długość, szerokość i wysokość)

trójząb ˈtrujzɔ̃mp n
trident
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ręczna broń drzewcowa zakończona potrójnym ostrzem;

trąba ˈtrɔ̃mba n
tornade trombe
gwałtowny wir powietrza;
trompe
(zoologia, zoologiczny) wydłużony i umięśniony narząd chwytny u niektórych zwierząt (np. słonia);
tuba
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (potocznie, potoczny) każdy duży dęty, blaszany instrument muzyczny, np. tuba lub waltornia

trąba powietrzna n
trombe
(meteorologia, meteorologiczny) przesuwający się wir powietrza w kształcie leja o dużej sile niszczącej;

trąbka ˈtrɔ̃mpka n
trompette
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bezstroikowy, dęty, blaszany instrument muzyczny lub sygnalizacyjny z ustnikiem;

trącać ˈtrɔ̃nt͡sat͡ɕ v
heurter
szturchać, lekko uderzać

trąd trɔ̃nt n
lèpre
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna skóry i układu nerwowego;

trądzik ˈtrɔ̃ɲd͡ʑik n
acné
(medycyna, medyczny) schorzenie skóry wywołane przez łojotok

trądzik różowaty n
rosacée
(medycyna, medyczny) przewlekła i zapalna dermatoza polegająca na występowaniu wykwitów rumieniowych, grudkowych i krostkowych;

trądzikowy ˌtrɔ̃ɲd͡ʑiˈkɔvɨ adj
acnéique
o skórze, cerze: mający trądzik lub skłonność do trądziku

trędowaty ˌtrɛ̃ndɔˈvatɨ adj
lépreux
(medycyna, medyczny) chory na trąd

tsampa n
tsampa
(spożywczy) tybetańska gruboziarnista mąka z prażonego jęczmienia;

tu tu pronoun
ici
…miejsce, w którym znajduje się mówiący

tu i tam adv
ça et là
będąc obecnym licznie w różnych miejscach

tuareski ˌtu<sup>w</sup>aˈrɛsʲci adj
touareg
dotyczący Tuaregów, związany z Tuaregami

tubylec tuˈbɨlɛt͡s n
autochtone
osoba pochodząca z lokalnej populacji, rdzennej ludności jakiegoś kraju

tuf tuf n
tuf
(geologia, geologiczny) rodzaj skały osadowej, składającej się z materiału piroklastycznego;

tugrik ˈtuɡrʲik n
tugrik
(jednostka monetarna) waluta Mongolii;

tukan ˈtukãn n
toucan
(ornitologia, ornitologiczny) Ramphastos Linnaeus, barwny ptak południowoamerykański o dużym dziobie;

tularemia n
tularémie
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) ostra bakteryjna choroba zakaźna;

tulipan tuˈlʲipãn n
tulipe
(botanika, botaniczny) Tulipa L., posiadająca wiele odmian roślina cebulowa z rodziny liliowatych, z pojedynczymi dużymi kwiatami;

tulonka n
Toulonnaise
mieszkanka Tulonu

tulończyk n
Toulonnais
mieszkaniec Tulonu

tuloński adj
toulonnais
dotyczący Tulonu

tuluski adj
toulousain
dotyczący Tuluzy

tuluzanin n
Toulousain
mieszkaniec Tuluzy

tuluzanka n
Toulousaine
mieszkanka Tuluzy

tuman ˈtũmãn n
abruti
(potocznie, potoczny) człowiek niezbyt rozgarnięty, wolno myślący

tumba ˈtũmba n
tombeau
(sztuka) (architektura, architektoniczny) grobowiec w formie kamiennej skrzyni lub trumny przykrytej płytą, zazwyczaj z rzeźbionym wizerunkiem zmarłego;

tumiwisizm ˌtũmʲiˈvʲiɕism̥ n
je-m'en-fichisme je-m'en-foutisme
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) postawa charakteryzująca się obojętnością, biernością, brakiem zaangażowania, lekceważeniem czegoś

tumulus n
tumulus
(archeologia, archeologiczny) kopiec ziemny usypany nad grobowcem

tundra ˈtũndra n
toundra
(geografia, geograficzny) bezleśne zbiorowisko roślinności w zimnym klimacie strefy arktycznej i subarktycznej;

tunel ˈtũnɛl n
tunnel
(budownictwo) budowla ziemna umożliwiająca poprowadzenie drogi lub torów kolejowych pod ziemią, górą, wodą itp.;
(informatyka, informatyczny) połączenie się ze zdalnym komputerem przez połączenie się z pośrednim komputerem, z którego dopiero następuje docelowe połączenie;

tunezyjski ˌtũnɛˈzɨjsʲci adj
tunisien
odnoszący się do państwa Tunezja

tupet ˈtupɛt n
toupet
półperuka noszona przez mężczyzn dla zakrycia łysiny nad czołem

turban ˈturbãn n
turban
męskie nakrycie głowy w postaci zwoju noszone w krajach orientalnych;

turbina turˈbʲĩna n
turbine
(technologia, technika, techniczny) silnik zmieniający energię kinetyczną cieczy lub gazu na ruch obrotowy;

turecki tuˈrɛt͡sʲci adj
turc turque
odnoszący się do Turcji, do zamieszkujących ją Turków, do ich kultury, dziejów, języka itp.

tureński adj
tourangeau
związany z Turenią, dotyczący Turenii

turkawka turˈkafka n
tourterelle
(ornitologia, ornitologiczny) Streptopelia turtur, średniej wielkości ptak leśny podobny do gołębia;

turkmeński turkˈmɛ̃j̃sʲci adj
turkmène
odnoszący się do Turkmenów lub do Turkmenistanu

turkmeński turkˈmɛ̃j̃sʲci n
turkmène
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Turkmenistanu;

turkolog n
turcologue
specjalista w dziedzinie turkologii

turkologia n
turcologie
nauka o językach, historii i kulturze ludów turkijskich;

turkus ˈturkus n
turquoise
(mineralogia, mineralogiczny) minerał o barwie niebieskawej lub niebieskozielonej;
barwa, zielony odcień cyjanu;

turkusowy ˌturkuˈsɔvɨ adj
turquoise
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) dotyczący turkusu, wykonany z turkusu, związany z turkusem, ozdobiony turkusem
(książkowy) mający kolor niebieskawy lub niebieskawozielony, taki jak kolor turkusu

turoński adj
tourangeau
związany z Tours, dotyczący Tours

turynka tuˈrɨ̃nka n
Turinoise
mieszkanka Turynu

turysta tuˈrɨsta n
touriste
osoba uprawiająca turystykę

turystyczny ˌturɨˈstɨt͡ʃnɨ adj
touristique
związany z turystyką lub turystami

turystyka tuˈrɨstɨka n
tourisme
wyjazdy poza miejsce zamieszkania w celach krajoznawczych lub wypoczynkowych;

turystyka aborcyjna n
tourisme de l'avortement
podróżowanie z kraju o restrykcyjnych przepisach aborcyjnych do tego, w którym są one łagodniejsze w celu wykonania aborcji;

turyńczyk tuˈrɨ̃j̃n͇t͡ʃɨk n
Turinois
mieszkaniec Turynu lub mężczyzna pochodzący z Turynu

turyński tuˈrɨ̃j̃sʲci adj
turinois
charakterystyczny dla Turynu, związany z Turynem, wywodzący się z Turynu

tusz tuʃ n
encre de Chine
farba wodna używana zwykle do napełniania wkładów w długopisach;

tusz do rzęs ˈtuʒ dɔ‿ˈʒɛ̃w̃s n
mascara
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk służący do podkreślenia rzęs, dopełniający makijaż oka

tuzin ˈtuʑĩn n
douzaine
(jednostka miary) 12 sztuk

tuńczyk ˈtũj̃n͇t͡ʃɨk n
thon
(ichtiologia, ichtiologiczny) duża, żyjąca w ławicach, ryba drapieżna, ważna w rybołówstwie;

tuż tuʃ adv
presque
prawie, blisko

twardość n
dureté
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: twardy

twardy ˈtfardɨ adj
dur
nie miękki, nieuginający się pod naciskiem
dur résistant
o człowieku odporny, niepoddający się przeciwnościom i emocjom
sévère
o koniecznościach, warunkach (i tym podobne, i temu podobne) wymagający wyrzeczeń lub trudu

twardziel ˈtfarʲd͡ʑɛl n
inselberg
(geologia, geologiczny) odosobnione wzgórze, zbudowane ze skał odporniejszych na wietrzenie, niż skały go otaczające
duramen
(leśnictwo) wewnętrzna, fizjologicznie nieczynna strefa w pniu drzewa

twarz tfaʃ n
visage face figure
przednia część głowy człowieka, zawierająca usta, nos, oczy

twarzą w twarz ˈtfaʒɔ̃w̃ ˈf‿tfaʃ adv
tête-à-tête
bezpośrednio

twierdza ˈtfʲjɛrd͡za n
forteresse bastion
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) rodzaj stałej fortyfikacji obronnej, złożonej z fortów i umocnień połączonych w całość;

tworzywo sztuczne n
matière plastique
(technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) materiał łatwy w przetwórstwie, zbudowany z polimerów nie występujących w naturze, a wytworzonych przez człowieka

tworzyć ˈtfɔʒɨt͡ɕ v
créer former composer
budować, konstruować coś nowego (również z niczego); przyczyniać się do powstania czegoś (także pojęć niematerialnych)
former composer
być składnikiem czegoś; mieć jakiś kształt

twój tfuj pronoun
ton tien
2. (osoba) lp

twórczo ˈtfurt͡ʃɔ adv
créativement
w sposób twórczy, kreatywny

twórczość ˈtfurt͡ʃɔɕt͡ɕ n
création
aktywność opierająca się na tworzeniu, byciu kreatywnym
oeuvre
dzieła; prace tworzone przez kogoś, ogół dorobku twórczego; dorobek artystyczny; 'biesiady'; akt

twórczy ˈtfurt͡ʃɨ adj
créateur productif
taki, który ma zdolność tworzenia, tworzy lub prowadzi do tworzenia

ty tɨ personalPronoun
tu toi vous
(gramatyka) druga osoba liczby pojedynczej

tyczka n
perche
(zdrobniale) od: tyka

tydzień ˈtɨd͡ʑɛ̇̃ɲ n
semaine huit jours
okres siedmiu kolejnych dni, zwykle od poniedziałku do niedzieli, będący częścią miesiąca, związany prawdopodobnie ze zmianami Księżyca, powtarzający się cyklicznie;
każdy okres siedmiu dni

tygrys ˈtɨɡrɨs n
tigre tigresse
(zoologia, zoologiczny) Panthera tigris Linnaeus, duży drapieżnik z rodziny kotowatych z wyrazistymi pręgami na sierści;

tygrysica ˌtɨɡrɨˈɕit͡sa n
tigresse
(zoologia, zoologiczny) samica tygrysa

tyka ˈtɨka n
perche
(przenośnie, przenośnia) wysoka i szczupła osoba
żerdź, np. ustawiana jako podpora dla roślin

tykanie tɨˈkãɲɛ n
tic tac
(rzeczownik odczasownikowy) od tykać

tykwa n
gourde
(botanika, botaniczny) butelkowaty owoc używany do wytwarzania naczyń na obszarach tropikalnych

tylenol n
tylenol
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) handlowa nazwa paracetamolu

tylko ˈtɨlkɔ conjunction
mais
łączy frazy o przeciwstawnym znaczeniu lub wyodrębnia dany element

tylko ˈtɨlkɔ particle
seulement uniquement
oznacza ograniczenie, wyróżnienie, wyodrębnienie

tymczasowo adv
provisoirement temporairement
nie na stałe; do czasu spodziewanej zmiany

tymianek tɨ̃ˈmʲjãnɛk n
thym thym commun
(botanika, botaniczny) Thymus vulgaris, gatunek rośliny z rodziny jasnotowatych pochodzącej z rejonów Morza Śródziemnego i stosowanej jako przyprawa;

tymol n
thymol
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, składnik olejków eterycznych występujących w macierzance (tymianku), lebiodce (oregano) i cząbrze;

tympanoskleroza n
tympanosclérose
(medycyna, medyczny) odkładanie się złogów soli wapnia w tkankach ucha środkowego, zwłaszcza w błonie śluzowej ścian jamy bębenkowej;

tynk n
badigeon
(budownictwo) powłoka odpowiednio przygotowanej zaprawy budowlanej nałożonej na surową powierzchnię ściany, filaru, sufitu, itp.

tynktura tɨ̃ŋkˈtura n
couleur
(heraldyka, heraldyczny) barwa używana w heraldyce do wypełniania pól i godeł;

typ tɨp n
embranchement
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) kategoria w systematyce zwierząt;
type genre
rodzaj, wzorzec
type bonhomme
(potocznie, potoczny) podejrzany mężczyzna

typografia ˌtɨpɔˈɡrafʲja n
typographie
technika druku wypukłego, drukarstwo;

typograficzny adj
typographique
związany z typografią, zgodny z zasadami typografii

typologia n
typologie
nauka o typach, porównująca typy w zakresie różnych dziedzin

typologiczny adj
typologique
związany z typologią

typowy tɨˈpɔvɨ adj
typique
często spotykany

tyran ˈtɨrãn n
tyran
(historia, historyczny, historycznie) udzielny władca starożytnej polis greckiej, dochodzący do władzy zazwyczaj na drodze przewrotu albo otrzymując swoje władztwo z zewnątrz, z rzadka przez dziedziczenie;
(przenośnie, przenośnia) człowiek okrutny, nieliczący się ze zdaniem innych, narzucający swą wolę

tyrania n
tyrannie
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki opierające się na przemocy i terrorze

tyrać ˈtɨrat͡ɕ v
bosser suer
(potocznie, potoczny) ciężko pracować

tyreotropina n
thyréotropine
(biochemia, biochemiczny) hormon tyreotropowy, hormon regulujący czynności wydzielnicze tarczycy, wytwarzany przez przysadkę mózgową

tyroksyna n
thyroxine
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, jeden z hormonów tarczycy;

tyrolski tɨˈrɔlsʲci adj
tyrolien
dotyczący Tyrolu, związany z Tyrolem, pochodzący z Tyrolu

tyrozyna n
tyrosine
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, aminokwas wchodzący w skład wielu białek, przekształcany m.in. w hormony - tyroksynę i adrenalinę;

tyrystor n
thyristor
przyrząd półprzewodnikowy stosowany w układach prostowniczych, przekaźnikowych i przełączających;

tysiąclecie ˌtɨɕɔ̃nt͡sˈlɛt͡ɕɛ n
millénaire
tysiąc lat

tysiącletni ˌtɨɕɔ̃nt͡sˈlɛtʲɲi adj
millénaire
mający tysiąc lat
trwający tysiąc lat

tytan ˈtɨtãn n
titane
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ti i liczbie atomowej 22;

tytanit tɨˈtãɲit n
titanite sphène
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów;

tytoń ˈtɨtɔ̃ɲ n
tabac
suszone liście tytoniu (1.1);
(botanika, botaniczny) Nicotiana, roślina zawierająca nikotynę;

tytularny adj
nominal titulaire
posiadający prawo do używania danego tytułu, ale bez pełnienia funkcji związanej z tym tytułem

tytuł ˈtɨtuw n
titre
napis, nagłówek, nazwa dzieła (filmu, sztuki teatralnej, utworu muzycznego, literackiego) lub jego rozdziałów;
zdobyta godność, stopień naukowy, służbowy, także zajmowane stanowisko, pełniona funkcja

tyć tɨt͡ɕ v
grossir
zwiększać swoją masę za sprawą przyrostu tkanki tłuszczowej

tył tɨw n
arrière
część czegoś najdalej od przodu

tyłek ˈtɨwɛk n
derrière
(potocznie, potoczny) pośladki

tête-à-tête adv
tête-à-tête
(książkowy) sam na sam

tête-à-tête n
tête-à-tête
(książkowy) spotkanie dwóch osób

tęcza ˈtɛ̃n͇t͡ʃa n
arc-en-ciel
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko optyczne pod postacią kolorowego łuku z rozszczepionego światła;

tęczówka tɛ̃n͇ˈt͡ʃufka n
iris
(anatomia, anatomiczny) element budowy oka, nieprzezroczysta tarczka stanowiąca przednią część błony naczyniówkowej, w centrum zawierająca źrenicę;

tępak ˈtɛ̃mpak n
conifié ducon
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) osoba tępa, głupia, mało inteligentna, bezmyślna

tęsknota tɛ̃w̃sˈknɔta n
nostalgie langueur
uczucie żalu, smutku wywołane rozłąką z kimś, brakiem lub utratą kogoś albo czegoś

tętniak ˈtɛ̃ntʲɲak n
anévrisme
(medycyna, medyczny) ograniczone poszerzenia światła tętnicy;

tętniczy tɛ̃ntʲˈɲit͡ʃɨ adj
artériel
(medycyna, medyczny) dotyczący tętnicy (tętnic)

tężcowy adj
tétanique
(medycyna, medyczny) związany z tężcem, dotyczący tężca

tężec n
tétanos
(medycyna, medyczny) / (weterynaria, weterynaryjny) ostra choroba zakaźna o ciężkim przebiegu, z długotrwałymi i bolesnymi kurczami mięśni, spowodowana toksynami produkowanymi przez bakterie beztlenowe zwane laseczkami tężca

tłok twɔk n
foule presse
napierająca, duża masa ludzi
piston
(technologia, technika, techniczny) element maszyny, który przyjmuje nacisk lub wywiera go na gaz, ciecz lub inną substancję, przekazując do niej lub odbierając od niej energię;

tłuczek do ziemniaków ˈtwut͡ʃɛɡ ˌdɔ‿ʑɛ̃mʲˈɲakuf n
presse-purée
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) narzędzie do ręcznego rozgniatania ziemniaków po ugotowaniu

tłum twũm n
foule multitude
duża grupa ludzi zebrana w jednym miejscu

tłumacz ˈtwũmat͡ʃ n
traducteur interprète
osoba przekładająca tekst pisany z jednego języka na inny;

tłumaczenie ˌtwũmaˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
explication
(rzeczownik odczasownikowy) od tłumaczyć – wyjaśnianie komuś czegoś
traduction interprétation
jakieś słowo, wyrażenie lub tekst wyrażony w innym języku
(rzeczownik odczasownikowy) od tłumaczyć – przekładanie na inny język

tłumaczka twũˈmat͡ʃka n
interprète
kobieta dokonująca tłumaczenia wypowiedzi ustnej
traductrice
kobieta przekładająca tekst pisany z jednego języka na inny

tłumaczyć twũˈmat͡ʃɨt͡ɕ v
expliquer
wyjaśniać, objaśniać coś, przekazywać zasadę działania czegoś
wyjaśniać, podawać powód, dla którego postąpiło się w dany sposób
traduire
wyrażać tę samą informację za pomocą innego języka niż wyjściowy

tłumić ˈtwũmʲit͡ɕ v
juguler
(o buncie, powstaniu, rebelii) zwalczać, usiłować doprowadzić do poddania się (kapitulacji) powstańców / rebeliantów
étouffer
ograniczać, zmniejszać nasilenie czegoś

tłumnie adv
en masse
w dużej grupie osób

tłumny adj
surpeuplé
taki, w którym jest lub uczestniczy dużo ludzi

tłusty czwartek ˈtwustɨ ˈt͡ʃfartɛk n
jeudi gras
(etnografia, etnograficzny) ostatni czwartek karnawału, w którym zwyczajowo urządza się zabawy, przyjęcia i częstuje pączkami;

tłuścioch n
gros lard
(obraźliwie) (pogardliwie, pogardliwy) człowiek z nadwagą

u u preposition
chez
…umiejscowienie w bliskości
en
…osobę związaną ze sprawą
à
…bycie częścią całości

ubezpieczenie ˌubɛspʲjɛˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
assurance
zapewnienie o odszkodowaniu za poniesioną stratę; działania prowadzące do zaspokojenia potrzeb finansowych osoby, która poniosła straty materialne

ubezpieczenie na życie ˌubɛspʲjɛˈt͡ʃɛ̃ɲɛ na‿ˈʒɨt͡ɕɛ n
assurance-vie
(urzędowy) zapewnienie wypłaty odpowiedniej sumy osobie wskazanej, w razie śmierci osoby objętej tym ubezpieczeniem;

ubezpieczeniowy ˌubɛspʲjɛt͡ʃɛ̃ˈɲɔvɨ adj
d'assurance
(przymiotnik) od: ubezpieczenie

ubiegłoroczny ˌubʲjɛɡwɔˈrɔt͡ʃnɨ adj
de le année dernier
taki, który wydarzył się w ubiegłym (poprzednim) roku

ubierać uˈbʲjɛrat͡ɕ v
habiller vêtir
zakładać, wkładać ubranie lub obuwie na kogoś

ubijać v
damer
bijąc w coś, powodować mocniejsze powiązanie cząstek tego, zwiększać gładkość i twardość czego
fouetter
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zmieniać produkty płynne na gęstą masę poprzez energiczne mieszanie
tuer
(potocznie, potoczny) powodować czyjąś śmierć

ubiór ˈubʲjur n
tenue vêtement accoutrement mise
elementy nakładane na ciało; to, co ma się na sobie

uboczny adj
secondaire
mający drugorzędne znaczenie
secondaire dérivé
powstający przy okazji jakiegoś działania

ubogi uˈbɔɟi adj
pauvre
posiadający mało dóbr materialnych
nieobfitujący w coś

ubranie uˈbrãɲɛ n
habillement vêtement
wszystko, co służy do okrycia ludzkiego ciała

ubrany adj
habillé vêtu
noszący odzież

ubój rytualny ˈubuj ˌrɨtuˈ<sup>w</sup>alnɨ n
abattage rituel
w judaizmie i islamie metoda zabicia zwierzęcia gospodarskiego poprzez przecięcie przełyku i arterii jednym cięciem noża bez uprzedniego ogłuszenia, prowadząca do śmierci przez wykrwawienie

ubóstwiać uˈbustfʲjät͡ɕ v
adorer
czcić, wielbić, uwielbiać, otaczać zachwytem
nadawać obiektom lub zjawiskom cechy boskie

ucho ˈuxɔ n
anse
uchwyt kosza, garnka, filiżanki lub siatki
(krawiectwo) dziurka w igle, przez którą przewleka się nić
chas trou
klapki na czapce opuszczane dla zasłonięcia uszu (1.1)
oreille
(anatomia, anatomiczny) narząd słuchu;
małżowina uszna

ucho wewnętrzne ˈuxɔ vɛvˈnɛ̃nṭʃnɛ n
oreille interne
(anatomia, anatomiczny) część ucha mieszcząca receptory zmysłu słuchu i równowagi;

ucho środkowe ˈuxɔ ɕrɔtˈkɔvɛ n
oreille moyenne
(anatomia, anatomiczny) część ucha, w której znajdują się kosteczki słuchowe i trąbka Eustachiusza;

uchodźca uˈxɔt͡ɕt͡sa n
réfugié
osoba, która musiała opuścić swój kraj ze względu na wojnę, prześladowania lub klęski żywiołowe;

uchodźczyni ˌuxɔt͡ɕˈt͡ʃɨ̃ɲi n
réfugiée
kobieta uchodźca

uchwalać v
adopter
podejmować uchwałę; postanawiać coś w wyniku obrad zbiorowych

uchylać v
abolir
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czynić nieważnym, nieobowiązującym
entrouvrir écarter
częściowo odsłaniać lub otwierać
esquiver
pochylając się, unikać czegoś
s'entrouvrir
być częściowo odsłanianym lub otwieranym
se dispenser
umyślnie nie wykonywać czegoś

uchylny adj
à projection
taki, który da się uchylać

ucieczka uˈt͡ɕɛt͡ʃka n
fuite évasion
szybkie opuszczenie lub opuszczanie jakiegoś miejsca w celu uniknięcia realnego lub domniemanego niebezpieczeństwa

uciekać uˈt͡ɕɛkat͡ɕ v
s'enfuir s'échapper
pośpiesznie opuszczać jakieś miejsce (najczęściej ze względu na niebezpieczeństwo, zagrożenie)
s'échapper
o substancjach: wylewać się, wydostawać się, przeciekać
éviter fuir
(przenośnie, przenośnia) unikać czegoś, nie chcieć konfrontacji z czymś

ucieleśnienie n
incarnation
to, co uzyskuje realny kształt

ucisk n
oppression
ograniczanie czyjejś wolności
pression
oddziaływanie pewną siłą na coś

uciskać uˈt͡ɕiskat͡ɕ v
opprimer contraindre
prześladować, ograniczać czyjąś wolność

uciszać v
calmer
powodować, że ktoś lub coś cichnie
se calmer
tracić na sile; stawać się mniej intensywnym
se calmer se taire
stawać się niesłyszalnym

uciążliwy ˌut͡ɕɔ̃w̃ʒˈlʲivɨ adj
fatigant
męczący, dokuczliwy
pénible
taki, którego wykonanie sprawia kłopot, trudności, wymaga dużego wysiłku

uczciwie ut͡ʃʲˈt͡ɕivʲjɛ adv
honnêtement justement
w sposób uczciwy, dobry, czysty

uczciwość ut͡ʃʲˈt͡ɕivɔɕt͡ɕ n
honnêteté
uczciwe zachowanie
honnêteté probité
cecha tego, kto jest uczciwy; cecha tego, co jest uczciwe

uczciwy ut͡ʃʲˈt͡ɕivɨ adj
honnête
(o człowieku) szanujący własność innych ludzi, nie oszukujący (również w użyciu rzeczownikowym)

uczennica ˌut͡ʃɛ̃ɲˈːit͡sa n
étudiante
forma żeńska od: uczeń

uczestniczyć ˌut͡ʃɛˈstʲɲit͡ʃɨt͡ɕ v
participer prendre part assister
brać udział

uczeń ˈut͡ʃɛ̃ɲ n
élève écolier disciple adepte
(edukacja, edukacyjny) ten, kto się uczy, pobiera naukę;

uczucie uˈt͡ʃut͡ɕɛ n
sentiment
miłość, przyjaźń
sentiment sensation
stan psychiczny odzwierciedlający stosunek emocjonalny podmiotu do osób, rzeczy, zdarzeń zewnętrznych lub do samego podmiotu

uczuciowy ˌut͡ʃuˈt͡ɕɔvɨ adj
affectueux
dotyczący uczuć, uczuciowości
taki, który łatwo ulega uczuciom; jest czuły, wrażliwy

uczynek uˈt͡ʃɨ̃nɛk n
action
zachowanie się, postąpienie w jakiś sposób

uczyć ˈut͡ʃɨt͡ɕ v
enseigner instruire
przekazywać komuś wiedzę

uczęszczać uˈt͡ʃɛ̃w̃ʃt͡ʃat͡ɕ v
fréquenter
bywać gdzieś często (lub regularnie); brać udział w czymś

udar słoneczny n
insolation
(medycyna, medyczny) porażenie spowodowane nadmiernym nasłonecznieniem głowy i karku;

udaremniać v
déjouer faire échouer
sprawiać, że coś staje się daremne; nie dopuszczać do czegoś

udawany adj
affecté factice feint
stwarzający pozór czegoś

udawać Greka uˈdavad͡ʑ ˈɡrɛka v
faire l'ignorant jouer à l'innocent
udawać, że nie ma się pojęcia, wiedzy na jakiś temat; zachowywać się jak ktoś niezorientowany, nierozumiejący określonej kwestii, mimo że w rzeczywistości jest inaczej

uderzająco adv
d'une façon frappante
w sposób niezwykle wyraźny

uderzenie ˌudɛˈʒɛ̃ɲɛ n
coup
(rzeczownik odczasownikowy) od uderzyć
(wojskowość, wojskowy) gwałtowny atak wojsk na armię nieprzyjaciela
cios zadany ręką lub przedmiotem

uderzyć uˈdɛʒɨt͡ɕ v
frapper
zadać komuś cios

udmurcki adj
oudmourte
odnoszący się do Udmurcji lub Udmurców

udmurcki n
oudmourte
(językoznawstwo, językoznawczy) język udmurcki;

udo ˈudɔ n
cuisse
(anatomia, anatomiczny) część nogi pomiędzy kolanem a biodrem;

udon n
udon
(spożywczy) gruby japoński makaron z mąki pszennej;

udoskonalenie ˌudɔskɔ̃naˈlɛ̃ɲɛ n
perfectionnement
(rzeczownik odczasownikowy) od udoskonalić

udowadniać v
prouver démontrer
wykazywać prawdziwość czegoś lub jej brak, przedstawiając dowody

udręka n
tourment
to, co kogoś dręczy i powoduje cierpienie

udział ˈud͡ʑaw n
participation
uczestnictwo w jakimś wydarzeniu

udziałowiec n
associé
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) osoba z udziałem w przedsięwzięciu finansowym

udziec ˈud͡ʑɛt͡s n
cuissot
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) udo dużego zwierzęcia przeznaczone do spożycia

ufny ˈufnɨ adj
confiant naïf plein
mający lub wyrażający zaufanie

ufologia n
ufologie
dziedzina wiedzy zajmująca się niezidentyfikowanymi obiektami latającymi;

ugrofiński ˌuɡrɔˈfʲĩj̃sʲci adj
finno-ougrien
dotyczący Ugrofinów

ugryźć ˈuɡrɨɕt͡ɕ v
mordre
zacisnąć na czymś zęby, wbić je w coś zaciskając

ugór ˈuɡur n
jachère
(rolnictwo, rolniczy) pole nieuprawiane przez pewien czas;

uistiti ˌu<sup>j</sup>iˈstʲitʲi n
ouistiti
(zoologia, zoologiczny) Mico Lesson, południowoamerykańska małpa z rodziny pazurkowcowatych;

ujarzmiać v
asservir
pokonywać kogoś i zdobywać władzę nad kimś

ujednoznacznienie ˌujɛdnɔznat͡ʃʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
désambiguïsation
(językoznawstwo, językoznawczy) uściślenie znaczenia słowa

ujemny uˈjɛ̃mnɨ adj
négatif
(matematyka, matematyczny) (ekonomia, ekonomiczny) mniejszy od zera

ujgurski ujˈɡursʲci adj
ouïghour
dotyczący Ujgurów albo Ujgurii

ujgurski ujˈɡursʲci n
ouïghour
(językoznawstwo, językoznawczy) język turkijski używany przez około 10 milionów Ujgurów, głównie w Regionie Autonomicznym Sinciang w zachodnich Chinach

ujmować v
captiver séduire
pozyskiwać czyjąś przychylność
empoigner saisir
chwytać ręką lub narzędziem
formuler
przedstawiać coś w dany sposób
intervenir en faveur
brać w obronę

ukamienowanie ˌukãmʲjɛ̃nɔˈvãɲɛ n
lapidation
forma kary śmierci polegająca na obrzucaniu skazanego kamieniami do momentu zabicia;

ukamienować ˌukãmʲjɛ̃ˈnɔvat͡ɕ v
lapider
zabić kogoś poprzez obrzucenie kamieniami

ukaz ˈukas n
oukase ukase
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w dawnej i obecnej Rosji dekret, edykt lub akt prawny wyższego rzędu wydawany przez cara lub prezydenta, a w czasach istnienia ZSRR przez najwyższe organy państwowe

ukochana n
chérie bien-aimée
dziewczyna lub kobieta, którą łączy z kimś silna więź uczuciowa, miłość, przywiązanie

ukojenie ˌukɔˈjɛ̇̃ɲɛ n
consolation soulagement
(rzeczownik odczasownikowy) od ukoić

ukrainizacja n
ukrainisation
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (socjologia, socjologiczny) przyswajanie lub narzucanie kultury ukraińskiej i języka ukraińskiego;

ukraiński ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩj̃sʲci adj
ukrainien
odnoszący się do Ukrainy lub Ukraińców, charakterystyczny dla Ukrainy lub Ukraińców

ukraiński ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩj̃sʲci n
ukrainien
(językoznawstwo, językoznawczy) wschodniosłowiański język używany na Ukrainie;

ukrywać uˈkrɨvat͡ɕ v
cacher dissimuler escamoter
schować, umieścić w zasłoniętym, niewidocznym miejscu, umieścić w zamknięciu; skrywać przed wzrokiem ludzkim
cacher garder taire
nie podawać wszystkich informacji, przemilczać coś o ważnego
se cacher se dissimuler
schować się w niewidocznym, bezpiecznym miejscu

ukrzyżowanie ˌukʃɨʒɔˈvãɲɛ n
crucifixion
zadanie śmierci poprzez przybicie do krzyża

układ immunologiczny n
système immunitaire
(medycyna, medyczny) układ narządów umożliwiających działanie mechanizmom odporności;

układ nerwowy n
système nerveux
(anatomia, anatomiczny) zbiór wyspecjalizowanych komórek, pozostających ze sobą w złożonych relacjach funkcjonalnych i strukturalnych, odpowiadający za sterowanie aktywnością organizmu;

układ oddechowy n
appareil respiratoire système respiratoire
(anatomia, anatomiczny) zespół narządów umożliwiających organizmowi oddychanie;

układ okresowy ˈukwat ˌɔkrɛˈsɔvɨ n
tableau périodique
zestawienie wszystkich pierwiastków chemicznych w postaci rozbudowanej tabeli, uporządkowane według ich rosnącej liczby atomowej, grupujące pierwiastki według ich cyklicznie powtarzających się podobieństw właściwości;

układ okresowy pierwiastków ˈukwat ˌɔkrɛˈsɔvɨ pʲjɛrˈvʲjastkuf n
tableau périodique des éléments tableau périodique
(chemia, chemiczny) tabelaryczny układ pierwiastków chemicznych uporządkowany według rosnącej liczby atomowej;

układ planetarny ˈukwat ˌplãnɛˈtarnɨ n
système planétaire
(astronomia, astronomiczny) zbiór planet i innych ciał niebieskich krążących wokół wspólnego centrum masy;

układ pokarmowy n
système digestif appareil digestif
(anatomia, anatomiczny) układ narządów człowieka i zwierząt służący do pobierania, trawienia i wchłaniania pokarmu oraz wydalania resztek;

układ przywspółczulny n
système nerveux parasympathique
(anatomia, anatomiczny) podukład autonomicznego układu nerwowego;

układ równań n
système d'équations
(matematyka, matematyczny) zestawienie dwóch lub więcej równań, dla których poszukiwane jest wspólne rozwiązanie;

układ trawienny n
appareil digestif
(anatomia, anatomiczny) zespół narządów, których funkcja polega na przyjmowaniu pokarmu, trawieniu, wchłanianiu go i wydalaniu odpadów;

układ wydechowy ˈukwad ˌvɨdɛˈxɔvɨ n
système d'échappement
(motoryzacja) układ odprowadzający spaliny z silnika spalinowego i wygłuszający hałas produkowany przez silnik

układ zbiorowy ˈukwad zbʲjɔˈrɔvɨ n
convention collective
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) układ określający warunki pracy, zawierany między związkami zawodowymi i pracodawcami

układny adj
facile
będący wyrazem układnego (1.1) zachowania
zachowujący się w sposób bardzo uprzejmy, czasem z chęci przypodobania się ktoś

ul ul n
ruche
(pszczelarstwo, pszczelarski) pomieszczenie przystosowane do trzymania w nim pszczół dla hodowli;

ulepszać uˈlɛpʃat͡ɕ v
améliorer
udoskonalać coś, poprawiać, czynić lepszym

ulewa uˈlɛva n
averse ondée
(meteorologia, meteorologiczny) deszcz dający w stosunkowo krótkim czasie duże ilości wody

ulga ˈulɡa n
avantage
(ekonomia, ekonomiczny) zmniejszenie podatków, opłat
soulagement
poczucie odprężenia po minięciu lub zmniejszeniu się bólu, napięcia, strachu

ulica uˈlʲit͡sa n
rue
(urbanistyka, urbanistyczny) droga wytyczona i zbudowana na terenie zurbanizowanym, głównie w mieście;

uliczka uˈlʲit͡ʃka n
ruelle
krótka lub wąska ulica

ulotka uˈlɔtka n
tract flyer
niewielka publikacja zawierająca przekaz reklamowy, społeczny lub polityczny

ultimatum ˌultʲĩˈmatũm n
ultimatum
(dyplomacja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oświadczenie zawierające żądanie określonego zachowania, poparte groźbą zastosowania środków przymusu w razie niespełnienia żądań przed ściśle określonym terminem;

ultradźwięk n
ultrason ultra-son
(fizyka, fizyczny) fala dźwiękowa o częstotliwości zbyt wysokiej by być słyszalna dla człowieka (umownie 20 kHz - 1 GHz);

ultradźwiękowy ˌultrad͡ʑvʲjɛ̃ŋˈkɔvɨ adj
ultrasonique
charakterystyczny, odnoszący się do lub związany z ultradźwiękami

ultrafiolet ˌultraˈfʲjɔlɛt n
ultraviolet
(fizyka, fizyczny) niewidzialne dla oka promieniowanie elektromagnetyczne – o długości fali krótszej niż światło widzialne i dłuższej niż promieniowanie rentgenowskie; wywołuje m.in. fluorescencję i opalanie się skóry ludzkiej;

ultrafioletowy ˌultrafʲjɔlɛˈtɔvɨ adj
ultraviolet
(fizyka, fizyczny) dotyczący ultrafioletu, świecący ultrafioletem

ultramaryna n
outremer
odcień niebieskiego taki jak ultramaryna (1.1)

ulubieniec n
favori
ktoś, kto jest bardzo lubiany i wyróżniany przez kogoś

ulubiony ˌuluˈbʲjɔ̃nɨ adj
favori préféré
najbardziej lubiany

umacniać v
consolider fortifier affermir
czynić coś trwalszym
renforcer
(wojskowość, wojskowy) budować obiekty fortyfikacyjne pod działania bojowe
czynić coś bardziej wytrzymałym na zniszczenie
s'affermir
nabierać pewności co do czegoś
se renforcer
(wojskowość, wojskowy) wzmacniać siłę obronną poprzez budowę obiektów fortyfikacyjnych oraz przygotowując się do działań bojowych

umami ũˈmãmʲi n
umami
(fizjologia, fizjologiczny) jeden z pięciu podstawowych smaków, smak kwasu glutaminowego występującego w białku;

umarł król, niech żyje król ˈũmarw̥ ˈkrulʲ ˈɲɛγ ˈʒɨjɛ ˈkrul proverb
le roi est mort, vive le roi
pierwotnie w średniowieczu słowa marszałka dworu francuskiego, wygłaszane po śmierci króla Francji i od razu ogłaszające nowego monarchę, zapewniające brak kłótni i walk o sukcesję

umbryjski adj
ombrien
odnoszący się do Umbrii, związany z Umbrią

umbryjski n
ombrien
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa języka;

umiak ˈũmʲjak n
oumiak umiac umiak umiaq
duża eskimoska łódź wiosłowo-żaglowa

umiarkowanie ˌũmʲjarkɔˈvãɲɛ adv
modérément
w sposób umiarkowany

umiejętność ˌũmʲjɛ̇ˈjɛ̃ntnɔɕt͡ɕ n
faculté adresse habileté
biegłość w danym temacie, praktyczna zdolność do robienia czegoś

umierać ũˈmʲjɛrat͡ɕ v
mourir
kończyć swoje życie, przestawać żyć

umierać ze śmiechu ũˈmʲjɛrad͡ʑ zɛ‿ˈɕmʲjɛxu v
mourir de rire
śmiać się bardzo intensywnie

umieć ˈũmʲjɛ̇t͡ɕ modal
savoir connaître
potrafić coś zrobić; wiedzieć, jak coś zrobić

umięśniony adj
musclé
mający silnie rozwinięte mięśnie

umniejszać v
diminuer amoindrir détracter
czynić coś mniej ważnym; obniżać wartość, wielkość, znaczenie

umowa o pracę ũˈmɔva ɔ‿ˈprat͡sɛ n
contrat de travail
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umowa zawarta między pracodawcą a pracownikiem, w której pracownik zobowiązuje się do wykonywania dla pracodawcy określonej pracy za określonym wynagrodzeniem;

umysł ˈũmɨsw̥ n
esprit
siedlisko poznawczej i myślowej aktywności człowieka;

umysłowo ˌũmɨˈswɔvɔ adv
mentalement
w sposób dotyczący umysłu, umysłowości

umysłowy ˌũmɨˈswɔvɨ adj
mental
charakterystyczny dla umysłu, związany z umysłem i jego pracą

umywalka ˌũmɨˈvalka n
lavabo
urządzenie sanitarne z bieżącą wodą i naczyniem, przeznaczone do higieny osobistej;

umywać ręce ũˈmɨvat͡ɕ ˈrɛ̃nt͡sɛ v
s'en laver les mains
nie brać odpowiedzialności za coś

umyślnie ũˈmɨɕl̥ʲɲɛ adv
exprès intentionnellement à dessein
w sposób umyślny; specjalnie, zgodnie z zamiarem

uncja n
once
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka masy pochodzenia rzymskiego równa około 27 gramom;

unia ˈũɲja n
union
dobrowolny związek dwóch lub więcej państw (także: osób, partii, stowarzyszeń itp.) przynoszący im korzyści;

unicestwiać v
annihiler anéantir réduire à zéro
powodować, że coś lub ktoś przestaje istnieć

uniewinniać ˌũɲɛˈvʲĩɲːät͡ɕ v
acquitter innocenter
oczyszczać z zarzutów

unikalny adj
unique
unikatowy, wyjątkowy, rzadko spotykany

unikatowy ˌũɲikaˈtɔvɨ adj
unique
niepowtarzalny, wyjątkowy, szczególny

unikać ũˈɲikat͡ɕ v
éviter éluder
starać się nie mieć kontaktu z czymś, trzymać się z daleka od czegoś

uniwersalny ˌũɲivɛrˈsalnɨ adj
universel
obejmujący całość

uniwersytet ˌũɲiˈvɛrsɨtɛt n
université
(edukacja, edukacyjny) wyższa uczelnia obejmująca zwykle kilka wydziałów nauk, mająca prawo nadawania stopni naukowych

upamiętnić v
commémorer
uczynić pamiętanym

uparcie uˈparʲt͡ɕɛ adv
obstinément
w sposób uparty

uparty uˈpartɨ adj
obstiné opiniâtre enteté têtu
(o osobach) charakteryzujący się uporem; upierający się przy czymś

uparty jak osioł uˈpartɨ ˈjak ˈɔɕɔw adj
têtu comme un âne
bardzo uparty

upał ˈupaw n
canicule grand chaleur
(meteorologia, meteorologiczny) okres wysokich temperatur;

upcykling n
upcycling
ponowne wykorzystanie odpadów do zrobienia czegoś użytecznego i bardziej wartościowego od samego surowca;

upiec dwie pieczenie na jednym ogniu v
faire d’une pierre deux coups faire d'une pierre deux coups
załatwić dwie sprawy jednocześnie

upierać się v
s'entêter s'obstiner
nie dawać przekonać się do zmiany decyzji lub zdania

upierdliwiec n
casse-couilles emmerdeur
(wulgarnie, wulgaryzm) (potocznie, potoczny) człowiek upierdliwy, dokuczliwy, natrętny

upijać uˈpʲijät͡ɕ v
griser
doprowadzać kogoś do stanu upojenia alkoholowego
s'abreuver
pić alkohol, wchodzić w stan upojenia alkoholowego, stawać się pijanym

upiększać uˈpʲjɛ̃ŋkʃat͡ɕ v
enjoliver
(przenośnie, przenośnia) prezentować coś korzystniejszym, lepszym niż jest faktycznie
czynić coś piękniejszym, dodawać ozdobniki, dekoracje

upokarzać ˌupɔˈkaʒat͡ɕ v
humilier
poniżać kogoś, obrażać czyjąś godność

upokorzenie n
humiliation
wywołane przez kogoś odczucie urażonej ambicji, poniżenia oraz wstydu

upominać v
admonester
skłaniać kogoś do właściwego zachowywania się
intercéder réclamer
(potocznie, potoczny) brać kogoś w obronę czy wstawiennictwo
revendiquer réclamer
zwracać się do kogoś o coś, przypominając; ponownie prosić lub zarządać

upominek n
cadeau souvenir
zwykle nieduża rzecz ofiarowana komuś

upomnienie ˌupɔ̃mʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
admonestation remontrance
karcąca uwaga
rappel
(administracja) pismo przypominające albo zawierające ostrzeżenie czy naganę

uporczywość ˌupɔrˈt͡ʃɨvɔɕt͡ɕ n
obstination
cecha tego, co jest długotrwałe, powtarzalne i trudne do przezwyciężenia

uporządkowanie n
agencement arrangement
(rzeczownik odczasownikowy) od uporządkować

upoważniać v
autoriser
dawać komuś pełnomocnictwo do przeprowadzania czynności formalnych

upragniony adj
désirable
oczekiwany z dużym pragnieniem

uprawniony adj
autorisé
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) mający prawo do czegoś
légitime
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) mający podstawy prawne

uprowadzać v
enlever
zmuszać kogoś do pójścia ze sobą lub porywać środek lokomocji

uprościć uˈprɔɕt͡ɕit͡ɕ v
simplifier
uczynić coś prostszym, mniej skomplikowanym

uprzedmiotowienie ˌupʃɛdmʲjɔtɔˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
chosification instrumentalisation objetisation
(rzeczownik odczasownikowy) od uprzedmiotowić

uprzedzać v
avertir
powiadamiać o niebezpieczeństwie
avertir prévenir
zawiadamiać zawczasu
devancer précéder prévenir
robić wcześniej
être prévenu
stawać się niechętnym, źle nastawionym

uprzedzenie ˌupʃɛˈd͡zɛ̃ɲɛ n
préjugé
nieuzasadniona niechęć do kogoś lub czegoś, negatywne odczucia w stosunku do kogoś, czegoś

uprzejmość uˈpʃɛjmɔɕt͡ɕ n
amabilité
uprzejmy zwrot grzecznościowy, uprzejmy uczynek, gest, przysługa
gentillesse
uprzejmy, grzeczny i życzliwy stosunek do ludzi

uprzejmy uˈpʃɛjmɨ adj
courtois aimable gentil affable
zachowujący się zgodnie z zasadami dobrego wychowania

uprząż n
harnais
(technologia, technika, techniczny) zespół lin, pasów, itp., umożliwiający sprężyste połączenie kogoś, czegoś

upór n
entêtement obstination
niezmienne zachowanie, ciągłe trwanie przy tych samych zasadach czy poglądach

upływać v
passer s'écouler expirer
trwając, zmierzać do swojego końca

uran ˈurãn n
uranium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu U i liczbie atomowej 92;

uran zubożony n
uranium appauvri
(chemia, chemiczny) uran, składający się głównie z izotopu uranu o liczbie masowej 238 i zawierający małomniej izotopu U-235 niż w naturalnym uranie;

urbanistka n
urbaniste
projektantka przestrzeni miejskiej i rozplanowania zabudowy

urbanistyczny adj
urbaniste urbain
dotyczący urbanistyki

urbanizacja ˌurbãɲiˈzat͡sʲja n
urbanisation
wzrost liczby ośrodków miejskich na jakimś obszarze, ich powiększenie i rozwój wiążący się z koncentracją, napływem ludności, wzrostem ich roli i znaczenia dla danego regionu;

urdu ˈurdu n
ourdou
(językoznawstwo, językoznawczy) język indoeuropejski używany przez ponad 50 milionów ludzi na subkontynencie indyjskim, język urzędowy w Pakistanie;

ureusz uˈrɛ<sup>w</sup>uʃ n
uraeus uræus
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnych królestwach, głównie Egipcie, symbol władzy boskiej i królewskiej w postaci świętego węża – stylizowanej kobry w pozycji ataku;

urlop ˈurlɔp n
congé vacances
dni wolne od pracy przysługujące pracownikowi;

urlop ojcowski ˈurlɔp ɔjˈt͡sɔfsʲci n
congé de paternité
(potocznie, potoczny) urlop, z którego korzysta ojciec noworodka lub niemowlęcia w celu sprawowania nad nim opieki

urlopowicz ˌurlɔˈpɔvʲit͡ʃ n
vacancier
(potocznie, potoczny) osoba spędzająca urlop

urna ˈurna n
urne funéraire urne
pojemnik (zazwyczaj w kształcie wazy) do przechowywania prochów zmarłych po ich kremacji;

uroczy uˈrɔt͡ʃɨ adj
charmant
pełen uroku, atrakcyjny, pociągający, czarujący

uroczystość ˌurɔˈt͡ʃɨstɔɕt͡ɕ n
cérémonie célébration solennité festivité
uroczyste obchodzenie jakiegoś święta, wydarzenia itp.

uroczyście adv
solennellement
w sposób odbiegający od zwyczajności czy codzienności

urodzajność n
fertilité
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: urodzajny

urodzajny adj
fertile
(rolnictwo, rolniczy) dający obfity plon

urodzenie ˌurɔˈd͡zɛ̃ɲɛ n
naissance
(rzeczownik odczasownikowy) od urodzić

urodziny ˌurɔˈd͡ʑĩnɨ n
anniversaire
rocznica dnia narodzin
naissance
fakt narodzenia się

urodzić się pod szczęśliwą gwiazdą uˈrɔd͡ʑit͡ɕ‿ɕɛ ˌpɔt‿ʃt͡ʃɛ̃w̃ɕˈlʲivɔ̃w̃ ˈɡvʲjazdɔ̃w̃ v
naître sous une bonne étoile
mieć wyjątkowe szczęście, powodzenie w życiu

urodzić się w czepku v
être né coiffé
(przenośnie, przenośnia) mieć wielkie szczęście we wszystkich przedsięwzięciach życiowych

urodzony ˌurɔˈd͡zɔ̃nɨ adj
né
pochodzący z danego miejsca

urojenie n
délire
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) objaw wytwórczy psychozy, zaburzenie treści myślenia polegające na nierzeczywistym osądzie, błędnym przekonaniu, niepodlegającym logicznej argumentacji
illusion
myśl lub pomysł nie do zrealizowania

urojony adj
imaginaire
będący wytworem wyobraźni, a nie rzeczywistości

urologia ˌurɔˈlɔɟja n
urologie
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się fizjologią i schorzeniami układu moczowo-płciowego;

urologiczny ˌurɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
urologique
(medycyna, medyczny) związany z urologią

urugwajski ˌuruɡˈvajsʲci adj
uruguayen
związany z Urugwajem, dotyczący Urugwaju

urwis n
polisson galopin
chłopiec lubiący płatać figle

urwisko urˈvʲiskɔ n
escarpement falaise précipice
stroma ściana skalna

urząd miasta n
mairie
(administracja) jednostka administracyjna zarządzająca miastem;
mairie hôtel de ville
siedziba urzędu miasta (1.1)

urządzenie ˌuʒɔ̃nˈd͡zɛ̃ɲɛ n
arrangement
sprawienie, że coś zostało urządzone, uporządkowane lub zorganizowane

usilny adj
instant
taki, w który ktoś wkłada wiele wysiłku

usiłowanie ˌuɕiwɔˈvãɲɛ n
tentative
(rzeczownik odczasownikowy) od usiłować

usiłować ˌuɕiˈwɔvat͡ɕ v
tâcher enforcer essayer
bardzo usilnie starać się; działać w celu osiągnięcia czegoś

uskok ˈuskɔk n
faille
(geologia, geologiczny) pęknięcie mas skalnych, wzdłuż którego nastąpiło ich przesunięcie względem siebie;

uspokajać ˌuspɔˈkajät͡ɕ v
calmer tranquilliser
przywracać spokój, utulać, łagodzić, usuwać obawy, zdenerwowanie

usposobienie n
humeur
nastrój, chwilowy stan psychiczny
tempérament
temperament, zespół stałych skłonności i cech psychicznych

usprawiedliwiać ˌuspravʲjɛˈdlʲivʲjät͡ɕ v
justifier
wyjaśniać motywy działania

usta ˈusta n
bouche
(anatomia, anatomiczny) część ciała służąca głównie do spożywania pokarmów oraz artykulacji głosek;

ustalać uˈstalat͡ɕ v
fixer
wybierać, wyznaczać, uzgadniać coś, jakąś wartość dla czegoś
fixer attacher
pozbawiać chwiejności, usztywniać

ustawa uˈstava n
loi
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt normatywny o charakterze powszechnie obowiązującym, najczęściej obecnie uchwalany przez parlament (w niektórych państwach zatwierdzany później przez organ władzy wykonawczej);

ustawać v
passer
(podniośle) przestawać dziać się lub istnieć
tomber
(podniośle) przestawać wykonywać coś z powodu zmęczenia

ustawiczny adj
sempiternel
ciągle trwający

ustawodawca n
législateur
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organ, który stanowi ustawy

ustawodawczy adj
législatif
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) opracowujący i wydający ustawy; związany z wydawaniem ustaw

ustawodawstwo n
législation
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) całokształt ustaw, przepisów oraz uregulowań prawnych dotyczących danej dziedziny życia, w określonym państwie

ustawowy ˌustaˈvɔvɨ adj
légal
uregulowany ustawą

usterka n
défaut
nieduża wada w urządzeniu
erreur
niewielki błąd w tekście

ustniczek francuzik uˈstʲɲit͡ʃɛk frãnˈt͡suʑik n
demoiselle blanche poisson-ange gris
(zoologia, zoologiczny) Pomacanthus arcuatus, gatunek morskiej ryby okoniokształtnej z rodziny pomakantowatych;

ustnie adv
oralement verbalement
komunikując się słowami wymawianymi

ustnik ˈustʲɲik n
embouchure
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) część instrumentu dętego w postaci rurki trzymanej w ustach lub przykładanej do nich w celu wdmuchania powietrza;

ustny ˈustnɨ adj
oral
dotyczący ust, związany z ustami

ustronny adj
discret
położony z dala od czegoś lub kogoś

ustępstwo uˈstɛ̃mpstfɔ n
concession
rezygnacja z własnych żądań na rzecz drugiej strony

usychać v
dépérir se dessécher
(botanika, botaniczny) ginąć z braku wody
languir
(przenośnie, przenośnia) bardzo przeżywać

uszatka zwyczajna n
hibou moyen-duc
(ornitologia, ornitologiczny) Asio otus, gatunek średniej wielkości sowy;

uszczelniać v
boucher sceller
(technologia, technika, techniczny) czynić szczelnym; powodować ścisłe przyleganie elementów czegoś poprzez wypełnienie luk

uszczęśliwiać v
rendre heureux
czynić szczęśliwym

uszkodzony adj
avarié
taki, który uległ uszkodzeniu

uszny ˈuʃnɨ adj
auriculaire
związany z uchem

usługa uˈswuɡa n
service
okazana pomoc
działalność gospodarcza służąca zaspokajaniu potrzeb ludzi

usługiwać v
servir
pełnić posługi przy kimś

usługowy adj
de service
przeznaczony do zaspokajania ludzkich potrzeb

usłużność n
serviabilité
cecha tego, co usłużne; cecha tych, którzy są usłużni

utajony adj
latent inavouable
będący w utajeniu; trudny do zaobserwowania

utalentowany adj
talentueux doué
obdarzony talentem

utarty adj
figé préconçu tout fait
powszechnie przyjęty

utleniać v
oxyder
(chemia, chemiczny) powodować reakcję chemiczną poprzez łączenie z tlenem lub innym utleniaczem, który przyjmuje elektrony oddawane przez dany pierwiastek (zatem wzrasta wartościowość tego pierwiastka)
s'oxyder
(chemia, chemiczny) ulegać utlenianiu - łączyć się z tlenem w reakcji chemicznej

utopia uˈtɔpʲja n
utopie
(filozofia, filozoficzny) nie biorący pod uwagę możliwości realizacji ideał szczęśliwego społeczeństwa, ideał doskonałego ustroju politycznego

utopijny adj
utopique utopiste
właściwy utopii, niemożliwy do urzeczywistnienia

utopizm n
utopisme
skłonność do opierania się na utopiach
utopijne poglądy, plany i marzenia

utrudniać uˈtrudʲɲät͡ɕ v
entraver rendre difficile
sprawiać trudność, czynić coś trudniejszym

utrwalać v
enregistrer
(technologia, technika, techniczny) zapisywać na nośniku celem późniejszego odczytania lub odtworzenia
fortifier renforcer affermir
nadawać trwałość, utwierdzać, ugruntowywać
réviser
starać się dobrze zachować w pamięci, ucząc się, powtarzając materiał
éterniser
przedstawiać w formach literatury lub sztuki wycinek rzeczywistości

utrzymanka ˌuṭʃɨ̃ˈmãnka n
femme entretenue
(pejoratywnie, pejoratywny) kobieta utrzymywana przez kochanka

utwardzać v
faire durcir
czynić twardym, twardszym

utwór ˈutfur n
œuvre
dzieło literackie lub muzyczne

utykać v
être coincé s'échouer être bloqué
stawać, nie mogąc poruszać się dalej
boiter
chodzić niepłynnie z przyczyn chorobowych

utylitarny ˌutɨlʲiˈtarnɨ adj
utilitaire
taki, który dąży do niesienia praktycznej korzyści, pożytku; jest użyteczny

utylizacja ˌutɨlʲiˈzat͡sʲja n
utilisation
wykorzystywanie odpadów lub niepotrzebnych materiałów do dalszej produkcji, jako surowce wtórne;

uwaga uˈvaɡa n
attention
skupienie nad przedmiotem, zjawiskiem lub myślą
remarque
spostrzeżenie, komentarz lub wypowiedź dotycząca czegoś
pouczenie, upomnienie; krytyka czyjegoś zachowania

uważny uˈvaʒnɨ adj
attentif
charakteryzujący się uwagą, rozwagą, ostrożnością; taki, który czuwa, uważa

uwodziciel ˌuvɔˈd͡ʑit͡ɕɛl n
séducteur
mężczyzna uwodzący kogoś

uwodzicielka ˌuvɔd͡ʑiˈt͡ɕɛlka n
séductrice
kobieta uwodząca kogoś

uwodzicielski adj
charmeur
właściwy uwodzicielowi lub uwodzicielce

uwodzić uˈvɔd͡ʑit͡ɕ v
séduire
porywać, ujmować kogoś czymś; czarować, oczarować kogoś; (potocznie, potoczny) podrywać kogoś

uwolnienie ˌuvɔlʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
libération
wypuszczenie na wolność; wyzwolenie

uwolnić uˈvɔlʲɲit͡ɕ v
libérer
wypuścić na wolność, oswobodzić

uwydatniać v
faire ressortir
pokazywać w sposób bardziej wyrazisty; wysuwać na pierwszy plan
ressortir
ujawniać się w sposób bardziej wyrazisty; wysuwać się na pierwszy plan

uzależnienie ˌuzalɛʒʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
dépendance
(psychologia, psychologiczny) chroniczna potrzeba dostarczania określonych, na ogół szkodliwych bodźców do organizmu człowieka, zwykle sprzeczna z jego wolą i intelektem

uzależnienie seksualne n
addiction sexuelle
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) uzależnienie od seksu;

uzasadniać ˌuzaˈsadʲɲät͡ɕ v
justifier motiver baser
podawać argumenty, powody lub dowody na słuszność lub prawdziwość czegoś

uzasadniony adj
juste légitime justifiable motivé
oparty na słusznych podstawach, mający obiektywne uzasadnienie

uzbecki uzˈbɛt͡sʲci adj
ouzbek
odnoszący się do Uzbeków

uzbrojenie ˌuzbrɔˈjɛ̇̃ɲɛ n
armement
sprzęt bojowy, w który wyposażone jest wojsko

uzbrojony adj
armé
posiadający broń przy sobie

uzbrojony po zęby adj
armé jusqu’aux dents
(żartobliwie) wyposażony w znaczną ilość broni

uzdeczka n
habenula
(anatomia, anatomiczny) drobna, parzysta struktura w mózgu znajdująca się w pobliżu jego pnia;

uzdolniony adj
doué
obdarzony ponadprzeciętnymi umiejętnościami

uzdrowiciel n
guérisseur
osoba, która posiada moc uzdrawiania i stosuje w tym celu metody niepraktykowane przez medycynę oficjalną; (także, też) ten, kto kogoś uzdrowił

uzdrowiciel wiarą n
guérisseur
ten, który używa środków duchowych (takich jak modlitwa, nakładanie rąk), aby leczyć innych

uzupełniać ˌuzuˈpɛwʲɲät͡ɕ v
remplir suppléer
czynić coś kompletnym, dodawać czego brakuje

uzupełnienie ˌuzupɛwʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
addition
to, co jest dopełnieniem, rozwinięciem, dodatkiem do czegoś

uzurpować ˌuzurˈpɔvat͡ɕ v
usurper
bezprawnie, samowolnie zagarniać, przywłaszczać

uzyskiwać ˌuzɨˈsʲcivat͡ɕ v
obtenir
otrzymywać coś o co się zabiegało, starało się otrzymać

ułamek uˈwãmɛk n
fraction
(matematyka, matematyczny) zapis dzielenia za pomocą poziomej kreski rozdzielającej dzielną od dzielnika (zwanych w tej sytuacji licznikiem i mianownikiem)
fragment całości

ułamek masowy n
fraction massique
(chemia, chemiczny) stosunek masy składnika do masy mieszaniny;

ułamek molowy n
fraction molaire
(chemia, chemiczny) stosunek liczby moli składnika do sumy liczby moli wszystkich składników mieszaniny;

ułamek objętościowy n
fraction volumique
(chemia, chemiczny) stosunek objętości składnika do sumy objętości wszystkich składników mieszaniny przed ich zmieszaniem;

ułan ˈuwãn n
uhlan
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) żołnierz lekkiej kawalerii utworzonej w Polsce w XVIII w.; ; (zobacz) też ułan w Encyklopedii staropolskiej

ułatwiać uˈwatfʲjät͡ɕ v
faciliter
sprawiać, że coś staje się dla kogoś łatwiejsze

ułomny adj
infirme invalide
posiadający wady budowy ciała

ułomny n
infirme invalide
człowiek z wadami budowy

uśmiech ˈuɕmʲjɛx n
sourire
zmiana wyrazu twarzy, która jest przejawem odczuwania radości, zadowolenia, rozbawienia, serdeczności lub ironii;

uśmiechać się uɕˈmʲjɛxat͡ɕ‿ɕɛ v
sourire
wyrażać pozytywne emocje za pomocą grymasów twarzy

uśmierzać v
apaiser atténuer
(medycyna, medyczny) zmniejszać bądź usuwać objawy

użyteczny ˌuʒɨˈtɛt͡ʃnɨ adj
utile
przynoszący pożytek, przydatny

użytkowniczka n
usagère utilisatrice
kobieta, która używa czegoś, użytkuje coś

użytkownik ˌuʒɨtˈkɔvʲɲik n
utilisateur usager
osoba, która używa czegoś, użytkuje coś

używany ˌuʒɨˈvãnɨ adj
usagé de seconde main
mający wcześniej innego właściciela, noszący ślady użytkowania

używać uˈʒɨvat͡ɕ v
user utiliser
korzystać z czegoś do zrobienia czegoś

użyźniać uˈʒɨʑɲät͡ɕ v
fertiliser
czynić glebę bardziej urodzajną, zwiększać jej żyzność

vendémiaire n
vendémiaire
nazwa pierwszego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym;

ventôse n
ventôse
nazwa szóstego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym;

verbum deponens ˈvɛrbũm dɛˈpɔ̃nɛ̃w̃s n
verbe déponent
(gramatyka) czasownik, który przyjmuje formę strony biernej, ale ma znaczenie czynne lub zwrotne;

vice versa ˈvʲit͡sɛ ˈvɛrsa adv
vice versa vice-versa
(żartobliwie) wzajemnie
na odwrót, odwrotnie

vienneński adj
viennois
związany z Vienne, dotyczący Vienne

vis comica n
vis comica
zdolność do wywoływania śmiechu

voguing n
voguing
(choreografia, choreograficzny) stylizowany, nowoczesny taniec house, wywodzący się z późnych lat 80., który wyewoluował ze sceny baletowej Harlemu z lat 60. XX wieku

w f v vu preposition
à en
…określający wnętrze miejsca wykonywania czynności (również przenośne: umysł, mózg, serce itp.)

w celu ˈf‿t͡sɛlu
afin de afin que
przyłącza określenie celu, w jakim ktoś działa; aby, by

w ciągu ˈfʲ‿t͡ɕɔ̃ŋɡu
dans le courant pedant sous
wskazuje odcinek czasu stanowiący ramy czasowe dla opisywanych zdarzeń

w ciąży adj
enceinte
(fizjologia, fizjologiczny) taka, która została ciężarną

w cztery oczy ˈf‿t͡ʃtɛrɨ ˈɔt͡ʃɨ adv
en tête à tête entre quatre yeux
na osobności, bez udziału osób trzecich

w dodatku adv
en outre par-dessus le marché de plus
ponadto, dodatkowo, poza tym, oprócz tego

w dwóch słowach adv
en deux mots
(potocznie, potoczny) w skrócie, zwięźle

w imię ˈv‿ĩmʲjɛ
au nom de
ze względu na jakąś wartość

w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego interjection
au nom du Père, du Fils et du Saint-Esprit
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijańskie wezwanie rozpoczynające modlitwę

w każdym razie ˈf‿kaʒdɨ̃m ˈraʑɛ particle
en tout cas
niezależnie od tego, co zostało powiedziane

w kucki ˈf‿kut͡sʲci adv
à croupetons
pozycja ciała ludzkiego opartego na stopach lub na palcach stóp ze zgiętymi kolanami

w mgnieniu oka ˈv‿mʲɟɲɛ̇̃ɲu ˈɔka adv
en un clin d'œil en un clin d'oeil
(potocznie, potoczny) bardzo szybko

w nocy wszystkie koty są szare ˈv‿nɔt͡sɨ ˈfʃɨstʲcɛ ˈkɔtɨ ˈsɔ̃w̃ ˈʃarɛ proverb
la nuit, tous les chats sont gris
gdy ktoś nie zna dobrze sytuacji, może łatwo pomylić się w jej ocenie

w objęciach Morfeusza v‿ɔbʲˈjɛ̇̃ɲt͡ɕax ˌmɔrfɛˈ<sup>w</sup>uʃa idiom
dans les bras de Morphée
(książkowy) o kimś śpiącym, pogrążonym we śnie

w ogóle v‿ɔˈɡulɛ ˈv‿ɔɡulɛ adv
généralement
ogólnie, w sumie, podsumowując

w pocie czoła ˈf‿pɔt͡ɕɛ ˈt͡ʃɔwa adv
à la sueur de son front
z wielkim wysiłkiem

w poprzek
en travers
przyimek wskazujący, że coś znajduje się lub porusza prostopadle do długości danego obiektu

w porządku interjection
bien d'accord
(potocznie, potoczny) zwrot wyrażający zgodę na coś
ça va c'est correct va bien
(potocznie, potoczny) zwrot wyrażający zrozumienie, uznanie czegoś (lub kogoś) za dobre, do przyjęcia, możliwe, prawidłowe

w postaci
sous forme de sous la forme de
w formie czegoś

w przeciwieństwie do ˌf‿pʃɛt͡ɕiˈvʲjɛ̇̃j̃stfʲjɛ ˈdɔ
contrairement à
przeciwnie w porównaniu do czegoś, inaczej niż coś

w przybliżeniu adv
approximativement
blisko, ale niedokładnie tak

w razie
en cas de
wskazuje na warunek

w sposób adv
comme
w jakimś stylu

w stroju Adama ˈf‿strɔju aˈdãma adv
en costume d'Adam en habit d'Adam
(eufemistycznie) o mężczyźnie nago

w stroju adamowym ˈf‿strɔju ˌadãˈmɔvɨ̃m adv
en costume d'Adam
(eufemistycznie) o mężczyźnie nago

w swoim czasie ˈf‿sfɔ<sup>j</sup>ĩm ˈt͡ʃaɕɛ adv
en son temps
w odpowiednim, właściwym momencie

w wyniku
par
…tworząca konstrukcje opisujące przyczynę omawianego zjawiska czy wydarzenia

w zamian adv
en échange
dając albo otrzymując coś za coś

w środku adv
en dedans
we wnętrzu czegoś

wabić v
appâter
działać przyciągająco

wacha ˈva.xa n
thazard noir
(ichtiologia, ichtiologiczny) Acanthocybium solandri, gatunek ryby morskiej, zaliczanej do rodziny makrelowatych

wachlarz ˈvaxlaʃ n
éventail
ręczny przyrząd do ochładzania za pomocą ruchów powietrza, rozkładany kolisto;
(przenośnie, przenośnia) skala, rozpiętość, różnorodność

wada ˈvada n
défaut vice
cecha obniżająca wartość przedmiotu

wadliwie vaˈdlʲivʲjɛ adv
défectueusement
w sposób wadliwy, nieprawidłowy

waga ˈvaɡa n
balance bascule
(metrologia, metrologiczny) urządzenie do pomiaru ciężaru;
importance
(przenośnie, przenośnia) znaczenie, wartość
poids
(potocznie, potoczny) ciężar czegoś lub kogoś
(sport, sportowy) w boksie: kategoria zawodników o zbliżonej wadze (1.2)

wagarować v
faire l'école buissonnière sécher les cours
opuszczać zajęcia szkolne samowolnie, bez uzasadnionej przyczyny

waginoplastyka n
vaginoplastie
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny mający na celu utworzenie lub odtworzenie pochwy;

wagon ˈvaɡɔ̃n n
wagon voiture
(kolejnictwo) pojazd szynowy, zazwyczaj bez własnego napędu, przeznaczony do przewozu pasażerów lub towarów;

wagon restauracyjny n
wagon-restaurant voiture-restaurant
(kolejnictwo) wagon pociągu dalekobieżnego o wyposażeniu właściwym dla restauracji

wahabicki ˌwaxaˈbʲit͡sʲci adj
wahhabite
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z wahhabizmem

wahadło n
pendule balancier
ciało poruszające się wokół nieruchomego punktu lub poziomej osi nie przechodzącej przez środek ciężkości tego ciała

wahanie vaˈxãɲɛ n
balancement
ruch okresowy zbliżony do ruchu wahadła
hésitation
brak zdecydowania
oscillation
zmienność określonej wielkości (cen, temperatur) w określonych granicach

wahać ˈvaxat͡ɕ v
hésiter
nie móc podjąć jednoznacznej decyzji, zastanawiać się nad nią

wakacje vaˈkat͡sʲjɛ n
vacances
(edukacja, edukacyjny) letnia przerwa od zajęć szkolnych

walc valt͡s n
valse
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) taneczny utwór muzyczny oparty o walc (1.1);
(choreografia, choreograficzny) taniec wirowy wykonywany w parach do melodii w metrum 3/4;

walc wiedeński n
valse viennoise
(choreografia, choreograficzny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szybsza odmiana walca;

walczyć ˈvalt͡ʃɨt͡ɕ v
lutter combattre
toczyć walkę, uczestniczyć w walce

walencja n
valence
(językoznawstwo, językoznawczy) zdolność otwierania pozycji w wyrazie, które mogą być zajęte przez inne elementy gramatyczne lub leksykalne;

walencki adj
valencien
dotyczący Walencji

walet ˈvalɛt n
valet
(termin karciany) najsłabsza figura w kartach, starsza od blotek, oznaczona literą W (J, V lub B w innych językach);

waleń ˈvalɛ̃ɲ n
cétacé
(zoologia, zoologiczny) zwierzę należące do rzędu waleni

walizka vaˈlʲiska n
valise
rodzaj torby podróżnej w formie sztywnego prostopadłościanu z uchwytem;

walić konia ˈvalʲit͡ɕ ˈkɔ̃ɲa v
se branler se faire une branlette se polir le chinois
(wulgarnie, wulgaryzm) (eufemistycznie) pobudzać męskiego członka

walka ˈvalka n
combat
siłowe lub zbrojne rozstrzyganie konfliktu

walkiria n
valkyrie
(mitologia germańska) każda z pomniejszych bogiń nordyckich, córek Odyna, przedstawianych jako piękne dziewice-wojowniczki dosiadające skrzydlatych koni lub wilkow;

walor ˈvalɔr n
valeur titre
cecha wyróżniająca, szczególnie pozytywna

waloński adj
wallon
związany z Walonią lub Walonami, dotyczący Walonii lub Walonów

waloński n
wallon
(językoznawstwo, językoznawczy) język waloński;

waltornia valˈtɔrʲɲa n
cor d'harmonie
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny dęty blaszany;

wampir ˈvãmpʲir n
vampire
(mitologia, mitologiczny) (fantasy) upiór wysysający krew z żyjących;

wampirzyca n
vampiresse
kobieta-wampir

wanad ˈvãnat n
vanadium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu V i liczbie atomowej 23;

wandal ˈvãndal n
vandale
osoba bezsensownie i bezmyślnie niszcząca rzeczy, wartości kulturalne, dzieła sztuki

wandalski adj
vandale
(historia, historyczny, historycznie) związany z Wandalami, dotyczący Wandalów
związany z wandalami albo wandalizmem, będący przejawem wandalizmu

wandejski adj
vendéen
związany z Wandeą lub jej mieszkańcami, dotyczący Wandei

wanilia vãˈɲilʲja n
vanille
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin jednoliściennych z rodziny storczykowatych;

wanilina n
vanilline
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) aromatyczna substancja występująca w owocach wanilii, otrzymywana również syntetycznie;

wanna ˈvãnːa n
baignoire bain
duże naczynie do kąpieli

wapiti n
wapiti
(zoologia, zoologiczny) Cervus canadensis, duży, północnoamerykański jeleń;

wapno n
chaux
(chemia, chemiczny) potoczna nazwa kilku związków wapnia i różnych surowców mających zastosowanie w budownictwie, przemyśle, rolnictwie i medycynie;

wapno sodowane n
chaux sodée
(chemia, chemiczny), (technologia, technika, techniczny) mieszanina wodorotlenku wapnia i wodorotlenku sodu stosowana jako absorbent dwutlenku węgla;

wapń vapʲɲ̊ n
calcium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ca i liczbie atomowej 20;

waran ˈvarãn n
varan
(herpetologia, herpetologiczny) rodzaj dużej jaszczurki

warcabnica ˌvart͡sabʲˈɲit͡sa n
damier
plansza do warcabów

warchoł ˈvarxɔw n
aventurier fomentateur
osoba łamiąca prawo, niepodporządkowująca się władzy, wywołująca kłótnie i zamęt swoją samowolą

warczeć v
gronder
o stworzeniach wydawać gardłowe, niskie dźwięki ostrzegawcze jako forma gniewu, chęci ataku
vrombir
o urządzeniach wydawać niskie dźwięki przy pracy

warfaryna n
coumaphène
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwkrzepliwy, pochodna kumaryny, antagonista witaminy K

warga ˈvarɡa n
lèvre
(anatomia, anatomiczny) parzysty fałd skórny ograniczający usta;

wargowy adj
labial
(fonetyka, fonetyczny) związany z artykulacją ustami
(anatomia, anatomiczny) dotyczący warg, ust

wariancja varʲˈjãnt͡sʲja n
variance
(statystyka, statystyczny) miara zmienności, odzwierciedlająca zróżnicowanie zbiorowości; jest kwadratem odchylenia standardowego;

wariant ˈvarʲjãnt n
variante
inne rozwiązanie, opracowanie, inna wersja

wariat ˈvarʲjat n
fou
(potocznie, potoczny) człowiek chory psychicznie

wariograf n
polygraphe
urządzenie służące do rejestrowania nieświadomych reakcji przesłuchiwanego na zadawane pytania, pomagające wnioskować o jego prawdomówności;

warkocz ˈvarkɔt͡ʃ n
tresse
coś zaplecionego tak jak warkocz (1.1)
(poetycki, poetycko) coś długiego i wąskiego, wiszącego, ciągnącego się lub płożącego się
tresse natte
(fryzjerstwo, fryzjerski) splot zazwyczaj z trzech pasm włosów

warroza n
varroase varroatose
(pszczelarstwo, pszczelarski) (weterynaria, weterynaryjny) choroba pszczół wywoływana przez roztocz Varroa destructor (dręcz pszczeli);

warszawianin ˌvarʃaˈvʲjä̃ɲĩn n
Varsovien
mieszkaniec Warszawy

warta ˈvarta n
garde faction
straż pełniona przez jedną lub kilka osób;

warto ˈvartɔ v
convenir de valoir la peine de
dobrze byłoby, gdyby coś się stało; trzeba (słowo mniej naciskające)

wartościowy ˌvartɔɕˈt͡ɕɔvɨ adj
précieux valeureux
o wysokiej wartości materialnej

wartość ˈvartɔɕt͡ɕ n
valeur
określony stan danej cechy, wymiar cechy; znaczenie; to, ile coś jest warte z jakiejś przyczyny
kwota pieniędzy, jaką wart jest jakiś przedmiot lub usługa
zwykle lm zasada moralna, przekonanie
(fizyka, fizyczny) (matematyka, matematyczny) liczba wyrażająca daną wielkość fizyczną lub będąca wynikiem wyrażenia matematycznego

warunki n
conditions
stan rzeczy

warunkować v
conditionner
stanowić warunek czego; wpływać na przebieg

waryscyt vaˈrɨst͡sɨt n
variscite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady fosforanów;

warzywny vaˈʒɨvnɨ adj
potager
dotyczący warzyw, zawierający głównie warzywa, zrobiony z warzyw

warzywo vaˈʒɨvɔ n
légume
roślina, której owoce, korzenie, liście lub kwiatostany służą człowiekowi za pokarm

warzyć ˈvaʒɨt͡ɕ v
brasser
przygotowywać piwo

wasabi n
wasabi
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z gatunku Eutrema japonica (Miq.) Koidz., chrzan japoński z rodziny kapustowatych

wasz vaʃ pronoun
votre
2. (osoba) lm

waszmość pan n
m’sieur
(dawniej, dawny) tytuł grzecznościowy adresowany do mężczyzny pochodzącego ze szlachty przez innego przedstawiciela tegoż stanu

wat vat n
watt
(fizyka, fizyczny) jednostka mocy w układzie SI odpowiadająca pracy 1 dżula wykonywanej w czasie 1 sekundy;

wata cukrowa ˈvata t͡suˈkrɔva n
barbe à papa
(spożywczy) jadalny wyrób z cukru przypominający watę;

watomierz n
wattmètre
(elektryczność) miernik elektryczny wskazujący moc czynną badanego urządzenia lub obwodu;

wawrzyn ˈvavʒɨ̃n n
laurier
(botanika, botaniczny) drzewo lub krzew, Laurus L., z rodziny wawrzynowatych;

wazektomia ˌvazɛkˈtɔ̃mʲja n
vasectomie
(medycyna, medyczny) zabieg urologiczny przeprowadzany u mężczyzn w celu trwałego pozbawienia ich płodności, polegający na przecięciu nasieniowodu (nasieniowodów);

wazelina n
vaseline
(chemia, chemiczny) mazista, biaława substancja będąca mieszaniną węglowodorów parafinowych, głównie dokozanu i trikozanu, wykorzystywana w kosmetyce i technice;

wałach ˈvawax n
hongre
(jeździectwo, jeździecki) (zootechnika, zootechniczny) wykastrowany samiec konia o wyciszonym temperamencie;

wałek do ciasta ˈvawɛɡ dɔ‿ˈt͡ɕasta n
rouleau à pâtisserie
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) drewniany przedmiot w kształcie walca służący do rozpłaszczania ciasta, w celu uzyskania cienkiej warstwy;

wałkoń n
fainéant cagnard cancre cossard flemmard flemme
osoba, której nie chce się pracować

wałęsać się v
flâner
(potocznie, potoczny) chodzić bez celu

ważka ˈvaʃka n
libellule demoiselle
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rzędu ważek (Odonata Fabricius), żyjący w okolicach zbiorników wodnych podłużny, o dwóch parach skrzydeł i dużych oczach;

ważność ˈvaʒnɔɕt͡ɕ n
importance
cecha tego, co ważne, mające duże znaczenie
validité
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) cecha tego, co ważne, mające moc prawną

ważny ˈvaʒnɨ adj
important
mający duże znaczenie
valide valable
mający moc prawną, obowiązujący

ważyć ˈvaʒɨt͡ɕ v
peser
określać czyjś ciężar za pomocą wagi
ostrożnie, powoli podejmować decyzję, wybierać coś
mieć jakiś ciężar, masę

wbrew vbrɛf preposition
malgré
sprzecznie z czymś, na przekór komuś lub czemuś

wcisnąć gaz do dechy ˈfʲt͡ɕisnɔ̃ɲd͡ʑ ˈɡaz dɔ‿ˈdɛxɨ v
chauffer la pine au fond conduire le champignon au plancher
(potocznie, potoczny) nacisnąć pedał gazu do oporu, maksymalnie zwiększając szybkość

wciąż fʲt͡ɕɔ̃w̃ʃ adv
toujours encore
wykonując jakąś czynność cały czas, bez przerwy

wczasy ˈft͡ʃasɨ n
cure
zorganizowany wielodniowy wypoczynek poza miejscem zamieszkania

wcześniactwo ft͡ʃɛɕˈɲat͡stfɔ n
prématurité
(medycyna, medyczny) urodzenie dziecka między 22. a 37. tygodniem ciąży

wcześniak ˈft͡ʃɛɕɲak n
bébé prématuré
dziecko urodzone w wyniku przedwczesnego porodu

wcześnie ˈft͡ʃɛɕɲɛ adv
tôt
podczas początkowego etapu trwania czegoś
rano, w pierwszych godzinach po świcie

wczoraj ˈft͡ʃɔraj adv
hier
w dniu poprzedzającym dzisiejszy

wczorajszy ft͡ʃɔˈrajʃɨ adj
hier
taki, który był wczoraj, dotyczy poprzedniego dnia; z dnia poprzedniego

wdech n
inspiration
(fizjologia, fizjologiczny) akt wprowadzania powietrza do układu oddechowego

wdowa ˈvdɔva n
veuve
kobieta, której ostatni mąż nie żyje;

wdowiec ˈvdɔvʲjɛt͡s n
veuf
mężczyzna, którego ostatnia żona nie żyje

wdowieństwo n
veuvage
bycie wdową lub wdowcem

wdychać ˈvdɨxat͡ɕ v
inspirer inhaler humer
wciągać powietrze/wyziewy nosem lub ustami do płuc

wdzięczność ˈvʲd͡ʑɛ̃n͇t͡ʃnɔɕt͡ɕ n
gratitude
uczucie serdeczności w stosunku do swojego darczyńcy, dobroczyńcy, chęć odwzajemnienia się mu za dobrodziejstwa

wdzięczny ˈvʲd͡ʑɛ̃n͇t͡ʃnɨ adj
reconnaissant
pełen wdzięczności

weber ˈvɛbɛr n
weber
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka pochodna układu SI, w której podawany jest strumień indukcji magnetycznej;

webinarium n
webinaire
konferencja, prezentacja lub szkolenie dla grupy osób przeprowadzone przez Internet;

wedutowy adj
védutiste
(sztuka) związany z malowaniem wedut, dotyczący malowania wedut

wedutysta n
védutiste
(sztuka) malarz miejskich krajobrazów: twórca wedut

wedutyzm n
védutisme
(sztuka) rodzaj malarski obejmujący panoramy miejskie

wedyjski vɛˈdɨjsʲci adj
védique
dotyczący wedyzmu

według ˈvɛdwuk preposition
selon d'après
…oznaczający, że coś odbywa się zgodnie z jakąś instrukcją, planem, poleceniem
…wyrażający autora czegoś

weekend n
week-end
sobota i niedziela, także piątek wieczorem, (dosłownie) koniec tygodnia;

weganin vɛˈɡãɲĩn n
végétalien
człowiek przestrzegający zasad weganizmu, niejedzący żadnych pokarmów pochodzenia zwierzęcego

weganizm vɛˈɡãɲism̥ n
véganisme végétalisme
styl życia dążący do minimalizacji wykorzystywania zwierząt w celach konsumpcyjnych, tj. wykluczający jedzenie mięsa i pokarmów zawierających składniki pochodzenia zwierzęcego (nabiał, jajka, żelatynę) i odrzucający produkty wytworzone z użyciem zwierząt ((na przykład) futro, skórzaną odzież, kosmetyki testowane na zwierzętach);

weganka vɛˈɡãnka n
végétalienne
kobieta przestrzegająca zasad weganizmu, będąca na diecie wegańskiej, nie jedząca pokarmów pochodzenia zwierzęcego

wegański vɛˈɡãj̃sʲci adj
végan végétalien végane
związany z weganizmem, dotyczący weganizmu
végétalien végan
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bez mięsa, ryb i innych produktów pochodzenia zwierzęcego (tj. nabiału, tłuszczów zwierzęcych, jajek, owoców morza, miodu)

wegetacja n
végétation
(biologia, biologiczny) procesy wzrostu i rozwoju zachodzące jednocześnie lub oddzielnie w organizmie rośliny

wegetacyjny adj
végétatif
związany z wegetacją, odnoszący się do wegetacji

wegetarianin ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃ɲĩn n
végétarien
człowiek, który nie je mięsa

wegetarianizm ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃ɲism̥ n
végétarisme
sposób odżywiania się charakteryzująca się wyłączeniem z posiłków produktów mięsnych;

wegetarianka ˌvɛɡɛtarʲˈjãnka n
végétarienne
forma żeńska od: wegetarianin

wegetariański ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃j̃sʲci adj
végétarien
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o jedzeniu: pozbawiony mięsa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o jedzeniu: pozbawiony mięsa i niektórych albo wszystkich produktów pochodzenia zwierzęcego
związany z wegetarianizmem, dotyczący wegetarianizmu

wegetatywny ˌvɛɡɛtaˈtɨvnɨ adj
végétatif
związany z bezpłciowym rozmnażaniem się organizmów żywych
związany z podstawowymi procesami fizjologicznymi organizmu

wehikuł vɛˈxʲikuw n
véhicule
(żartobliwie) środek transportu

weksylolog n
vexillologue
specjalista w dziedzinie weksylologii, czyli nauki o flagach, sztandarach i chorągwiach

weksylologia ˌvɛksɨlɔˈlɔɟja n
vexillologie
nauka zajmująca się badaniem flag, sztandarów i chorągwi;

weksylologiczny adj
vexillologique
dotyczący weksylologii

welin ˈvɛlʲĩn n
vélin
dobrej jakości cienki pergamin z cielęcej skóry;

welocyped ˌvɛlɔˈt͡sɨpɛt n
vélocipède
(historia, historyczny, historycznie) pierwotny rower, który nie posiada łańcucha ani hamulców;

welodrom n
vélodrome
(sport, sportowy) owalny tor do wyścigów w kolarstwie torowym

welomobil n
vélomobile vélocar
(transport, transportowy) trzy lub czterokołowy rower rozbudowany o opływową kabinę, niekiedy wspomagany silnikiem

wena ˈvɛ̃na n
veine
(dawniej, dawny) (anatomia, anatomiczny) żyła

wenecjanin ˌvɛ̃nɛˈt͡sʲjä̃ɲĩn n
Vénitien
mieszkaniec Wenecji

wenecjanka ˌvɛ̃nɛˈt͡sʲjãnka n
Vénitienne
mieszkanka Wenecji

wenecki vɛ̃ˈnɛt͡sʲci adj
vénitien
odnoszący się do Wenecji, związany z Wenecją, wywodzący się z Wenecji

wenezuelski ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛlsʲci adj
vénézuélien
odnoszący się do Wenezueli lub Wenezuelczyków

wenlafaksyna n
venlafaxine
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwdepresyjny i przeciwlękowy z grupy inhibitorów wychwytu zwrotnego noradrenaliny i serotoniny, wzór sumaryczny: C17H27NO2

wentylacyjny adj
de ventilation
związany z wentylacją

wenusjański adj
vénusien
(astronomia, astronomiczny) związany z planetą Wenus

weranda vɛˈrãnda n
véranda
(architektura, architektoniczny) drewniana lub murowana dobudówka o funkcji rekreacyjnej, zazwyczaj dostawiona do budynku mieszkalnego, otwarta lub oszklona, z dachem na słupach

werbować v
enrôler
namawiać kogo do udziału w czymś

wermiszel n
vermicelle vermichel
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) makaron krajany na bardzo cienkie nitki

wermut n
vermouth
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) wino wzmacniane aromatyzowane ziołami i korzeniami;

wernakularny ˌvɛrnakuˈlarnɨ adj
vernaculaire
rodzimy, etniczny, miejscowy, w języku narodowym – w odniesieniu do literatury, kultury słowa
rodzimy, nieprofesjonalny, tworzony przez anonimowych twórców – w odniesieniu do kultury materialnej (sztuki, architektury)

weroński adj
véronais
związany z Weroną, dotyczący Werony, pochodzący z Werony

wersalski vɛrˈsalsʲci adj
versaillais
pochodzący, wywodzący się z Wersalu; odbywający się, znajdujący się w Wersalu; mający związek z Wersalem

wersja ˈvɛrsʲja n
version
jeden ze sposobów przedstawienia, wykonania, powiedzenia czegoś

weryfikować ˌvɛrɨfʲiˈkɔvat͡ɕ v
vérifier
sprawdzać, potwierdzać lub wypróbowywać prawdziwość, prawidłowość, słuszność lub autentyczność czegoś

wesołe miasteczko vɛˈsɔwɛ mʲjaˈstɛt͡ʃkɔ n
parc d'attractions
karuzele, strzelnice i inne podobne atrakcje zebrane w jednym miejscu;

wesoło vɛˈsɔwɔ adv
gaiement joyeusement
w pogodnym nastroju

wesoły vɛˈsɔwɨ adj
drôle
taki, który wprawia w dobry humor
joyeux gai
taki, który odczuwa rozbawienie, ma dobry humor, nastrój; nie jest smutny

westalka n
vestale
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kapłanka Westy, rzymskiej bogini ogniska domowego;

westchnienie n
soupir
głębokie odetchnięcie jako wyraz znaczącego przeżycia, emocji

westfalski adj
westphalien
związany z Westfalią lub Westfalczykami, dotyczący Westfalii
(historia, historyczny, historycznie) związany układem politycznym jaki nastał po pokoju westfalskim z 1648 roku

wesz vɛʃ n
pou
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) bezskrzydły owad pasożytujący na ssakach i sporadycznie na rybach;

wesz łonowa n
morpion pou de pubis
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Pthirus pubis, mendoweszka;

weteran vɛˈtɛrãn n
vétéran
(wojskowość, wojskowy) stary, zasłużony w boju żołnierz

weterynaryjny ˌvɛtɛrɨ̃naˈrɨjnɨ adj
vétérinaire
związany z weterynarią

weterynarz ˌvɛtɛˈrɨ̃naʃ n
vétérinaire
(weterynaria, weterynaryjny) lekarz leczący zwierzęta;

wewnątrz ˈvɛvnɔ̃nṭʃ adv
dedans à l'intérieur
(przenośnie, przenośnia) w sobie, w duszy

wewnątrz ˈvɛvnɔ̃nṭʃ preposition
dedans dans
w środku jakiegoś wnętrza, w jakimś pomieszczeniu

wewnątrzmaciczny ˌvɛvnɔ̃nṭʃmaˈt͡ɕit͡ʃnɨ adj
intra-utérin
dziejący się wewnątrz macicy, dotyczący wnętrza macicy, obowiązujący wewnątrz macicy

wewnątrzpochodny ˌvɛvnɔ̃nṭʃpɔˈxɔdnɨ adj
intrinsèque
pochodzący z wewnątrz

wewnętrznie adv
dedans à l' intérieur
w sposób dotyczący wnętrza, środka; w środku, do środka

wezuwian vɛˈzuvʲjãn n
vésuvianite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów;

wezwanie vɛzˈvãɲɛ n
appel
apel, odezwa
convocation ajournement sommation
pisemny, urzędowy nakaz, pismo wzywające do stawienia się lub dopełnienia formalności itp.

wełna ˈvɛwna n
laine
sierść niektórych zwierząt parzystokopytnych, głównie owiec i wielbłądów
(włókiennictwo) (krawiectwo) tkanina, wyrób z wełny (1.1)
sztuczny surowiec przypominający wełnę (1.1)

wełniany vɛwʲˈɲãnɨ adj
en laine de laine
wykonany z wełny

whisky n
whisky
(spożywczy) mocna, wytrawna wódka produkowana głównie ze słodu jęczmiennego i żyta, leżakująca w dębowych beczkach, kojarzona głównie ze Szkocją i Irlandią;

wiadomość vʲjaˈdɔ̃mɔɕt͡ɕ n
information renseignement nouvelle
nowina, informacja
message
coś, co przekazuje informację

wiadro ˈvʲjadrɔ n
seau
walcowaty pojemnik, zwykle nieco szerszy u góry, z pałąkowatym uchwytem, służący do przechowywania i ręcznego przenoszenia cieczy lub materiałów sypkich;

wiadukt ˈvʲjadukt n
viaduc
(urbanistyka, urbanistyczny) most przeprowadzający drogę komunikacyjną nad przeszkodą terenową inną niż woda (np. inna droga lub wąwóz);

wiara ˈvʲjara n
foi croyance
przekonanie, że coś jest prawdą; ufność, zaufanie wobec rzeczy niepewnych, nie do końca znanych

wiarygodność ˌvʲjarɨˈɡɔdnɔɕt͡ɕ n
crédibilité authenticité vérité
cecha tego, co wiarygodne, rzetelne, prawdziwe

wiatr vʲjatr̥ n
vent
(meteorologia, meteorologiczny) ruszające się masy powietrza;

wiatr słoneczny n
vent solaire
(astronomia, astronomiczny) wydobywający się ze Słońca strumień plazmy;

wiatrak ˈvʲjatrak n
moulin à vent
(budownictwo) budowla ze skrzydłami obracanymi przez wiatr;

wiatrowskaz vʲjaˈtrɔfskas n
girouette
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do wskazywania kierunku wiatru;

wiatyk n
viatique
(kościelny) komunia dawana wiernemu w niebezpieczeństwie śmierci;

wibracja n
vibration
drganie o dużej częstotliwości

wibrator n
vibromasseur vibrateur
(seksuologia, seksuologiczny) wibrujące akcesorium imitujące męski członek, wykorzystywane do stymulacji narządów płciowych;

wiceadmirał n
vice-amiral
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) oficerski stopień wojskowy w polskiej marynarce wojennej odpowiadający generałowi dywizji w wojskach lądowych i lotnictwie;

wicedyrektorka n
vice-directrice
zastępczyni dyrektora lub dyrektorki

wicehrabia n
vicomte
arystokrata noszący tytuł niższy niż tytuł hrabiego

wicehrabina n
vicomtesse
arystokratka nosząca tytuł niższy niż tytuł hrabiny

wicentyński adj
vicentin
związany z Vicenzą, dotyczący Vicenzy

wiceprezydent n
vice-maire
(administracja) zastępca prezydenta miasta
vice-président
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zastępca prezydenta

widelec vʲiˈdɛlɛt͡s n
fourchette
ostro zakończony przedmiot używany do nabierania jedzenia;
(środowiskowy) (technologia, technika, techniczny) element konstrukcji roweru, na którym mocuje się oś koła;

widelec do porcjowania vʲiˈdɛlɛd͡z ˌdɔ‿pɔrt͡sʲjɔˈvãɲa n
fourchette de service
widelec do przytrzymywania najczęściej mięsa podczas dzielenia na mniejsze kawałki, do przewracania podczas obróbki termicznej

wideo n
vidéo
(technologia, technika, techniczny) technika elektroniczna bazująca na sekwencji nieruchomych obrazów, które mogą być nagrywane, przetwarzane, transmitowane, a następnie odtwarzane, dając złudzenie ruchu;

wideoklip ˌvʲidɛˈɔklʲip n
clip vidéo musicale clip vidéo vidéo-clip
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (telewizja, telewizyjny) krótki film towarzyszący utworowi muzycznemu

widoczny vʲiˈdɔt͡ʃnɨ adj
visible apparent
taki, którego widać

widok ˈvʲidɔk n
vue
widziana przestrzeń, krajobraz

widownia vʲiˈdɔvʲɲa n
public
wszyscy widzowie jakiegoś przedstawienia

widz vʲit͡s n
spectateur spectatrice
osoba oglądająca film, przedstawienie, pokaz, koncert lub inne widowisko

widzialny vʲiˈd͡ʑalnɨ adj
visible perceptible
taki, który widać, który jest dostrzegalny

widzieć ˈvʲid͡ʑɛ̇t͡ɕ v
voir
odbierać bodźce wzrokowe
spotykać się
mieć dany pogląd na coś/kogoś

widłonóg vʲidˈwɔ̃nuk n
copépode
(zoologia, zoologiczny) skorupiak morski lub słodkowodny wolno pływający lub pasożytniczy;

widły ˈvʲidwɨ n
fourche
narzędzie składające się z trzech lub czterech długich zębów osadzonych na drzewcu;

wiec n
vetche
(historia, historyczny, historycznie) ogólne zebranie członków plemienia, mieszkańców grodu lub osady;

wiech n
argot
(językoznawstwo, językoznawczy) potoczny styl językowy;

wiechlina n
pâturin
(botanika, botaniczny) Poa, trawa o kwiatostanie w kształcie wiechy

wieczna zmarzlina n
permafrost pergélisol
(ekologia, ekologiczny) stale zamarznięta głębsza warstwa gleby

wiecznozielony adj
sempervirent
(botanika, botaniczny) zawsze zielony, nigdy nie tracący liści

wieczność ˈvʲjɛt͡ʃnɔɕt͡ɕ n
éternité infinité intemporalité
(książkowy) nieskończoność; trwanie poza czasem, poza początkiem i końcem;

wieczny ˈvʲjɛt͡ʃnɨ adj
éternel perpétuel
trwający wieczność; dotyczący wieczności

wieczór ˈvʲjɛt͡ʃur n
soir soirée
część doby między zachodem słońca a nocą

wieczór kawalerski ˈvʲjɛt͡ʃur ˌkavaˈlɛrsʲci n
enterrement de vie de garçon enterrement de vie de jeune garçon
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zwyczajowa zabawa urządzana w przeddzień ślubu przez pana młodego, dla męskiego grona przyjaciół;

wieczór panieński n
enterrement de vie de jeune fille
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zwyczajowa zabawa urządzana w przeddzień ślubu narzeczoną dla przyjaciółek

wiedeńczyk vʲjɛˈdɛ̃j̃n͇t͡ʃɨk n
Viennois
mieszkaniec Wiednia

wiedeński vʲjɛˈdɛ̃j̃sʲci adj
viennois
odnoszący się do Wiednia, związany z Wiedniem

wiedza ˈvʲjɛd͡za n
connaissance savoir
ogół posiadanych wiadomości

wiedzieć ˈvʲjɛ̇d͡ʑɛ̇t͡ɕ v
savoir
mieć wiedzę na jakiś temat, mieć świadomość prawdziwości czegoś

wiejski ˈvʲjɛ̇jsʲci adj
villageois campagnard rustique
związany z wsią, dotyczący wsi, pochodzący ze wsi

wiek vʲjɛk n
siècle
sto lat;
pewna charakterystyczna epoka
âge
czas, jaki ktoś już przeżył, jaki coś przeżyło

wiek emerytalny ˈvʲjɛk ˌɛ̃mɛrɨˈtalnɨ n
âge de la retraite
(urzędowy) rok życia, od którego osoba ubezpieczona na życie nabywa prawo do świadczenia z tytułu dożycia tego wieku; wiek, od którego pracownik może odejść na emeryturę;

wielbiciel vʲjɛlˈbʲit͡ɕɛl n
admirateur fan
(książkowy) osoba, która wielbi kogoś lub coś

wielbić ˈvʲjɛlbʲit͡ɕ v
adorer
(przestarzałe, przestarzały) czcić, oddawać cześć
adorer admirer
otaczać kogoś uwielbieniem i miłością

wielbłąd ˈvʲjɛlbwɔ̃nt n
chameau dromadaire
(zoologia, zoologiczny) Camelus Linnaeus, duży afrykański i azjatycki ssak kopytny z rodziny wielbłądowatych, z charakterystycznym jednym lub dwoma garbami;

wielbłąd dwugarbny n
chameau à deux bosses
(zoologia, zoologiczny) Camelus ferus Przewalski, duży ssak kopytny z rodziny wielbłądowatych występujący w stanie dzikim na stepach centralnej Azji;

wielbłądnik n
chamelier
poganiacz wielbłądów

wielbłądzica ˌvʲjɛlbwɔ̃ɲˈd͡ʑit͡sa n
chamelle
(zoologia, zoologiczny) samica wielbłąda

wielce adv
grandement
w sposób znaczny

wiele ˈvʲjɛlɛ adv
beaucoup tant trop
dużo, w dużym stopniu, zakresie

wielka koalicja n
grande coalition
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koalicja rządowa największych partii politycznych o przeciwnych poglądach w przypadku, kiedy niemożliwe jest uzyskanie większości w parlamencie, partii wygranej z jedną z mniejszych partii;

wielkanocny ˌvʲjɛlkãˈnɔt͡snɨ adj
pascal
związany z Wielkanocą, dotyczący Wielkanocy

wielki ˈvʲjɛlʲci adj
grand
bardzo ważny, znaczący
o człowieku: mocno wyróżniający się zdolnościami lub innymi cechami
o nadzwyczaj dużej skali lub natężeniu
grand grande
o nadzwyczaj dużych rozmiarach

wielki piec n
haut fourneau
(hutnictwo, hutniczy) piec do wytapiania surówki i rud żelaza

wielkie księstwo n
grand-duché
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządzone przez wielkiego księcia (magnus dux) państwo lub jego część;

wielkoduszność n
magnanimité générosité
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest wielkoduszne; cecha tych, którzy są wielkoduszni

wielkoduszny ˌvʲjɛlkɔˈduʃnɨ adj
magnanime
taki, który charakteryzuje się wielkimi zaletami ducha, zwłaszcza szlachetnością i wyrozumiałością

wielojęzyczność n
multilinguisme plurilinguisme
(językoznawstwo, językoznawczy) cecha tego, co wielojęzyczne

wielokomórkowy ˌvʲjɛlɔkɔ̃murˈkɔvɨ adj
pluricellulaire multicellulaire
(biologia, biologiczny) składający się z wielu komórek

wielokropek n
points de suspension
znak interpunkcyjny złożony z trzech kropek następujących po sobie, oznaczający przerwanie toku wypowiedzi lub niedomówienie, albo służący do zaznaczenia fragmentów pominiętych;

wielokrotnie ˌvʲjɛlɔˈkrɔtʲɲɛ adv
à maintes reprises à plusieurs reprises
wiele razy

wielokrotność ˌvʲjɛlɔˈkrɔtnɔɕt͡ɕ n
multiple
(matematyka, matematyczny) iloczyn danej liczby i dowolnej dodatniej liczby naturalnej;

wielokryzys n
polycrise
(socjologia, socjologiczny) (ekonomia, ekonomiczny) sytuacja w której różne kryzysy występują jednocześnie i wzajemnie na siebie oddziałują, prowadząc do skumulowanego efektu trudniejszego do opanowania niż w przypadku wystąpienia każdego z kryzysów z osobna

wielokształtny adj
multiforme polymorphe
taki, który ma wielorakie kształty

wielokulturowość ˌvʲjɛlɔkultuˈrɔvɔɕt͡ɕ n
multiculturalisme
(socjologia, socjologiczny) idea i model społeczny, według którego społeczeństwo powinno cechować się występowaniem grup o różnym pochodzeniu i wyznających odmienne systemy

wielokulturowy ˌvʲjɛlɔkultuˈrɔvɨ adj
multiculturel
dotyczący wielokulturowości, cechujący się występowaniem grup społecznych o różnym pochodzeniu, z różnych kultur

wielokwiatowy adj
multiflore
taki, który ma wiele kwiatów

wielokąt vʲjɛˈlɔkɔ̃nt n
polygone
(geometria) spójny obszar ograniczony przez łamaną zamkniętą;

wieloletni ˌvʲjɛlɔˈlɛtʲɲi adj
pluriannuel
trwający lub mający wiele lat

wielonarodowy adj
multinational
złożony z przedstawicieli wielu narodów, narodowości

wieloraki adj
divers
mający wiele form

wieloryb vʲjɛˈlɔrɨp n
baleine
(zoologia, zoologiczny) potoczna nazwa każdego większego walenia;

wielorybnictwo ˌvʲjɛlɔrɨbʲˈɲit͡stfɔ n
chasse à la baleine
polowanie na walenie w celu pozyskania olbrotu, fiszbinu czy ambry;

wielorybnik n
baleinier
(rybołówstwo, rybacki) człowiek trudniący się zawodowo połowem wielorybów
(marynarka) statek wielorybniczy

wielostronny adj
multilatéral plurilatéral
podejmowany przez wiele stron
polyvalent
mający wiele stron, aspektów; dotyczący wielu zagadnień

wielotorbielowaty ˌvʲjɛlɔtɔrbʲjɛlɔˈvatɨ adj
polykystique
(medycyna, medyczny) mający wiele torbieli

wielowodzie n
hydramnios
(medycyna, medyczny) występująca w czasie ciąży anomalia, w której ilość płynów zawartych w błonach płodowych jest nadmierna;

wieloznaczność ˌvʲjɛlɔˈznat͡ʃnɔɕt͡ɕ n
polysémie
cecha tego, co ma wiele znaczeń;

wielościan vʲjɛˈlɔɕt͡ɕãn n
polyèdre
(geometria) ograniczona bryła geometryczna, której powierzchnia jest złożona wyłącznie z wielokątów;

wielościenny adj
polyédrique
(geometria) taki, który ma wiele ścian

wielość ˈvʲjɛlɔɕt͡ɕ n
multiplicité
mnogość, duża ilość czegoś

wieneński adj
viennois
związany z Vienne, dotyczący Vienne

wieniec ˈvʲjɛ̇̃ɲɛt͡s n
chapelet cercle file
kolisty przedmiot albo kilka przedmiotów nawleczonych na coś, związanych lub splecionych, kilka osób lub zwierząt ustawionych na kształt koła
couronne guirlande
wiązanka w kształcie kręgu upleciona z kwiatów, liści, gałązek lub kłosów

wieniec laurowy ˈvʲjɛ̇̃ɲɛt͡s lawˈrɔvɨ n
couronne de laurier couronne de lauriers
(historia, historyczny, historycznie) wieniec z liści wawrzynu będący nagrodą za zwycięstwo w równej walce;
symbol zwycięstwa lub wybitnych osiągnięć mający kształt wieńca laurowego (1.1);

wieprzowina ˌvʲjɛpʃɔˈvʲĩna n
porc cochon
(spożywczy) mięso ze świni;

wiernie ˈvʲjɛrʲɲɛ adv
fidèlement
w sposób wierny, oddany, lojalny
fidèlement au juste exactement justement minutieusement précisément
w sposób wierny, dokładny

wierność ˈvʲjɛrnɔɕt͡ɕ n
fidélité
bycie wiernym, stałym, oddanym komuś lub czemuś

wiersz vʲjɛrʃ n
ligne
linia tekstu
poème poésie
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór poetycki, często rymowany
vers
charakterystyczny układ graficzny tekstów poetyckich

wierszokleta n
rimeur métromane poétereau rimailleur
(pogardliwie, pogardliwy) osoba tworząca nijakie wiersze; lichy poeta

wiertło ˈvʲjɛrtwɔ n
foret mèche
(technologia, technika, techniczny) narzędzie do wykonywania otworów;

wierzba ˈvʲjɛʒba n
saule
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Salix, rodzaj drzewa, krzewu lub krzewinki z rodziny wierzbowatych;

wierzba wawrzynkowa ˈvʲjɛʒba ˌvavʒɨ̃ŋˈkɔva n
saule daphné
(botanika, botaniczny) Salix daphnoides, gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny wierzbowatych;

wierzba zielna n
saule herbacé
(botanika, botaniczny) Salix herbacea L., mała, płożąca się krzewinka występująca w Polsce w Sudetach, Tatrach i na Babiej Górze;

wierzchowiec vʲjɛʃˈxɔvʲjɛt͡s n
monture
(jeździectwo, jeździecki) koń do jazdy wierzchem, w siodle

wierzchołek vʲjɛʃˈxɔwɛk n
sommet
(geografia, geograficzny) szczyt góry
(geometria) punkt łączący sąsiednie boki wielokąta lub co najmniej trzy ściany wielościanu;

wierzyciel vʲjɛˈʒɨt͡ɕɛl n
créancier
(potocznie, potoczny) osoba lub instytucja, od której pożyczone zostały pieniądze
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba fizyczna lub prawna, która może żądać spełnienia świadczenia od innej osoby, z którą łączy ją stosunek zobowiązaniowy;

wierzyć ˈvʲjɛʒɨt͡ɕ v
croire
ufać komuś, uważać, że ktoś ma rację
uważać coś za prawdziwe mimo braku dowodów na prawdziwość tego
wyznawać religię

wierzący n
croyant
osoba wyznająca jakąś religię

wiesiołek vʲjɛ̇ˈɕɔwɛk n
œnothère onarge
(botanika, botaniczny) Oenothera, roślina o żółtych kwiatach i lancetowatych liściach;

wieszak ˈvʲjɛʃak n
cintre
przedmiot o łukowatym lub trójkątnym kształcie, z hakiem pośrodku, służący do wieszania ubrań na drążku;
portemanteau
mebel zaopatrzony w kilka wieszaków (1.1)

wietnamski vʲjɛtˈnãmsʲci adj
vietnamien
odnoszący się do Wietnamu lub Wietnamczyków

wietnamski vʲjɛtˈnãmsʲci n
vietnamien
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Wietnamu;

wietrzny ˈvʲjɛṭʃnɨ adj
venteux
odznaczający się silnymi podmuchami wiatru

wietrzyk ˈvʲjɛṭʃɨk n
brise
lekki wiatr

wiewiórka vʲjɛˈvʲjurka n
écureuil
(zoologia, zoologiczny) sciurus, nadrzewny gryzoń o puszystym i najczęściej rudym futrze oraz długiej kicie;

wieś vʲjɛ̇ɕ n
campagne
tereny pozamiejskie
village
jednostka osadnicza nieposiadająca praw miejskich lub statusu miasta;

wieśniak ˈvʲjɛ̇ɕɲak n
cul-terreux pignouf
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) prostak, człowiek prymitywny
paysan campagnard
człowiek mieszkający na wsi

wieża ˈvʲjɛʒa n
tour
(architektura, architektoniczny) wysoka budowla o małej płaszczyźnie podstawy w stosunku do wysokości;
(szachy, pojęcie szachowe) figura mogąca poruszać się tylko w rzędach i kolumnach;

wieża Babel ˈvʲjɛʒa ˈbabɛl n
tour de Babel
(biblijny) olbrzymia budowla, która według Księga Rodzaju miała być wznoszona przez zjednoczoną ludzkość w krainie Szeinear;

wieża Eiffla ˈvʲjɛʒa ˈajfla n
tour Eiffel
(architektura, architektoniczny) (turystyka, turystyczny) ogromna, stalowa wieża na Polu Marsowym w Paryżu;

wieża ciśnień ˈvʲjɛʒa ˈt͡ɕiɕɲɛ̇̃ɲ n
château d'eau
(technologia, technika, techniczny) budynek w formie wieży, ze zbiornikiem wody na szczycie, który służy do stabilizowania ciśnienia wody w sieci wodociągowej;

wieżowiec vʲjɛˈʒɔvʲjɛt͡s n
gratte-ciel
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) wolnostojący wielokondygnacyjny budynek o niewielkiej w stosunku do wysokości powierzchni podstawy;

wigor ˈvʲiɡɔr n
nervosité vigueur
energia objawiająca się w chęci do pracy i zabawy oraz w szybkości i sprawności w działaniu

wihara vʲiˈxara n
vihara
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) klasztor buddyjski i dźinijski

wikariusz n
vicaire
(kościelny) prezbiter na stałe pomagający proboszczowi w pracy duszpasterskiej;
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) w administracji kościelnej duchowny będący zastępcą lub namiestnikiem;

wikipedysta ˌvʲicipɛˈdɨsta n
wikipédiste
internauta tworzący i edytujący Wikipedię

wikipedystka ˌvʲicipɛˈdɨstka n
wikipédiste
internautka tworząca i edytująca Wikipedię, (także, też) Wikisłownik, Wikibooks lub Wikicytaty

wikiński adj
viking
związany z wikingami, dotyczący wikingów

wiklina vʲikˈlʲĩna n
osier
młode pędy kilku gatunków wierzb, które po obróbce wykorzystywane są w wikliniarstwie;
(botanika, botaniczny) Salix purpurea, wierzba z młodymi czerwonymi pędami, rosnąca nad rzekami
vannerie
przedmioty z wikliny (1.2)

wiktoria vʲikˈtɔrʲja n
victoria
(botanika, botaniczny) Victoria Lindl., rodzaj roślin wodnych z rodziny grzybieniowatych, o charakterystycznych pływających liściach;

wiktoriański adj
victorien
związany z epoką panowania królowej Wiktorii Hanowerskiej

wilczyca vʲilˈt͡ʃɨt͡sa n
louve
(zoologia, zoologiczny) samica wilka

wilczę ˈvʲilt͡ʃɛ n
louveteau
(zoologia, zoologiczny) szczenię wilka

wildagliptyna n
vildagliptine
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwcukrzycowy z grupy związków poprawiających czynność wysepek Langerhansa, silny wybiórczy inhibitor dipeptydylopeptydazy 4

wilec ziemniaczany n
patate douce
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Ipomoea batatas; pochodzący z Ameryki gatunek rośliny uprawnej z rodziny powojowatych

wilga ˈvʲilɡa n
loriot
(ornitologia, ornitologiczny) średniej wielkości, żółtoczarny ptak z rodziny wilg (Oriolidae);

wilgotność n
humidité
stan wyższego nasycenia czegoś wodą

wilgotny vʲilˈɡɔtnɨ adj
humide
trochę mokry

wilgoć ˈvʲilɡɔt͡ɕ n
humidité
woda zawarta w czymś, zwykle w powietrzu;

wilk vʲilk n
loup
(zoologia, zoologiczny) przypominające psa zwierzę drapieżne, dziko żyjące;

wilk syty i owca cała ˈvʲilk ˈsɨtɨ i‿ˈɔft͡sa ˈt͡sawa proverb
ménager la chèvre et le chou
rozwiązanie problemu z korzyścią dla obu stron

wilk w owczej skórze ˈvʲilɡ ˈv‿ɔft͡ʃɛj ˈskuʒɛ n
loup déguisé en agneau
ktoś zły, niebezpieczny udający kogoś łagodnego i pokornego

wilkołak vʲilˈkɔwak n
loup-garou lycanthrope
(folklor) człowiek, który może (częściowo albo w całości) zmienić się w wilka

willa ˈvʲilːa n
villa
podmiejska lub wiejska rezydencja bogatego człowieka;

wina ˈvʲĩna n
faute
czyn niezgodny z normami postępowania

winda ˈvʲĩnda ˈvʲĩndɨ n
ascenseur monte-charge
(technologia, technika, techniczny) poruszająca się w pionie klatka służąca do transportu osób lub towarów;

windhucki vʲĩntˈxut͡sʲci adj
windhoekien
odnoszący się do miasta Windhuk, związany z Windhukiem

winian n
tartrate
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu winowego

winiarz n
vinificateur
(zawód, zawodowy, zawodowo) osoba produkująca wino

winnica vʲĩɲˈːit͡sa n
vignoble vigne
(rolnictwo, rolniczy) miejsce uprawy winorośli;

winny ˈvʲĩnːɨ adj
coupable
taki, który jest obarczony winą, będący sprawcą czegoś złego

wino ˈvʲĩnɔ n
pique
(potocznie, potoczny) (termin karciany) pik (kolor w kartach)
vin
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój alkoholowy powstający dzięki fermentacji owoców;

wino lodowe n
vin de glace
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) słodkie i ekstraktywne wino, wytwarzane z winogron zamarzniętych na krzewie i wyciskanych jeszcze przed rozmarznięciem;

winobranie ˌvʲĩnɔˈbrãɲɛ n
vendange vinée
zbiór owoców winorośli

winogrono ˌvʲĩnɔˈɡrɔ̃nɔ n
raisin
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc winorośli

winorośl vʲĩˈnɔrɔɕl̥ n
vigne
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) krzew o długich pędach i owocach zebranych w kiście.

winyl n
vinyle
(chemia, chemiczny) substancja zawierająca rodniki powstałe poprzez oderwanie atomów wodoru od cząsteczek etenu
(potocznie, potoczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) płyta winylowa

wiolonczela ˌvʲjɔlɔ̃n͇ˈt͡ʃɛla n
violoncelle
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument smyczkowy, większy od altówki i mniejszy od kontrabasu;

wiolonczelista ˌvʲjɔlɔ̃n͇t͡ʃɛˈlʲista n
violoncelliste
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na wiolonczeli

wiosenne porządki n
ménage de printemps nettoyage de printemps
sprzątanie po zimie

wiosenny vʲjɔˈsɛ̃nːɨ adj
printanier vernal de printemps
mający związek z wiosną, dotyczący wiosny, mający miejsce wiosną

wiosna ˈvʲjɔsna n
printemps
pora roku, która następuje po zimie i poprzedza lato;

wiosło ˈvʲjɔswɔ n
rame pagaie aviron
spłaszczony i rozszerzony u końca (lub obu końców) kij służący do nadawania biegu łodzi oraz kierowania nią;

wiosłować v
ramer pagayer canoter
(sport, sportowy) wykonywać wiosłami ruchy łodzi lub kajaka w celu nadania im biegu i kierunku

wioślarka vʲjɔ̇ɕˈlarka n
rameur
(sport, sportowy) kobieta uprawiająca wioślarstwo; taka, która wiosłuje

wioślarstwo vʲjɔ̇ɕˈlarstfɔ n
aviron
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa obejmująca wyścigi sportowych łodzi wiosłowych;

wioślarz ˈvʲjɔ̇ɕlaʃ n
rameur
(sport, sportowy) ktoś uprawiający wioślarstwo
ktoś, kto wiosłuje

wirnik ˈvʲirʲɲik n
rotor
(mechanika) obracająca się część maszyny wirującej;

wiropłat vʲiˈrɔpwat n
giravion
(lotnictwo, lotniczy) maszyna cięższa od powietrza, zdolna do lotu dzięki powstawaniu siły nośnej na wirujących powierzchniach;

wirtualnie adv
virtuellement
w internecie lub w innej wykreowanej rzeczywistości
dopuszczając, jako możliwe, jednak mało prawdopodobne w rzeczywistości

wirtuozeria n
virtuosité
szczególny kunszt w robieniu czegoś

wirus ˈvʲirus n
virus
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) (medycyna, medyczny) cząstka zakaźna, infekująca organizmy żywe, niezdolna do namnażania się poza komórką, sama niemająca struktury komórkowej;
virus virus informatique
(informatyka, informatyczny) samopowielający się program komputerowy, który przy pomocy nosiciela (np. poczty elektronicznej) wdziera się do komputera w celu zakłócania jego pracy lub niszczenia danych;

wirusolog n
virologiste virologue
(medycyna, medyczny) specjalista w dziedzinie wirusologii

wirusologia ˌvʲirusɔˈlɔɟja n
virologie
(biologia, biologiczny) nauka o wirusach oraz o wywoływanych przez nie chorobach;

wirusowy adj
viral
związany z wirusami, dotyczący wirusów

wisieć ˈvʲiɕɛ̇t͡ɕ v
pendre être suspendu
być przymocowanym do czegoś od góry

witalista n
vitaliste
zwolennik witalizmu

witalistka n
vitaliste
zwolenniczka witalizmu

witalność vʲiˈtalnɔɕt͡ɕ n
vitalité
cecha tego, co jest witalne, pełne energii życiowej

witamina ˌvʲitãˈmʲĩna n
vitamine
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) związek organiczny niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania organizmu żywego;

witarianizm n
crudivorisme
sposób odżywiania się polegający na spożywaniu wyłącznie surowych pokarmów (dopuszczalne jest podgrzewanie jedzenia do 40 °C) i wykluczeniu wysoko przetworzonej żywności;

witać ˈvʲitat͡ɕ v
saluer accueillir
pozdrowić kogoś na początku spotkania; okazać swoje uczucia w związku z czyimś przybyciem, odwiedzinami, spotkaniem kogoś

witlinek vʲiˈtlʲĩnɛk n
merlan
(ichtiologia, ichtiologiczny) Merlangius merlangus, ryba atlatycka;

witraż ˈvʲitraʃ n
vitrail
(sztuka) ozdobna kompozycja wykonana z kawałków barwnego szkła wprawionego w okno zamiast szyb;

witrektomia n
vitrectomie
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie składników patologicznych znajdujących się w obrębie ciała szklistego oka;

wiwarium n
vivarium
(zootechnika, zootechniczny) pomieszczenie do przetrzymywania drobnych zwierząt lub roślin w warunkach maksymalnie zbliżonych do naturalnych;

wiwianit vʲiˈvʲjä̃ɲit n
vivianite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady fosforanów;

wiza ˈvʲiza n
visa
(urzędowy) (turystyka, turystyczny) pisemne pozwolenie na przekroczenie granicy państwowej wydawane przez organy odwiedzanego kraju;

wizażysta ˌvʲizaˈʒɨsta n
visagiste
specjalista zajmujący się tworzeniem czyjegoś wizerunku (dobieraniem fryzury, ubrań itp.); także osoba świadcząca usługi w dziedzinie makijażu artystycznego

wizerunek ˌvʲizɛˈrũnɛk n
image effigie
pierwowzór, odbicie, obraz

wizon n
vison
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Neovison vison Schreber, gatunek drapieżnych ssaków z rodziny łasicowatych, występujących w stanie dzikim, w Ameryce Północnej;

wizon amerykański n
vison d'Amérique
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Neovison vison Schreber, gatunek drapieżnych ssaków z rodziny łasicowatych;
(zoologia, zoologiczny) drapieżnik z gatunku wizonów amerykańskich (1.1)

wizualizować v
visualiser
przedstawiać w postaci obrazu; prezentować graficznie

wizyta vʲiˈzɨta n
visite séjour
pobyt u kogoś jako gość w celach towarzyskich lub oficjalnych

wizyta domowa n
visite à domicile
(medycyna, medyczny) zbadanie chorego w jego własnym mieszkaniu

wizytówka ˌvʲizɨˈtufka n
carte de visite carte
mały kartonik z zapisanymi na nim danymi osobowymi lub firmowymi

wiąz vʲjɔ̃w̃s n
orme
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ulmus L., drzewo lub krzew strefy umiarkowanej, należące do rodziny wiązowatych;

wiązadło vʲjɔ̃w̃ˈzadwɔ n
ligament
(anatomia, anatomiczny) błona lub pasmo wytrzymałej tkanki łącznej łączące kości między sobą lub wzmacniające ruchome połączenia między kośćmi (stawy)

wiązać ˈvʲjɔ̃w̃zat͡ɕ v
nouer lier
splatać, tworząc węzeł

wiązać koniec z końcem ˈvʲjɔ̃w̃zat͡ɕ ˈkɔ̃ɲɛt͡s ˈs‿kɔ̃j̃nt͡sɛ̃m v
joindre les deux bouts
dawać radę finansowo

więc vʲjɛ̃nt͡s conjunction
donc
…służący do tworzenia konstrukcji, w których zdanie za spójnikiem opisuje czynność, która nastąpiła, ponieważ odbyła się czynność opisana w zdaniu przed spójnikiem

większościowy adj
majoritaire
związany z większością, dotyczący większości

większość ˈvʲjɛ̃ŋkʃɔɕt͡ɕ n
majorité
większa część jakichś rzeczy lub jakiejś grupy osób; więcej niż połowa

więzadło n
ligament
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) tkanka łączna włóknista łącząca ze sobą kości w stawach lub inne ruchomo połączone narządy

więzadło głosowe n
corde vocale
(anatomia, anatomiczny) każdy z dwu drgających fałdów znajdujących się w krtani, dzięki którym człowiek może mówić;

więzadło krzyżowe przednie n
ligament croisé antérieur
(anatomia, anatomiczny) wewnątrzstawowe więzadło stawu kolanowego o budowie dwupęczkowej; jego uszkodzenie jest jedną z najczęstszych kontuzji u sportowców;

więzienie vʲjɛ̃w̃ˈʑɛ̇̃ɲɛ n
prison pénitencier
miejsce, w którym odbywa się karę pozbawienia wolności

więzień ˈvʲjɛ̃w̃ʑɛ̇̃ɲ n
prisonnier détenu
człowiek pozbawiony wolności, np. odbywający karę w więzieniu, zamknięty w areszcie, obozie lub innym miejscu odosobnienia

więzień polityczny n
prisonnier politique
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba umieszczana w zakładzie karnym lub areszcie domowym ze względu na swoje przekonania polityczne;

więzy n
liens
to, co wiąże; relacja zażyłości

więzy krwi ˈvʲjɛ̃w̃zɨ ˈkr̥fʲi idiom
liens du sang
stosunek pokrewieństwa między osobami

więź n
lien
stan posiadania czegoś wspólnego
to, co łączy jednostki ze sobą

wiśnia ˈvʲiɕɲa n
cerise
(spożywczy) owoce wiśni (1.1)
cerisier
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cerasus Mill., rodzaj roślin należący do rodziny różowatych;

wjeżdżać v
entrer
jadąc, dostawać się dokądś
rentrer
jadąc, wpadać na jakiś obiekt

wklęsły adj
concave
taki, który ma zagłębienie lub odcinkowe obniżenie

wkrótce ˈfkrutt͡sɛ adv
bientôt
w niedługim czasie, w najbliższym czasie

wkurzony adj
furax vénère
(potocznie, potoczny) taki, który poczuł złość

wnosić ˈvnɔɕit͡ɕ v
monter
przemieszczać coś w górę lub w pewne miejsce

wnuczka ˈvnut͡ʃka n
petite-fille
córka syna lub córki

wnuk vnuk n
petit-fils petit-enfant
syn córki lub syna

wnętrze ˈvnɛ̃nṭʃɛ n
intérieur
przestrzeń, znajdująca się w środku czegoś

woda ˈvɔda n
eau
bezbarwna i bezzapachowa ciecz, tlenek wodoru, H₂O;

woda gazowana n
eau gazeuse
(spożywczy) woda do picia nasycona dwutlenkiem węgla;

woda kolońska ˈvɔda kɔˈlɔ̃j̃ska n
eau de Cologne
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) rodzaj wody toaletowej o zapachu cytrusowo-ziołowym;

woda mineralna ˈvɔda ˌmʲĩnɛˈralna n
eau minérale
naturalna woda lecznicza;

woda po goleniu n
après-rasage
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) płynny kosmetyk nakładany na skórę twarzy po usunięciu zarostu

woda sodowa n
eau soude
(spożywczy) woda do picia nasycona dwutlenkiem węgla;

woda utleniona ˈvɔda ˌutlɛ̃ˈɲɔ̃na n
eau oxygénée
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) trzyprocentowy wodny roztwór nadtlenku wodoru używany m.in. do dezynfekcji ran;

woda święcona n
eau bénite
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) woda pobłogosławiona przez biskupa, księdza lub diakona, przeznaczona do udzielania chrztu lub błogosławieństwa osób, miejsc lub rzeczy;

woder ˈvɔdɛr n
cuissarde
długi, wodoszczelny but gumowy, sięgający po pachwinę;

wodniak jądra n
hydrocèle
(medycyna, medyczny) nagromadzenie płynu między osłonkami jądra;

wodniczka n
phragmite aquatique
(ornitologia, ornitologiczny) Acrocephalus paludicola, gatunek wędrownego ptaka z rodziny trzciniaków, zamieszkującego wschodnią Europę i zachodnią Azję;

wodnik ˈvɔdʲɲik n
râle d'eau
(ornitologia, ornitologiczny) Rallus aquaticus, żyjący na mokradłach ptak o upierzeniu oliwkowobrązowym z plamami;

wodny ˈvɔdnɨ adj
aquatique
nawiązujący do wody lub innych cieczy

wodogłowie n
hydrocéphalie
(medycyna, medyczny) nadmierne nagromadzenie płynów w układzie komorowym mózgu;

wodolot vɔˈdɔlɔt n
hydravion hydroptère
jednostka pływająca charakteryzująca się zainstalowanymi pod kadłubem płatami nośnymi, które powodują wynurzanie się kadłuba z wody wraz ze wzrostem prędkości jednostki;

wodomierz vɔˈdɔ̃mʲjɛʃ n
compteur d'eau
(technologia, technika, techniczny) miernik pokazujący ilość zużytej wody;

wodoodporny ˌvɔdɔːtˈpɔrnɨ adj
résistant à l' eau
odporny na działanie wody

wodorek n
hydrure
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny zbudowany z wodoru i innego pierwiastka chemicznego;

wodorost vɔˈdɔrɔst n
varech
(botanika, botaniczny) miękka roślina rosnąca w wodzie;

wodorotlenek n
hydroxyde
(chemia, chemiczny) związek chemiczny złożony z anionu wodorotlenowego (OH−) i stabilnego kationu amonowego, metalu lub organicznego

wodospad vɔˈdɔspat n
chute d'eau cascade
swobodny, pionowy spadek wody rzecznej, spowodowany różnicą poziomów dna koryta rzeki

wodowanie ˌvɔdɔˈvãɲɛ n
amerrissage
(lotnictwo, lotniczy) osadzanie samolotu lub kapsuły statku kosmicznego na wodzie;
lancement
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) opuszczanie statku do wody po zbudowaniu lub remoncie;

wodowstręt n
hydrophobie
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) jeden z poważnych objawów wścieklizny objawiający się bolesnymi skurczami krtani podczas picia wody, a nawet na jej widok

wody terytorialne ˈvɔdɨ ˌtɛrɨtɔrʲˈjalnɛ n
eaux territoriales
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pas morza określonej szerokości, na którym obowiązuje prawodawstwo i władza państwa, do którego należy dany odcinek wybrzeża;

wodzić za nos ˈvɔd͡ʑid͡ʑ za‿ˈnɔs v
mener par le bout du nez
(przenośnie, przenośnia) oszukiwać, manipulować kimś wykorzystując przewagę, aby podporządkować go swej woli

wodór ˈvɔdur n
hydrogène
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu H i liczbie atomowej 1;

wogeski adj
vosgien
związany z Wogezami, dotyczący Wogezów, położony w Wogezach

wojażer n
voyageur
(przestarzałe, przestarzały) podróżnik

wojażerka n
voyageuse
(przestarzałe, przestarzały) podróżniczka

wojenny vɔˈjɛ̃nːɨ adj
guerrier
związany z wojną, odnoszący się do wojny

województwo ˌvɔjɛˈvut͡stfɔ n
voïvodie palatinat voïévodie
(administracja) jednostka podziału administracyjnego wyższego stopnia w Polsce;

wojna ˈvɔjna n
guerre
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zorganizowany konflikt zbrojny o dużej skali;

wojna domowa ˈvɔjna dɔ̃ˈmɔva n
guerre civile
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) konflikt zbrojny, którego strony należą do tego samego państwa, plemienia lub grupy etnicznej;

wojna religijna ˈvɔjna ˌrɛlʲiˈɟijna n
guerre sainte
konflikt, wojna motywowana przyczynami religijnymi;

wojna trojańska ˈvɔjna trɔˈjä̃j̃ska n
guerre de Troie
(mitologia grecka) wojna Achajów z Trojanami;

wojsko ˈvɔjskɔ n
armée
zorganizowana grupa uzbrojonych ludzi przygotowanych do obrony kraju i walki na wojnie

wojskowy vɔjˈskɔvɨ adj
militaire
związany z wojskiem, dotyczący wojska

wojskowy vɔjˈskɔvɨ n
militaire
żołnierz

wokalizm vɔˈkalʲism̥ n
vocalisme
(językoznawstwo, językoznawczy) zasób, system samogłosek danego języka

wokalny adj
vocal
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany ze śpiewaniem

wola ˈvɔla n
volonté
zdolność człowieka do świadomego kontrolowania, kierowania swoim postępowaniem

wolant ˈvɔlãnt n
manche
(lotnictwo, lotniczy) urządzenie sterujące lotkami i sterem wysokości;

woleć ˈvɔlɛt͡ɕ modal
préférer
bardziej lubić lub chcieć coś od czegoś innego
zwykle w trybie przypuszczającym chcieć

wolfram ˈvɔlfrãm n
tungstène wolfram
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu W i liczbie atomowej 74;

wolframian vɔlˈfrãmʲjãn n
tungstate
(chemia, chemiczny) sól kwasu wolframowego

wolna miłość n
amour libre
postawa hołdująca nieskrępowanemu życiu seksualnemu bez zobowiązań, w opozycji do tradycyjnego małżeństwa i monogamii, kojarzona z ruchem hipisowskim;

wolnomularz ˌvɔlnɔ̃ˈmulaʃ n
franc-maçon
członek stowarzyszenia wolnomularskiego

wolnomyśliciel n
libre penseur
mężczyzna głoszący wolnomyślność

wolnomyślicielstwo ˌvɔlnɔ̃mɨɕlʲiˈt͡ɕɛlstfɔ n
libre pensée libre-pensée
(filozofia, filozoficzny) światopogląd rozpowszechniony na przełomie XIX i XX wieku, opierający się na racjonalizmie, agnostycyzmie i laicyzacji życia publicznego;

wolność ˈvɔlnɔɕt͡ɕ n
liberté
(filozofia, filozoficzny) wolna wola, możliwość samodzielnego podejmowania decyzji, brak przymusu
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niezależność państwowa
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawo obywatelskie
(więziennictwo, więzienny) pozostawanie poza więzieniem

wolność słowa ˈvɔlnɔɕt͡ɕ ˈswɔva n
liberté d'expression
(filozofia, filozoficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) prawo do publicznego wyrażania swoich poglądów z jednoczesnym poszanowaniem go przez innych;

wolny ˈvɔlnɨ adj
lent
odbywający się bez pośpiechu
libre
mogący postępować zgodnie z własną wolą
nieobciążony czymś niekorzystnym
niezajęty przez coś
niebędący w związku, nieposiadający partnera / partnerki

wolny rodnik ˈvɔlnɨ ˈrɔdʲɲik n
radical libre
(biologia, biologiczny) (przestarzałe, przestarzały) (zobacz) rodnik

wolny rynek ˈvɔlnɨ ˈrɨ̃nɛk n
marché libre
handel, w którym ceny ustalane są między kupującymi a sprzedającymi, gdzie nie podlegają one żadnym ograniczeniom ze strony podmiotów zewnętrznych (np. państwa);

wolny związek n
union libre
(socjologia, socjologiczny) nieusankcjonowany związek dwóch osób, kohabitacja bez ślubu

wolontariat n
volontariat bénévolat
dobrowolna, bezpłatna praca społeczna

wolontariusz ˌvɔlɔ̃nˈtarʲjuʃ n
volontaire
osoba, która bez wynagrodzenia i dobrowolnie poświęca czas dla innych

woltomierz vɔlˈtɔ̃mʲjɛʃ n
voltmètre
(metrologia, metrologiczny) (elektryczność) przyrząd do pomiaru napięcia elektrycznego;

worek ˈvɔrɛk n
sac
miękki, elastyczny pojemnik wykonany z kawałków materiału, folii lub papieru;

worek treningowy n
sac de boxe sac de frappe
(sport, sportowy) wiszący lub rzadziej wolnostojący worek służący do treningu bokserskiego

wosk vɔsk n
cire
plastyczna substancja o żółtawym kolorze, łatwo topliwa, nierozpuszczalna w wodzie, używana do produkcji świec, past do obuwia itp., stosowana w przemyśle farmaceutycznym i spożywczym;

woskowina ˌvɔskɔˈvʲĩna n
cérumen
(fizjologia, fizjologiczny) żółtawa, woskowata substancja wydzielana w przewodzie słuchowym zewnętrznym człowieka i wielu innych ssaków;

woskowy adj
cireux
odnoszący się do wosku, zrobiony z wosku

wotum nieufności ˈvɔtũmʲ ˌɲɛ<sup>w</sup>ufˈnɔɕt͡ɕi n
motion de censure
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) uchwała wyrażająca niezadowolenie z działań ministra, rządu, zarządu spółki etc.;

wotywny adj
votif
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ofiarowywany jako wotum

wołacz ˈvɔwat͡ʃ n
vocatif
(gramatyka) siódmy przypadek deklinacji polskiej, tworzy formę zwrotu do omawianego przedmiotu lub osoby, wykrzyknięcia do niego lub zwrócenia jego uwagi;

wołać ˈvɔwat͡ɕ v
appeler
wzywać kogoś, kierować do kogoś głośne wołanie
przekazywać coś krzykiem
s'appeller
nazywać kogoś

wołowina ˌvɔwɔˈvʲĩna n
bœuf
(spożywczy) mięso z wołu lub krowy;

woń vɔ̃ɲ n
parfum odeur
(chemia, chemiczny) bodziec działający na zmysł powonienia

woźnica vɔʑˈɲit͡sa n
charretier aurige
osoba kierująca wozem konnym lub saniami zaprzęgniętymi w konie;

woźny n
concierge
(edukacja, edukacyjny) pracownik szkoły wykonujący czynności pomocnicze
huissier
(dawniej, dawny) niższy urzędnik sądowy

wpis n
droit d'inscription
opłata ponoszona przy przystępowanie do jakiejś grupy
inscription
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rejestracja w księdze urzędowej
inscription enregistrement
umieszczenie zapisu w jakimś tekście
signature
(edukacja, edukacyjny) umieszczenie w dokumencie podpisu poświadczającego zaliczenie nauczanego przedmiotu

wprawiać v
habituer
ćwiczeniami wdrażać kogoś, coś do czegoś

wprost fprɔst adv
simplement
bezpośrednio

wprowadzać fprɔˈvad͡zat͡ɕ v
introduire
wtajemniczać kogoś w coś
zaczynać stosować jakąś zasadę/system
powodować przybycie lub umieszczenie kogoś lub czegoś gdzieś lub w jakąś sytuację

wpłata n
dépôt versement
wpłacenie pieniędzy

wpław fpwaf adv
à la nage
płynąc w wodzie o własnych siłach

wpływ fpwɨf n
influence
presja, oddziaływanie na coś lub kogoś

wpływać ˈfpwɨvat͡ɕ v
influencer influer
sprawiać, że ktoś lub coś zachowuje się w określony sposób: (także, też) pociągać za sobą zachodzenie pewnych zjawisk; wywierać wpływ
affluer
o ciekach wodnych: mieć ujście

wpływowy fpwɨˈvɔvɨ adj
influent
mający duży wpływ, autorytet

wracać ˈvrat͡sat͡ɕ v
revenir retourner rentrer
przybywać do miejsca, z którego się wyszło lub było poprzednio

wrak vrak n
épave
resztki uszkodzonego statku lub samolotu;

wrażenie vraˈʒɛ̃ɲɛ n
impression
reakcja na bodziec zewnętrzny lub wewnętrzny;

wrażliwy vraʒˈlʲivɨ adj
sensible sensitive
taki, który ma wrażliwość, łatwo reaguje na bodźce zmysłowe

wreszcie ˈvrɛʃʲt͡ɕɛ adv
finalement enfin
nareszcie, w końcu

wrodzona łamliwość kości n
ostéogenèse imparfaite
(medycyna, medyczny) uwarunkowana genetycznie choroba objawiająca się nadmierną kruchością kości;

wrodzony vrɔˈd͡zɔ̃nɨ adj
inné natif
właściwy istocie żywej od urodzenia

wrogi ˈvrɔɟi adj
hostile ennemi glacé
właściwy wrogowi/nieprzyjacielowi, wrogo nastawiony; nieprzyjazny, nieżyczliwy

wrogość ˈvrɔɡɔɕt͡ɕ n
hostilité
nieprzyjazny stosunek do kogoś lub czegoś

wrona ˈvrɔ̃na n
corneille
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus Linnaeus, ptak z rodziny krukowatych;

wrona czarna n
corneille noire
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus corone corone Linnaeus, ptak z rodziny krukowatych, cały czarny z zielonkawym połyskiem;

wrona siwa n
corneille mantelée
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku wrona siwa (1.1)
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Corvus corone Linnaeus, gatunek ptaków z rodziny krukowatych;

wrrr vrːː interjection
grrr
onomatopeja naśladująca warczenie zwierzęcia, np. psa

wrzask n
cri
bardzo głośny krzyk

wrzeciono vʒɛˈt͡ɕɔ̃nɔ n
fuseau
(włókiennictwo) obrotowe narzędzie ręczne lub część kołowrotka do nawijania przędzy;

wrzenie n
ébullition frémissement
(fizyka, fizyczny) przechodzenie ze stanu ciekłego w gazowy

wrzesień ˈvʒɛɕɛ̇̃ɲ n
septembre
dziewiąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

wrzeszczeć ˈvʒɛʃt͡ʃɛt͡ɕ v
hurler
krzyczeć bardzo głośno i intensywnie

wrześniowy vʒɛɕˈɲɔvɨ adj
de septembre septembral
związany z wrześniem, charakterystyczny dla września

wrzos vʒɔs n
bruyère callune
(botanika, botaniczny) wrzos zwyczajny - Calluna vulgaris, krzewinka o drobnych liściach i małych, różowofioletowych kwiatach rosnąca w dużych skupieniach, kwitnąca późnym latem i wczesną jesienią;

wrzosiec n
bruyère
(botanika, botaniczny) Erica (Ericaceae) L., krzew z rodziny wrzosowatych o zimozielonych liściach;

wrzosowisko ˌvʒɔsɔˈvʲiskɔ n
lande
bezleśna formacja zimozielonych krzewinek, w której dominują wrzosy;

wrzód vʒut n
ulcère abcès furoncle
(medycyna, medyczny) głęboki ubytek skóry lub śluzówki, tzn. poniżej błony podstawnej naskórka / nabłonka;

wróbel ˈvrubɛl n
moineau moineau domestique
(potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) Passer domesticus, mały, pospolity ptak występujący w pobliżu osiedli ludzkich;

wróg vruk n
ennemi
nieprzyjaciel, osoba lub obiekt darzony negatywnymi uczuciami
państwo, które jest w stanie wojny z innym państwem, oraz jego wojska

wróżba n
augure
zjawisko uznawane za zapowiedź czegoś
prophétie
przepowiadanie przyszłości wraz z obrzędami towarzyszącymi temu

wróżbiarski adj
divinatoire
związany z wróżbiarstwem, dotyczący wróżbiarstwa

wróżbiarstwo n
divination
próby przepowiadania przyszłości za pomocą specjalnych przedmiotów i technik;

wróżbiarz ˈvruʒbʲjaʃ n
devin voyant
(ezoteryka) człowiek przepowiadający przyszłość

wróżbita n
cartomancien
(ezoteryka) osoba zajmująca się wróżeniem

wróżka ˈvruʃka n
fée
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) baśniowa postać czyniąca czary;

wróżyć ˈvruʒɨt͡ɕ v
augurer présager deviner prophétiser prévoir
(ezoteryka) przepowiadać przyszłość, dawać wróżbę

wsadzać v
coffrer mettre
(potocznie, potoczny) zamykać w więzieniu
fourrer mettre
umieszczać gdzieś
mettre
pomagać usadowić się

wschodni ˈfsxɔdʲɲi adj
oriental d' est
mający miejsce na wschodzie, dotyczący wschodu, skierowany na wschód

wschód fsxut n
est orient
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez Słońce podczas jego wschodu (1.1) w dniu równonocy;
lever du soleil
(astronomia, astronomiczny) chwila pojawienia się ciała niebieskiego (w domyśle: Słońca) nad horyzontem

wsiadać ˈfʲɕadat͡ɕ v
monter
wchodzić do środka lokomocji

wskazywać fskaˈzɨvat͡ɕ v
indiquer montrer désigner
pokazywać gdzie się ktoś lub coś znajduje

wskazówka fskaˈzufka n
aiguille
element ruchomy przyrządu pomiarowego, którego położenie określa na podziałce określoną wartość mierzonej wielkości;
avis conseil directive
skierowana do kogoś porada, pouczenie dotyczące postępowania, podpowiedź, punkt wytyczny, informacja o czymś
indice
oznaka czegoś

wspaniale fspãˈɲalɛ adv
magnifiquement merveilleusement brillamment
w sposób wspaniały

wspaniałomyślność ˌfspãɲawɔ̃ˈmɨɕl̥nɔɕt͡ɕ n
générosité
cecha, tego kto jest wspaniałomyślny; cecha tego, co jest wspaniałomyślne

wspaniałomyślny ˌfspãɲawɔ̃ˈmɨɕl̥nɨ adj
magnanime
szlachetny, potrafiący wybaczać; serdeczny, wyrozumiały

wspaniałość fspãˈɲawɔɕt͡ɕ n
magnificence
cecha tego, co wspaniałe

wspaniały fspãˈɲawɨ adj
magnifique splendide
o czymś wyjątkowo dobrym, pięknym lub lubianym

wspomnienie fspɔ̃mʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
souvenir
obraz przeszłości w pamięci

wspólnota fspulˈnɔta n
communauté
grupa ludzi / państw związanych podobnymi poglądami / dążeniami

wspólny ˈfspulnɨ adj
commun
należący lub używany przez kilka osób
charakterystyczny w równym stopniu dla grupy osób lub rzeczy

współczesny fspuwˈt͡ʃɛsnɨ adj
contemporain
taki, który istnieje lub ma miejsce w tym samym czasie z innym
contemporain moderne
istniejący obecnie, teraz, aktualnie, teraźniejszy

współczucie fspuwˈt͡ʃut͡ɕɛ n
compassion sympathie
zdolność emocjonalnej solidarności z cierpiącym, poszkodowanym

współczuć ˈfspuwt͡ʃut͡ɕ v
compatir
czuć emocjonalną bliskość z osobą cierpiącą

współczynnik załamania fspuwˈt͡ʃɨ̃ɲːiɡ ˌzawãˈmãɲa n
indice de réfraction
(fizyka, fizyczny) stosunek prędkości fazowej w ośrodku odniesienia do prędkości fazowej w opisywanym ośrodku;

współdziałać v
coopérer
działać razem, współpracować

współgrać ˈfspuwɡrat͡ɕ v
harmoniser
wzajemnie się dopełniać, działać wspólnie

współistnienie n
coexistence
(rzeczownik odczasownikowy) od współistnieć

współliniowy adj
colinéaire
leżący na jednej linii

współlokator ˌfspuwlɔˈkatɔr n
colocataire camarade de chambre
ktoś, z kim się wspólnie mieszka

współpraca fspuwˈprat͡sa n
coopération collaboration
wspólne działanie kilku podmiotów

współprądowy adj
co-courant
(fizyka, fizyczny) dotyczący rodzaju układu przepływu płynów w urządzeniach przepływowych, m.in. wymiennikach ciepła, w którym płyny poruszają się równolegle do siebie w tym samym kierunku

współwyznawca ˌfspuwvɨˈznaft͡sa n
coreligionnaire
wyznawca tej samej religii
zwolennik tych samych poglądów

współzawodnictwo ˌfspuwzavɔdʲˈɲit͡stfɔ n
compétition concurrence rivalité
rywalizacja grupy osób o pierwszeństwo w jakiejś dyscyplinie

współzałożyciel n
cofondateur
osoba mająca współudział w założeniu czegoś

współzałożycielka n
cofondatrice
kobieta mająca współudział w założeniu czegoś

wstawiać v
faire bouillir
(potocznie, potoczny) zaczynać gotowanie
insérer
dopisywać do tekstu
insérer mettre
osadzać w czymś brakujące lub dodatkowe części
intercéder en faveur de
brać w obronę

wstawiennictwo n
intercession
bronienie kogoś, ujmowanie się za kimś, zwykle w kontekście religijnym

wstrzemięźliwie adv
frugalement sobrement
z umiarem

wstrzemięźliwy adj
frugal
świadczący o zachowywaniu umiaru
réticent
zachowujący umiar, potrafiący powstrzymać się od czego

wstręt fstrɛ̃nt n
dégoût
intensywne uczucie niechęci, odraza;

wstrętny ˈfstrɛ̃ntnɨ adj
dégoûtant répugnant abominable odieux foutu méchant
wywołujący obrzydzenie

wstyd fstɨt n
honte déshonneur affront
(psychologia, psychologiczny) niemiłe uczucie spowodowane świadomością zrobienia czegoś nieodpowiedniego, złego;
honte gêne
uczucie onieśmielenia, zażenowania

wstydzić się ˈfstɨd͡ʑit͡ɕ‿ɕɛ v
avoir honte
odczuwać zawstydzenie, być onieśmielonym, speszonym w danej sytuacji

wstąpić ˈfstɔ̃mpʲit͡ɕ v
entrer
wejść w szeregi jakiejś organizacji lub grupy
entrer passer
przyjść z krótką wizytą w pewnym celu

wstążka ˈfstɔ̃w̃ʃka n
ruban
ozdobny, wąski pasek tkaniny
(sport, sportowy) przyrząd używany w gimnastyce artystycznej;
(informatyka, informatyczny) element interfejsu użytkownika, zastępujący tradycyjne menu i paski narzędzi;

wsuwać v
couler
sunąć czymś, umieszczać to gdzieś

wsysać v
aspirer
ssąc, wciągać coś

wszak fʃak particle
toutefois pourtant
…mająca nawiązywać do danej sytuacji, wypowiedzi i podkreślać jej prawdziwość, słuszność

wszawica n
pédiculose
(medycyna, medyczny) choroba powodowana bytowanie wszy na ciele ludzkim albo zwierzęcym, objawiająca się zmianami zapalnymi skóry;

wszech-
omni-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na największe nasilenie czegoś
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na powszechność czegoś

wszechmoc n
omnipotence
przymiot tego, kto posiada nieograniczoną moc

wszechmocny fʃɛxˈmɔt͡snɨ adj
omnipotent tout-puissant
mający nieograniczoną moc, mogący wszystko

wszechobecny adj
omniprésent
obecny wszędzie, występujący wszędzie

wszechpotężny adj
tout-puissant
(książkowy) taki, który odznacza się nieograniczoną potęgą

wszechświat ˈfʃɛxʲɕfʲjat n
univers Univers
cała przestrzeń, czas, materia i energia; kosmos;

wszerz adv
en large
zgodnie z kierunkiem szerokości czegoś

wszyscy ˈfʃɨst͡sɨ indefinitePronoun
tous tout le monde
ogół ludzi z danego zbioru

wszystek ˈfʃɨstɛk pronoun
tout
taki, który wyczerpuje cały zbiór nie pozostawiając nic

wszystkie drogi prowadzą do Rzymu ˈfʃɨstʲcɛ ˈdrɔɟi prɔˈvad͡zɔ̃w̃ dɔ‿ˈʒɨ̃mu proverb
tous les chemins mènent à Rome
do jednego miejsca, celu można dojść na różne sposoby

wszystko ˈfʃɨstkɔ indefinitePronoun
tout
ogół rzeczy i spraw

wszędzie ˈfʃɛ̃ɲd͡ʑɛ adv
partout
w każdym miejscu
do każdego miejsca

wtargnąć v
envahir faire irruption
nagle przedostać się gdzieś niezgodnie z oczekiwaniami

wtedy ˈftɛdɨ pronoun
alors
w tym (określonym wcześniej w zdaniu) czasie

wtem ftɛ̃m adv
soudain
w sposób nieoczekiwany

wtorek ˈftɔrɛk n
mardi
drugi dzień tygodnia

wtrącać ˈftrɔ̃nt͡sat͡ɕ v
placer
pozbawić kogoś wolności

wtyczka ˈftɨt͡ʃka n
fiche
(elektryczność) element umożliwiający podłączenie urządzeń elektrycznych, zasilanych z sieci elektrycznej do gniazda elektrycznego;
taupe
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) osoba, która dzięki infiltracji w określonym środowisku zdobywa niedostępne dla ogółu informacje

wujek ˈvujɛk n
oncle
brat matki

wulgarnie vulˈɡarʲɲɛ adv
vulgairement
w wulgarny sposób

wulgarny vulˈɡarnɨ adj
vulgaire
zachowujący się w sposób ordynarny, nieprzyzwoity, grubiański

wulgaryzm vulˈɡarɨsm̥ n
vulgarisme
słowo albo wyrażenie wulgarne, obelżywe, ordynarne i łamiące normy społeczne;

wulkan ˈvulkãn n
volcan
(geologia, geologiczny) miejsce na powierzchni Ziemi, z którego wydobywa się lawa, gazy i popioły;
forma terenu powstała wskutek aktywności wulkanu (1.1)
(przenośnie, przenośnia) coś wybuchowego lub ktoś o takim charakterze

wulkaniczny ˌvulkãˈɲit͡ʃnɨ adj
volcanique
związany z wulkanami i ich aktywnością

wulwodynia n
vulvodynie
(medycyna, medyczny) zaburzenie w genitaliach żeńskich polegające na chronicznym bólu lub dyskomforcie;

wuwuzela n
vuvuzela
(sport, sportowy) afrykański aerofon ustnikowy używany przez kibiców piłki nożnej do robienia hałasu;

wy vɨ personalPronoun
vous
druga osoba liczby mnogiej, rodzaj męskoosobowy i niemęskoosobowy

wybaczalny adj
pardonnable véniel
który można wybaczyć

wybaczać vɨˈbat͡ʃat͡ɕ v
pardonner excuser
dawać przebaczenie, odpuszczać winę

wybawca vɨˈbaft͡sa n
sauveur libérateur
ktoś, kto wybawia od czegoś; broni, ratuje, chroni kogoś przed czymś

wybawiciel n
sauveur
osoba, która wybawia

wybielać v
blanchir
czynić bielszym

wybierać vɨˈbʲjɛrat͡ɕ v
choisir élire
dokonywać wyboru
élire choisir
powoływać kogoś na jakieś stanowisko poprzez głosowanie

wybijać v
battre
(metaloznawstwo, metalurgia) produkować monety, odznaki lub biżuterię przy pomocy uderzeń właściwym przedmiotem, modelując metal i / lub ozdabiając czym
(technologia, technika, techniczny) o przyrządach wskazywać czas, rytm, takt, tempo lub liczbę czego
briser
uderzając w coś, powodować wypadnięcie tego, co znajduje się w środku
casser
(medycyna, medyczny) powodować przemieszczenie narządu lub części ciała poza fizjologiczne miejsce
être au-dessus
osiągać lepszą, bardziej prestiżową pozycję

wybitnie vɨˈbʲitʲɲɛ adv
notablement
bardzo, szczególnie, niezwykle
éminemment notablement
w sposób wybitny, wyborny, pierwszorzędny

wybitny vɨˈbʲitnɨ adj
éminent remarquable
wybijający się ponad przeciętność, górujący nad otoczeniem, nieprzeciętny, niezwykle uzdolniony

wybiórczy adj
sélectif
(biologia, biologiczny) (technologia, technika, techniczny) wybierający w sposób selektywny

wyblakły adj
fade
taki, który stracił intensywność światła lub barw

wyblinka n
enfléchure
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) cieńsza lina wiązana na wantach służąca do wspinania się na maszt;

wyborca vɨˈbɔrt͡sa n
électeur voteur
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba uprawniona do uczestnictwa w głosowaniu lub wyborach

wyborczy vɨˈbɔrt͡ʃɨ adj
électoral
taki, który dotyczy wyborów i wyborców; związany z wyborami i wyborcami

wybrakowany ˌvɨbrakɔˈvãnɨ adj
défectueux
taki, który ma usterki, braki, defekty; wadliwy, niepełnowartościowy

wybrany adj
choisi
nie taki jak reszta, wyjątkowej klasy, o szczególnym walorze

wybredny vɨˈbrɛdnɨ adj
difficile exigeant gourmand
taki, który jest kapryśny, trudny do zaspokojenia, zadowolenia; taki, któremu trudno zaspokoić, dogodzić

wybroczyna n
pétéchie
(medycyna, medyczny) niewielki krwotok powstały wskutek uszkodzenia drobnych naczyń krwionośnych;

wybryk n
excentricité espièglerie excès frasque fredaine incartade
zaskakujący postępek, odbiegający od przyjętych norm postępowania

wybrzeże vɨˈbʒɛʒɛ n
côte bord
(geografia, geograficzny) wąski obszar znajdujący się po obu stronach linii brzegowej;

wybuch ˈvɨbux n
explosion
rozerwanie się czegoś pod wpływem gwałtownej reakcji chemicznej lub jądrowej

wybój ˈvɨbuj n
nid-de-poule
zagłębienie w nawierzchni drogi wyjeżdżone kołami pojazdów lub wybite kopytami zwierząt

wybór ˈvɨbur n
choix
wybranie jednej z wielu możliwości

wychodzić za mąż vɨˈxɔd͡ʑid͡ʑ ˈza‿mɔ̃w̃ʃ v
se marier épouser
wstępować w związek małżeński z mężczyzną

wychowanie ˌvɨxɔˈvãɲɛ n
éducation
całokształt działań służących ukształtowaniu człowieka pod względem moralnym, umysłowym i fizycznym; przygotowywanie kogoś do życia w społeczeństwie

wychowanie fizyczne ˌvɨxɔˈvãɲɛ fʲiˈzɨt͡ʃnɛ n
culture physique
(edukacja, edukacyjny) (sport, sportowy) dział pedagogiki zajmujący się badaniem, analizą i konstruowaniem programu wychowania i rozwoju fizycznego człowieka;

wychowawca ˌvɨxɔˈvaft͡sa n
surveillant
osoba opiekująca się dzieckiem lub grupą dzieci (w szkole, przedszkolu, domu dziecka itp.)

wychowywać ˌvɨxɔˈvɨvat͡ɕ v
éduquer élever
nauczać kogoś pewnej czynności lub zawodu
élever
kształtować czyjś charakter i zachowanie, zapewniać komuś opiekę do momentu osiągnięcia przez niego samodzielności

wychwalać vɨˈxfalat͡ɕ v
louer glorifier exalter canoniser louanger préconiser
bardzo chwalić, nie szczędzić pochwał

wycieczka vɨˈt͡ɕɛt͡ʃka n
excursion randonnée
wędrówka w celach rekreacyjnych lub turystycznych

wyciek n
flux
wydostawanie się płynnie na zewnątrz

wyciekać vɨˈt͡ɕɛkat͡ɕ v
fuir écouler
o cieczy, płynie: sącząc się, wylewać się z jakiegoś zbiornika
fuiter
o poufnych danych: wychodzić na jaw, docierać do niepowołanych osób

wycieraczka ˌvɨt͡ɕɛˈrat͡ʃka n
essuie-glace
(motoryzacja) (lotnictwo, lotniczy) ruchomy element wyposażenia pojazdów, oczyszczający szybę z nieczystości ograniczających widoczność;
paillasson
mata leżąca przed wejściem do budynku lub na granicy pomieszczeń służąca do czyszczenia butów;

wycinanka n
découpage
(potocznie, potoczny) praca plastyczna wykonana z kawałków papieru

wyciąg ˈvɨt͡ɕɔ̃ŋk n
abrégé
(potocznie, potoczny) streszczenie, krótka notatka przedstawiająca dany tekst
bordereau
(księgowość) lista transakcji i stan konta z jakiegoś okresu
extrait essence
(chemia, chemiczny) roztwór otrzymywany z substancji roślinnej lub organu zwierzęcego poprzez ich gotowanie, zalewanie wrzątkiem lub alkoholem;

wyciąg krzesełkowy ˈvɨt͡ɕɔ̃ŋk ˌːʃɛsɛwˈkɔvɨ n
télésiège remontée mécanique
rodzaj wyciągu linowego popularny w górach, przewożący pasażerów na otwartych siedziskach;

wyciąg narciarski ˈvɨt͡ɕɔ̃ŋk narʲˈt͡ɕarsʲci n
téléski tire-fesse tire-fesses
(technologia, technika, techniczny) (sport, sportowy) kolej linowa instalowana na stokach, służąca do transportu narciarzy, snowboardzistów lub turystów

wyciągać kasztany z ognia czyimiś rękami vɨˈt͡ɕɔ̃ŋɡat͡ɕ kaˈʃtãnɨ ˈz‿ɔɟɲa t͡ʃɨˈ<sup>j</sup>ĩmʲiɕ rɛ̃ŋˈkãmʲi idiom
tirer les marrons du feu
używać kogoś do wykonywania czynności, pracy, z której samemu się ma korzyść

wyciągnąć nogi vɨˈt͡ɕɔ̃ŋɡnɔ̃ɲt͡ɕ ˈnɔɟi v
passer l'arme à gauche
(pospolicie) umrzeć

wycofywać v
retirer
zabierać coś, co było uprzednio dane
se retirer
opuszczać jakieś miejsce, cofając się
se retirer abandonner
rezygnować z czego

wyczerpany adj
épuisé
(przenośnie, przenośnia) skrajnie zmęczony
wykorzystany do końca, całkowicie spożytkowany, pozbawiony całej swej uprzedniej zawartości

wyczerpujący adj
exhaustif
dostarczający wszystkich lub bardzo szczegółowych informacji
épuisant
powodujący wyczerpanie, przynoszący utratę sił

wyczerpywać ˌvɨt͡ʃɛrˈpɨvat͡ɕ v
épuiser
zużywać coś do końca; wydobywać coś, korzystać z czegoś aż do wyczerpania
o słowach, tematach itp. powiedzieć już wszystko w danej sprawie

wyczucie n
sens sensibilité
umiejętność intuicyjnego odbierania czegoś

wyczyn ˈvɨt͡ʃɨ̃n n
performance coup tour
dokonanie czegoś niezwykłego, brawurowego

wydalać v
expulser
(biologia, biologiczny) usuwać szkodliwe lub zbędne produkty przemiany materii
renvoyer
usuwać kogoś niepożądanego

wydarzać się v
avoir lieu
stawać się faktem

wydarzenie ˌvɨdaˈʒɛ̃ɲɛ n
événement fait
to, co się stało
ważne dokonanie związane z jakąś dziedziną

wydarzyć się vɨˈdaʒɨt͡ɕ‿ɕɛ v
advenir
wystąpić jako rzeczywiste zjawisko

wydawca n
maison d'édition
instytucja zajmująca się wydawaniem produktów medialnych
éditeur
osoba zajmująca się wydawaniem środków masowego przekazu

wydawnictwo ˌvɨdavʲˈɲit͡stfɔ n
maison d'édition
firma, która wydaje (drukuje i sprzedaje księgarniom) książki

wydech n
expiration
(fizjologia, fizjologiczny) akt wydalenia powietrza z układu oddechowego na zewnątrz ustroju
(technologia, technika, techniczny) wydmuchnięcie poza cylinder mieszaniny gazów, pyłów i spalin

wydma ˈvɨdma n
dune
piaszczyste wzniesienie usypane przez wiatr;

wydra ˈvɨdra n
loutre
(zoologia, zoologiczny) Lutrinae, ssak wód przybrzeżnych o wydłużonym ciele i brązowej sierści;

wydychać v
expirer
oddychając usuwać powietrze z płuc

wydział ˈvɨd͡ʑaw n
département service
dział urzędu obejmujący określony zakres spraw
faculté composante UER UFR département
dział wyższej uczelni obejmujący określoną dziedzinę

wydzielać vɨˈd͡ʑɛlat͡ɕ v
rationner
dawać komuś pewną część czegoś
sécréter
(biologia, biologiczny) (o narządach) wytwarzać substancje biorące udział w funkcjonowaniu organizmu
émettre exhaler
być czegoś źródłem (zapachu, substancji)
exhaler émaner
(o zapachu, dymie itp.) wydostawać się, wydobywać się na zewnątrz

wydłużony adj
allongé
wyraźnie długi

wydłużyć vɨˈdwuʒɨt͡ɕ v
allonger
uczynić dłuższym w czasie, przedłużyć
allonger rallonger
uczynić dłuższym w przestrzeni, wyciągnąć, rozciągnąć wzdłuż

wyganiać v
chasser expulser
zmuszać do opuszczenia jakiegoś miejsca

wyglądać vɨˈɡlɔ̃ndat͡ɕ v
sembler avoir la apparence avoir le air
mieć dany wygląd
regarder
patrzeć wychylając się spoza przeszkody lub z okna

wygodnie vɨˈɡɔdʲɲɛ adv
commodément confortablement aisément
w sposób wygodny

wygodny vɨˈɡɔdnɨ adj
confortable
charakteryzujący się wygodą, dający wygodę

wygrywać vɨˈɡrɨvat͡ɕ v
gagner
grając w coś, zdobyć wygraną
zdobyć pierwsze miejsce w jakiejś rywalizacji, pokonać przeciwników, odnieść zwycięstwo

wygwizdywać ˌvɨɡvʲizˈdɨvat͡ɕ v
huer siffler
wyśmiewać, wyszydzać kogoś; wyrażać niezadowolenie, dezaprobatę za pomocą gwizdania (częściej w (aspekt dokonany))

wygórowany adj
exorbitant
zbyt duży, nadmierny

wyjaśniać vɨˈjäɕɲät͡ɕ v
expliquer
czynić coś zrozumiałym

wyjaśnienie ˌvɨjäɕˈɲɛ̇̃ɲɛ n
explication
przedstawienie, omówienie istoty problemu bądź zagadnienia; wytłumaczenie, uczynienie zrozumiałym

wyjątek vɨˈjɔ̃ntɛk n
exception
coś, do czego nie stosuje się powszechna reguła
(informatyka, informatyczny) w programowaniu: obiekt używany do przerwania normalnego działania programu i przeniesienia informacji o błędzie do innego miejsca programu

wyjątek potwierdza regułę vɨˈjɔ̃ntɛk pɔˈtfʲjɛrd͡za rɛˈɡuwɛ proverb
l'exception confirme la règle
…poucza, że reguły w życiu zawsze mają wyjątki; zatem sporadyczne odstępstwo od reguły nie obala jej prawdziwości

wyjątkowy ˌvɨjɔ̃ntˈkɔvɨ adj
exceptionnel extraordinaire
wyróżniający się czymś nieprzeciętnym; taki, który jest wyjątkiem

wyjście ˈvɨjɕt͡ɕɛ n
sortie
droga lub otwór, którym się wychodzi
spotkanie towarzyskie poza własnym domem

wyjściowy adj
de départ
związany z początkiem
de soirée
ubierany na szczególne okazje
de sortie
dotyczący miejsca, z którego się wychodzi

wyjść z siebie ˈvɨjɕt͡ɕ ˈsʲ‿ɕɛbʲjɛ v
jouer son reste se couper en quatre se mettre en quatre
(potocznie, potoczny) bardzo się starać, robić wszystko co możliwe

wykastrować v
castrer
usunąć gruczoły rozrodcze

wykaz ˈvɨkas n
liste
pismo zawierające wyliczenie osób, rzeczy, elementów, czynności, zdarzeń itp. mających jakąś wspólną cechę

wykańczać v
se défoncer
niszczyć samego siebie

wykluczać v
radier
wyłączać coś z czegoś, pomijać coś

wykluczenie n
exclusion
wyłączenie lub usunięcie z jakiejś zbiorowości

wykonalność ˌvɨkɔ̃ˈnalnɔɕt͡ɕ n
praticabilité
cecha tego, co jest wykonalne, co da się wykonać

wykonalny ˌvɨkɔ̃ˈnalnɨ adj
faisable réalisable
możliwy do wykonania, realizacji, wprowadzenia w życie

wykonawczy ˌvɨkɔ̃ˈnaft͡ʃɨ adj
exécutif exécutoire
związany z wykonywaniem, dotyczący wykonywania czegoś

wykonywać ˌvɨkɔ̃ˈnɨvat͡ɕ v
exercer effectuer exécuter
formalnie: spełniać pewne obowiązki
faire
wytwarzać lub produkować coś
réaliser
urzeczywistniać, zrealizować, uczyniać, spełniać coś, wprowadzać coś w czyn, doprowadzać coś do skutku

wykopaliska ˌvɨkɔpaˈlʲiska n
fouille
prace archelogiczne mające prowadzić do wydobycia spod ziemi produktów ludzkiej działalności będących pozostałościami z dawnych wieków

wykopać topór wojenny vɨˈkɔpat͡ɕ ˈtɔpur vɔˈjɛ̃nːɨ v
déterrer la hache de guerre
popaść z kimś w konflikt, zapoczątkować nieprzyjaźń

wykończony adj
épuisé
(potocznie, potoczny) mocno zmęczony

wykrywacz kłamstw vɨˈkrɨvat͡ʃ ˈkwãmstf n
détecteur de mensonges
(potocznie, potoczny) wariograf, poligraf

wykrywać v
découvrir
stwierdzać obecność czego w czymś poprzez badanie
dévoiler révéler
ujawniać coś nieznanego lub ukrytego

wykrzykiwać v
crier
wydawać okrzyki

wykrzyknik vɨˈkʃɨcɲik n
interjection
(gramatyka) nieodmienne słowo lub wyrażenie służące do wyrażenia stanu emocjonalnego, nakazu lub do imitacji odgłosu z otaczającego świata;

wykrój n
patron
(krawiectwo) forma na papierze, według której kroi się materiał na ubranie

wykręt n
détour
zmyślony powód celem wprowadzenia kogoś w błąd, ukrycia prawdy

wykształcenie ˌvɨkʃtawˈt͡sɛ̃ɲɛ n
éducation
poziom wiedzy nabytej na drodze nauki

wykształcić vɨˈkʃtawʲt͡ɕit͡ɕ v
cultiver former
pobudzić coś do sprawniejszego działania, wyćwiczyć coś
former
nadać czemuś jakiś kształt, uformować coś
instruire éduquer
sprawić, że ktoś nauczy się czegoś, posiądzie wiedzę, ukończy szkołę itp.
former
(przenośnie, przenośnia) powstać w określonej, ukończonej formie
osiągnąć końcowy kształt, w pełni się rozwinąć
zostać rozwiniętym przez ćwiczenia
former instruire
zdobyć umiejętności lub wiedzę w jakiejś dziedzinie

wykupić v
dégager
odzyskać jakąś swoją rzecz poprzez zapłacenie żądanej sumy

wykusz ˈvɨkuʃ n
oriel
(architektura, architektoniczny) forma architektoniczna stanowiąca element wystający z lica elewacji;

wykwalifikowany adj
qualifié
posiadający odpowiednie kwalifikacje

wykwintnie adv
élégamment
w sposób wykwintny

wykwintny adj
recherché élégant
będący w dobrym guście, wytworny, wyszukanie elegancki

wykładać vɨˈkwadat͡ɕ v
débourser
zapłacić za coś, dać pieniądze na jakiś wydatek, cel
enseigner professer
uczyć czegoś, prowadzić wykłady
exposer étaler
wyjmować i kłaść gdzieś, rozkładać (przedmioty)

wykładowca ˌvɨkwaˈdɔft͡sa n
maître de conférences chargé de cours
(edukacja, edukacyjny) osoba prowadząca wykłady na wyższej uczelni

wylatywać v
s'envoler
(fizyka, fizyczny) unosić się w górę samoczynnie lub będąc wyrzucanym
sauter
(potocznie, potoczny) wypadać skądś

wylać dziecko z kąpielą ˈvɨlad͡ʑ ˈːɛt͡skɔ s‿kɔ̃mˈpʲjɛlɔ̃w̃ v
jeter le bébé avec l'eau du bain
chcąc przeciwdziałać złu, niechcący zatracić także pozytywny aspekt jakiejś sprawy

wylew n
hémorragie cérébrale
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) udar mózgu

wyliczać v
compter
określać poprzez obliczenia
énumérer
wymieniać w pewnej kolejności

wyludniać v
dépeupler
czynić bezludnym

wymagający adj
exigeant
taki, który dużo wymaga, nie jest pobłażliwy
éprouvant
taki, który stanowi wyzwanie

wymagać vɨ̃ˈmaɡat͡ɕ v
exiger
potrzebować czegoś, uznawać coś za niezbędne
żądać, chcieć coś od kogoś; domagać się

wymienialność n
convertibilité
cecha tego, co wymienialne

wymienialny ˌvɨ̃mʲjɛ̇̃ˈɲalnɨ adj
échangeable
dający się wymienić, mogący być zastąpionym

wymierzać v
donner
wykonywać cios
infliger affecter
określać wielkość czegoś przydzielonego komuś
mesurer
określać miarę, np. długość
viser
określać cel

wymiotować ˌvɨ̃mʲjɔˈtɔvat͡ɕ v
vomir
(fizjologia, fizjologiczny) zwracać przez usta zawartość żołądka

wymizerowany adj
émacié
wyglądający mizernie

wymki ˈvɨ̃mʲci n
airbags
(slangowo) duże piersi

wymowa vɨ̃ˈmɔva n
prononciation
(fonetyka, fonetyczny) sposób artykulacji dźwięków mowy;
signification
wydźwięk, rodzaj wniosków lub odczuć, jakie z czegoś wynikają

wymowny adj
expressif
taki, który coś sugeruje; dający do myślenia
éloquent
potrafiący dobrze i często dużo przemawiać

wymuszać vɨ̃ˈmuʃat͡ɕ v
forcer
usiłować uzyskać coś wywierając na kogoś nacisk

wymysł n
fiction
coś wymyślonego, nie znajdującego potwierdzenia w rzeczywistości
invention
coś wymyślonego w przesadzie, powstałe z kaprysu, na ogół zbytkowne

wymóg n
exigence
warunki, jakim coś lub ktoś musi sprostać

wymówka n
prétexte détour
wykrętne usprawiedliwienie
reproche
pretensja wyrażana słownie

wynajmować ˌvɨ̃najˈmɔvat͡ɕ v
louer louer louer
korzystać z czyjejś własności w zamian za opłatę

wynalazca ˌvɨ̃naˈlast͡sa n
inventeur découvreur
autor wynalazku, ten, który coś wynalazł

wynalazek ˌvɨ̃naˈlazɛk n
invention
coś, co wynaleziono;

wynaleźć v
inventer
odkryć lub opracować coś, co wcześniej było nieznane

wynikać vɨ̃ˈɲikat͡ɕ v
résulter ressortir
być wynikiem, konsekwencją, skutkiem, rezultatem czegoś; stawać się następstwem; mieć w czymś początek

wyniosły vɨ̃ˈɲɔswɨ adj
condescendant
będący wyrazem postawy dumy, zarozumiałości i wywyższania się nad innych
hautain
dumny, zarozumiały i wywyższający się nad innych

wyniszczać v
dévaster
powodować ciężkie straty materialne

wyobcowany ˌvɨɔpt͡sɔˈvãnɨ adj
aliéné
wyalienowany, zdystansowany w stosunku do innych ludzi

wyobraźnia ˌvɨɔˈbraʑɲa n
imagination
zdolność przywoływania i tworzenia w myślach wyobrażeń;

wyobrażać ˌvɨɔˈbraʒat͡ɕ v
s'imaginer
tworzyć obraz czegoś nieznanego w swojej wyobraźni, umyśle (zwykle przez porównanie z czymś znanym)

wyobrażenie ˌvɨɔbraˈʒɛ̃ɲɛ n
idée
obraz czegoś (przedmiotu, osoby, przebieg sytuacji) stworzony w świadomości na podstawie spostrzeżeń
représentation
obraz, podobizna, wizualne przedstawienie czegoś

wyodrębniać ˌvɨɔˈdrɛ̃mbʲɲät͡ɕ v
isoler séparer distinguer individualiser particulariser
czynić odrębnym lub wyrazistym

wyolbrzymiać v
exagérer faire valoir
przedstawiać lub odbierać coś w sposób przesadny

wypalać vɨˈpalat͡ɕ v
faire
zrobić dziurę za pomocą wysokiej temperatury
faire feu
strzelać z broni palnej
fumer
o papierosie, węglu, świecy itp. zużywać coś przez palenie
marquer
wykonywać rozpalonym narzędziem wzór, znak na jakimś materiale, powierzchni

wypełnianie ˌvɨpɛwʲˈɲä̃ɲɛ n
accomplissement
(rzeczownik odczasownikowy) od wypełniać

wypełnienie ˌvɨpɛwʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
accomplissement
(rzeczownik odczasownikowy) od wypełnić

wypierdalać ˌvɨpʲjɛrˈdalat͡ɕ interjection
allez vous faire enculer allez vous faire foutre va te faire enculer va te faire foutre
kategoryczne wezwanie do opuszczenia przez kogoś zajmowanego miejsca lub stanowiska

wypijać v
boire
pijąc, opróżniać coś z cieczy

wypoczywać v
se reposer
przywracać dobre samopoczucie, siły życiowe, odstępując od codziennych czynności, od pracy

wyposażać v
équiper
dostarczać coś potrzebnego do funkcjonowania

wypowiedzenie ˌvɨpɔvʲjɛˈd͡zɛ̃ɲɛ n
licenciement congé dédit démission préavis
zawiadomienie o rozwiązaniu umowy, np. o pracę

wypowiedź vɨpɔˈvʲjɛd͡ʑi vɨˈpɔvʲjɛ̇t͡ɕ n
déclaration
coś, co zostało powiedziane, wypowiedziane lub napisane

wypożyczać v
emprunter
brać do tymczasowego użytkowania
prêter
udostępniać na jakiś czas

wyprasować ˌvɨpraˈsɔvat͡ɕ v
repasser
wygładzić tkaninę za pomocą gorącego żelazka
presser
(rzadki, rzadko używany) wycisnąć, wytłoczyć coś z użyciem prasy

wyprawiać v
envoyer expédier
wysyłać kogoś dokądś w określonym celu
fabriquer
(potocznie, potoczny) robić coś niestosownego
fêter
urządzać uroczyste spotkanie własnym kosztem
tanner
(technologia, technika, techniczny) poddawać obróbce surową skórę na surowiec galanteryjny

wyprzedzanie ˌvɨpʃɛˈd͡zãɲɛ n
dépassement
(rzeczownik odczasownikowy) od wyprzedzać

wyprzedzać vɨˈpʃɛd͡zat͡ɕ v
dépasser dévancer surpasser
prześcigać kogoś; przyśpieszając znaleźć się przed kimś (jadąc lub idąc)

wypukłość n
relief
wypukły fragment powierzchni

wypukły vɨˈpukwɨ adj
convexe
łukowato wygięty i wystający ponad powierzchnię czegoś

wypytywać v
interroger questionner
pytając, zbierać informacje od kogo
s'informer
jak (1.1)

wypędzać v
expulser chasser
zmuszać do opuszczenia jakiegoś miejsca

wyraz twarzy n
expression du visage
emocje ukazujące się na czyjeś twarzy nadające jej dany wygląd

wyrazistość ˌvɨraˈʑistɔɕt͡ɕ n
lucidité netteté
cecha tego, co wyraziste, wyraźne

wyrażać vɨˈraʒat͡ɕ v
exprimer énoncer
opisywać ustnie lub pisemnie, dawać informację o czymś lub kimś; być wyrazem czegoś

wyrażenie ˌvɨraˈʒɛ̃ɲɛ n
expression
(językoznawstwo, językoznawczy) zespół wyrazów mających ze sobą związek składniowy
(logika, logiczny) (matematyka, matematyczny) ciąg symboli matematycznych zgodny z regułami notacji matematycznej
(informatyka, informatyczny) fragment kodu programu dający w wyniku wartość

wyrostek robaczkowy vɨˈrɔstɛk ˌrɔbat͡ʃˈkɔvɨ n
appendice
(anatomia, anatomiczny) cienkie uwypuklenie jelita ślepego u niektórych ssaków, m.in. u człowieka;

wyrozumiałość n
indulgence
cecha tego, kto jest wyrozumiały, cecha tego, co jest wyrozumiałe

wyrozumiały adj
indulgent
podchodzący ze zrozumieniem do czyjegoś niewłaściwego postępowania i skłonny wybaczać

wyrwa n
brèche
(książkowy) dziura, wyłom

wyrzeczenie n
abnégation privation renoncement
rezygnacja z wygód lub przyzwyczajeń

wyrzucić vɨˈʒut͡ɕit͡ɕ v
vider épurer
pozbyć się czegoś

wyrzut n
lancement
gwałtowne rzucenie lub wyciągnięcie
reproche
pretensja lub żal wyraźnie pokazywane

wyrób ˈvɨrup n
produit article
przedmiot będący końcowym efektem procesu produkcji

wyróżniać vɨˈruʒʲɲät͡ɕ v
distinguer différencier
czynić coś wyrazistym
zwracać na kogoś lub coś specjalną uwagę, wybierać spośród innych; dawać komuś, czemuś pierwszeństwo
se distinguer se faire remarquer
wyodrębniać się z otoczenia

wyróżnienie n
distinction accessit
uhonorowanie za szczególne osiągnięcie

wysadzać v
détoner
niszczyć poprzez wybuch
faire descendre
zatrzymawszy środek lokomocji, umożliwiać komuś wyjście z niego lub wymuszać to

wysiadać vɨˈɕadat͡ɕ v
descendre
opuszczać pojazd, łódź lub samolot

wysiadywać ˌvɨɕaˈdɨvat͡ɕ v
couver
(zoologia, zoologiczny) ogrzewać jaja przed wylęgiem

wysięk n
exsudation
(medycyna, medyczny) płyn surowiczy w jamach surowiczych i w tkankach w przebiegu zapalenia surowiczego;

wysoki vɨˈsɔci adj
haut
o dźwięku: mający dużą częstotliwość
mający duże znaczenie, cieszący się szacunkiem; używane również jako tytuł honorowy
znajdujący się na dużej wysokości (wysoko)
haut grand
mający duży wymiar pionowy
élevé haut
mający dużą zawartość czegoś (zwykle domyślnej cechy)

wysokie napięcie vɨˈsɔcɛ naˈpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɛ n
haute tension
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) napięcie elektryczne powyżej 1000 V (= tysiąca woltów); w elektroenergetyce: od 110 kV (= stu dziesięciu kilowoltów)

wysoko vɨˈsɔkɔ adv
haut
(odprzymiotnikowy) → wysoki

wysokość vɨˈsɔkɔɕt͡ɕ n
haut hauteur
wymiar pionowy czegoś lub kogoś

wyspa ˈvɨspa n
ile île
(geografia, geograficzny) ląd otoczony ze wszystkich stron wodami morza, jeziora lub rzeki;

wyssać ˈvɨsːat͡ɕ v
pomper pressurer
wydobyć lub opróżnić poprzez ssanie

wystarczająco ˌvɨstart͡ʃaˈjɔ̃nt͡sɔ adv
suffisamment
w sposób wystarczający; dostatecznie, odpowiednio

wystarczający adj
suffisant
dostateczny, odpowiadający określonym wymaganiom

wystawa vɨˈstava n
exposition
zbiór eksponatów, przedmioty ustawione na pokaz
vitrine
miejsce prezentowania towarów w sklepie

wystrój n
décor
(architektura, architektoniczny) całokształt elementów zdobiących obiekt na zewnątrz lub wewnątrz

występny adj
vicieux
(książkowy) popełniający występki

występować ˌvɨstɛ̃mˈpɔvat͡ɕ v
apparaître
o gatunkach: zamieszkiwać dany obszar
réciter jouer
odgrywać rolę (w teatrze, filmie)
se manifester
przemawiać przed jakimś audytorium

wysypkowy adj
exanthémateux
(medycyna, medyczny) związany z wysypką, objawiający się wysypką

wysyłać vɨˈsɨwat͡ɕ v
envoyer
przekazywać komuś coś za pośrednictwem innych osób lub urządzeń technicznych

wyszukany adj
sophistiqué chic raffiné choisi recherché
mający szczególne cechy, rzadko spotykany

wyszukiwarka ˌvɨʃuciˈvarka n
moteur de recherche
(informatyka, informatyczny) narzędzie służące do wyszukiwania informacji w sieci www;

wysławiać v
s'exprimer
wyrażać słowami swoje myśli lub odczucia

wytchnienie n
répit
krótka przerwa w codziennych obowiązkach celem nabrania sił

wytrwać v
persévérer rester tenir ferme
dotrwać do końca, do określonego czasu w danych warunkach

wytrwały adj
persévérant
cierpliwie bądź uparcie dążący do celu

wytrych n
passe-partout
(technologia, technika, techniczny) zakrzywiony pręt zastępujący klucze, którym otwiera się zamki;

wytrysk ˈvɨtrɨsk n
jaillissement
strumień, nagłe tryśnięcie, wytryśnięcie jakiegoś płynu na zewnątrz

wytrzeszcz ˈvɨṭʃɛʃt͡ʃ n
exophtalmie proptose
nadmierne, chorobliwe wysunięcie gałek ocznych;

wytrzymałość ˌvɨṭʃɨ̃ˈmawɔɕt͡ɕ n
résistance endurance
umiejętność zniesienia wielu problemów
solidité
(technologia, technika, techniczny) odporność materiałów i konstrukcji na działanie czynników fizycznych

wytrzymały ˌvɨṭʃɨ̃ˈmawɨ adj
endurant dur
taki, który jest w stanie dużo wytrzymać; wytrwały

wytwarzać vɨˈtfaʒat͡ɕ v
produire
sprawiać, powodować
produire fabriquer
produkować na większą skalę, wydawać

wytwórca vɨˈtfurt͡sa n
producteur
ten, kto coś wytwarza, produkuje

wytyczna n
directive
założenie określające kierunek i sposób działania

wyważać otwarte drzwi v
enfoncer une porte ouverte
wymyślać niepotrzebnie to, co zostało już wymyślone lub dowiedzione

wywiad ˈvɨvʲjat n
enquête
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zbieranie informacji o chorym, jego stanie zdrowia;
espionnage
instytucja państwowa mająca na celu zbieranie tajnych informacji na temat innych państw;
interview entrevue
rozmowa prowadzona przez dziennikarza z osobą lub grupą osób, mająca na celu przybliżenie poglądów lub działań tych osób odbiorcom

wywoływać ˌvɨvɔˈwɨvat͡ɕ v
susciter
powodować

wywłaszczenie ˌvɨvwaʃˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
expropriation
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pozbawienie kogoś prawa własności na mocy ustawy, przeważnie za odszkodowaniem

wyznanie vɨˈznãɲɛ n
aveu confession
przyznanie się do czegoś
confession
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa religijna wewnątrz większego prądu religijnego;

wyznanie wiary n
profession de foi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krótki i zwięzły kanoniczny zbiór podstawowych dogmatów, wierzeń określonej religii

wyznawać vɨˈznavat͡ɕ v
avouer confesser
wyjawiać, ujawniać coś; zwłaszcza coś, co dotychczas się ukrywało
croire
wierzyć w coś; czcić coś; także: być wyznawcą danej religii

wyzwanie vɨˈzvãɲɛ n
défi challenge
trudne zadanie, sytuacja sugerująca chęć zmierzenia się z nią

wyzwolenie ˌvɨzvɔˈlɛ̃ɲɛ n
libération
(rzeczownik odczasownikowy) od wyzwolić

wyzwoleniec n
affranchi
(historia, historyczny, historycznie) były niewolnik, oficjalnie obdarowany wolnością przez swojego właściciela

wyzwoleńczy ˌvɨzvɔˈlɛ̃j̃n͇t͡ʃɨ adj
libérateur sauveur
którego celem jest wyzwolenie kogoś lub czegoś (najczęściej w kontekście wojennym)

wyzwoliciel n
libérateur
ten, kto wyzwolił (kogoś lub coś)

wyzysk n
exploitation
akcja wyzyskiwania kogoś lub czegoś, eksploatacja, wykorzystywanie

wyć vɨt͡ɕ v
hurler
o zwierzętach (zazw. wilkach, psach, hienach): wydawać długi zawodzący głos, przeciągle skowyczeć

wyłom n
brèche
otwór, wyrwa

wyłudzić vɨˈwud͡ʑit͡ɕ v
escroquer capter extorquer
podstępnie, chytrze uzyskać coś od kogoś

wyłącznik vɨˈwɔ̃n͇t͡ʃʲɲik n
disjoncteur interrupteur
(elektryczność) łącznik umożliwiający przerwanie obwodu elektrycznego przy prądzie zwarcia
interrupteur disjoncteur
(elektryczność) (potocznie, potoczny) przycisk z łącznikiem umożliwiający przerwanie obwodu zawierającego jakieś urządzenie

wyścig w workach ˈvɨɕt͡ɕiɡ ˈv‿ːɔrkax n
course en sac
(sport, sportowy) rodzaj zabawy ruchowej polegającej na ściganiu się na krótkim dystansie skacząc z nogami w dużym worku

wyściółczak vɨˈɕt͡ɕuwt͡ʃak n
épendymome
(medycyna, medyczny) nowotwór ośrodkowego układu nerwowego wywodzący się z komórek wyściółki

wyśmienicie ˌvɨɕmʲjɛ̇̃ˈɲit͡ɕɛ adv
parfaitement à merveille
w sposób wyśmienity

wyżeł ˈvɨʒɛw n
braque
(kynologia, kynologiczny) pies myśliwski z charakterystyczną stójką;

wyżeł pirenejski ˈvɨʒɛw ˌpʲirɛ̃ˈnɛjsʲci n
braque français de type Pyrénées
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy wyżłów w typie psów gończych wywodzących się z Francji;

wyżnik n
ober
(termin karciany) figura w kartach niemieckich i polskich odpowiadająca damie;

wyższość ˈvɨʃːɔɕt͡ɕ n
supériorité primauté transcendance
przewaga, dominowanie nad kimś lub nad czymś

wyżymaczka ˌvɨʒɨ̃ˈmat͡ʃka n
essoreuse
urządzenie do wyciskania nadmiaru wody ze świeżo wypranych odzieży lub bielizny, składające się z przylegających do siebie dwóch wałków napędzanych korbką;

wyżłobienie n
rainure
rowek, żłobek, wgłębienie w jakiejś powierzchni

wzajemny vzaˈjɛ̃mnɨ adj
réciproque mutuel
dokonywany przez obie strony, osoby wobec siebie nawzajem; taki, który jest odwzajemniony

wzdręga ˈvzdrɛ̃ŋɡa n
rotengle gardon rouge
(ichtiologia, ichtiologiczny) Scardinius erythrophthalmus, ryba z rodziny karpiowatych;

wzdręga grecka ˈvzdrɛ̃ŋɡa ˈɡrɛt͡ska n
rotengle grec
(ichtiologia, ichtiologiczny) Scardinius graecus, endemiczny gatunek ryby z rodziny karpiowatych z jeziora Iliki w centralnej Grecji;

wzgardliwy vzɡarˈdlʲivɨ adj
dédaigneux
pełen wzgardy; pogardliwy, lekceważący, bez szacunku

względny ˈvzɡlɛ̃ndnɨ adj
relatif
odniesiony do jakiegoś innego stanu, cechy, wielkości lub ogólnie: rzeczy
nieodnoszący się do wszystkiego lub wszystkich, np. ludzi, sytuacji, itp.

wziąć w łeb v
faire long feu tomber à l'eau
nie udać się, nie dojść do skutku

wzmacniać ˈvzmat͡sʲɲät͡ɕ v
renforcer intensifier
sprawiać, że coś staje się mocniejsze, silniejsze, trwalsze, liczniejsze

wzmagać v
augmenter amplifier s'aggraver
przybierać na sile

wzrok vzrɔk n
regard
(potocznie, potoczny) czyjeś spojrzenie
vue
zmysł umożliwiający patrzenie, widzenie; zdolność do postrzegania rzeczywistości za pomocą oczu;

wzrost vzrɔst n
croissance pousse
zwiększanie się jakiejś wartości
taille stature
wysokość człowieka, rzadziej zwierzęcia

wzruszający adj
émouvant
wywołujący wzruszenie; powodujący rozrzewnienie

wzruszać v
remuer
poruszając czymś, zmieniać położenie składników tego
émouvoir
pobudzać czyjąś wrażliwość

wzruszenie n
émotion attendrissement
(psychologia, psychologiczny) stan emocjonalny wynikający z czułości, tkliwości, współczucia przy zetknięciu się z czym lub kim

wzruszyć ramionami ˈvzruʃɨt͡ɕ ˌrãmʲjɔ̃ˈnãmʲi idiom
hausser les épaules
unieść ramiona na znak obojętności, niewiedzy lub pogardy

wódka ˈvutka n
vodka
(spożywczy) wysokoprocentowy napój alkoholowy składający się z destylatu alkoholowego i wody, czasem z dodatkiem innych składników;

wóz vus n
chariot voiture
ciągnięty przez konie lub inne zwierzęta pociągowe pojazd używany do podróżowania lub transportu, rzadko też jako mieszkanie

wóz Tespisa n
chariot de Thespis
(przenośnie, przenośnia) teatr objazdowy lub tournée aktorskie

wóz albo przewóz idiom
marche ou crève ça passe ou ça casse
wyrażenie używane w trudnej sytuacji, gdy mając do wyboru dwie możliwości trzeba podjąć ostateczną decyzję

wózek dziecięcy n
landau poussette
ręcznie pchany pojazd do przewożenia małego dziecka;

wózek inwalidzki ˈvuzɛk ˌĩnvaˈlʲit͡sʲci n
fauteuil roulant
wózek poruszany siłą rąk lub prowadzony przez opiekuna, na którym siedzi osoba niemogąca się poruszać na nogach ze względu na niepełnosprawność, chorobę, uraz itd.;

wózek sklepowy ˈvuzɛk sklɛˈpɔvɨ n
caddie chariot de supermarché charriot
(handel, handlowy) specjalny wózek na duże zakupy w supermarkecie;

wół vuw n
bœuf
(zoologia, zoologiczny) wykastrowany samiec bydła domowego;

wąchać kwiatki od spodu ˈvɔ̃w̃xat͡ɕ ˈkfʲjatʲci ɔt‿ˈspɔdu idiom
manger les pissenlits par la racine
nie żyć, leżeć w grobie, leżeć na cmentarzu, umrzeć i zostać pochowanym

wąglik n
fièvre charbonneuse maladie du charbon
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) ostra bakteryjna choroba zakaźna, zwłaszcza bydła, owiec i koni;

wąs vɔ̃w̃s n
moustache
u ludzi: zarost nad górną wargą;

wąsaty vɔ̃w̃ˈsatɨ adj
moustachu
o człowieku: mający wąsy (zwykle pokaźne)

wąski ˈvɔ̃w̃sʲci adj
étroit
mający niewielką szerokość

wątpić ˈvɔ̃ntpʲit͡ɕ v
douter
nie wierzyć, nie dowierzać; nie mieć pewności; podawać w wątpliwość, podać w wątpliwość

wątpliwość vɔ̃ntˈplʲivɔɕt͡ɕ n
doute
brak pewności co do prawdziwości, słuszności czegoś

wątpliwy vɔ̃ntˈplʲivɨ adj
douteux incertain
taki, który wzbudza wątpliwość, nie daje pewności

wątroba vɔ̃nˈtrɔba n
foie
(anatomia, anatomiczny) duży, wielofunkcyjny gruczoł występujący u wszystkich kręgowców, a także u niektórych innych zwierząt;

wątrobowy ˌvɔ̃ntrɔˈbɔvɨ adj
hépatique
(przymiotnik) od wątroba

wąwóz ˈvɔ̃w̃vus n
gorge
(geografia, geograficzny) głęboka, sucha dolina o wąskim dnie i stromych zboczach;

wąż vɔ̃w̃ʃ n
serpent
(herpetologia, herpetologiczny) przedstawiciel podrzędu beznogich gadów o podłużnym ciele;
tuyau manche
giętka rura do transportu wody

węch vɛ̃w̃x n
odorat flair
zmysł pozwalający czuć zapachy i substancje lotne; zmysł powonienia;

węchowy adj
olfactif
związany ze zmysłem węchu, odczuwalny węchem

wędka ˈvɛ̃ntka n
canne à pêche
sprzęt służący do amatorskiego połowu ryb, składający się najczęściej z wędziska, żyłki, spławika i haczyka;

wędkowanie ˌvɛ̃ntkɔˈvãɲɛ n
pêche à la ligne
(rzeczownik odczasownikowy) od wędkować

wędlina vɛ̃nˈdlʲĩna n
charcuterie
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrób spożywczy z jednego kawałka mięsa (szynka, polędwica, baleron) lub z mięsa rozdrobnionego (kiełbasa, salceson), odpowiednio przyprawiony, zwykle wędzony, peklowany, rzadziej gotowany;

wędliniarnia n
charcuterie
(handel, handlowy) sklep z wędlinami

wędzić v
fumer
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) konserwować żywność przy użyciu odpowiedniego dymu
être fumé
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) być wędzonym (1.1)

węgar ˈvɛ̃ŋɡar n
jambage
(budownictwo) belka, która ogranicza z boku otwór drzwiowy lub okienny wspierający łuk lub nadproże;

węgiel ˈvɛ̃ŋʲɟɛl n
carbone charbon
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu C i liczbie atomowej 6;
charbon carbone
(geologia, geologiczny) bryłka rudy z dużą zawartością węgla (1.1), materiał opałowy;

węgiel brunatny ˈvɛ̃ŋʲɟɛl brũˈnatnɨ n
lignite
(geologia, geologiczny) skała osadowa pochodzenia organicznego roślinnego, pochodząca z okresu neogenu;
opał z węgla brunatnego (1.1)

węgiel drzewny n
charbon de bois
(chemia, chemiczny) produkt spalania drewna przy ograniczonym dostępie tlenu, lekki i czarny, złożony z węgla pierwiastkowego zanieczyszczonego popiołem i związkami organicznymi;

węgiel kamienny ˈvɛ̃ŋʲɟɛl kãˈmʲjɛ̃nːɨ n
houille
(geologia, geologiczny) skała pochodzenia organicznego o zawartości powyżej 70% pierwiastka węgla, pochodząca z okresu karbonu;
opał z węgla kamiennego (1.1)

węgierski vɛ̃ŋʲˈɟɛrsʲci adj
hongrois
związany z Węgrami, dotyczący Węgier lub Węgrów

węglan litu ˈvɛ̃ŋɡlãn ˈlʲitu n
carbonate de lithium
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, sól litowa kwasu węglowego, bezwonny, krystaliczny, biały proszek, stosowany w produkcji gotowych zapraw budowlanych i jako lek przeciwdepresyjny;

węglarz ˈvɛ̃ŋɡlaʃ n
charbonnier
ktoś, kto zajmuje się wyrabianiem węgla drzewnego;

węglowiec vɛ̃ŋɡˈlɔvʲjɛt͡s n
charbonnier
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) masowiec do transportu węgla;

węglowodan ˌvɛ̃ŋɡlɔˈvɔdãn n
glucide hydrate de carbone
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny składający się z atomów węgla, wodoru i tlenu;

węglowodór n
hydrocarbure
(chemia, chemiczny) związek chemiczny organiczny złożony wyłącznie z atomów węgla i wodoru;

węglowy vɛ̃ŋɡˈlɔvɨ adj
carbonique
(chemia, chemiczny) dotyczący węgla jako pierwiastka chemicznego; składający się z węgla
charbonnier de charbon houiller
dotyczący węgla; przewożący węgiel; poruszający się na węgiel

węgorz ˈvɛ̃ŋɡɔʃ n
anguille
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z rodziny Anguillidae, węgorzowatych;

węzeł ˈvɛ̃w̃zɛw n
nœud
(marynarka) (metrologia, metrologiczny) (nawigacja) (meteorologia, meteorologiczny) jednostka prędkości, równa jednej mili morskiej na godzinę; w nawigacji używana do określania prędkości statków i prądów morskich, zaś w meteorologii - prędkości wiatrów;
połączenie, umocowanie lub skrócenie lin lub podobnych materiałów poprzez związanie lub przeplecenie;
(matematyka, matematyczny) dowolna krzywa zwykła zamknięta zanurzona w przestrzeni trójwymiarowej;
ośrodek, w którym krzyżują się ważne szlaki komunikacyjne

węzeł chłonny ˈvɛ̃w̃zɛw ˈxwɔ̃nːɨ n
ganglion lymphatique nœud lymphatique
(anatomia, anatomiczny) występująca licznie struktura leżące na przebiegu naczyń limfatycznych, filtrująca limfę oraz wytwarzająca przeciwciała;

węzeł gordyjski ˈvɛ̃w̃zɛw ɡɔrˈdɨjsʲci n
nœud gordien
zagadka (problem) trudna do rozwiązania; skomplikowany problem

władca ˈvwatt͡sa n
souverain
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba, która włada (rządzi) w kraju o ustroju innym niż republika

władczy adj
dominateur
(książkowy) wymagający posłuchu

władza ˈvwad͡za n
autorité
(zobacz) władze
pouvoir
relacja, w której jedna strona – rządząca – ma możliwość oddziaływania na drugą

włamywacz vwãˈmɨvat͡ʃ n
cambrioleur
złodziej dokonujący kradzieży z włamaniem

własność ˈvwasnɔɕt͡ɕ n
possession propriété
rzecz posiadana przez kogoś

własny ˈvwasnɨ adj
propre particulier
będący w czyimś wyłącznym posiadaniu

właściciel vwaɕˈt͡ɕit͡ɕɛl n
propriétaire
osoba, do której coś należy, która jest w posiadaniu danej rzeczy; ten, kto ma coś na własność

właściwie vwaɕˈt͡ɕivʲjɛ adv
proprement
należycie, adekwatnie, tak jak się powinno, poprawnie

właściwość vwaɕˈt͡ɕivɔɕt͡ɕ n
propriété qualité caractéristique
cecha, zwykle jakiejś substancji

włos vwɔs n
cheveu poil
(anatomia, anatomiczny) nitkowaty twór, pochodzenia naskórkowego, występujący na powierzchni skóry ssaków;

włoski ˈvwɔsʲci adj
italien
związany z Włochami, dotyczący Włoch lub Włochów, wywodzący się z Włoch
charakterystyczny dla Włoch i Włochów, mający cechy lub właściwości przypisywane Włochom lub Italii

włoski ˈvwɔsʲci n
italien
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy romańskich, używany między innymi we Włoszech;

włosy ˈvwɔsɨ n
cheveu chevelure
owłosienie głowy ludzkiej

włócznia ˈvwut͡ʃʲɲa n
lance
ogólna nazwa długiej prostej broni drzewcowej; ; (zobacz) też włócznia w Encyklopedii staropolskiej

włócznik n
espadon
(ichtiologia, ichtiologiczny) Xiphias gladius, duża ryba drapieżna z górną szczęką przekształconą w długi szpikulec

włóczęga vwuˈt͡ʃɛ̃ŋɡa n
vagabond
osoba podróżująca po świecie, szukająca schronienia u innych

włókniak n
fibrome
(medycyna, medyczny) nowotwór łagodny

włókniakomięsak n
fibrosarcome
(medycyna, medyczny) złośliwy nowotwór wywodzący się z tkanki łącznej włóknistej

włóknisty adj
fibreux
składający się, zbudowany z włókien

włókno ˈvwuknɔ n
fibre filament fil
jednostka strukturalna materiału o długości znacznie większej niż przekrój;

włączać ˈvwɔ̃n͇t͡ʃat͡ɕ v
ajouter
wcielać kogoś lub coś do jakiegoś zbioru
allumer
uruchamiać jakieś urządzenie; przyłączać urządzenie do sieci elektrycznej

wścieklizna fʲɕt͡ɕɛkˈlʲizna n
rage
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wirusowa, zawsze śmiertelna choroba zakaźna niektórych zwierząt, mogąca przenieść się na człowieka;

wśród fʲɕrut preposition
entre parmi
w danym otoczeniu, między określonymi elementami (w czasie lub przestrzeni)

yakuza n
yakusa yakuza
członek mafii japońskiej;

yerba mate ˈjɛrba ˈmatɛ n
maté
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napar z ostrokrzewu paragwajskiego, popularny głównie w krajach Ameryki Południowej (Argentynie, Paragwaju, Urugwaju, Brazylii) i w niektórych krajach Bliskiego Wschodu (głównie Syrii i Libanie);

youngtimer n
youngtimer
(motoryzacja) samochodowy klasyk popularny 20-30 lat temu, już nieprodukowany i nieco przestarzały, ale wciąż z upodobaniem użytkowany na co dzień

yuzu n
yuzu
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) niewielkie uprawne drzewo lub krzew z gatunku Citrus × junos Siebold ex Tanaka, należącego do rodziny rutowatych;
(spożywczy) jadalny owoc rośliny yuzu (1.1)

z s z zet preposition
avec
…opisujący związek
…wskazujący zawartość
…wskazujący towarzystwo
de
…wskazujący przyczynę
…wskazujący źródło
…wskazujący okres
de en
…wskazujący punkt początku ruchu
…wskazujący składnik, materiał

z Bogiem ˈz‿bɔɟɛ̃m interjection
adieu à Dieu
rodzaj pożegnania

z całego serca s‿t͡saˈwɛɡɔ ˈsɛrt͡sa adv
de tout cœur
całym sobą, całkowicie, angażując wszystkie swoje uczucia

z długim rękawem ˈz‿dwuɟĩm rɛ̃ŋˈkavɛ̃m adj
à manches longues
mający długie rękawy

z grubsza ˈz‿ɡrupʃa adv
en gros
niedokładnie, nieprecyzyjnie, nieściśle

z góry ˈz‿ɡurɨ idiom
de avance
zawczasu, od razu, zanim coś się zdarzy, z wyprzedzeniem

z krótkim rękawem ˈs‿krutʲcĩm rɛ̃ŋˈkavɛ̃m adj
à manches courtes
mający krótkie rękawy

z lotu ptaka ˈz‿lɔtu ˈptaka adv
à vol d'oiseau
z góry, najczęściej z dużej wysokości

z otwartymi ramionami ˌz‿ɔtfarˈtɨ̃mʲi ˌrãmʲjɔ̃ˈnãmʲi adv
à bras ouverts
serdecznie

z pewnością adv
assurément certes
(książkowy) na pewno, bez wątpienia, niewątpliwie, niechybnie

z podniesionym czołem ˌs‿pɔdʲɲɛ̇ˈɕɔ̃nɨ̃m ˈt͡ʃɔwɛ̃m adv
la tête haute
dumnie, zachowując godność

z poważaniem ˌs‿pɔvaˈʒãɲɛ̃m idiom
recevoir mon salutation empresser
formuła grzecznościowa zamieszczana na końcu listu skierowanego do urzędu lub mniej znanej nadawcy osobie

z powodu s‿pɔˈvɔdu
en raison de à cause de
wprowadza przyczynę wystąpienia jakiejś sytuacji lub wykonania jakiejś czynności

z pustego i Salomon nie naleje s‿puˈstɛɡɔ ˌi‿saˈlɔ̃mɔ̃nʲ ˌɲɛ‿naˈlɛjɛ proverb
on ne fait rien de rien
nie można czegoś zrobić, gdy brak do tego odpowiednich środków

z reguły z‿rɛˈɡuwɨ adv
en principe en règle général à le ordinaire
zazwyczaj, zwykle

z zamkniętymi oczami ˌz‿ːãmʲcɲɛ̃nˈtɨ̃mʲi ɔˈt͡ʃãmʲi adv
les yeux fermés
bez namysłu, bez wahania

za za preposition
derrière
…służący do tworzenia wyrażeń, w których omawiany element znajduje się dalej w stosunku do wyrażenia za przyimkiem
…służący do tworzenia wyrażeń, w których czynność odbywa się w kierunku dalszym w stosunku do wyrażenia za przyimkiem

za bezcen adv
pour une bouchée de pain pour rien pour trois fois rien
za bardzo niską cenę, niewspółmierną do wartości nabywanej rzeczy, bardzo tanio

za darmo adv
gratuitement bénévolement
bezpłatnie, gratis

za granicą ˌza‿ɡrãˈɲit͡sɔ̃w̃ adv
à l'étranger
poza granicami kraju

za każdym razem adv
à chaque fois
w sposób ustawiczny, powtarzający się przy każdym podejściu

za pobraniem ˌza‿pɔˈbrãɲɛ̃m adv
contre-remboursement paiement à la livraison payable à la livraison
o płatności za paczkę, przesyłkę: forma opłacenia zamówionych towarów dopiero przy ich odbiorze

za wszelką cenę idiom
à tout prix
bez względu na wszystko, tak aby osiągnąć cel, nie bacząc na poniesione wysiłki i straty

zaabonować v
abonner
zapłacić, wykupić abonament, zaprenumerować coś

zaangażowany adj
engagé
mający udział w tworzeniu czegoś, oddany sprawie

zaawansowany adj
avancé
będący w dalszej fazie rozwoju

zaawansowany n
avancé
człowiek mający pewną wiedzę i doświadczenie w danej dziedzinie

zabarwienie ˌzabarˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
coloration pigmentation
barwa, koloryt

zabawa zaˈbava n
jeu
ogół czynności, które wykonuje się dla przyjemności i wywołania zadowolenia

zabawka zaˈbafka n
jouet
rzecz służąca do zabawy;

zabierać zaˈbʲjɛrat͡ɕ v
prendre
brać coś od kogoś, pozbawiać kogoś czegoś
idąc lub jadąc dokądś, brać coś lub kogoś ze sobą
prowadzić kogoś gdzieś bez jego woli
przenosić coś w inne miejsce, usuwać coś z jakiegoś miejsca

zabijaka n
brute voyou
mężczyzna skłonny do wszczynania bójek i awantur

zabijać zaˈbʲijät͡ɕ v
clouer condamner
na stałe zamknąć za pomocą młotka i gwoździ
tuer assommer faire mourir
pozbawiać życia

zabijać czas zaˈbʲijät͡ɕ ˈt͡ʃas v
tuer le temps
(przenośnie, przenośnia) wykonywać czynności mające na celu subiektywne przyspieszenie upływu czasu; człowiek sądzi, że czas płynie szybciej i dzięki temu znudzenie nie jest tak przykre

zabić kurę znoszącą złote jajka v
tuer la poule aux œufs d'or
sprzeniewierzyć intratny interes; zmarnować głupio coś, co mogło przynosić krocie

zabić na miejscu ˈzabʲit͡ɕ na‿ˈmʲjɛ̇jst͡su idiom
tuer net tuer raide
zabić natychmiast, od razu, nie czekając

zabobon n
superstition
przypisywanie mocy nadprzyrodzonej czemu lub komu

zabraniać zaˈbrãɲät͡ɕ v
interdire défendre
nie pozwalać, odbierać prawo lub nie przyznawać prawa do robienia czegoś

zabroniony adj
interdit
taki, który jest objęty zakazem

zaburzenie ˌzabuˈʒɛ̃ɲɛ n
trouble désordre perturbation dérangement
nieprawidłowość w działaniu czegoś powodująca odchylenie od określonej normy

zabytek zaˈbɨtɛk n
monument
budynek lub rzecz, wykonana na tyle dawno, że ma już wartość historyczną;

zabójca zaˈbujt͡sa n
tueur
ktoś, kto zabił lub zabija

zabójczo zaˈbujt͡ʃɔ adv
mortellement
w sposób zabójczy, pozbawiający życia

zabójczy zaˈbujt͡ʃɨ adj
létal
powodujący śmierć

zabójczyni ˌzabujˈt͡ʃɨ̃ɲi n
meurtrière tueuse
(książkowy) kobieta, która kogoś zabiła lub zabija

zachcianka n
caprice
nagła silna chęć na coś

zachmurzony adj
couvert nuageux
(meteorologia, meteorologiczny) pokryty chmurami
sombre taciturne
(przenośnie, przenośnia) o niewesołym obliczu

zachodni zaˈxɔdʲɲi adj
occidental
mający miejsce na zachodzie, dotyczący zachodu, skierowany na zachód

zachodnioeuropejski adj
ouest-européen européen de l’Ouest
odnoszący się do Europy Zachodniej, związany z Europą Zachodnią

zachodnioniemiecki adj
ouest-allemand
(geografia, geograficzny) związany z zachodnią częścią Niemiec, tam położony
(historia, historyczny, historycznie) związany z Republiką Federalną Niemiec (używać dla czasów, gdy RFN współistniała z NRD)

zachodniosłowiański ˌzaxɔdʲɲɔswɔˈvʲjä̃j̃sʲci adj
slave occidental
odnoszący się do Słowian zachodnich (Polaków, Czechów, Słowaków, Łużyczan i Kaszubów), związany ze Słowianami zachodnimi, dotyczący zachodniej Słowiańszczyzny

zachodzić zaˈxɔd͡ʑit͡ɕ v
se coucher
o ciałach niebieskich: znikać za horyzontem, za chmurą

zachorowalność n
morbidité
liczba zachorowań na daną chorobę, częstotliwość zachorowań

zachowanie ˌzaxɔˈvãɲɛ n
comportement conduite
sposób bycia, postępowania, działania; reakcja na bodźce, sytuacje;

zachowawczy ˌzaxɔˈvaft͡ʃɨ adj
conservateur
taki, który ma na celu zachowanie dotychczasowego stanu czegoś

zachować zimną krew zaˈxɔvad͡ʑ ˈʑĩmnɔ̃w̃ ˈkrɛf v
garder la tête froide garder son sang froid
mieć spokojny umysł, być opanowanym, nie denerwować się mimo niebezpieczeństwa lub ciężkiej, trudnej sytuacji

zachwycający adj
ravissant
wywołujący zachwyt

zachwycać zaˈxfɨt͡sat͡ɕ v
émerveiller
wprawiać kogoś w stan zachwytu; być powodem/obiektem czyjegoś zachwytu

zachód ˈzaxut n
coucher de soleil coucher du soleil couchant
chwila zniknięcia słońca, księżyca lub innego ciała niebieskiego za horyzontem
ouest occident
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez Słońce podczas jego zachodu (1.1) w dniu równonocy;
peine
trud, wysiłek, starania

zachód księżyca n
coucher de lune
(astronomia, astronomiczny) zjawisko chowania się księżyca za horyzont

zachód słońca ˈzaxut ˈswɔ̃j̃nt͡sa n
coucher de soleil
zjawisko chowania się słońca za horyzont

zachłanny zaˈxwãnːɨ adj
vorace avide gourmand glouton cupide
pragnący więcej niż potrzebuje

zaciekły adj
acharné
dążący do czegoś za wszelką cenę

zaciskać v
serrer
czynić ciaśniejszym, ściśle przylegającym
se serrer
ściśle przywierać

zaciąg n
conscription engagement enrôlement recrutement
werbowanie osób chętnych do wojska lub pracy

zacofanie ˌzat͡sɔˈfãɲɛ n
arriération
opóźnienie w rozwoju pod względem technologicznym, społecznym itd.

zacofany adj
arriéré
opóźniony w rozwoju

zaczepny adj
provocateur
zdolny prowokować i wszczynać kłótnię

zaczerpywać v
prendre
brać skądś, aby wykorzystać do jakiegoś celu
puiser prendre
nabierać coś płynnego lub sypkiego
reprendre
nabierać powietrza, by poczuć się dobrze

zaczynać zaˈt͡ʃɨ̃nat͡ɕ v
commencer
przystępować do wykonywania jakiejś czynności

zadanie zaˈdãɲɛ n
tâche devoir
coś, co należy wykonać

zadarty adj
retroussé
skierowany na końcu ku górze

zadek ˈzadɛk n
derrière
(zdrobniale) od: zad

zadowalający adj
satisfaisant
wystarczająco dobry

zadowalać ˌzadɔˈvalat͡ɕ v
satisfaire contenter
zaspokajać potrzeby, odpowiadać czyimś upodobaniom

zadowolony ˌzadɔvɔˈlɔ̃nɨ adj
satisfait content
taki, który cieszy się, czerpie zadowolenie, satysfakcję z czegoś; radosny

zadzierać zaˈd͡ʑɛrat͡ɕ v
porter relever
unosić coś ku górze
chercher la bagarre
(przenośnie, przenośnia) narażać się komuś

zadzierać nosa zaˈd͡ʑɛrat͡ɕ ˈnɔsa v
faire de son nez prendre des (grands) airs se donner des (grands) airs
być zarozumiałym

zadziwiający adj
étonnant
wywołujący podziw, zdumienie

zadziwiać v
étonner
powodować podziw lub zdumienie
s'étonner
okazywać podziw albo zdumienie

zagadka zaˈɡatka n
devinette énigme
łamigłówka, w której z jednych informacji należy wywnioskować inne
devinette énigme énigme
gatunek literatury ludowej; element fabuły baśni;

zagadnienie ˌzaɡadʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
question problème sujet
omawiany temat, wątek, problem, kwestia

zaganiacz szczebiotliwy zaˈɡãɲat͡ʃ ˌʃt͡ʃɛbʲjɔˈtlʲivɨ n
hypolaïs polyglotte
(ornitologia, ornitologiczny) Hippolais polyglotta, gatunek ptaka zamieszkującego południowo-zachodnią część Europy i północno-zachodnie krańce Afryki, który zatalatuje do Polski, gdzie jest objęty ścisłą ochroną gatunkową;

zaginiony ˌzaɟĩˈɲɔ̃nɨ adj
disparu
utracony, zagubiony w czasie lub przestrzeni

zaginiony w akcji adj
disparu au combat porté disparu
(wojskowość, wojskowy) o żołnierzu, który zaginał na polu walki, a jego śmierci nie potwierdzono

zagraniczny ˌzaɡrãˈɲit͡ʃnɨ adj
étranger allochtone
odbywający się za granicą, mający związek z zagranicą, pochodzący z zagranicy

zagrożenie ˌzaɡrɔˈʒɛ̃ɲɛ n
menace péril
coś, co jest niebezpieczne

zagrożony adj
menacé
taki, któremu coś grozi

zaimek zaˈ<sup>j</sup>ĩmɛk n
pronom
(gramatyka) część mowy, która zastępuje rzeczownik, przymiotnik, liczebnik lub przysłówek i pełni ich funkcje w zdaniu;

zaimek dzierżawczy zaˈ<sup>j</sup>ĩmɛɟ d͡ʑɛrˈʒaft͡ʃɨ n
pronom possessif
(gramatyka) zaimek, który wskazuje na przynależność czegoś bądź kogoś do danej osoby lub rzeczy

zair n
zaïre
(jednostka monetarna) dawna waluta Zairu;

zajadły zaˈjadwɨ adj
acharné
uparcie, zawzięcie walczący przeciwko komuś, czemuś; nieustępliwy

zajezdnia n
remise
miejsce nocnego postoju pojazdów komunikacji publicznej;

zajmować zajˈmɔvat͡ɕ v
occuper
użytkować pomieszczenie
pracować nad czymś

zając ˈzajɔ̃nt͡s n
lièvre hase
(zoologia, zoologiczny) dziki, roślinożerny ssak polny z długimi uszami;

zajączek zaˈjɔ̃n͇t͡ʃɛk n
levraut levreau
mały lub młody zając

zajęcia zaˈjɛ̇̃ɲt͡ɕa n
cours
(edukacja, edukacyjny) systematyczne lekcje, wykłady, ćwiczenia

zajęcie zaˈjɛ̇̃ɲt͡ɕɛ n
occupation activité
praca, robota, czynność, zajmowanie się czymś

zakaz ˈzakas n
interdiction défense
zabronienie czegoś komuś

zakaz postoju ˈzakas pɔˈstɔju n
défense de stationner
znak drogowy zabraniający postoju

zakazany owoc ˌzakaˈzãnɨ ˈɔvɔt͡s n
fruit défendu
coś zakazanego, zabronionego; kontakt z tym jest miły, lecz grozi poważnymi konsekwencjami

zakaźny adj
infectant
odnoszący się do zakażeń
infectieux contagieux
(medycyna, medyczny) wywołujący zakażenie

zakażenie ˌzakaˈʒɛ̃ɲɛ n
infection
(medycyna, medyczny) wniknięcie chorobotwórczego drobnoustroju do organizmu

zaklinać zaˈklʲĩnat͡ɕ v
ensorceler
rzucać czar na kogoś
adjurer conjurer implorer
prosić o przebaczenie, pomoc

zaklęcie n
formule magique
magiczna formułka mająca nadprzyrodzoną moc

zakochany ˌzakɔˈxãnɨ adj
amoureux épris
taki, który zakochał się w kimś; odczuwający zakochanie

zakochany ˌzakɔˈxãnɨ n
amoureux
osoba, która się zakochała

zakochiwać się v
tomber amoureux
zaczynać odczuwać do kogoś miłość

zakonnica ˌzakɔ̃ɲˈːit͡sa n
nonne religieuse sœur
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członkini zakonu żeńskiego

zakonnik zaˈkɔ̃ɲːik n
moine
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek męskiego zgromadzenia zakonnego;

zakrystian n
sacristain
ten, kto ma nadzór nad zakrystią, kościelny;

zakrzep n
thrombus
(medycyna, medyczny) czop zbitej krwi wewnątrz naczynia krwionośnego, który zatyka je częściowo albo całkowicie

zakrzepica n
thrombose
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na powstawaniu w żyłach zakrzepów blokujących przepływ krwi

zakręt ˈzakrɛ̃nt n
virage tournant
odcinek drogi, na którym zmienia ona kierunek, bieg

zakwaterowanie n
logement hébergement
(turystyka, turystyczny) czasowo zajmowane pomieszczenie mieszkalne

zakład ˈzakwat n
entreprise usine
(handel, handlowy) (rzemiosło, rzemieślniczy) jednostka gospodarcza produkująca, prowadząca sprzedaż lub świadcząca usługi
pari
umowa między osobami będącymi odmiennego zdania, która polega na tym, że osoba, której zdanie okaże się mylne, płaci ustaloną kwotę, przekazuje rzecz materialną lub wartość niematerialną osobie, która ma rację bądź wykonuje jakąś czynność

zakład pogrzebowy n
pompes funèbres
instytucja zajmująca się organizowaniem pogrzebów

zakładać zaˈkwadat͡ɕ v
parier
robić z kimś zakład, umawiać się o nagrodę lub karę za konsekwencje pewnego zdarzenia

zakładka zaˈkwatka n
marque-page signet
kawałek papieru, wstążki wkładany między kartki książki, gdy ktoś chce zaznaczyć miejsce, w którym przerwał czytanie

zakładnik zaˈkwadʲɲik n
otage
(kryminologia, kryminologiczny) osoba przetrzymywana w celu wymuszenia jakiś korzyści;

zakłopotany adj
embarrassé
taki, który wyraża zakłopotanie

zalać v
submerger
lejąc płyn przykryć nim coś, pogrążyć w nim, wypełnić nim coś

zalesianie ˌzalɛˈɕä̃ɲɛ n
forestation
(rzeczownik odczasownikowy) od zalesiać

zaleta zaˈlɛta n
mérite avantage qualité atout valeur
cecha podwyższająca wartość przedmiotu

zalew n
afflux
niekontrolowany, bardzo duży napływ czego
baie
(hydrologia, hydrologiczny) zatoka o wąskim wylocie, oddzielona od morza mierzeją
réservoir
sztuczny akwen

zależeć zaˈlɛʒɛt͡ɕ v
dépendre
być uwarunkowanym

zależność zaˈlɛʒnɔɕt͡ɕ n
dépendance
uzależnienie, bycie zależnym, niesamodzielnym

zaliczka zaˈlʲit͡ʃka n
acompte
część należności wpłacana lub wypłacana z góry na poczet tej należności

zalotnie adv
coquettement
uwodząco, uwodzicielsko

zaloty zaˈlɔtɨ n
cour
starania o czyjeś względy lub o czyjąś rękę

zamach ˈzãmax n
attentat
targnięcie się na czyjąś własność lub czyjeś życie

zamach stanu ˈzãmax ˈstãnu n
coup d’État
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nagłe przejęcie władzy w państwie przez jednostkę lub grupę osób wbrew obowiązującemu prawu, często z użyciem siły;

zamartwica n
asphyxie
(medycyna, medyczny) stan znacznego niedotlenienia organizmu prowadzący do utraty świadomości lub śmierci;

zambijski zãmˈbʲijsʲci adj
zambien
odnoszący się do Zambii, państwa w Afryce

zamek ˈzãmɛk n
château serrure
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) budynek warowny;
fermeture éclair
(krawiectwo) zapięcie garderoby, (zobacz) zamek błyskawiczny.
serrure cadenas
(technologia, technika, techniczny) mechanizm zamykający drzwi, szuflady;
verrou
(wojskowość, wojskowy) element składowy broni palnej;

zamek błyskawiczny ˈzãmɛɡ ˌbwɨskaˈvʲit͡ʃnɨ n
fermeture éclair
(krawiectwo) zapięcie służące do czasowego łączenia dwóch kawałków tkaniny;

zamiana n
transformation
przejście z jednej postaci w drugą
échange
zastąpienie jednej rzeczy lub osoby inną

zamiar ˈzãmʲjar n
intention
chęć zrobienia czegoś; coś, co się zamierza, planuje

zamiast ˈzãmʲjast preposition
au lieu de à la place de
słowo wprowadzające zamiennik do słowa lub stanu wspomnianego uprzednio

zamieniać się w słuch zãˈmʲjɛ̇̃ɲät͡ɕ‿ɕɛ ˈf‿swux v
être tout ouïe
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) uważnie słuchać

zamienny adj
de rechange
nadający się do zamiany

zamierzony adj
intentionnel préparé
taki, który jest zgodny z zamiarem

zamknij się ˈzãmʲcɲij‿ɕɛ interjection
ta geule la ferme tais-toi écrase-toi
(potocznie, potoczny) (pospolicie) milcz!

zamknąć ˈzãmknɔ̃ɲt͡ɕ v
fermer
sprawić, że coś przestaje być otwarte, np. okno
taire
(potocznie, potoczny) (pospolicie) przestać mówić, być cicho, uciszyć się

zamorski zãˈmɔrsʲci adj
de outre-mer
taki, który znajduje się lub pochodzi z terenów leżących za morzem

zamrażarka ˌzãmraˈʒarka n
congélateur
urządzenie do zamrażania produktów spożywczych

zamrażać v
congeler glacer
znacznie schładzać coś, doprowadzając do stopniowego zamarznięcia
se congeler
być zamrażanym (1.1)

zamsz zãmʃ n
daim
(rzemiosło, rzemieślniczy) rodzaj miękkiej w dotyku, nasiąkliwej skóry z delikatnym meszkiem (często owczej lub jeleniej);

zamówienie ˌzãmuˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
demande commande
ustne lub pisemne polecenie dostarczenia lub wykonania czegoś

zamęt ˈzãmɛ̃nt n
désordre
sytuacja zakłócenia porządku

zamężny zãˈmɛ̃w̃ʒnɨ adj
marié
mający / mająca męża

zaniechać v
abandonner
nie podjąć działania lub ulec rezygnacji

zanieczyszczać v
polluer
czynić nieczystym

zanieczyszczenie ˌzãɲɛt͡ʃɨʃˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
pollution
stan bycia zanieczyszczonym

zaniedbanie ˌzãɲɛdˈbãɲɛ n
négligence
(rzeczownik odczasownikowy) od zaniedbać

zaniepokojony adj
inquiet préoccupé anxieux
ktoś, kto odczuwa niepokój lub niepewność, także je wyrażający

zanikać v
disparaître
przestawać istnieć
s'effacer décroître évanouir
stawać się niepostrzegalnym

zanim ˈzãɲĩm conjunction
avant que avant de
przed jakimś wydarzeniem

zaopatrywać ˌzaɔpaˈtrɨvat͡ɕ v
approvisionner fournir
stale dostarczać komuś potrzebnych mu rzeczy
équiper assortir
wyposażać w coś
s' approvisionner s' équiper
gromadzić potrzebne rzeczy

zapach ˈzapax n
arôme
olejek eteryczny dodawany do ciast
substancja dająca określony, charakterystyczny zapach (1.1)
odeur
węchowe wrażenie zmysłowe;
saveur
(fizyka, fizyczny) jedna z liczb kwantowych przypisywanych kwarkom i leptonom;

zapalenie ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ n
inflammation
(medycyna, medyczny) reakcja tkanki organicznej na infekcję, podrażnienie;

zapalenie błędnika n
labyrinthite
(medycyna, medyczny) proces zapalny obejmujący ucho wewnętrzne, wywołujący m.in. zaburzenia równowagi;

zapalenie mięśnia sercowego ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ˈmʲjɛ̃w̃ɕɲa ˌsɛrt͡sɔˈvɛɡɔ n
myocardite
(medycyna, medyczny) choroba zapalna dotycząca komórek mięśnia sercowego, tkanki śródmiąższowej i naczyń serca,

zapalenie mózgu n
encéphalite
(medycyna, medyczny) zakażenie ośrodkowego układu nerwowego najczęściej spowodowane infekcją wirusową, rzadziej bakteryjną;

zapalenie okrężnicy n
colite
(medycyna, medyczny) stan zapalny występujący w błonie śluzowej okrężnicy

zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych n
méningite
(medycyna, medyczny) choroba obejmująca opony mózgowo-rdzeniowe najczęściej wywołana przez wirusy lub bakterie;

zapalenie osierdzia n
péricardite
(medycyna, medyczny) stan zapalny blaszek osierdzia;

zapalenie oskrzeli ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ɔˈskʃɛlʲi n
bronchite
(medycyna, medyczny) stan zapalny błony śluzowej oskrzeli;

zapalenie pęcherza moczowego n
cystite
(medycyna, medyczny) stan zapalny błony śluzowej pęcherza moczowego

zapalenie płuc ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ˈpwut͡s n
pneumonie
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) stan zapalny miąższu płucnego występujący u ludzi i zwierząt;

zapalenie skóry ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ˈskurɨ n
dermatite dermite
(medycyna, medyczny) proces zapalny w obrębie skóry o różnym podłożu

zapalenie wyrostka robaczkowego n
appendicite
(medycyna, medyczny) ostre lub rzadko przewlekłe schorzenie spowodowane zapaleniem wywołanym najczęściej zatrzymaniem treści pokarmowej w wyrostku;

zapalniczka ˌzapalʲˈɲit͡ʃka n
briquet
mały pojemniczek z gazem (lub z benzyną) służący do zapalania, niecenia ognia;

zapalny adj
inflammable combustible
o właściwościach zapalających
inflammatoire
(medycyna, medyczny) dotyczący zapalenia
violent
stanowiący zarzewie konfliktu lub mogący nim się stać

zapalony adj
enthousiaste
wykonujący coś z zapałem

zapasy zaˈpasɨ n
lutte
(sport, sportowy) konkurencja polegający na fizycznym zmaganiu się dwóch zawodników lub zawodniczek;

zapał ˈzapaw n
zèle
(książkowy) stan ogromnego podniecenia, gotowość do działania

zapałka zaˈpawka n
allumette
cienki, krótki patyczek zakończony łebkiem z masy zapalającej się przy potarciu o draskę;
mât
(środowiskowy) (harcerski) pionowy element stelażu dużego namiotu typu harcerskiego, podtrzymujący jego boki, w formie metalowej rurki zakończonej plastikowym łebkiem

zapinać zaˈpʲĩnat͡ɕ v
boutonner
łączyć dwa brzegi tkaniny przy pomocy guzików, haftek, zatrzasków, zamka błyskawicznego itp.

zapis nutowy n
portée musicale
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) umowny układ znaków graficznych służący do utrwalania utworów muzycznych i przekazywania ich innym

zapisywać ˌzapʲiˈsɨvat͡ɕ v
enregistrer
(informatyka, informatyczny) zachowywać dane w pamięci

zaplecze n
infrastructures équipement
pomocniczy zespół osób lub środków
pièce à l'arrière
pomieszczenie pomocnicze

zapobieganie ˌzapɔbʲjɛˈɡãɲɛ n
prévention
(rzeczownik odczasownikowy) od zapobiegać

zapobiegawczy adj
préventif
przeznaczony do zapobiegania czemuś niekorzystnemu

zapobiegać ˌzapɔˈbʲjɛɡat͡ɕ v
prévenir
nie dopuszczać (do czegoś), nie pozwalać (na coś), zabezpieczać się (przed czymś)

zapobiegliwość n
providence
cecha tego, kto jest zapobiegliwy

zapominalski adj
oublieux
taki, który ma skłonność do łatwego / szybkiego zapominania czegoś przez roztargnienie

zapominać ˌzapɔ̃ˈmʲĩnat͡ɕ v
oublier
tracić coś z pamięci, przestawać pamiętać o czymś
gubić coś, zostawiać coś gdzieś (= zapominać (1.1) zabrać coś ze sobą)

zapomnieć zaˈpɔ̃mʲɲɛ̇t͡ɕ v
oublier
aspekt dokonany od: zapominać

zapora zaˈpɔra n
barrage
przeszkoda fizycznie uniemożliwiająca przejście, przedostanie się, lub zmianę położenia czegoś w przestrzeni

zapotecki adj
zapotèque
związany z Zapotekami, dotyczący Zapoteków

zapotecki n
zapotèque
(językoznawstwo, językoznawczy) język zapotecki;

zapowiadać ˌzapɔˈvʲjadat͡ɕ v
annoncer
dawać zapowiedź – zwiastować, przewidywać coś co nastąpi w przyszłości, dawać znaki charakteryzujące zdarzenie, które ma nastąpić

zapowiedź zaˈpɔvʲjɛ̇t͡ɕ n
annonce
ogłaszanie tego, co ma stać się lub nadejść

zaprawa n
mortier
(budownictwo) półpłynny, krzepliwy lepik mineralny służący w budownictwie za spoinę lub okładzinę;

zaproszenie ˌzaprɔˈʃɛ̃ɲɛ n
invitation
informacja o byciu mile widzianym w roli uczestnika określonego zdarzenia
kartka papieru wyrażająca taką informację

zaprzeczać zaˈpʃɛt͡ʃat͡ɕ v
contredire démentir
być z czymś sprzecznym
dénier
kwestionować prawdziwość
nie uznawać czegoś

zapładniać zaˈpwadʲɲät͡ɕ v
féconder imprégner inséminer
powodować wniknięcie plemnika do komórki jajowej i utworzenie zarodka

zapłodnienie ˌzapwɔdʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
fécondation fertilisation
(biologia, biologiczny) dokonanie połączenia komórki jajowej z plemnikiem;

zapłon n
allumage
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) rozpoczęcie procesu spalania;

zarastać zaˈrastat͡ɕ v
couvrir recouvrir
(o roślinności) pokrywać coś rozrastając się
prendre du poil recouvrir couvrir se couvrir de poil
(o zaroście, owłosieniu) pokrywać jakąś część ciała
se agglutiner se cicatriser
(medycyna, medyczny) goić się, pokrywając się tkanką
se couvrir
pokrywać się czymś, co rośnie lub nawarstwia się

zaratusztrianizm ˌzaratuʃtrʲˈjä̃ɲism̥ n
zoroastrisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z religii monoteistycznych;

zaratusztriański adj
zoroastrien
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z zaratusztrianizmem

zaraźliwy adj
contagieux
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) łatwo szerzący się między organizmami

zardzewiały adj
rouillé
zniszczony przez rdzę

zarodek zaˈrɔdɛk n
embryon
(biologia, biologiczny) organizm powstały z podziałów zygoty

zarodkowy adj
embryonnaire
(biologia, biologiczny) związany z zarodkiem, dotyczący zarodka

zarozumialec n
présomptueux prétentieux vantard
(książkowy) (obraźliwie) człowiek zachowujący się w sposób zarozumiały

zarośnięcie n
atrésie atrétisme imperforation
(medycyna, medyczny) wrodzone lub wtórne patologiczne zamknięcie (zmniejszenie światła) przewodu ciała (np. jelita, pochwy, odbytu)

zarzuela n
zarzuela
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) tradycyjna forma muzyczna liryczno-dramatyczna pochodzenia hiszpańskiego, z odgrywanymi scenkami mówionymi, śpiewem, niekiedy także tańcem;

zarzut ˈzaʒut n
reproche objection
słownie sformułowane zastrzeżenie wobec kogoś lub czyjegoś zachowania

zarzynać v
égorger
zabijać ostrym narzędziem

zarząd ˈzaʒɔ̃nt n
administration
zarządzanie czymś

zarządca n
régisseur
osoba zarządzająca czymś

zarządzać zaˈʒɔ̃nd͡zat͡ɕ v
gérer administrer diriger
kierować czymś (instytucją, zasobami), decydować o losie czegoś

zaręczyny n
fiançailles accordailles
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) obrzęd wyrażenia woli bycia razem w małżeństwie;

zasada zaˈsada n
base
(chemia, chemiczny) związek chemiczny cząsteczek składających się z atomu pierwiastka metalicznego i grupy wodorotlenowej;
principe règle
reguła rządząca czymś

zasadzka zaˈsat͡ska n
embuscade affût
pułapka przygotowana w celu schwytania lub wyrządzenia komuś zła, krzywdy

zasiadać v
s'asseoir prendre place
siadać gdzieś na dłużej; zajmować miejsce
se mettre
siadając, zaczynać coś robić
siéger au banc être au banc être membre
piastować urząd; obejmować funkcję; zajmować stanowisko

zasiedlać v
peupler
zajmować dany obszar, określone siedlisko

zasiedzenie n
usucapion prescription acquisitive
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nabycie w wyniku upływu czasu prawa własności do rzeczy przez osobę użytkującą daną rzecz, a niebędącą jej właścicielem;

zaskakujący adj
surprenant foudroyant frappant saisissant saugrenu
wywołujący zaskoczenie

zaskoczony adj
surpris
taki, który nie spodziewał się

zaskroniec zaˈskrɔ̃ɲɛt͡s n
couleuvre couleuvre à collier
(zoologia, zoologiczny) niejadowity wąż występujący na terenach podmokłych Europy, Azji i Afryki;

zaskórnik zaˈskurʲɲik n
comédon
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) utworzona z łoju i obumarłych komórek naskórka grudka zatykająca por w skórze

zasmucać zaˈsmut͡sat͡ɕ v
attrister
sprawiać, że ktoś staje się smutny, niepocieszony, zmartwiony

zasobny adj
abondant riche
mający dużo czegoś, bogaty w zasoby, dostatni

zaspokajać ˌzaspɔˈkajät͡ɕ v
satisfaire
aspekt niedokonany od: zaspokoić

zastanawiać ˌzastãˈnavʲjät͡ɕ v
réfléchir
myśleć, rozważać coś w myślach

zastawiać v
barrer encombrer
uniemożliwiać dostęp do czegoś poprzez stawianie siebie lub czegoś
gager
przekazywać w zastaw
tendre
urządzać zasadzkę, umieszczać pułapkę, sieci, itp.

zastawka n
valvule
(anatomia, anatomiczny) błoniasty fałd zapobiegający cofaniu się płynu

zastrzeżenie ˌzasṭʃɛˈʒɛ̃ɲɛ n
réserve
krytyczna uwaga

zastępca zaˈstɛ̃mpt͡sa n
remplaçant
ktoś, kto zastępuje jakąś osobę w obowiązkach

zasuwa n
verrou
(technologia, technika, techniczny) zamek złożony z ruchomej sztabki wsuwanej do odpowiedniego otworu

zaszczyt ˈzaʃt͡ʃɨt n
honneur
coś, co jest powodem do dumy; wyróżnienie, docenienie

zasób naturalny n
ressource naturelle
(ekonomia, ekonomiczny) twór organiczny ((na przykład) ekosystem) i nieorganiczny ((na przykład) woda, minerał), który jest wykorzystywany przez człowieka w celach produkcyjnych i konsumpcyjnych;

zasłona zaˈswɔ̃na n
rideau
tkanina ograniczająca ilość światła wpadającego do pomieszczenia;

zasłonak zaˈswɔ̃nak n
cortinaire
(mikologia, mikologiczny) Cortinarius, najliczniejszy w gatunki rodzaj grzybów kapeluszowych z rodziny zasłonakowatych

zasługa zaˈswuɡa n
mérite
godny docenienia, wartościowy rezultat czyjegoś działania

zasługiwać ˌzaswuˈɟivat͡ɕ v
mériter
być godnym czegoś, mieć prawo do jakiejś wartości; zdobywać sobie prawo do czegoś zgodnie z tym, co się zrobiło

zatar n
zaatar
(spożywczy) arabska mieszanka przyprawowa na bazie zmielonego sumaka, sezamu oraz tymianku, majeranku i oregano

zatoka zaˈtɔka n
aire
rozszerzenie na pewnym odcinku drogi, służące jako przystanek autobusu lub miejsce do parkowania
baie golfe
(geografia, geograficzny) część zbiornika wodnego (oceanu, morza, jeziora) wcinająca się w ląd;
sinus
(anatomia, anatomiczny) przestrzeń pneumatyczna w kościach twarzoczaszki;

zator n
amoncellement
powstanie przeszkody w jakimś ruchu, zablokowanie przepływu
embolie
(medycyna, medyczny) zaczopowanie naczynia krwionośnego przez wędrujące ciało obce, np. zakrzep

zatroskany adj
soucieux
przejęty troską o kogoś lub coś

zatrucie n
empoisonnement intoxication
(medycyna, medyczny) (toksykologia) stan chorobowy spowodowany dostaniem się substancji trującej do organizmu

zatrucie pokarmowe n
intoxication alimentaire
(medycyna, medyczny) dolegliwość występująca po zjedzeniu pokarmu zarażonego wirusami lub bakteriami ((na przykład) salmonellą, gronkowcem);

zatrudniać zaˈtrudʲɲät͡ɕ v
employer embaucher
dawać komuś pracę

zatrudniony adj
employé occupé
mający zatrudnienie

zatrudniony n
employé
człowiek posiadający zatrudnienie

zatrzymywać ˌzaṭʃɨ̃ˈmɨvat͡ɕ v
retenir
zachować coś dla siebie

zatwierdzać v
adopter approuver valider
uznawać za obowiązujące

zaufanie ˌza<sup>w</sup>uˈfãɲɛ n
confiance foi
przeświadczenie, że można komuś ufać

zaum n
zaoum
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) eksperyment lingwistyczny w symbolice dźwiękowej i kreacji języka, tak zwany język pozarozumowy, zapoczątkowany w twórczości rosyjskich poetów futurystów na początku XX w.

zauważyć ˌza<sup>w</sup>uˈvaʒɨt͡ɕ v
remarquer
zrobić uwagę, uświadomić kogoś o czymś
remarquer observer s'apercevoir
dostrzec coś, patrząc w jakimś kierunku

zaułek zaˈ<sup>w</sup>uwɛk n
venelle ruelle
niedługa, wąska uliczka, znajdująca się zwykle między budynkami, niemająca wylotu

zawartość zaˈvartɔɕt͡ɕ n
contenu
to, co się w czymś znajduje
ilość jakiegoś składnika w czymś

zawiadomienie ˌzavʲjadɔ̃ˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
avertissement
wypowiedź pisemna zawiadamiająca (pismo, list);

zawiadomić v
annoncer aviser
przekazać komuś wiadomość lub informację o czymś

zawierać zaˈvʲjɛrat͡ɕ v
contenir
mieć coś wewnątrz siebie, mieć coś za składnik siebie, składać się

zawieszać zaˈvʲjɛʃat͡ɕ v
pendre appendre
powiesić coś na czymś; umiejscowić coś wyżej

zawieszenie broni ˌzavʲjɛˈʃɛ̃ɲɛ ˈbrɔ̃ɲi n
armistice trêve
umówione zaprzestanie walk przez wszystkie strony na wszystkich frontach;

zawiniątko n
paquet
niewielki pakunek owinięty papierem lub suknem

zawistny zaˈvʲistnɨ adj
envieux
pełen zawiści, odczuwający zawiść; (także, też) świadczący o zawiści

zawiły zaˈvʲiwɨ adj
abstrus
trudny do zrozumienia
sinueux
kręty

zawiść ˈzavʲiɕt͡ɕ n
jalousie
uczucie silnej niechęci do osoby, której się czegoś zazdrości

zawodowiec n
professionnel
osoba zajmująca się czymś zawodowo

zawodowy ˌzavɔˈdɔvɨ adj
professionnel
związany z zawodem, pracą

zawrotny zaˈvrɔtnɨ adj
vertigineux
oszałamiający, godny podziwu lub niezwykły, nieprzeciętny

zawroty głowy zaˈvrɔtɨ ˈɡwɔvɨ n
vertige
(medycyna, medyczny) nieprzyjemne, subiektywne odczucie wirowania lub braku równowagi;

zawstydzony ˌzafstɨˈd͡zɔ̃nɨ adj
honteux
odczuwający zawstydzenie, wstyd

zawsze ˈzafʃɛ pronoun
toujours
w każdym momencie i sytuacji, bez przerwy

zawód ˈzavut n
profession métier
czynność, którą ktoś wykonuje, by zdobyć pieniądze

zawór ˈzavur n
soupape valve clapet vanne
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zamykania otworów;

zawór bezpieczeństwa ˈzavur ˌbɛspʲjɛˈt͡ʃɛ̃j̃stfa n
soupape de sûreté
(technologia, technika, techniczny) rodzaj zaworu stosowany w celach ochronnych,

zazdrosny zazˈdrɔsnɨ adj
envieux
odczuwający zazdrość o coś; taki, który chce mieć coś całkowicie na własność
jaloux
taki, który boi się o coś własnego; podejrzliwy wobec wierności osoby, z którą jest w związku

zazdrościć v
envier jalouser
odczuwać zazdrość z braku czegoś, chcieć mieć coś, co ma ktoś inny

zazdrość ˈzazdrɔɕt͡ɕ n
envie
uczucie chęci posiadania czegoś należącego do innej osoby, robienia tego, co ona
jalousie
podejrzenie, że ukochana osoba mogłaby nie być wierna

zazdrość o członek n
envie du pénis
(psychologia, psychologiczny) termin psychoanalityczny będący żeńskim odpowiednikiem kompleksu kastracyjnego;

zazwyczaj zaˈzvɨt͡ʃaj adv
habituellement
w większości przypadków

zaćma ˈzat͡ɕma n
cataracte
(medycyna, medyczny) defekt soczewki powodujący pełną lub częściową utratę wzroku;

zaćmienie zaˈt͡ɕmʲjɛ̇̃ɲɛ n
éclipse
(astronomia, astronomiczny) zjawisko pozornego znikania ciała niebieskiego wywołane przez jego przesłanianie lub wejście w cień;

załamka n
déprime
(potocznie, potoczny) przygnębienie, zły humor, lekkie załamanie psychiczne; (także, też) przygnębiająca sytuacja

założyciel n
fondateur instaurateur
ktoś, kto coś założył lub dał czemuś początek

założycielka n
fondatrice
kobieta, która coś założyła lub dała czemuś początek

załącznik zaˈwɔ̃n͇t͡ʃʲɲik n
annexe
dokument uzupełniający treść innego dokumentu lub dzieła książkowego, część addendum

zaślubiny z morzem n
mariage à la mer
uczczenie odzyskania dostępu do morza przez kraj, obchodzone przez uroczyste wrzucenie pierścienia do jego wód;

zaświecić v
allumer
włączyć oświetlenie

zażalenie n
plainte
oficjalna skarga

zażarty adj
acharné
nieskory do ustępstw i całą mocą atakujący i broniący swego

zażenowanie n
embarras gêne
poczucie zakłopotania i wstydu

zażywać v
prendre
przyjmować jakąś substancję
se donner
korzystać z czegoś przyjemnego

zażyły adj
familier intime
nacechowany bliskością

zbawca ˈzbaft͡sa n
sauveur
(potocznie, potoczny) osoba, która wybawiła kogoś lub coś od czegoś złego

zbawienie zbaˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
salut
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) boski akt wybawienia ludzi od wiecznego potępienia;
uratowanie w trudnej sytuacji

zbawienny adj
sauveur
niosący zbawienie, ratujący przed czymś

zbieg okoliczności ˈzbʲjɛk ˌɔkɔlʲit͡ʃˈnɔɕt͡ɕi n
coïncidence concours de circonstances conjoncture
przypadkowe, równoczesne nastąpienie dwóch lub więcej wydarzeń pozostających w pewnej relacji do siebie

zbieranina n
fouillis mélange
(pogardliwie, pogardliwy) przypadkowy i niedopasowany zbiór osób lub rzeczy

zbieżność n
convergence
schodzenie się w jednym punkcie
convergence coïncidence
posiadanie czegoś wspólnego

zbieżny adj
convergent
zbiegający się w jednym punkcie
convergent coïncident
mający coś wspólnego

zbiornikowiec n
navire-citerne pétrolier tanker
statek przeznaczony do transportu materiałów płynnych, najczęściej ropy naftowej;

zbiorowość zbʲjɔˈrɔvɔɕt͡ɕ n
collectivité
grupa wyodrębniona ze względu na wspólną cechę;

zbiór zbʲjur n
collection recueil
zbiór (1.1) wszystkich przedmiotów o jakiejś cesze należących do kogoś
récolte
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) czynność zbierania plonów

zbić majątek ˈzbʲit͡ɕ maˈjɔ̃ntɛk v
faire fortune
dorobić się dużych pieniędzy

zblazowany ˌzblazɔˈvãnɨ adj
blasé
(potocznie, potoczny) znudzony nadmiarem przeżyć, wrażeń, hulaszczego życia, znużony otaczającym go światem

zbliżać ˈzblʲiʒat͡ɕ v
approcher rapprocher
zmniejszać odległość, dystans pomiędzy jakimiś obiektami
approcher
podchodzić, przysuwać się do czegoś

zbliżony adj
approximatif proche
o podobnych cechach, niewiele różniący się

zboczenie n
déviation déviance
(rzeczownik odczasownikowy) od zboczyć
paraphilie
(psychologia, psychologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zaspokajanie popędu płciowego w sposób odbiegający od normy

zboże ˈzbɔʒɛ n
céréale
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina z rodziny traw, uprawiana dla jadalnego ziarna

zbrodnia ˈzbrɔdʲɲa n
crime délit
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) bardzo ciężkie przestępstwo;

zbrodnia katyńska ˈzbrɔdʲɲa kaˈtɨ̃j̃ska n
massacre de Katyń
(historia, historyczny, historycznie) rozstrzelanie ponad dwudziestu tysięcy polskich oficerów (jeńców wojennych) dokonane przez NKWD w 1940 roku w Katyniu i innych miejscach w ZSRR;

zbrodnia przeciwko ludzkości n
crime contre l'humanité
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrodnicze działanie wymierzone w pewną grupę społeczną, łamiące podstawowe prawa człowieka, motywowane najczęściej pobudkami politycznymi, rasowymi czy religijnymi;

zbrodnia wojenna ˈzbrɔdʲɲa vɔˈjɛ̃nːa n
crime de guerre
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) działanie poważnie naruszające prawa i zwyczaje wojenne, a także bulwersujące międzynarodową moralność i powagę traktatów;

zbrodniarz n
criminel
człowiek, który popełnił zbrodnię

zbrodniczy adj
criminel meurtrier
dotyczący zbrodni i zbrodniarza

zbroja ˈzbrɔja n
armure
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) okrycie ochronne wojownika (niekiedy konia, słonia bojowego), zabezpieczające przed ciosami;

zbrojny ˈzbrɔjnɨ adj
armé
wyposażony w broń
związany z użyciem broni, walką lub wojną

zbudowany adj
musculaire
mający prawidłowo i proporcjonalnie ukształtowaną muskulaturę i sylwetkę

zbyt zbɨt adv
trop
nadmiernie, w nadmiarze, za bardzo, przesadnie

zbędny ˈzbɛ̃ndnɨ adj
dispensable
taki, bez którego można się obyć

zdanie ˈzdãɲɛ n
opinion avis
opinia
phrase proposition
(gramatyka) wypowiedzenie posiadające orzeczenie (osobową formę czasownika)

zdanie podrzędne ˈzdãɲɛ pɔḍˈʒɛ̃ndnɛ n
proposition subordonnée
(gramatyka) w zdaniu złożonym: zdanie określające zdanie nadrzędne

zdarzenie zdaˈʒɛ̃ɲɛ n
événement
coś, co miało miejsce; co zdarzyło się

zdawać ˈzdavat͡ɕ v
passer examen
przystępować do egzaminu lub sprawdzianu
remettre
przekazywać przedmioty, stanowisko, funkcję lub odpowiedzialność
rendre compte
przedstawiać sprawę
sembler
odnosić wrażenie, nie będąc jednak pewnym

zdawać sobie sprawę ˈzdavat͡ɕ ˈsɔbʲjɛ ˈspravɛ v
se rendre compte
mieć pełną świadomość czegoś; rozumieć, wiedzieć coś, uświadamiać sobie coś

zdechł pies ˈzdɛxw̥ ˈpʲjɛs idiom
faire le mort
komenda skierowana do psa polegająca na celowym przewróceniu się zwierzęcia na grzbiet lub na bok (tak, jakby było postrzelone) i pozostaniu nieruchomo w tej pozycji do wyznaczonego przez opiekuna momentu

zdecydowanie ˌzdɛt͡sɨdɔˈvãɲɛ adv
décisivement
w sposób pewny, zdecydowany; bez cienia wątpliwości

zdecydowany ˌzdɛt͡sɨdɔˈvãnɨ adj
délibéré
niebudzący wątpliwości, niewątpliwy
déterminé décidé
umiejący szybko się zdecydować, podjąć decyzję

zderzak ˈzdɛʒak n
pare-chocs pare-choc
(motoryzacja) element pojazdu służący do złagodzenia zderzenia pojazdu z drugim pojazdem lub przeszkodą;
tampon
(kolejnictwo) urządzenie przeznaczone do łagodzenia siły nacisku i uderzeń oraz utrzymywania wagonów w odpowiedniej odległości;

zderzenie zdɛˈʒɛ̃ɲɛ n
collision choc impact
gwałtowne uderzenie się poruszających się obiektów

zdezorientowany adj
déboussolé
taki, który utracił rozeznanie w sytuacji

zdolność ˈzdɔlnɔɕt͡ɕ n
capacité aptitude
naturalna sprawność i możliwość robienia czegoś
umiejętność zrobienia czegoś, predyspozycja do szybkiego opanowywania umiejętności

zdolny ˈzdɔlnɨ adj
capable apte
będący w stanie wykonać określoną czynność
ingénieux talentueux
taki, który ma talent, zdolności; jest uzdolniony

zdrada ˈzdrada n
trahison
działanie na szkodę narodu lub kraju

zdrada stanu ˈzdrada ˈstãnu n
haute trahison
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przestępstwo wymierzone przeciw najistotniejszym interesom państwa, jego bezpieczeństwu lub ustrojowi;

zdradzać ˈzdrad͡zat͡ɕ v
tromper
złamać przysięgę wierności w związku, zwykle przez odbycie stosunku seksualnego z inną osobą niż osoba, z którą jest się w związku

zdradziecki adj
insidieux
taki, który ma na celu zdradę; który zdradził lub zdradza

zdradziecko zdraˈd͡ʑɛt͡skɔ adv
traîtreusement
w sposób zdradziecki, zdradliwy, podstępny

zdrobnienie zdrɔbʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
diminutif
(gramatyka) oznaczenie przedmiotu mniejszego w stosunku do poprzedniego, oznaczać może pieszczotliwy lub pogardliwy stosunek mówiącego do obiektu;

zdrowaśka zdrɔˈvaɕka n
ave Maria avé
(potocznie, potoczny) modlitwa chrześcijańska zaczynająca się od słów „Zdrowaś Maryjo”;

zdrowie ˈzdrɔvʲjɛ n
santé
stan organizmu, który funkcjonuje prawidłowo (przeciwieństwo choroby)

zdrowieć ˈzdrɔvʲjɛ̇t͡ɕ v
prospérer
wracać do zdrowia, odzyskiwać siły

zdrowo adv
sainement
w sposób świadczący o zdrowiu

zdrowy ˈzdrɔvɨ adj
sain en bonne santé
taki, który nie cierpi na żadną chorobę, ma się dobrze
sain salubre
dobry dla zdrowia

zdrowy rozsądek n
bon sens jugeote
rzeczowe myślenie

zdrzemnąć się v
faire un somme s'assoupir
zapaść w drzemkę; przespać się krótko

zdumienie zdũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
stupeur stupéfaction
(rzeczownik odczasownikowy) od zdumieć, stan zaskoczenia

zdumiewający adj
abasourdissant ahurissant ébouriffant époustouflant
taki, który budzi zdumienie

zdumiewać v
étonner surprendre
wywoływać zdumienie
s'étonner
przyjmować ze zdumieniem

zdumieć ˈzdũmʲjɛ̇t͡ɕ v
stupéfier
wywołać u kogoś zdziwienie

zdumiony adj
étonné stupéfait frappé de stupeur renversé
znacznie zdziwiony; wyrażający zdumienie

zdziczały adj
inculte sauvage
który zdziczał

zdziwienie ʑd͡ʑiˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
étonnement stupeur
stan lub ekspresja stanu człowieka, który się dziwi

zdziwiony adj
surpris étonné
zdradzający lub okazujący zdziwienie

zebra ˈzɛbra n
passage clouté
(potocznie, potoczny) przejście dla pieszych
zèbre
(zoologia, zoologiczny) afrykański ssak z rodziny koniowatych z charakterystycznymi pasami na sierści;

zebranie zɛˈbrãɲɛ n
réunion
zgromadzenie grupy ludzi w celu omówienia jakiejś kwestii, poruszenia tematu

zebu ˈzɛbu n
zébu
(zoologia, zoologiczny) typ bydła domowego hodowanego głównie w Indiach, z charakterystycznym garbem mięśniowo-tłuszczowym;

zecer ˈzɛt͡sɛr n
typographe typo typote
(przestarzałe, przestarzały) pracownik drukarni zajmujący się składaniem publikacji za pomocą czcionek, obecnie archaizm leksykalny;

zefir ˈzɛfʲir n
zéphyr
(meteorologia, meteorologiczny) (poetycki, poetycko) (także (środowiskowy) (rybołówstwo, rybacki)) łagodny i ciepły wiatr

zegar ˈzɛɡar n
compteur
(technologia, technika, techniczny) wskaźnik w postaci okrągłej tarczy z wypisanymi na obwodzie wielkościami i przynajmniej jedną wskazówką, wskazującą te wielkości
horloge pendule montre
przyrząd przeznaczony do mierzenia i wskazywania właściwego czasu;

zegar słoneczny ˈzɛɡar swɔ̃ˈnɛt͡ʃnɨ n
cadran solaire
zegar określający czas na podstawie pozycji słońca;

zegar wahadłowy ˈzɛɡar ˌvaxadˈwɔvɨ n
pendule
zegar mechaniczny wykorzystujący wahadło jako regulator chodu do odmierzania czasu

zegarek zɛˈɡarɛk n
montre
niewielkich rozmiarów zegar

zegarmistrz zɛˈɡarmʲisṭʃ n
horloger
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się naprawą zegarów, zegarków;

zek n
zek
(historia, historyczny, historycznie) więzień, w szczególności więzień łagru lub gułagu;

zelandzki adj
zélandais
związany z Zelandią (w Holandii) lub jej mieszkańcami

zelandzki n
zélandais
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa gwar języka niderlandzkiego, używana głównie w holenderskich prowincjach Zelandii i Holandii Południowej;

zelota zɛˈlɔta n
zélote
(książkowy) gorliwy, fanatyczny entuzjasta, wyznawca jakiejś idei lub religii
(historia, historyczny, historycznie) członek żydowskiego ugrupowania religijno-politycznego z I w. n.e., którego celem była czynna walka z okupacją rzymską w Palestynie;

zelówka zɛˈlufka n
semelle
(rzemiosło, rzemieślniczy) kawałek skóry, gumy lub innego materiału pokrywający przednią połowę podeszwy obuwia lub całą podeszwę

zemsta ˈzɛ̃msta n
vengeance
odwet za krzywdy

zen zɛ̃n n
zen
szkoła buddyzmu mahajany rodem z Japonii;

zepsucie n
dépravation
rozkład moralności

zero ˈzɛrɔ n
zéro
liczba 0;

zero waste n
zéro déchet
(społeczny) (ekologia, ekologiczny) idea, postawa i rodzaj aktywizmu dążące do wyeliminowania lub ograniczenia odpadów produkowanych przez ludzi, w szczególności tych nie podlegających recyklingowi i biodegradacji

zerowy zɛˈrɔvɨ adj
zérotième zeroième
identyfikowany przez zero; taki, który w określonym porządku liczenia poprzedza pierwszy

zerwa ˈzɛrva n
raiponce
(botanika, botaniczny) Phyteuma L., roślina z rodziny dzwonkowatych;

zespół ˈzɛspuw n
équipe
grupa osób realizująca wspólny cel;

zespół Aarskoga n
syndrome d'Aarskog
(medycyna, medyczny) rzadki zespół wad wrodzonych, na którego obraz kliniczny składają się niskorosłość, cechy dysmorficzne twarzy, wady kośćca i narządów płciowych;

zespół Alporta n
syndrome d'Alport
(medycyna, medyczny) rzadkie postępujące schorzenie genetyczne nerek powodujące m.in. krwiomocz, głuchotę i zmiany w obrębie narządu wzroku;

zespół Aspergera n
syndrome d'Asperger
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) łagodne zaburzenie rozwoju ze spektrum autyzmu, którego głównym objawem jest trudność w nawiązywaniu i podtrzymywaniu relacji międzyludzkich;

zespół Guillaina-Barrégo n
syndrome de Guillain-Barré syndrome de Guillain-Barré-Strohl
(medycyna, medyczny) ostry, zapalny stan chorobowy dotyczący nerwów o nieznanej etiologii;

zespół Sjögrena n
syndrome de Gougerot-Sjögren syndrome de Sjögren
(medycyna, medyczny) choroba autoimmunizacyjna z powstawaniem nacieków limfocytarnych w obrębie gruczołów wydzielania zewnętrznego, charakteryzująca się suchością śluzówek, zwłaszcza jamy ustnej i spojówek;

zespół kanału nadgarstka ˈzɛspuw kãˈnawu nadˈɡarstka n
syndrome du canal carpien
(medycyna, medyczny) zaburzenie będące neuropatią uciskową nerwu pośrodkowego na poziomie kanału nadgarstka

zespół lęku uogólnionego n
anxiété généralisée
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie, któremu towarzyszy obecność uporczywego lęku nie wiążącego się z żadnym określonym czynnikiem;

zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi n
trouble du déficit de l'attention avec ou sans hyperactivité
(psychologia, psychologiczny) zespół neurorozwojowych zaburzeń psychicznych powodujący deficyty uwagi, hiperaktywność, nadpobudliwość psychoruchową lub impulsywność

zespół napięcia przedmiesiączkowego ˈzɛspuw naˈpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕa ˌpʃɛdmʲjɛ̇ɕɔ̃n͇t͡ʃkɔˈvɛɡɔ n
syndrome prémenstruel
(medycyna, medyczny) zespół objawów psychicznych, fizycznych i emocjonalnych występujący od kilku do kilkunastu dni przed menstruacją, ustępujący z chwilą jej rozpoczęcia;

zespół opóźnionej fazy snu n
syndrome de retard de phase du sommeil
(medycyna, medyczny) zaburzenie snu polegające na zbyt późnym zasypianiu i budzeniu się;

zespół policystycznych jajników n
syndrome de Stein-Leventhal polykystose ovarienne
(medycyna, medyczny) zaburzenie endokrynne dotykające kobiety w wieku reprodukcyjnym;

zespół przyspieszonej fazy snu n
syndrome d'avance de phase du sommeil
(medycyna, medyczny) zaburzenie snu polegające na zbyt wczesnym kładzeniu się spać (między 18 a 21:00) i wczesnym budzeniu się, o ok. 3:00–4:00 w nocy

zespół złego wchłaniania n
malabsorption syndrome de malabsorption
(medycyna, medyczny) stan wynikły z nieprawidłowości w trawieniu i wchłanianiu składników odżywczych z przewodu pokarmowego;

zestawiać v
comparer confronter
ustalać podobieństwa i różnice
descendre
zdejmując coś, kłaść to niżej
dresser établir
przedstawiać dane w formie wykazu
monter
składać w całość
réduire
(medycyna, medyczny) złączać końce złamanej kości

zeszyt ˈzɛʃɨt n
cahier
(edukacja, edukacyjny) kartki papieru złożone w całość służące do zapisywania;

zewnątrz ˈzɛvnɔ̃nṭʃ preposition
dehors à l'extérieur
(przestarzałe, przestarzały) poza obrębem czegoś, poza obszarem jakiejś powierzchni terenu, obiektu lub środowiska

zewnętrzny zɛˈvnɛ̃nṭʃnɨ adj
extérieur externe extrinsèque
taki, który znajduje się poza czymś (poza obrębem); taki, który widać na zewnątrz

zez zɛs n
strabisme
(medycyna, medyczny) nierównoległe ustawienie gałek ocznych względem siebie, powodujące nieprawidłowe widzenie;

zezowaty adj
louche bigle
taki, który ma zeza

zezwalać zɛˈzvalat͡ɕ v
tolérer accorder
(oficjalnie) wydawać komuś zezwolenie na coś; pozwalać, nie zabraniać

zgadywać v
deviner
przewidywać co na podstawie przesłanek niedających pewności

zgadzać ˈzɡad͡zat͡ɕ v
convenir
być zgodnym z czymś, mieć podobną opinię
wyrażać zgodę, dawać zgodę na coś

zgaga ˈzɡaɡa n
brûlure pyrosis
(medycyna, medyczny) uczucie pieczenia w przełyku
casse-pied raseur
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) osoba dokuczliwa, kłótliwa

zgnilec amerykański ˈzʲɟɲilɛt͡s ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci n
loque américaine
(weterynaria, weterynaryjny) (pszczelarstwo, pszczelarski) choroba bakteryjna czerwiu pszczelego;

zgoda ˈzɡɔda n
concorde réconciliation conciliation
stan pozbawiony konfliktów czy kłótni, pojednanie

zgromadzenie ˌzɡrɔ̃maˈd͡zɛ̃ɲɛ n
assemblée
zespół ludzi reprezentujących daną społeczność i stanowiących jakąś władzę, przedstawicielstwo
rassemblement
większa grupa osób zebranych w jednym miejscu (często w odniesieniu do demonstracji)

zgromadzenie zakonne ˌzɡrɔ̃maˈd͡zɛ̃ɲɛ zaˈkɔ̃nːɛ n
ordre religieux
stowarzyszenie, grupa osób duchownych żyjących według ustalonych reguł;

zgryźliwy zɡrɨʑˈlʲivɨ adj
grincheux grognon hargneux
często dokuczający innym złośliwymi uwagami

zgrzebło n
étrille
(zootechnika, zootechniczny) metalowy przyrząd do czyszczenia zwierząt (zwłaszcza zwierząt gospodarskich) i usuwania sierści ze szczotki do czesania zwierząt;

zgrzewka n
multipack
(potocznie, potoczny) (handel, handlowy) opakowanie zbiorcze jakiegoś produktu oklejone w folię

zguba ˈzɡuba n
abîme perdition
klęska, nieszczęście
perte
rzecz lub osoba zgubiona, której chwilowo nie można znaleźć

zgubny ˈzɡubnɨ adj
délétère
prowadzący do zguby
funeste
przynoszący zniszczenie

ziarnko do ziarnka, a zbierze się miarka ˈʑarn̥kɔ dɔ‿ˈʑarn̥ka ː‿ˈzbʲjɛʒɛ‿ɕɛ ˈmʲjarka proverb
petit à petit l'oiseau fait son nid
oszczędzając cierpliwie nawet małe ilości można dużo uzbierać

ziarno ˈʑarnɔ n
grain
(botanika, botaniczny) nasiono zbóż, trawy, itp.; również porcja tych nasion;
cząstka czegoś
(fotografia) niepożądane drobne punkty obrazu na fotografii;

ziarnopłon wiosenny n
ficaire fausse-renoncule
(botanika, botaniczny) Ficaria verna Huds., gatunek kwitnącej żółto byliny o właściwościach leczniczych;

zielarka ʑɛˈlarka n
herboriste
specjalistka w dziedzinie zielarstwa, lecząca za pomocą ziół

zielarstwo ʑɛˈlarstfɔ n
herboristerie
dział wiedzy zajmujący się zagadnieniami hodowli, uprawy, zbioru, suszenia, pakowania i przechowywania ziół i roślin leczniczych;

zielarz ˈʑɛlaʃ n
herboriste
specjalista w dziedzinie zielarstwa, leczący za pomocą ziół

ziele ˈʑɛlɛ n
herbe herbacé plante herbacée
(botanika, botaniczny) roślina o nietrwałych, nadziemnych pędach

ziele angielskie n
quatre-épices tout-épice piment de la Jamaïque
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suszone owoce korzennika lekarskiego stosowane jako przyprawa;

zieleń ˈʑɛlɛ̃ɲ n
vert
kolor zielony

zieleń Scheelego n
vert de Scheele vert suédois
(chemia, chemiczny) toksyczny zielony pigment będący mieszaniną arseninów miedzi;

zieleń Veronese'a n
vert Véronèse
(sztuka) jeden z odcieni chłodnej, nasyconej zieleni

zielnik ˈʑɛlʲɲik n
herbier
kolekcja zasuszonych dla celów naukowych roślin

zielona herbata ʑɛˈlɔ̃na xɛrˈbata n
thé vert
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój przyrządzany wyłącznie z liści herbaty chińskiej, które zostały poddane minimalnemu utlenianiu w czasie przetwarzania

zielonawy ˌʑɛlɔ̃ˈnavɨ adj
verdâtre
w kolorze podobnym do zielonego

zielonoprzylądkowy adj
cap-verdien capverdien
związany z Wyspami Zielonego Przylądka lub Republiką Zielonego Przylądka

zielony ʑɛˈlɔ̃nɨ adj
vert
o roślinach, owocach: taki, który nie osiągnął dojrzałości, będący w stadium poprzedzającym dojrzałość; niedojrzały
(lekceważąco, lekceważący) (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) niedoświadczony, niewyrobiony, niemający rozeznania w jakiejś dziedzinie, zwykle młody
vert inexpérimenté
mający kolor czwartego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej trawy, szmaragdu, malachitu itp.; mający kolor pochodny, powstały ze zmieszania kolorów podstawowych: żółtego i niebieskiego;

zielony ludzik n
petit homme vert
(żartobliwie) (fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) rzekomy przybysz z kosmosu o zielonej skórze

zielsko n
mauvaise herbe
(potocznie, potoczny) roślina dziko rosnąca lub zbiorowisko takich roślin

ziemia ˈʑɛ̃mʲja n
terre sol
grunt, podłoże (także w budynku)

ziemia obiecana ˈʑɛ̃mʲja ˌɔbʲjɛˈt͡sãna idiom
terre promise
(przenośnie, przenośnia) miejsce najbardziej pożądane, wydające się rajem, szczęśliwy cel

ziemniak ˈʑɛ̃mʲɲak n
pomme de terre
(botanika, botaniczny) Solanum tuberosum L., roślina z rodziny psiankowatych, o jadalnych bulwach;
(spożywczy) warzywo z bulwy ziemniaka (1.1)

ziemny ˈʑɛ̃mnɨ adj
terreux
związany z ziemią, glebą

ziemski ˈʑɛ̃msʲci adj
de terre terrestre
dotyczący planety Ziemi

ziewać ˈʑɛvat͡ɕ v
bâiller
szeroko otwierać usta, wydając charakterystyczny przeciągły odgłos z powodu senności lub znudzenia

ziewnięcie ʑɛvʲˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ n
bâillement
(rzeczownik odczasownikowy) od ziewnąć

zika ˈzʲika n
virus Zika Zika
(medycyna, medyczny) wirus przenoszony przez komary, który rozprzestrzenił się w Azji, Ameryce i Europie;

zima ˈʑĩ.ma n
hiver
najchłodniejsza z 4 astronomicznych (lub 6 klimatycznych) pór roku;

zimna wojna ˈʑĩmna ˈvɔjna n
guerre froide Guerre froide
(historia, historyczny, historycznie) okres napięcia pomiędzy Związkiem Radzieckim a Stanami Zjednoczonymi istniejący w drugiej połowie dwudziestego wieku;

zimne ognie ˈʑĩmnɛ ˈɔɟɲɛ n
cierge magique cierge merveilleux
niewielkie fajerwerki do użytku domowego w formie pręcika, na którym spala się substancja wytwarzająca snop iskier;

zimno ˈʑĩmnɔ adv
froidement
z uczuciem utraty ciepła

zimno ˈʑĩmnɔ n
froideur froid
odczuwalna subiektywnie niska temperatura

zimny ˈʑĩmnɨ adj
froid
mający (względnie) niską temperaturę, wywołujący uczucie zimna

zimorodek ˌʑĩmɔˈrɔdɛk n
martin-pêcheur
(ornitologia, ornitologiczny) Alcedo atthis, niewielki, kolorowy ptak żywiący się rybami, które zdobywa, nurkując;

zimowy ʑĩˈmɔvɨ adj
hivernal hibernal
typowy dla zimy, związany z zimą, odbywający się w zimie

zioła prowansalskie n
herbes de Provence
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa, tradycyjna mieszanka ziół pochodząca z Prowansji;

ziołolecznictwo ˌʑɔwɔlɛt͡ʃʲˈɲit͡stfɔ n
phytothérapie
(medycyna, medyczny) dział medycyny i farmakologii zajmujący się wytwarzaniem leków ziołowych oraz ich stosowaniem w profilaktyce i terapii chorób;

zięba ˈʑɛ̃mba n
pinson pinson des arbres
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki, melodyjnie śpiewający i barwny ptak z gatunku zięba zwyczajna, Fringilla coelebs;

zięba zwyczajna n
pinson des arbres
(ornitologia, ornitologiczny) Fringilla coelebs Linnaeus, mały ptak z rodziny łuszczakowatych;

zięć ʑɛ̇̃ɲt͡ɕ n
beau-fils gendre
mąż córki

zjawiać v
apparaître
stawać się obecnym gdzieś
stawiać się gdzieś; przychodzić gdzieś

zjawisko zʲjaˈvʲiskɔ n
phénomène
naturalny proces pozostający w zasięgu percepcji człowieka;

zjednoczony adj
uni
połączony dla wspólnej sprawy

zjeżdżalnia zʲjɛʒˈd͡ʒalʲɲa n
toboggan
urządzenie do zabawy z gładką, pochyłą powierzchnią, po której można zsuwać się na pupie;

zlecać v
charger
powierzać komuś wykonanie zadania

zlepek n
amalgame
całość złożona z różnych, często niepasujących do siebie części

zlew zlɛf n
évier
naczynie umiejscowione na ścianie pod kranem, połączone z rurą odpływową

zlewka n
bécher
płaskodenne naczynie laboratoryjne ogólnego użytku zwykle o kształcie cylindrycznym;

zlewozmywak ˌzlɛvɔzˈmɨvak n
évier
zlew kuchenny, w którym zmywa się naczynia

zmarszczka ˈzmarʃt͡ʃka n
ride
(anatomia, anatomiczny) podłużne zagłębienie skóry powstające w wyniku starzenia się lub ruchów mimicznych

zmartwienie zmartˈfʲjɛ̇̃ɲɛ n
souci affliction chagrin déplaisir désolation détresse
coś, co martwi, nurtuje, niepokoi

zmartwiony adj
chagrin soucieux
taki, który się czymś martwi

zmartwychwstanie ˌzmartfɨxˈfstãɲɛ n
résurrection
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) powstanie z martwych, ożywienie;

zmaza nocna ˈzmaza ˈnɔt͡sna n
pollution nocturne éjaculation nocturne
(fizjologia, fizjologiczny) (zobacz) polucja

zmiana ˈzmʲjãna n
changement modification
przejście jakiejś cechy albo rzeczy w inną
relève poste
grupa pracowników pracująca o danej porze
określony czas doby, kiedy pracuje wyznaczona grupa pracowników

zmieniać ˈzmʲjɛ̇̃ɲät͡ɕ v
changer modifier
nadawać komuś lub czemuś inne właściwości
remplacer
zamieniać, zastępować coś czymś innym

zmiennie adv
variablement
w sposób zmienny

zmienny ˈzmʲjɛ̃nːɨ adj
variable
niestały w poglądach, uczuciach (w odniesieniu do człowieka)
ulegający zmianom

zmierzch zmʲjɛʃx n
crépuscule
moment doby przed zapadnięciem nocy; czas ściemniania się;

zmieszany adj
embarrassé confus
wprawiony w zakłopotanie

zmiotka n
balayette
krótka miotła, rodzaj szczotki do zagarniania śmieci

zmniejszać ˈzmʲɲɛ̇jʃat͡ɕ v
minimiser
sprawiać, że coś ma mniejsze rozmiary

zmora n
cauchemar
dręczący, przykry sen lub budząca lęk, uporczywie powracająca myśl

zmrocznik gładysz n
grand sphinx de la vigne
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Deilephila elpenor, gatunek motyla z rodziny zawisakowatych;

zmysł zmɨsw̥ n
sens
zdolność organizmu do odbierania i analizowania wrażeń określonego rodzaju;

zmysłowość n
sensualité
cecha tego, co zmysłowe, erotyczne, ponętne

zmysłowy zmɨsˈwɔvɨ adj
sensuel sensitif
dotyczący zmysłów, odbierany za pomocą zmysłów
voluptueux
taki, który wzbudza pociąg fizyczny; wiąże się z doznaniami erotycznymi

zmywarka zmɨˈvarka n
lave-vaisselle
(technologia, technika, techniczny) domowe lub przemysłowe urządzenie do mycia naczyń;

zmyślać v
fabriquer inventer
mówić nieprawdę, koloryzować

zmęczenie zmɛ̃n͇ˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
fatigue
stan mniejszej sprawności, brak energii spowodowany wysiłkiem

zmęczony zmɛ̃n͇ˈt͡ʃɔ̃nɨ participleAdjective
fatigué las épuisé
odczuwający zmęczenie, taki, który jest osłabiony fizycznie lub psychicznie ze względu na wysiłek

znaczek pocztowy ˈznat͡ʃɛk pɔt͡ʃˈtɔvɨ n
timbre postal
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) (filatelistyka) mały nalepka przyklejana do koperty (pocztówki, paczki) służący jako środek uiszczenia opłaty za usługi pocztowe (np. usługę przesyłki);

znaczenie znaˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
signification sens
to, co dany wyraz, znak, gest oznacza lub sygnalizuje

znaczny ˈznat͡ʃnɨ adj
remarquable
(książkowy) istotny, duży, ważny

znajda n
enfant trouvé
dziecko, które zostało znalezione

znajdować znajˈdɔvat͡ɕ v
trouver
zdobywać to, czego się szuka
odkrywać coś wewnątrz czegoś lub na czymś
(przestarzałe, przestarzały) oceniać coś; określać swoje uczucia, stosunek do czegoś
se trouver être situer
być w jakimś miejscu

znak znak n
signe marque
kształt, któremu przypisuje się określone znaczenie

znak drogowy ˈznaɡ drɔˈɡɔvɨ n
panneau d'affichage
(motoryzacja) symbol graficzny, świetlny lub napis zawierający informacje, ostrzeżenia, nakazy i zakazy skierowane do użytkowników dróg;

znak końca dowodu n
signe de fin d’article
(termin typograficzny) (matematyka, matematyczny) symbol stosowany przez matematyków do oznaczania końca dowodu;

znak wodny ˈznaɡ ˈvɔdnɨ n
filigrane
obraz na papierze widzialny pod światło, uzyskiwany w trakcie jego produkcji;

znak zapytania ˈznaɡ ˌzapɨˈtãɲa n
point d'interrogation
(językoznawstwo, językoznawczy) znak graficzny ? umieszczany na końcu zdania pytającego;

znakomicie ˌznakɔ̃ˈmʲit͡ɕɛ adv
notablement remarquablement
w sposób znakomity; świetnie

znakomitość ˌznakɔ̃ˈmʲitɔɕt͡ɕ n
notabilité
cecha tego, co znakomite

znakomity ˌznakɔ̃ˈmʲitɨ adj
corsé grand éclatant
bardzo dobry, doskonały, świetny

znany ˈznãnɨ adj
connu
taki, który jest rozpoznawany przez wiele osób

znawca ˈznaft͡sa n
expert
osoba dobrze się na czymś znająca, mająca wiedzę, doświadczenie w odpowiedniej dziedzinie, umiejąca należycie ocenić coś lub kogoś

znać znat͡ɕ modal
connaître savoir
mieć informacje na czyjś temat, być komuś w przeszłości przedstawionym
savoir connaître
mieć informacje na temat czegoś, mieć z tym do czynienia w przeszłości
umieć coś, wiedzieć

znać jak własną kieszeń ˈznat͡ɕ ˈjaɡ ˈvwasnɔ̃w̃ ˈcɛʃɛ̃ɲ v
connaître comme sa poche
znać coś bardzo dobrze, bardzo dokładnie

znać się jak gęś na szafranie v
ne pas comprendre un traître mot
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia

znać się jak kot na kwaśnym mleku v
ne pas comprendre un traître mot
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia

znać się jak kozioł na katarynce v
ne pas comprendre un traître mot
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia

znać się jak krowa na gwiazdach v
ne pas comprendre un traître mot
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia

znać się jak kura na pieprzu ˈznat͡ɕ‿ɕɛ ˈjak ˈːura na‿ˈpʲjɛpʃu v
ne pas comprendre un traître mot
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia

znać się jak osioł na ananasach v
ne pas comprendre un traître mot
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia

znać się jak osioł na basetli v
ne pas comprendre un traître mot
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia

znać się jak wielbłąd na skrzypcach v
ne pas comprendre un traître mot
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia

znać się jak wół na Biblii v
ne pas comprendre un traître mot
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia

znać się jak świnia na pietruszce v
ne pas comprendre un traître mot
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia

znicz zʲɲit͡ʃ n
feu sacré flambeau
szeroka świeca w płytkim zbiorniku palona na grobach, pod pomnikami;

znieczulać v
anesthésier
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) stosować leki znoszące odbieranie impulsów uszkadzających i odczuwanie bólu

znienacka zʲɲɛ̃ˈnat͡ska adv
tout à coup à l'improviste
nagle i niespodziewanie

zniesławienie n
diffamation
przestępstwo przeciwko czci człowieka;

zniewieściałość ˌzʲɲɛvʲjɛ̇ɕˈt͡ɕawɔɕt͡ɕ n
efféminement
(pogardliwie, pogardliwy) posiadanie przez mężczyznę cech uznawanych typowo za kobiece, niewieście

zniewieściały ˌzʲɲɛvʲjɛ̇ɕˈt͡ɕawɨ adj
efféminé
o mężczyźnie: taki, który ma kobiece cechy

zniszczenie zʲɲiʃˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
dégât
stan tego, co zostało zniszczone, zrujnowane, zburzone

znosić ˈznɔɕit͡ɕ v
abolir
o nakazie, zakazie, obowiązku, itp. pozbawić mocy obowiązywania
descendre
przemieszczać coś własnymi siłami w dół
supporter
tolerować coś nieprzyjemnego

znowu ˈznɔvu adv
de nouveau à nouveau re-
jeszcze raz, ponownie, na nowo, znów, powtórnie, apiać

znośny ˈznɔɕnɨ adj
vivable
możliwy do zniesienia, akceptowalny, taki, z którym można wytrzymać

znęcać się ˈznɛ̃nt͡sat͡ɕ‿ɕɛ v
maltraiter malmener
robić krzywdę (najczęściej fizyczną), zadawać ból; męczyć, maltretować

zodiak ˈzɔdʲjak n
zodiaque
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) pas firmamentu, ciągnący się wzdłuż ekliptyki, na tle którego przemieszczają się w ciągu roku obserwowane z Ziemi Słońce, Księżyc i planety, podzielony na 12 znaków zodiaku;

zodiakalny ˌzɔdʲjaˈkalnɨ adj
zodiacal
(przymiotnik) od zodiak

zofenopryl n
zofénopril
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwnadciśnieniowy z grupy inhibitorów konwertazy angiotensyny, stosowany również w niewydolności serca i wczesnej fazie zawału serca

zoisyt zɔˈ<sup>j</sup>isɨt n
zoïsite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów grupowych;

zoo ˈzɔː n
zoo
ogród zoologiczny

zoo- ˈzɔː prefix
zoo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze zwierzętami

zoofobia ˌzɔːˈfɔbʲja n
zoophobie
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy, nieuzasadniony lęk przed zwierzętami;

zoogeografia ˌzɔːɡɛɔˈɡrafʲja n
zoogéographie
nauka o rozmieszczeniu gatunków zwierząt na kuli ziemskiej

zoogeograficzny adj
zoogéographique
związany z zoogeografią, odnoszący się do zoogeografii

zoolatria ˌzɔːˈlatrʲja n
zoolâtrie
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religijny kult zwierząt, animalizm;

zoologia ˌzɔːˈlɔɟja n
zoologie
(biologia, biologiczny) dział biologii, nauka o zwierzętach;

zoomorficzny ˌzɔɔ̃mɔrˈfʲit͡ʃnɨ adj
zoomorphe zoomorphique
z wyglądu przypominający zwierzę
związany z zoomorfizmem, dotyczący zoomorfizmu

zoonim zɔˈɔ̃ɲĩm n
zoonyme
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa własna nadawana zwierzętom, najczęściej domowym;

zoonoza ˌzɔɔ̃ˈnɔza n
zoonose
(weterynaria, weterynaryjny) (medycyna, medyczny) choroba zakaźna lub pasożytnicza zwierząt, mogąca wtórnie wystąpić u człowieka;

zooplankton ˌzɔːˈplãŋktɔ̃n n
zooplancton
(zoologia, zoologiczny) ogół organizmów zwierzęcych wchodzących w skład planktonu;

zootechniczny adj
zootechnique
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) odnoszący się do zootechniki, zootechnika

zootechnika ˌzɔːˈtɛxʲɲika n
zootechnie
nauka o hodowli zwierząt domowych;

zoroastrycki ˌzɔrɔaˈstrɨt͡sʲci adj
zoroastrien
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący zaratusztrianizmu, związany z zaratusztrianizmem

zorza ˈzɔʒa n
aurore
(meteorologia, meteorologiczny) barwne zjawisko świetlne na niebie

zostawiać zɔˈstavʲjät͡ɕ v
laisser
kłaść, opuszczać coś w jakimś miejscu i odchodzić, nie biorąc tego ze sobą

zrażać ˈzraʒat͡ɕ v
aliéner
zniechęcać

zrozpaczony adj
désespéré
owładnięty rozpaczą

zrozumiały ˌzrɔzũˈmʲjawɨ adj
limpide apparent clair
dający się zrozumieć, możliwy do zrozumienia

zrzekać się v
abandonner renoncer se désister
odstępować od czegoś z własnej woli

zrzeszać v
associer
skupiać ludzi mających wspólny cel

zrzęda n
grognon bougon grincheux ronchon râleur cafardeux
(potocznie, potoczny) osoba, która ma tendencje do ciągłego narzekania

zrób to sam
fais-le toi-même
zachęta do majsterkowania, samodzielnego wykonania jakiegoś praktycznego przedmiotu

zrównoważony rozwój n
développement durable
(ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ochrona środowiska) proces przemian zapewniający zaspokajanie potrzeb obecnego pokolenia bez umniejszania szans rozwojowych przyszłych generacji, m.in. dzięki zintegrowanym działaniom w zakresie rozwoju gospodarczego, społecznego i w zakresie środowiska;

zróżnicowanie ˌzruʒʲɲit͡sɔˈvãɲɛ n
différenciation
duża różnorodność, wyraźne różnienie się rzeczy od siebie

zręcznie adv
finement
w sprawny sposób

zręczność n
habileté agilité prestesse
wysoka sprawność fizyczna, zwinność

zręczny ˈzrɛ̃n͇t͡ʃnɨ adj
adroit habile
zwinny

zszywacz ˈsʃɨvat͡ʃ n
agrafeuse
(biurowość, biurowy) przyrząd służący do łączenia kartek za pomocą metalowych zszywek;

zuchwale adv
avec insolence
w sposób zuchwały

zuchwalstwo n
audace
cecha bycia zuchwałym; nadmierna pewność siebie

zuchwałość zuxˈfawɔɕt͡ɕ n
audace
zbytnia pewność siebie, zbytnia odwaga

zuchwały zuxˈfawɨ adj
audacieux
skłonny do podejmowania ryzyka, odważny
insolent impertinent outrecuidant
o nadmiernej pewności siebie, lekceważący innych

zuluski zuˈlusʲci adj
zoulou
związany z Zulusami, dotyczący Zulusów, ich kultury, sztuki

zuluski zuˈlusʲci n
zoulou
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy bantu

zupa ˈzupa n
soupe potage
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płynna lub półpłynna potrawa, często pierwsze danie obiadu;

zupa krem n
soupe à la crème
zupa o wyglądzie i konsystencji kremu

zurwanizm n
zervanisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna monistyczna, forma perskiej religii mazdaizmu, opozycyjna wobec zoroastryzmu

zuryski adj
zurichois
związany z Zurychem, dotyczący Zurychu, pochodzący z Zurychu

zużyty adj
usé
taki, który uległ zużyciu

zużywać zuˈʒɨvat͡ɕ v
exténuer
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) wyczerpywać czyjeś siły
épuiser
wyczerpywać zasób czegoś, zmniejszać tego ilość przez używanie
exténuer
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) tracić siły psychiczne lub fizyczne

zwalniać ˈzvalʲɲät͡ɕ v
libérer délivrer
wypuszczać kogoś na wolność
licencier renvoyer
(o pracodawcy) rozwiązywać z pracownikiem stosunek zatrudnienia; pozbawiać kogoś pracy lub stanowiska
ralentir
zmniejszać prędkość

zważywszy na
considérant
(książkowy) nadawca mówi, co bierze pod uwagę, rozpatrując to, o czym mowa

zwiastun ˈzvʲjastũn n
bande-annonce
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) krótka zapowiedź filmu

zwichnąć v
luxer se luxer
(medycyna, medyczny) wywołać uszkodzenie stawu poprzez przemieszczenie względem siebie nasad kości tworzących staw

zwieracz ˈzvʲjɛrat͡ʃ n
sphincter
(anatomia, anatomiczny) mięsień okrężny tworzący pierścień mięśniowy zamykający naturalne otwory ciała lub ujścia niektórych narządów;

zwierzchnik n
supérieur
ktoś, kto ma nad kimś/czymś władzę

zwierzyna zvʲjɛˈʒɨ̃na n
gibier
(łowiectwo, łowiecki) zwierzęta łowne, będące przedmiotem polowań
mięso zwierząt, w szczególności leśnych, dzikich

zwierzę ˈzvʲjɛʒɛ ˈzvʲjɛʒɛnta n
animal bête
(biologia, biologiczny) organizm cudzożywny o komórkach eukariotycznych, bez ściany komórkowej;

zwierzę domowe ˈzvʲjɛʒɛ dɔ̃ˈmɔvɛ n
animal domestique animal de compagnie animal familier
zwierzę udomowione przez człowieka, trzymane w domu dla towarzystwa;

zwierzęcość zvʲjɛˈʒɛ̃nt͡sɔɕt͡ɕ n
animalité
cecha tego, co zwierzęce; natura zwierzęcia

zwinność n
adresse souplesse
cecha bycia bardzo sprawnym

związek ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk n
association union syndicat
sformalizowane porozumienie ludzi, organizacji, krajów, miast lub regionów;
lien relation rapport
wzajemne powiązanie, stosunek między rzeczami lub zjawiskami

związek chemiczny ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk xɛ̃ˈmʲit͡ʃnɨ n
composé chimique
(chemia, chemiczny) zbiór trwale połączonych atomów;

związek frazeologiczny ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk ˌfrazɛɔlɔˈɟit͡ʃnɨ n
locution
(językoznawstwo, językoznawczy) utrwalone w użyciu połączenie dwóch lub więcej wyrazów mające pewne wspólne ustalone znaczenie;

związek nieorganiczny ˈzvʲjɔ̃w̃zɛc ˌɲɛɔrɡãˈɲit͡ʃnɨ n
composé inorganique
(chemia, chemiczny) każdy związek chemiczny niebędący związkiem organicznym, czyli taki, który nie zawiera atomów węgla lub jest tlenkiem węgla, kwasem węglowym, węglanem, wodorowęglanem, węglikiem, cyjanowodorem, cyjankiem, kwasem cyjanowym, kwasem piorunowym i kwasem izocyjanowym wraz z ich solami;

związek organiczny ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk ˌɔrɡãˈɲit͡ʃnɨ n
composé organique
(chemia, chemiczny) każdy związek chemiczny, w skład którego wchodzi węgiel, z wyjątkiem tlenków węgla, kwasu węglowego, węglanów, wodorowęglanów, węglików, cyjanowodoru, cyjanków, kwasu cyjanowego, kwasu piorunowego i kwasu izocyjanowego, a także ich soli;

związek siarkoorganiczny ˈzvʲjɔ̃w̃zɛc ˌɕarkɔːrɡãˈɲit͡ʃnɨ n
composé organo-sulfuré
(chemia, chemiczny) każdy związek organiczny posiadający wiązanie węgiel–siarka;

związek zawodowy ˈzvʲjɔ̃w̃zɛɡ ˌzavɔˈdɔvɨ n
syndicat
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organizacja zrzeszająca pracowników w celu reprezentowania i obrony ich wspólnych interesów ekonomicznych i społecznych;

związkowiec zvʲjɔ̃w̃sˈkɔvʲjɛt͡s n
syndicaliste
członek, działacz związku zawodowego

związkowy zvʲjɔ̃w̃sˈkɔvɨ adj
syndical
dotyczący związku zawodowego

zwiększać ˈzvʲjɛ̃ŋkʃat͡ɕ v
foisonner
sprawiać, że coś jest większe pod względem liczby, rozmiaru, nasilenia

zwięzłość n
brièveté
cecha bycia zwięzłym

zwodzić v
duper tromper
wprowadzać w błąd

zwolennik zvɔˈlɛ̃ɲːik n
partisan adepte adhérent
osoba, która popiera coś, darzy coś sympatią, oddaje swoje poparcie komuś lub czemuś

zwolnienie lekarskie zvɔlʲˈɲɛ̇̃ɲɛ lɛˈkarsʲcɛ n
congé de maladie ordinaire
(urzędowy) (medycyna, medyczny) zaświadczenie wystawiane przez lekarza, usprawiedliwiające nieobecność pracownika w pracy, niezdolnego do pracy z powodu choroby lub konieczności zapewnienia opieki choremu członkowi rodziny;

zworka ˈzvɔrka n
cavalier
(elektryczność) (informatyka, informatyczny) mały element służący do łączenia (zwierania) styków elektrycznych w celu konfiguracji układu elektronicznego (np. płyty głównej);

zwoływać zvɔˈwɨvat͡ɕ v
convoquer citer
gromadzić gdzieś wiele osób poprzez wołanie

zwrot zvrɔt n
locution tournure
wyrażenie, zdanie, konstrukcja słowna; związek wyrazów;
remboursement
spłacenie, pobranie (sumy pieniężnej, kosztów)
restitution retour
oddanie komuś czegoś
tour
zmiana kierunku ruchu, poruszania się, obrót

zwrotnica zvrɔtʲˈɲit͡sa n
aiguillage aiguille
urządzenie służące do zmiany toru pojazdów szynowych

zwrotnik ˈzvrɔtʲɲik n
tropique
(geografia, geograficzny) jedna z dwóch umownych linii na Ziemi, równoleżnik 23°27′ (dwadzieścia trzy stopnie i dwadzieścia siedem minut);

zwrotnikowy adj
tropical
związany ze zwrotnikiem, pochodzący z terenów pod zwrotnikiem

zwrócić ˈzvrut͡ɕit͡ɕ v
adresser la parole
skierować do kogoś swoje słowa

zwycięski adj
victorieux vainqueur
związany ze zwycięstwem, dotyczący zwycięstwa

zwycięsko zvɨˈt͡ɕɛ̃w̃skɔ adv
victorieusement
w sposób zwycięski; triumfalnie

zwycięstwo zvɨˈt͡ɕɛ̃w̃stfɔ n
victoire
sukces (najczęściej w walce lub sporcie), zwalczenie nieprzyjaciela, pokonanie konkurencji

zwycięzca zvɨˈt͡ɕɛ̃w̃st͡sa n
vainqueur gagnant
ten, który zwyciężył, wygrał

zwyciężać zvɨˈt͡ɕɛ̃w̃ʒat͡ɕ v
vaincre défaire
odnosić zwycięstwo nad kimś lub czymś

zwyczaj ˈzvɨt͡ʃaj n
habitude
sposób zachowywania się lub czynności wykonywane w określonych sytuacjach według pewnego wzoru określonego przez kulturę

zwyczajnie zvɨˈt͡ʃajɲɛ adv
simplement
w sposób zwyczajny, nie wyróżniający się niczym; przeciętnie

zwyczajny zvɨˈt͡ʃajnɨ adj
commun ordinaire normal coutumier
taki, który niczym się nie wyróżnia, jest przeciętny, zwykły

zwykle ˈzvɨklɛ adv
habituellement d'habitude ordinairement à l'ordinaire
zazwyczaj, prawie zawsze, bardzo często

zwykły ˈzvɨkwɨ adj
ordinaire commun simple
niewyróżniający się niczym

zwyrodnialec ˌzvɨrɔdʲˈɲalɛt͡s n
dégénéré
człowiek wynaturzony, wypaczony; degenerat

zwątpić ˈzvɔ̃ntpʲit͡ɕ v
douter désespérer
stracić wiarę w coś, przekonanie o słuszności, prawdziwości czegoś

zwłoki ˈzvwɔci n
corps charogne
ciało martwego człowieka;

zygota n
zygote
(biologia, biologiczny) komórka powstała wskutek zapłodnienia;

zygzak ˈzɨɡzak n
zigzag
ostro załamująca się linia łamana, przypominająca literę „z”

zygzakowaty ˌzɨɡzakɔˈvatɨ adj
briser en zigzag
biegnący zygzakiem, w linii, która co kawałek załamuje się

zysk zɨsk n
bénéfice gain
(ekonomia, ekonomiczny) (finanse, finansowy) (księgowość) przewyższenie wpływów nad wydatkami, dochód ze sprzedaży
korzyść z czegoś, uzyskana wartość

zyskowny zɨˈskɔvnɨ adj
intéressant profitable
taki, który przynosi zysk

ząb zɔ̃mp n
dent
(anatomia, anatomiczny) twór anatomiczny osadzony w szczęce lub żuchwie, ułatwiający gryzienie pokarmu;
(technologia, technika, techniczny) fragment urządzenia, który w połączeniu z innym takim fragmentem powoduje przenoszenie ruchu

ząb mleczny n
dent de lait
(stomatologia, stomatologiczny) ząb z pierwszego kompletu uzębienia wypadającego w dzieciństwie;

ząb mądrości n
dent de sagesse
(przenośnie, przenośnia) (stomatologia, stomatologiczny) zwyczajowe określenie trzecich zębów trzonowych u człowieka;

złamanie otwarte n
fracture ouverte
(medycyna, medyczny) złamanie, w którym dochodzi do przebicia skóry przez kość lub jej fragment;

złamany zwãˈmãnɨ adj
brisé rompu
uszkodzony na skutek zgięcia
déprimé sombre
przygnębiony; także wyrażający przygnębienie, stan załamania psychicznego/emocjonalnego

złapać zająca ˈzwapad͡ʑ zaˈjɔ̃nt͡sa v
faire un parterre prendre un parterre
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) przewrócić się, upaść

zło zwɔ n
mal
coś powszechnie uznane za szkodliwe, negatywne moralnie;
czyn lub wydarzenie wyrządzające komuś krzywdę

złocień właściwy n
Marguerite Marguerite commune
(systematyka) (botanika, botaniczny) Leucanthemum vulgare Lam., gatunek roślin z rodziny astrowatych;

złocisty adj
doré
posiadający kolor albo połysk złota

złocić v
dorer
pokrywać coś warstwą złota lub malować coś na złoty kolor

złodziej ˈzwɔd͡ʑɛ̇j n
voleur cambrioleur larron
osoba, która potajemnie i bezprawnie zabiera rzeczy bez zgody ich właściciela

złodziej scen n
voleur de scène
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (przenośnie, przenośnia) aktor, który przyciąga uwagę, gdy ktoś inny powinien być w centrum uwagi

złodziejka zwɔˈd͡ʑɛ̇jka n
voleuse
forma żeńska od: złodziej; kobieta, która kradnie

złota rybka n
poisson rouge
(ichtiologia, ichtiologiczny) odmiana hodowlana jednego z podgatunku karasia chińskiego, Carassius auratus;

złota rączka ˈzwɔta ˈrɔ̃n͇t͡ʃka n
des doigts de fée
osoba mająca wszechstronne uzdolnienia techniczne, potrafiąca niemal wszystko naprawić;

złote gody n
noces d'or
(książkowy) pięćdziesiąta rocznica ślubu

złote mleko n
lait d'or
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój przygotowany z mleka krowiego lub roślinnego, z dodatkiem kurkumy i przypraw, np. miodu, pieprzu, imbiru, cynamonu itp., podawany na ciepło

złote wesele n
noces d'or
(książkowy) pięćdziesiąta rocznica ślubu

złotnictwo zwɔtʲˈɲit͡stfɔ n
orfèvrerie
wyrób przedmiotów ze złota, platyny, srebra; praca złotnika

złotnik ˈzwɔtʲɲik n
orfèvre
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się złotnictwem; rzemieślnik artystyczny wyrabiający przedmioty z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu)

złoto ˈzwɔtɔ n
or
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Au i liczbie atomowej 79;
stop zawierający złoto (1.1), surowiec do wyrobu m.in. biżuterii, monet
(sport, sportowy) złoty medal
(jubilerstwo, jubilerski) wyrób ze złota (1.2)

złotokot afrykański n
chat doré africain
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Profelis aurata Temminck, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w zachodniej i centralnej Afryce;

złoty ˈzwɔtɨ adj
doré en or
mający kolor i połysk złota
en or de or
(jubilerstwo, jubilerski) wykonany ze złota

złoty ˈzwɔtɨ n
zloty
(jednostka monetarna) jednostka monetarna Polski równa 100 groszom;

złoty cielec ˈzwɔtɨ ˈt͡ɕɛlɛt͡s n
veau d'or
bogactwo, pieniądze wyniesione do kategorii bóstwa;

złoty spadochron n
parachute doré
(przenośnie, przenośnia) (środowiskowy) umowa zawierana z osobą na wysokim stanowisku, zapewniająca jej bardzo wysoką odprawę na wypadek odwołania z pełnionej funkcji;

złoty środek ˈzwɔtɨ ˈɕrɔdɛk n
juste milieu
kompromisowe rozwiązanie zadowalające skrajne stanowiska

złowrogi zwɔvˈrɔɟi adj
de mauvais augure
będący oznaką czegoś złego
malintentionné malveillant
mający wrogie zamiary

złowrogość n
hostilité malveillance
nieprzyjazny stosunek do kogoś lub czegoś

złościć v
mettre en colère irriter
doprowadzać do złości
irriter
wpadać w złość

złośliwe oprogramowanie n
maliciel logiciel malveillant
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie, którego celem jest wyrządzanie szkód w systemie komputerowym;

złośliwość zwɔɕˈlʲivɔɕt͡ɕ n
malignité
cecha tego, kto jest złośliwy

złośliwy zwɔɕˈlʲivɨ adj
malin pernicieux
o chorobie, schorzeniu: mający przebieg groźny dla organizmu, zagrażający życiu
méchant malicieux
nacechowany wrogością, niechęcią, przejawiający niechęć, wrogość

złość zwɔɕt͡ɕ n
colère rage
silne uczucie rozdrażnienia, gniewu, wrogości w stosunku do kogoś;

złoże ˈzwɔʒɛ n
gisement
(geologia, geologiczny) nagromadzenie kopaliny użytecznej w skorupie ziemskiej;

złożoność n
complexité
cecha posiadania wielu elementów, możliwości, aspektów

złudzenie zwuˈd͡zɛ̃ɲɛ n
illusion
błędne odczucie, będące skutkiem zniekształcenia wrażeń zmysłowych

zły zwɨ adj
en colère fâché irrité
agresywny, zdenerwowany (w danej chwili)
mauvais
niekorzystny
niesmaczny
kiepski, nieznający się
niepasujący, nieodpowiedni
niewygodny, nieprzyjemny, nieudany
o zdrowiu, zmysłach słaby
niegrzeczny, nieposłuszny
mauvais méchant
niemiły, nieprzyjemny (z charakteru)

Île-de-France pn
Île-de-France
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny Francji, zawierający w sobie jej stolicę - Paryż
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna zawierająca Paryż z przyległościami, stanowiąca w średniowieczu domenę królewską

à la a‿ˈla
à la
wykonany tak, by przypominał kogoś lub coś

à propos a‿prɔˈpɔ
à propos
…wprowadzająca nowy temat, który nasunął się mówiącemu pod wpływem wcześniejszej wypowiedzi

ósmy ˈusmɨ adj
huitième
od 8

ósmy cud świata ˈusmɨ ˈt͡sutʲ ˈɕfʲjata n
huitième merveille du monde
coś wyjątkowo zachwycającego

ów uf pronoun
celui-là
ten (o którym już była mowa)

ówczesny ufˈt͡ʃɛsnɨ adj
d'alors de ce temps-là
właściwy wcześniej wspomnianym czasom

ą-ę adj
prout-prout
(potocznie, potoczny) o osobie zmanierowanej, mającej o sobie wysokie mniemanie i obnoszącej się z tym

Ćennaj pn
Chennai
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Indiach, stolica stanu Tamilnadu;

ćapati n
chapati
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) indyjski pszenny placek, rodzaj chleba

ćma t͡ɕma n
mite phalène
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl nocny;

ćwiartka n
quart
jedna z czterech równych części czegoś

ćwiczenie t͡ɕfʲiˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
exercice
czynność powtarzana dla utrwalenia wiedzy lub zdobycia sprawności, nauka

ćwiczenie czyni mistrza t͡ɕfʲiˈt͡ʃɛ̃ɲɛ ˈt͡ʃɨ̃ɲi ˈmʲisṭʃa proverb
c'est en forgeant que l'on devient forgeron
im bardziej coś ćwiczysz, tym jesteś w tym lepszy

ćwiczenie fizyczne n
exercice physique
(sport, sportowy) czynność powtarzana dla zdobycia lub ulepszenia sprawności;

ćwierć t͡ɕfʲjɛrʲt͡ɕ n
quart
jedna czwarta, 25%

ćwierćnuta t͡ɕfʲjɛrʲt͡ɕˈnuta n
noire
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk o czasie trwania równym 1/4 całej nuty;

Łaba ˈwaba pn
Elbe
(geografia, geograficzny) rzeka przepływająca przez Niemcy i w Czechy;

Łabędź ˈwabɛ̃ɲt͡ɕ pn
Cygne
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; zawiera jasną gwiazdę – Deneb; zawiera liczne mgławice; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w sierpniu; konstelacja, której 5 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie krzyża, zwany Krzyżem Północy;

Ładoga pn
lac Ladoga
(geografia, geograficzny) największe jezioro Europy położone w Rosji, na północny wschód od Petersburga;

Łazarz ˈwazaʃ pn
Lazare
imię męskie;
(biblijny) postać biblijna

Łomonosow pn
Lomonossov
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, znajdujące się pod administracyjną jurysdykcją Petersburga, leżące na południowym wybrzeżu Zatoki Fińskiej;

Łotwa ˈwɔtfa pn
Lettonie
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Łotysz ˈwɔtɨʃ n
Letton
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości łotewskiej, obywatel Łotwy, mieszkaniec Łotwy

Łotyszka wɔˈtɨʃka n
Lettone
kobieta narodowości łotewskiej

Łować pn
Lovat
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w obwodzie witebskim Białorusi oraz pskowskim i nowogrodzkim Rosji, uchodząca do jeziora Ilmen;

Łucja ˈwut͡sʲja pn
Lucie
imię żeńskie;

Ługa pn
Louga
(geografia, geograficzny) rzeka płynąca przez obwód leningradzki i nowogrodzki Rosji, uchodząca do Zatoki Fińskiej;

Ługańsk pn
Louhansk Lougansk
(geografia, geograficzny) miasto w Ukrainie, administracyjne centrum obwodu ługańskiego;

Ługańska Republika Ludowa pn
République populaire de Lougansk
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) marionetkowe samozwańcze państwo działające na terenie obwodu ługańskiego Ukrainy;

Łukasz ˈwukaʃ pn
Luc Lucas
imię męskie;

Łuza pn
Louza
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w obwodzie kirowskim, Republice Komi i obwodzie wołgogradzkim, prawy dopływ rzeki Jug w dorzeczu Dwiny;

Łyśwa pn
Lysva
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Permskim;

łabędzi śpiew waˈbɛ̃ɲd͡ʑi ˈɕpʲjɛf n
chant du cygne
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) ostatnie dzieło artysty kończące jego karierę, końcowy twór jakiejkolwiek działalności

łabędź ˈwabɛ̃ɲt͡ɕ n
cygne cygneau
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus, ptak wodny o białym lub czarnym upierzeniu i długiej smukłej szyi;

łacina waˈt͡ɕĩna n
latin
(językoznawstwo, językoznawczy) język starożytnych Rzymian;

łacina klasyczna n
latin classique
(językoznawstwo, językoznawczy) język łaciński używany w Imperium Rzymskim w I w. p.n.e. i w I w. n.e.

łacina kościelna n
latin ecclésiastique
(językoznawstwo, językoznawczy) język łaciński używany w liturgii Kościoła

łacinnik waˈt͡ɕĩɲːik n
latiniste
człowiek znający łacinę

łaciński waˈt͡ɕĩj̃sʲci adj
latin
właściwy starożytnym Rzymianom, wywodzący się z Imperium Rzymskiego

łacińskość n
latinité
łaciński charakter czegoś

ładny ˈwadnɨ adj
joli mignon
odznaczający się urodą

ładunek waˈdũnɛk n
charge cargaison
towar umieszczony w czymś, zwykle do transportu;

ładunek elektryczny n
charge électrique
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) podstawowa wielkość fizyczna, cecha materii warunkująca siłę oddziaływania elektromagnetycznego między cząstkami;

łagodnie waˈɡɔdʲɲɛ adv
légèrement mollement
w sposób łagodny; delikatnie lub nieznacznie

łagodność waˈɡɔdnɔɕt͡ɕ n
placidité
cecha tego co jest łagodne; cecha tego, kto jest łagodny

łagodny waˈɡɔdnɨ adj
doux
charakteryzujący się łagodnością, spokojem, brakiem gniewu lub niepokoju

łagodzić waˈɡɔd͡ʑit͡ɕ v
adoucir endormir radoucir
czynić łagodnym, mniej surowym, mniej gwałtownym
tamiser
czynić mniej kontrastowym, mniej jaskrawym, mniej intensywnym

łajka jakucka n
laika de Iakoutie
(kynologia, kynologiczny) rasa psów należąca do szpiców;

łajno ˈwajnɔ n
crotte fèces
odchody zwierzęce

łakomstwo n
gourmandise
brak umiarkowania w jedzeniu; chciwość pokarmów

łamaniec językowy wãˈmãɲɛt͡sʲ ˌjɛ̃w̃zɨˈkɔvɨ idiom
virelangue
trudna do wymówienia fraza;

łamać ˈwãmat͡ɕ v
casser briser rompre
o rzeczach mało elastycznych: rozdzielać coś na kawałki naciskając, zginając

łamliwy wãmˈlʲivɨ adj
fragile
łatwo łamiący się

łania ˈwãɲa n
biche
(zoologia, zoologiczny) samica jelenia lub daniela

łapa ˈwapa n
patte
noga zwierzęcia niemającego kopyt

łapanka waˈpãnka n
rafle
(historia, historyczny, historycznie) akcja zatrzymywania większej liczby przypadkowych osób w czasie drugiej wojny światowej;

łapać ˈwapat͡ɕ v
attraper
chwytać coś, co znajduje się w ruchu, zostało rzucone
zarażać się, zostawać zarażonym chorobą

łapczywie adv
avidement voracement
w sposób łapczywy

łapownik n
concussionnaire exacteur
(pejoratywnie, pejoratywny) człowiek biorący łapówki

łapówka waˈpufka n
pot-de-vin dessous-de-table
(kryminologia, kryminologiczny) wartość materialna lub niematerialna udzielona przez jedną osobę na rzecz drugiej osoby, w celu nielegalnego osiągnięcia pewnej korzyści

łapówkarz n
concussionnaire
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba dająca lub przyjmująca łapówki

łasica waˈɕit͡sa n
belette
(zoologia, zoologiczny) niewielkie drapieżne zwierzę futerkowe;

łaskawość waˈskavɔɕt͡ɕ n
clémence grâce
cecha tego, co łaskawe; cecha tego, kto łaskawy

łatać v
repriser
umieszczać łaty

łatwo ˈwatfɔ adv
facilement
w sposób łatwy, bez trudności, bez trudu lub wysiłku

łatwopalność n
inflammabilité
(fizyka, fizyczny) cecha tego, co łatwopalne

łatwość ˈwatfɔɕt͡ɕ n
facilité
cecha tego, co jest łatwe, brak trudności

łatwy ˈwatfɨ adj
facile
nie wymagający wysiłku, trudu, nie stawiający przeszkód

ławka ˈwafka n
banc
twardy mebel do siedzenia dla kilku osób;

łazienka waˈʑɛ̃nka n
salle de bains bain
(architektura, architektoniczny) (hotelarstwo) pomieszczenie do kąpieli z wanną lub prysznicem;

łańcuch ˈwãj̃nt͡sux n
chaîne
szereg połączonych ze sobą ogniw, zwykle metalowych;
(przenośnie, przenośnia) ciąg zdarzeń, wynikających jeden z drugiego
(geografia, geograficzny) ciąg podłużnych gór i wzgórz wraz z rozdzielającymi je dolinami;
(informatyka, informatyczny) ciąg znaków, dane typu tekstowego;

łańcuch pokarmowy ˈwãj̃nt͡sux ˌpɔkarˈmɔvɨ n
chaîne alimentaire réseau trophique
(ekologia, ekologiczny) zależność pokarmowa wiążąca w danej biocenozie poszczególne gatunki producentów, konsumentów i reducentów, będących kolejnymi ogniwami w układzie, w którym każde ogniwo poprzedzające jest pokarmem dla następnego;

łańcuszek n
chaînette
(zdrobniale) od: łańcuch

łaźnia ˈwaʑɲa n
étuve
budynek lub pomieszczenie do kąpieli w wodzie, parze albo rozgrzanym powietrzu

łechtaczka wɛxˈtat͡ʃka n
clitoris
(anatomia, anatomiczny) nieparzysty, zewnętrzny narząd płciowy samic ssaków;

łoboda n
arroche
(botanika, botaniczny) rodzaj rośliny podobnej do komosy;

łobuzerski adj
coquin
o nastawieniu chuligańskim

łodyga wɔˈdɨɡa n
tige
(biologia, biologiczny) nadziemna część rośliny naczyniowej;

łojotokowe zapalenie skóry n
dermite séborrhéique
(medycyna, medyczny) rodzaj przewlekłej choroby skóry;

łokciowy wɔcˈt͡ɕɔvɨ adj
ulnaire
(anatomia, anatomiczny) dotyczący łokcia

łokieć ˈwɔcɛ̇t͡ɕ n
coude
(anatomia, anatomiczny) staw łączący ramię z przedramieniem

łom wɔ̃m n
pied-de-biche
(technologia, technika, techniczny) narzędzie mające postać żelaznego pręta zaostrzonego lub spłaszczonego na końcu, służące do podważania ciężarów, rozbijania, kruszenia itp.;

łonowy wɔ̃ˈnɔvɨ adj
pubien
związany z łonem, dotyczący łona (dolnej części brzucha)

łopata wɔˈpata n
pelle
narzędzie zazwyczaj obsługiwane dwoma rękami, służące do kopania lub nabierania sypkich materiałów;

łopatka wɔˈpatka n
ailette
roboczy element śmigła, turbiny lub śruby napędowej
omoplate
(anatomia, anatomiczny) kość pasa barkowego połączona z kością ramienną i obojczykiem;
petit pelle transplantoir
(zdrobniale) od łopata
épaule
mięso przylegające do łopatki (1.1) zwierząt z uboju

łososiowy ˌwɔsɔˈɕɔvɨ adj
de saumon
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) (ichtiologia, ichtiologiczny) dotyczący łososia, odnoszący się do łososia, związany z łososiem, zrobiony z łososia, zawierający łososia, przyrządzony z łososia, z dodatkiem łososia
saumon de saumon
(książkowy) mający kolor pomarańczoworóżowy, taki jak kolor mięsa łososia

łosoś ˈwɔsɔɕ n
saumon
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba o różowym mięsie żyjąca na północnym Atlantyku;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso łososia (1.1)

łotewski wɔˈtɛfsʲci adj
letton
odnoszący się do Łotwy

łotr wɔtr̥ n
scélérat
(pejoratywnie, pejoratywny) ktoś popełniający czyny haniebne, niegodziwe

łowczy n
garde-chasse
(łowiectwo, łowiecki) członek związku łowieckiego nadzorujący dany obszar

łowić ryby w mętnej wodzie ˈwɔvʲit͡ɕ ˈrɨbɨ ˈv‿mɛ̃ntnɛj ˈvɔd͡ʑɛ v
pêcher en eau trouble
korzystać z zamieszania lub niejasnej sytuacji, zyskiwać w sposób nieuczciwy

łozówka wɔˈzufka n
rousserolle verderolle
(ornitologia, ornitologiczny) Acrocephalus palustris, mały ptak zamieszkujący gęsto zarośnięte tereny wilgotne, naśladujący odgłosy innych ptaków;

łoś wɔɕ n
élan orignal
(zoologia, zoologiczny) Alces alces, gatunek największego, roślinożernego ssaka kopytnego z rodziny jeleniowatych, o rozłożystym porożu;

łoże ˈwɔʒɛ n
affût
podstawa broni palnej, mocująca lufę – karabinu, działa, armaty itp.

łoże śmierci ˈwɔʒɛ ˈɕmʲjɛrʲt͡ɕi n
lit de mort
łóżko, łoże, w którym leży umierający lub w którym ktoś umarł

łożysko wɔˈʒɨskɔ n
placenta
(anatomia, anatomiczny) przejściowy narząd płodowy występujący u ssaków łożyskowych, który łączy zarodek ze ścianą macicy i umożliwia wymianę między matką a płodem;
roulement
(technologia, technika, techniczny) część urządzenia technicznego podtrzymująca (łożyskująca) inną jego część (łożyskowaną) w sposób umożliwiający jej względny ruch obrotowy;

łubek ˈwubɛk n
attelle
jedna z deszczułek stosowanych do unieruchomienia złamanej ręki lub nogi
éclisse
(technologia, technika, techniczny) płaska płytka z żelaza, łącząca części maszyn, szyny (i tym podobne, i temu podobne)

łubki ˈwupci n
attelle
(medycyna, medyczny) deszczułki stosowane do unieruchomienia kończyn

łucznictwo wut͡ʃʲˈɲit͡stfɔ n
tir à l'arc tir
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której strzela się z łuku do tarczy

łuczniczka wut͡ʃʲˈɲit͡ʃka n
archère
kobieta strzelająca z łuku

łucznik ˈwut͡ʃʲɲik n
archer
(wojskowość, wojskowy) żołnierz, myśliwy posługujący się łukiem;

łuk wuk n
arc arche
(sport, sportowy) wygięta broń miotająca strzały przez napięcie liny łączącej jej oba końce i nadanie tak strzale energii;
(architektura, architektoniczny) element budowli w kształcie łuku (1.1);
arc courbe
(matematyka, matematyczny) różniczkowalny odcinek krzywej
każdy kształt przypominający łuk (1.1)
(fizyka, fizyczny) widoczny przepływ prądu elektrycznego między dwoma elektrodami;

łup wup n
butin
zdobycz wojenna lub pochodząca z rabunku, grabieży

łupek ˈwupɛk n
ardoise
(geologia, geologiczny) skała osadowa lub metamorficzna wykazująca dobrą łupkowatość;

łupież ˈwupʲjɛʃ n
pellicule
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) choroba skóry głowy, charakteryzująca się złuszczaniem zrogowaciałej warstwy naskórka;
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) drobne płatki łuszczącego się naskórka

łupić v
piller
przywłaszczać bezprawnie

łuska ˈwuska n
écaille
(zoologia, zoologiczny) płytki pokrywające ciało niektórych zwierząt

łuskać v
écosser écaler
wydobywać z łuski

łuskowaty ˌwuskɔˈvatɨ adj
écailleux
pokryty łuskami

łuszczyca wuʃˈt͡ʃɨt͡sa n
psoriasis
(medycyna, medyczny) przewlekła, nawracająca choroba skóry, która charakteryzuje się występowaniem na skórze łuszczących się wykwitów;

łuszczycowe zapalenie stawów n
rhumatisme psoriasique
(medycyna, medyczny) przewlekłe zapalenie stawów u osób z łuszczycą

łuszczycowy adj
psoriasique
(medycyna, medyczny) związany z łuszczycą

łuszczyć ˈwuʃt͡ʃɨt͡ɕ v
peler
odpadać samorzutnie płatami od jakiejś powierzchni

łydka ˈwɨtka n
mollet muscle jumeaux
(anatomia, anatomiczny) tylna część nogi człowieka, między kolanem a stopą;

łydkowy adj
sural
(anatomia, anatomiczny) związany z łydką, dotyczący łydki

łykać v
avaler
przesuwać co do gardła, przełyku, żołądka

łyko n
phloème
(botanika, botaniczny) żywa, włóknista tkanka roślin naczyniowych, rodzaj tkanki przewodzącej, która transportuje związki organiczne powstałe podczas fotosyntezy;

łypać v
lorgner reluquer
(potocznie, potoczny) spoglądać groźnie lub ukradkiem

łysienie wɨˈɕɛ̇̃ɲɛ n
alopécie
(medycyna, medyczny) utrata znacznej ilości włosów poprzez ich stopniowe wypadanie;

łysy ˈwɨsɨ adj
chauve
całkowicie lub częściowo pozbawiony włosów na głowie

łyżeczka wɨˈʒɛt͡ʃka n
cuillère
mała łyżka

łyżeczka do herbaty n
cuillère à café
mała łyżka, którą używa się do słodzenia i mieszania herbaty oraz innych napojów

łyżka ˈwɨʃka n
cuillerée
miara objętości substancji mieszczącej się w łyżce (1.1)
cuillère cuiller
sztuciec służący do jedzenia

łyżka do butów ˈwɨʃka dɔ‿ˈbutuf n
chausse-pied
proste narzędzie ułatwiające zakładanie butów;

łyżka wazowa ˈwɨʃka vaˈzɔva n
louche
(gastronomia) duża głęboka łyżka o długim trzonku, służąca do nalewania zupy z wazy

łyżwiarka wɨʒˈvʲjarka n
patineuse
(sport, sportowy) kobieta lub dziewczyna, która uprawia łyżwiarstwo

łyżwiarstwo wɨʒˈvʲjarstfɔ n
patinage
(sport, sportowy) zbiór dyscyplin sportowych, w których zawodnik porusza się po lodzie za pomocą łyżew;

łyżwiarstwo figurowe n
patinage artistique
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa polegająca na jeździe na łyżwach oraz wykonywaniu elementów choreograficznych i akrobatycznych, takich jak: skoki, piruety, podnoszenia (w jeździe w parach) itp.

łyżwiarstwo synchroniczne n
patinage synchronisé
(sport, sportowy) odmiana łyżwiarstwa figurowego polegająca na jeździe na lodzie i wykonywaniu figur przez drużyny (tzw. formacje);

łyżwiarz ˈwɨʒvʲjaʃ n
patineur
(sport, sportowy) osoba jeżdżąca na łyżwach, także zawodnik wyczynowo uprawiający łyżwiarstwo;

łza wza n
larme
(fizjologia, fizjologiczny) kropla słonawej wody wydzielonej przez oko;

łzawienie n
larmoiement
(rzeczownik odczasownikowy) od łzawić

łzy świętego Wawrzyńca n
larmes de Saint Laurent
(astronomia, astronomiczny) (potocznie, potoczny) (zobacz) Perseidy

łódź wut͡ɕ n
barque canot
mała jednostka pływająca poruszająca się po wodach;

łój n
suif
(technologia, technika, techniczny) (spożywczy) tłuszcz zwierzęcy o twardej konsystencji
sébum
(biologia, biologiczny) tłusta i płynna wydzielina gruczołów łojowych

łóżko ˈwuʃkɔ n
lit
mebel przeznaczony do spania;

łóżko piętrowe n
lit superposable
rodzaj łóżka z dwoma (lub więcej) poziomami do spania;

łącznik ˈwɔ̃n͇t͡ʃʲɲik n
copule
(językoznawstwo, językoznawczy) czasownik lub morfem łączący podmiot zdania z orzecznikiem; razem z orzecznikiem tworzy orzeczenie złożone (analityczne); spójnik łączący

łączność ˈwɔ̃n͇t͡ʃnɔɕt͡ɕ n
communication
działania składające się na utrzymanie kontaktu

łączny adj
commun cumulatif
wynikły z sumy, połączenia czy uogólnienia
conjoint
taki, który łączy

łączyć ˈwɔ̃n͇t͡ʃɨt͡ɕ v
joindre
kojarzyć ze sobą pojęcia lub zjawiska
joindre attacher
spajać elementy za pomocą środków technicznych
joindre unir
jednoczyć, umożliwiać zespolenie

łąka ˈwɔ̃ŋka n
pré prairie
teren gęsto porośnięty trawami;

łękotka wɛ̃ŋˈkɔtka n
ménisque
(anatomia, anatomiczny) chrząstka wchodząca w skład stawu kolanowego;

ŚOZ acronym
OMS
= Światowa Organizacja Zdrowia

ŚRK ɛɕ‿ɛr‿ˈka acronym
COE CŒE
= (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Światowa Rada Kościołów;

Śląsk ɕlɔ̃w̃sk pn
Silésie
(geografia, geograficzny) terytorium historyczne (kraina geograficzna i historyczna) w dorzeczu górnej i środkowej Odry;

Śnieżka ˈɕɲɛʃka pn
Blanche-Neige
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię królewny z baśni braci Grimm;
Sniejka
(geografia, geograficzny) najwyższy szczyt w Karkonoszach;

Środa Popielcowa ˈɕrɔda ˌpɔpʲjɛlˈt͡sɔva n
mercredi des Cendres Mercredi Saint
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu katolickim pierwszy dzień Wielkiego Postu, w którym głowy wiernych posypuje się popiołem;

Śródziemie ɕrudʲˈʑɛ̃mʲjɛ pn
Terre du Milieu
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) fikcyjny kontynent w mitologii stworzonej przez J.R.R. Tolkiena;

Święta Rodzina pn
Sainte Famille
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w teologii chrześcijańskiej: rodzina złożona z Jezusa Chrystusa i jego rodziców;

Święto Pracy ˈɕfʲjɛ̃ntɔ ˈprat͡sɨ n
fête du travail
święto ruchu robotniczego obchodzone od 1890 roku w pierwszy dzień maja;

Święto Reformacji ˈɕfʲjɛ̃ntɔ ˌrɛfɔrˈmat͡sʲji n
Fête de la Réformation
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święto obchodzone przez Kościoły protestanckie 31 października na pamiątkę wystąpienia Marcina Lutra w Wittenberdze;

Święty Graal n
Saint-Graal
(historia, historyczny, historycznie) (mitologia, mitologiczny) mistyczny kielich lub misa z legend arturiańskich, któremu przypisywano cudowne moce oraz posłużenie się nim przez Chrystusa podczas Ostatniej Wieczerzy;

Święty Hufiec ˈɕfʲjɛ̃ntɨ ˈxufʲjɛt͡s pn
Bataillon sacré
(historia, historyczny, historycznie) słynny z waleczności tebański oddział wojowników składający się z homoseksualnych kochanków, sformowany w 378 r. p.n.e.;

Święty Jerzy pn
Bras de Saint Georges
(geografia, geograficzny) ujściowe ramię Dunaju, stanowi południową odnogę Delty Dunaju

Święty Zastęp ˈɕfʲjɛ̃ntɨ ˈzastɛ̃mp pn
Bataillon sacré
(historia, historyczny, historycznie) słynny z waleczności tebański oddział wojowników składający się z homoseksualnych kochanków, sformowany w 378 r. p.n.e.;

ściana ˈɕt͡ɕãna n
mur paroi
(budownictwo) pionowy element konstrukcyjny oddzielający dwa pomieszczenia lub miejsca;

ściana komórkowa n
paroi cellulaire
(biologia, biologiczny) struktura otaczająca cytoplast komórek organizmów;

ściany mają uszy ˈɕt͡ɕãnɨ ˈmajɔ̃w̃ ˈuʃɨ proverb
les murs ont des oreilles
mówiąc coś poufnego, należy uważać, aby nie usłyszał lub nie podsłuchał tego ktoś niepożądany

ścieg ɕt͡ɕɛk n
point
sposób przewlekania nitki przy szyciu lub haftowaniu

ścierwo ˈɕt͡ɕɛrvɔ n
charogne
martwe, rozkładające się ciało zwierzęcia

ścieżka ˈɕt͡ɕɛʃka n
piste
fonogr. wydzielony fragment zapisu obrazu lub dźwięku, np. nagranie jednego z instrumentów
piste sentier
(informatyka, informatyczny) opis lokalizacji pliku na dysku komputera;
sentier piste
wąski wydeptany pasek ziemi albo też specjalnie wytyczony i ubity dla pieszych

ścieżka dźwiękowa ˈɕt͡ɕɛʃka d͡ʑvʲjɛ̃ŋˈkɔva n
bande son bande sonore bande-son
oprawa dźwiękowa filmu, spektaklu, audycji zapisana na odpowiednim nośniku;

ścieżka holownicza n
chemin de halage halage
(historia, historyczny, historycznie) ścieżka biegnąca wzdłuż drogi wodnej, używana przez ludzi lub zwierzęta pociągowe ciągnące łodzi lub barki;

ściskać ˈɕt͡ɕiskat͡ɕ v
serrer
wywierać ucisk, ścisk na jakimś obiekcie z kilku stron

ściąga ˈɕt͡ɕɔ̃ŋɡa n
antisèche
notatka nielegalnie posiadana na egzaminie, sprawdzianie itp., zawierająca odpowiedź na wymagane pytanie bądź pewien zakres materiału;

ściągawka ɕt͡ɕɔ̃ŋˈɡafka n
antisèche
karteczka z informacjami używana nielegalnie przez uczniów podczas klasówek, egzaminów itp.

ściągać ˈɕt͡ɕɔ̃ŋɡat͡ɕ v
télécharger
(potocznie, potoczny) pobierać pliki z internetu

ścięgno ˈɕt͡ɕɛ̃ŋɡnɔ n
tendon
(anatomia, anatomiczny) włóknista tkanka odpowiedzialna za przeniesienie skurczu mięśni na układ kostny;

ścięgno Achillesa n
tendon d'Achille tendon d’Achille
(anatomia, anatomiczny) największe ścięgno u człowieka, łączące mięsień trójgłowy łydki z kością piętową

ściśle ˈɕt͡ɕiɕlɛ adv
exactement à la lettre étroitement
w sposób ścisły, dokładny, precyzyjny

ślad ɕlat n
trace empreinte
oznaka przejścia, przejechania, przelotu kogoś lub czegoś

ślad wodny n
empreinte eau
woda, którą konsument zużywa bezpośrednio i ta, która została wykorzystana do produkcji konsumowanych przez niego dóbr

śledczy ˈɕlɛṭt͡ʃɨ adj
investigateur
związany ze śledztwem, dotyczący śledztwa

śledczy ˈɕlɛṭt͡ʃɨ n
investigateur
osoba prowadząca śledztwo

śledziona ɕlɛˈd͡ʑɔ̃na n
rate
(anatomia, anatomiczny) narząd limfatyczny magazynujący krew u kręgowców;

śledzionowy adj
splénique
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) dotyczący śledziony

śledź ɕlɛt͡ɕ n
hareng
(ichtiologia, ichtiologiczny) jadalna ryba morska;
piquet sardine
metalowy klin zakończony haczykiem wbijany w ziemię w celu naciągnięcia linek utrzymujących konstrukcję namiotu

ślepa uliczka ˈɕlɛpa uˈlʲit͡ʃka n
impasse cul-de-sac
uliczka niemająca wylotu
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) sytuacja bez wyjścia

ślepota ɕlɛˈpɔta n
cécité
(medycyna, medyczny) utrata wzroku, niewidzenie

ślepota śnieżna n
cécité des neiges ophtalmie des neiges photokératite
(medycyna, medyczny) schorzenie, kojarzone głównie z himalaistami, polegające na ostrym zapaleniu spojówek i nabłonka rogówki wywołane ekspozycją na promieniowanie ultrafioletowe;

śliczny ˈɕlʲit͡ʃnɨ adj
joli beau
taki, który jest ładny, miły dla zmysłów; uroczy, wzbudzający pozytywne emocje

ślimak ˈɕlʲĩmak n
escargot limaçon
(zoologia, zoologiczny) rodzaj bardzo rozpowszechnionego mięczaka;
(architektura, architektoniczny) motyw dekoracyjny w kształcie spiralnie skręconej muszli ślimaka (1.1)
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) papatacz; słodki wypiek z ciasta półfrancuskiego w kształcie okrągłej, spiralnie zwiniętej muszli
limaçon cochlée
(anatomia, anatomiczny) część ucha wewnętrznego ssaków;

ślina ˈɕlʲĩna n
salive
(fizjologia, fizjologiczny) płynna wydzielina wytwarzana w ustach;

ślinić ˈɕlʲĩɲit͡ɕ v
saliver
zwilżać śliną
brudzić się własną śliną

ślinowy ɕlʲĩˈnɔvɨ adj
salivaire
od: ślina

śliski ˈɕlʲisʲci adj
glissant
mający gładką powierzchnię nie dającą prawie zupełnie tarcia z innymi ciałami
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) mogący stać się przyczyną kłopotów

śliwa ˈɕlʲiva n
grand prune
(spożywczy) duży, dorodny owoc śliwy (1.1)
prunier
(ogrodnictwo, ogrodniczy) drzewo owocowe;

śliwka ˈɕlʲifka n
prune pruneau
(spożywczy) owoc z dużą pestką rosnący na śliwie

śliwowica ˌɕlʲivɔˈvʲit͡sa n
slivovitz eau-de-vie de prune
(spożywczy) wytrawna wódka na bazie sfermentowanych śliwek;

ślub ɕlup n
mariage noces
akt zawarcia małżeństwa;

ślubny ˈɕlubnɨ adj
nuptial
dotyczący ślubu

ślubowanie n
serment
uroczyste przyrzeczenie

ślusarz ˈɕlusaʃ n
serrurier
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wyrabiający lub naprawiający przedmioty metalowe

śluz ɕlus n
mucus mucosité
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) bezbarwna, ciągnąca się wydzielina gruczołów śluzowych

śluza n
écluse
(technologia, technika, techniczny) urządzenie, które umożliwia przemieszczanie czegoś między ośrodkami o odmiennych właściwościach, zwykle fizycznych;

śluzowiec n
myxomycète
(biologia, biologiczny) Myxomycota, Mycetozoa, Myxomycetes, organizm eukariotyczny wykazujący cechy roślin, grzybów i zwierząt;

śląski ˈɕlɔ̃w̃sʲci adj
silésien
związany ze Śląskiem, dotyczący Śląska, pochodzący ze Śląska

śmiać się ˈɕmʲjät͡ɕ‿ɕɛ v
rire
wydawać z siebie odgłos utożsamiany ze śmiechem

śmiało ˈɕmʲjawɔ adv
hardiment audacieusement délibérément franchement
w sposób pewny, bez obawy, bez wątpliwości

śmiech ɕmʲjɛx n
rire
charakterystyczny dźwięk i grymas twarzy wydawany przez człowieka, gdy jest mu wesoło

śmieciarz ˈɕmʲjɛ̇t͡ɕaʃ n
éboueur
(potocznie, potoczny) pracownik zajmujący się bezpośrednio wywozem śmieci

śmiercionośny adj
létal mortel
powodujący lub mogący spowodować czyjąś śmierć

śmierdzący ɕmʲjɛrˈd͡zɔ̃nt͡sɨ adj
frauduleux
(przenośnie, przenośnia) nieuczciwy, nielegalny
malodorant puant pestilentiel
taki, który śmierdzi, cuchnie
nauséabond
(przenośnie, przenośnia) odpychający, wzbudzający czyjąś pogardę

śmiertelny ɕmʲjɛrˈtɛlnɨ adj
mortel
taki, który może umrzeć, który kiedyś umrze
taki, który zabija, przynoszący śmierć (realnie lub potencjalnie)

śmierć ɕmʲjɛrʲt͡ɕ n
mort décès
(medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) trwałe ustanie procesów życiowych lub aktywności;

śmiesznie adv
comiquement drôlement
wywołując śmiech, wesołość
ridiculement
(pogardliwie, pogardliwy) nie tak, jak należy oczekiwać

śmieszny ˈɕmʲjɛʃnɨ adj
drôle
wywołujący śmiech

śmietana ɕmʲjɛˈtãna n
crème fraîche crème fraiche
(spożywczy) ukwaszony tłuszcz mleczny; gęsty biały płyn otrzymywany z mleka

śmietanka ɕmʲjɛˈtãnka n
crème de la crème
(przenośnie, przenośnia) (zobacz) śmietanka towarzyska

śmieć ɕmʲjɛ̇t͡ɕ n
ordure déchets poubelle
coś do wyrzucenia, odpadek

śmieć ɕmʲjɛ̇t͡ɕ v
oser
mieć odwagę, śmiałość

śmigło ˈɕmʲiɡwɔ n
hélice
(technologia, technika, techniczny) skręcony element konstrukcyjny zamontowany na obrotowej osi, wprawiający w ruch powietrze;

śmigłowiec n
hélicoptère
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny z wirnikiem umieszczonym nad kadłubem, poruszającym się w płaszczyźnie równoległej do ziemi

śniadanie ɕɲaˈdãɲɛ n
petit déjeuner déjeuner
poranny posiłek;

śnieg ɕɲɛk n
neige
(meteorologia, meteorologiczny) opad w postaci kryształków lodu;
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (technologia, technika, techniczny) zły obraz na ekranie telewizora
śnieg (1.1) leżący na ziemi, przedmiotach

śnieguła ɕɲɛˈɡuwa n
bruant des neiges
(ornitologia, ornitologiczny) Plectrophenax nivalis, ptak z rzędu wróblowych;

śnieżyca ɕɲɛˈʒɨt͡sa n
tempête de neige
intensywny i obfity opad śniegu połączony z silnym wiatrem;

śnieżyczka n
perce-neige
(botanika, botaniczny) Galanthus nivalis L., śnieżyczka przebiśnieg, przebiśnieg;

śnić ɕɲit͡ɕ v
rêver
widzieć sen podczas spania
(przenośnie, przenośnia) marzyć o czymś; myśleć nielogicznie lub nierozsądnie

śpiesz się powoli ˈɕpʲjɛʃʲ‿ɕɛ pɔˈvɔlʲi proverb
hâtez-vous lentement
rób coś dokładnie i sprawnie, ale bez nadmiernego pośpiechu, bo inaczej może się nie udać

śpiew ɕpʲjɛf n
chant
dźwięki zróżnicowane w natężeniu i wysokości, wydawane przez głos ludzki;

śpiewak ˈɕpʲjɛvak n
chanteur chantre
mężczyzna lub chłopiec, który śpiewa

śpiewać ˈɕpʲjɛvat͡ɕ v
chanter
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonywać melodię głosem
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) zdradzać podczas przesłuchania tajemnice

śpiewnik ˈɕpʲjɛvʲɲik n
chansonnier livre de cantique recueil de chanson
książka, książeczka lub zeszyt z tekstami, czasem też nutami, piosenek

śpioch ɕpʲjɔx n
grand dormeur gros dormeur
człowiek lubiący dużo, długo spać

śpiwór ˈɕpʲivur n
sac de couchage
(turystyka, turystyczny) worek do spania;

śpiący ˈɕpʲjɔ̃nt͡sɨ adj
somnolent
taki, któremu chce się spać

śpiączka n
coma
(medycyna, medyczny) głębokie zaburzenia świadomości z brakiem przytomności, niereagowaniem nawet na silne bodźce;

średnia n
moyenne
(matematyka, matematyczny) (potocznie, potoczny) średnia arytmetyczna, wynik dzielenia sumy danych składników przez ich liczbę;

średnica ɕrɛdʲˈɲit͡sa n
diamètre
(geometria) odcinek prowadzący od jednej do drugiej krawędzi okręgu, koła lub przekroju cylindra i przechodzący przez jego środek;
(geometria) długość średnicy (1.1)

średnik ˈɕrɛdʲɲik n
point-virgule
(językoznawstwo, językoznawczy) znak przestankowy (;) oddzielający dwie wypowiedzi, posiadajcy funkcję pośrednią między kropką a przecinkiem;

średnio-wysoko-niemiecki ˈɕrɛdʲɲɔ vɨˈsɔkɔ ɲɛ̃ˈmʲjɛt͡sʲci n
moyen haut-allemand
(językoznawstwo, językoznawczy) historyczna forma języka niemieckiego (język średnio-wysoko-niemiecki);

średniowiecze ˌɕrɛdʲɲɔˈvʲjɛt͡ʃɛ n
Moyen Âge
epoka w historii i kulturze europejskiej, obejmująca okres między starożytnością a czasami nowożytnymi;

średniowieczny ˌɕrɛdʲɲɔˈvʲjɛt͡ʃnɨ adj
médiéval moyenâgeux
pochodzący ze średniowiecza, związany ze średniowieczem, dotyczący średniowiecza

środa ˈɕrɔda n
mercredi
trzeci dzień tygodnia;

środek ˈɕrɔdɛk n
centre
miejsce jednakowo oddalone od krawędzi
détergent détersif
dobro ekonomiczne
milieu
wnętrze
moyen
coś, co ułatwia działanie

środek antykoncepcyjny n
contraceptif
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) jedna z metod lub farmaceutyków służących zapobieganiu ciąży

środek transportu n
moyen de transport moyen de locomotion
jednostka umożliwiająca czynne przemieszczanie

środki masowego przekazu ˈɕrɔtʲci ˌmasɔˈvɛɡɔ pʃɛˈkazu n
médias de masse
prasa, radio, telewizja i internet; publikatory

środkowoafrykański ɕrɔtˈkɔvɔˌafrɨˈkãj̃sʲci adj
centrafricain
odnoszący się do Republiki Środkowoafrykańskiej, państwa w Afryce

środkowoamerykański adj
centraméricain
związany z Ameryką Środkową, dotyczący Ameryki Środkowej

środkowoeuropejski adj
centreuropéen médioeuropéen médio-européen
odnoszący się do Europy Środkowej, związany z Europą Środkową

środkowoschodni adj
moyen-oriental
(geografia, geograficzny) związany ze Środkowym Wschodem, leżący na Środkowym Wschodzie

środkowy ɕrɔtˈkɔvɨ adj
central moyen médian
znajdujący się w środku

środowisko ˌɕrɔdɔˈvʲiskɔ n
environnement
(ekologia, ekologiczny) ogół elementów nieożywionych i ożywionych, składających się na otoczenie

śruba ˈɕruba n
vis
(technologia, technika, techniczny) pręt metalowy, zakończony łbem z jednej strony, a z drugiej gwintem, umożliwiającym zakręcanie lub odkręcanie;

śrubokręt ɕruˈbɔkrɛ̃nt n
tournevis
(technologia, technika, techniczny) proste narzędzie do wkręcania lub wykręcania śrub i wkrętów

śródmieście ɕrudˈmʲjɛ̇ɕt͡ɕɛ n
centre-ville
centrum; główna, centralna część miasta

śródmiąższowy adj
interstitiel
(biologia, biologiczny) dotyczący śródmiąższu

śródręcze ɕruˈdrɛ̃n͇t͡ʃɛ n
métacarpe
(anatomia, anatomiczny) część ręki człowieka między palcami i nadgarstkiem

śródstopie n
métatarse
(anatomia, anatomiczny) środkowa część stopy, znajdująca się między stępem a palcami

śródziemnomorski ˌɕrudʲʑɛ̃mnɔ̃ˈmɔrsʲci adj
méditerranéen
(geografia, geograficzny) związany z Morzem Śródziemnym lub jego basenem

świadek ˈɕfʲjadɛk n
témoin
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba zeznająca podczas procesu sądowego;
(przenośnie, przenośnia) podobnie jak świadek (1.1), ale również w odniesieniu do rzeczy
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba obecna podczas aktu religijnego (np. chrztu, bierzmowania, małżeństwa) i potwierdzająca jego zaistnienie
témoin spectateur
osoba, która widziała coś na własne oczy

świadek Jehowy ˈɕfʲjadɛc jɛˈxɔvɨ n
témoin de Jéhovah
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek związku wyznaniowego Chrześcijańskiego Zboru Świadków Jehowy;

świadomość ɕfʲjaˈdɔ̃mɔɕt͡ɕ n
conscience connaissance
zdawanie sobie sprawy z czegoś;

świadomy ɕfʲjaˈdɔ̃mɨ adj
conscient
mający rozbudowaną świadomość; uświadomiony
taki, który ma świadomość czegoś, uzmysławia sobie coś, zdaje sobie sprawę z czegoś
conçu intentionnel
taki, który jest rezultatem celowego, zamierzonego działania

świadomy sen n
rêve lucide
sen, w którym śniący jest świadomy tego, że śni;

świat ɕfʲjat n
monde
cała Ziemia
(przenośnie, przenośnia) planeta
przestrzeń, w której się żyje

świat arabski ˈɕfʲjat aˈrapsʲci n
monde arabe
ogólny termin określający obszar ponad dwudziestu krajów Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu, zamieszkiwanych w większości przez Arabów lub też ściśle z nimi związany ze względu na kryteria językowe, historyczne, kulturowe i polityczne

światowy ɕfʲjaˈtɔvɨ adj
mondial
odnoszący się do całego świata

światła ˈɕfʲjatwa n
feu
(potocznie, potoczny) (motoryzacja) miejsce oznaczone światłami sygnalizacyjnymi na skrzyżowaniu ulic lub dróg bądź sygnalizujące przejścia dla pieszych

światło ˈɕfʲjatwɔ n
lumière
(fizyka, fizyczny) promieniowanie elektromagnetyczne w zakresie odbieranym przez oko;
przedmiot będący źródłem światła (1.1)

światłoczuły ˌɕfʲjatwɔˈt͡ʃuwɨ adj
photosensible
wrażliwy na światło

światłowstręt ɕfʲjatˈwɔfstrɛ̃nt n
photophobie
(medycyna, medyczny) przewrażliwienie oczu na światło spowodowane podrażnieniem lub schorzeniem oczu (spojówek, tęczówek);

światłowód ɕfʲjatˈwɔvut n
fibre optique
(technologia, technika, techniczny) włókno, w którym następuje propagacja światła; falowód dla światła;

świeca ˈɕfʲjɛt͡sa n
bougie chandelle
przedmiot z wosku, parafiny lub stearyny mający knot, chemiczne źródło światła;

świeca zapłonowa n
bougie bougie d'allumage
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) element zapłonu silnika benzynowego;

świecić ˈɕfʲjɛ̇t͡ɕit͡ɕ v
briller luire
emitować, produkować światło
éclairer
pobudzać coś do świecenia

świecznik ˈɕfʲjɛt͡ʃʲɲik n
chandelier candélabre
przedmiot z uchwytem na świecę lub kilka świec
pinacle
(przenośnie, przenośnia) wysokie, eksponowane stanowisko

świerk ɕfʲjɛrk n
sapin épicéa
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Picea A. Dietr., drzewo iglaste z rodziny sosnowatych;

świerszcz ɕfʲjɛrʃt͡ʃ n
grillon cri-cri
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) skaczący owad wydający charakterystyczne dźwięki;

świerszczyk ˈɕfʲjɛrʃt͡ʃɨk n
petit grillon
(zdrobniale) od: świerszcz
magazine de cul fesse
(żartobliwie) czasopismo erotyczne lub pornograficzne

świerzb ɕfʲjɛʃp n
gale
(medycyna, medyczny) pasożytnicza choroba skóry powodowana przez roztocza świerzbowce;

świetlik lekarski ˈɕfʲjɛtlʲik lɛˈkarsʲci n
casse-lunettes euphraise de Rostkov euphraise des prés euphraise officinale
(botanika, botaniczny) Euphrasia rostkoviana, pospolita w Polsce i występująca w całej Europie jednoroczna roślina lecznicza

świetny ˈɕfʲjɛtnɨ adj
splendide
taki, któremu przypisuje się same pozytywne cechy

świeżość ˈɕfʲjɛʒɔɕt͡ɕ n
fraîcheur
cecha tego, co jest świeże

świeży ˈɕfʲjɛʒɨ adj
frais
o produktach, potrawach: taki, który nie utracił walorów smakowych, nie uległ zepsuciu

świnia ˈɕfʲĩɲa ˈɕfʲĩɲɛ n
cochon porc
(zoologia, zoologiczny) Sus scrofa subsp. domesticus, zwierzę hodowlane z rodziny parzystokopytnych;
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) człowiek zachowujący się nieprzyzwoicie, niekulturalnie
(zoologia, zoologiczny) każde zwierzę z podrzędu świniokształtnych, Suiformes Flower;
(zoologia, zoologiczny) samica świni (1.1)
(pejoratywnie, pejoratywny) (przenośnie, przenośnia) (wulgarnie, wulgaryzm) w połączeniu z określeniem jakiejś zbiorowości – ogólny epitet wyrażający pogardę
cochon salaud peau de vache
(pejoratywnie, pejoratywny) (przenośnie, przenośnia) (pogardliwie, pogardliwy) o osobie nikczemnej, podłej

świnka ˈɕfʲĩnka n
cochonnet
mała kulka w petance;
cochonnet goret porcelet
(zdrobniale) od: świnia
oreillons
(medycyna, medyczny) jedna z chorób zakaźnych, nagminne zapalenie przyusznic

świnka morska ˈɕfʲĩnka ˈmɔrska n
cobaye cochon d'Inde
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z gatunku świnka morska (1.1)

świr ɕfʲir n
allumé dingo toqué
(potocznie, potoczny) osoba chora umysłowo

świst n
sifflement
przenikliwy dźwięk podobny do gwizdu, ale mniej dźwięczny

świstak ˈɕfʲistak n
marmotte
(zoologia, zoologiczny) gromadny, górski gryzoń z rodziny wiewiórkowatych;

świstać v
siffler
wydawać świst

świt ɕfʲit n
aube
(przenośnie, przenośnia) moment rozpoczęcia czegoś nowego
aube point du jour
okres między nocą a dniem, gdy słońce wschodzi i niebo rozjaśnia się;
aurore
światło widoczne o świcie (1.1)

świta ˈɕfʲita n
cour
otoczenie asystujące przywódcy

świąd n
prurit
(medycyna, medyczny) dotkliwe swędzenie skóry;

świątynia ɕfʲjɔ̃nˈtɨ̃ɲa n
temple
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budowla postawiona dla celów religijnych: miejsce kultu, składania ofiar, celebrowania obrzędów;

święcenia n
ordre
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sakrament w niektórych kościołach chrześcijańskich, dający władzę uświęcania, tj. udzielania innych sakramentów;

święcony adj
bénit
o charakterze sakralnym; taki, który został poświęcony

święta krowa ˈɕfʲjɛ̃nta ˈkrɔva n
vache sacrée
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krowa o specjalnym statusie w Indiach;

święta wojna ˈɕfʲjɛ̃nta ˈvɔjna n
guerre sainte
wojna prowadzona z przyczyn religijnych

świętej pamięci adj
défunt
z szacunkiem w kontekście osoby religijnej zmarły, nieboszczyk

święto ˈɕfʲjɛ̃ntɔ n
fête jour férié
dzień lub więcej dni wyróżniający się od innych, poświęcony czemuś lub komuś, spędzany w inny, szczególny sposób niż zwykłe dni

święto ruchome ˈɕfʲjɛ̃ntɔ ruˈxɔ̃mɛ n
fête mobile
święto, które co roku wypada w inny dzień

świętopietrze n
denier de Saint-Pierre
(kościelny) katolicka opłata na rzecz papiestwa, wnoszona w średniowieczu przez kraje uznające zwierzchnictwo Kościoła katolickiego, a współcześnie dobrowolnie oddawana przez parafian w niedzielę najbliższą dniowi św. Piotra i Pawła (29 czerwca);

święty ˈɕfʲjɛ̃ntɨ adj
sacré saint
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o rzeczy: coś godnego kultu religijnego
saint sacré
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o osobie: ktoś uznany przez jakiś Kościół lub społeczność za godnego kultu;

święty ˈɕfʲjɛ̃ntɨ n
saint
mężczyzna święty (1.1)

święty mikołaj ˈɕfʲjɛ̃ntɨ mʲiˈkɔwaj n
père Noël saint Nicolas
człowiek przebrany za Świętego Mikołaja lub świętego mikołaja (1.2), rozdający prezenty ludziom (głównie dzieciom) 6 grudnia, a w niektórych regionach w Wigilię;

świński ˈɕfʲĩj̃sʲci adj
porcin
związany ze świnią, dotyczący świni

źdźbło ʑd͡ʑbwɔ n
brin
(botanika, botaniczny) walcowata łodyga trawy (w tym zbóż);
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (rzadki, rzadko używany) bardzo mała ilość czegoś

źle ʑlɛ adv
mal
w niewłaściwy, niedobry sposób, niezgodnie z normami

źle się dzieje w państwie duńskim ˈʑlɛ‿ɕɛ ˈd͡ʑɛ̇jɛ ˈf‿pãj̃stfʲjɛ ˈdũj̃sʲcĩm proverb
il y a quelque chose de pourri dans le royaume du Danemark
sytuacja ogólna jest niedobra, niepokojąca

źrebić się ˈʑrɛbʲit͡ɕ‿ɕɛ v
pouliner
(zoologia, zoologiczny) w odniesieniu do klaczy, oślicy lub zebry: rodzić młode

źrebię ˈʑrɛbʲjɛ n
poulain
(zoologia, zoologiczny) młode koniowatych, np. konia, osła lub zebry – bez względu na płeć;

źrenica ʑrɛ̃ˈɲit͡sa n
pupille prunelle
(anatomia, anatomiczny) czarna, okrągła plamka na tęczówce oka, będąca w rzeczywistości rozszerzającym się i zwężającym otworem regulującym dopływ światła do wnętrza oka;
(optyka, optyczny) obraz otworu przysłony aperturowej

źródlany ʑruˈdlãnɨ adj
de source fontinal
pochodzący ze źródła (wodnego)

ŻW ʒɛd‿ˈvu acronym
PM
= (wojskowość, wojskowy) Żandarmeria Wojskowa;

Żagań ˈʒaɡãɲ pn
Sagan
(geografia, geograficzny) jedna z polskich miejscowości;

Żaneta ʒãˈnɛta pn
Jeannette
imię żeńskie;

Żar-Ptak n
oiseau de feu
(mitologia, mitologiczny) ptak (często paw) ognisty występujący w baśniach rosyjskich; utożsamiany z mitologicznym rarogiem

Żmudź pn
Samogitie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) jeden z pięciu regionów etnograficznych współczesnej Litwy ze stolicą w Szawlach, a także historyczna nazwa Dolnej Litwy;

Żyd ʒɨt n
juif
(etnografia, etnograficzny) członek narodu najliczniej zamieszkującego państwo Izrael;

Żydówka ʒɨˈdufka n
Juive
(etnografia, etnograficzny) przedstawicielka narodu najliczniej zamieszkującego państwo Izrael

Żygulowsk pn
Jigouliovsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie samarskim, położone nad Wołgą;

Żyronda pn
Gironde
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Nowa Akwitania;
(geografia, geograficzny) ujście Dordogne i Garonny do Zatoki Biskajskiej;

Żyzny Półksiężyc ˈʒɨznɨ puwʲˈcɕɛ̃w̃ʒɨt͡s pn
Croissant fertile
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) określenie pasa żyznych ziem przypominającego kształtem półksiężyc i ciągnącego się od Egiptu poprzez Palestynę, Syrię, po tereny dawnej Mezopotamii;

żaba ˈʒaba n
grenouille
(herpetologia, herpetologiczny) (potocznie, potoczny) pospolity płaz bezogonowy z wielu różnych rodzin, głównie z żabowatych;

żaba moczarowa n
grenouille des champs grenouille oxyrhine
(herpetologia, herpetologiczny) Rana arvalis, gatunek płaza bezogonowego z grupy żab brunatnych;

żabnica ʒabʲˈɲit͡sa n
baudroie
(ichtiologia, ichtiologiczny) Lophius piscatorius, płaska, drapieżna ryba atlantycka;

żabojad ʒaˈbɔjat n
bouffeur de grenouilles mangeur de grenouilles
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) lub (lekceważąco, lekceważący) Francuz

żaden ˈʒadɛ̃n pronoun
aucun nul
…informujący o braku kogoś lub czegoś

żagiel ˈʒaɟɛl n
voile
(marynarka) płat mocnej tkaniny przymocowany do masztu, służy do wykorzystywania energii wiatru jako napędu dla statku

żagiew zimowa n
polypore d'hiver
(systematyka) (mikologia, mikologiczny) Polyporus brumalis, gatunek grzybów należący do rodziny żagwiowatych, rosnący także zimą;

żaglowiec ʒaɡˈlɔvʲjɛt͡s n
voilier
(marynarka) statek z żaglami, napędzany siłą wiatru;

żak n
verveux
(rybołówstwo, rybacki) sieć rozpięta na obręczach;

żakard n
jacquard
(włókiennictwo) tkanina o bardzo rozbudowanych wzorach, jedno- lub wielobarwnych, wykonywane na krosnach wyposażonych w mechanizm Żakarda;

żal ʒal n
regret chagrin deuil
negatywny stan emocjonalny spowodowany doznaną stratą;

żandarm ˈʒãndarm n
gendarme
funkcjonariusz żandarmerii, francuskiej formacji policyjnej utrzymującej porządek na terenach wiejskich i małych miasteczkach

żar ʒar n
braise
tlące się, rozgrzane do czerwoności węgle lub drwa

żargon ˈʒarɡɔ̃n n
jargon argot
(językoznawstwo, językoznawczy) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zespół jednostek językowych właściwych dla wyodrębnionej grupy społecznej lub zawodowej;

żargonowy ˌʒarɡɔ̃ˈnɔvɨ adj
argotique
dotyczący żargonu, związany z żargonem, wyrażony żargonem

żarliwość ʒarˈlʲivɔɕt͡ɕ n
ferveur zèle
cecha tego, kto jest żarliwy

żarliwy ʒarˈlʲivɨ adj
ardent zélé chaleureux
cechujący się dużym zapałem, oddaniem

żart ʒart n
plaisanterie blague
coś, co zostało powiedziane lub zrobione dla rozrywki, tak, aby kogoś rozśmieszyć

żartować ʒarˈtɔvat͡ɕ v
plaisanter railler
mówić coś śmiesznego; mówić żart, aby kogoś rozśmieszyć

żartowniś ʒarˈtɔvʲɲiɕ n
farceur blagueur plaisantin rigolo
ktoś lubiący żartować

żarówka ʒaˈrufka n
ampoule lampe
(elektryczność) elektryczne źródło światła, w którym elementem świecącym jest rozżarzony przewód;

żarłoczność n
voracité gloutonnerie
cecha tego, co żarłoczne; cecha tych, którzy są żarłoczni

żarłoczny ʒarˈwɔt͡ʃnɨ adj
avide glouton
odznaczający się ogromnym apetytem

żarłok ˈʒarwɔk n
glouton
(potocznie, potoczny) osoba, która je dużo i często łapczywie

żałoba ʒaˈwɔba n
deuil
smutek, rozpacz po śmierci bliskiej osoby

żałoba narodowa ʒaˈwɔba ˌnarɔˈdɔva n
deuil national
jedno- lub kilkudniowa żałoba ogłaszana przez władze państwowe z powodu wielkiej katastrofy lub śmierci ważnej osobistości;

żałośnie ʒaˈwɔɕɲɛ adv
misérablement
w sposób żałosny

żbik ʒbʲik n
chat sauvage
(zoologia, zoologiczny) eurazjatyckie zwierzę drapieżne z rodziny kotowatych;

że ʒɛ conjunction
que
…rozwijające opis zawarty w zdaniu nadrzędnym

żeberko ʒɛˈbɛrkɔ n
ailette
pojedyncza, grzewcza część kaloryfera

żebractwo n
mendicité
proszenie w miejscu publicznym o wsparcie materialne w sytuacji biedy

żebrak ˈʒɛbrak n
mendiant mendiante
ten, kto żebrze

żebrać ˈʒɛbrat͡ɕ v
mendier
prosić o jałmużnę, prosić o wsparcie

żebro ˈʒɛbrɔ n
côte
(anatomia, anatomiczny) kość szkieletu kręgowców wygięta w kształcie łuku, chroniąca klatkę piersiową;

żebrowy adj
costal
(anatomia, anatomiczny) dotyczący żebra lub żeber

żeby ˈʒɛbɨ conjunction
pour afin de que afin que
…łączący zdanie nadrzędne ze zdaniem podrzędnym okolicznikowym celu

żeglarstwo n
voile
(dawniej, dawny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) odmiana transportu wodnego, która wykorzystuje statki żaglowe;
yachting
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (sport, sportowy) dziedzina turystyki, sportu i rekreacji na statkach żaglowych;

żeglarz ˈʒɛɡlaʃ n
marin navigateur
człowiek trudniący się żeglarstwem, uprawiający żeglarstwo dla celów rekreacyjnych lub sportowych

żel ʒɛl n
gel
(chemia, chemiczny) galaretowata substancja, koloid mający postać sztywnej sieci, efekt zgęstnienia płynu;

żel do golenia n
gel de rasage gel à raser
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) galaretowata substancja rozsmarowywana na skórze przed goleniem zmieniająca się w pianę zapobiegającą podrażnieniom

żelatyna ˌʒɛlaˈtɨ̃na n
gélatine
(chemia, chemiczny) (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bezbarwne ciało stałe, naturalna substancja, będąca mieszaniną białek i peptydów, pozyskiwana w drodze częściowej hydrolizy kolagenu, zawartego w skórze, chrząstkach i kościach zwierzęcych, stosowana m.in. w przemyśle spożywczym, farmaceutycznym i przy produkcji materiałów fotograficznych;

żelatyna wybuchowa n
gélignite
(technologia, technika, techniczny) (górnictwo, górniczy) kruszący materiał wybuchowy stosowany głównie w górnictwie, złożony z nitrogliceryny i bawełny kolodionowej

żelazko ʒɛˈlaskɔ n
fer à repasser
urządzenie służące do ręcznego prasowania;

żelazna kurtyna n
rideau de fer
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) umowna granica ideologiczno-polityczna, oddzielająca komunistyczne państwa bloku wschodniego od państw zachodu;

żelazo ʒɛˈlazɔ n
fer
(potocznie, potoczny) pospolity, srebrzystoszary i twardy metal z wysoką zawartością żelaza (1.2)
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) metaliczny pierwiastek chemiczny o symbolu Fe i liczbie atomowej 26;

żelazochrom ˌʒɛlaˈzɔxrɔ̃m n
ferrochrome
(chemia, chemiczny) żelazostop z dużą zawartością chromu

żelazokrzem ˌʒɛlaˈzɔkʃɛ̃m n
ferrosilicium
(chemia, chemiczny) żelazostop z dużą zawartością krzemu;

żelazomangan ˌʒɛlazɔ̃ˈmãŋɡãn n
ferromanganèse
(chemia, chemiczny) żelazostop z dużą zawartością manganu

żelbet ˈʒɛlbɛt acronym
béton armé
= (budownictwo) żelazobeton;

żeliwo ʒɛˈlʲivɔ n
fonte
(hutnictwo, hutniczy) (chemia, chemiczny) stop odlewniczy żelaza z węglem i innymi pierwiastkami;

żenada ʒɛ̃ˈnada n
gêne
wstyd, skrępowanie, zawstydzenie, zażenowanie

żeneta ʒɛ̃ˈnɛta n
genette
(zoologia, zoologiczny) Viverridae, rodzaj ssaka z rodziny wiwerowatych, cętkowany lub pręgowany drapieżnik o długim ogonie;

żeński ˈʒɛ̃j̃sʲci adj
féminin
odnoszący się do kobiety, przeznaczony dla kobiety
(biologia, biologiczny) mający narządy wytwarzające jaja, mający komórki ulegające zapłodnieniu, charakterystyczny dla samicy

żigolo ʒʲiɡɔˈlɔ ˈʒʲiɡɔlɔ n
gigolo
(pejoratywnie, pejoratywny) młody mężczyzna zarabiający na stosunkach z dużo od siebie starszymi kobietami
płatny mężczyzna do towarzystwa

żmija ˈʒmʲija n
vipère
(herpetologia, herpetologiczny) gad z podrodziny węży;
(przenośnie, przenośnia) osoba zła i podstępna

żmijowiec zwyczajny ʒmʲiˈjɔvʲjɛd͡z zvɨˈt͡ʃajnɨ n
vipérine commune
(botanika, botaniczny) Echium vulgare, roślina z rodziny ogórecznikowatych występująca w Europie i Azji;

żmijówka ʒmʲiˈjufka n
alcool de serpent
(spożywczy) egzotyczny alkohol z wężem (żmiją) zatopionym w butelce

żmudzki adj
samogitien
dotyczący regionu Żmudź

żniwa ˈʒʲɲiva n
moisson récolte
(rolnictwo, rolniczy) koszenie i zbiórka zboża i niektórych innych roślin uprawnych;

żona ˈʒɔ̃na n
femme épouse
kobieta będąca w związku małżeńskim z inną osobą

żonaty ʒɔ̃ˈnatɨ adj
marié
zwykle o mężczyźnie: mający żonę

żongler ˈʒɔ̃ŋɡlɛr n
jongleur
artysta cyrkowy żonglujący różnymi przedmiotami;

żonglować v
jongler
szybko, na przemian i cyklicznie podrzucać kilka przedmiotów

żonkil ˈʒɔ̃ŋʲcil n
jonquille
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Narcissus jonquilla, gatunek narcyza o charakterystycznych żółtych kwiatach;

żonkilowy ˌʒɔ̃ŋʲciˈlɔvɨ adj
jonquille
mający kolor żółty, taki jak kolor kwiatu narcyza żonkila

żorżeta ʒɔrˈʒɛta n
crêpe crêpe georgette
(włókiennictwo) lekka, przejrzysta tkanina nieregularnie marszczona;

żołd ʒɔwt n
solde
pensja, pieniądze dawane żołnierzowi za jego służbę;

żołnierski adj
militaire
dotyczący żołnierza, związany z żołnierzem

żołnierz ˈʒɔwɲɛʒɛ ˈʒɔwʲɲɛʃ n
soldat
(wojskowość, wojskowy) członek sił zbrojnych państwa; ; (zobacz) też żołnierz w Encyklopedii staropolskiej

żołądek ʒɔˈwɔ̃ndɛk n
estomac
(anatomia, anatomiczny) część układu pokarmowego przed jelitami, który trawi białka przy udziale kwasu solnego;

żołądkowy adj
gastrique
związany z żołądkiem, dotyczący żołądka

żołądź ˈʒɔwɔ̃ɲt͡ɕ n
gland
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) owoc dębu;
trèfle
(termin karciany) jeden z kolorów w kartach;
gland
(anatomia, anatomiczny) zwieńczenie prącia;

żrący adj
caustique adurent
(chemia, chemiczny) taki, który ma właściwość silnego rozpuszczania wielu substancji organicznych lub reagowania z nimi i „przeżerania się”

żuaw ˈʒu<sup>w</sup>af n
zouave
(historia, historyczny, historycznie) żołnierz oddziału żuawów (1.2)
zouaves
lm żuawi → (historia, historyczny, historycznie) nazwa formacji lekkiej piechoty francuskiej, występująca później także w innych rejonach;

żubr ʒupr̥ n
bison d'Europe
(zoologia, zoologiczny) masywny ssak z rzędu parzystokopytnych z charakterystycznie uformowaną przez włosy brodą pod pyskiem;

żubr europejski n
bison d'Europe
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Bison bonasus Linnaeus, gatunek ssaka kopytnego z rodziny wołowatych, występujący w Azji;

żubrownik ʒuˈbrɔvʲɲik n
égreneur
(technologia, technika, techniczny) (rolnictwo, rolniczy) część składowa kombajnu lub młocarni

żuchwa ˈʒuxfa n
mandibule
(anatomia, anatomiczny) ruchoma kość szkieletu czaszki;

żulia ˈʒulʲja n
bas-fonds
(pospolicie) środowisko żuli, grupa żulików

żuraw ˈʒuraf n
grue
(ornitologia, ornitologiczny) Grus, duży ptak o długiej szyi i nogach z charakterystycznym ogonem w formie pióropusza należący do podrodziny żurawi;

żurawina ˌʒuraˈvʲĩna n
canneberge
(botanika, botaniczny) Vaccinium sect. Oxycoccus Hill., rodzaj krzewinek z rodziny wrzosowatych posiadająca jadalne jagody;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc żurawiny (1.1)

żurek ˈʒurɛk n
potage aigre
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) zupa na zakwasie z mąki żytniej lub owsianej;

żuwaczka ʒuˈvat͡ʃka n
mandibule
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) część narządu gębowego niektórych stawonogów;

żwawy ˈʒvavɨ adj
vif
pełen werwy i temperamentu

żwir ʒvʲir ˈʒvʲirɨ n
gravier
okruchowa skała osadowa o luźnej postaci;

żwirowiec ʒvʲiˈrɔvʲjɛt͡s n
glaréole
(ornitologia, ornitologiczny) ptaki z podrodziny żwirowcowatych;

życica ʒɨˈt͡ɕit͡sa n
ivraie
(botanika, botaniczny) Lolium L., roślina trawiasta z rodziny wiechlinowatych;

życie ˈʒɨt͡ɕɛ n
vie
(biologia, biologiczny) zespół procesów zachodzących w organizmie żywym lub jego poszczególnych częściach;
czas życia (1.1)

życie społeczne n
vie sociale
(ekologia, ekologiczny) (socjologia, socjologiczny) ogół zjawisk wynikających ze wzajemnych oddziaływań jednostek (zarówno ludzi, jak i innych organizmów) oraz ich zbiorowości przebywających na wyodrębnionej przestrzeni

życiowy ʒɨˈt͡ɕɔvɨ adj
vital
związany z życiem, dotyczący życia
pratique
(potocznie, potoczny) biorący pod uwagę realia życia

życzenie ʒɨˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
souhait désir
pragnienie; to, czego się chce, co pragnie się zrealizować

życzliwy ʒɨt͡ʃˈlʲivɨ adj
bienveillant
przychylnie nastawiony do innych ludzi

życzyć ˈʒɨt͡ʃɨt͡ɕ v
souhaiter
składać życzenia
pragnąć czyjegoś szczęścia
źle komuś życzyć: pragnąć czyjegoś nieszczęścia, bólu, cierpienia

żyd ʒɨt n
juif
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca judaizmu

żydowski ʒɨˈdɔfsʲci adj
juif
związany z Żydami, ich religią, kulturą

żydówka n
juive
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawczyni judaizmu

żyletka ʒɨˈlɛtka n
lame de rasoir
stalowe dwustronne ostrze, umieszczane w maszynce do golenia;

żyrafa ʒɨˈrafa n
girafe
(zoologia, zoologiczny) Giraffa Brisson, ssak z rzędu parzystokopytnych, z charakterystyczną długą szyją, żyjące na afrykańskich sawannach;

żyrandol ʒɨˈrãndɔl n
girandole lustre
ozdobna, najczęściej wieloramienna, lampa wisząca pod sufitem

żyro- ˈʒɨrɔ
gyro-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z kołem, kręgiem lub wirowaniem

żyroskop ʒɨˈrɔskɔp n
gyroscope
(fizyka, fizyczny) szybko obracający się sztywny obiekt zachowujący stały kierunek osi obrotu;

żyroskopowy ˌʒɨrɔskɔˈpɔvɨ adj
gyroscopique
(przymiotnik) od żyroskop

żyrować v
endosser
(handel, handlowy) przekazywać weksel innej osobie

żyto ˈʒɨtɔ n
seigle
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Secale L., zbożowa roślina jednoroczna, dwuletnia lub wieloletnia z rodziny wiechlinowatych;
(spożywczy) (rolnictwo, rolniczy) ziarno żyta (1.1)

żywica ʒɨˈvʲit͡sa n
résine
(biologia, biologiczny) półprzezroczysta wydzielina komórek roślinnych, zawierająca węglowodany (terpentynę) i olejki eteryczne oraz inne płynne i stałe substancje;

żywiczny adj
résineux
taki, który zawiera żywicę; pełen żywicy; pachnący żywicą

żywieniowy ˌʒɨvʲjɛ̇̃ˈɲɔvɨ adj
nutritif
związany z żywieniem, dotyczący żywienia

żywiołowy ˌʒɨvʲjɔˈwɔvɨ adj
exubérant volcanique
porywczy, dziki, kierowany silnymi emocji

żywić ˈʒɨvʲit͡ɕ v
s'alimenter se nourrir
żywić (1.1) samego siebie, jeść coś, odżywiać się

żywnościowy adj
alimentaire
związany z żywnością, dotyczący żywności

żywność ˈʒɨvnɔɕt͡ɕ n
nourriture alimentation
ogół produktów spożywczych;

żywo adv
vivement
z duży natężeniem

żywopłot ʒɨˈvɔpwɔt n
haie vive haie
płot złożony z przyciętych lub naturalnie rosnących roślin;

żywotnikowiec japoński n
hiba thuyopsis
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Thujopsis dolabrata L. f., gatunek drzewa ozdobnego z rodziny cyprysowatych, pochodzącego z wyspy Honsiu

żywy ˈʒɨvɨ adj
vif vivant
jasny, jaskrawy, niestonowany
żwawy, szybki
vivant
przejawiający oznaki życia
będący w użyciu

żywy trup ˈʒɨvɨ ˈtrup n
mort-vivant morte-vivante
(etnografia, etnograficzny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) zombi
człowiek bliski śmierci, schorowany, bardzo źle wyglądający lub niezdolny do życia wskutek załamania psychicznego

żyzny ˈʒɨznɨ adj
fertile fécond généreux plantureux
(rolnictwo, rolniczy) posiadający właściwości umożliwiające wydanie obfitych plonów

żyć ʒɨt͡ɕ v
vivre
bytować w jakichś warunkach
istnieć w sposób właściwy organizmom żywym
obcować z kimś
trwać

żyć jak pączek w maśle ˈʒɨt͡ɕ ˈjak ˈpɔ̃n͇t͡ʃɛɡ ˈv‿maɕlɛ v
vivre comme un coq en pâte
żyć w bardzo dobrych warunkach materialnych, będąc zadowolonym i szczęśliwym

żyć na kocią łapę ˈʒɨt͡ɕ na‿ˈkɔt͡ɕɔ̃w̃ ˈwapɛ v
vivre à la colle être marié de la main gauche être à la colle
(żartobliwie) żyć w wolnym związku, bez ślubu, w konkubinacie

żyć na wysokiej stopie ˈʒɨt͡ɕ ˌna‿vɨˈsɔcɛ̇j ˈstɔpʲjɛ v
mener grand train
żyć luksusowo, wystawnie

żyła ˈʒɨwa n
brin veine
(technologia, technika, techniczny) jedna z części przewodzących kabla elektrycznego;
filon veine
(geologia, geologiczny) masa skalna lub mineralna wypełniająca szczelinę w skałach;
veine
(anatomia, anatomiczny) naczynie krwionośne, w którym krew płynie do serca;

żyła udowa n
veine fémorale
(anatomia, anatomiczny) pień żylny będący przedłużeniem żyły podkolanowej, a przechodząca w żyłę biodrową zewnętrzną

żyła wrotna ˈʒɨwa ˈvrɔtna n
veine porte
(anatomia, anatomiczny) żyła doprowadzająca krew do wątroby;

żyłka n
bosse
(potocznie, potoczny) predyspozycja lub zamiłowanie
crin fil
cienka, mocna nić

żyźnica n
longane longanier
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Dimocarpus longan Lour., gatunek tropikalnego drzewa owocowego z rodziny mydleńcowatych;

żółcień pomarańczowa ˈʒuwʲt͡ɕɛ̇̃ɲ ˌpɔ̃marãj̃n͇ˈt͡ʃɔva n
jaune orangé jaune orangé sunset
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) żółtopomarańczowy syntetyczny barwnik azowy stosowany do barwienia żywności;

żółciowy ʒuwʲˈt͡ɕɔvɨ adj
biliaire
(biologia, biologiczny) dotyczący żółci

żółta febra n
fièvre jaune
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) ostra, tropikalna choroba zakaźna ludzi i innych naczelnych wywoływana przez flawiwirusa, a przenoszona przez komary, która może objawiać się m.in. gorączką i żółtaczką

żółta kartka ˈʒuwta ˈkartka n
carton jaune
(sport, sportowy) napomnienie zawodnika następujące po jego niesportowym zagraniu (m.in. przerwaniu korzystnej akcji, granie na czas, dyskutowanie z sędzią);

żółtaczka ʒuwˈtat͡ʃka n
jaunisse ictère
(medycyna, medyczny) ogólnie choroba powodująca zażółcenie skóry, błon śluzowych i białkówki oczu wskutek nagromadzenia się bilirubiny w surowicy krwi i tkankach organizmu;

żółtek ˈʒuwtɛk n
jaune niak
(pogardliwie, pogardliwy) ktoś rasy żółtej

żółtozielony adj
caca d’oie merdoie vert caca d’oie
kolor zielony z żółtym odcieniem

żółty ˈʒuwtɨ adj
jaune
mający kolor trzeciego pasma tęczy, taki jak kolor żółtka, kwiatu jaskra, owocu cytryny itp.; mający kolor podstawowy;

żółty związek zawodowy n
syndicat jaune
(społeczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) fasadowa organizacja pracownicza, która nie dba o interesy pracowników, a w sporach często staje po stronie pracodawcy lub rządu

żółw ʒuwf n
tortue
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rzędu Testudines, należące do gromady gadów;
(informatyka, informatyczny) kursor graficzny określający współrzędne na ekranie, kierunek oraz rodzaj i kolor pióra, stosowany np. w języku Logo;

żółw lamparci ˈʒuwf lãmˈparʲt͡ɕi n
tortue léopard
(zoologia, zoologiczny) Psammobates pardalis, gatunek afrykańskiego żółwia lądowego z rodzaju Psammobates

żółwi ˈʒuwvʲi adj
de tortue
związany z żółwiem lub żółwiami

żółwim krokiem ˈʒuwvʲĩm ˈkrɔcɛ̃m adv
à pas de tortue
bardzo wolno

żółć ʒuwʲt͡ɕ n
bile
(przenośnie, przenośnia) gniew, zdenerwowanie, oburzenie, irytacja
bile fiel
(medycyna, medyczny) wydzielina wątrobowa;

żądanie ʒɔ̃nˈdãɲɛ n
demande prétention réclamation réquisition
kategorycznie wyrażone życzenie

żądać ˈʒɔ̃ndat͡ɕ v
exiger requérir
domagać się czegoś kategorycznie

żądlić v
piquer
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) wbijać żądło

żądny adj
avide assoiffé âpre
pragnący czegoś w sposób niepohamowany

żądza ˈʒɔ̃nd͡za n
désir
fizyczne pożądanie
silne pragnienie, chęć

żądło ˈʒɔ̃ndwɔ n
dard aiguillon
(zoologia, zoologiczny) u owadów z grupy żądłówek: narząd w postaci kolca wbijanego w ciało ofiary, często w połączeniu z wstrzyknięciem jadu;

β-D-galaktozydaza n
β-D-galactosidase
enzym trawiący cukier mleczny