awy ˈavɨ suffix
hko
…modyfikujący znaczenie przymiotnika, wskazujący na istnienie słabszej relacji znaczeniowej (nieco, trochę, podobny do)

centryzm ˈt͡sɛ̃ntrɨsm̥ suffix
sentrismi
przyrostek tworzący wyrazy wskazujące, że to, co nazywa pierwszy człon złożenia, jest centrum jakiegoś systemu poglądów

drom drɔ̃m suffix
dromi
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z drogą, torem, biegiem, wyścigiem

fag suffix
fagi
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z organizmem odżywiającym się danym pokarmem

fagia ˈfaɟja suffix
fagia
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z odżywianiem się, zjadaniem, pochłanianiem, pożeraniem

fil suffix
fiili
ostatni człon wyrazów złożonych oznaczających amatora lub miłośnika czegoś

filia ˈfʲilʲja suffix
filia
ostatni człon wyrazów złożonych oznaczających upodobania, zamiłowania, skłonności do czegoś

fit fit suffix
fyytti
drugi człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z rośliną, roślinnością

fobia ˈfɔbʲja suffix
fobia
ostatni człon wyrazów złożonych oznaczających nieuzasadniony lęk przed czymś lub przed kimś albo wstręt do czegoś lub kogoś

gamia suffix
avioisuus
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek z małżeństwem lub określonym systemem rozmnażania się

grafia suffix
grafia
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z pisaniem, zapisem, ilustracją

gram suffix
grammi
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z literą, pismem, zapisem, ilustracją

log lɔk suffix
logi
ostatni człon wyrazów złożonych tworzący rzeczowniki określające osoby zajmujące się badaniem, nauką

logia ˈlɔɟja suffix
logia
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z nauką

naście ˈnaɕt͡ɕɛ suffix
toista
tworzący liczebniki główne od 11 do 19 włącznie

skop skɔp suffix
skooppi
ostatni człon wyrazów złożonych będących nazwami przyrządów służących do obserwacji i badania

zaur suffix
saurus
…tworzący wyrazy oznaczające jaszczurkę lub szerzej gada

AA a‿ˈː acronym
AA AA-liike
= Anonimowi Alkoholicy;

ABC a‿bɛ‿ˈt͡sɛ n
aakkoset
podstawy czegoś

ABS a‿bɛ‿ˈːs acronym
ABS
(motoryzacja) układ przeciwpoślizgowy;

AIDS ɛjts n
AIDS
(medycyna, medyczny) nabyty zespół niewydolności immunologicznej;

Aarhus pn
Århus
(geografia, geograficzny) miasto w Danii;

Aaron aˈːrɔ̃n pn
Aaron
(biblijny) postać biblijna, brat Mojżesza;
imię męskie;

Abadan aˈbadãn pn
Abadan
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Iranie;

Abchaz ˈapxas n
abhaasi
mieszkaniec Abchazji;

Abchazja apˈxazʲja pn
Abhasia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) formalnie republika autonomiczna wchodząca w skład Gruzji;

Abdera pn
Abdera
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto, kolonia grecka w południowej Tracji nad Morzem Egejskim, niedaleko ujścia rzeki Nestos

Abel ˈabɛl pn
Aapeli Abel
imię męskie;
(biblijny) drugi syn Adama i Ewy, brat Kaina

Aberdeen pn
Aberdeen
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Szkocji (Wielka Brytania);

Abidżan abʲˈid͡ʒãn ˈabʲid͡ʒãn pn
Abidjan
(geografia, geograficzny) miasto, siedziba rządu Wybrzeża Kości Słoniowej;

Abisynia ˌabʲiˈsɨ̃ɲja pn
Abessinia
(geografia, geograficzny) (dawniej, dawny) Etiopia;

Abisyńczyk ˌabʲiˈsɨ̃j̃n͇t͡ʃɨk n
abessinialainen
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Abisynii

Abraham abˈraxãm pn
Aapo Abraham
(biblijny) postać biblijna, protoplasta i patriarcha narodu izraelskiego;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Abram ˈabrãm pn
Abram
imię męskie

Abruzja abˈruzʲja pn
Abruzzo
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w centralnych Włoszech nad Morzem Adriatyckim;

Abu Zabi ˈabu ˈzabʲi pn
Abu Dhabi
(geografia, geograficzny) stolica Zjednoczonych Emiratów Arabskich;

Achilles aˈxʲilːɛs pn
Akhilleus
(mitologia grecka) heros i bohater wojny trojańskiej, syn Peleusa i Tetydy;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Adam ˈadãm pn
Aadam Aatami
imię męskie;
(biblijny) według Księgi Rodzaju imię pierwszego człowieka na Ziemi oraz protoplasty rodu ludzkiego;

Adelajda ˌadɛˈlajda pn
Adelaide Aada
(geografia, geograficzny) miasto w Australii;

Aden ˈadɛ̃n pn
Aden
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-zachodnim Jemenie, nad Zatoką Adeńską;

Adolf ˈadɔlf pn
Aatu Aadolf
imię męskie;

Adonis aˈdɔ̃ɲis pn
Adonis
(mitologia grecka) urodziwa postać mitologiczna, ukochany Afrodyty;

Adrastea pn
Adrastea
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Jowisza;

Adrian ˈadrʲjãn pn
Ari
imię męskie;

Adygeja pn
Adygeia
autonomiczna republika w składzie Federacji Rosyjskiej, leżąca na południu jej europejskiej części; stolicą jest Majkop

Afganistan ˌavɡãˈɲistãn pn
Afganistan Afghanistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej ze stolicą w Kabulu;

Afgańczyk avˈɡãj̃n͇t͡ʃɨk n
afgaani afganistanilainen
obywatel Afganistanu

Afrodyta ˌafrɔˈdɨta pn
Afrodite
(mitologia grecka) bogini miłości;

Afrodyzja ˌafrɔˈdɨzʲja pn
Afrodisias
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w południowo-zachodniej Anatolii, dawny ośrodek kultu Afrodyty;

Afryka ˈafrɨka pn
Afrikka
(geografia, geograficzny) trzeci pod względem wielkości kontynent na Ziemi;

Afryka Południowa pn
Etelä-Afrikka
(geografia, geograficzny) region Afryki obejmujący południową część tego kontynentu;

Afrykanin ˌafrɨˈkãɲĩn n
afrikkalainen
mieszkaniec Afryki

Agata aˈɡata pn
Agata
imię żeńskie;

Agnieszka aɟˈɲɛʃka pn
Aune
imię żeńskie;

Aisne pn
Aisne
(geografia, geograficzny) (administracja) departament w północnej Francji;
(geografia, geograficzny) rzeka we Francji, lewy dopływ rzeki Oise;

Ajschylos ajsˈxɨlɔs pn
Aiskhylos
(historia, historyczny, historycznie) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny dramatopisarz grecki;

Akra ˈakra pn
Accra
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Ghany;

Akropol aˈkrɔpɔl pn
Akropolis
(geografia, geograficzny) wzgórze w Atenach;

Aksu pn
Aksu
(geografia, geograficzny) miasto w Chinach, w Regionie Autonomicznym Sinciang-Ujgur, nad rzeką Aksu He;

Akwitania ˌakfʲiˈtãɲja pn
Akvitania
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowo-zachodniej Francji ze stolicą w Bordeaux;

Akwizgran aˈkfʲizɡrãn pn
Aachen
(geografia, geograficzny) niemieckie miasto na prawach powiatu w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, bezpośrednio przy granicy z Belgią i Holandią;

Alabama ˌalaˈbãma pn
Alabama
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) rzeka w Stanach Zjednoczonych;

Aladyn aˈladɨ̃n pn
Aladdin
imię bohatera jednej z opowieści „Baśni z tysiąca i jednej nocy”;

Alandczyk n
ahvenanmaalainen
mieszkaniec Wysp Alandzkich

Alaska aˈlaska pn
Alaska
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

Albania alˈbãɲja pn
Albania
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy, ze stolicą w Tiranie;

Albanka alˈbãŋka n
albanialainen
kobieta narodowości albańskiej, obywatelka Albanii, mieszkanka Albanii

Albańczyk alˈbãj̃n͇t͡ʃɨk n
albanialainen
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości albańskiej, obywatel Albanii, mieszkaniec Albanii

Albert ˈalbɛrt pn
Altti
imię męskie;

Alberta alˈbɛrta pn
Alberta
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Albin ˈalbʲĩn pn
Alpo
imię męskie;

Aldebaran ˌaldɛˈbarãn pn
Aldebaran
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Byka; jedna z gwiazd podwójnych, czerwonych olbrzymów i najjaśniejszych gwiazd na niebie;

Aleksander ˌalɛˈksãndɛr pn
Aleksanteri
imię męskie;

Aleksandra ˌalɛˈksãndra pn
Aleksandra
(mitologia grecka) (zobacz) Kasandra
imię żeńskie;

Aleksandria ˌalɛˈksãndrʲja pn
Aleksandria
(geografia, geograficzny) miasto w Egipcie leżące nad brzegiem Morza Śródziemnego;

Aleksy aˈlɛksɨ pn
Aleksi
imię męskie;

Aleppo aˈlɛpːɔ pn
Aleppo
(geografia, geograficzny) największe miasto Syrii, położone w północno-zachodniej części kraju, około 50 km na południe od granicy z Turcją, w połowie drogi między Eufratem a wybrzeżem Morza Śródziemnego;
(geografia, geograficzny) muhafaza ze stolicą w Aleppo (1.1)

Aleuta n
aleutti
(etnografia, etnograficzny) rdzenny mieszkaniec obszaru Aleutów, Komandorów i zachodniej części Alaski

Aleuty pn
Aleutit
(geografia, geograficzny) archipelag wysp na północy Oceanu Spokojnego,

Alfred ˈalfrɛt pn
Alfred
imię męskie;

Alghero pn
Alghero
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina na Sardynii, w prowincji Sassari;

Algier ˈalʲɟɛr pn
Alger
(geografia, geograficzny) stolica Algierii;

Algierczyk alʲˈɟɛrt͡ʃɨk n
algerialainen
obywatel Algierii

Algieria alʲˈɟɛrʲja pn
Algeria
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północnej Afryce ze stolicą w Algierze;

Algierka alʲˈɟɛrka n
algerialainen
obywatelka Algierii

Algierska Republika Ludowo-Demokratyczna pn
Algerian demokraattinen kansantasavalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Algierii

Alicja aˈlʲit͡sʲja pn
Aliisa
imię żeńskie;

Alina aˈlʲĩna pn
Alina
imię żeńskie;

Allah ˈalːax pn
Allah
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w islamie;

Alpy ˈalpɨ pn
Alpit
(geografia, geograficzny) najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia;

Alpy Górnej Prowansji pn
Alpes-de-Haute-Provence
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże;

Alpy Nadmorskie pn
Alpes-Maritimes
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże;

Alpy Wysokie pn
Hautes-Alpes
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże;

Alzacja alˈzat͡sʲja pn
Elsass
(geografia, geograficzny) kraina historyczna Francji, położony w północno-wschodniej części kraju nad Renem;

Amanda ãˈmãnda pn
Amanda
imię żeńskie;

Amazonia ˌãmaˈzɔ̃ɲja pn
Amazonia
(geografia, geograficzny) dorzecze Amazonki i tropikalny las tego dorzecza;

Amazonka ˌãmaˈzɔ̃nka pn
Amazonjoki
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Południowej;

Ambroży ãmˈbrɔʒɨ pn
Ambrosius
imię męskie;

Amelia ãˈmɛlʲja pn
Amalia
imię żeńskie;

Ameryka ãˈmɛrɨka pn
Amerikka
(geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej;
(potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) Stany Zjednoczone Ameryki

Ameryka Południowa ãˈmɛrɨka ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
Etelä-Amerikka
(geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej;

Ameryka Północna ãˈmɛrɨka puwˈnɔt͡sna pn
Pohjois-Amerikka
(geografia, geograficzny) kontynent położony na półkulach: północnej i zachodniej;

Ameryka Łacińska ãˈmɛrɨka waˈt͡ɕĩj̃ska pn
Latinalainen Amerikka
(geografia, geograficzny) kraje Ameryki Południowej i Środkowej, w których używa się języka hiszpańskiego, portugalskiego lub francuskiego;

Ameryka Środkowa ãˈmɛrɨka ɕrɔtˈkɔva pn
Keski-Amerikka
(geografia, geograficzny) obszar, formalnie zaliczany do Ameryki Północnej, położony na połączeniu obu Ameryk, który obejmuje również wyspy mórz śródlądowych: Morza Karaibskiego i Zatoki Meksykańskiej;

Amerykanin ˌãmɛrɨˈkãɲĩn n
amerikkalainen
mieszkaniec Ameryki – kontynentu

Amerykanka ˌãmɛrɨˈkãnka n
amerikkalainen
obywatelka Stanów Zjednoczonych

Amman ˈãmːãn pn
Amman
(geografia, geograficzny) stolica Jordanii;

Amon ˈãmɔ̃n pn
Amon
bóg egipski;
imię męskie;

Amsterdam ãmˈstɛrdãm pn
Amsterdam
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Holandii;

Amu-daria ˌãmu‿ˈdarʲja pn
Amudarja
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Azji Środkowej, powstaje z połączenia rzek Wachsz i Pandż, uchodzi do Jeziora Aralskiego;

Amur ˈãmur pn
Amur
(geografia, geograficzny) rzeka we wschodniej Azji;

Anapa pn
Anapa
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, port nad Morzem Czarnym;

Anatolia ˌãnaˈtɔlʲja pn
Anatolia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna i region współczesnej Turcji obejmujący półwysep Azji Mniejszej;

Andaluzja ˌãndaˈluzʲja pn
Andalusia
(geografia, geograficzny) kraina w południowej Hiszpanii

Andora ãnˈdɔra pn
Andorra
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielkie państwo w Europie między Francją a Hiszpanią;

Andorczyk ãnˈdɔrt͡ʃɨk n
andorralainen
obywatel Andory

Andromacha pn
Andromakhe
(mitologia grecka) postać z mitów i literatury starogreckiej, córka króla Eetiona, żona Hektora, matka Astyanaksa; archetyp matki i żony cierpiącej jako ofiara wojny;

Andromeda ˌãndrɔ̃ˈmɛda pn
Andromeda
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny latem, jesienią i zimą;
imię żeńskie;

Andrzej ˈãnḍʒɛj pn
Antero Atte
imię męskie;

Andy ˈãndɨ pn
Andit
(geografia, geograficzny) góry w Ameryce Południowej;

Aneta ãˈnɛta pn
Anette
imię żeńskie;

Anetta pn
Anette
imię żeńskie

Angara pn
Angara
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Jeniseju, wypływa z jeziora Bajkał;

Angielka ãŋʲˈɟɛlka n
englantilainen
kobieta narodowości angielskiej

Anglia ˈãŋɡlʲja pn
Englanti
(geografia, geograficzny) kraina geograficzno-historyczna w Wielkiej Brytanii
(potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej;

Anglik ˈãŋɡlʲik n
englantilainen
mężczyzna narodowości angielskiej

Angola ãŋˈɡɔla pn
Angola
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Anguilla pn
Anguilla
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Morzu Karaibskim;

Anioł Stróż ˈãɲɔw ˈstruʃ n
suojelusenkeli
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń chrześcijańskich indywidualnie przydzielony anioł czuwający nad człowiekiem od chwili jego narodzin;

Anita ãˈɲita pn
Anita
imię żeńskie;

Ankara ãŋˈkara pn
Ankara
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Turcji;

Anna ˈãnːa pn
Anja Anne Anu
(oficjalnie) (urzędowy) imię żeńskie;

Antananarywa ˌãntãnãnaˈrɨva pn
Antananarivo
(geografia, geograficzny) stolica Madagaskaru;

Antares ãnˈtarɛs pn
Antares
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Skorpiona;

Antarktyda ˌãntarkˈtɨda pn
Etelämanner Antarktis Etelänapamanner
(geografia, geograficzny) kontynent, na którym znajduje się biegun południowy;

Antarktyka ãnˈtarktɨka pn
Antarktis Etelämanner Etelänapamanner
(geografia, geograficzny) rejon globu ziemskiego od bieguna południowego do 60° szerokości geograficznej południowej, obejmujący Antarktydę, jej lądolód oraz otaczające je wody;

Antigua i Barbuda ˌãntʲiˈɡu<sup>w</sup>a ˌi‿barˈbuda pn
Antigua ja Barbuda
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Morzu Karaibskim ze stolicą w Saint John's;

Antoni ãnˈtɔ̃ɲi pn
Antton Anttoni
imię męskie;

Antwerpia ãntˈfɛrpʲja pn
Antwerpen
(geografia, geograficzny) miasto w Belgii;

Antychryst pn
Antikristus
(wariant) (biblijny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) antychryst

Antyle Holenderskie ãnˈtɨlɛ ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲcɛ pn
Alankomaiden Antillit
(geografia, geograficzny) holenderskie terytorium autonomiczne;

Anzelm ˈãw̃zɛlm pn
Anselmi Anssi
imię męskie;

Aosta aˈɔsta pn
Aosta
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Włoszech, stolica najmniejszego włoskiego regionu Doliny Aosty;

Apeniny ˌapɛ̃ˈɲĩnɨ pn
Apenniinit
(geografia, geograficzny) łańcuch górski we Włoszech;

Apollo aˈpɔlːɔ pn
Apollon
(mitologia grecka) bóg sztuki i piękna;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie, jedno z imion mitologicznych;

Apulia pn
Apulia
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w południowych Włoszech;

Arab ˈarap n
arabi arabialainen
(etnografia, etnograficzny) osoba narodowości arabskiej;

Arabia aˈrabʲja pn
Arabia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina zazwyczaj utożsamiana z Półwyspem Arabskim, lecz początkowo obejmująca obszar Azji leżący na południowy zachód od Mezopotamii, obejmując poza półwyspem również część Lewantu;

Arabia Saudyjska aˈrabʲja sawˈdɨjska pn
Saudi-Arabia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim ze stolicą w Rijadzie;

Arabska Republika Egiptu pn
Egyptin arabitasavalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Egiptu

Aragonia ˌaraˈɡɔ̃ɲja pn
Aragonia
(geografia, geograficzny) (administracja) region autonomiczny w północnej Hiszpanii

Archangielsk arˈxãŋʲɟɛlsk pn
Arkangeli
(geografia, geograficzny) miasto w północnej części europejskiej Rosji;

Archimedes ˌarxʲĩˈmɛdɛs pn
Arkhimedes
(historia, historyczny, historycznie) grecki matematyk;

Ardeny pn
Ardennes
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Grand Est;

Ares ˈarɛs pn
Ares
(mitologia grecka) bóg wojny;

Argentyna ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃na pn
Argentiina
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Argentyńczyk ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃j̃n͇t͡ʃɨk n
argentiinalainen
obywatel Argentyny

Argonauta n
argonautti
(mitologia grecka) każdy z uczestników wyprawy po złote runo pod wodzą Jazona na statku Argo;

Ariadna arʲˈjadna pn
Ariadne
imię żeńskie;

Ariel ˈarʲjɛl pn
Ariel
imię męskie;
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Urana;
(biblijny) stara nazwa Jerozolimy; obecnie miasto w Izraelu

Arizona ˌarʲiˈzɔ̃na pn
Arizona
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

Arka Przymierza pn
liitonarkki
(biblijny) skrzynia, w której przechowywano tablice z tekstem Dekalogu;

Arkadia arˈkadʲja pn
Arkadia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna na Półwyspie Peloponeskim

Arkansas arˈkãw̃zas ˈarkãw̃sɔ pn
Arkansas
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

Arktyka ˈarktɨka pn
Arktis arktinen alue
(geografia, geograficzny) obszar Ziemi otaczający biegun północny;

Armagedon ˌarmaˈɡɛdɔ̃n n
Harmageddon
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce, w którym przy końcu świata odbędzie się bitwa między narodami;

Armenia arˈmɛ̃ɲja pn
Armenia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Armeńczyk arˈmɛ̃j̃n͇t͡ʃɨk n
armenialainen
obywatel Armenii

Armia Czerwona pn
puna-armeija
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) nazwa sił zbrojnych Rosji sowieckiej i ZSRR od 1918 do 1946;

Armoryka pn
Armorika
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na terenie starożytnej Galii, obejmująca tereny między Loarą i Sekwaną;

Aronowa broda n
aaroninparta
(dawniej, dawny) (botanika, botaniczny) (ludowy) obrazki, Arum L.

Artemida ˌartɛ̃ˈmʲida pn
Artemis
(mitologia grecka) bogini łowów i przyrody, łączona z Selene, Hekate i Persefoną oraz utożsamiana z rzymską Dianą;

Artur ˈartur pn
Artturi Arto
imię męskie;

Aruba aˈruba pn
Aruba
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Holandii w Ameryce Środkowej;

Arystoteles ˌarɨstɔˈtɛlɛs pn
Aristoteles
(historia, historyczny, historycznie) filozof grecki,

Arzamas pn
Arzamas
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej części Rosji w obwodzie niżnonowogrodzkim;

Asmara asˈmara pn
Asmara
(geografia, geograficzny) stolica Erytrei;

Astana aˈstãna pn
Astana
(historia, historyczny, historycznie) stolica Kazachstanu;

Astrachań aˈstraxãɲ pn
Astrahan
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części europejskiej Rosji, położone nad Wołgą, stolica obwodu;

Asturia pn
Asturia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina geograficzna położona w północnej Hiszpanii nad Zatoką Biskajską, w średniowieczu niezależne królestwo

Asyria aˈsɨrʲja pn
Assyria
(historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo semickie w północnej Mezopotamii;

Aszchabad aʃˈxabat pn
Ašgabat
(geografia, geograficzny) stolica Turkmenistanu;

Atena aˈtɛ̃na pn
Athene
(mitologia grecka) bogini mądrości, wojny sprawiedliwej i rękodzieła, utożsamiana z rzymską Minerwą;

Ateny aˈtɛ̃nɨ pn
Ateena
(geografia, geograficzny) stolica współczesnej Grecji;

Atlantyda ˌatlãnˈtɨda pn
Atlantis
(mitologia, mitologiczny) mityczna wyspa całkowicie zniszczona przez trzęsienie ziemi, leżąca według Platona na Oceanie Atlantyckim naprzeciw Słupów Heraklesa;

Attyka pn
Attika
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w środkowej Grecji leżąca na Półwyspie Attyckim z Atenami jako głównym ośrodkiem;

Augiasz pn
Augeias
(mitologia grecka) legendarny król Elidy na Peloponezie, jeden z Argonautów, syn Heliosa;

Augsburg ˈawɡzburk pn
Augsburg
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w Niemczech, w Bawarii, historyczna stolica Szwabii;

August ˈawɡust pn
Aku Aukusti
imię męskie;

Augustyn awˈɡustɨ̃n pn
Augustinus
imię męskie;

Aurora awˈrɔra pn
Aurora
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 94, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1867 r.;
(mitologia rzymska) bogini zorzy porannej, brzasku i świtu, utożsamiana z grecką Eos;
imię żeńskie;

Austerlitz pn
Austerlitz
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Sławków w Czechach

Australia awˈstralʲja pn
Australia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo obejmujące prawie cały kontynent australijski;
(geografia, geograficzny) najmniejszy kontynent na Ziemi;

Australia Zachodnia pn
Länsi-Australia
(geografia, geograficzny) (administracja) największy stan Australii, zajmuje zachodnią część kontynentu;

Australijczyk ˌawstraˈlʲijt͡ʃɨk n
australialainen
mieszkaniec, obywatel Australii

Australijka ˌawstraˈlʲijka n
australialainen
mieszkanka, obywatelka Australii

Austria ˈawstrʲja pn
Itävalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Austriaczka awstrʲˈjat͡ʃka n
itävaltalainen
mieszkanka lub obywatelka Austrii

Austriak ˈawstrʲjak n
itävaltalainen
mieszkaniec lub obywatel Austrii

Austro-Węgry ˌawstrɔ‿ˈvɛ̃ŋɡrɨ pn
Itävalta-Unkari
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) państwo w Europie od 1867 do 1918 r. pod panowaniem Habsburgów, ze stolicami w Wiedniu i Budapeszcie;

Awinion aˈvʲĩɲɔ̃n pn
Avignon
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Francji nad Rodanem;

Azerbejdżan ˌazɛrˈbɛjd͡ʒãn pn
Azerbaidžan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Baku;

Azja ˈazʲja pn
Aasia
(geografia, geograficzny) największy kontynent na Ziemi;

Azja Mniejsza ˈazʲja ˈmʲɲɛ̇jʃa pn
Vähä-Aasia
(geografia, geograficzny) półwysep w zachodniej Azji, tworzący pomost lądowy łączący ten kontynent z Europą;

Azja Południowa pn
Etelä-Aasia
(geografia, geograficzny) region Azji

Azja Południowo-Wschodnia n
Kaakkois-Aasia
(geografia, geograficzny) region Azji składający się z Półwyspu Indochińskiego i Archipelagu Malajskiego z wyspami filipińskimi, obejmujący Birmę, Tajlandię, Kambodżę, Laos, Wietnam, Malezję, Singapur, Indonezję, Timor Wschodni, Brunei i Filipiny;

Azja Zachodnia pn
Länsi-Aasia
(geografia, geograficzny) region Azji wyróżniany w geografii historycznej i politycznej;

Azja Środkowa pn
Keski-Aasia
(geografia, geograficzny) region Azji wyróżniany w geografii historycznej i politycznej;

Azory aˈzɔrɨ pn
Azorit
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim, region autonomiczny Portugalii;

Ałtaj ˈawtaj pn
Altai
(geografia, geograficzny) azjatyckie pasmo górskie;

BDSM acronym
BDSM
(seksuologia, seksuologiczny) spektrum dobrowolnych relacji i zachowań seksualnych z zakresu dominacji, zadawania bólu, dyscypliny, kar i niewolenia;

BRICS acronym
BRICS
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) grupa współpracujących krajów rozwijających się: Brazylia, Rosja, Indie, Chiny i RPA;

Babilon baˈbʲilɔ̃n pn
Babylon Babylonia
(starożytność) (geografia, geograficzny) starożytne miasto położone w Mezopotamii, dawna stolica Babilonii, obecnie teren Iraku;

Babilonia ˌbabʲiˈlɔ̃ɲja pn
Babylonia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo semickie w Mezopotamii, na terenie obecnego Iraku;

Bachmut pn
Bah’mut
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie w obwodzie donieckim;

Badenia-Wirtembergia ˌbadɛ̃ɲa‿vʲirtɛ̃mˈbɛrʲɟja pn
Baden-Württemberg
(geografia, geograficzny) kraj związkowy w południowej części Niemiec;

Bagdad ˈbaɡdat pn
Bagdad
(geografia, geograficzny) stolica Iraku;

Bahamy baˈxãmɨ pn
Bahama
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo wyspiarskie w Ameryce Północnej;
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim;

Bahrajn ˈbaxrajn pn
Bahrain
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Manamie;

Bajkał ˈbajkaw pn
Baikaljärvi
(geografia, geograficzny) jezioro w Azji, najstarsze i najgłębsze na świecie;

Bajkonur pn
Baikonur
(geografia, geograficzny) rosyjski kosmodrom na terenie Kazachstanu;

Baktria pn
Baktria
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna nazwa krainy położonej obecnie w północnym Afganistanie między Amu-Darią a Hindukuszem;

Baku ˈbaku pn
Baku
(geografia, geograficzny) stolica Azerbejdżanu;

Baleary pn
Baleaarit
(geografia, geograficzny) archipelag w zachodniej części Morza Śródziemnego;

Bali pn
Bali
(geografia, geograficzny) indonezyjska wyspa w archipelagu Małych Wysp Sundajskich;

Baltazar balˈtazar pn
Balthasar
imię męskie;

Bandar Seri Begawan ˈbʌndərˈsɛribəˈgɑwən pn
Bandar Seri Begawan
(geografia, geograficzny) stolica Brunei;

Bandżul ˈbãn͇d͡ʒul pn
Banjul
(geografia, geograficzny) stolica Gambii;

Bangalur pn
Bangalore
(geografia, geograficzny) Bangaluru, miasto w południowych Indiach (oficjalna nazwa do 2006 roku);

Bangkok ˈbãŋkːɔk pn
Bangkok
(geografia, geograficzny) stolica Tajlandii;

Bangladesz bãŋɡˈladɛʃ pn
Bangladesh
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Dhace;

Banglijczyk n
bangladeshilainen
obywatel Bangladeszu

Baran ˈbarãn pn
Oinas
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) pierwszy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 marca do 19 (20) kwietnia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią i zimą;

Baranek Boży baˈrãnɛɡ ˈbɔʒɨ pn
Jumalan Karitsa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) symboliczny tytuł Jezusa Chrystusa, nawiązujący do jego ofiary na krzyżu i starotestamentowych proroctw;

Barbados barˈbadɔs pn
Barbados
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w Bridgetown;

Barbara barˈbara pn
Barbara
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 234;
imię żeńskie;

Barcelona ˌbart͡sɛˈlɔ̃na pn
Barcelona
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, stolica Katalonii;

Bari bari pn
Bari
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, stolica Apulii i prowincji Bari (1.2);

Barnaba barˈnaba pn
Barnabas
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Barnauł pn
Barnaul
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Ałtajskim, nad Obem;

Bartłomiej bartˈwɔ̃mʲjɛ̇j pn
Pertti
imię męskie;

Bask bask n
baski
(etnografia, etnograficzny) członek narodu zamieszkującego tereny na granicy Hiszpanii i Francji nad Zatoką Biskajską;

Baszkir n
baškiiri
członek narodu Baszkirów

Batman ˈbatmãn pn
Lepakkomies
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) popularny bohater filmów i komiksów;

Bawaria baˈvarʲja pn
Baijeri
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w południowej części Republiki Federalnej Niemiec ze stolicą w Monachium;

Bazylea ˌbazɨˈlɛa pn
Basel
(geografia, geograficzny) (urbanistyka, urbanistyczny) miasto w Szwajcarii;

Bazyli baˈzɨlʲi pn
Pasi
imię męskie;

Bałkany bawˈkãnɨ pn
Balkan
(geografia, geograficzny) region Europy, obejmujący w przybliżeniu obszar Półwyspu Bałkańskiego;

Beata bɛˈata pn
Peatta
imię żeńskie;

Beduin bɛˈdu<sup>j</sup>ĩn n
beduiini
(etnografia, etnograficzny) członek koczowniczych lub półkoczowniczych plemion krajów arabskich;

Bejrut ˈbɛjrut pn
Beirut
(geografia, geograficzny) miasto w Azji, na Bliskim Wschodzie, stolica Libanu;

Belfast ˈbɛlfast pn
Belfast
(geografia, geograficzny) stolica Irlandii Północnej,

Belg bɛlk n
belgialainen
obywatel Belgii

Belgia ˈbɛlʲɟja n
Belgia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Zachodniej ze stolicą w Brukseli;

Belgijka bɛlʲˈɟijka n
belgialainen
obywatelka Belgii

Belgrad ˈbɛlɡrat pn
Belgrad
(geografia, geograficzny) stolica Serbii;

Belize bɛˈlʲizɛ pn
Belize
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w Belmopanie;

Belmopan bɛlˈmɔpãn pn
Belmopan
(geografia, geograficzny) stolica Belize;

Beludżystan pn
Balochistan Belutšistan
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowo-zachodniej Azji;
Belutšistan
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w południowo-zachodnim Pakistanie;

Belzebub pn
Beelzebub
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: demon, władca piekieł i złych duchów;

Benedykt bɛ̃ˈnɛdɨkt pn
Pentti
imię męskie;

Bengal ˈbɛ̃ŋɡal pn
Bengali
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Azji Południowej, w Indiach i Bangladeszu, we wschodniej części Niziny Hindustańskiej, nad Zatoką Bengalską;

Beniamin bɛ̃ˈɲjãmʲĩn pn
Benjamin
imię męskie;

Benin ˈbɛ̃ɲĩn pn
Benin
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Beocja bɛˈɔt͡sʲja n
Boiotia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w środkowej Grecji;
(geografia, geograficzny) nomos w środkowej Grecji

Berber ˈbɛrbɛr n
berberi
(etnografia, etnograficzny) rdzenny mieszkaniec północnej Afryki i Sahary pochodzenia chamito-semickiego;

Berberia pn
Berberia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraje Maghrebu, zamieszkiwane przez ludność berberyjską;

Bergamo pn
Bergamo
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Lombardii;

Berlin ˈbɛrlʲĩn pn
Berliini
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Niemiec;

Berlin Zachodni ˈbɛrlʲĩn zaˈxɔdʲɲi n
Länsi Berliini
(historia, historyczny, historycznie) enklawa na obszarze NRD istniejąca w latach 1949–1990, położona w zachodniej części Berlina;

Bermudy bɛrˈmudɨ pn
Bermuda
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Bermudach (1.2);

Berno ˈbɛrnɔ pn
Bern
(geografia, geograficzny) stolica Szwajcarii;
(geografia, geograficzny) kanton w Szwajcarii;

Berta ˈbɛrta pn
Bertta
imię żeńskie;

Besarabia pn
Bessarabia
(geografia, geograficzny) kraina położona między Dniestrem a Prutem, obecnie podzielona między Mołdawię i Ukrainę;

Betelgeza pn
Betelgeuze
(astronomia, astronomiczny) czerwony nadolbrzym w Orionie;

Betlejem bɛˈtlɛjɛ̃m pn
Betlehem
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej części Palestyny;

Bhutan ˈbutãn pn
Bhutan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Thimphu;

Bhutańczyk buˈtãj̃n͇t͡ʃɨk n
bhutanilainen
obywatel Bhutanu

Bianka ˈbʲjãŋka pn
Bianca
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Urana;
imię żeńskie;

Białorusin ˌbʲjawɔˈruɕĩn n
valkovenäläinen
(etnografia, etnograficzny) osoba narodowości białoruskiej, obywatel Białorusi, mieszkaniec Białorusi

Białoruś bʲjaˈwɔruɕ pn
Valko-Venäjä
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Biały Dom pn
Valkoinen talo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) siedziba prezydenta Stanów Zjednoczonych w Waszyngtonie;

Bibiana bʲiˈbʲjãna pn
Viivi
imię żeńskie;

Biblia ˈbʲiblʲja n
Raamattu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór ksiąg, spisanych pierwotnie po hebrajsku, aramejsku i grecku, uznawany przez żydów i chrześcijan za natchnione przez Boga;

Birma ˈbʲirma pn
Burma
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) Mjanma

Birobidżan pn
Birobidžan
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, położone na Dalekim Wschodzie, między rzekami Birą i Bidżanem;

Biszkek ˈbʲiʃkɛk pn
Biškek
(geografia, geograficzny) stolica Kirgistanu;

Bitynia pn
Bithynia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Azji Mniejszej, prowincja rzymska;

Bizancjum bʲiˈzãnt͡sʲjũm pn
Byzantion
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto nad cieśniną Bosfor, nad zatoką Złotego Rogu; później Konstantynopol; obecnie Stambuł;

Bliski Wschód ˈblʲisʲci ˈfsxut pn
Lähi-itä
(geografia, geograficzny) obszar na styku Europy, Afryki i południowo-zachodniej Azji;

Bliźnięta blʲiʑˈɲɛ̃nta pn
Kaksoset
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) trzeci znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 (22) maja do 20 (21) czerwca;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny zimą i wiosną;

Bogini Matka pn
Äitijumalatar
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) główne żeńskie bóstwo wielu religii, dawczyni życia, utożsamiana często z Ziemią, płodnością i macierzyństwem;

Bogota bɔˈɡɔta pn
Bogotá
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Kolumbii;

Boliwia bɔˈlʲivʲja pn
Bolivia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej części Ameryki Południowej, ze stolicą w Sucre;

Boliwijczyk ˌbɔlʲiˈvʲijt͡ʃɨk n
bolivialainen
obywatel Boliwii

Bolonia bɔˈlɔ̃ɲja pn
Bologna
(geografia, geograficzny) miasto położone między Padem a Apeninami w północnych Włoszech;

Bolzano pn
Bolzano
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech w regionie Trydent-Górna Adyga;

Bonawentura ˌbɔ̃navɛ̃nˈtura pn
Bonaventura
imię męskie;

Bordeaux bɔrˈdɔ pn
Bordeaux
(geografia, geograficzny) miasto we Francji, stolica regionu Akwitania;

Borneańczyk n
borneolainen
mieszkaniec wyspy Borneo

Borneo bɔrˈnɛɔ pn
Borneo
(geografia, geograficzny) wyspa w Archipelagu Malajskim;

Bosfor ˈbɔsfɔr pn
Bosporinsalmi
(geografia, geograficzny) cieśnina łącząca Morze Czarne z morzem Marmara, oddzielająca Europę od Azji;

Boston ˈbɔstɔ̃n pn
Boston
(geografia, geograficzny) nazwa kilku miast, miejscowości (i tym podobne, i temu podobne);

Botnik Południowy pn
Selkämeri
(geografia, geograficzny) południowa część Zatoki Botnickiej na Bałtyku;

Botnik Północny pn
Perämeri
(geografia, geograficzny) północny basen Zatoki Botnickiej, oddzielony od Botnika Południowego cieśniną Kvarken Północny;

Botswana bɔtsˈfãna pn
Botswana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Botswańczyk bɔtsˈfãj̃n͇t͡ʃɨk n
botswanalainen
obywatel Botswany

Bośnia ˈbɔɕɲa pn
Bosnia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w południowej Europie;

Bośnia i Hercegowina ˈbɔɕɲa ˌi‿xɛrt͡sɛɡɔˈvʲĩna pn
Bosnia ja Hertsegovina
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie na Półwyspie Bałkańskim ze stolicą w Sarajewie;

Bośniak ˈbɔɕɲak n
bosnialainen
mieszkaniec Bośni, obywatel Bośni i Hercegowiny

Boże Ciało ˈbɔʒɛ ˈt͡ɕawɔ n
Pyhän ruumiin juhla
(potocznie, potoczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim Uroczystość Najświętszego Ciała i Krwi Pańskiej;

Boże Narodzenie ˈbɔʒɛ ˌnarɔˈd͡zɛ̃ɲɛ pn
joulu Joulu
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto obchodzone 25 i 26 grudnia, w którym wspomina się narodzenie Jezusa Chrystusa;

Brabancja Flamandzka braˈbãnt͡sʲja flãˈmãnt͡ska pn
Flanderin Brabant
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w Belgii, we Flandrii;

Brabancja Północna pn
Pohjois-Brabant
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja na południu Holandii ze stolicą w ’s-Hertogenbosch;

Brabancja Walońska braˈbant͡sja vaˈlɔ̃ɲska pn
Vallonian Brabant
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w Belgii, w Walonii;

Brandenburgia pn
Brandenburg
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w północno-wschodniej części Republiki Federalnej Niemiec ze stolicą w Poczdamie;

Brasília pn
Brasília
(geografia, geograficzny) stolica Brazylii;

Bratysława ˌbratɨˈswava pn
Bratislava
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Słowacji;

Brazylia braˈzɨlʲja pn
Brasilia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Brazylijczyk ˌbrazɨˈlʲijt͡ʃɨk n
brasilialainen
obywatel Brazylii

Brazylijka ˌbrazɨˈlʲijka n
brasilialainen
obywatelka Brazylii

Brema ˈbrɛ̃ma pn
Bremen
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Niemczech nad Wezerą;

Brest brɛst pn
Brest
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Francji, w regionie Bretania;

Bretania brɛˈtãɲja pn
Bretagne
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna i region w północno-zachodniej Francji;

Briańsk pn
Brjansk
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej części Rosji, nad Desną, stolica obwodu briańskiego

Bristol ˈbrʲistɔl pn
Bristol
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodniej Anglii;

Bronx pn
Bronx
(geografia, geograficzny) (administracja) hrabstwo w stanie Nowy Jork w USA
(geografia, geograficzny) (administracja) okręg (potocznie określany „dzielnicą”) Nowego Jorku w USA, obejmujący północną część aglomeracji;

Brooklyn pn
Brooklyn
(geografia, geograficzny) (administracja) dzielnica Nowego Jorku;

Brugia pn
Brugge
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Belgii, ośrodek administracyjny prowincji Flandria Zachodnia;

Bruksela bruˈksɛla pn
Bryssel
(geografia, geograficzny) stolica Belgii;

Brunei brũˈnɛji pn
Brunei
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Brygida brɨˈɟida pn
Birgitta
imię żeńskie;

Brytania pn
Britannia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) prowincja rzymska obejmująca dzisiejszą Wielką Brytanię, krainę zamieszkiwaną przez Brytów
(rzadki, rzadko używany) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie na Wielką Brytanię lub całe Imperium Brytyjskie

Brytyjczyk brɨˈtɨjt͡ʃɨk n
brittiläinen
obywatel Wielkiej Brytanii

Brytyjka brɨˈtɨjka n
brittiläinen
obywatelka Wielkiej Brytanii

Brytyjskie Wyspy Dziewicze brɨˈtɨjsʲcɛ ˈvɨspɨ d͡ʑɛˈvʲit͡ʃɛ pn
Brittiläiset Neitsytsaaret
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) brytyjskie terytorium zależne w Ameryce Środkowej, w basenie Morza Karaibskiego;

Brześć pn
Brest
(geografia, geograficzny) miasto na Białorusi, przy granicy z Polską;

Bucefał pn
Bukefalos
(historia, historyczny, historycznie) koń Aleksandra Wielkiego;

Buchara n
Buhara
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Uzbekistanie nad rzeką Zarafszan, stolica wilajetu bucharskiego;

Budapeszt buˈdapɛʃt pn
Budapest
(geografia, geograficzny) (administracja) (urzędowy) stolica Węgier;

Budda ˈbudːa n
Buddha
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) założyciel buddyzmu;

Budziszyn buˈd͡ʑiʃɨ̃n pn
Bautzen
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnich Niemczech;

Buenos Aires pn
Buenos Aires
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Argentyny;

Bukareszt buˈkarɛʃt pn
Bukarest
(geografia, geograficzny) stolica Rumunii;

Burgas pn
Burgas
(geografia, geograficzny) miasto w Bułgarii nad Morzem Czarnym;

Burgundia burˈɡũndʲja pn
Burgundi
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna i region administracyjny położony w centralnej Francji;

Buriacja burʲˈjat͡s.ja pn
Burjatia
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczna republika, wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej;

Burkina Faso burʲˈcĩna ˈfasɔ pn
Burkina Faso
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Afryce;

Burundi buˈrũndʲi pn
Burundi
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Burundyjczyk ˌburũnˈdɨjt͡ʃɨk n
burundilainen
obywatel Burundi

Bułgar ˈbuwɡar n
bulgarialainen
człowiek narodowości bułgarskiej, obywatel Bułgarii, mieszkaniec Bułgarii

Bułgaria buwˈɡarʲja pn
Bulgaria
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie ze stolicą w Sofii;

Bułgarka buwˈɡarka n
bulgarialainen
kobieta lub dziewczyna narodowości bułgarskiej, obywatelka Bułgarii, mieszkanka Bułgarii

Byblos pn
Byblos
(geografia, geograficzny) miasto w środkowym Libanie na wybrzeżu Morza Śródziemnego, centrum administracyjne dystryktu Dżubajl;

Bydgoszcz ˈbɨdɡɔʃt͡ʃ pn
Bydgoszcz
(geografia, geograficzny) (administracja) duże miasto w Polsce, stolica województwa kujawsko-pomorskiego;

Byk bɨk pn
Härkä
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) drugi znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 20 (21) kwietnia do 20 (21) maja
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią i zimą;

Była Jugosłowiańska Republika Macedonii ˈbɨwa ˌjuɡɔswɔˈvʲjä̃j̃ska rɛˈpublʲika ˌmat͡sɛˈdɔ̃ɲji pn
entinen Jugoslavian tasavalta Makedonia
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa Republiki Macedonii używana do 12 lutego 2019 r. przez ONZ

Bóg buk n
Jumala jumala
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóg w religii monoteistycznej;

Błagowieszczeńsk pn
Blagoveštšensk
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, nad Amurem;

CD sʲi‿ˈdʲi t͡sɛ‿ˈdɛ acronym
CD
= (angielski) compact disc → płyta kompaktowa

Cambridge pn
Cambridge
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto uniwersyteckie w Wielkiej Brytanii, w Anglii Wschodniej;

Canberra pn
Canberra
(geografia, geograficzny) stolica Australii;

Cannes pn
Cannes
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Francji na Lazurowym Wybrzeżu;

Caracas kaˈrakas pn
Caracas
(geografia, geograficzny) stolica Wenezueli;

Carcassonne pn
Carcassonne
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Francji, w Oksytanii

Casablanca pn
Casablanca
(geografia, geograficzny) największe miasto Maroka;

Cecylia t͡sɛˈt͡sɨlʲja pn
Silja
imię żeńskie;

Cefeusz t͡sɛˈfɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Kefeus
(mitologia grecka) król Etiopii, syn Belosa oraz mąż Kasjopei i ojciec Andromedy, po śmierci przeniesiony na firmament jako gwiazdozbiór Cefeusza (2.1);
(mitologia grecka) król Tegei, syn Aleosa; jeden z Argonautów;
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny cały rok;

Cejlon ˈt͡sɛjlɔ̃n pn
Ceylon
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Indyjskim;

Celt t͡sɛlt n
keltti
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) członek grupy ludów indoeuropejskich wywodzących się z środkowej Europy

Centaur ˈt͡sɛ̃ntawr pn
Kentauri
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Ceres ˈt͡sɛrɛs pn
Ceres
(astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 1, z pasa głównego planetoid, do 2006 r. zaliczana do planetoid, odkryta w 1801 r.;
(mitologia rzymska) bogini urodzaju i wegetacji, utożsamiana z grecką Demeter;

Cezar n
Caesar
(historia, historyczny, historycznie) przydomek rodowy Juliusza Cezara

ChRL xa‿ɛr‿ˈɛl acronym
Kiinan KT
= (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Chińska Republika Ludowa

Chabarowsk xaˈbarɔfsk pn
Habarovsk
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej, na Dalekim Wschodzie, stolica Kraju Chabarowskiego;

Cham xãm pn
Haam
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postać biblijna, syn Noego;

Chanty-Mansyjsk ˈxãntɨ ˈmãw̃sɨjsk pn
Hanti-Mansijsk
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej, stolica Chanty-Mansyjskiego Okręgu Autonomicznego – Jugry;

Charków ˈxarkuf pn
Harkova
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej części Ukrainy;

Charon ˈxarɔ̃n pn
Kharon
(mitologia, mitologiczny) przewoźnik dusz zmarłych występujący w mitologii greckiej i etruskiej;
(astronomia, astronomiczny) naturalny satelita Plutona;

Chartum ˈxartũm pn
Khartum
(geografia, geograficzny) stolica Sudanu;

Chicago pn
Chicago
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych;

Chile ˈt͡ʃʲilɛ pn
Chile
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Chimera xʲĩˈmɛra pn
Khimaira
(mitologia grecka) fantastyczny stwór z mitologii greckiej, zwykle opisywany jako ziejący ogniem potwór z głową lwa, tułowiem kozy i ogonem węża;

Chinka ˈxʲĩŋka n
kiinalainen nainen
kobieta lub dziewczyna narodowości chińskiej, obywatelka lub mieszkanka Chin

Chiny ˈxʲĩnɨ pn
Kiina
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Chios pn
Khios
(geografia, geograficzny) grecka wyspa na Morzu Egejskim, u wybrzeży Azji Mniejszej;

Chińczyk ˈxʲĩj̃n͇t͡ʃɨk n
kiinalainen
obywatel Chin
osoba narodowości chińskiej;

Chińska Republika Ludowa ˈxʲĩj̃ska rɛˈpublʲika luˈdɔva pn
Kiinan kansantasavalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Chin;

Chodżent pn
Hudžand
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Tadżykistanie, stolica wilajetu sogdyjskiego, położone nad Syr-darią;

Chorasan pn
Khorasan
(geografia, geograficzny) (administracja) dawna największa prowincja Iranu
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Azji Środkowej;

Chorwacja xɔrˈvat͡sʲja n
Kroatia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy ze stolicą w Zagrzebiu;

Chorwat ˈxɔrvat n
kroatialainen
człowiek narodowości chorwackiej, obywatel Chorwacji, mieszkaniec Chorwacji

Chronos pn
Khronos
(mitologia grecka) bóstwo pogańskie, bóg czasu;

Chrystus ˈxrɨstus pn
Kristus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł, przydomek Jezusa z Nazaretu;

Cieśnina Beringa pn
Beringinsalmi
(geografia, geograficzny) cieśnina między Azją a Ameryką Północną, łącząca Morze Czukockie z Morzem Beringa;

Cieśnina Kaletańska pn
Doverin salmi
(geografia, geograficzny) cieśnina stanowiąca najwęższą część kanału La Manche, po obu jej stronach znajdują się miasta Dover i Calais;

Cieśnina Koreańska pn
Koreansalmi
(geografia, geograficzny) cieśnina łącząca Morze Wschodniochińskie i Morze Żółte z Morzem Japońskim;

Connecticut kəˈnɛtikət pn
Connecticut
(geografia, geograficzny) stan USA we wschodniej części Ameryki Północnej, położony na wybrzeżu Oceanu Atlantyckiego;

Cremona pn
Cremona
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północnych Włoszech, położone w Lombardii, na lewym brzegu Padu, stolica prowincji Cremona (1.2);

Cthulhu pn
Cthulhu
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) fikcyjny humanoidalny obcy bóg opisywany jako gigant z głową przypominającą ośmiornicę oraz smoczymi skrzydłami i pazurami, wokół którego rozwinął się szalony kult;

Cygan ˈt͡sɨɡãn n
mustalainen
(etnografia, etnograficzny) osoba narodowości cygańskiej (romskiej);

Cyklady pn
Kykladit
(geografia, geograficzny) archipelag znajdujący się w południowo-zachodniej części Morza Egejskiego, u południowo-wschodnich wybrzeży Grecji;

Cypr t͡sɨpr̥ pn
Kypros
(geografia, geograficzny) duża wyspa położona we wschodniej części Morza Śródziemnego;
(geografia, geograficzny) europejskie państwo na wyspie Cypr (1.1), ze stolicą w Nikozji;

Cypr Północny ˈt͡sɨpr̥ puwˈnɔt͡snɨ pn
[[pohjois-|Pohjois-]]Kypros
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) samozwańcze państwo leżące w północnej części wyspy Cypr na Morzu Śródziemnym;

Cypryjczyk t͡sɨˈprɨjt͡ʃɨk n
kyproslainen
obywatel Cypru (Republiki Cypryjskiej)

Cyrena pn
Kyrene
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone w północnej Libii, w prowincji Cyrenajka; współcześnie stanowisko archeologiczne;

Cyrenajka ˌt͡sɨrɛ̃ˈnajka pn
Kyrenaika
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północno-wschodniej Libii na wybrzeżu Morza Śródziemnego;

Cyrkiel ˈt͡sɨrʲcɛl pn
Harppi
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów na niebie południowym;

Czad t͡ʃat pn
Tšad
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej Afryce ze stolicą w Ndżamenie;

Czarnobyl pn
Tšernobyl
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie w obwodzie kijowskim, rejonie iwankowskim;

Czarnogóra ˌt͡ʃarnɔˈɡura n
Montenegro
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Podgoricy;

Czeboksary pn
Tšeboksary
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone na prawym brzegu Wołgi, stolica Republiki Czuwaskiej;

Czech t͡ʃɛx n
böömiläinen
(etnografia, etnograficzny) mieszkaniec Czech (krainy historycznej)

Czechosłowacja ˌt͡ʃɛxɔswɔˈvat͡sʲja pn
Tšekkoslovakia
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo istniejące w latach 1918–1938 i 1945–1992, w Europie Środkowej;

Czechy ˈt͡ʃɛxɨ pn
Böömi
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Czechach (1.1);
Tšekki
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej ze stolicą w Pradze;

Czeczenia t͡ʃɛˈt͡ʃɛ̃ɲja pn
Tšetšenia
(geografia, geograficzny) republika na Kaukazie wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej;

Czelabińsk t͡ʃɛˈlabʲĩj̃sk pn
Tšeljabinsk
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej na południowym Uralu, stolica obwodu czelabińskiego;

Czerkiesk pn
Tšerkessk
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, nad Kubaniem, stolica Karaczajo-Czerkiesji;

Czerwony Krzyż t͡ʃɛrˈvɔ̃nɨ ˈkʃɨʃ pn
Punainen Risti
(potocznie, potoczny) potoczne określenie organizacji humanitarnej Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża lub każdego ze stowarzyszeń krajowych tej organizacji;

Czukcza pn
tšuktši
(etnografia, etnograficzny) rdzenny mieszkaniec Czukotki;

Czukocki Okręg Autonomiczny t͡ʃuˈkɔt͡sʲci ˈɔkrɛ̃ŋk ˌawtɔ̃nɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ pn
Tšuktšien autonominen piirikunta
(geografia, geograficzny) jeden z czterech okręgów autonomicznych wchodzących w skład Federacji Rosyjskiej, leżący na północnym wschodzie kontynentu azjatyckiego, na półwyspie Czukotka;

Czuwaszja pn
Tšuvassia
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczna republika, wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej;

Czyta pn
Tšita
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, nad rzekami Czytą (1.2) i Ingodą, w południowej Syberii, w Kraju Zabajkalskim;

Częstochowa ˌt͡ʃɛ̃w̃stɔˈxɔva pn
Częstochowa
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Polski;

D-dur n
D-duuri
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku d (w zapisie nutowym z dwoma krzyżykami)

DNA dɛ‿ɛ̃n‿ˈa acronym
DNA
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) kwas deoksyrybonukleinowy, biorący udział w biosyntezie białka i przenoszeniu cech dziedzicznych;

DVD dʲi‿vʲi‿ˈdʲi acronym
DVD
= (angielski) Digital Versatile Disc lub Digital Video Disc → (potocznie, potoczny) urządzenie służące do odtwarzania lub nagrywania DVD (1.1)
= (angielski) Digital Versatile Disc lub Digital Video Disc → cyfrowy dysk ogólnego przeznaczenia;

Dacja pn
Daakia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w Europie południowo-wschodniej;

Dagestan daˈɡɛstãn n
Dagestan
(geografia, geograficzny) republika autonomiczna wchodząca w skład Rosji;

Dagestanka n
dagestanilainen
(etnografia, etnograficzny) obywatelka Dagestanu

Dakar ˈdakar pn
Dakar
(geografia, geograficzny) stolica Senegalu;

Dakota daˈkɔta pn
dakotat
(etnografia, etnograficzny) północnoamerykańskie plemię indiańskie
(geografia, geograficzny) (administracja) nazwa miast, gmin i hrabstw w Stanach Zjednoczonych
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Północnej

Dakota Południowa daˈkɔta ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
Etelä-Dakota
(geografia, geograficzny) stan w środkowo-północnej części Stanów Zjednoczonych;

Dakota Północna daˈkɔta puwˈnɔt͡sna pn
Pohjois-Dakota
(geografia, geograficzny) stan na północy Stanów Zjednoczonych;

Daleki Wschód daˈlɛci ˈfsxut pn
Kaukoitä
(geografia, geograficzny) nazwa stosowana dla określenia obszaru wschodniej Azji, ciągnącego się wzdłuż wybrzeży Pacyfiku;

Dalmacja dalˈmat͡sʲja pn
Dalmatia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na wschodnim wybrzeżu Adriatyku, na obszarze dzisiejszej Chorwacji, Bośni i Hercegowiny oraz Czarnogóry;

Damaszek dãˈmaʃɛk pn
Damaskos
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Syrii;

Dania ˈdãɲja pn
Tanska
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Kopenhadze;

Daniel ˈdãɲɛl pn
Taneli
imię męskie;

Dardanele ˌdardãˈnɛlɛ n
Dardanellit
(geografia, geograficzny) cieśnina między Półwyspem Bałkańskim a Azją Mniejszą;

Dariusz ˈdarʲjuʃ pn
Dareios
imię męskie;

Dawid ˈdavʲit pn
Taavetti Taavi
imię męskie;

Debora pn
Debora
(biblijny) starotestamentowa prorokini z plemienia Naftalego;

Dejmos pn
Deimos
(mitologia grecka) bóg i uosobienie trwogi, towarzysz Aresa na polu bitwy;

Dekalog dɛˈkalɔk n
kymmenen käskyä
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w judaizmie i chrześcijaństwie: kodeks praw moralno-religijnych przekazany Żydom przez Mojżesza na Synaju;

Delaware pn
Delaware
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanów Zjednoczonych;

Delfin ˈdɛlfʲĩn pn
Delfiini
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór na niebie w pobliżu równika;

Delta Rodanu pn
Bouches-du-Rhône
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże;

Demokratyczna Republika Konga ˌdɛ̃mɔkraˈtɨt͡ʃna rɛˈpublʲika ˈkɔ̃ŋɡa pn
Kongon demokraattinen tasavalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej części Afryki ze stolicą w Kinszasie;

Demokratyczna Republika Wysp Świętego Tomasza i Książęcej ˌdɛ̃mɔkraˈtɨt͡ʃna rɛˈpublʲika ˈvɨspʲ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ tɔ̃ˈmaʃa ˌi‿cɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃nt͡sɛj pn
São Tomén ja Príncipen demokraattinen tasavalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pełna, oficjalna nazwa Wysp Świętego Tomasza i Książęcej – państwa w Afryce

Dhaka pn
Dacca
(geografia, geograficzny) stolica Bangladeszu;

Diogenes dʲjɔˈɡɛ̃nɛs pn
Diogenes
(filozofia, filozoficzny) starożytny grecki filozof o przydomku Pies, pochodzący z Synopy, głosiciel ubóstwa i powrotu do natury, prekursor cyników;
imię męskie;

Dionizos dʲjɔ̇̃ˈɲizɔs pn
Dionysos
(mitologia grecka) bóg latorośli winnej, wina, mistycznego szału, ekstazy, wesołości, sił witalnych natury i form scenicznych, utożsamiany z rzymskim Liberem;

Dniepr dʲɲɛpr̥ pn
Dnepr
(geografia, geograficzny) rzeka uchodząca do Morza Czarnego, przepływająca przez Rosję, Białoruś i Ukrainię;
Dnipro
(geografia, geograficzny) miasto w obwodzie dniepropetrowskim na Ukrainie;

Dodekanez pn
Dodekanesia
(geografia, geograficzny) grecki archipelag w południowej części Morza Egejskiego, u wybrzeży Turcji;

Dolna Austria pn
Ala-Itävalta
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w północnej Austrii;

Dolna Bawaria pn
Ala-Baijeri
(geografia, geograficzny) (administracja) okręg i rejencja we wschodniej Bawarii ze stolicą w Landshut;

Dolna Frankonia pn
Unterfranken
(geografia, geograficzny) okręg i rejencja w północno-zachodniej Bawarii;

Dolna Normandia pn
Basse-Normandie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawny region administracyjny w północnej Francji;

Dolna Saksonia pn
Ala-Saksi
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy w północno-zachodnich Niemczech, ze stolicą w Hanowerze;

Dominika ˌdɔ̃mʲĩˈɲika pn
Dominica
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej na wyspie Dominika (1.2), ze stolicą w Roseau;

Dominikana ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãna pn
Dominikaaninen tasavalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Donieck ˈdɔ̃ɲɛt͡sk pn
Donetsk
(geografia, geograficzny) miasto na wschodzie Ukrainy;

Dor n
doorilainen
(etnografia, etnograficzny) członek starożytnego plemienia greckiego;

Dorota dɔˈrɔta pn
Tea Teija
imię żeńskie;

Drezno ˈdrɛznɔ pn
Dresden
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnich Niemczech;

Droga Mleczna ˈdrɔɡa ˈmlɛt͡ʃna pn
Linnunrata
(astronomia, astronomiczny) pas ze skupiskiem gwiazd widoczny na nocnym niebie

Dubaj ˈdubaj pn
Dubai
(geografia, geograficzny) jeden z siedmiu emiratów tworzących Zjednoczone Emiraty Arabskie;
(geografia, geograficzny) stolica Dubaju (1.1);

Dublin ˈdablʲĩn ˈdublʲĩn pn
Dublin
(geografia, geograficzny) stolica Irlandii;

Dubrownik duˈbrɔvʲɲik pn
Dubrovnik
(geografia, geograficzny) portowe miasto na południu Chorwacji, nad Adriatykiem;

Duch Święty ˈduxʲ ˈɕfʲjɛ̃ntɨ pn
Pyhä Henki
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: trzecia osoba Trójcy Świętej;

Dunaj ˈdũnaj pn
Tonava
(geografia, geograficzny) rzeka w Europie;

Dunka ˈdũŋka n
tanskalainen
kobieta lub dziewczyna narodowości duńskiej lub obywatelka Danii

Duszanbe duˈʃãnbɛ pn
Dušanbe
(geografia, geograficzny) stolica Tadżykistanu;

Duńczyk ˈdũj̃n͇t͡ʃɨk n
tanskalainen
człowiek narodowości duńskiej, obywatel Danii, mieszkaniec Danii

Dystrykt Kolumbii pn
Columbian liittopiiri
(geografia, geograficzny) (administracja) formalnie Waszyngton, stolica Stanów Zjednoczonych;

Dzień Matki n
äitienpäivä
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) święto obchodzone w maju jako wyraz szacunku dla wszystkich matek;

Dzień Pański n
lepopäivä
(peryfrastyczny) niedziela

Dzień Świstaka pn
Groundhog Day
(folklor) święto obchodzone 2. lutego w USA i Kanadzie, w którym przepowiada się pogodę z udziałem świstaka amerykańskiego;

Dziki Zachód ˈd͡ʑici ˈzaxut n
Villi länsi
(historia, historyczny, historycznie) zachodnia część Stanów Zjednoczonych w okresie wzmożonego osadnictwa w XIX w.;

Dżakarta d͡ʒaˈkarta pn
Jakarta
(geografia, geograficzny) stolica Indonezji;

Dżalalabad pn
Jalalabad
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Afganistanie, nad rzeką Kabul;
Žalal-Abad
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto obwodowe w południowo-zachodnim Kirgistanie;

Dżibuti d͡ʒʲiˈbutʲi pn
Djibouti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica Dżibuti (1.1);

Dżuba pn
Juba
(geografia, geograficzny) stolica Sudanu Południowego;

Dżudda pn
Jedda
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej części Arabii Saudyjskiej, w prowincji Mekka, nad Morzem Czerwonym;

EBC ɛ‿bɛ‿ˈt͡sɛ acronym
EKP
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski Bank Centralny

EFTA acronym
EFTA
(skrót, skrótowiec, skrótowo) (ekonomia, ekonomiczny) = European Free Trade Association → Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu

Eden ˈɛdɛ̃n pn
Eeden
(biblijny) raj, ogród rajski;

Edom ˈɛdɔ̃m pn
Edom
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w starożytnym Lewancie na południe od Morza Martwego;

Edward ˈɛdvart pn
Edvard Eetu
imię męskie;

Edynburg ɛˈdɨ̃nburk pn
Edinburgh
(geografia, geograficzny) stolica Szkocji,

Edyta ɛˈdɨta pn
Eedit
imię żeńskie;

Efez pn
Efesos
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytne miasto w Azji Mniejszej;

Egina ɛˈɟĩna pn
Aígina
(geografia, geograficzny) wyspa grecka na Morzu Egejskim, w archipelagu Wysp Argosarońskich;

Egipcjanin ˌɛɟipˈt͡sʲjä̃ɲĩn n
egyptiläinen
mieszkaniec Egiptu

Egipt ˈɛɟipt pn
Egypti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce i częściowo w Azji, ze stolicą w Kairze;

Ejlat pn
Eilat
(geografia, geograficzny) miasto w południowym Izraelu, kurort nad Morzem Czerwonym;

Ekwador ɛˈkfadɔr pn
Ecuador
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Quito;

Elbrus ˈɛlbrus pn
Elbrus
(geografia, geograficzny) najwyższy szczyt Kaukazu;

Eleonora ˌɛlɛɔ̃ˈnɔra pn
Eleonoora
imię żeńskie;

Eliasz ˈɛlʲjaʃ pn
Eelis
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Elizjum pn
Elysion
(mitologia grecka) raj, miejsce pośmiertnej egzystencji przeznaczone dla ludzi dobrych;

Elżbieta ɛlʒˈbʲjɛta pn
Elisabet Liisa
imię żeńskie;

Emilia ɛ̃ˈmʲilʲja pn
Emilia Milja Milla
imię żeńskie;

Emma ˈɛ̃mːa pn
Emma
imię żeńskie;

Eneasz pn
Aineias
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) syn Anchizesa, bohater wojny trojańskiej, jego dalecy potomkowie Romulus i Remus mieli założyć Rzym;

Epir pn
Epeiros
(geografia, geograficzny) górzysta kraina położona w północno-zachodniej części Grecji i południowej Albanii, nad Morzem Jońskim;

Erato ɛˈratɔ pn
Erato
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 62, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1860 r.;
(mitologia grecka) driada i wieszczka z Arkadii; kapłanka Pana;
(mitologia grecka) muza poezji miłosnej, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;

Eris ˈɛrʲis pn
Eris
(astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 136199;
(mitologia grecka) bogini i uosobienie niezgody, kłótni, sporu i rywalizacji oraz towarzyszka Aresa na polu bitwy, utożsamiana z rzymską Dyskordią;

Eros ˈɛrɔs pn
Eros
(mitologia grecka) bóg i uosobienie miłości oraz namiętności cielesnej, utożsamiany z rzymskim Kupidynem (Amorem);
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 433;

Erydan ɛˈrɨdãn pn
Eridanus
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór równikowy i nieba południowego; zawiera jasną gwiazdę – Achernara; w Polsce widoczny częściowo zimą; góruje o północy w listopadzie; jedna z największych konstelacji;

Eryk ˈɛrɨk pn
Eero Erkki
imię męskie;

Erytrea ˌɛrɨˈtrɛa pn
Eritrea
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo we wschodniej Afryce ze stolicą w Asmarze;

Erywań ɛˈrɨvãɲ pn
Jerevan
(geografia, geograficzny) stolica Armenii;

Es-dur n
Es-duuri
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku es (w zapisie nutowym z trzema bemolami)

Estera ɛˈstɛra pn
Esteri
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Estonia ɛˈstɔ̃ɲja pn
Viro Eesti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Estonka ɛˈstɔ̃ŋka n
virolainen
kobieta lub dziewczyna narodowości estońskiej, obywatelka Estonii

Estończyk ɛˈstɔ̃j̃n͇t͡ʃɨk n
virolainen eestiläinen
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości estońskiej, obywatel Estonii, mieszkaniec Estonii

Estuary English n
Estuaryn englanti
(językoznawstwo, językoznawczy) odmiana wymowy języka angielskiego używana współcześnie głównie w południow-o-wschodniej Anglii;

Etiopczyk ɛˈtʲjɔpt͡ʃɨk n
etiopialainen
obywatel Etiopii

Etiopia ɛˈtʲjɔpʲja pn
Etiopia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce;

Etolia ɛˈtɔlʲja pn
Aitolia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w starożytnej Grecji

Etruria ɛˈtrurʲja pn
Etruria
(starożytność) (geografia, geograficzny) starożytna kraina w środkowej Italii nad Morzem Tyrreńskim, zasiedlona przez Etrusków w I tys. p.n.e., podbita przez Rzymian w III w. p.n.e.;

Eufrat ˈɛwfrat pn
Eufrat
(geografia, geograficzny) rzeka w Azji, przepływa przez Turcję, Syrię i Irak;

Euklides ɛwˈklʲidɛs pn
Eukleides
grecki matematyk;

Eupatoria pn
Jevpatorija
(geografia, geograficzny) miasto na Krymie, port nad Morzem Czarnym;

Eurazja ɛwˈrazʲja n
Euraasia
(geografia, geograficzny) największy kontynent na Ziemi, podzielony umownie na Europę i Azję;

Europa ɛwˈrɔpa pn
Eurooppa Europa
(geografia, geograficzny) część świata położona na półkuli północnej, stanowiąca razem z Azją kontynent zwany Eurazją;
(mitologia grecka) królewna tyryjska i królowa kreteńska, córka Agenora i kochanka Zeusa oraz matka Minosa, Radamantysa i Sarpedona;
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Jowisza;
Europa
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 52;

Europa Południowa n
Etelä-Eurooppa
(geografia, geograficzny) różnie definiowany region znajdujący się na południe od Europy Środkowej

Europa Północna n
Pohjois-Eurooppa
(geografia, geograficzny) różnie definiowany region znajdujący się na północ od Europy Środkowej

Europa Wschodnia n
Itä-Eurooppa
(geografia, geograficzny) różnie definiowany region znajdujący się na wschód od Europy Środkowej, graniczący z Azją;

Europa Zachodnia ɛwˈrɔpa zaˈxɔdʲɲa pn
Länsi-Eurooppa
(geografia, geograficzny) nazwa stosowana dla określenia państw zachodniej części Europy, ze względu na ich przynależność geograficzną, historyczną i kulturową;

Europa Środkowa ɛwˈrɔpa ɕrɔtˈkɔva pn
Keski-Eurooppa
(geografia, geograficzny) region w centralnej Europie;

Europejczyk ˌɛwrɔˈpɛjt͡ʃɨk n
eurooppalainen
mieszkaniec Europy

Europejka ˌɛwrɔˈpɛjka n
eurooppalainen
mieszkanka Europy

Euterpe ɛwˈtɛrpɛ pn
Euterpe
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 27, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1853 r.;
(mitologia grecka) muza poezji lirycznej i gry na aulosie, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;

Ewa ˈɛva pn
Eeva
(biblijny) biblijne imię pierwszej kobiety oraz protoplastki rodu ludzkiego;
imię żeńskie;

Ewelina ˌɛvɛˈlʲĩna pn
Eveliina
imię żeńskie;

Ezaw pn
Esau
(biblijny) imię męskie

Ezdrasz ˈɛzdraʃ pn
Esra
imię męskie;

Ezechiasz pn
Hiskia
(biblijny) imię męskie

Ezechiel ɛˈzɛxʲjɛl pn
Hesekiel
imię męskie;

Ezop ˈɛzɔp pn
Aisopos
(historia, historyczny, historycznie) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) grecki bajkopisarz urodzony w VI w. p.n.e., pochodzący z miasta Mistra w Azji Mniejszej;

Facebook pn
Facebook
(informatyka, informatyczny) (socjologia, socjologiczny) internetowy serwis społecznościowy;

Falklandy falkˈlãndɨ pn
Falklandinsaaret
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) brytyjskie terytorium zależne w Ameryce Południowej obejmujący archipelag Falklandów (1.1);

Federacja Rosyjska ˌfɛdɛˈrat͡sʲja rɔˈsɨjska pn
Venäjän federaatio
(oficjalnie) (urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Rosji

Federacyjna Republika Brazylii ˌfɛdɛraˈt͡sɨjna rɛˈpublʲika braˈzɨlʲji pn
Brasilian liittotasavalta
(geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Brazylii, państwa w Ameryce Południowej

Federalna Demokratyczna Republika Etiopii pn
Etiopian demokraattinen liittotasavalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Etiopii

Fenicja fɛ̃ˈɲit͡sʲja pn
Foinikia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna kraina wschodniego wybrzeża Morza Śródziemnego, obejmująca tereny dzisiejszego Libanu i zachodniej części Syrii;

Fenicjanin ˌfɛ̃ɲiˈt͡sʲjä̃ɲĩn n
foinikialainen
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Fenicji

Feniks ˈfɛ̃ɲiks pn
Feeniks
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Ferdynand fɛrˈdɨ̃nãnt pn
Veeti
imię męskie;

Fez fɛs pn
Fès
(geografia, geograficzny) miasto w Maroku;

Fidżi ˈfʲid͡ʒʲi pn
Fidži Fidzhi Fidži
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Oceanie Spokojnym;

Fidżyjczyk fʲiˈd͡ʒɨjt͡ʃɨk n
fidžiläinen
obywatel Fidżi

Filadelfia ˌfʲilaˈdɛlfʲja pn
Philadelphia
(geografia, geograficzny) miasto na północno-wschodnim wybrzeżu USA, w stanie Pensylwania;

Filemon fʲiˈlɛ̃mɔ̃n pn
Filemon
imię męskie;

Filip ˈfʲilʲip pn
Vilppu Filippus
imię męskie;

Filipiny ˌfʲilʲiˈpʲĩnɨ pn
Filippiinit
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Filipińczyk ˌfʲilʲiˈpʲĩj̃n͇t͡ʃɨk n
filippiiniläinen
obywatel Filipin

Fin fʲĩn n
suomalainen
człowiek narodowości fińskiej, obywatel Finlandii, mieszkaniec Finlandii

Finka ˈfʲĩnka n
suomalainen
(etnografia, etnograficzny) kobieta narodowości fińskiej lub obywatelka Finlandii

Finlandia fʲĩnˈlãndʲja pn
Suomi
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Helsinkach;

Fionia pn
Fyn
(geografia, geograficzny) wyspa Danii, położona między Półwyspem Jutlandzkim a Zelandią;

Flamandka n
flaamilainen
kobieta narodowości flamandzkiej

Flandria ˈflãndrʲja pn
Flanderi
(geografia, geograficzny) (administracja) region Belgii;
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna we Francji, Belgii i Holandii

Florencja flɔˈrɛ̃nt͡sʲja pn
Firenze
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech;

Floryda flɔˈrɨda n
Florida
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) półwysep w południowo-wschodniej części Ameryki Północnej;

Fobos ˈfɔbɔs pn
Phobos
(astronomia, astronomiczny) większy i bliższy z dwóch księżyców Marsa;

Franciszek frãɲˈt͡ɕiʃɛk pn
Frans
imię męskie;

Francja ˈfrãnt͡sʲja n
Ranska
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Europie, ze stolicą w Paryżu;

Francuz ˈfrãnt͡sus n
ranskalainen
człowiek narodowości francuskiej, obywatel Francji, mieszkaniec Francji

Francuzka frãnˈt͡suska n
ranskalainen
kobieta lub dziewczyna narodowości francuskiej, obywatelka Francji

Fryderyk frɨˈdɛrɨk pn
Veeti
imię męskie;

Fryderyka ˌfrɨdɛˈrɨka pn
Fredrika
imię żeńskie;

Fryzja pn
Friesland
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-zachodniej Europie, położona wzdłuż wybrzeży Morza Północnego, obecnie w granicach Niemiec, Danii i Holandii;

Fudżi ˈfud͡ʒʲi pn
Fuji
(geografia, geograficzny) wulkan i zarazem najwyższy szczyt Japonii leżący na wyspie Honsiu;

Gabon ˈɡabɔ̃n pn
Gabon
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Gaborone ˌɡabɔˈrɔ̃nɛ pn
Gaborone
(geografia, geograficzny) stolica Botswany;

Gabriel ˈɡabrʲjɛl pn
Gabriel
imię męskie;

Gagauzja pn
Gagauzia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) obszar autonomiczny, położony w południowej części Mołdawii;

Galacja pn
Galatia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina w centralnej Azji Mniejszej;

Galaktyka Andromedy ɡaˈlaktɨka ˌãndrɔ̃ˈmɛdɨ pn
Andromedan galaksi
(astronomia, astronomiczny) galaktyka spiralna w gwiazdozbiorze Andromedy oznaczona jako M31;

Galia ˈɡalʲja pn
Gallia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Europie Zachodniej zamieszkiwana przez plemiona celtyckie

Galicia pn
Galicia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region autonomiczny i kraina historyczna w płn.-zach. Hiszpanii

Galicja ɡaˈlʲit͡sʲja pn
Galitsia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) ziemie dawnej Rzeczypospolitej, które znalazły się w latach 1772–1918 pod zaborem austriackim;

Galilea ˌɡalʲiˈlɛa pn
Galilea
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (biblijny) kraina historyczna na obszarze Palestyny i północnego Izraela, pomiędzy Morzem Śródziemnym a rzeką Jordan;

Gambia ˈɡãmbʲja pn
Gambia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Gandawa ɡãnˈdava pn
Gent
(geografia, geograficzny) miasto w Belgii;

Ganges ˈɡãŋɡɛs pn
Ganges
(geografia, geograficzny) rzeka w Indiach;

Ganimedes ˌɡãɲĩˈmɛdɛs pn
Ganymedes
(mitologia grecka) piękny młodzieniec, ukochany boga Zeusa; królewicz trojański; podczaszy na Olimpie; syn Trosa i Kalliroe;
(astronomia, astronomiczny) największy księżyc Jowisza; największy księżyc w Układzie Słonecznym; jeden z księżyców galileuszowych;

Gargantua pn
Gargantua
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię olbrzyma z fantastyczno-satyrycznej epopei powieściowej François Rabelais; gigantyczny, rubaszny żarłok i opój o dobrotliwym usposobieniu;

Garonna ɡaˈrɔ̃nːa pn
Garonne
(geografia, geograficzny) rzeka w południowo-zachodniej Francji;

Gaza ˈɡaza pn
Gaza
(geografia, geograficzny) miasto w Autonomii Palestyńskiej;
(geografia, geograficzny) prowincja Mozambiku;

Gałacz pn
Galați
(geografia, geograficzny) miasto we wschodniej Rumunii, położone na lewym brzegu Dunaju;

Gdańsk ɡdãj̃sk pn
Gdansk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Polsce, stolica województwa pomorskiego;

Gdynia ˈɡdɨ̃ɲa pn
Gdynia
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce;

Geldria pn
Gelderland
(geografia, geograficzny) (administracja) największa prowincja Holandii, jej stolicą jest Arnhem;

Gelendżyk pn
Gelendžik
miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, popularny kurort na kaukaskim wybrzeżu Morza Czarnego;

Genewa ɡɛ̃ˈnɛva pn
Geneve
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii;
(administracja) (geografia, geograficzny) kanton w Szwajcarii;

Genowefa ˌɡɛ̃nɔˈvɛfa pn
Geneviève
imię żeńskie;

Genua ɡɛ̃ˈnu<sup>w</sup>a pn
Genova
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, stolica regionu Liguria;

Georgia pn
Georgia
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w południowo-wschodniej części USA, ze stolicą w Atlancie;

Germania ɡɛrˈmãɲja pn
Germania
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna nazwa ziem na wschód od Renu i na północ od Dunaju;

Gertruda ɡɛrˈtruda pn
Kerttu
imię żeńskie;

Ghana ˈɡãna pn
Ghana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Akrze;

Gibraltar ɟiˈbraltar pn
Gibraltar
(geografia, geograficzny) skalisty półwysep na południowym wybrzeżu Półwyspu Iberyjskiego

Goa pn
Goa
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na zachodnim wybrzeżu Półwyspu Indyjskiego, nad Morzem Arabskim;

Godzilla ɡɔˈd͡ʑilːa pn
Godzilla
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gigantyczny, fantastyczny potwór z japońskiej serii komiksów i filmów;

Golgota pn
Golgata
(geografia, geograficzny) (biblijny) niewielkie wzniesienie w Jerozolimie, na którym miał umrzeć Jezus;

Goliat pn
Goljat
(biblijny) filistyński olbrzym pokonany przez Dawida strzałem z procy;

Gomora pn
Gomorra
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) biblijne miasto kananejskie w pobliżu Morza Martwego;

Gondwana ɡɔ̃ndˈvãna pn
Gondwana
(geologia, geologiczny) jeden z superkontynentów powstałych w wyniku rozpadu Pangei;

Gornoałtajsk pn
Gorno-Altaisk
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, stolica Republiki Ałtaju;

Gorycja pn
Gorizia
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Friuli-Wenecja Julijska;

Gotlandia ɡɔˈtlãndʲja pn
Gotlanti
(geografia, geograficzny) szwedzka wyspa na Morzu Bałtyckim;

Gołąb ˈɡɔwɔ̃mp pn
Kyyhkynen
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Gram-ujemny adj
gramnegatiivinen
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) barwiący się na czerwono w barwieniu metodą Grama;

Graz pn
Graz
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Austrii, stolica kraju związkowego Styria, położone nad rzeką Murą, u podnóża Alp Styryjskich;

Grecja ˈɡrɛt͡sʲja pn
Kreikka
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie, ze stolicą w Atenach;

Greczynka ɡrɛˈt͡ʃɨ̃nka n
kreikkalainen
osoba płci żeńskiej narodowości greckiej, obywatelka Grecji, mieszkanka Grecji

Grek ɡrɛk n
kreikkalainen
człowiek narodowości greckiej, obywatel Grecji, mieszkaniec Grecji

Grenada ɡrɛ̃ˈnada pn
Grenada
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Grenadyn, największa wyspa państwa Grenada (1.1)

Grenadyny pn
Grenadiinit
(geografia, geograficzny) grupa wysp karaibskich położonych między wyspami Saint Vincent i Grenadą;

Grenlandczyk n
grönlantilainen
mieszkaniec Grenlandii

Grenlandia ɡrɛ̃nˈlãndʲja pn
Grönlanti
(geografia, geograficzny) ogromna arktyczna wyspa na północnym Atlantyku;

Grenoble pn
Grenoble
(geografia, geograficzny) miejscowość w południowo-wschodniej Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy;

Grodno ˈɡrɔdnɔ n
Hrodna
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na Białorusi;

Grozny pn
Groznyi
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, na obszarze Kaukazu, stolica Czeczenii;

Gruzin ˈɡruʑĩn n
georgialainen gruusialainen
osoba narodowości gruzińskiej lub obywatel Gruzji

Gruzinka ɡruˈʑĩŋka n
Georgialainen
kobieta lub dziewczyna narodowości gruzińskiej lub obywatelka Gruzji

Gruzja ˈɡruzʲja pn
Georgia Gruusia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo na Kaukazie, ze stolicą w Tbilisi;

Grzegorz ˈɡʒɛɡɔʃ pn
Reijo
imię męskie;

Guam ˈɡu<sup>w</sup>ãm pn
Guam
(geografia, geograficzny) wyspa w Oceanii;

Guernsey pn
Guernsey
(geografia, geograficzny) wyspa w Europie;

Gujana ɡuˈjãna pn
Guyana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Georgetown;

Gujana Francuska ɡuˈjãna frãnˈt͡suska pn
Ranskan Guayana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) francuskie terytorium zależne o statusie departamentu zamorskiego, położone w północno-wschodniej części Ameryki Południowej, nad Oceanem Atlantyckim;

Guria pn
Guria
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej Gruzji

Gwadelupa ˌɡvadɛˈlupa pn
Guadeloupe
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) departament i region zamorski Francji w archipelagu Małych Antyli ze stolicą w Basse-Terre;
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Małych Antyli należąca do Gwadelupy (1.1);

Gwatemala ˌɡvatɛ̃ˈmala pn
Guatemala
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Ameryce Środkowej;

Gwatemalczyk ˌɡvatɛ̃ˈmalt͡ʃɨk n
guatemalalainen
obywatel Gwatemali

Gwiazda Betlejemska pn
Betlehemin tähti
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) nazwa jasnego obiektu astronomicznego, który według Biblii doprowadził Trzech Króli do miejsca narodzin Jezusa Chrystusa w Betlejem;

Gwinea ɡvʲĩˈnɛa pn
Guinea
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
(geografia, geograficzny) kraina w Afryce, położona głównie nad Zatoką Gwinejską, ciągnie się od masywu Futa Dżalon po krańce pustyni Namib;

Gwinea Bissau ɡvʲĩˈnɛa ˈbʲisːaw pn
Guinea-Bissau
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Afryce ze stolicą w Bissau;

Gwinea Równikowa ɡvʲĩˈnɛa ˌruvʲɲiˈkɔva pn
Päiväntasaajan Guinea
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Gymnopedia pn
Gymnopaidiai
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święto w starożytnej Sparcie poświęcone Apollinowi, Artemidzie i Dionizosowi, podczas którego odbywały się zawody lekkoatletyczne;

Góra Oliwna pn
Öljymäki
(geografia, geograficzny) wzniesienie nieopodal starego miasta Jerozolimy w Judei;

Górna Bawaria pn
Ylä-Baijeri
(geografia, geograficzny) (administracja) okręg i rejencja w południowej Bawarii ze stolicą w Monachium;

Górna Wolta pn
Ylä-Volta
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa Burkiny Faso do 1984 r.

Górski Karabach ˈɡursʲci kaˈrabax pn
Vuoristo-Karabah
(geografia, geograficzny) terytorium w Azji, na obszarze Kaukazu, będące przedmiotem sporu między Armenią i Azerbejdżanem;

Góry Skaliste ˈɡurɨ skaˈlʲistɛ pn
Kalliovuoret
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w Ameryce Północnej;

Góry Skandynawskie pn
Skandit
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w zachodniej i północnej części Półwyspu Skandynawskiego, ciągnący się wzdłuż wybrzeża Oceanu Atlantyckiego, na terytorium Norwegii, Szwecji i częściowo Finlandii;

Göteborg pn
Göteborg
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodniej Szwecji, położone nad cieśniną Kattegat;

H-dur n
H-duuri
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku h (w zapisie nutowym z pięcioma krzyżykami)

HIV xʲif acronym
HI-virus
(medycyna, medyczny) wirus wywołujący AIDS;

HTML ˌxa‿tɛ‿ɛ̃m‿ˈɛl acronym
HTML
= (informatyka, informatyczny) hipertekstowy język znaczników (język opisu stron internetowych);

Habakuk pn
Habakuk
(biblijny) postać biblijna, jeden z proroków starotestamentowych; metonimicznie również jego dzieło;

Hades ˈxadɛs pn
Haades
(mitologia grecka) bóg zmarłych i świata pozagrobowego, utożsamiany z rzymskim Plutonem;

Haga ˈxaɡa pn
Haag
(geografia, geograficzny) miasto w Holandii;

Hagar pn
Hagar
(biblijny) postać biblijna, matka Izmaela;

Haiti xaˈ<sup>j</sup>itʲi pn
Haiti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej w archipelagu Antyli;

Halikarnas pn
Halikarnassos
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w Karii nad Morzem Egejskim;

Halloween n
halloween
święto duchów obchodzone 31 października (w wigilię Wszystkich Świętych) w krajach anglosaskich;

Hamburg ˈxãmburk pn
Hampuri
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech;

Hamlet ˈxãmlɛt pn
Hamlet
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) tytułowy bohater dramatu Szekspira;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa gminy w USA, w hrabstwie Renville, w stanie Dakota Północna
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa kilku miejscowości w USA

Hanna ˈxãnːa pn
Hanna
imię żeńskie;

Hanoi ˈxãnɔj pn
Hanoi
(geografia, geograficzny) stolica Wietnamu;

Hanower pn
Hannover
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Niemczech, stolica Dolnej Saksonii;

Hawaje xaˈvajɛ pn
Havaiji
(geografia, geograficzny) archipelag wysp na Oceanie Spokojnym;

Hawana xaˈvãna pn
Havanna
(geografia, geograficzny) miasto portowe, stolica Kuby;

Hawr pn
Le Havre
(geografia, geograficzny) duże miasto portowe w północnej Francji, w Normandii;

Hebrydy pn
Hebridit
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim ciągnący się wzdłuż północno-zachodnich wybrzeży Szkocji;

Hektor ˈxɛktɔr pn
Hektor
(mitologia grecka) królewicz i najdzielniejszy bohater trojański, syn Priama
imię męskie;

Helena xɛˈlɛ̃na pn
Helena
(mitologia grecka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) królowa spartańska i najpiękniejsza kobieta na świecie; córka Zeusa i Ledy, siostra Polideukesa (Polluksa), Kastora i Klitajmestry oraz żona Menelaosa i ukochana Parysa;
Helene
(oficjalnie) (urzędowy) imię żeńskie;

Hellen n
helleeni
inne określenie Greka, nazwa używana zwłaszcza w odniesieniu do starożytności

Helsinki xɛlˈsʲĩnʲci pn
Helsinki
(geografia, geograficzny) stolica Finlandii;

Henryk ˈxɛ̃nrɨk pn
Heikki Harri
imię męskie;

Henryka xɛ̃nˈrɨka pn
Henriikka
imię żeńskie;

Hera ˈxɛra pn
Hera
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 103;
(mitologia grecka) bogini małżeństw, wierności małżeńskiej, kobiet zamężnych i wdów, utożsamiana z rzymską Junoną;

Herakles xɛˈraklɛs pn
Herakles
(mitologia grecka) mityczny heros;
imię męskie;

Hercegowina ˌxɛrt͡sɛɡɔˈvʲĩna pn
Hertsegovina
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w południowej Europie; część składowa państwa Bośnia i Hercegowina;

Hermes ˈxɛrmɛs pn
Hermes
(mitologia grecka) bóg dróg, podróżnych, wędrowców, kupców, złodziei, pasterzy i wynalazców, utożsamiany z rzymskim Merkurym;
(astronomia, astronomiczny) planetoida podwójna o numerze katalogowym 69230, odkryta w 1937 r.;

Herod ˈxɛrɔt pn
Herodes
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie;

Herodot pn
Herodotos
imię męskie

Hesja ˈxɛsʲja n
Hessen
(geografia, geograficzny) kraj związkowy i kraina historyczna w Republice Federalnej Niemiec ze stolicą w Wiesbaden;

Hestia ˈxɛstʲja pn
Hestia
(mitologia grecka) bogini ogniska domowego oraz świętego i wiecznego ognia, utożsamiana z rzymską Westą, symbol domu i rodziny;

Hezbollah xɛzˈbɔlːax n
Hizbollah
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) libańska partia polityczna muzułmańskich szyitów;

Hezjod ˈxɛzʲjɔt pn
Hesiodos
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) grecki epik;

Hiady ˈxʲjadɨ pn
Hyadit
(astronomia, astronomiczny) otwarta gromada gwiazd w gwiazdozbiorze Byka;

Hieronim xʲjɛˈrɔ̃ɲĩm pn
Hieronymos
imię męskie;

Hilda pn
Hilda
imię żeńskie;

Himalaje ˌxʲĩmaˈlajɛ pn
Himalaja
(geografia, geograficzny) łańcuch górski położony w południowej Azji, najwyższy na Ziemi;

Hindukusz xʲĩnˈdukuʃ pn
Hindukuš
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w środkowej części Azji leżące w północno-zachodnim Pakistanie oraz środkowym i wschodnim Afganistanie;

Hindus ˈxʲĩndus n
intialainen
obywatel Indii

Hindustan xʲĩnˈdustãn pn
Hindustan
inna nazwa Indii wywodząca się z języka perskiego

Hiob xʲjɔp pn
Job
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać biblijna;

Hispanoameryka pn
espanjankielinen Amerikka
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) hiszpańskojęzyczne kraje Ameryki;

Hiszpan ˈxʲiʃpãn n
espanjalainen
człowiek narodowości hiszpańskiej, obywatel Hiszpanii, mieszkaniec Hiszpanii

Hiszpania xʲiʃˈpãɲja pn
Espanja
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie położone na Półwyspie Iberyjskim ze stolicą w Madrycie;

Hiuma ˈxʲjũma n
Hiidenmaa
(geografia, geograficzny) estońska wyspa na Morzu Bałtyckim;

Hokkaido n
Hokkaido
(geografia, geograficzny) wyspa nad Oceanem Spokojnym, druga pod względem wielkości wyspa Japonii;

Holandia xɔˈlãndʲja pn
Hollanti
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej części Królestwa Niderlandów;
Hollanti Alankomaat
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Holandia Południowa pn
Etelä-Hollanti
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja Holandii, ze stolicą w Hadze, położona wzdłuż wybrzeża Morza Północnego;

Holandia Północna pn
Pohjois-Hollanti
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w północno-zachodniej Holandii ze stolicą w Haarlem;

Holender xɔˈlɛ̃ndɛr n
alankomaalainen
człowiek narodowości holenderskiej, obywatel Holandii, mieszkaniec Holandii

Hollywood pn
Hollywood
(geografia, geograficzny) dzielnica Los Angeles, ośrodek amerykańskiej kinematografii;

Holofernes pn
Holofernes
(biblijny) postać biblijna, wódz babilońskiej armii Nabuchodonozora zdekapitowany przez Judytę;

Homer ˈxɔ̃mɛr pn
Homeros
(starożytność) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny grecki epik, pieśniarz i poeta, autor „Iliady” i „Odysei”;

Honduras xɔ̃nˈduras pn
Honduras
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Hongkong ˈxɔ̃ŋkːɔ̃ŋk pn
Hongkong
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) specjalny region administracyjny w Chinach nad Morzem Południowochińskim;

Honolulu ˌxɔ̃nɔˈlulu pn
Honolulu
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych, stolica stanu Hawaje;

Horacy xɔˈrat͡sɨ pn
Horatius
imię męskie;

Horus ˈxɔrus pn
Horus
(mitologia egipska) staroegipski bóg nieba, opiekun monarchii egipskiej;

Hun n
hunni
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) członek koczowniczego ludu, który ok. 370 r. najechał Europę;

Hyde Park pn
Hyde Park
(geografia, geograficzny) park królewski w Londynie;

Hydra ˈxɨdra pn
Vesikäärme
(astronomia, astronomiczny) największy pod względem powierzchni gwiazdozbiór na niebie;
(mitologia grecka) wielogłowy wąż wodny, spłodzony przez Tyfona i Echidnę;

Hypnos ˈxɨpnɔs pn
Hypnos
(mitologia grecka) bóg i uosobienie snu utożsamiany z rzymskim Somnusem;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 14827;

Ibiza iˈbʲiza pn
Ibiza
(geografia, geograficzny) (urbanistyka, urbanistyczny) miasto, stolica wyspy Ibiza (1.1)
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Śródziemnym, w archipelagu Balearów;

Ida ˈida pn
Iida
imię żeńskie;

Idaho pn
Idaho
(geografia, geograficzny) stan w Stanach Zjednoczonych;

Idrijca pn
Idrijca
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na terenie Słowenii;

Ifigenia pn
Ifigeneia
imię żeńskie;

Ignacy iɡˈnat͡sɨ pn
Ignatios
imię męskie;

Illinois pn
Illinois
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w USA położony na środkowym zachodzie kraju, ze stolicą w Springfield;

Imperium Osmańskie pn
Ottomaanien valtakunta
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo istniejące od końca XIII wieku do 1922 roku na terenie północno-wschodniej Europy, Afryki Północnej i Azji Zachodniej;

Indiana ĩnˈdʲjãna pn
Indiana
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych ze stolicą w Indianapolis;

Indianin ĩnˈdʲjä̃ɲĩn pn
Intiaani
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Indie ˈĩndʲjɛ pn
Intia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Indonezja ˌĩndɔ̃ˈnɛzʲja pn
Indonesia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w południowo-wschodniej Azji ze stolicą w Dżakarcie;

Indonezyjczyk ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjt͡ʃɨk n
indonesialainen
obywatel Indonezji

Inflanty ĩnˈflãntɨ pn
Liivinmaa
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna nad Dźwiną i Zatoką Ryską;

Ingria pn
Inkerinmaa
kraina historyczna leżąca nad brzegiem Zatoki Fińskiej, na południe od Karelii a na wschód od Estonii, obecnie w granicach administracyjnych Rosji

Inguszetia pn
Ingušia
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczna republika, wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej;

Inka ˈĩnka n
inka
(etnografia, etnograficzny) Indianin z plemienia inkaskiego

Instagram pn
Instagram
(informatyka, informatyczny) (społeczny) internetowy, fotograficzny serwis społecznościowy z elementami bloga;

Internet ĩnˈtɛrnɛt pn
Internet
(informatyka, informatyczny) międzynarodowa sieć komputerowa, międzysieć;

Io ˈi<sup>j</sup>ɔ pn
Io
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 85;
(mitologia grecka) kapłanka Hery w Argos, córka Inachosa, jedna z kochanek Zeusa;
(astronomia, astronomiczny) trzeci co do wielkości księżyc Jowisza;

Iowa pn
Iowa
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

Irak ˈirak pn
Irak
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Bagdadzie;

Iran ˈirãn pn
Iran
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Irańczyk iˈrãj̃n͇t͡ʃɨk n
iranilainen
obywatel Iranu

Irena iˈrɛ̃na pn
Arja Irene
imię żeńskie;

Irkuck pn
Irkutsk
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, na Syberii, położone nad rzeką Irkut;

Irlandczyk irˈlãnṭt͡ʃɨk n
irlantilainen
osoba narodowości irlandzkiej, obywatel Irlandii; (także, też) mieszkaniec Irlandii Północnej

Irlandia irˈlãndʲja pn
Irlanti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
(geografia, geograficzny) wyspa między Oceanem Atlantyckim i Morzem Irlandzkim;

Irlandia Północna irˈlãndʲja puwˈnɔt͡sna pn
Pohjois-Irlanti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część składowa Wielkiej Brytanii;

Irlandka irˈlãntka n
irlantilainen
kobieta narodowości irlandzkiej, obywatelka Irlandii; (także, też) mieszkanka Irlandii Północnej

Irtysz pn
Irtyš
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, północno-wschodnim Kazachstanie i zachodnich Chinach, lewy dopływ Obu;

Islamabad ˌislãˈmabat pn
Islamabad
(geografia, geograficzny) stolica Pakistanu;

Islamska Republika Afganistanu pn
Afganistanin islamilainen tasavalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Afganistanu jako państwa;

Islamska Republika Iranu pn
Iranin islamilainen tasavalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Iranu jako państwa

Islamska Republika Mauretańska isˈlãmska rɛˈpublʲika ˌmawrɛˈtãj̃ska pn
Mauritanian islamilainen tasavalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Mauretanii

Islamska Republika Pakistanu pn
Pakistanin islamilainen tasavalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Pakistanu jako państwa

Islandczyk isˈlãnṭt͡ʃɨk n
islantilainen
człowiek narodowości islandzkiej, obywatel Islandii, mieszkaniec Islandii

Islandia isˈlãndʲja pn
Islanti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, ze stolicą w Reykjaviku, obejmujące Islandię (1.1) i otaczające ją mniejsze wyspy;

Islandka isˈlãntka n
islantilainen
kobieta lub dziewczyna narodowości islandzkiej, obywatelka Islandii

Istria pn
Istria
(geografia, geograficzny) półwysep w północnej części Morza Adriatyckiego, podzielony między Chorwację, Słowenię i Włochy;

Itaka iˈtaka pn
Ithaka
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) grecka wyspa na Morzu Jońskim, u zachodnich wybrzeży Peloponezu;

Iwanowo pn
Ivanovo
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto obwodowe w Rosji, położone na północny wschód od Moskwy;

Izaak iˈzaːk pn
Iisak
(biblijny) postać biblijna, jeden z izraelskich patriarchów;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Izajasz iˈzajaʃ pn
Jesaja
(biblijny) postać biblijna, jeden z proroków starotestamentowych; metonimicznie również jego dzieło;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie, jedno z imion biblijnych;

Izrael izˈraɛl pn
Israel
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego, zamieszkałe w większości przez Żydów;
(podniośle) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawcy judaizmu
imię męskie;

Izraelczyk ˌizraˈɛlt͡ʃɨk n
israelilainen
obywatel lub mieszkaniec współczesnego państwa Izrael

Iżewsk pn
Iževsk
(geografia, geograficzny) miasto w europejskiej części Federacji Rosyjskiej, stolica Udmurcji, położona nad rzeką Iż, dopływem Kamy;

Iżora pn
Inkereenjoki
(geografia, geograficzny) rzeka w europejskiej części Rosji, lewy dopływ Newy;

Jadwiga jadˈvʲiɡa pn
Heta
imię żeńskie;

Jadzia ˈjäd͡ʑa pn
Hetti
(zdrobniale) imię żeńskie Jadwiga

Jafet pn
Jaafet
(biblijny) postać starotestamentowa, jeden z synów Noego;

Jagna pn
Aune
imię żeńskie;

Jahwe ˈjaxfɛ pn
Jahve
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w judaizmie i chrześcijaństwie, sakralne imię Boga;

Jakub ˈjakup pn
Jaakko Jaakob
imię męskie;
Jaakob Jaakko
(biblijny) postać biblijna, jeden z izraelskich patriarchów;

Jakucja jaˈkut͡sʲja pn
Jakutia
(geografia, geograficzny) (administracja) republika wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej, położona we wschodniej Syberii, największa pod względem powierzchni, (ponad 3 miliony km²), jednostka administracyjno-terytorialna na świecie;

Jakuck ˈjakut͡sk pn
Jakutsk
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w północno-wschodniej Syberii, stolica Jakucji;

Jamajka jãˈmajka pn
Jamaika
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo położone na Jamajce (1.1)
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Karaibskim;

Jamalsko-Nieniecki Okręg Autonomiczny jãˈmalskɔ ɲɛ̇̃ˈɲɛt͡sʲci ˈɔkrɛ̃ŋk ˌawtɔ̃nɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ pn
Jamalin nenetsien autonominen piirikunta
(geografia, geograficzny) okręg autonomiczny na północy Federacji Rosyjskiej, administracyjnie będący częścią Obwodu tiumeńskiego;

Jan jãn pn
Juhani Janne Jukka Jussi
imię męskie;

Jan Kowalski n
Matti Meikäläinen
ktoś typowy, przeciętny, anonimowy obywatel

Jan Mayen ˈjãn ˈmajɛ̃n pn
Jan Mayen
(geografia, geograficzny) wyspa w Arktyce, należąca do Norwegii;

Jangcy pn
Jangtse
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) najdłuższa rzeka Chin i Azji;

Janus ˈjãnus pn
Janus
(mitologia, mitologiczny) staroitalski bóg o dwóch twarzach;
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Saturna;

Japonia jaˈpɔ̃ɲja pn
Japani
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Japończyk jaˈpɔ̃j̃n͇t͡ʃɨk n
japanilainen
osoba narodowości japońskiej, obywatel, mieszkaniec Japonii

Jarosław jaˈrɔswaf pn
Jaroslavl
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w Rosji, położone nad górną Wołgą;

Jaszczurka jaʃˈt͡ʃurka pn
Sisilisko
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Java n
Java
(informatyka, informatyczny) popularny obiektowy język programowania;

Jawa ˈjava pn
Jaava
(geografia, geograficzny) wyspa z Dżakartą (stolicą Indonezji);

Jałta ˈjawta pn
Jalta
(geografia, geograficzny) miasto leżące w południowej części Półwyspu Krymskiego, na brzegu Morza Czarnego;

Jednorożec ˌjɛdnɔˈrɔʒɛt͡s pn
Yksisarvinen
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Jehowa pn
Jehova
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) imię Boga Biblii

Jekaterynburg pn
Jekaterinburg
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji położone u stóp Uralu, nad rzeką Iset, stolica obwodu swierdłowskiego;

Jemen ˈjɛ̃mɛ̃n pn
Jemen
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim, ze stolicą w Sanie;

Jenisej jɛ̇̃ˈɲisɛj pn
Jenisei
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji;

Jeremiasz jɛˈrɛ̃mʲjaʃ pn
Jeremia Jeremias
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Jerozolima ˌjɛrɔzɔˈlʲĩma ˌjɛrɔˈzɔlʲĩma pn
Jerusalem
(geografia, geograficzny) miasto o prawnie niewyjaśnionym statusie z większą częścią w Izraelu i wschodnią częścią na Terytoriach Palestyńskich, ośrodek kultu religijnego chrześcijan, żydów i muzułmanów;

Jerycho jɛˈrɨxɔ pn
Jeriko
(geografia, geograficzny) (biblijny) miasto w Judei, we wschodniej części Palestyny, znajdujące się pod administracją Autonomii Palestyńskiej;

Jerzy ˈjɛʒɨ pn
Yrjö
imię męskie;

Jesse ˈjɛsːɛ pn
Iisai
(biblijny) postać biblijna;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Jessentuki pn
Jessentuki
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej części Rosji, w Kraju Stawropolskim, na przedgórzu Wielkiego Kaukazu;

Jezioro Aralskie jɛ̇ˈʑɔrɔ aˈralsʲcɛ pn
Araljärvi
(geografia, geograficzny) zanikające, bezodpływowe, słone jezioro w Kazachstanie i Uzbekistanie;

Jezioro Bodeńskie pn
Bodenjärvi
(geografia, geograficzny) jezioro (a właściwie zespół dwóch jezior i odcinka Renu) u podnóża Alp, na pograniczu Niemiec, Austrii i Szwajcarii;

Jezioro Czterech Kantonów pn
Vierwaldstätterjärvi
(geografia, geograficzny) jezioro w środkowej części Szwajcarii, nad jego brzegami wznosi się miasto Lucerna;

Jezioro Genewskie pn
Genevejärvi
(geografia, geograficzny) jezioro w Szwajcarii i Francji, nad jego brzegami znajduje się miasto Genewa;

Jezioro Zuryskie pn
Zürichinjärvi
(geografia, geograficzny) jezioro polodowcowe w Szwajcarii, położone w północno-wschodniej części kraju;

Jezus ˈjɛzus pn
Jeesus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) centralna postać chrześcijaństwa;

Jezus Chrystus ˈjɛzus ˈxrɨstus pn
Jeesus Kristus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie imię Syna Bożego;

Joachim jɔˈaxʲĩm pn
Aki Jaakkima
imię męskie;

Joanna jɔˈãnːa pn
Johanna
imię żeńskie;

Joel ˈjɔɛl pn
Joel
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Jonasz ˈjɔ̃naʃ pn
Joonas Joona
imię męskie;

Jonatan jɔ̃ˈnatãn pn
Joonatan
imię męskie;

Jordan ˈjɔrdãn pn
Jordanjoki
(geografia, geograficzny) rzeka na Bliskim Wschodzie, wypływa z Libanu, przepływa przez Jezioro Tyberiadzkie i uchodzi do Morza Martwego;

Jordania jɔrˈdãɲa pn
Jordania
(geografia, geograficzny) państwo w Azji, na Bliskim Wschodzie ze stolicą w Ammanie;

Jordańczyk jɔrˈdãj̃n͇t͡ʃɨk n
jordanialainen
obywatel Jordanii

Jordańskie Królestwo Haszymidzkie pn
Jordanian hašemiittinen kuningaskunta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Jordanii jako państwa

Jowisz ˈjɔvʲiʃ pn
Jupiter Juppiter
(mitologia rzymska) bóg światłości, pogodnego nieba, piorunów, błyskawic i nienaruszalności przysięgi, utożsamiany z greckim Zeusem; najwyższy bóg panteonu rzymskiego;
(astronomia, astronomiczny) piąta według oddalenia od Słońca i największa planeta Układu Słonecznego;

Jozafat pn
Josafat
imię męskie;

Jozue jɔˈzu<sup>w</sup>ɛ pn
Joosua
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Judasz pn
Juudas
(biblijny) (zobacz) Judasz Iskariota;

Judea juˈdɛa pn
Juudea
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na Bliskim Wschodzie, prowincja rzymska;

Judyta juˈdɨta pn
Juriitta
imię żeńskie;

Jugosławia ˌjuɡɔˈswavʲja pn
Jugoslavia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) nieistniejące państwo w Europie Południowej na Półwyspie Bałkańskim;

Julia ˈjulʲja pn
Julia
imię żeńskie;

Juliusz ˈjulʲjuʃ pn
Julius
imię męskie;

Justus pn
Justus
imię męskie

Justyn pn
Justin
imię męskie;

Justyna juˈstɨ̃na pn
Justiina
imię żeńskie;

Jut n
juutti
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) członek dawnego północnogermańskiego plemienia zamieszkującego Jutlandię;

Jutlandia pn
Jyllanti
(geografia, geograficzny) półwysep położony w Danii (większość) i Niemczech, oblany morzami Bałtyckim i Północnym i mający nasadę w okolicach Hamburga;

Józef ˈjuzɛf pn
Jooseppi Joosef
imię męskie;

Józefina ˌjuzɛˈfʲĩna pn
Josefiina
imię żeńskie;

Jędrzej ˈjɛ̃nḍʒɛj pn
Atte
imię męskie;

KM ˈkɔ̃ɲ ˌmɛxãˈɲiʧ̑nɨ ‿ka‿ˈɛ̃m symbol
hv
= (metrologia, metrologiczny) koń mechaniczny (jednostka)

KRLD ˌka‿ɛr‿ɛl‿ˈdɛ acronym
KDKT
= Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna

Kaaba pn
Kaaba
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świątynia w Mekce, najważniejsze miejsce kultu w islamie;

Kabul ˈkabul pn
Kabul
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Afganistanu;

Kachetia pn
Kakheti
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka administracyjna we wschodniej Gruzji ze stolicą w Telawi;

Kaczor Donald ˈkat͡ʃɔr ˈdɔ̃nalt pn
Aku Ankka
bohater filmów animowanych;

Kafarnaum pn
Kapernaum
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w północnym Izraelu, nad Jeziorem Galilejskim;

Kain pn
Kain
(biblijny) postać biblijna, syn prarodziców;

Kair ˈka<sup>j</sup>ir pn
Kairo
(geografia, geograficzny) stolica Egiptu;

Kajenna kaˈjɛ̃nːa pn
Cayenne
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Gujany Francuskiej;

Kajfasz pn
Kaifas
(biblijny) nowotestamentowy arcykapłan;
imię męskie

Kajmany kajˈmãnɨ pn
Caymansaaret
(geografia, geograficzny) wyspy w Ameryce Środkowej;

Kalabria kaˈlabrʲja n
Calabria
(geografia, geograficzny) (administracja) region w południowych Włoszech;

Kaledonia ˌkalɛˈdɔ̃ɲja pn
Kaledonia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na północy Wielkiej Brytanii, w większości pokrywająca się ze współczesną Szkocją;

Kali pn
Kali
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) hinduska bogini

Kalifornia ˌkalʲiˈfɔrʲɲja pn
Kalifornia
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na zachodzie Stanów Zjednoczonych;

Kaliningrad pn
Kaliningrad
(geografia, geograficzny) (administracja) Królewiec, miasto obwodowe w Federacji Rosyjskiej, położone u ujścia Pregoły do Bałtyku;

Kaliopa kaˈlʲjɔpa pn
Kalliope
(mitologia grecka) muza poezji epicznej, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;

Kalkuta kalˈkuta pn
Kolkata
(geografia, geograficzny) miasto w delcie Gangesu w północno-wschodnich Indiach, stolica stanu Bengal Zachodni;

Kallisto pn
Kallisto
(astronomia, astronomiczny) drugi co do wielkości księżyc Jowisza, trzeci w Układzie Słonecznym;

Kambodża kãmˈbɔd͡ʒa pn
Kambodža
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Południowo-Wschodniej ze stolicą w Phnom Penh;

Kambodżanin ˌkãmbɔˈd͡ʒãɲĩn n
kambodžalainen
mieszkaniec Kambodży, obywatel Kambodży

Kambodżanka ˌkãmbɔˈd͡ʒãŋka n
kambodžalainen
obywatelka Kambodży

Kamczatka kãmˈt͡ʃatka pn
Kamtšatka
(geografia, geograficzny) półwysep w północno-wschodniej części Azji;

Kameleon ˌkãmɛˈlɛɔ̃n pn
Kameleontti
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Kamerun kãˈmɛrũn pn
Kamerun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Kameruńczyk ˌkãmɛˈrũj̃n͇t͡ʃɨk n
kamerunilainen
obywatel lub mieszkaniec Kamerunu

Kampania kãmˈpãɲja pn
Campania
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w południowych Włoszech;

Kampucza pn
Kamputsea
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) nazwa Kambodży w latach 1976–1989;

Kanaan pn
Kanaan
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) ziemia obiecana patriarsze Abrahamowi i jego potomstwu;
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina na wschodnim wybrzeżu Morza Śródziemnego;
(biblijny) imię biblijne

Kanada kãˈnada pn
Kanada
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej;

Kanadyjczyk ˌkãnaˈdɨjt͡ʃɨk n
kanadalainen
obywatel Kanady

Kanał Panamski ˈkãnaw pãˈnãmsʲci n
Panaman kanava
(geografia, geograficzny) sztuczny kanał wodny łączący Ocean Atlantycki z Oceanem Spokojnym;

Kanał Sueski ˈkãnaw suˈ<sup>w</sup>ɛsʲci n
Suezin kanava
(geografia, geograficzny) położony w Egipcie kanał głębokowodny dla statków morskich, łączący Morze Śródziemne z Morzem Czerwonym;

Kandahar kãnˈdaxar pn
Kandahar
(geografia, geograficzny) miasto w południowym Afganistanie, położone nad rzeką Helmand;

Kanossa pn
Canossa
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość we Włoszech, w regionie Emilia-Romania;

Kansas ˈkãw̃zas pn
Kansas
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w środkowej części Stanów Zjednoczonych;

Kanton ˈkãntɔ̃n pn
Kanton
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowych Chinach;

Kapadocja pn
Kappadokia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w tureckiej Anatolii;

Kapitol kaˈpʲitɔl pn
Capitolium
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) wzgórze w Rzymie;

Kapsztad ˈkapʃtat pn
Kapkaupunki
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Republice Południowej Afryki;

Karaczi kaˈrat͡ʃʲi pn
Karachi
(geografia, geograficzny) największe miasto Pakistanu, położone w południowej części kraju;

Karaiby ˌkaraˈ<sup>j</sup>ibɨ pn
Karibia
(geografia, geograficzny) rejon pomiędzy kontynentami Ameryk;

Karelia kaˈrɛlʲja pn
Karjala
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północno-wschodniej Europie, na obszarze między Morzem Bałtyckim a Morzem Białym, na pograniczu Rosji i Finlandii;

Karol ˈkarɔl pn
Kaarle Kaarlo
imię męskie;

Karolina ˌkarɔˈlʲĩna pn
Karoliina
imię żeńskie;

Karolina Południowa pn
Etelä-Carolina
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych;

Karolina Północna pn
Pohjois-Carolina
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych;

Karpaty karˈpatɨ pn
Karpaatit
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w środkowej Europie;

Kartagina ˌkartaˈɟĩna pn
Karthago
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto-państwo położone na północnym wybrzeżu Afryki, w pobliżu dzisiejszego Tunisu

Kartagińczyk ˌkartaˈɟĩj̃n͇t͡ʃɨk n
karthagolainen
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Kartaginy

Karyntia pn
Kärnten
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna leżąca na obszarze obecnej Austrii i Słowenii

Kastylia n
Kastilia
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w środkowej Hiszpanii;

Kaszgar pn
Kašgar
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto zachodnich Chinach, w regionie autonomicznym Sinciang, na zachodnim skraju Kotliny Kaszgarskiej, nad rzeką Kaszgar (1.2);

Kaszmir ˈkaʃmʲir pn
Kashmir
(geografia, geograficzny) region na subkontynencie indyjskim

Katalonia ˌkataˈlɔ̃ɲja pn
Katalonia
(geografia, geograficzny) wspólnota autonomiczna w Hiszpanii;

Katalończyk ˌkataˈlɔ̃j̃n͇t͡ʃɨk n
katalaani
osoba płci męskiej narodowości katalońskiej, mieszkaniec Katalonii

Katar ˈkatar pn
Qatar
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, położone we wschodniej części Półwyspu Arabskiego;

Katarzyna ˌkataˈʒɨ̃na pn
Kaarina Kaisa Katri Katariina
imię żeńskie;

Katmandu katˈmãndu pn
Kathmandu
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Nepalu;

Katowice ˌkatɔˈvʲit͡sɛ pn
Katowice
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Polsce, stolica województwa śląskiego;

Kaukaz ˈkawkas pn
Kaukasia Kaukasus
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w zachodniej Azji;
Kaukasus
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) region na pograniczu Europy i Azji;

Kazach ˈkazax n
kazakki
osoba narodowości kazachskiej;

Kazachstan kaˈzaxstãn pn
Kazakstan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na pograniczu Europy i Azji, ze stolicą w Astanie;

Kazań ˈkazãɲ pn
Kazan
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej, stolica Tatarstanu;

Kałmucja pn
Kalmukia
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z republik wchodzących w skład Federacji Rosyjskiej;

Kaługa pn
Kaluga
(geografia, geograficzny) miasto w europejskiej części Rosji, położone nad Oką, na południowy zachód od Moskwy, stolica obwodu kałuskiego;

Kefas pn
Keefas
(biblijny) aramejski wariant imienia apostoła Piotra

Kemerowo pn
Kemerovo
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w azjatyckiej części Rosji;

Kenia ˈkɛ̃ɲja pn
Kenia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Kenijczyk kɛ̃ˈɲijt͡ʃɨk n
kenialainen
obywatel lub mieszkaniec Kenii

Kenijka kɛ̃ˈɲijka n
kenialainen
obywatelka Kenii

Kercz pn
Kertš
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na wschodzie Półwyspu Krymskiego, nad Cieśniną Kerczeńską;

Kijów ˈcijuf pn
Kiova
(geografia, geograficzny) miasto nad Dnieprem, stolica Ukrainy;

Kil cil pn
Köli
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Kilimandżaro ˌcilʲĩmãn͇ˈd͡ʒarɔ pn
Kilimanjaro
(geografia, geograficzny) najwyższa góra Afryki położona w Tanzanii niedaleko granicy z Kenią;

Kilonia pn
Kiel
(geografia, geograficzny) miasto na prawach powiatu w Niemczech, stolica kraju związkowego Szlezwik-Holsztyn;

Kineszma pn
Kinešma
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie iwanowskim, nad Wołgą;

King Kong pn
King Kong
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) fikcyjna gigantyczna małpa z popkulturowej literatury i filmu;

Kinszasa cĩw̃ˈʃasa pn
Kinshasa
(geografia, geograficzny) stolica Demokratycznej Republiki Konga;

Kioto pn
Kioto
(geografia, geograficzny) japońskie miasto na Honsiu, dawna stolica Japonii;

Kirgistan cirʲˈɟistãn pn
Kirgisia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej;

Kirgiz ˈcirʲɟis n
kirgiisi
człowiek narodowości kirgiskiej, mieszkaniec lub obywatel Kirgistanu

Kiribati ˌcirʲiˈbatʲi pn
Kiribati
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Oceanie Spokojnym;

Kiszyniów ciˈʃɨ̃ɲuf pn
Chișinău
(geografia, geograficzny) stolica Mołdawii;

Kisłowodzk pn
Kislovodsk
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w Kraju Stawropolskim;

Klemens ˈklɛ̃mɛ̃w̃s pn
Klemetti
imię męskie;

Klio ˈklʲi<sup>j</sup>ɔ pn
Kleio
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 84, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1865 r.;
(geografia, geograficzny) grecka wieś w północnej części Lesbos
(mitologia grecka) jedna z nereid, córka Nereusa i Doris
(mitologia grecka) muza historii, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;
imię żeńskie

Kneset n
Knesset
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jednoizbowy parlament Izraela

Kolombo kɔˈlɔ̃mbɔ pn
Colombo
(geografia, geograficzny) stolica Sri Lanki;

Kolonia kɔˈlɔ̃ɲja pn
Köln
(geografia, geograficzny) miasto w zachodnich Niemczech, położone nad Renem;

Kolorado pn
Colorado
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

Kolumb ˈkɔlũmp pn
Kolumbus
(historia, historyczny, historycznie) spolszczone nazwisko włoskie odkrywcy i żeglarza Krzysztofa Kolumba

Kolumbia kɔˈlũmbʲja pn
Kolumbia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Kolumbia Brytyjska kɔˈlũmbʲja brɨˈtɨjska pn
Brittiläinen Kolumbia
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Kolumbijczyk ˌkɔlũmˈbʲijt͡ʃɨk n
kolumbialainen
obywatel Kolumbii

Komisja Europejska kɔ̃ˈmʲisʲja ˌɛwrɔˈpɛjska n
Euroopan komissio
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organ wykonawczy Unii Europejskiej;

Komory kɔ̃ˈmɔrɨ pn
Komorit
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Kompas ˈkɔ̃mpas pn
Kompassi
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Kompleta n
kompletorio
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z godzin kanonicznych w Liturgii godzin;

Komsomoł n
Komsomol
(potocznie, potoczny) (historia, historyczny, historycznie) komunistyczna organizacja młodzieży w Związku Radzieckim, działająca w latach 1918-1991;

Konakry kɔ̃ˈnakrɨ pn
Conakry
(geografia, geograficzny) stolica Gwinei;

Konfederacja Szwajcarska pn
Sveitsin valaliitto
(oficjalnie) (administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Szwajcarii jako państwa;

Konfucjusz pn
Kungfutse
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) chiński filozof;

Kongijczyk kɔ̃ŋʲˈɟijt͡ʃɨk n
kongolainen
obywatel Demokratycznej Republiki Konga
obywatel Konga

Kongo ˈkɔ̃ŋɡɔ pn
Kongo
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Afryce;

Kongres pn
kongressi
organ ustawodawczy, zwłaszcza w USA

Konrad ˈkɔ̃nrat pn
Konrad
imię męskie;

Konstancja kɔ̃w̃ˈstãnt͡sʲja pn
Konstanz
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia;
imię żeńskie;

Konstantyn kɔ̃w̃ˈstãntɨ̃n pn
Konsta
imię męskie;

Konstantynopol ˌkɔ̃w̃stãntɨ̃ˈnɔpɔl pn
Konstantinopoli
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawna nazwa Stambułu;

Kooperacyjna Republika Gujany pn
Guyanan osuustoiminnallinen tasavalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Gujany

Kopciuszek pn
Tuhkimo
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przydomek głównej bohaterki popularnej baśni;

Kopenhaga ˌkɔpɛ̃nˈxaɡa pn
Kööpenhamina
(geografia, geograficzny) stolica Danii;

Kopernikowy possessiveAdjective
Kopernikuksen
należący do Kopernika

Koran ˈkɔrãn pn
Koraani
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święta księga islamu;

Korea kɔˈrɛa pn
Korea
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) dawne zjednoczone państwo w Azji, obecnie Korea Północna i Korea Południowa oraz (potocznie, potoczny) Półwysep Koreański;
(potocznie, potoczny) Korea Północna lub Korea Południowa

Korea Południowa kɔˈrɛa ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
Etelä-Korea Korean tasavalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Korea Północna kɔˈrɛa puwˈnɔt͡sna pn
Pohjois-Korea
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna ˌkɔrɛˈãj̃ska rɛˈpublʲika ˌludɔvɔ‿dɛ̃mɔkraˈtɨt͡ʃna pn
Korean demokraattinen kansantasavalta
(geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Korei Północnej;

Kornwalia pn
Cornwall
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna położona na Półwyspie Kornwalijskim;

Korona Południowa kɔˈrɔ̃na ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
Etelän kruunu
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów znajdujący się na południowej półkuli nieba;

Korona Północna kɔˈrɔ̃na puwˈnɔt͡sna pn
Pohjan kruunu
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Korsyka kɔrˈsɨka pn
Korsika
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Śródziemnym, część Francji;

Korynt pn
Korintti
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji, na półwyspie Peloponez;
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto-państwo

Kos kɔs pn
Kos
(geografia, geograficzny) grecka wyspa w archipelagu Dodekanez;

Kosowo kɔˈsɔvɔ pn
Kosovo
(geografia, geograficzny) częściowo uznawane państwo w Europie ze stolicą w Prisztinie;

Kostaryka ˌkɔstaˈrɨka pn
Costa Rica
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Kostarykanin ˌkɔstarɨˈkãɲĩn n
costaricalainen
obywatel Kostaryki

Kowno pn
Kaunas
(geografia, geograficzny) drugie najważniejsze miasto Litwy, położone w środkowej Litwie u zbiegu Niemna i Wilii;

Kozak ˈkɔzak n
kasakka
(historia, historyczny, historycznie) członek wspólnoty zamieszkującej stepy na południowych pograniczach dawnej Rzeczpospolitej i Rosji;

Koziorożec ˌkɔʑɔˈrɔʒɛt͡s pn
Kauris
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dziesiąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 22 grudnia do 20 stycznia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny latem, nisko nad horyzontem;

Kościół katolicki ˈkɔɕt͡ɕuw ˌkatɔˈlʲit͡sʲci n
katolinen kirkko
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) trynitarne wyznanie chrześcijańskie, tradycji katolickiej mające system dogmatyczno-doktrynalny oparty na Biblii i tradycji, uznające siedem sakramentów, autorytet Kościoła oraz kult maryjny i świętych, na którego czele stoi papież;

Kraj Basków ˈkraj ˈbaskuf pn
Baskimaa
(geografia, geograficzny) kraina geograficzno-historyczna na pograniczu Francji i Hiszpanii, zamieszkiwana przez Basków;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wspólnota autonomiczna w północnej Hiszpanii, część Kraju Basków (1.1);

Kraj Krasnojarski ˈkraj ˌkrasnɔˈjarsʲci pn
Krasnojarskin aluepiiri
(geografia, geograficzny) kraj (jednostka administracyjna) w Federacji Rosyjskiej ze stolicą w Krasnojarsku;

Kraj Permski ˈkraj ˈpɛrm̥sʲci pn
Permin aluepiiri
(geografia, geograficzny) jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej położona na Uralu, ze stolicą w Permie, jedna z dziewięciu jednostek administracyjnych Federacji posiadająca status kraju;

Kraków ˈkrakuf pn
Krakova
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie małopolskim, dawna stolica Polski;

Krasnodar pn
Krasnodar
(geografia, geograficzny) miasto europejskiej części Rosji, port nad rzeką Kubań, siedziba administracyjna Kraju Krasnodarskiego;

Krasnojarsk krasˈnɔjarsk pn
Krasnojarsk
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej na Syberii, stolica Kraju Krasnojarskiego;

Kreml pn
Kreml
(architektura, architektoniczny) kreml w Moskwie, Kreml moskiewski
(publikatory) (przenośnie, przenośnia) najwyższe władze państwowe Rosji, a wcześniej ZSRR

Kreta ˈkrɛta pn
Kreeta
(geografia, geograficzny) grecka wyspa na Morzu Śródziemnym;

Kreteńczyk krɛˈtɛ̃j̃n͇t͡ʃɨk n
kreetalainen
mieszkaniec Krety

Kronos pn
Kronos
(mitologia grecka) bóstwo pogańskie, jeden z tytanów;

Kronsztad pn
Kronstadt
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, port morski położony na wyspie Kotlin w Zatoce Fińskiej;

Kruk kruk pn
Korppi
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Krym krɨ̃m pn
Krim
(geografia, geograficzny) półwysep na Morzu Czarnym, połączony z lądem tylko wąskim Przesmykiem Perekopskim; terytorium sporne między Ukrainą a Rosją;

Krystian ˈkrɨstʲjãn pn
Kristian
imię męskie;

Krystyna krɨˈstɨ̃na pn
Kristiina
imię żeńskie;

Kryszna ˈkrɨʃna pn
Krishna
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w hinduizmie, ósmy awatar Wisznu;

Krzysztof ˈkʃɨʃtɔf pn
Risto
imię męskie;

Krzyż Południa ˈkʃɨʃ pɔˈwudʲɲa pn
Etelän risti
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów;

Królestwo Arabii Saudyjskiej pn
[[Saudi-Arabian]] kuningaskunta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Arabii Saudyjskiej jako państwa;

Królestwo Bahrajnu pn
Bahrainin kuningaskunta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Bahrajnu jako państwa;

Królestwo Belgii pn
Belgian kuningaskunta
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Belgii

Królestwo Bhutanu kruˈlɛstfɔ buˈtãnu pn
Bhutanin kuningaskunta
pełna, oficjalna nazwa państwa Bhutan

Królestwo Danii pn
Tanskan kuningaskunta
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa państwa duńskiego, tworzonego przez Danię właściwą, Grenlandię oraz Wyspy Owcze;

Królestwo Hiszpanii pn
Espanjan kuningaskunta
(urzędowy) oficjalna nazwa Hiszpanii

Królestwo Kambodży pn
Kambodžan kuningaskunta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Kambodży jako państwa

Królestwo Marokańskie pn
Marokon kuningaskunta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Maroka jako państwa

Królestwo Niebieskie pn
taivasten valtakunta
(teologia, teologiczny) urzeczywistniające się panowanie Boga;

Królestwo Norwegii pn
Norjan kuningaskunta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Norwegii jako państwa;

Królestwo Szwecji kruˈlɛstfɔ ˈʃfɛt͡sʲji pn
Ruotsin kuningaskunta
(geografia, geograficzny) państwo w Europie północnej

Królestwo Tajlandii pn
Thaimaan kuningaskunta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Tajlandii jako państwa

Kserkses pn
Kserkses
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie, noszone przez kilku starożytnych mezopotamskich i lewantyńskich władców

Księstwo Andory pn
Andorran ruhtinaskunta
(geografia, geograficzny) (oficjalnie) (urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Andory jako państwa

Księstwo Liechtensteinu pn
Liechtensteinin ruhtinaskunta
(geografia, geograficzny) (oficjalnie) (urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Liechtensteinu jako państwa;

Księżyc ˈcɕɛ̃w̃ʒɨt͡s pn
Kuu
(astronomia, astronomiczny) jedyny naturalny satelita Ziemi, drugi po Słońcu najjaśniejszy obiekt na niebie;

Ku Klux Klan n
Ku Klux Klan
(historia, historyczny, historycznie) (społeczny) działające w różnych latach amerykańskie rasistowskie organizacje terrorystyczne;

Kuala Lumpur pn
Kuala Lumpur
(geografia, geograficzny) stolica Malezji;

Kuba ˈkuba pn
Kuuba
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo leżące na Kubie (1.1) i sąsiednich wyspach;
(geografia, geograficzny) największa wyspa na Karaibach;

Kubań pn
Kuban
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w zachodniej części Przedkaukazia;

Kubańczyk kuˈbãj̃n͇t͡ʃɨk n
kuubalainen
obywatel Kuby

Kubuś Puchatek ˈkubuɕ puˈxatɛk n
Nalle Puh
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) postać misia z książek i filmów stworzona przez Alana Alexandra Milne'a;

Kujawy kuˈjavɨ pn
Kujavia
(geografia, geograficzny) kraina w środkowej Polsce;

Kuma pn
Kuma
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji płynąca we wschodniej części Przedkaukazia;

Kura pn
Kura
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka płynąca przez Turcję, Gruzję i Azerbejdżan, uchodzi małą deltą do Morza Kaspijskiego;

Kurdystan pn
Kurdistan
(geografia, geograficzny) górzysta kraina w południowo-zachodniej Azji zamieszkana przez Kurdów;

Kurlandia pn
Kuurinmaa
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej części Łotwy na półwyspie nad Bałtykiem;

Kursk pn
Kursk
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej części Rosji, stolica obwodu kurskiego, miejsce wielkiej bitwy pancernej w 1943 roku;

Kurytyba pn
Curitiba
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Brazylii, położone w południowo-wschodniej części kraju, w stanie Parana;

Kusz kuʃ pn
Kus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postać biblijna, wnuk Noego, najstarszy syn Chama;
Kush
(historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina na południu od II katarakty Nilu, podbita w XVI-XIV w. p.n.e. przez Egipt;

Kuwejt ˈkuvɛjt pn
Kuwait
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
(geografia, geograficzny) stolica Kuwejtu (1.1);

Kyzył pn
Kyzyl
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, w geograficznym środku Azji, stolica Republiki Tuwy;

LAN party n
lähiverkkotapahtuma
impreza, której głównym elementem jest wspólna gra, poprzez sieć lokalną, na przyniesionych przez uczestników komputerach;

LGBT acronym
HLBT
= (społeczny) lesbijki, geje, osoby biseksualne i transpłciowe – jako zbiorowość;

La Manche pn
Englannin kanaali
(geografia, geograficzny) kanał morski oddzielający Wielką Brytanię od Francji;

Labrador laˈbradɔr pn
Labrador
(geografia, geograficzny) kanadyjski półwysep;

Lacjum ˈlat͡sʲjũm pn
Latium
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowych Włoszech ze stolicą w Rzymie;

Lahaur pn
Lahore
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnim Pakistanie, stolica prowincji Pendżab;

Laos ˈlaɔs pn
Laos
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Laotańczyk ˌlaɔˈtãj̃n͇t͡ʃɨk n
laosilainen
obywatel Laosu

Laotańska Republika Ludowo-Demokratyczna pn
Laosin demokraattinen kansantasavalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Laosu jako państwa

Laponia laˈpɔ̃ɲja pn
Lappi
(geografia, geograficzny) region Europy obejmujący północne tereny Norwegii, Szwecji, Finlandii oraz Półwysep Kolski w Rosji;

Lapończyk n
lappalainen
człowiek narodowości lapońskiej

Latakia pn
Lattakia
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w północno-zachodniej Syrii;

Laura ˈlawra pn
Laura
imię żeńskie;

Lejda pn
Leiden
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Holandii, w prowincji Holandia Południowa u wybrzeża Morza Północnego;

Leningrad lɛ̃ˈɲĩŋɡrat pn
Leningrad
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) nazwa Petersburga w latach 1924–1991

Leonard lɛˈɔ̃nart pn
Lenni
imię męskie;

Lesbos pn
Lesbos
(geografia, geograficzny) (administracja) prefektura grecka (nomos) na Lesbos (1.1);
(geografia, geograficzny) grecka wyspa na Morzu Egejskim;

Lesotho lɛˈsɔtɔ pn
Lesotho
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Leto ˈlɛtɔ pn
Leto
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 68;
(mitologia grecka) matka Apollina i Artemidy;

Lew lɛf pn
Leijona Jalopeura
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) piąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 lipca do 22 (23) sierpnia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny zimą i wiosną;

Lewant ˈlɛvãnt pn
Levantti
(książkowy) (geografia, geograficzny) określenie krajów leżących na wschodnim, azjatyckim wybrzeżu Morza Śródziemnego (Syria, Jordania, Liban, Izrael oraz Autonomia Palestyńska);

Lewi pn
Leevi
(biblijny) postać biblijna, protoplasta lewitów;

Lhasa ˈlasa pn
Lhasa
(geografia, geograficzny) miasto w Chinach, stolica Tybetańskiego Regionu Autonomicznego;

Liban ˈlʲibãn pn
Libanon
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Azji ze stolicą w Bejrucie;

Libańczyk lʲiˈbãj̃n͇t͡ʃɨk n
libanonilainen
obywatel Libanu

Liberia lʲiˈbɛrʲja pn
Liberia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Libia ˈlʲibʲja pn
Libya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Lidia ˈlʲidʲja pn
Lyydia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina i państwo w zachodniej Azji Mniejszej;
imię żeńskie;

Liechtenstein ˈlixtɛnʂtajn pn
Liechtenstein
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) małe państwo w Europie między Szwajcarią a Austrią;

Liguria lʲiˈɡurʲja pn
Liguria
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w zachodnich Włoszech;

Lille pn
Lille
(geografia, geograficzny) miasto we Francji;

Lima ˈlʲĩma pn
Lima
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Peru;

Limburgia pn
Limburg
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w południowo-wschodniej Holandii;
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w północno-wschodniej Belgii;
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna we wschodnich Niderlandach, obecnie podzielona między Belgię i Holandię;

Linus ˈlʲĩnus pn
Linus
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie;

Linux pn
Linux
(informatyka, informatyczny) każdy system operacyjny z rodziny systemów zapoczątkowanej w latach 90. XX w. przez Linusa Torvaldsa i opartych na stworzonym przez niego jądrze;

Linz pn
Linz
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Austrii, siedziba kraju związkowego Górna Austria;

Lipieck pn
Lipetsk
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w europejskiej części Rosji, nad rzeką Woroneż;

Lipsk lʲipsk pn
Leipzig
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Niemczech, w Saksonii;

Lisek ˈlʲisɛk pn
Kettu
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Litwa ˈlʲitfa pn
Liettua
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Wschodniej ze stolicą w Wilnie;

Litwin ˈlʲitfʲĩn n
liettualainen
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości litewskiej, obywatel Litwy, mieszkaniec Litwy

Liverpool pn
Liverpool
(geografia, geograficzny) miasto w Wielkiej Brytanii;

Lizbona lʲizˈbɔ̃na pn
Lissabon
(geografia, geograficzny) stolica Portugalii, miasto położone przy ujściu Tagu do Oceanu Atlantyckiego;

Loara lɔˈara pn
Loire
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Owernia-Rodan-Alpy;
(geografia, geograficzny) najdłuższa rzeka Francji, uchodząca do Oceanu Atlantyckiego;

Lombardia lɔ̃mˈbardʲja pn
Lombardia
(geografia, geograficzny) (administracja) region w północnych Włoszech ze stolicą w Mediolanie;

Londyn ˈlɔ̃ndɨ̃n pn
Lontoo
(geografia, geograficzny) stolica Wielkiej Brytanii;

Los Angeles pn
Los Angeles
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Kalifornia;

Lotaryngia ˌlɔtaˈrɨ̃ŋʲɟja pn
Lothringen
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w północno-wschodniej Francji;

Lourdes pn
Lourdes
(geografia, geograficzny) miejscowość i ośrodek kultu maryjnego we Francji;

Lozanna lɔˈzãnːa pn
Lausanne
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii;

Lubeka pn
Lyypekki
(geografia, geograficzny) miasto hanzeatyckie, w północnych Niemczech, w kraju związkowym Szlezwik-Holsztyn;

Lublana luˈblãna pn
Ljubljana
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Słowenii;

Lublin ˈlublʲĩn pn
Lublin
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce, stolica Lubelszczyzny i województwa lubelskiego;

Lucerna luˈt͡sɛrna pn
Luzern
(geografia, geograficzny) (administracja) kanton w Szwajcarii, którego stolicą jest Lucerna (1.1);
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii nad Jeziorem Czterech Kantonów;

Lucyfer pn
Kointähti
(biblijny) imię nadane w Wulgacie jednemu z upadłych aniołów;
(mitologia rzymska) bóstwo, personifikacja Gwiazdy Porannej, odpowiednik greckiego Fosforosa
(rzadki, rzadko używany) imię męskie

Ludmiła ludˈmʲiwa pn
Ljudmila
imię żeńskie;

Ludowa Republika Bangladeszu pn
Bangladeshin kansantasavalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Bangladeszu jako państwa;

Ludwik ˈludvʲik pn
Ludvig
imię męskie;

Luizjana pn
Louisiana
(geografia, geograficzny) stan Stanów Zjednoczonych Ameryki;

Luka pn
Luka
imię męskie, forma imienia Łukasz

Luksemburg luˈksɛ̃mburk pn
Luxemburg
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Luksemburga (1.1);
Luxemburg Luxembourg
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Luneta lũˈnɛta pn
Kaukoputki
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Lusaka luˈsaka pn
Lusaka
(geografia, geograficzny) stolica Zambii;

Lutnia ˈlutʲɲa pn
Lyyra
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; zawiera jasną gwiazdę – Wegę; zawiera mgławicę planetarną – Pierścień; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w lipcu;

Luzon pn
Luzon
(geografia, geograficzny) największa wyspa w archipelagu Filipiny, leżąca w jego północnej części;

Luzytania pn
Lusitania
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna obejmująca większą część współczesnej Portugalii, Estremadury i prowincji Salamanka, dawna prowincja rzymska i ziemia legendarnych Luzytanów;

Lwów lvuf pn
Lviv
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie;

Lyon lʲjɔ̃n pn
Lyon
(geografia, geograficzny) miasto we Francji nad Rodanem i Saoną;

L’Aquila pn
L’Aquila
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Włoszech, położone na północny wschód od Rzymu, u podnóża Apeninu Abruzyjskiego;

ME mʲiˈsṭʃɔstfa ɛwˈrɔpɨ acronym
EM
= Mistrzostwa Europy

MP3 ɛ̃m‿pɛ‿ˈṭʃɨ pn
MP3
(informatyka, informatyczny) jeden z formatów kompresji dźwięku;

Macedonia ˌmat͡sɛˈdɔ̃ɲja pn
Makedonia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Macedonia Północna pn
Pohjois-Makedonia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo w Europie Południowej;

Macedończyk ˌmat͡sɛˈdɔ̃j̃n͇t͡ʃɨk n
makedonialainen
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) człowiek narodowości macedońskiej, obywatel Republiki Macedonii, mieszkaniec Republiki Macedonii;

Machabeusz n
makkabilainen
(historia, historyczny, historycznie) przydomek Judy Hasmoneusza;

Machaczkała ˌmaxat͡ʃˈkawa pn
Mahatškala
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej nad Morzem Kaspijskim, stolica Dagestanu;

Maciej ˈmat͡ɕɛ̇j pn
Matias
imię męskie;

Madagaskar ˌmadaˈɡaskar pn
Madagaskar
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Indyjskim;

Madera maˈdɛra pn
Madeira
(geografia, geograficzny) portugalski archipelag na Oceanie Atlantyckim na zachód od Maroka;

Madryt ˈmadrɨt pn
Madrid
(geografia, geograficzny) stolica Hiszpanii;

Magdalena ˌmaɡdaˈlɛ̃na pn
Matleena
imię żeńskie;

Maghreb ˈmaɡrɛp n
Maghreb
(geografia, geograficzny) region północno-zachodniej Afryki od Atlantyku po granicę z Egiptem;

Mahomet maˈxɔ̃mɛt pn
Muhammad
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) arabski prorok, twórca islamu;

Maja ˈmaja n
Maija
(etnografia, etnograficzny) członek ludu środkowoamerykańskiego;

Maja ˈmaja pn
Maija
imię żeńskie;

Majkop pn
Maikop
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej, stolica Adygei;

Majorka pn
Mallorca
(geografia, geograficzny) największa wyspa archipelagu Balearów na Morzu Śródziemnym;

Majotta maˈjɔtːa n
Mayotte
(geografia, geograficzny) wyspa francuska na Oceanie Indyjskim;

Makaronezja pn
Makaronesia
(geografia, geograficzny) zbiorcza nazwa wulkanicznych wysp położonych na północno-wschodnim Atlantyku u wybrzeży Europy i Afryki;

Makau ˈmakaw pn
Macao
(geografia, geograficzny) (administracja) specjalny region administracyjny Chińskiej Republiki Ludowej;
(geografia, geograficzny) miasto w Chinach

Malachiasz pn
Malakia
(biblijny) imię męskie;

Malarz ˈmalaʃ pn
Maalari
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Malawi maˈlavʲi pn
Malawi
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce;

Male ˈmalɛ pn
Malé
(geografia, geograficzny) stolica Malediwów;

Malediwy ˌmalɛˈdʲivɨ pn
Malediivit
(geografia, geograficzny) państwo i archipelag na Oceanie Indyjskim;

Malezja maˈlɛzʲja pn
Malesia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Mali ˈmalʲi pn
Mali
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Bamako;

Malmö ˈmalmɛ pn
Malmö
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Szwecji i port morski położony nad cieśniną Öresund;

Malta ˈmalta pn
Malta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Maltańczyk malˈtãj̃n͇t͡ʃɨk n
maltalainen
obywatel Malty

Malwina malˈvʲĩna pn
Malvina
imię żeńskie o literackim pochodzeniu;

Manama mãˈnãma pn
Manama
(geografia, geograficzny) stolica Bahrajnu;

Manchester pn
Manchester
(geografia, geograficzny) miasto w Wielkiej Brytanii, ważny ośrodek przemysłowy;

Mandżuria mãn͇ˈd͡ʒurʲja pn
Mantšuria
(geografia, geograficzny) kraina na północnym wschodzie Chin;

Manila mãˈɲila pn
Manila
(geografia, geograficzny) stolica Filipin;

Manitoba ˌmãɲiˈtɔba pn
Manitoba
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Marche pn
Marche
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowych Włoszech ze stolicą w Ankonie;

Marcin ˈmarʲt͡ɕĩn pn
Martti
imię męskie;

Marek ˈmarɛk pn
Markus
imię męskie;

Maria ˈmarʲja pn
Marja
imię żeńskie;

Marianna marʲˈjãnːa pn
Marianna
imię żeńskie;

Mariany Północne marʲˈjãnɨ puwˈnɔt͡snɛ pn
Pohjois-Mariaanit
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne USA na Oceanii;

Marokanka ˌmarɔˈkãŋka n
marokkolainen
obywatelka Maroka

Marokańczyk ˌmarɔˈkãj̃n͇t͡ʃɨk n
marokkolainen
obywatel Maroka

Maroko maˈrɔkɔ pn
Marokko
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce Północnej;

Marrakesz marˈːakɛʃ pn
Marrakech
(geografia, geograficzny) duże miasto na południu Maroka;

Mars mars pn
Mars
(mitologia rzymska) bóg wojny, utożsamiany z greckim Aresem;
(astronomia, astronomiczny) czwarta według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego;

Marsylia marˈsɨlʲja pn
Marseille
(geografia, geograficzny) miasto portowe w południowej części Francji;

Marta ˈmarta pn
Martta
imię żeńskie;

Martynika ˌmartɨ̃ˈɲika pn
Martinique
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Wysp Zawietrznych w Małych Antylach

Maryja maˈrɨja pn
Maria
(teologia, teologiczny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) Matka Boża;

Maryland pn
Maryland
(geografia, geograficzny) stan Stanów Zjednoczonych ze stolicą w Annapolis i największym miastem Baltimore;

Maryna maˈrɨ̃na pn
Marina
imię żeńskie;

Maskat ˈmaskat pn
Masqat
(geografia, geograficzny) stolica Omanu;

Massachusetts pn
Massachusetts
(geografia, geograficzny) (administracja) jeden ze stanów USA, położony w północno-wschodniej części, na wybrzeżu Oceanu Atlantyckiego, ze stolicą w Bostonie;

Mateusz maˈtɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Matteus Matti
imię męskie;

Matylda maˈtɨlda pn
Matilda
imię żeńskie;

Maur mawr n
mauri
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) mieszkaniec starożytnego królestwa Mauretanii, znajdującego się w północno-zachodniej Afryce, obejmującego dzisiejsze tereny Maroka i północno-zachodniej Algierii; przodek współczesnych Berberów;

Mauretania ˌmawrɛˈtãɲja pn
Mauritania
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Nawakszut;

Mauritius mawˈrʲitʲjus pn
Mauritius
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Indyjskim;

Maurycy mawˈrɨt͡sɨ pn
Mauri
imię męskie;

Mazowsze maˈzɔfʃɛ pn
Masovia
(geografia, geograficzny) kraina w centralno-wschodniej Polsce;

Mała Niedźwiedzica ˈmawa ˌɲɛ̇d͡ʑvʲjɛ̇ˈd͡ʑit͡sa pn
Pieni karhu
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; w Polsce widoczny cały rok; konstelacja, której 7 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie woza z dyszlem, zwany Małym Wozem;

Małgorzata ˌmawɡɔˈʒata pn
Margareeta Marketta
imię żeńskie;

Mały Lew ˈmawɨ ˈlɛf pn
Pieni leijona
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Mały Pies ˈmawɨ ˈpʲjɛs pn
Pieni koira
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba równikowego;

Med n
meedialainen
mieszkaniec Medii, członek plemienia Medów;

Mediolan mɛˈdʲjɔlãn pn
Milano
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Włoszech będące stolicą Lombardii;

Meduza pn
Meduusa
(mitologia grecka) jedna z gorgon z mitologii grecka, potwór o kobiecej postaci i wężowych włosach, którego spojrzenie miało zabijać;

Medyna mɛˈdɨ̃na pn
Medina
(geografia, geograficzny) miasto w Arabii Saudyjskiej;

Mefistofeles pn
Mefisto
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) upadły anioł;

Mekka pn
Mekka
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej części Arabii Saudyjskiej;

Meklemburgia-Pomorze Przednie pn
Mecklenburg-Etu-Pommeri
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy Niemiec, położony w ich północno-wschodniej części, obejmuje historyczną Meklemburgię i Pomorze Przednie;

Mekong ˈmɛkɔ̃ŋk pn
Mekong
(geografia, geograficzny) rzeka w południowo-wschodniej Azji;

Meksyk ˈmɛksɨk pn
Meksiko
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej;
México
(geografia, geograficzny) stolica Meksyku (1.1);

Meksykanin ˌmɛksɨˈkãɲĩn n
meksikolainen
obywatel Meksyku

Melanezja ˌmɛlãˈnɛzʲja pn
Melanesia
(geografia, geograficzny) zachodnia część Oceanii;

Melbourne pn
Melbourne
(geografia, geograficzny) duże miasto w Australii, stolica stanu Victoria;

Melchizedek pn
Melkisedek
(biblijny) imię męskie;

Merkury mɛrˈkurɨ pn
Merkurius
(mitologia rzymska) bóg handlu, zysku, kupiectwa, złodziei oraz celników, utożsamiany z greckim Hermesem;
(astronomia, astronomiczny) pierwsza według oddalenia od Słońca i najmniejsza planeta Układu Słonecznego, widoczna gołym okiem;

Mesjasz pn
Messias
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijaństwo Chrystus (jeden z tytułów Jezusa)

Mesyna pn
Messina
(geografia, geograficzny) miastowe Włoszech położone w północno-wschodniej części Sycylii, nad Cieśniną Mesyńską;

Metz pn
Metz
(geografia, geograficzny) miasto we Francji;

Mezoameryka pn
Mesoamerikka
(geografia, geograficzny) region zamieszkany przez członków wielkich środkowoamerykańskich kultur prekolumbijskich rozciągający się od środkowego Meksyku po Przesmyk Panamski;

Mezopotamia ˌmɛzɔpɔˈtãmʲja pn
Mesopotamia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna kraina na Bliskim Wschodzie leżąca w dorzeczu rzek: Tygrysu i Eufratu;

Miami maˈjãmʲi pn
Miami
(geografia, geograficzny) duże miasto na Florydzie;

Michał ˈmʲixaw pn
Mikko Mikael
imię męskie;

Micheasz pn
Miika
(rzadki, rzadko używany) imię męskie

Michigan pn
Michigan
(geografia, geograficzny) (administracja) stan Stanów Zjednoczonych Ameryki, leżący na Środkowym Zachodzie, w regionie Wielkich Jezior;

Mikołaj mʲiˈkɔwaj pn
Niilo Niko
imię męskie;

Mikronezja ˌmʲikrɔ̃ˈnɛzʲja pn
Mikronesia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Spokojnym, część Mikronezji (1.2);
(geografia, geograficzny) środkowa część Oceanii, na Oceanie Spokojnym;

Mikroskop mʲiˈkrɔskɔp pn
Mikroskooppi
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Miluza pn
Mulhouse
(geografia, geograficzny) miasto we wschodniej Francji, w Alzacji;

Minnesota ˌmʲĩnːɛˈsɔta pn
Minnesota
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w stanie Minnesota (1.1), prawy dopływ Missisipi;

Minorka pn
Menorca
(geografia, geograficzny) wyspa hiszpańska na Morzu Śródziemnym, druga co do wielkości w archipelagu Balearów;

Missisipi ˌmʲisʲiˈsʲipʲi pn
Mississippi
(geografia, geograficzny) stan w południowej części Stanów Zjednoczonych;

Missouri mʲiˈzurʲi pn
Missouri
(administracja) (geografia, geograficzny) jeden ze stanów w Stanach Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Północnej, prawy dopływ Missisipi;

Mińsk mʲĩj̃sk pn
Minsk
(geografia, geograficzny) stolica Białorusi;

Modena mɔˈdɛ̃na pn
Modena
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Emilia-Romania;

Mogadiszu ˌmɔɡaˈdʲiʃu pn
Mogadishu
(geografia, geograficzny) stolica Somalii;

Moguncja mɔˈɡũnt͡sʲja pn
Mainz
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech nad Renem;

Mojżesz ˈmɔjʒɛʃ pn
Mooses
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) starotestamentowy prorok, wódz narodu izraelskiego;
imię męskie;

Momos pn
Momos
(mitologia grecka) bóg drwin i ironii, uosobienie sarkazmu, żartów i kpin;

Monachium mɔ̃ˈnaxʲjũm pn
München
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, stolica Bawarii;

Monako mɔ̃ˈnakɔ pn
Monaco
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) małe państwo na południu Europy, nad Morzem Śródziemnym;

Mongolia mɔ̃ŋˈɡɔlʲja pn
Mongolia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej;

Mongoł ˈmɔ̃ŋɡɔw n
mongolialainen
obywatel Mongolii, członek nacji mongolskiej

Montana mɔ̃nˈtãna pn
Montana
(geografia, geograficzny) (administracja) obwód administracyjny w Bułgarii
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w USA ze stolicą w Helena;
(geografia, geograficzny) miasto w Bułgarii

Montreal mɔ̃nˈtrɛal pn
Montreal
(geografia, geograficzny) miasto w Kanadzie, w prowincji Quebec;

Montserrat pn
Montserrat
(geografia, geograficzny) wyspa w Ameryce Środkowej, w archipelagu Małych Antyli;

Morawy mɔˈravɨ pn
Määri
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Czechach, w dorzeczu Morawy i górnej Odry;

Morfeusz mɔrˈfɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Morfeus
(mitologia grecka) bóg i uosobienie marzeń sennych o ludzkich kształtach;

Morze Adriatyckie ˈmɔʒɛ ˌadrʲjaˈtɨt͡sʲcɛ pn
Adrianmeri
(geografia, geograficzny) basen morski pomiędzy Półwyspem Apeniński a Półwyspem Bałkańskim, północne odgałęzienie Morza Śródziemnego;

Morze Alandzkie pn
Ahvenanmeri
(geografia, geograficzny) niewielki akwen między wybrzeżem Szwecji i Wyspami Alandzkimi, część Morza Bałtyckiego;

Morze Arabskie ˈmɔʒɛ aˈrapsʲcɛ pn
Arabianmeri
(geografia, geograficzny) otwarte morze w północnej części Oceanu Indyjskiego;

Morze Archipelagowe pn
Saaristomeri
(geografia, geograficzny) akwen morski między wybrzeżem Finlandii i Wyspami Alandzkimi, część Morza Bałtyckiego;

Morze Azowskie ˈmɔʒɛ aˈzɔfsʲcɛ pn
Asovanmeri
(geografia, geograficzny) część Morza Czarnego znajdująca się u wybrzeży Ukrainy oraz Rosji;

Morze Baffina pn
Baffininlahti
(geografia, geograficzny) morze w Arktyce leżące pomiędzy Grenlandią na wschodzie, Ziemią Baffina na zachodzie, Wyspą Ellesmere’a na północy;

Morze Balearskie pn
Baleaarienmeri
(geografia, geograficzny) morze w północno-zachodniej części Morza Śródziemnego, położone między wybrzeżem Półwyspu Iberyjskiego a Balearami;

Morze Barentsa ˈmɔʒɛ baˈrɛ̃ntsa pn
Barentsinmeri
(geografia, geograficzny) morze w Oceanie Arktycznym;

Morze Bałtyckie ˈmɔʒɛ bawˈtɨt͡sʲcɛ pn
Itämeri
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze położone na szelfie kontynentalnym w północnej Europie;

Morze Beringa pn
Beringinmeri
(geografia, geograficzny) obszar wodny położony w północnej części Oceanu Spokojnego, wyznaczany przez Aleuty, Alaskę i wschodnią Syberię;

Morze Białe ˈmɔʒɛ ˈbʲjawɛ pn
Vienanmeri
(geografia, geograficzny) morze śródlądowe między Półwyspem Kolskim a wybrzeżem północnej Rosji;

Morze Celtyckie pn
Kelttimeri
(geografia, geograficzny) morze otwarte w północno-wschodniej części Oceanu Atlantyckiego, pomiędzy Irlandią a Półwyspem Kornwalijskim;

Morze Czarne ˈmɔʒɛ ˈt͡ʃarnɛ pn
Mustameri
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze na granicy Azji i Europy;

Morze Czerwone ˈmɔʒɛ t͡ʃɛrˈvɔ̃nɛ pn
Punainenmeri
(geografia, geograficzny) morze śródlądowe między Afryką, a Półwyspem Arabskim;

Morze Czukockie pn
Tšuktšienmeri
(geografia, geograficzny) część Oceanu Arktycznego leżąca za północnym kołem podbiegunowym, pomiędzy wybrzeżem Alaski a Syberią;

Morze Egejskie ˈmɔʒɛ ːˈɡɛjsʲcɛ pn
Aigeianmeri Egeanmeri
(geografia, geograficzny) morze we wschodniej części Morza Śródziemnego;

Morze Filipińskie pn
Filippiinienmeri
(geografia, geograficzny) morze otwarte w zachodniej części Oceanu Spokojnego;

Morze Irlandzkie ˈmɔʒɛ irˈlãnt͡sʲcɛ pn
Irlanninmeri
(geografia, geograficzny) morze śródlądowe między Irlandią i Wielką Brytanią;

Morze Japońskie pn
Japaninmeri
(geografia, geograficzny) morze Oceanu Spokojnego, położone między Japonią, Koreą i Rosją;

Morze Jońskie ˈmɔʒɛ ˈjɔ̇̃j̃sʲcɛ pn
Joonianmeri
(geografia, geograficzny) część Morza Śródziemnego położona między południowo-zachodnią częścią Półwyspu Bałkańskiego a południowo-wschodnim wybrzeżem Półwyspu Apenińskiego;

Morze Karaibskie ˈmɔʒɛ ˌkaraˈ<sup>j</sup>ipsʲcɛ pn
Karibianmeri
(geografia, geograficzny) morze położone na północ od Ameryki Południowej, część Oceanu Atlantyckiego;

Morze Kaspijskie ˈmɔʒɛ kasˈpʲijsʲcɛ pn
Kaspianmeri
(geografia, geograficzny) bezodpływowe słone jezioro w Azji i Europie;

Morze Koralowe ˈmɔʒɛ ˌkɔraˈlɔvɛ pn
Korallimeri
(geografia, geograficzny) morze na Oceanie Spokojnym;

Morze Martwe ˈmɔʒɛ ˈmartfɛ pn
Kuollutmeri
(geografia, geograficzny) słone jezioro znajdujące się na pograniczu Izraela, Autonomii Palestyńskiej i Jordanii;

Morze Norweskie ˈmɔʒɛ nɔrˈvɛsʲcɛ pn
Norjanmeri
(geografia, geograficzny) morze przybrzeżne położone na północny zachód od wybrzeży Norwegii, część Oceanu Atlantyckiego;

Morze Południowochińskie ˈmɔʒɛ ˌpɔwudʲɲɔvɔˈxʲĩj̃sʲcɛ pn
Etelä-Kiinan meri
(geografia, geograficzny) morze przybrzeżne w zachodniej części Oceanu Spokojnego;

Morze Północne ˈmɔʒɛ puwˈnɔt͡snɛ pn
Pohjanmeri
(geografia, geograficzny) morze przy północnych brzegach Europy, część Oceanu Atlantyckiego;

Morze Tyrreńskie ˈmɔʒɛ tɨrˈːɛ̃j̃sʲcɛ pn
Tyrrhenanmeri
(geografia, geograficzny) część Morza Śródziemnego pomiędzy Korsyką, Sardynią, Sycylią a Półwyspem Apenińskim;

Morze Wattowe pn
Vattimeri
(geografia, geograficzny) część Morza Północnego obejmująca przybrzeżne wody Zatoki Niemieckiej, położona między kontynentem a łańcuchem Wysp Fryzyjskich;

Morze Wschodniosyberyjskie pn
Itä-Siperian meri
(geografia, geograficzny) morze Oceanu Arktycznego, położone u wybrzeży wschodniej Syberii, pomiędzy Wyspami Nowosyberyjskimi a Wyspą Wrangla;

Morze Łaptiewów pn
Laptevinmeri
(geografia, geograficzny) morze stanowiące część Oceanu Arktycznego, położone u północnych wybrzeży Azji, pomiędzy półwyspem Tajmyr a archipelagiem Wysp Nowosyberyjskich;

Morze Śródziemne ˈmɔʒɛ ɕrudʲˈʑɛ̃mnɛ pn
Välimeri
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze położone między Europą, Afryką i Azją, część Oceanu Atlantyckiego;

Morze Żółte ˈmɔʒɛ ˈʒuwtɛ pn
Keltainenmeri
(geografia, geograficzny) odnoga Oceanu Spokojnego między Koreą a wybrzeżem chińskim;

Moskwa ˈmɔskfa pn
Moskova
(geografia, geograficzny) stolica Rosji;

Mostar ˈmɔstar pn
Mostar
(geografia, geograficzny) miasto w Hercegowinie, stolica regionu:

Mount Everest pn
Mount Everest
(geografia, geograficzny) najwyższy szczyt Ziemi, ośmiotysięcznik położony w Himalajach;

Mowgli pn
Mowgli
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię męskie, bohater serii powieści Rudyarda Kiplinga pt. „Księga dżungli”;

Moza ˈmɔza pn
Maas
(geografia, geograficzny) rzeka w Europie;

Mozambik mɔˈzãmbʲik pn
Mosambik
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Mołdawia mɔwˈdavʲja pn
Moldova
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Wschodniej ze stolicą w Kiszyniowie;

Mucha ˈmuxa pn
Kärpänen
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Muminek mũˈmʲĩnɛk pn
Muumipeikko
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) fikcyjne białe stworzenie, z rodziny trolli;

Murmańsk ˈmurmãj̃sk pn
Murmansk
(geografia, geograficzny) miasto na północnym zachodzie Federacji Rosyjskiej, stolica obwodu murmańskiego;

Murzyn ˈmuʒɨ̃n n
neekeri
(etnografia, etnograficzny) niekiedy uważane za (obraźliwie) człowiek czarnoskóry

Murzynka muˈʒɨ̃nka n
neekerinainen
(etnografia, etnograficzny) niekiedy uważane za (obraźliwie) ciemnoskóra kobieta

Myanmar pn
Myanmar
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) Mjanma

Myszka Miki ˈmɨʃka ˈmʲici pn
Mikki Hiiri
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) nazwa jednego z głównych bohaterów animowanych bajek Walta Disneya;

MŚP acronym
pk-yritys
= (ekonomia, ekonomiczny) małe i średnie przedsiębiorstwa;

NATO ˈnatɔ acronym
NATO
Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego;

NN ɛ̃n‿ˈɛ̃n acronym
Matti Meikäläinen
osoba o niezidentyfikowanej tożsamości

NRD ɛ̃n‿ɛr‿ˈdɛ acronym
DDR
= (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Niemiecka Republika Demokratyczna

NWD ɛ̃n‿vu‿ˈdɛ acronym
syt
= (matematyka, matematyczny) największy wspólny dzielnik

Nablus ˈnablus pn
Nablus
(geografia, geograficzny) miasto w Autonomii Palestyńskiej;

Nabuchodonozor ˌnabuxɔdɔ̃ˈnɔzɔr pn
Nebukadressar
(starożytność) babilońskie imię męskie noszone m.in. przez kilku władców Babilonii

Nachodka pn
Nahodka
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Nadmorskim, nad Morzem Japońskim;

Naddniestrze nadˈdʲɲɛsṭʃɛ pn
Transnistria
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) region autonomiczny Mołdawii;

Nadia ˈnadʲja pn
Nadja
imię żeńskie;

Nadrenia pn
Reininmaa
(geografia, geograficzny) luźno zdefiniowana kraina obejmująca ziemie wokół północnego i środkowego odcinka niemieckiego Renu;

Nadrenia Północna-Westfalia pn
Nordrhein-Westfalen
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy Niemiec, leżący w ich zachodniej części;

Nadrenia-Palatynat ˌnadrɛ̃ɲa‿palaˈtɨ̃nat pn
Rheinland-Pfalz
(geografia, geograficzny) kraj związkowy Republiki Federalnej Niemiec;

Nairobi ˌna<sup>j</sup>iˈrɔbʲi pn
Nairobi
(geografia, geograficzny) stolica Kenii;

Nalczyk pn
Naltšik
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, stolica Republiki Kabardyjsko-Bałkarskiej;

Namibia nãˈmʲibʲja pn
Namibia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Namur pn
Namur
(geografia, geograficzny) (administracja) belgijski region z ośrodkiem administracyjnym w Namurze (1.1);
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Belgii, stolica Walonii;

Nancy pn
Nancy
(geografia, geograficzny) miasto nad rzeką Meurthe we wschodniej Francji;

Nankin ˈnãŋʲcĩn pn
Nanjing
(geografia, geograficzny) miasto w Chinach, port nad dolną Jangcy, dawna stolica;

Nantes pn
Nantes
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Francji, port nad Loarą, historyczna stolica Bretanii;

Napoleon ˌnapɔˈlɛɔ̃n pn
Napoleon
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Napoleon Bonaparte, cesarz Francuzów
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Narwa pn
Narva
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Estonii, na granicy z Rosją, nad rzeką Narwą (1.2);

Nassau ˈnasːaw pn
Nassau
(geografia, geograficzny) stolica Bahamów;

Natan pn
Naatan
(biblijny) postać biblijna;
imię męskie;

Nauru naˈ<sup>w</sup>uru pn
Nauru
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii na wyspie Nauru (1.1);

Nawakszut naˈvakʃut pn
Nouakchott
(geografia, geograficzny) stolica Mauretanii;

Nawarra naˈvarːa pn
Navarra
(geografia, geograficzny) (administracja) wspólnota autonomiczna w Hiszpanii
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna nad Zatoką Biskajską, niegdyś samodzielne królestwo, obecnie podzielona między Francję i Hiszpanię;

Naypyidaw pn
Nay Pyi Taw
(geografia, geograficzny) stolica Mjanmy;

Nazaret naˈzarɛt pn
Nasaret
(geografia, geograficzny) miasto w północnym Izraelu;

Ndżamena n͇d͡ʒãˈmɛ̃na pn
N'Djamena
(geografia, geograficzny) stolica Czadu;

Neapol nɛˈapɔl pn
Napoli
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Włoszech położone nad Zatoką Neapolitańską; stolica Kampanii;

Nearktyka pn
nearktinen
(geografia, geograficzny) (zoologia, zoologiczny) obszar zoogeograficzny obejmujący część Meksyku, Amerykę Północną i Grenlandię;

Nebraska nɛˈbraska pn
Nebraska
(geografia, geograficzny) (administracja) stan USA ze stolicą w Lincoln i największym miastem Omaha;

Nehemiasz pn
Nehemia
(biblijny) imię męskie

Nepal ˈnɛpal pn
Nepal
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Neptun ˈnɛptũn pn
Neptunus
(mitologia rzymska) bóg morza, rybaków i żeglarzy, utożsamiany z greckim Posejdonem;
(astronomia, astronomiczny) ósma według oddalenia od Słońca (najdalsza) planeta Układu Słonecznego;

Nercza pn
Nertša
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Zabajkalskim, lewy dopływ Szyłki;

Nevada pn
Nevada
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w zachodniej części Stanów Zjednoczonych ze stolicą Carson City;

New Hampshire n
New Hampshire
(geografia, geograficzny) stan na wschodnim wybrzeżu Stanów Zjednoczonych;

New Jersey n
New Jersey
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na północno-wschodnim wybrzeżu Stanów Zjednoczonych;

Niagara ɲaˈɡara pn
Niagara
(geografia, geograficzny) rzeka na granicy Kanady i Stanów Zjednoczonych;
Niagaran putoukset
(geografia, geograficzny) wodospad na rzece Niagara (1.1);

Nicea ɲiˈt͡sɛa pn
Nizza
(geografia, geograficzny) portowe miasto w południowo-wschodniej Francji nad Morzem Śródziemnym;

Niderlandy ˌɲidɛrˈlãndɨ pn
Alankomaat
(geografia, geograficzny) (książkowy) (rzadki, rzadko używany) Holandia

Niedziela Palmowa ɲɛ̇ˈd͡ʑɛla palˈmɔva n
palmusunnuntai
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ostatnia niedziela przed Wielkanocą rozpoczynająca Wielki Tydzień;

Niemcy ˈɲɛ̃mt͡sɨ pn
Saksa
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Niemcy Wschodnie ˈɲɛ̃mt͡sɨ ˈfsxɔdʲɲɛ pn
Itä-Saksa
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Niemiecka Republika Demokratyczna, państwo istniejące w latach 1949-1990

Niemcy Zachodnie ˈɲɛ̃mt͡sɨ zaˈxɔdʲɲɛ pn
Länsi-Saksa
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Republika Federalna Niemiec w latach 1949-1990;

Niemiec ˈɲɛ̃mʲjɛt͡s n
saksalainen
człowiek narodowości niemieckiej

Niemiecka Republika Demokratyczna ɲɛ̃ˈmʲjɛt͡ska rɛˈpublʲika ˌdɛ̃mɔkraˈtɨt͡ʃna pn
Saksan Demokraattinen Tasavalta Saksan demokraattinen tasavalta
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawne niemieckie państwo socjalistyczne w Europie Środkowej ze stolicą w Berlinie;

Niemka ˈɲɛ̃mka n
saksalainen
kobieta lub dziewczyna narodowości niemieckiej, obywatelka Niemiec

Nieniecki Okręg Autonomiczny ɲɛ̇̃ˈɲɛt͡sʲci ˈɔkrɛ̃ŋk ˌawtɔ̃nɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ pn
Nenetsien autonominen piirikunta
(geografia, geograficzny) okręg autonomiczny na północy Federacji Rosyjskiej, administracyjnie będący częścią obwodu archangielskiego;

Niepokalane Poczęcie pn
perisynnittömän sikiämisen päivä
(teologia, teologiczny) katolicki dogmat ogłoszony 8 grudnia 1854;

Niger ˈɲiɡɛr pn
Niger
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Niameyu;

Nigerczyk ɲiˈɡɛrt͡ʃɨk n
nigeriläinen
obywatel Nigru

Nigeria ɲiˈɡɛrʲja pn
Nigeria
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Abudży;

Nigeryjczyk ˌɲiɡɛˈrɨjt͡ʃɨk n
nigerialainen
obywatel Nigerii

Nigeryjka ˌɲiɡɛˈrɨjka n
nigerialainen
obywatelka Nigerii

Nikaragua ˌɲikaraˈɡu<sup>w</sup>a pn
Nicaragua
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Nikaraguańczyk ˌɲikaraɡuˈ<sup>w</sup>ãj̃n͇t͡ʃɨk n
nicaragualainen
obywatel Nikaragui

Nike pn
Nike
(mitologia grecka) bogini zwycięstwa;

Nikodem ɲiˈkɔdɛ̃m pn
Teemu
imię męskie;

Nikozja ɲiˈkɔzʲja pn
Nikosia
(geografia, geograficzny) stolica Cypru;

Nikołajewsk nad Amurem pn
Nikolajevsk-na-Amure
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Chabarowskim, port nad Amurem;

Nil ɲil pn
Niili
(geografia, geograficzny) jedna z najdłuższych rzek na Ziemi, w środkowej i północno-wschodniej Afryce, przecinająca wszystkie strefy klimatyczne kontynentu;

Nina ˈɲĩna pn
Niina
imię żeńskie;

Niniwa pn
Ninive
(starożytność) (geografia, geograficzny) dawne miasto w północnej Mezopotamii, nad wschodnim, lewym brzegiem Tygrysu, jedna ze stolic starożytnej Asyrii, współcześnie stanowisko archeologiczne;

Niue ˈɲu<sup>w</sup>ɛ pn
Niue
(geografia, geograficzny) polinezyjska wyspa w Oceanii
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na wyspie Niue (1.1) ze stolicą w Alofi;

Nix ɲiks pn
Nix
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Plutona;

Niżny Nowogród pn
Nižni Novgorod
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w Rosji, nad Wołgą, u ujścia Oki, stolica Nadwołżańskiego Okręgu Federalnego;

Noe ˈnɔɛ pn
Nooa
(biblijny) postać starotestamentowa, budowniczy arki w czasach potopu;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Noemi pn
Noomi
imię żeńskie;

Norfolk ˈnɔrfɔlk pn
Norfolkinsaari
(geografia, geograficzny) wyspa w Oceanii;

Normandia nɔrˈmãndʲja pn
Normandia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północnej Francji;

Norweg ˈnɔrvɛk n
norjalainen
człowiek narodowości norweskiej, obywatel Norwegii, mieszkaniec Norwegii

Norwegia nɔrˈvɛɟja pn
Norja
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Oslo;

Norweżka nɔrˈvɛʃka n
norjalainen
kobieta lub dziewczyna narodowości norweskiej lub obywatelka Norwegii

Norymberga ˌnɔrɨ̃mˈbɛrɡa pn
Nürnberg
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, położone we Frankonii, w kraju związkowym Bawaria;

Nowa Fundlandia ˈnɔva fũnˈdlãndʲja pn
Newfoundland
(geografia, geograficzny) duża wyspa na wschodnim wybrzeżu Ameryki Północnej, która stanowi część kanadyjskiej prowincji Nowa Fundlandia i Labrador;

Nowa Gwinea ˈnɔva ɡvʲĩˈnɛa pn
Uusi-Guinea
(geografia, geograficzny) wyspa Oceanii;

Nowa Holandia ˈnɔva xɔˈlãndʲja pn
Uudet-Alankomaat
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawna kolonia holenderska w Ameryce Północnej u ujścia rzeki Hudson, na terenie obecnego Nowego Jorku;
Uusi Hollanti
(geografia, geograficzny) sztuczna wyspa w Petersburgu;

Nowa Kaledonia ˈnɔva ˌkalɛˈdɔ̃ɲja pn
Uusi-Kaledonia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Francji ze stolicą w Numei, położone w Oceanii;

Nowa Południowa Walia pn
Uusi-Etelä-Wales
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Australii;

Nowa Szkocja ˈnɔva ˈʃkɔt͡sʲja pn
Nova Scotia
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Nowa Zelandia ˈnɔva zɛˈlãndʲja pn
Uusi-Seelanti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii;

Nowa Ziemia pn
Novaja Zemlja
(geografia, geograficzny) archipelag wysp na Oceanie Arktycznym między Morzem Barentsa a Morzem Karskim:

Nowe Delhi ˈnɔvɛ ˈdɛlʲi pn
Uusi Delhi
(geografia, geograficzny) stolica Indii;

Noworosyjsk pn
Novorossijsk
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Kraju Krasnodarskim, w Rosji, nad Morzem Czarnym;

Nowosybirsk ˌnɔvɔˈsɨbʲirsk pn
Novosibirsk
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji położone na środkowej Syberii, nad Obem;

Nowozelandczyk ˌnɔvɔzɛˈlãnṭt͡ʃɨk n
uusiseelantilainen
obywatel Nowej Zelandii

Nowy Brunszwik ˈnɔvɨ ˈbrũw̃ʃfʲik pn
New Brunswick
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Nowy Jork ˈnɔvɨ ˈjɔrk pn
New York
(geografia, geograficzny) (administracja) największe miasto Stanów Zjednoczonych;

Nowy Meksyk ˈnɔvɨ ˈmɛksɨk pn
New Mexico
(administracja) (geografia, geograficzny) stan na południowym zachodzie Stanów Zjednoczonych;

Nowy Orlean ˈnɔvɨ ɔrˈlɛãn pn
New Orleans
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych;

Nowy Rok ˈnɔvɨ ˈrɔk n
Uusivuosi uudenvuodenpäivä
święto obchodzone pierwszego stycznia w kalendarzu gregoriańskim

Nowy Sad pn
Novi Sad
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Serbii;

Nowy Testament ˈnɔvɨ tɛˈstãmɛ̃nt pn
Uusi testamentti
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) część Biblii złożona z 27 ksiąg opisujących wydarzenia z życia Jezusa i pierwotnego Kościoła;

Nowy Świat ˈnɔvɨ ˈɕfʲjat pn
Uusi Maailma
(geografia, geograficzny) wspólna nazwa dla Ameryki Północnej, Ameryki Południowej i Australii;

Nubia ˈnubʲja pn
Nubia
(geografia, geograficzny) kraina historyczna znajdująca się w północno-wschodniej Afryce, w południowym Egipcie i północnym Sudanie;

Nubijczyk n
nuubialainen
mieszkaniec Nubii

Numidia nũˈmʲidʲja pn
Numidia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) historyczne królestwo Berberów w północnej Afryce, obejmujące tereny dzisiejszej Algierii i części Tunezji;

Nunavut pn
Nunavut
(geografia, geograficzny) jedno z trzech terytoriów kanadyjskich;

Nuuk pn
Nuuk
(geografia, geograficzny) stolica Grenlandii;

Nyks nɨks pn
Nyks
(mitologia grecka) bogini i uosobienie nocy;

OBWE acronym
ETYJ
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie;

OK ɔ‿ˈkɛj adj
OK
(potocznie, potoczny) w porządku, dobry

OK ɔ‿ˈkɛj adv
OK
(potocznie, potoczny) w porządku, dobrze

OK ɔ‿ˈkɛj interjection
OK
(potocznie, potoczny) oznaczający zgodę

ONZ ɔ‿ɛ̃n‿ˈzɛt acronym
YK
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Organizacja Narodów Zjednoczonych

Ob ɔp pn
Ob
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji;

Ocean Arktyczny ɔˈt͡sɛãn arkˈtɨt͡ʃnɨ pn
Pohjoinen jäämeri
(geografia, geograficzny) jeden z oceanów Ziemi;

Ocean Atlantycki ɔˈt͡sɛãn ˌatlãnˈtɨt͡sʲci pn
Atlantin valtameri
(geografia, geograficzny) jeden z oceanów Ziemi położony pomiędzy Amerykami a Europą i Afryką;

Ocean Indyjski ɔˈt͡sɛãn ĩnˈdɨjsʲci pn
Intian valtameri
(geografia, geograficzny) trzeci co do wielkości ocean Ziemi;

Ocean Spokojny ɔˈt͡sɛãn spɔˈkɔjnɨ pn
Tyyni valtameri
(oficjalnie) (geografia, geograficzny) największy oraz najgłębszy ocean na Ziemi;

Oceania ˌɔt͡sɛˈãɲja n
Oseania
(geografia, geograficzny) grupa wysp na Pacyfiku, uznawanych czasem za osobny kontynent;

Odessa pn
Odessa
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, położone nad Morzem Czarnym;

Odyseja ˌɔdɨˈsɛja pn
Odysseia
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny epos grecki przypisywany Homerowi;

Ofelia ɔˈfɛlʲja pn
Ofelia
imię żeńskie;

Ohio ɔˈxajɔ n
Ohio
(geografia, geograficzny) rzeka w USA przepływająca przez Ohio (1.1);

Ohio ɔˈxajɔ pn
Ohio
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w środkowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych ze stolicą w Columbus;

Ojcze nasz ˈɔjt͡ʃɛ ˈnaʃ pn
Isä meidän
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) modlitwa chrześcijańska zaczynająca się od słów „Ojcze nasz”;

Okeanos ˌɔkɛˈãnɔs pn
Okeanos
(mitologia grecka) bóg i uosobienie wielkiej rzeki (wielkiego morza, oceanu) otaczającej świat, najstarszy z tytanów;

Okinawa pn
Okinawa
(geografia, geograficzny) największa wyspa archipelagu Riukiu na Oceanie Spokojnym;

Oklahoma ˌɔklaˈxɔ̃ma pn
Oklahoma
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych Ameryki leżący w środku południowej części kraju;

Oksford ˈɔksfɔrt pn
Oxford
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Anglii, stolica hrabstwa Oxfordshire;

Oksytania pn
Oksitania
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna obejmująca obszary, gdzie używano języka oksytańskiego;

Oktant ˈɔktãnt pn
Oktantti
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Olaf ˈɔlaf pn
Olavi
imię męskie;

Olga ˈɔlɡa pn
Aila Aili
imię żeńskie;

Olimp ˈɔlʲĩmp pn
Olympos
(geografia, geograficzny) masyw górski Grecji z najwyższym szczytem Mitikas;

Olimpia ɔˈlʲĩmpʲja pn
Olympia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) współczesne i starożytne miasto w Grecji na Półwyspie Peloponeskim;

Oliwia ɔˈlʲivʲja pn
Olivia
imię żeńskie;

Oman ˈɔ̃mãn pn
Oman
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim, ze stolicą w Maskacie;

Omsk pn
Omsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto obwodowe w azjatyckiej części Rosji, przy ujściu Omu do Irtysza;

Onega pn
Ääninen
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w północnej Rosji, w obwodzie archangielskim, położone u ujścia Onegi (1.3) do Zatoki Oneskiej;

Ontario ɔ̃nˈtarʲjɔ pn
Ontario
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;
(geografia, geograficzny) jezioro w Ameryce Północnej, na granicy Stanów Zjednoczonych i Kanady;

Oregon ɔˈrɛɡɔ̃n pn
Oregon
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na zachodzie Stanów Zjednoczonych;

Orenburg pn
Orenburg
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w zachodniej Rosji, nad rzeką Ural, na granicy dwóch kontynentów: Europy i Azji;

Organizacja Narodów Zjednoczonych ˌɔrɡãɲiˈzat͡sʲja naˈrɔduv ˌzʲjɛdnɔˈt͡ʃɔ̃nɨx pn
Yhdistyneet kansakunnat
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja międzynarodowa, której celem jest zapewnienie pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego, rozwój współpracy między narodami oraz popieranie przestrzegania praw człowieka;

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego ˌɔrɡãɲiˈzat͡sʲja trakˈtatu ˌpuwnɔt͡snɔatlãntɨt͡sʲˈcɛɡɔ pn
Pohjois-Atlantin liitto
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja polityczno-wojskowa, obejmująca kraje Europy i Ameryki Północnej;

Orinoko n
Orinoco
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Ameryce Południowej w Wenezueli i Kolumbii;

Orion ˈɔrʲjɔ̃n pn
Orion
(mitologia grecka) olbrzym i myśliwy beocki; kochanek Eos, po śmierci przeniesiony na firmament jako gwiazdozbiór Oriona (2.1);
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór równikowy;

Orkady pn
Orkneysaaret
(geografia, geograficzny) archipelag na północ od wybrzeży Szkocji, na granicy Morza Północnego i otwartego Oceanu Atlantyckiego;

Orkus pn
Orcus
(mitologia rzymska) demon śmierci z mitologii Starożytnego Rzymu;
(astronomia, astronomiczny) duża planetoida transneptunowa obiegająca Słońce w pasie Kuipera;

Orlean pn
Orléans
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Francji, nad Loarą;

Orontes pn
Orontes
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodniej Azji, przepływająca przez Liban, Syrię i Turcję;

Orzeł ˈɔʒɛw pn
Kotka
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba równikowego; zawiera jasną gwiazdę – Altaira; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w lipcu;

Osaka ɔˈsaka pn
Osaka
(geografia, geograficzny) miasto w Japonii leżące w południowo-zachodniej części wyspy Honsiu, w regionie Kinki;

Osetia pn
Ossetia
(geografia, geograficzny) kraina historyczna na północnym Kaukazie, na pograniczu gruzińsko-rosyjskim, zamieszkana przez Osetyjczyków;

Osetia Południowa ɔˈsɛtʲja ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
Etelä-Ossetia
(geografia, geograficzny) część Gruzji, która ogłosiła niepodległość;

Oslo ˈɔslɔ pn
Oslo
(geografia, geograficzny) stolica Norwegii;

Ostatnia Wieczerza ɔˈstatʲɲa vʲjɛˈt͡ʃɛʒa pn
viimeinen ehtoollinen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w tradycji chrześcijańskiej wieczerza paschalna, którą Chrystus spożył ze swymi apostołami w przeddzień ukrzyżowania;

Ostia pn
Ostia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne i wczesnośredniowieczne miasto położone u ujścia Tybru, najważniejszy port morski Rzymu; opuszczone w IX w.;

Ostrobotnia pn
Pohjanmaa
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region historyczny w środkowej Finlandii

Ottawa ɔtˈːava pn
Ottawa
(geografia, geograficzny) stolica Kanady;

Owidiusz pn
Ovidius
(starożytność) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny poeta rzymski;

Ozeasz pn
Hoosea
(biblijny) Księga Ozeasza;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Ozyrys ɔˈzɨrɨs pn
Osiris
(mitologia egipska) staroegipski bóg śmierci i odrodzonego życia, wielki sędzia zmarłych;

Ołoniec pn
Aunus
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-zachodniej Rosji, na terenie Republiki Karelii;

Ołtarz ˈɔwtaʃ pn
Alttari
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

PKB pɛ‿ka‿ˈbɛ acronym
BKT
= produkt krajowy brutto;

PP pɛ‿ˈpɛ acronym
PP
= (chemia, chemiczny) polipropylen;

PTFE acronym
PTFE
= (chemia, chemiczny) politetrafluoroetylen

Pacyfik paˈt͡sɨfʲik pn
Tyyni valtameri Tyynimeri
(geografia, geograficzny) (zobacz) Ocean Spokojny

Pad pat pn
Po
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północnych Włoszech;

Padwa ˈpadva pn
Padova
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Włoszech;

Pafos pn
Pafos
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na południowo-zachodnim wybrzeżu Cypru;

Pakistan paˈcistãn pn
Pakistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Pakistańczyk ˌpaciˈstãj̃n͇t͡ʃɨk n
pakistanilainen
obywatel Pakistanu

Palatyn pn
Palatinus
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) jedno z siedmiu rzymskich wzgórz;

Palau ˈpalaw pn
Palau
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z wyspiarskich państw położonych w Oceanii;

Palermo paˈlɛrmɔ pn
Palermo
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, na Sycylii;

Palestyna ˌpalɛˈstɨ̃na pn
Palestiina
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) azjatycka kraina na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego;

Palestynka ˌpalɛˈstɨ̃ŋka n
palestiinalainen
mieszkanka Palestyny

Palestyńczyk ˌpalɛˈstɨ̃j̃n͇t͡ʃɨk n
palestiinalainen
mieszkaniec Palestyny

Pamir ˈpãmʲir pn
Pamirvuoristo
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka we wschodnim Tadżykistanie i w północno-zachodnim Afganistanie;
(geografia, geograficzny) rozległy region górski w Azji Środkowej stanowiący węzeł orograficzny, od którego rozchodzą się pasma Hindukusz, Karakorum, Kunlun i inne;

Pan pãn pn
Herra
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóg w religii monoteistycznej, zwłaszcza w chrześcijaństwie
Pan
(mitologia grecka) bóg pasterzy, przedstawiany jako człowiek z koźlimi nogami i rogami;

Panama pãˈnãma pn
Panama
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Pandora pãnˈdɔra n
Pandora
(mitologia grecka) pierwsza kobieta na Ziemi, zesłana przez Zeusa jako kara dla ludzi, otworzywszy swój prezent ślubny otrzymany od bogów, uwolnić miała wszelkie nieszczęścia nękające odtąd ludzkość;

Pangea pãŋˈɡɛa pn
Pangea
(geologia, geologiczny) superkontynent, który powstał w permie i rozpadł się w jurze;

Panna ˈpãnːa pn
Neitsyt
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) szósty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 (24) sierpnia do 22 września;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny wiosną;

Panonia pãˈnɔ̃ɲja pn
Pannonia
(starożytność) (geografia, geograficzny) prowincja rzymska położona między Sawą a Dunajem;

Papeete pn
Papeete
(geografia, geograficzny) stolica Polinezji Francuskiej, położona na wyspie Tahiti wchodzącej w skład Wysp Towarzystwa;

Papua-Nowa Gwinea paˈpu<sup>w</sup>a ˈnɔva ɡvʲĩˈnɛa pn
Papua-Uusi-Guinea
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii ze stolicą w Port Moresby;

Paragwaj paˈraɡvaj pn
Paraguay
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Paragwajczyk ˌparaˈɡvajt͡ʃɨk n
paraguaylainen
obywatel Paragwaju

Paraklet pn
Parakletos
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł, przydomek Ducha Świętego;

Parlament Europejski parˈlãmɛ̃nt ˌɛwrɔˈpɛjsʲci n
Euroopan parlamentti
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jednoizbowy parlament reprezentujący obywateli Unii Europejskiej;

Parma ˈparma pn
Parma
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północnych Włoszech, w regionie Emilia-Romania; stolica prowincji Parma (1.2);

Part n
parthia
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec starożytnej Partii

Partia pn
Parthia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina historyczna, położona w dzisiejszym północno-wschodnim Iranie i Turkmenistanie, na południowy wschód od Morza Kaspijskiego;

Parys ˈparɨs pn
Pariisi
(mitologia grecka) królewicz trojański, syn Priama i Hekuby, sędzia w sporze o jabłko niezgody, ukochany Heleny;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 3317;

Paryż ˈparɨʃ pn
Pariisi
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Francji, położone nad Sekwaną, w północnej części kraju;

Pas Kuipera ˈpas ˌku<sup>j</sup>iˈpɛra pn
Kuiperin vyöhyke
(astronomia, astronomiczny) zbiór drobnych ciał niebieskich krążących poza orbitą Neptuna w odległości od około 30 do 50 j.a. od Słońca, większości po orbicie o małej inklinacji;

Pasawa pn
Passau
(geografia, geograficzny) miasto na prawach powiatu w południowo-wschodnich Niemczech, w Bawarii, bezpośrednio przy granicy z Austrią;

Pascha ˈpasxa pn
(juutalainen) pääsiäinen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowskie święto obchodzone w pierwszą niedzielę po wiosennej pełni Księżyca na pamiątkę wyzwolenia Izraelitów z niewoli egipskiej; w Izraelu trwa 7 dni, a w diasporze – 8 dni;

Patagonia ˌpataˈɡɔ̃ɲja pn
Patagonia
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w południowej części Ameryki Południowej;

Paulina pawˈlʲĩna pn
Pauliina
imię żeńskie;

Paw paf pn
Riikinkukko
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Paweł ˈpavɛw pn
Paavo Paavali
imię męskie;

Państwo Islamskie pn
Isis
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) quasi-państwowy byt militarny i polityczny powołany w 2014 r. przez salaficką organizację terrorystyczną jako samozwańczy kalifat na terytorium Iraku i Syrii;

Państwo Izrael ˈpãj̃stfɔ izˈraɛl pn
Israelin valtio
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Izraela jako państwa

Państwo Watykańskie pn
Vatikaanin kaupunkivaltio
(geografia, geograficzny) miasto-państwo w Europie Południowej;

Państwo Środka n
Keskustan valtakunta
(książkowy) (peryfrastyczny) Chiny

Pegaz ˈpɛɡas pn
Pegasus
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego;
(mitologia grecka) koń skrzydlaty; emblemat natchnienia poetyckiego;

Pekin ˈpɛcĩn pn
Peking
(geografia, geograficzny) stolica Chin;

Peloponez ˌpɛlɔˈpɔ̃nɛs pn
Peloponnesos
(geografia, geograficzny) półwysep w Grecji między Morzem Jońskim a Morzem Egejskim;

Pendżab pn
Pandžab
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowej Azji;
(geografia, geograficzny) prowincja w Pakistanie;
(geografia, geograficzny) stan w północno-zachodnich Indiach;

Pensylwania ˌpɛ̃w̃sɨlˈvãɲja pn
Pennsylvania
(geografia, geograficzny) stan w Stanach Zjednoczonych;

Pentateuch pn
pentateukki
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór pięciu świętych ksiąg judaizmu składających się na Torę

Perm pɛrm pn
Perm
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Federacji Rosyjskiej na Uralu, stolica Kraju Permskiego;

Persefona pn
Persefone
(mitologia grecka) bogini grecka, małżonka Hadesa, władczyni świata podziemnego i opiekunka dusz zmarłych;

Perseusz pɛrˈsɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Perseus
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny latem, jesienią i zimą;

Persja ˈpɛrsʲja pn
Persia
(historia, historyczny, historycznie) dawna nazwa Iranu;

Perth pn
Perth
(geografia, geograficzny) duże miasto w Australii, stolica stanu Australia Zachodnia;

Peru ˈpɛru pn
Peru
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Limie;

Perugia pn
Perugia
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Włoszech, stolica Umbrii;

Peruwiańczyk ˌpɛruˈvʲjä̃j̃n͇t͡ʃɨk n
perulainen
obywatel Peru

Peszawar pn
Peshawar
(geografia, geograficzny) miasto w północnym Pakistanie;

Peterhof pn
Pietarhovi
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Rosji, w rejonie pietrodworeckim Petersburga, położone nad Zatoką Fińską;

Petersburg pɛˈtɛrzburk pn
Pietari
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, położone w delcie Newy nad Zatoką Fińską;

Phnom Penh pn
Phnom Penh
(geografia, geograficzny) stolica Kambodży;

Piatigorsk pn
Pjatigorsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Rosji, w Kraju Stawropolskim, na Przedkaukaziu;

Piec pʲjɛt͡s pn
Sulatusuuni
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Piemont ˈpʲjɛ̃mɔ̃nt pn
Piemonte
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w północno-zachodnich Włoszech, ze stolicą w Turynie;

Pierwszy Maja ˈpʲjɛrfʃɨ ˈmaja n
vappu
(potocznie, potoczny) (zobacz) Święto Pracy

Pietropawłowsk Kamczacki ˌpʲjɛtrɔˈpavwɔfsk ːãmˈt͡ʃat͡sʲci pn
Petropavlovsk-Kamtšatski
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej na półwyspie Kamczatka, stolica Kraju Kamczackiego;

Pietrozawodsk ˌpʲjɛtrɔˈzavɔtsk pn
Petroskoi
(geografia, geograficzny) miasto na północnym zachodzie Federacji Rosyjskiej, stolica Republiki Karelii;

Pigmej n
pygmi
(etnografia, etnograficzny) członek ludu afrykańskiego;

Pikardia pʲiˈkardʲja pn
Picardie
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna we Francji, położona w północnej części kraju nad kanałem La Manche;

Pinokio pn
Pinokkio
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) bohater powieści Carla Collodiego;

Piotr pʲjɔtr̥ pn
Pekka Petteri Pietari
imię męskie;

Piotra ˈpʲjɔtra pn
Petra
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Pireneje ˌpʲirɛ̃ˈnɛjɛ pn
Pyreneet
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w południowo-zachodniej Europie;

Pireus ˈpʲirɛws pn
Pireus
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji;

Pismo Święte n
Pyhä kirja
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Biblia

Pitagoras ˌpʲitaˈɡɔras pn
Pythagoras
(filozofia, filozoficzny) (matematyka, matematyczny) grecki matematyk i filozof;

Pittsburgh pn
Pittsburgh
(geografia, geograficzny) duże miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Pensylwania, stolica hrabstwa Allegheny;

Piza pn
Pisa
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w Toskanii, stolica prowincji Piza (1.2);

Pjongjang ˈpʲjɔ̃ŋʲɟjãŋk pn
Pjongjang
(geografia, geograficzny) stolica Korei Północnej;

Platon ˈplatɔ̃n pn
Platon
(historia, historyczny, historycznie) grecki filozof;

Plejady plɛˈjadɨ pn
Plejadit Seulaset
(astronomia, astronomiczny) otwarta gromada gwiazd w gwiazdozbiorze Byka;

Pleton ˈplɛtɔ̃n pn
Plethon
(historia, historyczny, historycznie) grecki filozof Jerzy Gemist;

Pliniusz pn
Plinius
imię męskie

Plutarch pn
Plutarkhos
(historia, historyczny, historycznie) filozof grecki;
imię męskie;

Pluton ˈplutɔ̃n pn
Pluto
(mitologia rzymska) bóg świata zmarłych, utożsamiany z greckim Hadesem;
(astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 134340, należąca do Pasa Kuipera, do 2006 r. zaliczana do planet Układu Słonecznego;

Podgorica ˌpɔdɡɔˈrʲit͡sa pn
Podgorica
(geografia, geograficzny) stolica Czarnogóry;

Podole pɔdˈɔlɛ pn
Podolia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na obszarze dzisiejszej zachodniej Ukrainy oraz w Republice Mołdawii na lewym brzegu Dniestru;

Polak ˈpɔlak n
puolalainen
(etnografia, etnograficzny) obywatel Polski, mieszkaniec Polski, osoba narodowości polskiej;

Polinezja ˌpɔlʲĩˈnɛzʲja pn
Polynesia
(geografia, geograficzny) część Oceanii;

Polinezja Francuska ˌpɔlʲĩˈnɛzʲja frãnˈt͡suska pn
Ranskan Polynesia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii;

Polinezyjczyk n
polynesialainen
mieszkaniec Polinezji

Polinezyjka n
polynesialainen
mieszkanka Polinezji

Polska ˈpɔlska pn
Puola
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej ze stolicą w Warszawie;

Pomorze pɔ̃ˈmɔʒɛ pn
Pommeri
(geografia, geograficzny) region w północnej części Polski i Niemiec nad Morzem Bałtyckim;

Pompa ˈpɔ̃mpa pn
Ilmapumppu
(astronomia, astronomiczny) nazwa jednego gwiazdozbiorów;

Pompeje pn
Pompeji
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone we włoskiej Kampanii u stóp Wezuwiusza, zniszczone jego wybuchem w 79 r. n.e.;

Pont pn
Pontos
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-wschodniej części Azji Mniejszej, nad Morzem Czarnym, w starożytności niezależne królestwo, następnie prowincja rzymska;

Port Moresby n
Port Moresby
(geografia, geograficzny) stolica Papui-Nowej Gwinei;

Port-au-Prince pn
Port-au-Prince
(geografia, geograficzny) stolica Haiti;

Portoryko ˌpɔrtɔˈrɨkɔ pn
Puerto Rico
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium nieinkorporowane Stanów Zjednoczonych Ameryki w Ameryce Środkowej ze stolicą w San Juan, położone na wyspie Portoryko (1.1) i kilku sąsiednich;

Portugalczyk ˌpɔrtuˈɡalt͡ʃɨk n
portugalilainen
człowiek narodowości portugalskiej, obywatel Portugalii, mieszkaniec Portugalii

Portugalia ˌpɔrtuˈɡalʲja pn
Portugali
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, w zachodniej części Półwyspu Iberyjskiego;

Posejdon pɔˈsɛjdɔ̃n pn
Poseidon
(mitologia grecka) bóg mórz, trzęsień ziemi, żeglarzy, rybaków i koni, utożsamiany z rzymskim Neptunem;

Poti pn
Poti
(geografia, geograficzny) (administracja) portowe miasto w Gruzji, w regionie Megrelia-Górna Swanetia;

Poznań ˈpɔznãɲ pn
Poznań
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce, stolica Wielkopolski;

Połtawa pn
Pultava
(geografia, geograficzny) miasto w środkowo-wschodniej części Ukrainy, nad rzeką Worsklą, stolica obwodu i rejonu połtawskiego;

Praga ˈpraɡa pn
Praha
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Czech;

Praia pn
Praia
stolica Republiki Zielonego Przylądka;

Prisztina pn
Pristina
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Kosowa, położone w północno-wschodniej części kraju;

Prokrust pn
Prokrustes
(mitologia grecka) postać z mitologii greckiej, syn Posejdona, rozbójnik czyhający na ofiary przy drodze z Megary do Aten, osławiony używaniem Prokrustowego łoża;

Prokrustowe łoże n
Prokrusteen vuode
(mitologia grecka) narzędzie tortur mitycznego attyckiego rozbójnika w formie łoża, na którym dopasowywał ofiarę rozciągając jej ciało lub skracając członki
(przenośnie, przenośnia) sytuacja, w której coś jest gwałtem dostosowywane do jakiegoś sztywnego schematu; arbitralny standard, z którym zgodność jest egzekwowana

Prometeusz pn
Prometheus
(mitologia grecka) tytan, opiekun ludzi, dla których to wykradł bogom olimpijskim ogień;
(astronomia, astronomiczny) księżyc Saturna;

Prowansja prɔˈvãw̃sʲja pn
Provence
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowo-wschodniej Francji;

Prusy ˈprusɨ n
Preussi
(historia, historyczny, historycznie) państwo położone w Europie Środkowo-Wschodniej

Przylądek Dobrej Nadziei pʃɨˈlɔ̃ndɛɡ ˈdɔbrɛj naˈd͡ʑɛ̇ji pn
Hyväntoivonniemi
(geografia, geograficzny) przylądek w RPA;

Psków pskuf pn
Pihkova
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone nad jeziorem Pejpus;

Psy Gończe ˈpsɨ ˈɡɔ̃j̃n͇t͡ʃɛ pn
Ajokoirat
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Ptah ptax pn
Ptah
(mitologia egipska) staroegipski bóg stwórca;

Ptak Rajski ˈptak ˈrajsʲci pn
Paratiisilintu
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów południowego nieba;

Ptolemeusz ˌptɔlɛ̃ˈmɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Ptolemaios
imię męskie;

Puchar ˈpuxar pn
Malja
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Pusan ˈpusãn pn
Busan
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Korei Południowej;

Puszkin pn
Puškin
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, administracyjnie część Sankt Petersburga;

Pyrrus pn
Pyrrhos
(historia, historyczny, historycznie) król Epiru;
(starożytność) imię męskie

Półwysep Antarktyczny pn
Antarktiksen niemimaa
(geografia, geograficzny) półwysep Antarktydy, położony w Antarktyce Zachodniej, na południe od Ameryki Południowej;

Półwysep Apeniński puwˈvɨsɛp ˌapɛ̃ˈɲĩj̃sʲci pn
Apenniinien niemimaa
(geografia, geograficzny) półwysep południowoeuropejski otoczony przez akweny Morza Śródziemnego;

Półwysep Arabski puwˈvɨsɛp aˈrapsʲci pn
Arabian niemimaa
(geografia, geograficzny) największy półwysep świata położony w Azji Południowo-Zachodniej, między Morzem Czerwonym, Morzem Arabskim i Zatoką Perską;

Półwysep Bałkański puwˈvɨsɛb ːawˈkãj̃sʲci pn
Balkanin niemimaa
(geografia, geograficzny) półwysep w południowo-wschodniej części Europy;

Półwysep Koreański pn
Korean niemimaa
(geografia, geograficzny) półwysep we wschodniej Azji nad Oceanem Spokojnym;

Półwysep Krymski pn
Krimin niemimaa
(geografia, geograficzny) (zobacz) Krym

Półwysep Malajski pn
Malakan niemimaa
(geografia, geograficzny) południowa część Półwyspu Indochińskiego;

Półwysep Rybacki pn
Kalastajasaarento
(geografia, geograficzny) półwysep w Rosji, północno-zachodnia odnoga Półwyspu Kolskiego;

Płowdiw pn
Plovdiv
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Bułgarii, położone nad rzeką Maricą;

Quebec n
Quebec
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Quito pn
Quito
(geografia, geograficzny) stolica Ekwadoru;

Québec n
Québec
miasto w Kanadzie, w prowincji Quebec

RNA ɛr‿ɛ̃n‿ˈa n
RNA
(biochemia, biochemiczny) (genetyka) kwas rybonukleinowy;

RWPG n
SEV
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) Rada Wzajemnej Pomocy Gospodarczej;

Ra ra pn
Ra
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) staroegipski bóg słońca;

Rabat ˈrabat pn
Rabat
(geografia, geograficzny) stolica Maroka;

Rachela raˈxɛla pn
Raakel
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Rafał ˈrafaw pn
Rafael Raafael
imię męskie;

Raisa raˈ<sup>j</sup>isa pn
Raisa
imię żeńskie;

Rajmund ˈrajmũnt pn
Raimo
imię męskie;

Rak rak pn
Rapu Krapu
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) czwarty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 (22) czerwca do 22 lipca;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny zimą;

Ratyzbona pn
Regensburg
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Niemczech, w Bawarii, położone nad Dunajem;

Realpolitik ˌrɛalpɔlʲiˈtʲik n
reaalipolitiikka
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka oparta na kalkulacji siły i narodowych interesów, odrzucająca czynniki moralne i etyczne jako zakłócające realistyczne podejście do danej sprawy;

Rebeka rɛˈbɛka pn
Rebekka
(biblijny) postać biblijna, żona patriarchy Izaaka;
imię żeńskie;

Ren rɛ̃n pn
Rein
(geografia, geograficzny) jedna z najdłuższych rzek w Europie przepływająca przez Niemcy oraz Szwajcarię; rzeka graniczna między Szwajcarią a Liechtensteinem;

Rennes pn
Rennes
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość i gmina we Francji, w regionie Bretania;

Republika Albanii pn
Albanian tasavalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Albanii jako państwa;

Republika Angoli pn
Angolan tasavalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Angoli

Republika Argentyńska pn
Argentiinan tasavalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Argentyny

Republika Armenii pn
Armenian tasavalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Armenii jako państwa;

Republika Austrii pn
Itävallan tasavalta
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Austrii;

Republika Azerbejdżanu pn
Azerbaidžanin tasavalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Azerbejdżanu jako państwa;

Republika Beninu pn
Beninin tasavalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Beninu

Republika Białorusi pn
Valko-Venäjän tasavalta
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Białorusi;

Republika Bułgarii pn
Bulgarian tasavalta
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Bułgarii;

Republika Chorwacji pn
Kroatian tasavalta
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Chorwacji;

Republika Cypryjska pn
Kyproksen tasavalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Cypru jako państwa;

Republika Czeska rɛˈpublʲika ˈt͡ʃɛska pn
Tšekin tasavalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (oficjalnie) (zobacz) Czechy (państwo)

Republika Estońska pn
Viron Tasavalta
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Estonii;

Republika Federalna Niemiec rɛˈpublʲika ˌfɛdɛˈralna ˈɲɛ̃mʲjɛt͡s pn
Saksan Liittotasavalta Saksan liittotasavalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Berlinie, a wcześniej w Bonn;

Republika Finlandii pn
Suomen tasavalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Finlandii;

Republika Francuska pn
Ranskan tasavalta
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Francji jako państwa;

Republika Ghany pn
Ghanan tasavalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Ghany

Republika Grecka pn
Helleenien tasavalta Kreikan tasavalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Grecji jako państwa ;

Republika Gwinei Równikowej pn
Päiväntasaajan Guinean tasavalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Gwinei Równikowej

Republika Haiti pn
Haitin tasavalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Haiti, państwa na Karaibach

Republika Iraku pn
Irakin tasavalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Iraku jako państwa

Republika Irlandii pn
Irlannin tasavalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Irlandii

Republika Karelii pn
Karjalan tasavalta
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Karelii jako jednostki administracyjnej Federacji Rosyjskiej

Republika Kenii pn
Kenian tasavalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Kenii jako państwa

Republika Kirgiska pn
Kirgisian tasavalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Kirgistanu jako państwa

Republika Komi rɛˈpublʲika ˈkɔ̃mʲi pn
Komin tasavalta
(geografia, geograficzny) republika w północno-zachodniej części Federacjii Rosyjskiej, około jednej czwartej populacji Republiki stanowi rdzenny naród Komi;

Republika Konga rɛˈpublʲika ˈkɔ̃ŋɡa pn
Kongon tasavalta
(oficjalnie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej części Afryki ze stolicą w Brazzaville;

Republika Korei rɛˈpublʲika kɔˈrɛji pn
Korean tasavalta
(geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Korei Południowej;

Republika Litewska pn
Liettuan tasavalta
(oficjalnie) (urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Litwy jako państwa;

Republika Macedonii rɛˈpublʲika ˌmat͡sɛˈdɔ̃ɲji pn
Makedonian tasavalta
(oficjalnie) nazwa państwa Macedonii

Republika Malty pn
Maltan tasavalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Malty jako państwa;

Republika Mozambiku pn
Mosambikin tasavalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Mozambiku

Republika Namibii pn
Namibian tasavalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Namibii

Republika Portugalska pn
Portugalin tasavalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Portugalii jako państwa;

Republika Serbii pn
Serbian tasavalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Serbii jako państwa;

Republika Singapuru pn
Singaporen tasavalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Singapuru jako państwa

Republika Sudanu Południowego pn
[[Etelä-Sudanin]] tasavalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Sudanu Południowego jako państwa;

Republika Słowacka rɛˈpublʲika swɔˈvat͡ska pn
Slovakian Tasavalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej, graniczące z Polską, Ukrainą, Węgrami, Austrią i Czechami;

Republika Słowenii pn
Slovenian tasavalta
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (oficjalnie) Słowenia;

Republika Turcji pn
Turkin tasavalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Turcji jako państwa

Republika Ugandy pn
Ugandan tasavalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Ugandy

Republika Włoska pn
Italian tasavalta
(geografia, geograficzny) (administracja) nazwa oficjalna Włoch

Republika Zielonego Przylądka rɛˈpublʲika ˌʑɛlɔ̃ˈnɛɡɔ pʃɨˈlɔ̃ntka pn
Kap Verde
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Republika Łotewska pn
Latvian tasavalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Łotwy jako państwa;

Republika Środkowoafrykańska rɛˈpublʲika ˌɕrɔtkɔvɔafrɨˈkãj̃ska pn
Keski-Afrikan tasavalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce, w środkowej części tego kontynentu, ze stolicą w Bangi;

Riazań pn
Rjazan
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej części Rosji nad Oką, stolica obwodu riazańskiego;

Rijad ˈrʲijat pn
Riad
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Arabii Saudyjskiej;

Rijeka pn
Rijeka
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Chorwacji, nad Zatoką Rijecką Morza Adriatyckiego;

Robert ˈrɔbɛrt pn
Roope
imię męskie;

Rodan ˈrɔdãn pn
Rhône
(geografia, geograficzny) rzeka w południowo-wschodniej Francji;

Rodopy pn
Rodópi
(geografia, geograficzny) jedno z pasm górskich fałdowania hercyńskiego w południowej części Półwyspu Bałkańskiego, na pograniczu Bułgarii i Grecji; także region geograficzny;

Rodos ˈrɔdɔs pn
Rodos
(geografia, geograficzny) grecka wyspa na Morzu Egejskim;

Roger ˈrɔɡɛr pn
Roger
imię męskie

Rohingja pn
rohinga
indoaryjski lud muzułmański zamieszkujący północną część stanu Arakan w Mjanmie;

Roksana rɔˈksãna pn
Roksane
imię żeńskie;

Roland ˈrɔlãnt pn
Roland
imię męskie;

Romeo pn
Romeo
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię bohatera dramatu Szekspira

Rosja ˈrɔsʲja pn
Venäjä
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie i Azji ze stolicą w Moskwie;

Rosjanin rɔˈsʲjä̃ɲĩn n
venäläinen
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości rosyjskiej, obywatel Rosji, mieszkaniec Rosji;

Rosjanka rɔˈsʲjãŋka n
venäläinen
obywatelka Rosji
(etnografia, etnograficzny) kobieta narodowości rosyjskiej

Rostów pn
Rostov
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie jarosławskim;

Rostów nad Donem pn
Rostov-na-Donu
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Rosji, nad rzeką Don, niedaleko jej ujścia do Morza Azowskiego;

Rotterdam pn
Rotterdam
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Holandii, w prowincji Holandia Południowa;

Rufa ˈrufa pn
Peräkeula
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Rumun ˈrũmũn n
romanialainen
człowiek narodowości rumuńskiej, obywatel Rumunii, mieszkaniec Rumunii

Rumunia rũˈmũɲja pn
Romania
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kraj europejski nad Morzem Czarnym, ze stolicą w Bukareszcie;

Rut ˈcɕɛ̃ŋɡa ˈrut pn
Ruut
imię żeńskie;

Ruwenzori pn
Ruwenzori
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Afryce Środkowej, na pograniczu Demokratycznej Republiki Konga i Ugandy;

Rwanda ˈrvãnda pn
Ruanda
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowo-wschodniej Afryce ze stolicą w Kigali;

Ryba Latająca ˈrɨba ˌlataˈjɔ̃nt͡sa pn
Lentokala
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Ryby ˈrɨbɨ pn
Kalat
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dwunasty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 20 (21) lutego do 20 marca;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią;

Ryga ˈrɨɡa pn
Riika
(geografia, geograficzny) stolica Łotwy;

Rylec ˈrɨlɛt͡s pn
Veistotaltta
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Ryszard ˈrɨʃart pn
Rikhard Riku
imię męskie;

Ryś rɨɕ pn
Ilves
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Rzeczpospolita Polska ˌʒɛt͡ʃpɔˈspɔlʲita ˈpɔlska pn
Puolan tasavalta
oficjalna nazwa państwa polskiego;

Rzeka Świętego Wawrzyńca ˈʒɛka ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ vavˈʒɨ̃j̃nt͡sa pn
Saint Lawrence
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Północnej;

Rzeka Żółta pn
Keltainenjoki
(geografia, geograficzny) Huang He, rzeka w północnych Chinach,

Rzeźbiarz ˈʒɛʑbʲjaʃ pn
Kuvanveistäjä
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Rzym ʒɨ̃m pn
Rooma
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Włoch;
(historia, historyczny, historycznie) Cesarstwo Rzymskie;
(przenośnie, przenośnia) papież; najwyższe władze Kościoła katolickiego

SMS ɛs‿ɛ̃m‿ˈɛs acronym
tekstiviesti
(telekomunikacja) (informatyka, informatyczny) krótka wiadomość tekstowa wysyłana z telefonu komórkowego lub bramki internetowej

Sabaudia pn
Savoiji
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowo-wschodniej Francji;
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Owernia-Rodan-Alpy;

Sachalin saˈxalʲĩn pn
Sahalin
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Spokojnym u wybrzeży Rosji;

Sahara saˈxara pn
Sahara
(geografia, geograficzny) pustynia w północnej Afryce;

Sahara Zachodnia saˈxara zaˈxɔdʲɲa pn
Länsi-Sahara
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium u wybrzeży Oceanu Atlantyckiego, graniczące z Marokiem, Algierią oraz Mauretanią i znajdujące się pod kontrolą Maroka, jednakże przez wiele rządów uznane za samodzielne państwo;

Saint Lucia pn
Saint Lucia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej na wyspie o tej samej nazwie;
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Wysp Zawietrznych;

Saint Vincent i Grenadyny pn
Saint Vincent ja Grenadiinit
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej;

Saksonia saˈksɔ̃ɲja pn
Saksi
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i kraj związkowy w Niemczech;

Saksonia-Anhalt pn
Saksi-Anhalt
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w Niemczech, ze stolicą w Magdeburgu;

Salechard pn
Salehard
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, położone nad Obem;

Salerno pn
Salerno
(geografia, geograficzny) nadmorskie miasto i gmina we Włoszech, w Kampanii;

Salomon saˈlɔ̃mɔ̃n pn
Salomo
(biblijny) prorok biblijny i król Izraela słynący z mądrości;
imię męskie;

Saloniki ˌsalɔ̃ˈɲici pn
Thessaloniki
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Grecji;

Salwador salˈvadɔr pn
El Salvador
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Salwadorczyk ˌsalvaˈdɔrt͡ʃɨk n
elsalvadorilainen
obywatel Salwadoru

Salzburg ˈzalʣ̑burk pn
Salzburg
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-zachodniej Austrii, stolica kraju związkowego Salzburg (1.2);

Samaria sãˈmarʲja pn
Samaria
(historia, historyczny, historycznie) (biblijny) kraina historyczna na obszarze Izraela i Autonomii Palestyńskiej, między Galileą a Judeą;
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone w Samarii (1.1); współcześnie ruiny;

Samarkanda pn
Samarkand
(geografia, geograficzny) miasto w Uzbekistanie;

Samoa sãˈmɔa pn
Samoa
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w Oceanii ze stolicą w Apia;

Samoa Amerykańskie sãˈmɔa ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲcɛ pn
Amerikan Samoa
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii;

Samuel sãˈmu<sup>w</sup>ɛl pn
Samuel Samuli
imię męskie;

San Francisco pn
San Francisco
(geografia, geograficzny) miasto w USA, w stanie Kalifornia;
(geografia, geograficzny) miejscowość w USA, w stanie Kolorado
(geografia, geograficzny) miejscowość w USA, w stanie Nowy Meksyk
(geografia, geograficzny) miejscowość w USA, w stanie Teksas

San Marino ˈsãn maˈrʲĩnɔ pn
San Marino
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Sana ˈsãna pn
Sanaa
(geografia, geograficzny) stolica Jemenu;

Sara ˈsara pn
Saara
imię żeńskie;
(biblijny) postać biblijna, żona patriarchy Abrahama;

Saragossa ˌsaraˈɡɔsːa pn
Zaragoza
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Hiszpanii;

Saraj pn
Sarai
(biblijny) postać biblijna, żona patriarchy Abrahama
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie

Sarajewo ˌsaraˈjɛvɔ pn
Sarajevo
(geografia, geograficzny) stolica Bośni i Hercegowiny;

Saratów saˈratuf pn
Saratov
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Federacji Rosyjskiej, stolica obwód saratowskiego;

Sardynia sarˈdɨ̃ɲja pn
Sardinia
(geografia, geograficzny) duża włoska wyspa na Morzu Śródziemnym;

Sas n
saksi
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) członek ludu pochodzenia germańskiego, osiadłego w średniowieczu w Westfalii i Dolnej Saksonii;
(historia, historyczny, historycznie) członek rodu szlacheckiego, dynastii związanej z Saksonią; również przydomek polskiego króla Augusta III

Saturn ˈsaturn pn
Saturnus
(mitologia rzymska) bóg rolnictwa i zasiewów;
(astronomia, astronomiczny) szósta według oddalenia od Słońca i druga największa planeta Układu Słonecznego;
(astronomia, astronomiczny) seria amerykańskich rakiet nośnych;

Saul sawl pn
Saul
(biblijny) postać biblijna, król Izraela
imię męskie;

Sawonia pn
Savo Savonia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Finlandii;

Sekstant ˈsɛkstãnt pn
Sekstantti
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba równikowego;

Sekwana sɛˈkfãna pn
Seine
(geografia, geograficzny) rzeka w północnej Francji, przepływająca przez Paryż;

Sem pn
Seem
(biblijny) postać starotestamentowa, protoplasta Semitów;

Senegal sɛ̃ˈnɛɡal pn
Senegal
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej części Afryce, ze stolicą w Dakarze;
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodniej Afryce;

Septuaginta pn
Septuaginta
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) (biblijny) pierwsze tłumaczenie Starego Testamentu z hebrajskiego i aramejskiego na koine;

Serb sɛrp n
serbialainen
człowiek narodowości serbskiej, mieszkaniec Serbii

Serbia ˈsɛrbʲja pn
Serbia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kraj w Europie, powstał po rozpadzie Serbii i Czarnogóry;

Serbia i Czarnogóra ˈsɛrbʲja ˌi‿t͡ʃarnɔˈɡura pn
Serbia ja Montenegro
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawne państwo w Europie;

Sergiusz ˈsɛrʲɟuʃ pn
Sergei
imię męskie;

Seszele sɛˈʃɛlɛ pn
Seychellit
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) afrykańskie wyspiarskie państwo na Oceanie Indyjskim;
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Indyjskim;

Set sɛt pn
Set
(biblijny) postać biblijna, syn prarodziców;
(mitologia egipska) demoniczne bóstwo egipskie, pan pustyń i chaosu;

Seul ˈsɛ<sup>w</sup>ul pn
Soul
(geografia, geograficzny) stolica Korei Południowej;

Sewastopol pn
Sevastopol
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Półwyspu Krymskiego;

Sewilla sɛˈvʲilːa pn
Sevilla
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, stolica Andaluzji;

Sfederowane Stany Mikronezji ˌsfɛdɛrɔˈvãnɛ ˈstãnɨ ˌmʲikrɔ̃ˈnɛzʲji pn
Mikronesian liittovaltio
(geografia, geograficzny) państwo w Oceanii;

Sfinks n
Sfinksi
(mitologia grecka) stwór z głową niewieścią i tułowiem lwa żyjący pod Tebami;

Siena ˈsʲjɛ̃na pn
Siena
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, położone w Toskanii; stolica prowincji Siena (1.2);

Sierra Leone ˈsʲjɛrːa lɛˈɔ̃nɛ pn
Sierra Leone
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą we Freetown;

Sieć ɕɛ̇t͡ɕ pn
Verkko
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Singapur sʲĩŋˈɡapur pn
Singapore
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) miasto-państwo w Azji;

Singapurczyk ˌsʲĩŋɡaˈpurt͡ʃɨk n
singaporelainen
obywatel Singapuru

Skandynawia ˌskãndɨ̃ˈnavʲja n
Skandinavia
(geografia, geograficzny) region północnej Europy obejmujący kraje Danię, Norwegię i Szwecję;

Skania pn
Skoone
(geografia, geograficzny) kraina historyczna leżąca na najdalej wysuniętym na południe końcu Półwyspu Skandynawskiego, nad cieśniną Sund, obecnie w Szwecji;

Skorpion ˈskɔrpʲjɔ̃n pn
Skorpioni
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) ósmy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 października do 21 listopada;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny częściowo latem, nisko nad horyzontem;

Slawonia pn
Slavonia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna we wschodniej Chorwacji, położona w międzyrzeczu Sawy i Drawy;

Smok smɔk pn
Lohikäärme
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Smoleńsk ˈsmɔlɛ̃j̃sk pn
Smolensk
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w zachodniej Rosji, położone nad Dnieprem;

Soczi ˈsɔt͡ʃʲi pn
Sotši
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, położone w Kraju Krasnodarskim, nad Morzem Czarnym;

Sodoma sɔˈdɔ̃ma pn
Sodoma
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) biblijne miasto kananejskie w pobliżu Morza Martwego;

Sofia ˈsɔfʲja pn
Sofia
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Bułgarii;

Sogdiana pn
Sogdiana
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w Azji Środkowej leżąca nad rzeką Zarafszan, między rzekami Amu-darią i Syr-darią, na północ od Margiany i Baktrii, a na wschód od Fergany;

Sokrates sɔˈkratɛs pn
Sokrates
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) starożytny, grecki filozof;
imię męskie;

Somalia sɔ̃ˈmalʲja pn
Somalia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Mogadiszu;

Somalijczyk ˌsɔ̃maˈlʲijt͡ʃɨk n
somali
obywatel Somalii

Somalijka ˌsɔ̃maˈlʲijka n
somali
obywatelka Somalii

Sparta ˈsparta pn
Sparta
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto-państwo w południowej Grecji;
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Grecji, na Peloponezie

Spira pn
Speyer
(geografia, geograficzny) miasto na prawach powiatu w Niemczech, położone nad Renem w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat;

Spitsbergen ʃpʲid͡zˈbɛrɡɛ̃n pn
Huippuvuoret
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Arktycznym, na północ od Norwegii;

Sri Dźajawardanapura Kotte ˈsrʲi ˌd͡ʑäjavardãnaˈpura ˈkɔtːɛ pn
Kotte
(geografia, geograficzny) stolica Sri Lanki;

Sri Lanka ˈsrʲi ˈlãnka pn
Sri Lanka
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji na wyspie Cejlon;

Stalin pn
Stalin
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pseudonim Iosifa Wissarionowicza Dżugaszwiliego, radzieckiego polityka i przywódcy;

Stambuł ˈstãmbuw pn
Istanbul
(geografia, geograficzny) największe miasto Turcji, leżące nad Bosforem, na dwóch kontynentach;

Stanisław stãˈɲiswaf pn
Stanislaus
imię męskie;

Stany Zjednoczone ˈstãnɨ ˌzʲjɛdnɔˈt͡ʃɔ̃nɛ pn
Yhdysvallat
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej ze stolicą w Waszyngtonie;

Stany Zjednoczone Ameryki ˈstãnɨ ˌzʲjɛdnɔˈt͡ʃɔ̃nɛ ãˈmɛrɨci pn
Amerikan yhdysvallat
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej ze stolicą w Waszyngtonie;

Stara Ładoga pn
Vanha Laatokka
(geografia, geograficzny) wieś w północnej Rosji, w obwodzie leningradzkim, położona nad rzeką Wołchow, legendarna pierwsza stolica Rusi;

Stary Testament ˈstarɨ tɛˈstãmɛ̃nt pn
Vanha testamentti
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) część Biblii, w skład której wchodzą księgi przejęte z judaizmu, napisane przed naszą erą;

Stary Świat pn
vanha maailma
(geografia, geograficzny) wspólna nazwa dla Europy, Azji i Afryki;

Stefan ˈstɛfãn pn
Stefanos Tapani
imię męskie;

Strasburg pn
Strasbourg
(geografia, geograficzny) miasto we Francji, stolica Alzacji;

Strefa Gazy ˈstrɛfa ˈɡazɨ pn
Gazan kaista
część Autonomii Palestyńskiej na wybrzeżu śródziemnomorskim;

Strzała ˈsṭʃawa pn
Nuoli
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Strzelec ˈsṭʃɛlɛt͡s pn
Jousimies
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dziewiąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 22 listopada do 21 grudnia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny latem, nisko nad horyzontem;

Stuttgart pn
Stuttgart
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, stolica i największe miasto kraju związkowego Badenia-Wirtembergia;

Styks pn
Styks
(mitologia grecka) główna rzeka Hadesu;

Suazi pn
Swazimaa
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawna nazwa państwa Eswatini;

Sudan ˈsudãn pn
Sudan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce;

Sudan Południowy ˈsudãn ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ pn
Etelä-Sudan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce;

Sudańczyk suˈdãj̃n͇t͡ʃɨk n
sudanilainen
mieszkaniec Sudanu, obywatel Sudanu albo Sudanu Południowego

Sudety suˈdɛtɨ pn
Sudeetit
(geografia, geograficzny) łańcuch górski na pograniczu Polski i Czech, rozciągającym się pomiędzy Doliną Łaby a Bramą Morawską;

Sumatra sũˈmatra pn
Sumatra
(geografia, geograficzny) indonezyjska wyspa w archipelagu Wielkich Wysp Sundajskich;

Sund pn
Juutinrauma
(geografia, geograficzny) cieśnina łącząca Morze Bałtyckie z Morzem Północnym przez cieśniny Kattegat i Skagerrak, oddzielająca duńską Zelandię od szwedzkiej Skanii;

Sura pn
Sura
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, prawy dopływ Wołgi;

Surinam suˈrʲĩnãm pn
Suriname
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Paramaribo;

Svalbard ˈsfalbart pn
Huippuvuoret
(geografia, geograficzny) archipelag arktyczny, prowincja Norwegii;

Syberia sɨˈbɛrʲja pn
Siperia
(geografia, geograficzny) azjatycka część Rosji;

Sycylia sɨˈt͡sɨlʲja pn
Sisilia
(geografia, geograficzny) (administracja) wyspa na Morzu Śródziemnym i autonomiczny region administracyjny we Włoszech;

Sycylijczyk ˌsɨt͡sɨˈlʲijt͡ʃɨk n
sisilialainen
mieszkaniec Sycylii, osoba pochodząca z Sycylii

Sydney pn
Sydney
(geografia, geograficzny) największe miasto Australii;

Sydon ˈsɨdɔ̃n pn
Sidon
(geografia, geograficzny) trzecie pod względem wielkości miasto Libanu, położone na wybrzeżu Morza Śródziemnego;

Syjam ˈsɨjãm pn
Siam
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) dawna nazwa Tajlandii

Syjon pn
Siion
(geografia, geograficzny) (biblijny) figuratywne określenie całej Jerozolimy
(geografia, geograficzny) jedno ze wzgórz Jerozolimy;

Sylwia ˈsɨlvʲja pn
Sylvia
imię żeńskie;

Symferopol ˌsɨ̃w̃fɛˈrɔpɔl pn
Simferopol
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, stolica Republiki Autonomicznej Krymu;

Synaj ˈsɨ̃naj pn
Siinai
(geografia, geograficzny) góra w południowej części Półwyspu Synaj (1.1);
(geografia, geograficzny) półwysep w południowo-zachodniej Azji;

Syrakuzy pn
Syrakusa
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, położone na wschodnim wybrzeżu Sycylii;

Syria ˈsɨrʲja pn
Syyria
(geografia, geograficzny) kraj w Azji;

Syriusz ˈsɨrʲjuʃ pn
Sirius
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda na nocnym niebie, znajdująca się w gwiazdozbiorze Wielkiego Psa;

Syryjska Republika Arabska sɨˈrɨjska rɛˈpublʲika ːˈrapska pn
Syyrian arabitasavalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Syrii

Syzyf pn
Sisyfos
(mitologia grecka) mityczny król Koryntu, skazany przez bogów na wtaczanie głazu na szczyt góry;

Szampania ʃãmˈpãɲja pn
Champagne
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-wschodniej Francji;

Szanghaj pn
Shanghai
(geografia, geograficzny) największe miasto w Chinach, nad rzeką Jangcy;

Szatan pn
Saatana
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń chrześcijańskich najwyższy spośród upadłych aniołów, przywódca złych duchów niekiedy utożsamiany z Lucyferem;

Szaweł pn
Saul
(biblijny) pierwotne imię apostoła Pawła

Szczecin ˈʃt͡ʃɛt͡ɕĩn pn
Szczecin
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce, stolica województwa zachodniopomorskiego;

Szeherezada pn
Šeherazade
(folklor) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię żeńskie; imię postaci z arabskiej baśni;

Sziraz pn
Shiraz
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowym Iranie u podnóża gór Zagros, ośrodek administracyjny ostanu Fars i dawna stolica Persji;

Szkocja ˈʃkɔt͡sʲja pn
Skotlanti
(geografia, geograficzny) część Wielkiej Brytanii, dawniej niepodległe państwo;

Szkot ʃkɔt n
skotlantilainen
mieszkaniec Szkocji

Szkotka ˈʃkɔtka n
skotlantilainen
mieszkanka Szkocji

Szlezwik-Holsztyn pn
Schleswig-Holstein
(geografia, geograficzny) (administracja) najbardziej na północ wysunięty kraj związkowy Niemiec ze stolicą w Kilonii;

Szlisselburg pn
Pähkinälinna
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, leżące u ujścia Newy, naprzeciw Petersburga;

Sztokholm ˈʃtɔkxɔlm pn
Tukholma
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Szwecji;

Szwabia ˈʃfabʲja pn
Schwaben
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) historyczna i etniczna kraina Niemiec, obecnie położona głównie na terenie Badenii-Wirtembergii, ale także części Bawarii oraz Szwajcarii i Francji;

Szwajcar ˈʃfajt͡sar n
sveitsiläinen
obywatel Szwajcarii

Szwajcaria ʃfajˈt͡sarʲja pn
Sveitsi
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Bernie;

Szwecja ˈʃfɛt͡sʲja pn
Ruotsi
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, położone w środkowej części Półwyspu Skandynawskiego;

Szwed ʃfɛt n
ruotsalainen
człowiek narodowości szwedzkiej, obywatel Szwecji, mieszkaniec Szwecji

Szwedka ˈʃfɛtka n
ruotsalainen nainen
kobieta narodowości szwedzkiej lub obywatelka Szwecji

Szymon ˈʃɨ̃mɔ̃n pn
Simo
imię męskie;

Słowacja swɔˈvat͡sʲja pn
Slovakia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej;

Słowak ˈswɔvak n
slovakki
człowiek narodowości słowackiej, obywatel Słowacji, mieszkaniec Słowacji;

Słowenia swɔˈvɛ̃ɲja pn
Slovenia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie ze stolicą w Lublanie;

Słoweniec swɔˈvɛ̃ɲɛt͡s n
sloveeni
człowiek narodowości słoweńskiej, obywatel Słowenii, mieszkaniec Słowenii

Słowianin swɔˈvʲjä̃ɲĩn n
slaavi
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel jednego z ludów lub narodów indoeuropejskich, zamieszkujących wschodnią i południowo-wschodnią część Europy;

Słońce ˈswɔ̃j̃nt͡sɛ pn
Aurinko
(astronomia, astronomiczny) centralne ciało niebieskie Układu Słonecznego; najbliższa Ziemi gwiazda; w dzień najjaśniejszy obiekt na niebie;

T-shirt n
t-paita
(odzieżownictwo) koszulka z krótkim rękawem;

Tadżykistan ˌtad͡ʒɨˈcistãn pn
Tadžikistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Tag tak pn
Tajo
(geografia, geograficzny) rzeka na Półwyspie Iberyjskim;

Taganrog pn
Taganrog
(geografia, geograficzny) (administracja) portowe miasto nad Morzem Azowskim w Rosji, w obwodzie rostowskim;

Tajlandczyk tajˈlãnṭt͡ʃɨk n
thaimaalainen
obywatel Tajlandii

Tajlandia tajˈlãndʲja pn
Thaimaa
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Tajpej ˈtajpɛj pn
Taipei
(geografia, geograficzny) stolica Tajwanu;

Tajwan ˈtajvãn n
Taiwan
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Spokojnym;
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Republika Chińska, państwo na wyspie Tajwan (1.1), przez Chińską Republikę Ludową uznawane za zbuntowaną prowincję;

Talia ˈtalʲja pn
Thaleia
(mitologia grecka) muza komedii, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;

Talmud pn
Talmud
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór przepisów judaistycznych;

Tamara tãˈmara pn
Tamara
imię żeńskie;

Tambow pn
Tambov
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w środku europejskiej części Rosji, położone nad rzeką Cną;

Tamil ˈtãmʲil n
tamili
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel narodu drawidyjskiego, posługującego się językiem tamilskim i zamieszkującego indyjski stan Tamil Nadu i północno-wschodnią część Sri Lanki

Tamiza tãˈmʲiza pn
Thames
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Anglii;

Tanach n
Tanak
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) biblia hebrajska składająca się z 24 ksiąg, święta księga judaizmu;

Tanatos tãˈnatɔs pn
Thanatos
(mitologia grecka) bóg i uosobienie śmierci utożsamiany z rzymską Mors;

Tanganika pn
Tanganjika
(geografia, geograficzny) (administracja) planowana prowincja w Demokratycznej Republice Konga;
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kontynentalna część Tanzanii, była kolonia Cesarstwa Niemieckiego, a między 1961 a 1964 niepodległe państwo;
(geografia, geograficzny) jezioro w Afryce Wschodniej w strefie ryftu wschodnioafrykańskiego;

Tangut ˈtãŋɡut n
tanguutti
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel koczowniczego plemienia pochodzenia tybetańskiego

Tanzania tãw̃ˈzãɲja n
Tansania
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo we wschodniej Afryce ze stolicą w Dodoma;

Tarcza ˈtart͡ʃa pn
Kilpi
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Tarent ˈtarɛ̃nt pn
Taranto
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w regionie Apulia, w prowincji Tarent (1.2), w południowych Włoszech;

Tartus pn
Tartus
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w północno-zachodniej Syrii;

Tasmania tasˈmãɲja pn
Tasmania
(geografia, geograficzny) wyspa u wybrzeża Australii;

Taszkent ˈtaʃkɛ̃nt pn
Taškent
(geografia, geograficzny) stolica Uzbekistanu;

Tatarstan pn
Tatarstan
(geografia, geograficzny) podmiot Federacji Rosyjskiej, republika autonomiczna ze stolicą w Kazaniu;

Tbilisi ˌtbʲiˈlʲisʲi pn
Tbilisi
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Gruzji;

Teheran tɛˈxɛrãn pn
Teheran
(geografia, geograficzny) stolica Iranu;

Teksas ˈtɛksas pn
Teksas Texas
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

Tel Awiw pn
Tel Aviv
(geografia, geograficzny) właściwie Tel Awiw-Jafa, miasto w Izraelu nad Morzem Śródziemnym;

Teneryfa pn
Teneriffa
(geografia, geograficzny) hiszpańska wyspa w archipelagu Wysp Kanaryjskich;

Tennessee pn
Tennessee
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na południowym wschodzie Stanów Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Stanach Zjednoczonych, główny dopływ rzeki Ohio;
imię męskie

Teodor tɛˈɔdɔr pn
Teuvo
imię męskie;

Teodoryk pn
Didrik
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Teodozja pn
Feodosija
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) grecka polis w miejscu współczesnej Teodozji (1.2)
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, na wybrzeżu Krymu;
imię żeńskie;

Teodozjusz pn
Theodosius
imię męskie;

Terek pn
Terek
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Przedkaukaziu, płynąca przez Rosję i Gruzję, uchodząca deltą do Morza Kaspijskiego;

Teresa tɛˈrɛsa pn
Teresa
imię żeńskie;

Termopile ˌtɛrmɔˈpʲilɛ pn
Thermopylai
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) strategiczne, wąskie przejście między pasmem górskim Oita a wodami Zatoki Malijskiej, prowadzące z Tesalii do Grecji środkowej w pobliżu miejscowości Lamia w Grecji;

Terpsychora ˌtɛrpsɨˈxɔra pn
Terpsikhore
(mitologia grecka) muza tańca i pieśni chóralnej, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;

Terytoria Północno-Zachodnie ˌtɛrɨˈtɔrʲja ˌpuwnɔt͡snɔ‿zaˈxɔdʲɲɛ pn
Luoteisterritoriot
(geografia, geograficzny) jedno z trzech terytoriów kanadyjskich;

Tesalia tɛˈsalʲja pn
Thessalia
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Grecji;

Tessyn pn
Ticino
(geografia, geograficzny) (rzadki, rzadko używany) Ticino, kanton w Szwajcarii;

Tetyda tɛˈtɨda pn
Thetis
(mitologia grecka) nimfa; córka Nereusa i żona Peleusa; matka Achillesa; jedna z nereid;

Tezeusz tɛˈzɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Theseus
(mitologia grecka) heros ateński i pogromca Minotaura, syn Egeusza (albo Posejdona) i Ajtry;

Thimphu pn
Thimphu
(geografia, geograficzny) stolica Bhutanu

Timor Wschodni ˈtʲĩmɔr ˈfsxɔdʲɲi pn
Itä-Timor
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Tirana tʲiˈrãna pn
Tirana
(geografia, geograficzny) stolica Albanii;

Tiumeń pn
Tjumen
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w syberyjskiej części Rosji, położone nad rzeką Turą;

Tobiasz ˈtɔbʲjaʃ pn
Tobias Topias
imię męskie;

Togliatti pn
Togliatti
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie samarskim, port nad Wołgą;

Togo ˈtɔɡɔ pn
Togo
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Lomé;

Tokio ˈtɔcɔ pn
Tokio
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Japonii;

Toledo pn
Toledo
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Hiszpanii;

Tomasz ˈtɔ̃maʃ pn
Tuomas Tuomo
imię męskie;

Tomsk pn
Tomsk
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe położone w syberyjskiej części Rosji, nad rzeką Tom;

Tonga ˈtɔ̃ŋɡa pn
Tonga
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Oceanii;

Tora ˈtɔra pn
toora
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święta księga judaizmu składająca się z pięciu ksiąg;

Toronto tɔˈrɔ̃ntɔ pn
Toronto
(geografia, geograficzny) największe miasto Kanady, stolica prowincji Ontario;

Toskania tɔˈskãɲja pn
Toscana
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w środkowych Włoszech;

Tracja pn
Traakia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina położona między dolnym Dunajem, Morzem Czarnym, Morzem Egejskim i rzeką Strymon, obecnie podzielona między Grecję, Turcję i Bułgarię;

Trajan pn
Trajanus
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie

Trak n
traakialainen
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Tracji

Treviso pn
Treviso
(geografia, geograficzny) (administracja) włoska prowincja położona w regionie Wenecja Euganejska;
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Wenecja Euganejska;

Triest pn
Trieste
(geografia, geograficzny) portowe miasto w północno-wschodnich Włoszech, nad Morzem Adriatyckim, stolica regionu autonomicznego Friuli-Wenecja Julijska;

Troja ˈtrɔja pn
Troija
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone w Troadzie u zachodnich wybrzeży Azji Mniejszej;

Trynidad i Tobago trɨ̃ˈɲidat ˌi‿tɔˈbaɡɔ pn
Trinidad ja Tobago
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w archipelagu Małych Antyli, położone u wybrzeży Ameryki Południowej;

Trypolis trɨˈpɔlʲis pn
Tripoli
(geografia, geograficzny) miasto w północnym Libanie nad Morzem Śródziemnym;
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Libii;

Trójca Święta ˈtrujt͡sa ˈɕfʲjɛ̃nta pn
kolminaisuus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w doktrynie chrześcijańskiej: trzy postacie (Bóg Ojciec, Syn Boży i Duch Święty), pod którymi przejawia się jeden Bóg;

Trójkąt ˈtrujkɔ̃nt pn
Kolmio
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Trójkąt Południowy ˈtrujkɔ̃nt ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ pn
Etelän kolmio
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Tuareg tuˈ<sup>w</sup>arɛk n
tuaregi
(etnografia, etnograficzny) nomada, członek ludu berberyjskiego zamieszkującego obszary Sahary, głównie w Algierii, Libii, Mali, Nigrze i Burkina Faso

Tukan ˈtukãn pn
Tukaani
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Tulon pn
Toulon
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Francji, w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże, w departamencie Var;

Tuluza tuˈluza pn
Toulouse
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Francji, położone nad Garonną;

Tunezja tũˈnɛzʲja pn
Tunisia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Tunis ˈtũɲis pn
Tunis
(geografia, geograficzny) stolica Tunezji;

Turcja ˈturt͡sʲja pn
Turkki
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo na pograniczu Europy i Azji;

Turek ˈturɛk n
turkkilainen
osoba narodowości tureckiej lub obywatel Turcji

Turkiestan pn
Turkestan
(geografia, geograficzny) region w Azji Środkowej;

Turkmenistan ˌturkmɛ̃ˈɲistãn pn
Turkmenistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Azji Środkowej;

Turks i Caicos pn
Turks- ja Caicossaaret
(geografia, geograficzny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii w Ameryce Środkowej, na Oceanie Atlantyckim;

Turyn ˈturɨ̃n pn
Torino
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodnich Włoszech nad rzeką Pad; stolica Piemontu;

Turyngia tuˈrɨ̃ŋʲɟja pn
Thüringen
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy w Republice Federalnej Niemiec ze stolicą w Erfurcie;

Tutanchamon pn
Tutankhamon
(historia, historyczny, historycznie) jeden z faraonów;

Tuła pn
Tula
(geografia, geograficzny) miasto w europejskiej części Rosji, nad Upą, stolica obwodu tulskiego;

Twer pn
Tver
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w europejskiej części Rosji, nad Wołgą, przy ujściu Twercy;

Tybet ˈtɨbɛt pn
Tiibet
(geografia, geograficzny) region historyczno-geograficzny położony na Wyżynie Tybetańskiej;
kraj na Wyżynie Tybetańskiej

Tybetańczyk ˌtɨbɛˈtãj̃n͇t͡ʃɨk n
tiibetiläinen
mieszkaniec Tybetu, Tybetańskiego Regionu Autonomicznego

Tyfon pn
Tyfon
(mitologia grecka) potwór z mitów greckich, pół człowiek, pół zwierzę o ogromnym wzroście i sile;

Tygrys ˈtɨɡrɨs pn
Tigris
(geografia, geograficzny) rzeka na Bliskim Wschodzie, przepływa przez Turcję, Syrię i Irak;

Tymoteusz ˌtɨ̃mɔˈtɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Timo Timoteus
imię męskie;

Tyr tɨr pn
Tyros
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i port w południowym Libanie, na wybrzeżu Morza Śródziemnego, w starożytności miasto fenickie;

Tyrol ˈtɨrɔl pn
Tiroli
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północnych Włoszech i w zachodniej Austrii, rozciąga się w Alpach Wschodnich, w dolinie górnego Innu, górnej Adygi i górnej Drawy;

Tyrteusz pn
Tyrtaios
(historia, historyczny, historycznie) starożytny poeta grecki, którego Ateńczycy wysłali w VII w. p.n.e. zamiast wojsk na pomoc Spartanom przeciw Meseńczykom, aby pieśniami natchnął Spartan do walki;

Tytan ˈtɨtãn pn
Titan
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Saturna;

Tytus ˈtɨtus pn
Titus
imię męskie;

USA u‿ɛs‿ˈa acronym
USA
= (angielski) United States of America → Stany Zjednoczone Ameryki;

Uchta ˈuxta pn
Uhta
(geografia, geograficzny) miasto na północy Federacji Rosyjskiej w Republice Komi;

Udine pn
Udine
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Włoszech, w regionie autonomicznym Friuli-Wenecja Julijska;

Udmurcja pn
Udmurtia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) autonomiczna republika wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej, położona w Europie, we wschodniej części Niziny Wschodnioeuropejskiej, ze stolicą w Iżewsku;

Uganda uˈɡãnda pn
Uganda
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej Afryce ze stolicą w Kampali;

Ugarit pn
Ugarit
(starożytność) (geografia, geograficzny) starożytne miasto-państwo i port o znaczeniu międzynarodowym, leżące nad Morzem Śródziemnym, na terenie obecnej Syrii;

Ukraina ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩna pn
Ukraina
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Kijowie;

Ukrainiec ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩɲɛt͡s n
ukrainalainen
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości ukraińskiej, obywatel Ukrainy, mieszkaniec Ukrainy

Układ Słoneczny ˈukwat swɔ̃ˈnɛt͡ʃnɨ pn
Aurinkokunta
(astronomia, astronomiczny) układ planetarny złożony ze Słońca, jako centralnego ciała niebieskiego, i ośmiu planet: Merkurego, Wenus, Ziemi, Marsa, Jowisza, Saturna, Urana i Neptuna oraz z pięciu planet karłowatych, tysięcy planetoid, księżyców, komet, meteoroidów i materii międzyplanetarnej;

Uljanowsk pn
Uljanovsk
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w południowo-zachodniej części Rosji nad Wołgą;

Ulm ulm pn
Ulm
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w południowych Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia;

Ulster ˈulstɛr pn
Pohjois-Irlanti
(geografia, geograficzny) jedna z prowincji Irlandii znajdująca się w jej północno-wschodniej części;

Umbria ˈũmbrʲja pn
Umbria
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowych Włoszech;

Unia Europejska ˈũɲja ˌɛwrɔˈpɛjska pn
Euroopan unioni
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja zrzeszająca 27 państw europejskich;

Unix n
Unix
(informatyka, informatyczny) jeden z systemów operacyjnych zapoczątkowany pod koniec lat 60. XX w. przez Bell Labs;

Uppsala upˈsala pn
Uppsala
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Szwecji, w prowincji historycznej Uppland;

Ural ˈural pn
Ural
(geografia, geograficzny) góry w Rosji;
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji i Kazachstanie;

Uran ˈurãn pn
Uranus
(astronomia, astronomiczny) siódma według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego;

Urania uˈrãɲja pn
Urania
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 30, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1854 r.;
(mitologia grecka) jedna z okeanid
(mitologia grecka) muza astronomii (łącznie z astrologią), jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;
(mitologia grecka) przydomek Afrodyty

Uranos uˈrãnɔs pn
Uranos
(mitologia grecka) bóg i uosobienie nieba; syn i mąż Gai;

Urban ˈurbãn pn
Urpo
imię męskie;

Uri n
Uri
(geografia, geograficzny) kanton w Szwajcarii położony w środkowej części kraju;

Uriasz pn
Uria
(biblijny) imię męskie

Urugwaj uˈruɡvaj pn
Uruguay
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Urugwajczyk ˌuruɡˈvajt͡ʃɨk n
uruguaylainen
obywatel Urugwaju

Urugwajka ˌuruɡˈvajka n
uruguaylainen
obywatelka Urugwaju

Urumczi pn
Ürümqi
(geografia, geograficzny) stolica Regionu Autonomicznego Sinciang-Ujgur w Chinach;

Ust-Ługa pn
Laukaansuu
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle w Rosji, w obwodzie leningradzkim, nad rzeką Ługą w pobliżu jej ujścia do Zatoki Fińskiej;

Utah ˈjuta pn
Utah
(geografia, geograficzny) (administracja) gmina w USA, w stanie Indiana
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w USA ze stolicą w Salt Lake City;
(geografia, geograficzny) jezioro w Wielkiej Kotlinie w USA;

Uzbekistan ˌuzbɛˈcistãn pn
Uzbekistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Uznam pn
Usedom
(geografia, geograficzny) wyspa przybrzeżna na Bałtyku zamykająca od północnego zachodu Zalew Szczeciński, podzielona między Polskę a Niemcy

Ułan Bator ˈuwãn ˈbatɔr pn
Ulan Bator
(geografia, geograficzny) stolica Mongolii;

Valletta pn
Valletta
(geografia, geograficzny) stolica Malty;

Vancouver vãŋˈkuvɛr pn
Vancouver
(geografia, geograficzny) miasto w Kanadzie;
(geografia, geograficzny) miasto w USA w stanie Waszyngton;

Vanuatu pn
Vanuatu
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielki kraj wyspiarski w Oceanii;

Victoria pn
Victoria
(geografia, geograficzny) stolica Seszeli;

WC vu‿ˈt͡sɛ n
WC
ubikacja

WNP vu‿ɛ̃n‿ˈpɛ acronym
IVY
= Wspólnota Niepodległych Państw;

WWW acronym
www
(informatyka, informatyczny) (technologia, technika, techniczny) ogólnoświatowa sieć usług elektronicznych udostępniająca dokumenty przy pomocy łącz;

Waga ˈvaɡa pn
Vaaka
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) siódmy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 września do 22 października;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny wiosną i latem;

Wagadugu pn
Ouagadougou
(geografia, geograficzny) stolica Burkiny Faso;

Waldemar valˈdɛ̃mar pn
Valdemar
imię męskie;

Walencja vaˈlɛ̃nt͡sʲja pn
Valencia
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii;

Walenty vaˈlɛ̃ntɨ pn
Valentinus
imię męskie;

Walhalla n
Valhalla
(mitologia, mitologiczny) w mitologii nordyckiej raj, który czeka wojowników poległych w boju

Walia ˈvalʲja pn
Wales Kymri
(geografia, geograficzny) jeden z czterech historycznych krajów Wielkiej Brytanii;

Walijczyk vaˈlʲijt͡ʃɨk n
walesilainen kymri
mieszkaniec Walii

Walijka n
kymri
mieszkanka Walii

Walonia pn
Vallonia
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowej Belgii

Wandal ˈvãndal n
vandaali
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) przedstawiciel starożytnego ludu germańskiego;

Warkocz Bereniki ˈvarkɔd͡ʒ ˌbɛrɛ̃ˈɲici pn
Bereniken hiukset
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego;

Warszawa varˈʃava pn
Varsova
(geografia, geograficzny) stolica Polski, największe polskie miasto;

Wasza Wysokość n
majesteettinne
zwrot grzecznościowy w stosunku do osoby z rodziny królewskiej lub książęcej

Waszyngton vaˈʃɨ̃ŋktɔ̃n pn
Washington
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) stolica Stanów Zjednoczonych;

Watykan vaˈtɨkãn pn
Vatikaan Vatikaani
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Wawrzyn pn
Lauri
imię męskie

Wellington pn
Wellington
(geografia, geograficzny) stolica Nowej Zelandii;

Wenecja vɛ̃ˈnɛt͡sʲja pn
Venetsia
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, wcześniej również państwo;

Wenecja Euganejska vɛ̃ˈnɛt͡sʲja ˌɛwɡãˈnɛjska pn
Veneto
(geografia, geograficzny) region we Włoszech;

Wener pn
Venneri
(geografia, geograficzny) jezioro w południowo-zachodniej części Szwecji;

Wenezuela ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛla pn
Venezuela
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Caracas;

Wenus ˈvɛ̃nus pn
Venus
(astronomia, astronomiczny) druga według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego, znana w starożytności, widzialna gołym okiem; jedna z planet ziemiopodobnych, planet dolnych i planet wewnętrznych; trzeci (po Słońcu i Księżycu) najjaśniejszy obiekt na niebie;
(mitologia rzymska) bogini piękna i miłości, utożsamiana z grecką Afrodytą;

Wergiliusz vɛrʲˈɟilʲjuʃ pn
Vergilius
(historia, historyczny, historycznie) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny, rzymski poeta;

Werona pn
Verona
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Włoszech, w regionie administracyjnym Wenecja Euganejska;

Weronika ˌvɛrɔ̃ˈɲika pn
Veronica
imię żeńskie;

Wersal ˈvɛrsal pn
Versailles
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) miejscowość we Francji położona na zachód od Paryża, słynąca z rezydencji królów francuskich;

Wesołych Świąt vɛˈsɔwɨxʲ ˈɕfʲjɔ̃nt interjection
hyvää joulua
…używana do życzenia komuś miłych świąt Bożego Narodzenia
hyvää pääsiäistä
…używana do życzenia komuś miłych świąt Wielkiejnocy

Westa ˈvɛsta pn
Vesta
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 4;
(mitologia rzymska) bogini ogniska domowego, świętego i wiecznego ognia, utożsamiana z grecką Hestią;

Wetter ˈvɛtːɛr pn
Venneri
(geografia, geograficzny) jezioro w południowej Szwecji, drugie co do wielkości w tym kraju;

Wezuwiusz vɛˈzuvʲjuʃ pn
Vesuvius
(geografia, geograficzny) wulkan we Włoszech;

Wełtawa vɛwˈtava pn
Vltava
(geografia, geograficzny) rzeka w Czechach, lewobrzeżny dopływ Łaby;

Wieczne Miasto ˈvʲjɛt͡ʃnɛ ˈmʲjastɔ n
ikuinen kaupunki
(książkowy) (peryfrastyczny) Rzym

Wiedeń ˈvʲjɛdɛ̃ɲ pn
Wien
(geografia, geograficzny) stolica Austrii;

Wielka Brytania ˈvʲjɛlka brɨˈtãɲja pn
Iso-Britannia Yhdistynyt kuningaskunta
(geografia, geograficzny) wyspa między Oceanem Atlantyckim a Morzem Północnym;
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Wielka Niedźwiedzica ˈvʲjɛlka ˌɲɛ̇d͡ʑvʲjɛ̇ˈd͡ʑit͡sa pn
Iso karhu
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; w Polsce widoczny cały rok; konstelacja, której 7 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie woza z dyszlem, zwany Wielkim Wozem; jedna z największych konstelacji;

Wielka Sobota n
lankalauantai
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sobota Wielkiego Tygodnia, obchodzona przez chrześcijan na pamiątkę złożenia Jezusa Chrystusa do grobu i jego zstąpienia do piekieł;

Wielka Środa n
kellokeskiviikko
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: ostatnia środa przed Wielkanocą;

Wielkanoc vʲjɛlˈkãnɔt͡s n
pääsiäinen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto upamiętniające zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa;

Wielki Czwartek n
kiirastorstai
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) czwartek Wielkiego Tygodnia, obchodzony przez chrześcijan na pamiątkę ostatniej wieczerzy;

Wielki Pies ˈvʲjɛlʲci ˈpʲjɛs pn
Iso koira
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Wielki Piątek ˈvʲjɛlʲci ˈpʲjɔ̃ntɛk n
Pitkäperjantai pitkäperjantai
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) piątek Wielkiego Tygodnia, obchodzony przez chrześcijan na pamiątkę męki i śmierci Jezusa Chrystusa;

Wielki Post ˈvʲjɛlʲci ˈpɔst n
paasto
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: czas pokuty przygotowujący do przeżycia świąt Wielkanocy, w którym obowiązuje zakaz urządzania hucznych zabaw, obejmujący czterdzieści dni od Środy Popielcowej do Wielkiej Soboty włącznie;

Wielki Tydzień ˈvʲjɛlʲci ˈtɨd͡ʑɛ̇̃ɲ n
hiljainen viikko
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie uroczysty czas upamiętniający ostatnie dni Chrystusa;

Wielki Wybuch ˈvʲjɛlʲci ˈvɨbux pn
alkuräjähdys
(astronomia, astronomiczny) model powstania Wszechświata;

Wielki Wóz pn
Otava
(astronomia, astronomiczny) asteryzm składający się z siedmiu najjaśniejszych gwiazd gwiazdozbioru Wielkiej Niedźwiedzicy;

Wielkie Jeziora Północnoamerykańskie pn
Pohjois-Amerikan suuret järvet
(geografia, geograficzny) grupa pięciu jezior w Ameryce Północnej na pograniczu Kanady i USA;

Wielkie Księstwo Litewskie pn
Liettuan suuriruhtinaskunta
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie istniejące w latach 1236-1795;

Wielkie Księstwo Luksemburga pn
Luxemburgin suurherttuakunta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Luksemburga jako państwa;

Wielkopolska ˌvʲjɛlkɔˈpɔlska pn
Iso-Puola
(geografia, geograficzny) kraina w środkow-o-zachodniej Polsce;

Wielonarodowe Państwo Boliwia pn
Bolivian monikansainen valtio
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Boliwii

Wieloryb vʲjɛˈlɔrɨp pn
Valas
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór równikowy;

Wientian ˈvʲjɛ̃ntʲjãn pn
Vientiane
(geografia, geograficzny) stolica Laosu;

Wietnam ˈvʲjɛtnãm pn
Vietnam
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Wietnamczyk vʲjɛtˈnãmt͡ʃɨk n
vietnamilainen
(etnografia, etnograficzny) obywatel Wietnamu, mieszkaniec Wietnamu, osoba narodowości wietnamskiej

Wietnamka vʲjɛtˈnãmka n
vietnamilainen
obywatelka Wietnamu, mieszkanka Wietnamu, kobieta narodowości wietnamskiej

Wigilia vʲiˈɟilʲja pn
jouluaatto
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dzień poprzedzający święto Bożego Narodzenia;

Wikipedia ˌvʲiciˈpɛdʲja pn
Wikipedia
(informatyka, informatyczny) internetowa encyklopedia, którą każdy może edytować; projekt Fundacji Wikimedia;

Wikisłownik ˌvʲiciˈswɔvʲɲik pn
Wikisanakirja
(neologizm) wolny internetowy wielojęzyczny słownik, który każdy może edytować;

Wikiźródła ˌvʲiciʑˈrudwa pn
Wikiaineisto
wolne internetowe repozytorium tekstów źródłowych, które każdy może redagować; projekt Fundacji Wikimedia;

Wiktor ˈvʲiktɔr pn
Vihtori
imię męskie;

Wiktoria vʲikˈtɔrʲja pn
Victoria
(mitologia rzymska) bogini i uosobienie zwycięstwa, utożsamiana z grecką Nike;
imię żeńskie;
Viktooria
(geografia, geograficzny) (administracja) jeden ze stanów w Australii;

Wilhelm ˈvʲilxɛlm pn
Vilho Ville
imię męskie;

Wilhelmina pn
Wilhelmiina Vilhelmiina
imię żeńskie;

Wilk vʲilk pn
Susi
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Wilno ˈvʲilnɔ pn
Vilna
(geografia, geograficzny) stolica Litwy;

Windhuk ˈvʲĩntxuk pn
Windhoek
(geografia, geograficzny) stolica Namibii;

Wirakocza pn
Viracocha
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) ajmarski i inkaski bóg stworzyciel;

Wirginia pn
Virginia
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

Wirginia Zachodnia pn
Länsi-Virginia
stan w Stanach Zjednoczonych;

Wisconsin pn
Wisconsin
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w północnej części Stanów Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Stanach Zjednoczonych, dopływ Missisipi;

Wisznu ˈvʲiʃnu pn
Vishnu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z trzech najważniejszych bogów hinduizmu

Wisła ˈvʲiswa pn
Veiksel
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Polsce;

Witebsk pn
Vitsebsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto położone w północno-wschodniej części Białorusi, nad rzeką Dźwiną;

Wniebowstąpienie pn
taivaaseenastuminen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święto chrześcijańskie upamiętniające wstąpienie do nieba zmartwychwstałego Jezusa Chrystusa, obchodzone corocznie w 40. dniu od Zmartwychwstania Pańskiego (czwartek);

Wodnik ˈvɔdʲɲik pn
Vesimies
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) jedenasty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 stycznia do 19 (20) lutego;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny częściowo latem i jesienią;

Wojwodina pn
Vojvodina
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczny okręg w północnej Serbii ze stolicą w Nowym Sadzie;

Wolarz ˈvɔlaʃ pn
Karhunvartija
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Workuta vɔrˈkuta pn
Vorkuta
(geografia, geograficzny) miasto na północy Federacji Rosyjskiej, w Republice Komi;

Woroneż pn
Voronež
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, nad rzeką o tej samej nazwie;

Wołga ˈvɔwɡa pn
Volga
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji przeduralskiej, największa i najdłuższa rzeka Europy, uchodzi do Morza Kaspijskiego;

Wołgograd vɔwˈɡɔɡrat pn
Volgograd
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, położone nad Wołgą;

Wołogda vɔˈwɔɡda pn
Vologda
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w północno zachodniej części Federacji Rosyjskiej;

Wołoszczyzna pn
Valakia
(geografia, geograficzny) kraina historyczno-geograficzna w Rumunii;

Wołyń ˈvɔwɨ̃ɲ pn
Volynia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna na obszarze dziesiejszej zachodniej Ukrainy;

Woźnica vɔʑˈɲit͡sa pn
Ajomies
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Wrocław ˈvrɔt͡swaf pn
Wrocław
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto wojewódzkie nad Odrą, w południowo-zachodniej Polsce;

Wschodnie Wybrzeże pn
Itärannikko
(geografia, geograficzny) wybrzeże nad Atlantykiem w Stanach Zjednoczonych

Wspólnota Bahamów pn
Bahaman liitovaltio
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Bahamów jako państwa

Wszechmogący n
kaikkivaltias
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg

Wszystkich Świętych n
pyhäinpäivä
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święto chrześcijańskie ku czci wszystkich świętych, obchodzone 1 listopada, a także dzień, w którym zwyczajowo odwiedza się groby bliskich zmarłych;

Wuhan ˈvuxãn ˈwuxãn pn
Wuhan
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Chinach, położone nad rzeką Jangcy, stolica prowincji Hubei;

Wuj Sam n
Setä Samuli
(potocznie, potoczny) (eufemistycznie) personifikacja rządu Stanów Zjednoczonych Ameryki;

Wyborg pn
Viipuri
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie leningradzkim, leżące na Przesmyku Karelskim;

Wybrzeże Kości Słoniowej vɨˈbʒɛʒɛ ˈkɔɕt͡ɕi swɔ̃ˈɲɔvɛj pn
Norsunluurannikko
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Wysoki Sądzie interjection
Teidän korkeutenne
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) forma zwracania się do sądu

Wyspa Bouveta pn
Bouvet’nsaari
(geografia, geograficzny) niezamieszkana wyspa wulkaniczna na południowym Oceanie Atlantyckim stanowiąca terytorium zależne Norwegii;

Wyspa Bożego Narodzenia ˈvɨspa bɔˈʒɛɡɔ ˌnarɔˈd͡zɛ̃ɲa pn
Joulusaari
(geografia, geograficzny) wyspa w Oceanii;

Wyspa Księcia Edwarda ˈvɨspa ˈcɕɛ̇̃ɲt͡ɕa ɛdˈvarda pn
Prinssi Edwardin saari
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Wyspa Man ˈvɨspa ˈmãn pn
Mansaari
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne od Korony brytyjskiej (dependencja Korony brytyjskiej); jedna z wysp wchodząca w skład archipelagu Wysp Brytyjskich, położona na Morzu Irlandzkim;

Wyspa Wielkanocna pn
Pääsiäissaari
(geografia, geograficzny) chilijska wyspa położona na południowym Pacyfiku, znana z występujących tam figur moai;

Wyspa Świętego Tomasza ˈvɨspa ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ tɔ̃ˈmaʃa pn
São Tomé
(geografia, geograficzny) jedna z wysp w Zatoce Gwinejskiej w Afryce;

Wyspy Alandzkie ˈvɨspɨ aˈlãnt͡sʲcɛ pn
Ahvenanmaa
(geografia, geograficzny) archipelag na Morzu Bałtyckim, terytorium autonomiczne Finlandii;

Wyspy Brytyjskie ˈvɨspɨ brɨˈtɨjsʲcɛ pn
Britteinsaaret
(geografia, geograficzny) grupa wysp na północno-wschodnim Atlantyku, położona na zachód od kontynentalnej Europy;

Wyspy Cooka ˈvɨspɨ ˈkuka pn
Cookinsaaret
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii, terytorium zależne Nowej Zelandii;

Wyspy Kanaryjskie ˈvɨspɨ ˌkãnaˈrɨjsʲcɛ pn
Kanariansaaret
(geografia, geograficzny) archipelag położony na Oceanie Atlantyckim u wybrzeży Maroka i Sahary Zachodniej;
(geografia, geograficzny) terytorium autonomiczne Hiszpanii obejmujące Wyspy Kanaryjskie (1.1)

Wyspy Marshalla ˈvɨspɨ marˈʃala pn
Marshallinsaaret
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Spokojnym ze stolicą w Majuro;

Wyspy Normandzkie ˈvɨspɨ nɔrˈmãnt͡sʲcɛ pn
Kanaalisaaret
(geografia, geograficzny) grupa wysp w kanale La Manche;

Wyspy Owcze ˈvɨspɨ ˈɔft͡ʃɛ pn
Färsaaret
(geografia, geograficzny) archipelag wysp na Morzu Norweskim;
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium autonomiczne Danii położone w archipelagu Wyspy Owcze (1.1)

Wyspy Salomona ˈvɨspɨ ˌsalɔ̃ˈmɔ̃na pn
Salomonsaaret
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w południowo-wschodniej Oceanii ze stolicą w Honiara;

Wyspy Świętego Tomasza i Książęca ˈvɨspɨ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ tɔ̃ˈmaʃa ˌi‿cɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃nt͡sa pn
São Tomé ja Príncipe
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw wyspiarskich w Afryce;

Wyżyna Irańska pn
Iranin ylänkö
(geografia, geograficzny) rozległy region wyżynno-górski w Azji Zachodniej;

Wąż vɔ̃w̃ʃ pn
Käärme
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba równikowego;

Węgielnica ˌvɛ̃ŋʲɟɛlʲˈɲit͡sa pn
Kulmaviivoitin
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Węgier ˈvɛ̃ŋʲɟɛr n
unkarilainen madjaari
człowiek narodowości węgierskiej, obywatel Węgier, mieszkaniec Węgier

Węgierka vɛ̃ŋʲˈɟɛrka n
unkarilainen
osoba płci żeńskiej narodowości węgierskiej, obywatelka Węgier, mieszkanka Węgier

Węgry ˈvɛ̃ŋɡrɨ pn
Unkari
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;

Wężownik vɛ̃w̃ˈʒɔvʲɲik pn
Käärmeenkantaja
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba równikowego;

Władykaukaz pn
Vladikavkaz
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Rosji, w północnym Kaukazie, położone nad rzeką Terek, stolica Republiki Północnej Osetii-Alanii;

Władywostok ˌvwadɨˈvɔstɔk pn
Vladivostok
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Rosji nad Morzem Japońskim;

Włoch vwɔx n
italialainen
człowiek narodowości włoskiej, obywatel Włoch, mieszkaniec Włoch

Włochy ˈvwɔxɨ pn
Italia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, położone na Półwyspie Apenińskim, obejmujące także Sycylię i Sardynię;

Włoszka ˈvwɔʃka n
italialainen
kobieta lub dziewczyna narodowości włoskiej, obywatelka Włoch

York pn
York
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Anglii;

YouTube pn
YouTube
(telekomunikacja) jeden z serwisów internetowych umożliwiających umieszczanie, nadawanie, ocenianie i komentowanie nagrań wideo oraz audio;

ZSRR ˌzɛt‿ɛs‿ɛr‿ˈɛr acronym
SNTL
= (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich

ZUM acronym
VTI
= (medycyna, medyczny) zakażenie układu moczowego;

Zachariasz zaˈxarʲjaʃ pn
Sakarja
imię męskie;

Zachodni Brzeg zaˈxɔdʲɲi ˈbʒɛk pn
Länsiranta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część Palestyny administrowana przez Izrael;

Zachodnie Wybrzeże pn
länsirannikko
(geografia, geograficzny) wybrzeże nad Pacyfikiem w Stanach Zjednoczonych

Zagrzeb ˈzaɡʒɛp pn
Zagreb
(geografia, geograficzny) stolica Chorwacji;

Zagłębie Ruhry pn
Ruhrin alue
(geografia, geograficzny) region przemysłowy w Niemczech, nad rzeką Ruhrą;

Zair ˈza<sup>j</sup>ir pn
Zaire
(historia, historyczny, historycznie) Demokratyczna Republika Konga

Zając ˈzajɔ̃nt͡s pn
Jänis
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Zakarpacie ˌzakarˈpat͡ɕɛ pn
Taka-Karpatia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region historyczny w dzisiejszej zachodniej Ukrainie, na pograniczu z Polską, Słowacją, Węgrami i Rumunią;

Zambia ˈzãmbʲja pn
Sambia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce;

Zambijczyk zãmˈbʲijt͡ʃɨk n
sambialainen
obywatel Zambii

Zanzibar zãw̃ˈzʲibar pn
Sansibar
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Indyjskim, u wybrzeży Afryki;

Zatoka Adeńska pn
Adeninlahti
(geografia, geograficzny) obszar wodny na Oceanie Indyjskim między Jemenem na południowym brzegu Półwyspu Arabskiego, a Somalią;

Zatoka Bengalska zaˈtɔka bɛ̃ŋˈɡalska pn
Bengalinlahti
(geografia, geograficzny) zatoka nad Oceanem Indyjskim;

Zatoka Biskajska zaˈtɔka bʲiˈskajska pn
Biskajanlahti
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego, położona pomiędzy północnym wybrzeżem Półwyspu Pirenejskiego a południowo-zachodnim wybrzeżem Francji;

Zatoka Botnicka zaˈtɔka bɔtʲˈɲit͡ska pn
Pohjanlahti
(geografia, geograficzny) zatoka w północnej części Morza Bałtyckiego, między Szwecją a Finlandią;

Zatoka Fińska zaˈtɔka ˈfʲĩj̃ska pn
Suomenlahti
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego między Estonią, Rosją i Finlandią;

Zatoka Genueńska pn
Genovanlahti
(geografia, geograficzny) zatoka na północnym skraju Morza Liguryjskiego;

Zatoka Gwinejska pn
Guineanlahti
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego u zachodniego wybrzeża Afryki, między przylądkami Palmas i Lopez;

Zatoka Hudsona pn
Hudsoninlahti
(geografia, geograficzny) zatoka w Ameryce Północnej, głęboko wcinająca się w kontynent, oblewa północne wybrzeża Kanady;

Zatoka Kalifornijska pn
Kalifornianlahti
(geografia, geograficzny) zatoka na wschodnim Pacyfiku, rozpościerająca się wzdłuż północno-zachodniego wybrzeża Meksyku;

Zatoka Lakońska pn
Lakonianlahti
(geografia, geograficzny) zatoka u wybrzeży południowej Grecji, stanowiąca część Morza Egejskiego,wcinająca się w południowo-wschodnią część półwyspu Peloponez;

Zatoka Meksykańska zaˈtɔka ˌmɛksɨˈkãj̃ska n
Meksikonlahti
(geografia, geograficzny) zatoka w zachodniej części Oceanu Atlantyckiego u wybrzeży Ameryki Północnej;

Zatoka Neapolitańska pn
Napolinlahti
(geografia, geograficzny) zatoka morska położona na południowo-zachodnim wybrzeżu Włoch, w regionie Kampania;

Zatoka Parnawska pn
Pärnunlahti
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego, położona przy południowo-zachodnim wybrzeżu Estonii

Zatoka Perska zaˈtɔka ˈpɛrska pn
Persianlahti
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Arabskiego między Półwyspem Arabskim a Iranem;

Zatoka Ryska pn
Riianlahti
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego pomiędzy Łotwą a Estonią;

Zatoka Tajlandzka zaˈtɔka tajˈlãnt͡ska pn
Siaminlahti
(geografia, geograficzny) rozległa, płytka zatoka zachodniej części Oceanu Spokojnego, w południowo-zachodniej części Morza Południowochińskiego;

Zatoka Tokijska pn
Tokionlahti
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) zatoka w Japonii, na południowo-wschodnim wybrzeżu wyspy Honsiu;

Zatoka Wyborska pn
Viipurinlahti
(geografia, geograficzny) zatoka w północno-wschodniej części Morza Bałtyckiego, w pobliżu wschodniego krańca Zatoki Fińskiej, u wybrzeży Rosji;

Zegar ˈzɛɡar pn
Heilurikello
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Zelandia zɛˈlãndʲja pn
Själlanti
(geografia, geograficzny) wyspa Danii;
Zeeland
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja Holandii;

Zenon ˈzɛ̃nɔ̃n pn
Zenon
imię męskie;

Zeus ˈzɛus pn
Zeus
(mitologia grecka) bóg pogodnego i pochmurnego nieba oraz piorunów i błyskawic, pan Olimpu, utożsamiany z rzymskim Jowiszem, najwyższe bóstwo greckiego panteonu;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 5731;

Ziemia ˈʑɛ̃mʲja pn
Maa maa
(astronomia, astronomiczny) trzecia pod względem oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego;

Ziemia Franciszka Józefa pn
Frans Joosefin maa
(geografia, geograficzny) archipelag wysp w Oceanie Arktycznym;

Ziemia Obiecana ˈʑɛ̃mʲja ˌɔbʲjɛˈt͡sãna pn
Luvattu maa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według Biblii terytorium, które Bóg obiecał Abrahamowi i jego potomkom, Kanaan;

Ziemia Północna pn
Severnaja Zemlja
(geografia, geograficzny) archipelag wysp w Oceanie Arktycznym

Ziemia van Diemena pn
Van Diemenin maa
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Tasmania w latach 1642-1855;

Ziemia Święta pn
Pyhä maa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsca w Palestynie opisane w Nowym Testamencie, gdzie urodził się, żył i umarł Jezus Chrystus;

Zimbabwe zʲĩmˈbabvɛ pn
Zimbabwe
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Harare;

Zjednoczona Republika Tanzanii pn
Tansanian yhdistynyt tasavalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Tanzanii, państwa w Afryce

Zjednoczone Emiraty Arabskie ˌzʲjɛdnɔˈt͡ʃɔ̃nɛ ˌɛ̃mʲiˈratɨ aˈrapsʲcɛ pn
Arabiemiirikunnat Yhdistyneet arabiemiirikunnat
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Zjednoczone Królestwo ˌzʲjɛdnɔˈt͡ʃɔ̃nɛ kruˈlɛstfɔ pn
Yhdistynyt kuningaskunta
(geografia, geograficzny) skrócona forma od Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej

Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej ˌzʲjɛdnɔˈt͡ʃɔ̃nɛ kruˈlɛstfɔ ˈvʲjɛlʲcɛ̇j brɨˈtãɲji ˌː‿ːrˈlãndʲji puwˈnɔt͡snɛj pn
Ison-Britannian ja Pohjois-Irlannin yhdistynyt kuningaskunta
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (oficjalnie) nazwa państwa leżącego w Europie Zachodniej składającego się z Anglii, Walii, Szkocji i Irlandii Północnej;

Zofia ˈzɔfʲja pn
Sofia
imię żeńskie;

Zurych pn
Zürich
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Szwajcarii;

Zuzanna zuˈzãnːa pn
Susanna
imię żeńskie;

Związek Australijski pn
Australian liittovaltio
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Australii jako państwa

Związek Radziecki ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk raˈd͡ʑɛt͡sʲci pn
Neuvostoliitto
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo komunistyczne w Europie i Azji, które istniało w latach 1922-1991;

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk ˌsɔt͡sʲjalʲiˈstɨt͡ʃnɨx rɛˈpublʲik raˈd͡ʑɛt͡sʲcix pn
Sosialististen Neuvostotasavaltojen Liitto Sosialististen neuvostotasavaltojen liitto
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nieistniejące obecnie federacyjne państwo, które w XX w. obejmowało wschodnią Europę i północną Azję;

Złota Ryba ˈzwɔta ˈrɨba pn
Kultakala
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

a cappella adj
a cappella
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bez akompaniamentu;

a cappella adv
a cappella
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bez akompaniamentu

a kuku a‿ˈkuku interjection
kurkistusleikki
(infantylnie) …używana podczas nagłego pojawienia się

a posteriori adj
aposteriorinen
(logika, logiczny) o poznaniu, teorii: wywiedzione indukcyjnie z obserwacji faktów;

a psik a‿ˈpʲɕik interjection
ätsii ätsiih
…naśladująca dźwięk wydawany podczas kichania

a-moll ˈa‿mɔl n
a-molli
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku a (w zapisie nutowym bez znaków przykluczowych);

abaja aˈbaja n
abaya
(krawiectwo) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wierzchnie okrycie noszone w krajach muzułmańskich;

abakus aˈbakus n
abakus
(architektura, architektoniczny) kwadratowa płyta stanowiąca górną część głowicy kolumny;
helmitaulu
przyrząd do liczenia w postaci deski z rowkami na poszczególne rodzaje jednostek liczbowych, używany przez starożytnych Greków i Rzymian, także w zachodniej Europie do XVIII w.; pierwowzór liczydeł;

abandon aˈbãndɔ̃n n
hylkääminen
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (morski) zrzeczenie się na rzecz ubezpieczyciela praw do statku, który stracił swoją wartość handlową;

abandonware n
abandonware
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie komputerowe, które nie jest dłużej wspierane ani reklamowane, uważane za porzucone przez jego twórców;

abatacept ˌabaˈtat͡sɛpt n
abatasepti
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek biologiczny o działaniu immunosupresyjnym, rekombinowane rozpuszczalne białko fuzyjne;

abazja aˈbazʲja n
abasia
(medycyna, medyczny) utrata możliwości chodzenia, przeważnie na skutek schorzeń systemu nerwowego;

abażur aˈbaʒur n
lampunvarjostin varjostin
osłona na lampę lub świecznik, tłumiąca zbyt jaskrawe światło

abchaski apˈxasʲci adj
abhaasi
związany z Abchazją, dotyczący Abchazji lub jej mieszkańców

abchaski apˈxasʲci n
abhaasi
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Abchazji;

abdest ˈabdɛst n
rukouspesu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nazwa rytualnych obmywań u muzułmanów, bez których nie wolno odprawiać zwykłych pięciu modlitw dziennych;

abdukcja abˈdukt͡sʲja n
abduktiivinen päättely
(fizjologia, fizjologiczny) odchylenie kończyny od osi ciała;

abdykacja ˌabdɨˈkat͡sʲja n
abdikaatio
zrzeczenie się władzy, rezygnacja monarchy z tronu; ; (zobacz) też abdykacja w Encyklopedii staropolskiej

abdykować ˌabdɨˈkɔvat͡ɕ v
luopua kruunusta
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zrzekać się władzy monarszej; dokonywać abdykacji

abdżad ˈabd͡ʒat n
konsonanttikirjoitus
(językoznawstwo, językoznawczy) ogólna nazwa pism alfabetycznych stosowanych do zapisu niektórych języków, posiadających lub stosujących tylko znaki na oznaczenie spółgłosek;

aberracja ˌabɛrˈrat͡sʲja ˌabɛrˈːat͡sʲja n
aberraatio
(astronomia, astronomiczny) pozorne odchylenie ciał niebieskich od ich rzeczywistego położenia wywołane ruchem Ziemi po orbicie albo jej obrotem;
(erudycyjny) odchylenie od normalnego stanu; nieprawidłowość;
(optyka, optyczny) wada soczewek powodująca nieostrość, zabarwienie bądź zniekształcenie obrazu; wada odwzorowywania obrazu przez układy optyczne;

abetalipoproteinemia ˌabɛtalʲipɔprɔtɛ<sup>j</sup>ĩˈnɛ̃mʲja n
abeetalipoproteinemia
(medycyna, medyczny) choroba genetyczna, dziedziczona autosomalnie recesywnie, spowodowana niedoborem apoB;

abiotyczny ˌabʲjɔˈtɨt͡ʃnɨ adj
abioottinen
nieożywiony

abisalny ˌabʲiˈsalnɨ adj
abyssaalinen
(geografia, geograficzny) związany z abisalem, dotyczący abisalu lub w nim istniejący

abisyński ˌabʲiˈsɨ̃j̃sʲci adj
abessinialainen
(historia, historyczny, historycznie) związany z Abisynią ((współcześnie) Etiopia)

abiturient ˌabʲiˈturʲjɛ̃nt n
abiturientti
uczeń kończący szkołę średnią, przystępujący do matury;

ablacja abˈlat͡sʲja n
ablaatio
(astronautyka, astronautyczny) niszczenie materiału powierzchniowego w komorze zapłonowej statku kosmicznego podczas jego wejścia w atmosferę
(astronautyka, astronautyczny) sposób chłodzenia powierzchni statków kosmicznych, umożliwiający im przekraczanie bariery cieplnej w czasie powrotu na Ziemię
(astronomia, astronomiczny) niszczenie warstw powierzchniowych meteorytu podczas przejścia przez atmosferę
(geologia, geologiczny) ablacja deszczowa: spłukiwanie zwietrzeliny skalnej przez spływające po stoku wody opadowe
(geologia, geologiczny) niszczenie powierzchni lądu albo lodowca wskutek działania czynników zewnętrznych
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie (całkowite lub częściowe) jakiegoś organu, tkanek lub ciała obcego

ablatyw abˈlatɨf n
ablatiivi
(gramatyka) przypadek gramatyczny wyrażający odchodzenie i oddzielanie się od czegoś, a w łacinie spełniający także inne role, m.in. narzędnika i miejscownika;

ablatywny adj
ablatiivinen
(gramatyka) związany z przypadekiem gramatycznym ablatywem

ablucja abˈlut͡sʲja n
huuhtominen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rytualne obmycie;

abolicjonista ˌabɔlʲit͡sʲjɔ̇̃ˈɲista n
abolitionisti
(historia, historyczny, historycznie) w XVIII–XIX w.: zwolennik ruchu dążącego do zniesienia niewolnictwa i sprzeciwiającego się dyskryminacji rasowej
zwolennik abolicjonizmu, ruchu społecznego domagającego się zniesienia jakiegoś prawa

abolicjonizm ˌabɔlʲiˈt͡sʲjɔ̇̃ɲism̥ n
abolitionismi
(historia, historyczny, historycznie) ruch polityczny w Stanach Zjednoczonych, który dążył do zniesienia niewolnictwa;

abonament ˌabɔ̃ˈnãmɛ̃nt n
kertasumma könttäsumma
regularna opłata za korzystanie z usługi (np. internetu);
tilaus
regularna odgórna opłata za otrzymywanie książek lub czasopism

abonent aˈbɔ̃nɛ̃nt n
tilaaja
osoba płacąca stałą opłatę, abonament;

abonować ˌabɔ̃ˈnɔvat͡ɕ v
tilata
korzystać z abonamentu – usługi otrzymywania produktu w zamian za uiszczanie regularnej opłaty

aboralny ˌabɔˈralnɨ adj
aboraalinen
(biologia, biologiczny) przeciwgębowy, leżący po przeciwnej stronie ciała w stosunku do oralnego

aborcja aˈbɔrt͡sʲja n
abortti raskaudenkeskeytys
(medycyna, medyczny) zabieg przerwania ciąży; sztuczne wywołanie poronienia;

abordaż aˈbɔrdaʃ n
entraus
(morski) (historia, historyczny, historycznie) sposób walki morskiej polegający na zetknięciu się dwóch okrętów i prowadzeniu walki wręcz na ich pokładach w celu zdobycia wrogiego okrętu lub jego późniejszego zatopienia;

aborygeński adj
aboriginaali
związany z Aborygenami, dotyczący Aborygenów
alkuperäinen
związany z pierwotnymi mieszkańcami danego miejsca

abrakadabra ˌabrakaˈdabra interjection
abrakadabra
słowo nieokreślonego znaczenia, rzekoma magiczna formuła;

abrewiatura ˌabrɛvʲjaˈtura n
lyhennysmerkki
(książkowy) system skrótów najczęściej używanych wyrażeń, stosowany w starożytności i średniowieczu;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) skrót zapisu muzycznego

absces ˈapst͡sɛs n
abskessi
(medycyna, medyczny) ropień

absencja apˈsɛ̃nt͡sʲja n
poissaolo
nieobecność w danym miejscu, zwłaszcza w pracy

absolucja ˌapsɔˈlut͡sʲja n
synninpäästö
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rozgrzeszenie, zdjęcie klątwy kościelnej, odpuszczenie grzechów;
(przestarzałe, przestarzały) uwolnienie, wyrok sądowy uwalniający oskarżonego

absolut apˈsɔlut n
absoluutti
to, co istniało samo przez się, absolutny duch, Bóg;

absolutnie ˌapsɔˈlutʲɲɛ adv
absoluuttisesti ehdottomasti
całkowicie, niezależnie od niczego, niedopuszczając wyjątków

absolutny ˌapsɔˈlutnɨ adj
absoluuttinen
całkowity, zupełny, bezwzględny
(filozofia, filozoficzny) istniejący obiektywnie
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oparty na zasadach absolutyzmu lub rządzący według tych zasad
niekwestionowany

absolutyzm ˌapsɔˈlutɨsm̥ n
absolutismi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchia nieograniczona;

absolutyzm oświecony n
valistunut itsevaltius
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ostatnia faza absolutyzmu;

absorbancja n
absorboivuus
(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna, współczynnik pochłaniania światła

absorbować ˌapsɔrˈbɔvat͡ɕ v
absorboida
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) pochłaniać substancję, energię; wiązać chemicznie

absorpcja apˈsɔrpt͡sʲja n
imeytyminen
(optyka, optyczny) proces pochłaniania energii fali przez ciało;
imeytyminen absorptio
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) proces wnikania cząstek do wnętrza innej substancji tworzącej dowolną fazę ciągłą;

abstrakcja apsˈtrakt͡sʲja n
abstrahointi
(sztuka) kompozycja barw i kształtów bez widocznego związku z rzeczywistością;
pojęcie ogólne

abstrakcjonizm ˌapstrakˈt͡sʲjɔ̇̃ɲism̥ n
abstraktionismi
(sztuka) kierunek w sztuce XX wieku, w którym charakterystyczne jest wyeliminowanie wszelkich bezpośrednich odniesień do form lub przedmiotów obserwowanych w naturze;

abstrakcyjny ˌapstrakˈt͡sɨjnɨ adj
abstrakti
nie mający związku z rzeczywistością

abstynencja ˌapstɨ̃ˈnɛ̃nt͡sʲja n
raittius
(ekonomia, ekonomiczny) powstrzymywanie się od konsumpcji
(medycyna, medyczny) powstrzymywanie się głównie przed piciem alkoholu; w szerszym znaczeniu także od wszelkich używek, seksu itp.;

abstynent apsˈtɨ̃nɛ̃nt n
absolutisti raitis
osoba nie pijąca napojów alkoholowych

absurdalnie ˌapsurˈdalʲɲɛ adv
absurdisti
w sposób absurdalny

absynt ˈapsɨ̃nt n
absintti
(spożywczy) nalewka spirytusowa na piołunie i innych ziołach aromatycznych;

absyntowy adj
absinttinen
związany z absyntem; zawierający absynt

abulia aˈbulʲja n
abulia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwe osłabienie lub brak woli w podejmowaniu decyzji

abuliczny adj
abuulinen
(psychologia, psychologiczny) związany z abulią, dotyczący abulii

acenokumarol n
asenokumaroli
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, lek przeciwzakrzepowy będący pochodną kumaryny, antagonista witaminy K;

acetal aˈt͡sɛtal n
asetaali
(chemia, chemiczny) związek organiczny otrzymywany w wyniku działania alkoholu na aldehyd lub keton, wykorzystywany w przemyśle farmaceutycznym i perfumeryjnym oraz w syntezie organicznej;

aceton aˈt͡sɛtɔ̃n n
asetoni
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy przedstawiciel grupy ketonów o wzorze C3H6O, bezbarwna, łatwopalna i toksyczna ciecz o ostrym zapachu, wykorzystywany w syntezie chemicznej i jako rozpuszczalnik;

acetonemia n
asetonitauti
(medycyna, medyczny) gromadzenie się we krwi ciał acetonowych, świadczące o nieprawidłowej przemianie materii

acetyl n
asetyyli
(chemia, chemiczny) rodzaj grupy funkcyjnej typu acylowego wywodzącej się z kwasu octowego;

acetylocholina n
asetyylikoliini
(biochemia, biochemiczny) neuroprzekaźnik występujący u ludzi i zwierząt, ester kwasu octowego i choliny;

acetylocholinoesteraza n
asetyylikoliiniesteraasi
(biochemia, biochemiczny) enzym, który rozkłada acetylocholinę na cholinę;

achondryt aˈxɔ̃ndrɨt n
akondriitti
(geologia, geologiczny) (astronomia, astronomiczny) meteoryt kamienny składający się głównie z piroksenów i plagioklazów

achterdek n
hyttikansi
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pokład rufowy;

acydofil n
asidofiili
(ekologia, ekologiczny) organizm kwasolubny

acyklowir n
asikloviiri
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwwirusowy na zakażenia herpeswirusami; analog guanozyny

adamantan n
adamantaani
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, tricykliczny węglowodór nasycony;

adamaszek ˌadãˈmaʃɛk n
damasti
(włókiennictwo) wzorzysta tkanina dwustronna, z jednej strony matowa, z drugiej błyszcząca; ; (zobacz) też adamaszek w Encyklopedii staropolskiej

adaptacja ˌadapˈtat͡sʲja n
adaptaatio
przystosowanie do nowego sposobu użytkowania, przeróbka
(biologia, biologiczny) przystosowanie się organizmu do nowych warunków;
(psychologia, psychologiczny) przystosowanie się do nowej sytuacji
dostosowanie się organów do sytuacji
efekt (dzieło, przedmiot, budynek) dokonanej adaptacji (1.1)

adaptogen n
adaptogeeni
(medycyna, medyczny) nietoksyczna substancja pochodzenia roślinnego mająca zwiększać odporność na stres i wspomagać utrzymanie homeostazy organizmu;

addendum adˈːɛ̃ndũm n
liite
załączniki do pisma urzędowego (np. do umowy, podania)

addukt n
addukti
(chemia, chemiczny) indywiduum cząsteczkowe powstałe przez połączenie najczęściej dwóch oddzielnych indywiduów w taki sposób, że nie dochodzi do utraty atomów w obrębie cząsteczek tworzących je;

addytywny adj
additiivinen
związany z dodawaniem, powstający przez dodawanie

adekwatny ˌadɛˈkfatnɨ adj
asianmukainen adekvaatti verrannollinen
dokładnie czemuś odpowiadający

adenina n
adeniini
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, składnik nukleotydów tworzących kwasy nukleinowe;

adenozynotrójfosforan n
adenosiinitrifosfaatti
(biochemia, biochemiczny) nukleotyd adeninowy zbudowany z trzech reszt kwasu ortofosforowego, reszty adeninowej i rybozy;

adhan n
adhan
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmańskie wezwanie do modlitwy, wygłaszane m.in. przez muezina z minaretu;

adhezja n
adheesio
(fizyka, fizyczny) przyciąganie się wzajemne cząsteczek stykających się powierzchni różnych ciał;

adiabatyczny adj
adiabaattinen
(fizyka, fizyczny) taki, który przebiega bez wymiany ciepła z otoczeniem

adiafora ˌadʲjaˈfɔra n
adiafora
(filozofia, filozoficzny) rzecz, pojęcie, które jest obojętne pod względem moralnym (ani dobre ani złe);
rytuał religijny, który jest sprawą sumienia danej osoby; taki, który nie jest nakazany ani zakazany

adipocyt ˌadʲiˈpɔt͡sɨt n
adiposyytti
(biologia, biologiczny) komórka syntetyzująca i magazynująca trójglicerydy (tłuszcze proste)

admin ˈadmʲĩn n
ylläpitäjä
(środowiskowy) (informatyka, informatyczny) (zobacz) administrator

administracja ˌadmʲĩɲiˈstrat͡sʲja n
hallinto
kierownictwo jakiejś instytucji, przedsiębiorstwa itp.
system organów państwowych i samorządowych, służący sprawowaniu władzy wykonawczej w państwie;

administracyjny ˌadmʲĩɲistraˈt͡sɨjnɨ adj
hallinnollinen
związany z administracją i administrowaniem

administrator ˌadmʲĩɲiˈstratɔr n
kuraattori selvitysmies
osoba zarządzająca czymś

admiralicja ˌadmʲiraˈlʲit͡sʲja n
amiraliteetti
władze naczelne marynarki wojennej

admirał adˈmʲiraw n
amiraali
(marynarka) najwyższy stopień (dowódca) w marynarce wojennej, równoważny stopniowi generała broni w armii lądowej, naczelny wódz floty;
(marynarka) oficer mający stopień admirała (1.1)
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) rusałka admirał, motyl z rodziny rusałkowatych

admitancja n
admittanssi
(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna będąca odwrotnością impedancji, całkowita przewodność elektryczna w obwodach prądu przemiennego;

adnotacja ˌadnɔˈtat͡sʲja n
huomautus
(informatyka, informatyczny) w Javie: metadane dodawane na poziomie kodu źródłowego do klas, metod, zmiennych, pakietów i parametrów
uwaga, dopisek, przypisek, notatka

adopcja aˈdɔpt͡sʲja n
adoptio
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawne uznanie obcego dziecka za własne;

adopcyjny adj
adoptio-
związany z adopcją, dotyczący adopcji

adoptować ˌadɔpˈtɔvat͡ɕ v
adoptoida
dokonywać / dokonać adopcji

adrenalina ˌadrɛ̃naˈlʲĩna n
adrenaliini
(fizjologia, fizjologiczny) hormon wydzielany w sytuacjach zagrożenia i stresu;

adres ˈadrɛs n
osoite
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) (urzędowy) informacje o tym, gdzie znajduje się jakiś budynek lub gdzie ktoś mieszka

adres mailowy n
sähköpostiosoite
(informatyka, informatyczny) adres poczty elektronicznej

adresat aˈdrɛsat n
vastaanottaja
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) osoba, do której ktoś wysyła list, przesyłkę itp.

adresówka ˌadrɛˈsufka n
koiramerkki
mały identyfikator z imieniem zwierzęcia domowego (psa, kota, rzadziej fretki), adresem zamieszkania i/lub numerem telefonu jego opiekuna doczepiany do obroży zwierzęcia

adriatycki adj
Adrianmeren
dotyczący Adriatyku, związany z Adriatykiem (Morzem Adriatyckim)

adsorbent atˈsɔrbɛ̃nt n
adsorbentti
(chemia, chemiczny) substancja, na której powierzchni zachodzi adsorpcja

adsorpcja atˈsɔrpt͡sʲja n
adsorptio
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) gromadzenie się substancji rozpuszczonych w cieczy lub obecnych w gazie na powierzchni ciała stałego lub cieczy;

adular aˈdular n
adulaari
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów;

adware n
mainosohjelma
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie rozpowszechniane za darmo, którego producent otrzymuje wynagrodzenie za wyświetlanie reklam zlecanych przez sponsorów;
(informatyka, informatyczny) rodzaj szkodliwego oprogramowania, które w natrętny sposób wyświetla niepożądane przez odbiorcę reklamy;

adwekcja n
advektio
(fizyka, fizyczny) w mechanice płynów: unoszenie substancji przez przepływający płyn, tak że prędkość unoszonej substancji jest równa prędkości przepływającego płynu;

adwent ˈadvɛ̃nt n
adventti
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu chrześcijańskim okres około czterech tygodni (dawniej czterdziestu dni) przed Bożym Narodzeniem, przygotowujący do uroczystości Narodzenia Pańskiego, symbolizujący oczekiwanie na przyjście Mesjasza; ; (zobacz) też adwent w Encyklopedii staropolskiej

adwokat adˈvɔkat n
asianajaja
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawnik udzielający porad i prowadzący sprawy klientów w sądzie;

adwokat diabła adˈvɔkad ˈdʲjabwa n
paholaisen asianajaja
(kościelny) (potocznie, potoczny) duchowny, który w Kościele katolickim podczas procesu beatyfikacyjnego lub kanonizacyjnego, ma za zadanie wyszukiwać przyczyn przeciw wyniesieniu na ołtarze

adygejski n
adyge
(językoznawstwo, językoznawczy) język adygejski;

adżarski adj
adžarialainen
związany z Adżarią lub Adżarami

aeracja ˌaɛˈrat͡sʲja n
ilmastus
napowietrzanie;

aerator ˌaɛˈratɔr n
ilmastin
ręczne lub automatyczne urządzenie ogrodnicze do napowietrzania gleby, którego główną częścią jest wał z kolcami lub kawałkami blachy tnącymi darń podczas obracania się;
urządzenie do napowietrzania wody

aero- aˈɛrɔ prefix
aero-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z powietrzem, ruchem w powietrzu, lotnictwem

aerobik ˌaɛˈrɔbʲik n
aerobikkaus
forma ćwiczeń wykonywana w rytm muzyki;

aerobiologia ˌaɛrɔbʲjɔˈlɔɟja n
aerobiologia
nauka zajmująca się badaniem cząsteczek biologicznych znajdujących się w powietrzu atmosferycznym;

aerobowy adj
aerobinen
(fizjologia, fizjologiczny) wymagający obecności tlenu do przemian metabolicznych

aerodynamiczny ˌaɛrɔdɨ̃nãˈmʲit͡ʃnɨ adj
aerodynaaminen
(fizyka, fizyczny) związany z aerodynamiką

aerodynamika ˌaɛrɔdɨ̃ˈnãmʲika n
aerodynamiikka
(fizyka, fizyczny) dział fizyki zajmujący się ruchem gazów;

aerograf n
retussiruisku
(technologia, technika, techniczny) urządzenie malarskie rozpylające farbę za pomocą sprężonego powietrza;

aerologia ˌaɛrɔˈlɔɟja n
aerologia
(meteorologia, meteorologiczny) nauka zajmująca się badaniem górnych warstw atmosfery;

aerometria ˌaɛrɔ̃ˈmɛtrʲja n
aerometria
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się pomiarami gazów, w szczególności powietrza

aeronomia ˌaɛrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
aeronomia
nauka badająca właściwości fizyczne i chemiczne górnych warstw atmosfery;

aerostat ˌaɛˈrɔstat n
aerostaatti
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny lżejszy od powietrza, które sobą wypiera;

aerostatyka n
aerostatiikka
(fizyka, fizyczny) nauka o równowadze gazów i zanurzonych w nich ciałach stałych

aerotropizm n
aerotropismi
(biologia, biologiczny) wzrost organizmu w kierunku źródła tlenu lub w przeciwną stronę

aerożel ˌaɛˈrɔʒɛl n
aerogeeli
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) porowaty, ultralekki materiał będący rodzajem sztywnej piany o wyjątkowo małej gęstości;

afarski adj
afar
(etnografia, etnograficzny) (geografia, geograficzny) dotyczący Afaru lub jego mieszkańców

afarski n
afar
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Afarze;

afazja aˈfazʲja n
afasia
(medycyna, medyczny) zaburzenia mowy lub rozumienia mowy na skutek uszkodzenia mózgu;

afekcja aˈfɛkt͡sʲja n
affektio
(dawniej, dawny) afekt, skłonność ku komu lub czemu

afektacja ˌafɛkˈtat͡sʲja n
teeskentely
przesada w okazywaniu uczuć, egzaltacja; wyrażanie uczuć (poprzez zachowywanie się, wypowiadanie się) w sposób przesadny, sztuczny, afektowany

afereza ˌafɛˈrɛza n
afereesi
(językoznawstwo, językoznawczy) zanik głoski lub głosek w wyrazie;

affidavit n
valaehtoinen kirjallinen todistus
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dobrowolne, urzędowe, pisemne oświadczenie pod przysięgą

afgański avˈɡãj̃sʲci adj
afganistanilainen
odnoszący się do Afgańczyków lub Afganistanu

afiniczny adj
affiini
(matematyka, matematyczny) związany z przekształceniami afinicznymi, czyli wzajemnie jednoznacznymi przeształceniami geometrycznymi, odwzorowującymi proste na proste

afirmacja ˌafʲirˈmat͡sʲja n
itsesuggestio
potwierdzenie, utwierdzenie, akceptacja

afisz ˈafʲiʃ n
juliste
(poligrafia) plakat informujący o jakiejś imprezie publicznej lub akcji, nawołujący do czegoś; ; (zobacz) też afisz w Encyklopedii staropolskiej

aforyzm aˈfɔrɨsm̥ n
aforismi
zwięzła, lapidarna, przeważnie jednozdaniowa wypowiedź, wyrażająca ogólną prawdę filozoficzną lub moralną, w sposób zaskakujący i błyskotliwy;

afrikaans n
afrikaans
(językoznawstwo, językoznawczy) język afrykanerski

afro ˈafrɔ n
afro afrokampaus
rodzaj fryzury w formie kuli z napuszonych, drobno skręconych loczków;

afro- ˈafrɔ prefix
afro-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z Afryką

afroamerykański adj
afroamerikkalainen
dotyczący Afroamerykanów, czarnoskórych mieszkańców Stanów Zjednoczonych

afrodyzjak ˌafrɔˈdɨzʲjak n
afrodisiaka
(medycyna, medyczny) środek (roślina, lek itp.) pobudzający popęd seksualny, wzmagający potencję lub doznania erotyczne;

afrykanerski ˌafrɨkãˈnɛrsʲci n
afrikaans
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy germańskich, używany w południowej Afryce;

afrykanizować v
afrikkalaistaa
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucać afrykańskość, przymuszać kogoś do zostania Afrykaninem, zmieniać coś na afrykańskie

afrykański ˌafrɨˈkãj̃sʲci adj
afrikkalainen
związany z Afryką, dotyczący Afryki, zamieszkujący Afrykę

agar n
agarpuu
żywiczne drewno różnych gatunków drzew z rodzaju Aquilaria;

agat ˈaɡat n
akaatti
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana chalcedonu; kamień półszlachetny o charakterystycznych paskach układających się koncentrycznie;

agawa aˈɡava n
agaave
(botanika, botaniczny) Agave L., rodzaj roślin o długich, mięsistych, kolczastych, tworzących rozetę liściach;

ageizm n
ikäsyrjintä
(socjologia, socjologiczny) niechęć, prześladowanie lub dyskryminacja kogoś z powodu jego wieku;

agencja aˈɡɛ̃nt͡sʲja n
toimisto
firma świadcząca różne usługi

agencja reklamowa n
mainostoimisto
(ekonomia, ekonomiczny) firma zajmująca się reklamą;

agent ˈaɡɛ̃nt n
agentti asiamies
przedstawiciel jakiejś firmy
pracownik wywiadu
tajny pracownik policji lub służb specjalnych

aglomeracja n
agglomeraatio
(urbanistyka, urbanistyczny) zespół miast i osiedli, skupionych na względnie małym obszarze, zazwyczaj wokół dużego miasta lub ośrodka przemysłowego;
nagromadzenie, skupienie czegoś; (także, też) to, co zostało zgromadzone

aglutynacyjny adj
agglutinatiivinen
(językoznawstwo, językoznawczy) taki, który tworzy wyrazy pochodne przez zlepianie słów, a nie na drodze odmiany

agnostycyzm ˌaɡnɔˈstɨt͡sɨsm̥ n
agnostisismi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd negujący całkowicie lub częściowo możliwość poznania bytu;

agnostyczny ˌaɡnɔˈstɨt͡ʃnɨ adj
agnostinen
(filozofia, filozoficzny) związany z agnostycyzmem lub agnostykami
(informatyka, informatyczny) niezależny od platformy, na której jest uruchomiony

agnostyk aˈɡnɔstɨk n
agnostikko
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwolennik agnostycyzmu

agon ˈaɡɔ̃n n
agon
zawody sportowe, muzyczne oraz turnieje poetów w starożytnej Grecji

agonia aˈɡɔ̃ɲja n
agonia
stan bezpośrednio poprzedzający zgon;

agonista ˌaɡɔ̃ˈɲista n
agonisti
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) czynnik współdziałający, o podobnym działaniu do czegoś;

agora aˈɡɔra n
agora
(historia, historyczny, historycznie) (urbanistyka, urbanistyczny) główny plac greckiego miasta-państwa;

agorafobia ˌaɡɔraˈfɔbʲja n
torikammo agorafobia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem samemu w miejscach publicznych;

agoryzm n
agorismi
bojkot państwa; zwłaszcza motywowany libertarianizmem lewoskrętnym i dążący do anarchistycznej rewolucji

agrafka aˈɡrafka n
hakaneula
rodzaj zapinki wykonanej z drutu, której jeden koniec zahacza się o zagięcie znajdujące się na drugim końcu;

agregat aˈɡrɛɡat n
aggregaatti
(technologia, technika, techniczny) zespół różnych maszyn połączonych ze sobą na stałe w celu wykonywania określonej pracy, stanowiących przez to jedno nowe urządzenie robocze

agresja aˈɡrɛsʲja n
aggressio hyökkäys
(psychologia, psychologiczny) zachowanie, którego celem jest wyładowanie gniewu, wyrządzenie szkody;
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrojny najazd jednego państwa na inne;

agrest ˈaɡrɛst n
karviainen karviaismarja
(spożywczy) owoc agrestu (1.1)
(botanika, botaniczny) Ribes uva-crispa, krzew owocowy z gatunku porzeczka agrest, wydający kwaskowate, zielonkawe owoce typu jagody;

agresywnie adv
aggressiivisesti
w sposób agresywny

agresywność n
aggressiivisuus
cecha tego, co agresywne; cecha tych, którzy są agresywni

agresywny ˌaɡrɛˈsɨvnɨ adj
aggressiivinen
zachowujący się wrogo, napastliwie

agro- prefix
agro-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z rolnictwem

agrobiologia n
agrobiologia
nauka o ogólnych prawach biologicznych stanowiących podstawę uprawy roślin i hodowli zwierząt;

agrobiznes ˌaɡrɔˈbʲiznɛs n
maatalousbisnes
przemysł i handel rolny, przetwórstwo rolne
wszystkie sfery gospodarki oparte na rolnictwie;

agrochemia n
maatalouskemia
(chemia, chemiczny) dział chemii powiązany z rolnictwem, bada działanie substancji na środowisko naturalne, szukając sposobów na zwiększenie plonów i poprawę jakości produktów rolnych;

agronomia ˌaɡrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
maataloustiede agronomia
(rolnictwo, rolniczy) teoretyczna i praktyczna wiedza o rolnictwie i zarządzaniu produkcją żywności roślinnej;

agronomiczny ˌaɡrɔ̃nɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ adj
agronominen
związany z agronomią, dotyczący agronomii

aguti aˈɡutʲi n
agutti
(zoologia, zoologiczny) Dasyprocta, roślinożerny gryzoń południowoamerykański, introdukowany również w Indiach;

aha ˈaxa interjection
ahaa
…wyrażenie potwierdzenia/zrozumienia

ahistorycznie adv
epähistoriallisesti
w sposób ahistoryczny; pokazując wydarzenia historyczne bez kontekstu; pomijając warunki i kontekst rozwoju historycznego

ahistoryczny adj
historiaa tietämätön
pokazujący wydarzenia historyczne bez kontekstu, bez działania czynników historycznych

ahoj aˈxɔj interjection
ohoi
pozdrowienie, zawołanie, okrzyk mający zwrócić uwagę; słowo używane zwykle wśród marynarzy i żeglarzy

aikido ajˈcidɔ n
aikido
japońska sztuka samoobrony;

ais n
ais
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk a podwyższony o półton;

ajatollah ˌajaˈtɔlːax n
ajatollah
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wysoki tytuł znawcy teologii i prawa w szyizmie imamickim;

ajran n
airan
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) turecki i ałtajski napój sporządzany z jogurtu, wody i soli;

ajurweda ˌajurˈvɛda n
ayurveda
(medycyna, medyczny) (starożytność) system medycyny indyjskiej rozwinięty w starożytności

akacja aˈkat͡sʲja n
akaasia
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) tropikalne drzewo lub krzew z rodzaju akacja (1.1)

akademia ˌakaˈdɛ̃mʲja n
akatemia
(edukacja, edukacyjny) szkoła wyższa;
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) instytucja, towarzystwo naukowe

akademicki ˌakadɛ̃ˈmʲit͡sʲci adj
akateeminen
(edukacja, edukacyjny) dotyczący uczelni wyższej, studiów i studentów
zgodny z określonymi, utartymi wzorami
taki, który jest teoretyczny; nie jest praktyczny

akademik ˌakaˈdɛ̃mʲik n
asuntola
(studencki) dom akademicki;

akadyjski adj
akkadi
dotyczący Akadu lub/i państwa akadyjskiego

akadyjski n
akkadi
(językoznawstwo, językoznawczy) język semicki, używany w Mezopotamii od połowy III tysiąclecia p.n.e. do początków I tysiąclecia n.e.;

akalkulia ˌakalˈkulʲja n
akalkulia
(medycyna, medyczny) zaburzenie zdolności procesów liczenia;

akant ˈakãnt n
akantti
(architektura, architektoniczny) motyw dekoracyjny w formie stylizowanych liści, gałązek i kwiatów akantu (1.1);
(botanika, botaniczny) Acanthus L., rodzaj roślin, bylin lub krzewów, z rodziny akantowatych; .

akcelerator n
kaasupoljin
(technologia, technika, techniczny) pedał gazu
(fizyka, fizyczny) przyrząd do przyspieszania elektrycznie naładowanych cząstek;

akcent ˈakt͡sɛ̃nt n
aksentti
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wyraźniejsze, silniejsze podkreślenie jakiegoś dźwięku lub współbrzmienia;
paino
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżnienie za pomocą środków fonetycznych niektórych sylab w obrębie wyrazu;

akcentologia n
aksentologia
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa badający akcent, iloczas i intonację

akcentowanie ˌakt͡sɛ̃ntɔˈvãɲɛ n
painottaminen
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżnianie sylaby w wyrazie lub wyrazu w zdaniu poprzez sposób ich wypowiadania

akceptować ˌakt͡sɛpˈtɔvat͡ɕ v
hyväksyä
aprobować coś
formalnie godzić się na coś

akcja ˈakt͡sʲja n
osake
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) papier wartościowy wystawiany posiadaczowi części kapitału spółki akcyjnej (często w lm);

akcjonariusz ˌakt͡sʲjɔ̃ˈnarʲjuʃ n
osakkeenomistaja
(ekonomia, ekonomiczny) właściciel akcji spółki akcyjnej;

akcyza akˈt͡sɨza n
valmistevero
(ekonomia, ekonomiczny) rodzaj podatku pośredniego nakładanego na niektóre towary celem ograniczenia ich konsumpcji;

aklimatyzacja n
akklimatisaatio
(biologia, biologiczny) przystosowanie się organizmów roślinnych i zwierzęcych do nowego środowiska;

akmeizm n
akmeismi
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przeciwstawiający się symbolizmowi modernistyczny kierunek w poezji i literaturze rosyjskiej przypadający na początek XX wieku;

akolita ˌakɔˈlʲita n
akoluutti akolyytti
(kościelny) osoba, której udzielono posługi akolitatu;

akomodacja ˌakɔ̃mɔˈdat͡sʲja n
mukautuminen
(medycyna, medyczny) dostosowanie się układu optycznego oka do ostrego widzenia

akompaniament ˌakɔ̃mpãˈɲãmɛ̃nt n
säestys
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalne tło głównej partii;

akonityna n
akonitiini
(biochemia, biochemiczny) bardzo silnie trujący związek chemiczny z grupy alkaloidów, występujący głównie w bulwach i liściach tojadu;

akord ˈakɔrt n
sointu
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) równoczesne współbrzmienie co najmniej trzech dźwięków;

akordeon ˌakɔrˈdɛɔ̃n n
harmonikka hanuri
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu muzycznego z grupy aerofonów;

akordeonista ˌakɔrdɛɔ̃ˈɲista n
hanuristi
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) mężczyzna, chłopiec grający na akordeonie

akredytacja n
akkreditointi
oficjalna zgoda potrzebna dziennikarzom lub dyplomatom do wykonywania swoich zadań w danym miejscu

akredytować v
akkreditoida
udzielać akredytacji

akredytywa n
remburssi
(ekonomia, ekonomiczny) dokument stwierdzający warunki akredytywy (1.1)
(ekonomia, ekonomiczny) forma bezgotówkowych rozliczeń krajowych i zagranicznych realizowanych za pośrednictwem banku, wykorzystywana przy zawieraniu transakcji, którym towarzyszą różne zwiększone ryzyka;

akrobata ˌakrɔˈbata n
akrobaatti
człowiek wykonujący akrobacje, zwykle w cyrku lub sporcie

akrobatyczny adj
akrobaattinen
związany z akrobatyką, dotyczący akrobatyki

akrofobia ˌakrɔˈfɔbʲja n
akrofobia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk wysokości;

akroleina n
akroleiini
(chemia, chemiczny) trująca, drażniąca ciecz, najprostszy aldehyd nienasycony;

akrolit aˈkrɔlʲit n
akroliitti
(sztuka) (starożytność) w starożytnej Grecji: posąg wykonany z dwóch materiałów;

akromegalia n
akromegalia
(medycyna, medyczny) choroba spowodowana nadmiernym wydzielaniem hormonu wzrostu, występuje u osób dorosłych i powoduje przerost kości i rozrost tkanek miękkich;

akronim aˈkrɔ̃ɲĩm n
akronyymi
(językoznawstwo, językoznawczy) skrótowiec;

akropol aˈkrɔpɔl n
Akropolis
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: osiedle, część miasta znajdująca się na wzgórzu, górne miasto

akrostych n
akrostikon
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór wierszowany, w którym początkowe litery lub słowa wersów albo zwrotek tworzą wyraz bądź zdanie;

akroterion n
akroterion
(architektura, architektoniczny) dekoracyjny element na szczycie i krańcach frontonu wykonany z terakoty, kamienia lub brązu

akrylowy adj
akryyli- akryylinen
(chemia, chemiczny) zawierający akryl, wykonany z akrylu

aksamit aˈksãmʲit n
sametti
(włókiennictwo) tkanina bawełniana z krótką okrywą włosową z jedwabnych, wełnianych lub bawełnianych nici;

aksamitka ˌaksãˈmʲitka n
samettikukat
(botanika, botaniczny) Tagetes, kwitnąca roślina ozdobna;

aksjologia ˌaksʲjɔˈlɔɟja n
arvoteoria
(filozofia, filozoficzny) konkretny system wartości
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o wartościach;

aksjomat akˈsʲjɔ̃mat n
aksiooma
(matematyka, matematyczny) (logika, logiczny) element aksjomatyki, czyli tak wybranego zestawu twierdzeń, że na ich bazie daje się wyprowadzić wszystkie pozostałe twierdzenia danej teorii matematycznej;

aksjomatyczny ˌaksʲjɔ̃maˈtɨt͡ʃnɨ adj
aksiomaattinen
oparty na aksjomatach

aksonometryczny adj
aksonometrinen
(matematyka, matematyczny) (geometria) związany z aksonometrią, dotyczący aksonometrii

aksynit aˈksɨ̃ɲit n
aksiniitti
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów;

akt akt n
asiakirja
(urzędowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urzędowy lub prawny dokument

akt urodzenia ˈakt ˌurɔˈd͡zɛ̃ɲa n
syntymätodistus
akt stanu cywilnego stwierdzający fakt narodzin dziecka;

aktomiozyna n
aktomyosiini
(biochemia, biochemiczny) powstający w wyniku skurczu mięśnia kompleks dwóch białek: aktyny i miozyny;

aktor akˈtɔʒɨ ˈaktɔr n
näyttelijä
osoba, która gra rolę w teatrze lub w filmie;

aktorka akˈtɔrka n
näyttelijätär näyttelijä
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) kobieta, która w teatrze lub na filmie udaje jakąś postać, bohatera

aktualny ˌaktuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
ajankohtainen
dotyczący teraźniejszości

aktuariusz n
aktuaari
(ekonomia, ekonomiczny) specjalista z zakresu matematyki finansowej, obliczania ryzyka oraz wyceny projektów finansowych;

aktyn ˈaktɨ̃n n
aktinium
(chemia, chemiczny) radioaktywny pierwiastek chemiczny o symbolu Ac i liczbie atomowej 89;

aktynowiec n
aktinoidi
(chemia, chemiczny) radioaktywny metal z grupy pierwiastków chemicznych ósmego okresu, w najczęstszym rozumieniu o liczbach atomowych od 83 (aktynu) do 103 (lorensu);

aktywa n
vastaava
(księgowość) kontrolowane przez jednostkę gospodarczą zasoby majątkowe o wiarygodnie określonej wartości, które użyte spowodują wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych;

aktywacja ˌaktɨˈvat͡sʲja n
aktivointi
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) wzmaganie działania jakiegoś procesu, mechanizmu, organizmu

aktywizm n
aktivismi
(filozofia, filozoficzny) przekonanie myślicielskie o pierwszeństwie aktywności i zmiany nad stałością
czynna postawa; bycie aktywnym

aktywność akˈtɨvnɔɕt͡ɕ n
aktiviteetti
działanie, przejawianie inicjatywy, branie udziału

aktywny akˈtɨvnɨ adj
aktiivinen
biorący w czymś żywy udział, przejawiający inicjatywę; czynny; działający

akulturacja ˌakultuˈrat͡sʲja n
akkulturaatio
(socjologia, socjologiczny) przyjęcie przez osobę lub grupę kultury innej grupy

akumulacja n
kerääntyminen
(książkowy) gromadzenie lub nagromadzenie się czegoś

akumulacyjny adj
akkumulatiivinen
związany z akumulacją, gromadzeniem

akumulator ˌakũmuˈlatɔr n
akku
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do magazynowania energii (elektrycznej, mechanicznej lub cieplnej)

akupresura ˌakuprɛˈsura n
akupainanta
(medycyna, medyczny) wywodząca się z Chin tradycyjna metoda leczenia polegająca na naciskaniu, masowaniu i opukiwaniu ciała;

akupunktura ˌakupũŋkˈtura n
akupunktio neulahoito
(medycyna, medyczny) sztuka leczenia polegająca na wbijaniu igieł w określone miejsca na ciele człowieka;

akustyczny adj
akustinen
odnoszący się do zjawisk dźwiękowych

akustyka n
akustiikka
(fizyka, fizyczny) dział fizyki, nauka o dźwięku i rozchodzeniu się fal sprężystych w różnych ośrodkach
(fizyka, fizyczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) warunki wnętrza decydujące o rozchodzeniu się w nim dźwięków

akwakultura ˌakfakulˈtura n
vesiviljely
(ekologia, ekologiczny) (rybołówstwo, rybacki) forma gospodarki ludzkiej, mająca na celu zwiększenie pozyskiwania żywności (rzadziej innych produktów) ze środowiska wodnego;

akwamaryn ˌakfãˈmarɨ̃n n
akvamariini
(mineralogia, mineralogiczny) przezroczysty minerał o niebieskawozielonej barwie, odmiana berylu;
(jubilerstwo, jubilerski) drogocenny kamień szlachetny

akwarela ˌakfaˈrɛla n
akvarelli
(sztuka) rozpuszczalna w wodzie farba stosowana w malarstwie

akwarium aˈkfarʲjũm n
akvaario
duży, przezroczysty, prostopadłościenny zbiornik na wodę

akwedukt aˈkfɛdukt n
akvedukti
kanał wodociągowy, rurociąg podziemny lub nadziemny, doprowadzający wodę z odległych źródeł na ogół do miast przy wykorzystaniu siły ciążenia ziemskiego;

al dente ˈal ˈdɛ̃ntɛ adj
al dente
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) półtwardy, nierozgotowany, nie za miękki

alabaster ˌalaˈbastɛr n
alabasteri
(mineralogia, mineralogiczny) zbita, drobnoziarnista odmiana gipsu, delikatnie zabarwiona lub biała;

alabastron n
alabastron
(historia, historyczny, historycznie) (sztuka) niewielki flakonik na wonności

alabastrowy ˌalabaˈstrɔvɨ adj
alabasteri
dotyczący alabastru, zrobiony z alabastru
(książkowy) przypominający alabaster barwą, gładkością i delikatnością

alandzki adj
ahvenanmaalainen
(geografia, geograficzny) związany z Wyspami Alandzkimi

alanina ˌalãˈɲĩna n
alaniini
(biologia, biologiczny) organiczny związek chemiczny, jeden z dwudziestu podstawowych aminokwasów białkowych;

alarm ˈalarm n
hälytys
sygnał dźwiękowy lub świetlny ostrzegający przed niebezpieczeństwem

alba ˈalba n
alba
długa biała szata liturgiczna księży katolickich;

albatros alˈbatrɔs n
albatrossi
(ornitologia, ornitologiczny) żyjący w koloniach, żywotny ptak oceaniczny o masywnym dziobie;

albański alˈbãj̃sʲci adj
albanialainen albania
związany z Albanią, dotyczący Albanii

albański alˈbãj̃sʲci n
albania
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany przez Albańczyków;

albedo alˈbɛdɔ n
heijastussuhde
(fizyka, fizyczny) liczba charakteryzująca stosunek natężenia światła odbitego do natężenia światła padającego;

albinizm alˈbʲĩɲism̥ n
albinismi
(botanika, botaniczny) brak chlorofilu
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wrodzony brak barwnika skóry, włosów u ludzi i zwierząt;

albinos alˈbʲĩnɔs n
albiino
(medycyna, medyczny) człowiek dotknięty albinizmem (niedoborem pigmentu w skórze)

albit ˈalbʲit n
albiitti
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, glinokrzemian sodowy;

albo ˈalbɔ conjunction
vai tai
…łączący dwa zdania równorzędne, oraz dwie części zdania, wskazujący, że tylko jedna część jest prawdziwa;

album ˈalbũm n
albumi
zbiór reprodukcji, fotografii, pocztówek, znaczków itp.

albumina ˌalbũˈmʲĩna n
albumiini
(biochemia, biochemiczny) białko rozpuszczalne w wodzie;

albuminuria ˌalbũmʲĩˈnurʲja n
albuminuria
(medycyna, medyczny) (zobacz) białkomocz;

alchemia alˈxɛ̃mʲja n
alkemia
przednaukowa dziedzina wiedzy mająca na celu odkrycie sposobu przemiany metali nieszlachetnych w złoto i wynalezienie leku przedłużającego życie;

alchemik alˈxɛ̃mʲik n
alkemisti
osoba zajmująca się alchemią w średniowieczu

alczyk ˈalt͡ʃɨk n
pikkuruokki
(ornitologia, ornitologiczny) Alle alle, mały morski ptak z rodziny alk;

aldehyd alˈdɛxɨt n
aldehydi
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny posiadający grupę aldehydową, czyli grupę karbonylową (C=O) połączoną z jednym (-CHO) lub dwoma (CH2O) atomami wodoru, aktywny chemicznie, ma silne właściwości redukujące;

aldosteron ˌaldɔˈstɛrɔ̃n n
aldosteroni
(biologia, biologiczny) (biochemia, biochemiczny) hormon sterydowy wytwarzany przez warstwę kłębkowatą kory nadnerczy, należący do grupy mineralokortykoidów

aldryna n
aldriini
(chemia, chemiczny) toksyczny związek chloroorganiczny o wzorze sumarycznym C12H8Cl6, trwały w środowisku, używany, zwłaszcza dawniej, jako insektycyd;

ale ɛjl ˈalɛ conjunction
mutta
…służący do łączenia zdań wtedy, gdy jedno z nich jest przeciwieństwem drugiego, gdy sytuacja z jednego z nich zachodzi pomimo sytuacji ze zdania drugiego

alef ˈalɛf n
alef
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwsza litera alfabetów semickich: m.in. fenickiego, aramejskiego, arabskiego (ا), hebrajskiego (א), syryjskiego (ܐ);

alegoria ˌalɛˈɡɔrʲja n
allegoria alegoria
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nawiązanie do czegoś/kogoś, przywołanie przekazane nie wprost, ale metaforycznie, za pomocą wypowiedzi zaszyfrowanej w przypowieści;

alegorycznie ˌalɛɡɔˈrɨt͡ʃʲɲɛ adv
allegorisesti
przenośnie, w sposób alegoryczny

alegoryczny ˌalɛɡɔˈrɨt͡ʃnɨ adj
allegorinen
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) taki, który ma poza znaczeniem dosłownym stały umowny sens przenośny

aleja aˈlɛja n
puistokatu
droga wysadzana po obu stronach drzewami lub krzewami;
tie
szeroka, reprezentacyjna ulica

aleksandryt n
aleksandriitti
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, rzadka, przezroczysta odmiana chryzoberylu;

aleksytymia n
aleksitymia
(psychologia, psychologiczny) niezdolność do rozumienia lub identyfikowania emocji oraz ich nazywania i wyrażania;

alemański n
alemannimurteet
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa języka (względnie dialektu) używanego w Szwabii, Badenii, Alzacji i niemieckojęzycznej części Szwajcarii

alembik aˈlɛ̃mbʲik n
retortti
(dawniej, dawny) sprzęt laboratoryjny w postaci szklanego lub metalowego naczynia – zbiornika, zakończonego szyjką, w której osadzano korek lub specjalną głowicę z wychodzącą z niej zagiętą rurką; służy do destylacji; ; (zobacz) też alembik w Encyklopedii staropolskiej

alergen aˈlɛrɡɛ̃n n
allergeeni
(medycyna, medyczny) antygen (czynnik) zewnątrzpochodny, który wywołuje reakcję alergiczną;

alergia aˈlɛrʲɟja n
allergia
(medycyna, medyczny) uczulenie, nadmierna reakcja organizmu na jakiś czynnik;

alergiczny ˌalɛrʲˈɟit͡ʃnɨ adj
allerginen
związany z alergią

alergik aˈlɛrʲɟik n
allergikko
osoba uczulona na działanie alergenów

alergolog ˌalɛrˈɡɔlɔk n
allergologi
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób alergicznych
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka alergologii

alergologia ˌalɛrɡɔˈlɔɟja n
allergologia
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się badaniem, leczeniem i zapobieganiem alergii;

aleucki adj
aleutti
związany z Aleutami (Wyspami Aleuckimi) lub Aleutami (ludźmi)

alfa ˈalfa n
alfa
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa pierwszej litery alfabetu greckiego, α;

alfabet alˈfabɛt n
aakkoset kirjaimisto
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór wszystkich liter ułożony w ogólnie przyjętym porządku;

alfabetyczny ˌalfabɛˈtɨt͡ʃnɨ adj
aakkosellinen
ułożony w kolejności zgodnej z układem liter w alfabecie
odnoszący się do alfabetu, związany z alfabetem

alfanumeryczny adj
aakkosnumeerinen
(informatyka, informatyczny) zawierający lub wykorzystujący litery i cyfry

alfons ˈalfɔ̃w̃s n
sutenööri
(potocznie, potoczny) (pospolicie) mężczyzna żyjący z cudzej prostytucji, zabierający prostytutce część jej dochodu w zamian za ochronę

algebra alˈɡɛbra n
algebra
jeden z działów matematyki;
(matematyka, matematyczny) zbiór z określonymi na nim działaniami (struktura algebraiczna);

algebraiczny adj
algebrallinen
dotyczący algebry

algierski alʲˈɟɛrsʲci adj
algerialainen
odnoszący się do państwa Algieria

algorytm algɔˈrɨtmɨ alˈɡɔrɨtm̥ n
algoritmi
(informatyka, informatyczny) sformalizowany zapis sposobu postępowania w określonej sytuacji, przepis;

algorytmiczny adj
algoritmi
związany z algorytmami, algorytmiką, dotyczący algorytmów, algorytmiki

alians ˈalʲjãw̃s n
allianssi
przymierze między państwami

alias ˈalʲjas conjunction
alias
inaczej (zwany), znany jako

alias ˈalʲjas n
alias
(informatyka, informatyczny) alternatywny identyfikator użytkownika lub inny (zazwyczaj prostszy, krótszy) adres sieciowy odnoszący się do tego samego obiektu

alibi aˈlʲibʲi n
alibi
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezbity dowód czyjejś nieobecności w miejscu przestępstwa w czasie jego popełnienia;

alienować ˌalʲjɛ̃ˈnɔvat͡ɕ v
siirtää
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przenosić prawo własności na inną osobę

aligator ˌalʲiˈɡatɔr n
alligaattori
(herpetologia, herpetologiczny) wodny, drapieżny gad z rodziny Alligatoridae, o szerokim pysku, mylony często z krokodylem;

alimenty ˌalʲĩˈmɛ̃ntɨ n
elanto
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) regularne, obligatoryjne świadczenia, na ogół pieniężne, na rzecz osób fizycznych, do których zobowiązywane są na drodze prawnej inne osoby fizyczne;

aliteracja ˌalʲitɛˈrat͡sʲja n
alkusointu alliteraatio
(językoznawstwo, językoznawczy) powtórzenie jednej lub kilku głosek na początku lub w akcentowanych pozycjach kolejnych wyrazów tworzących zdanie lub wers;

alizaryna ˌalʲizaˈrɨ̃na n
alitsariini
(chemia, chemiczny) cenny, czerwony barwnik zaprawowy stosowany w analizie chemicznej;

alka ˈalka n
ruokki
(ornitologia, ornitologiczny) Alca torda, ptak morski gnieżdżący się na wybrzeżach Atlantyku;

alka olbrzymia n
siivetönruokki
(ornitologia, ornitologiczny) Pinguinus impensis, wymarły nielotny gatunek ptaka z rodziny alk;

alkaliczność ˌalkaˈlʲit͡ʃnɔɕt͡ɕ n
emäksisyys
(chemia, chemiczny) (biochemia, biochemiczny) (zobacz) zasadowość

alkaliczny adj
alkalinen
(chemia, chemiczny) dotyczący alkaliów

alkaloid ˌalkaˈlɔ<sup>j</sup>it n
alkaloidi
(chemia, chemiczny) naturalnie występujący zasadowy związek chemiczny (na ogół heterocykliczny), głównie pochodzenia roślinnego, zawierający azot;

alkan ˈalkãn n
alkaani
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, łańcuchowy węglowodór nasycony, w którym występują wyłącznie pojedyncze wiązania chemiczne;

alken ˈalkɛ̃n n
alkeeni
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy węglowodorów nienasyconych, w którym występuje jedno podwójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla;

alkin ˈalʲcĩn n
alkyyni
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, w którym występują przynajmniej jedno potrójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla;

alkohol alˈkɔxɔl n
alkoholi
(chemia, chemiczny) grupa związków chemicznych, pochodnych węglowodoru, w których cząsteczce jeden lub kilka atomów wodoru zastąpiono grupą hydroksylową (-OH);
alkoholi alkoholijuoma
(spożywczy) każdy napój, który zawiera minimum 0,5% alkoholu etylowego;

alkohol etylowy n
etyylialkoholi
(biochemia, biochemiczny) popularny związek organiczny z grupy alkoholi pod postacią bezbarwnej cieczy o piekącym smaku, wykorzystywany w różnych gałęziach przemysłu; składnik napojów alkoholowych

alkoholik ˌalkɔˈxɔlʲik n
alkoholisti
osoba, która cierpi na alkoholizm

alkoholizm ˌalkɔˈxɔlʲism̥ n
alkoholismi
(medycyna, medyczny) nałóg alkoholowy, choroba polegająca na odczuwaniu potrzeby picia napojów alkoholowych;
(socjologia, socjologiczny) zjawisko społeczne, groźne w skutkach, polegające na zwiększaniu się liczby osób uzależnionych od alkoholu i pijących nałogowo

alkoholowy ˌalkɔxɔˈlɔvɨ adj
alkoholipitoinen
zawierający alkohol; związany z alkoholem

alkowa alˈkɔva n
alkovi
(przestarzałe, przestarzały) (architektura, architektoniczny) wnęka sypialni z łożem małżeńskim, zazwyczaj bez okna; ; (zobacz) też alkowa w Encyklopedii staropolskiej

allatyw n
allatiivi
(gramatyka) przypadek w językach aglutynacyjnych i fleksyjnych oznaczający przemieszczanie się desygnatu w kierunku do i do wewnątrz pewnego określonego obiektu;

allel ˈalːɛl n
alleeli
(biologia, biologiczny) jedna z wersji genu w określonym miejscu chromosomu powodująca zmienność cechy;

alleluja ˌalːɛˈluja interjection
halleluja
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w liturgii judaistycznej i chrześcijańskiej: okrzyk radości i triumfu zaczynający lub kończący psalmy i pieśni, szczególnie wielkanocne; wezwanie do złożenia hołdu Bogu; ; (zobacz) też aleluja w Encyklopedii staropolskiej

almanach alˈmãnax n
almanakka
rodzaj publikacji;

almandyn n
almandiini
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, granat o czerwonym kolorze, także z odcieniem niebieskawym, wykorzystywany w jubilerstwie, o składzie chemicznym: Fe3Al2(SiO4)3

aloes aˈlɔɛs n
aaloe
(botanika, botaniczny) Aloë L., rodzaj sukulentów liściowych;

alofon aˈlɔfɔ̃n n
allofoni
(językoznawstwo, językoznawczy) wariant fonemu, inaczej: alofony to głoski reprezentujące ten sam fonem

alokacja ˌalɔˈkat͡sʲja n
allokointi jakaminen jako
(ekonomia, ekonomiczny) rozdzielenie środków produkcyjnych lub pieniędzy na różne cele, inne niż dotychczasowe
planowe rozdysponowanie czegoś;

alopatia n
allopatia
(medycyna, medyczny) metoda leczenia za pomocą środków wywołujących efekty przeciwne niż choroba;

alopatyczny adj
allopaattinen
(medycyna, medyczny) związany z alopatią

alotropia ˌalɔˈtrɔpʲja n
allotropia
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) zjawisko występowania, w tym samym stanie skupienia, różnych odmian tego samego pierwiastka chemicznego różniących się właściwościami fizycznymi i chemicznymi;

aloza aˈlɔza n
pilkkusilli
(ichtiologia, ichtiologiczny) Alosa alosa, planktonożerna ryba na tarło wędrująca z mórz lub Atlantyku do rzek;

alpaka alˈpaka n
alpakka
(zoologia, zoologiczny) Vicugna pacos, południowoamerykański, udomowiony gatunek lamy;
wełna z lamy (1.1)

alpinista ˌalpʲĩˈɲista n
alppinisti
osoba uprawiająca alpinizm;

alpinistyczny ˌalpʲĩɲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
vuorisytokiipeilijän
dotyczący alpinizmu lub alpinistów

alpinizm alˈpʲĩɲism̥ n
alpinismi
wspinaczka górska z użyciem specjalistycznego sprzętu

alt alt n
Alt-näppäin
(informatyka, informatyczny) klawisz znajdujący się po obu stronach spacji służący do zmieniania funkcji klawiszy
altto
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (potocznie, potoczny) instrument grający w skali altu (1.2)
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) linia melodyczna (głos, partia utworu) między sopranem a tenorem
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niski głos żeński, męski lub chłopięcy;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (potocznie, potoczny) osoba z takim głosem

altana alˈtãna n
huvimaja
lekki, niewielki ogrodowy budynek;

altannik n
lavastaja
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Ptilonorhynchidae;

alternator ˌaltɛrˈnatɔr n
vaihtovirtageneraattori
(motoryzacja) prądnica prądu przemiennego;

alternatywa ˌaltɛrnaˈtɨva n
vaihtoehto
(potocznie, potoczny) sytuacja konieczności wyboru między dwiema wykluczającymi się możliwościami

alternatywny adj
vaihtoehtoinen
taki, który daje możność wyboru jednej z dwóch wykluczających się możliwości
taki, który przeciwstawia się temu, co tradycyjne i oficjalnie uznawane

altocumulus n
altocumulus
(meteorologia, meteorologiczny) kłębiasta chmura średniego piętra;

altruista ˌaltruˈ<sup>j</sup>ista n
altruisti
osoba bezinteresownie służąca innym, poświęcająca się ich sprawom

altruistycznie adv
altruistisesti
w sposób altruistyczny

altruizm alˈtru<sup>j</sup>ism̥ n
altruismi
bezinteresowna chęć służenia innym ludziom, poświęcenia się ich sprawom;

aluminiowy ˌalũmʲĩˈɲɔvɨ adj
alumiini-
wykonany z aluminium
związany z aluminium, dotyczący aluminium

aluzja aˈluzʲja n
alluusio
wzmianka mająca wywołać skojarzenie z czymś, o czym się nie chce lub o czym nie można powiedzieć wprost

aluzyjny adj
vihjaileva
związany z aluzją; zawierający aluzje lub posługujący się aluzjami; będący aluzją

alzacki alˈzat͡sʲci adj
elsassi
związany z Alzacją

amalgamat n
amalgaami
(metaloznawstwo, metalurgia) stop rtęci z innym metalem;
(przenośnie, przenośnia) mieszanina różnych elementów

amantadyna n
amantadiini
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny z grupy amin, pochodna adamantanu;

amarylis ˌãmaˈrɨlʲis n
amaryllis
(botanika, botaniczny) Amaryllis L., monotypowy rodzaj roślin z rodziny amarylkowatych;

amazonit ˌãmaˈzɔ̃ɲit n
amatsoniitti
(mineralogia, mineralogiczny) minerał w kolorze zielonym, występujący głównie w skałach magmowych, używany w jubilerstwie jako kamień ozdobny;

ambasada ˌãmbaˈsada n
suurlähetystö
stała instytucja (misja dyplomatyczna) o najwyższej randze, utrzymywana przez państwo w innym kraju lub przy organizacji międzynarodowej;
wydzielony budynek lub teren, gdzie mieści się ambasada (1.1)

ambasador ˌãmbaˈsadɔr n
suurlähettiläs
(administracja) (urzędowy) przedstawiciel dyplomatyczny państwa lub organizacji międzynarodowej

ambicja ãmˈbʲit͡sʲja n
kunnianhimo
pragnienie osiągnięcia czegoś trudnego

ambigram ãmˈbʲiɡrãm n
ambigrammi
grafika utworzona kaligraficznie lub obrazowo w taki sposób, że po obróceniu całości o 180° można odczytać ten sam tekst;

ambitny ãmˈbʲitnɨ adj
kunnianhimoinen
taki, który w swoim działaniu kieruje się ambicją

ambiwalencja ˌãmbʲivaˈlɛ̃nt͡sʲja n
ambivalenssi
współistnienie sprzecznych uczuć, postaw lub opinii

ambiwalentny ˌãmbʲivaˈlɛ̃ntnɨ adj
ambivalentti
charakteryzujący się sprzecznymi uczuciami, postawami lub opiniami

ambona ãmˈbɔ̃na n
saarnastuoli
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce służące kapłanom do czytania tekstów liturgicznych, głoszenia kazań; ; (zobacz) też ambona w Encyklopedii staropolskiej

ambra ˈãmbra n
ambra
woskowata substancja będąca wydzieliną z przewodu pokarmowego kaszalota powstałą prawdopodobnie w wyniku niestrawności lub zaparcia, stosowana w przemyśle perfumeryjnym;

ambrazura ˌãmbraˈzura n
ampuma-aukko
otwór strzelniczy w miejscu umocnionym, obwarowanym lub opancerzonym;

ambrozja ãmˈbrɔzʲja n
ambrosia
(mitologia grecka) pokarm bogów zapewniający im nieśmiertelność;
tuoksukki
(botanika, botaniczny) Ambrosia L., rodzaj roślin z rodziny astrowatych;

ameba ãˈmɛba n
amebat ameebat
(biologia, biologiczny) pierwotniak posiadający zmienny kształt, poruszający się poprzez wysuwanie nibynóżek;

ameloblast n
ameloblasti
(biologia, biologiczny) komórka nabłonkowa wytwarzająca szkliwo podczas rozwoju zęba;

amen ˈãmɛ̃n interjection
aamen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) …używany na zakończenie chrześcijańskiej modlitwy

americano ˌãmɛrʲiˈkãnɔ n
americano
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) kawa espresso rozcieńczona wodą

ameryk ãˈmɛrɨk n
amerikium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Am i liczbie atomowej 95;

amerykanizacja ˌãmɛrɨkãɲiˈzat͡sʲja n
amerikkalaistuminen
wprowadzanie lub naśladowanie stylu życia, zwyczajów panujących w Stanach Zjednoczonych;

amerykanizm ˌãmɛrɨˈkãɲism̥ n
amerikanismi
cechy charakterystyczne dla kultury Stanów Zjednoczonych Ameryki
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka amerykańskiego angielskiego

amerykanizować v
amerikkalaistaa
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucać kulturę amerykańską, przeprowadzać amerykanizację

amerykański ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci adj
amerikkalainen yhdysvaltalainen
dotyczący Ameryki (kontynentu)
dotyczący Stanów Zjednoczonych Ameryki

amerykański Staffordshire terrier n
amerikanstaffordshirenterrieri
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy terierów w typie bull;

amerykańskość n
amerikkalaisuus
cecha tego, co amerykańskie; amerykański charakter czegoś

ametyst ãˈmɛtɨst n
ametisti
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, kamień półszlachetny, fioletowa lub purpurowa, przezroczysta odmiana krzemionki SiO2;

amfetamina ˌãw̃fɛtãˈmʲĩna n
amfetamiini
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o silnym działaniu psychotropowym i pobudzającym ośrodkowy układ nerwowy;

amfibolit n
amfiboliitti
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna barwy ciemnozielonej lub ciemnoszarej, masywna i bardzo zwięzła;

amfiteatr ˌãw̃fʲiˈtɛatr̥ n
amfiteatteri
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) odkryta budowla o kształcie elipsy lub koła z areną lub sceną pośrodku i wznoszącą się wokół niej schodkową widownią; ; (zobacz) też amfiteatr w Encyklopedii staropolskiej

amfora ãw̃ˈfɔra n
amfora
wysokie, smukłe naczynie gliniane o wydłużonym brzuścu z dwoma umieszczonymi symetrycznie po bokach uchwytami;

amharski ãmˈxarsʲci n
amhara
(językoznawstwo, językoznawczy) język semicki będący językiem oficjalnym Etiopii;

amid n
amidi
(chemia, chemiczny) pochodna kwasu organicznego, w której grupa hydroksylowa została zastąpiona grupą aminową;

aminokwas ˌãmʲĩˈnɔkfas n
aminohappo
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, materiał budulcowy białek;

amnestia ãmˈnɛstʲja n
amnestia
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) darowanie lub złagodzenie kar dla niektórych skazanych;

amnestionować ˌãmnɛstʲjɔ̃ˈnɔvat͡ɕ v
armahtaa
udzielać / udzielić amnestii

amnezja ãmˈnɛzʲja n
amnesia
(medycyna, medyczny) zanik pamięci

amon ˈãmɔ̃n n
ammoniumioni
(chemia, chemiczny) jon utworzony przez połączenie atomu azotu z czterema atomami wodoru;

amoniak ãˈmɔ̃ɲak n
ammoniakki
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny, związek azotu z wodorem, bezbarwny gaz o ostrym zapachu;

amonit ãˈmɔ̃ɲit n
ammoniitti
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) materiał wybuchowy będący mieszaniną azotanu amonu z trotylem i innymi dodatkami, używany głównie w górnictwie;

amortyzacja n
arvon aleneminen
(ekonomia, ekonomiczny) stopniowa utrata wartości środków trwałych wskutek ich zużywania się oraz koszt związany ze stopniowym zużywaniem się środków trwałych

amortyzator ˌãmɔrtɨˈzatɔr n
iskunvaimennin
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do łagodzenia skutków wstrząsów, uderzeń, drgań, natężenia dźwięku w pojazdach lub maszynach;

amper ˈãmpɛr n
ampeeri
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) podstawowa jednostka natężenia prądu elektrycznego w układzie SI, oznaczana symbolem A;

amperogodzina ãmˈpɛrɔɡɔˈd͡ʑĩna n
ampeeritunti
(elektryczność) jednostka pojemności elektrycznej, równa ilości energii jaką w ciągu godziny przenosi prąd elektryczny o natężeniu 1 ampera;

amplituda ˌãmplʲiˈtuda n
amplitudi laajuus
(fizyka, fizyczny) największe wychylenie cechy, funkcji, charakterystyki okresowo zmiennej;

amputacja ˌãmpuˈtat͡sʲja n
amputaatio amputointi
(medycyna, medyczny) operacyjne lub wypadkowe usunięcie części lub całego narządu, zwykle kończyny;

amputować ˌãmpuˈtɔvat͡ɕ v
amputoida
dokonywać amputacji

ampułka ãmˈpuwka n
ampulli
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) szklany hermetycznie zamknięty pojemnik z jednorazową dawką leku;
(historia, historyczny, historycznie) szklane naczynie na leki i substancje zapachowe
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mały dzbanek do podawania wina i wody kapłanowi; ; (zobacz) też ampułka w Encyklopedii staropolskiej

amsterdamczyk ˌãmstɛrˈdãmt͡ʃɨk n
amsterdamilainen
mieszkaniec Amsterdamu

amulet ãˈmulɛt n
amuletti
(ezoteryka) przedmiot, który ma w magiczny sposób chronić swojego właściciela przed czarami, nieszczęściami lub złem;

amunicja ˌãmũˈɲit͡sʲja n
ampumatarvike
(potocznie, potoczny) naboje do broni palnej

amuzja ãˈmuzʲja n
amusia
(medycyna, medyczny) niezdolność do rozpoznawania i do odtwarzania melodii spowodowana uszkodzeniem mózgu;

anabioza n
anabioosi
(biologia, biologiczny) odwracalny stan pozornej śmierci, krańcowego obniżenia aktywności życiowej organizmu;

anachoreta ˌãnaxɔˈrɛta n
anakoreetti
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek pędzący życie w odosobnieniu, w ascezie, oddający się modlitwie i rozmyślaniom

anachroniczny adj
anakronistinen
niezgodny z duchem czasu lub obecnym stanem wiedzy

anachronizm ˌãnaxˈrɔ̃ɲism̥ n
anakronismi
błąd chronologiczny, polegający na umiejscawianiu w dziele przedmiotu, zjawiska, zachowania itp., które miało miejsce w innym czasie: po lub przed;
coś niezgodnego z duchem czasów i stanem wiedzy, przestarzałego (np. pogląd, rzecz)

anadromiczny adj
anadrominen
(ichtiologia, ichtiologiczny) taki, który odbywa wędrówkę w górę rzeki

anafilaksja ˌãnafʲiˈlaksʲja n
anafylaksia
(medycyna, medyczny) rodzaj ogólnoustrojowej reakcji alergicznej typu natychmiastowego, która ma miejsce po ekspozycji na alergen;

anafilaktyczny adj
anafylaktinen
(medycyna, medyczny) związany z anafilaksją, dotyczący anafilaksji

anagram ãˈnaɡrãm n
anagrammi
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zespół wyrazów, powstały przez zmianę kolejności liter innego wyrazu lub zespołu wyrazów;

anakolut n
anakoluutti
(językoznawstwo, językoznawczy) zdanie niepoprawne pod względem składniowym

anakonda ˌãnaˈkɔ̃nda n
anakonda
(herpetologia, herpetologiczny) ziemnowodny wąż zamieszkujący lasy tropikalne, największy dusiciel;

analcym n
analsiimi
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady krzemianów, zaliczany do grupy zeolitów;

analfabeta ˌãnalfaˈbɛta n
lukutaidoton
(edukacja, edukacyjny) człowiek dorosły nieumiejący czytać ani pisać, czyli nieznający alfabetu
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) ktoś zupełnie nieznający się na czymś

analfabetyzm n
lukutaidottomuus
(edukacja, edukacyjny) brak umiejętności czytania i / lub pisania;

analgezja n
analgesia
(medycyna, medyczny) niewrażliwość na ból z zachowaniem innych rodzajów czucia;

analityczny ˌãnalʲiˈtɨt͡ʃnɨ adj
analyyttinen
związany z analizą

analityk ˌãnaˈlʲitɨk n
analyytikko
specjalista zajmujący się analizą danych i wysuwaniem prognoz w obrębie konkretnej dziedziny wiedzy

analiza ˌãnaˈlʲiza n
analyysi
badanie danych cech, części, elementów, struktury jakiegoś przedmiotu, pojęcia, zjawiska;

analiza matematyczna ˌãnaˈlʲiza ˌmatɛ̃maˈtɨt͡ʃna n
analyysi
(matematyka, matematyczny) dział matematyki obejmujący teorię granic, ciągów i funkcji, rachunek różniczkowy i całkowy;

analizator ˌãnalʲiˈzatɔr n
analysaattori
(technologia, technika, techniczny) urządzenie, które wykonuje analizy

analizować ˌãnalʲiˈzɔvat͡ɕ v
analysoida
przeprowadzać proces analizy

analogia ˌãnaˈlɔɟja n
analogia
podobieństwo danych rzeczy, sytuacji, zjawisk pod jakichś względem;

analogicznie adv
analogisesti
w sposób analogiczny

analogiczny ˌãnalɔˈɟit͡ʃnɨ adj
analoginen
podobny do czegoś

analogowy adj
analoginen
(technologia, technika, techniczny) wykorzystujący technikę analogową

anamneza ˌãnãmˈnɛza n
anamneesi
(medycyna, medyczny) wywiad lekarski na temat m.in. historii choroby,

ananas ãˈnãnas n
ananas
(botanika, botaniczny) Ananas Mill., rodzaj roślin z rodziny bromeliowatych;
ananas ananaskasvi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owocostan rośliny z rodzaju ananasów (1.1)

anapest ãˈnapɛst n
anapesti
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) w wierszach stopa metryczna złożona z dwóch sylab krótkich i jednej długiej;

anarchia ãˈnarxʲja n
anarkia
forma struktury społeczno-politycznej, w której nie ma żadnej ukonstytuowanej władzy;
(potocznie, potoczny) chaos organizacyjny w instytucji, organizacji lub społeczności

anarchiczny adj
anarkinen
związany z anarchią

anarchista ˌãnarˈxʲista n
anarkisti
zwolennik anarchizmu

anarchistyczny ˌãnarxʲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
anarkistinen
związany z anarchizmem

anarchizm ãˈnarxʲism̥ n
anarkismi
ruch społeczny i ideologia głosząca likwidację państwa oraz postulująca nieograniczoną wolność za nadrzędną wartość;

anarchokapitalizm n
anarkokapitalismi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia propagująca anarchokapitalizm (1.1)
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) teoretyczny ustrój polityczny oparty na braku państwa, wymianie własności prywatnej i wolnym rynku

anataz n
anataasi
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana polimorficzna dwutlenku tytanu;

anatema ˌãnaˈtɛ̃ma n
anateema panna
(kościelny) klątwa kościelna, wyklęcie, wykluczenie ze społeczności; potępienie poglądów heretyckich;

anatomia ˌãnaˈtɔ̃mʲja n
anatomia
(biologia, biologiczny) budowa organizmów żywych
(biologia, biologiczny) nauka o anatomii (1.1);

anatomiczny ˌãnatɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ adj
anatominen
związany z anatomią, dotyczący anatomii

andaluzyjski ˌãndaluˈzɨjsʲci adj
andalusialainen
związany z Andaluzją, wywodzący się z Andaluzji

andaluzyt ˌãndaˈluzɨt n
andalusiitti
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał należący do grupy krzemianów;

andezyt n
andesiitti
(geologia, geologiczny) obojętna skała magmowa wylewna lub subwulkaniczna;

andorski ãnˈdɔrsʲci adj
andorralainen
odnoszący się do Andory (państwa)

andradyt n
andradiitti
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów, odmiana granatu;

andragogika ˌãndraˈɡɔɟika n
aikuisdidaktiikka
(edukacja, edukacyjny) dział pedagogiki zajmujący się kształceniem dorosłych;

andro- ˈãndrɔ prefix
andro-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z człowiekiem, zwłaszcza z mężczyzną lub z cechami męskimi

androfobia n
androfobia
(psychologia, psychologiczny) irracjonalny, chorobliwy lęk przed mężczyznami

androgen ãnˈdrɔɡɛ̃n n
androgeeni
(fizjologia, fizjologiczny) hormon płciowy o działaniu maskulinizującym, fizjologicznie występujący u mężczyzn i w małych stężeniach u kobiet;

androgyne ˌãndrɔˈɡɨ̃nɛ n
androgyyni
(seksuologia, seksuologiczny) osoba o cechach płciowych mężczyzny i kobiety

android ãnˈdrɔ<sup>j</sup>it n
androidi
robot mający postać człowieka;

androlog ãnˈdrɔlɔk n
andrologi
(medycyna, medyczny) lekarz, specjalista andrologii

andrologia ˌãndrɔˈlɔɟja n
andrologia
(medycyna, medyczny) specjalność medyczna zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób męskiego układu płciowego;

androsteron n
androsteroni
(biochemia, biochemiczny) męski hormon płciowy

anegdota ˌãnɛɡˈdɔta n
anekdootti
krótkie, zabawne opowiadanie o prawdziwym wydarzeniu z czyjegoś życia

aneks ˈãnɛks n
liite
dodatek do publikacji

aneks kuchenny n
keittokomero
część pomieszczenia mieszkalnego, która pełni rolę kuchni

anemiczny adj
aneeminen vähäverinen
(medycyna, medyczny) dotyczący anemii, właściwy anemii

anemo- ãˈnɛ̃mɔ prefix
anemo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z wiatrem

anemometr ˌãnɛ̃ˈmɔ̃mɛtr̥ n
anemometri
(technologia, technika, techniczny) (meteorologia, meteorologiczny) przyrząd do pomiaru prędkości gazów

anestezja ˌãnɛˈstɛzʲja n
anestesia
(medycyna, medyczny) znieczulenie

anestezjologia n
anestesiologia
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się przygotowaniem chorego do operacji, przeprowadzaniem i kontrolą znieczulenia;

angielski ãŋʲˈɟɛlsʲci adj
englantilainen englanti
odnoszący się do Anglii; związany z Anglią, z Anglikami

angielski ãŋʲˈɟɛlsʲci n
englanti englannin kieli englantilainen
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Wielkiej Brytanii i wielu innych krajach;

angina ãŋʲˈɟĩna n
angiina
(medycyna, medyczny) ostre zapalenie migdałków podniebiennych i błony śluzowej gardła;

angiologia ˌãŋʲɟɔˈlɔɟja n
angiologia
(medycyna, medyczny) nauka o naczyniach krwionośnych;

anglezyt n
anglesiitti
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał krystaliczny z grupy siarczanów, kruchy i przezroczysty; siarczan ołowiu PbSO4

anglicyzm ãŋˈɡlʲit͡sɨsm̥ n
anglismi
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka angielskiego;

anglikanizm n
anglikaanisuus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) gałąź chrześcijaństwa łącząca tradycję protestancką z katolicką, powstała w Anglii w XVI w., uznająca króla za zwierzchnika Kościoła;

anglikański adj
anglikaaninen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z anglikanizmem

anglofon n
englanninpuhuja
(książkowy) osoba mówiąca po angielsku

anglosaski ˌãŋɡlɔˈsasʲci adj
anglosaksilainen
związany z językiem anglosaskim (1.1)
związany z krajami, gdzie mówi się po angielsku (zazwyczaj dotyczy Wielkiej Brytanii, USA, Kanady i Australii)

anglosaski ˌãŋɡlɔˈsasʲci n
anglosaksilainen
(językoznawstwo, językoznawczy) poprzednik nowoczesnego języka angielskiego;

angolski ãŋˈɡɔlsʲci adj
angolalainen
odnoszący się do Angoli (państwa w Afryce)

angstrem ˈãŋkstrɛ̃m n
ångström
(fizyka, fizyczny) jednostka długości równa jednej dziesięciomiliardowej części metra;

anhedonia ˌãnxɛˈdɔ̃ɲja n
anhedonia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) niezdolność do przeżywania przyjemnych uczuć;

ani ˈãɲi conjunction
-kä
…poprzedzający każde z połączonych zdań i wskazujący na przeczenie
…poprzedzający każde z połączonych zdań przeczących
…poprzedzający ostatnie z połączonych zdań przeczących
…występujący przed ostatnim członem zdania przeczącego
…występujący przed wszystkimi członami zdania przeczącego

anielski ãˈɲɛlsʲci adj
enkelimäinen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z aniołami
(przenośnie, przenośnia) na wzór anioła

anihilacja n
annihilaatio
zniszczenie, unicestwienie

animacja ˌãɲĩˈmat͡sʲja n
animaatio
rodzaj filmu, tworzonego techniką zdjęć poklatkowych, rejestrującego na pojedynczych klatkach filmu kolejne fazy ruchu;

anime ãˈɲĩmɛ n
anime
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) japoński film animowany;

animista ˌãɲĩˈmʲista n
animisti
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba wierząca w istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisująca duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom

animistyczny adj
animistinen
związany z animizmem, właściwy animizmowi

animizm ãˈɲĩmʲism̥ n
animismi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zespół wierzeń zakładający istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisujący duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom;

anion ˈãɲjɔ̃n n
anioni
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) ujemnie naładowany jon;

anioł ˈãɲɔw n
enkeli
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) istota duchowa, nadprzyrodzona, pośrednik pomiędzy Bogiem a człowiekiem;
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) szlachetny, dobry człowiek

anizotropowy adj
anisotrooppinen
(fizyka, fizyczny) wykazujący różne właściwości zależnie od kierunku

ankieta ãŋʲˈcɛta n
kysely
(statystyka, statystyczny) zbieranie danych na jakiś temat za pomocą formularza

annalista n
kronikoitsija
(historia, historyczny, historycznie) piszący annały

annały n
annaali
dzieło historiograficzne będące chronologicznym zapisem ważnych dla danego dzieła wydarzeń;

anoda ãˈnɔda n
anodi
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (elektryczność) elektroda przez którą ładunek ujemny opuszcza układ elektryczny lub, alternatywnie, przez którą do układu dostaje się ładunek dodatni;

anomalia ˌãnɔ̃ˈmalʲja n
anomalia
incydent nieprawidłowości, odchylenie od normy

anomalny adj
poikkeava
stanowiący anomalię, wyłamujący się od reguły

anomia n
anomia
(socjologia, socjologiczny) załamanie się norm społecznych, pojawienie się poczucia niepewności i bezcelowości w społeczeństwie wskutek nagłych przemian społecznych;

anonimowy ˌãnɔ̃ɲĩˈmɔvɨ adj
anonyymi
o nieujawnionym nazwisku

anorak ãˈnɔrak n
anorakki
(etnografia, etnograficzny) eskimoski skafander wkładany przez głowę, wykonany z futra, płótna lub skóry;

anorgazmia n
anorgasmia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie seksualne polegające na braku odczuwania orgazmu;

anortyt n
anortiitti
(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy plagioklazów;

anosognozja ˌãnɔsɔɡˈnɔzʲja n
anosognosia
(medycyna, medyczny) patologia występująca u osób, które nie są świadome swych własnych problemów kognitywnych;

antagonista ˌãntaɡɔ̃ˈɲista n
antagonisti
przeciwnik;

antagonistyczny ˌãntaɡɔ̃ɲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
vihamielinen
(książkowy) przeciwstawiający się komuś, czemuś, wzajemnie sobie niechętny, wrogi, zwalczający siebie nawzajem

antagonizm ˌãntaˈɡɔ̃ɲism̥ n
antagonismi
wzajemna wrogość, sprzeczność, przeciwstawność sił, zasad, osób

antarktyczny adj
antarktinen etelänapa-
(geografia, geograficzny) związany z Antarktyką

antena ãnˈtɛ̃na n
antenni
urządzenie służące do zamiany fal elektromagnetycznych na sygnał elektryczny i odwrotnie;

antiguański adj
antigualainen
związany z Antiguą (wyspą na Karaibach)

antofyllit n
antofylliitti
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów;

antologia ˌãntɔˈlɔɟja n
antologia
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wybór (całości lub fragmentów) utworów literackich powiązanych wspólną cechą, np. ten sam autor, gatunek, krąg kulturowy;

antonim ãnˈtɔ̃ɲĩm n
antonyymi
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu przeciwnym do danego

antonomazja n
antonomasia
(językoznawstwo, językoznawczy) zastąpienie nazwy własnej osoby lub przedmiotu inną nazwą;

antracyt ãnˈtrat͡sɨt n
antrasiitti
(geologia, geologiczny) odmiana węgla kamiennego;

antresola n
puolikerros
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie wydzielone z przestrzeni parteru lub piętra budynku, nie stanowiące osobnej kondygnacji;

antropo- ãnˈtrɔpɔ prefix
antropo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z człowiekiem

antropocen n
antroposeeni
(neologizm) (geologia, geologiczny) epoka geologiczna zdominowana przez wpływ człowieka;

antropocentryczny adj
antroposentrinen
skupiony na człowieku, stawiający człowieka na najważniejszym miejscu

antropocentryzm n
ihmiskeskeisyys
(filozofia, filozoficzny) przekonanie, wedle którego człowiek to ośrodek świata, a wszystko w przyrodzie dzieje się ze względu na niego
interpretacja świata wyłącznie z punktu widzenia doświadczenia człowieka

antropofagia ˌãntrɔpɔˈfaɟja n
antropofagia
(książkowy) ludzki kanibalizm, ludożerstwo

antropofobia ˌãntrɔpɔˈfɔbʲja n
antropofobia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (u ludzi i zwierząt) niechęć lub chorobliwy lęk przed ludźmi;

antropogeniczny adj
ihmisen aiheuttama
zachodzący lub powstały w wyniku działalności gospodarczej człowieka

antropogeograficzny adj
ihmismaantieteellinen
(geografia, geograficzny) (antropologia, antropologiczny) związany z antropogeografią, dotyczący antropogeografii

antropolog ˌãntrɔˈpɔlɔk n
antropologi
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) badacz rozwoju i zróżnicowania jednostek ludzkich, gatunku ludzkiego oraz ludzkich społeczności;

antropologia ˌãntrɔpɔˈlɔɟja n
antropologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o człowieku;

antropologiczny ˌãntrɔpɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
antropologinen
związany z antropologią, dotyczący antropologii

antropometryczny adj
antropometrinen
związany z antropometrią, dotyczący antropometrii

antropomorficzny adj
antropomorfinen
przypominający wyglądem człowieka

antropomorfizm ˌãntrɔpɔ̃ˈmɔrfʲism̥ n
antropomorfismi
nadawanie cech ludzkich innym (niebędącymi ludźmi) istotom i zjawiskom;

antroponim ˌãntrɔˈpɔ̃ɲĩm n
henkilönnimi
(językoznawstwo, językoznawczy) osobowa nazwa własna

antyamerykanizm n
amerikkalaisvastaisuus
niechęć lub pogarda do Stanów Zjednoczonych

antyamerykański adj
antiamerikkalainen
wymierzony przeciwko Ameryce (jako części świata) i Amerykanom, niechętny wobec Ameryki i Amerykanów

antyatom n
antiatomi
(fizyka, fizyczny) atom zbudowany z antycząstek;

antybakteryjny ˌãntɨbaktɛˈrɨjnɨ adj
antibakteerinen
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) chroniący przed bakteriami, zapobiegający namnażaniu się bakterii

antybiotyczny adj
antibioottinen
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) mający działanie takie jak antybiotyk, potrafiący niszczyć, hamować namnażanie bakterii

antybiotyk ˌãntɨˈbʲjɔtɨk n
antibiootti
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) naturalny lub sztuczny lek unieszkodliwiający drobnoustroje;

antychryst n
antikristus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) eschatologiczny przeciwnik Chrystusa;

antycyklon n
korkeapaine
(meteorologia, meteorologiczny) wyż (atmosferyczny);

antycząstka n
antihiukkanen
(fizyka, fizyczny) cząstka antymaterii;

antydepresant n
antidepressantti
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwdziałający objawom depresji;

antyfaszysta ˌãntɨfaˈʃɨsta n
antifasisti
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwnik faszyzmu

antyfaszystowski ˌãntɨfaʃɨˈstɔfsʲci adj
antifasistinen fasisminvastainen
nastawiony na walkę z faszyzmem, zwalczający faszystów

antyfaszyzm ˌãntɨˈfaʃɨsm̥ n
antifasismi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) postawa przejawiająca się otwartym sprzeciwem wobec faszyzmu;

antyfeminizm n
antifeminismi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) stanowisko sprzeciwiające się ideom i ruchowi feministycznemu

antyfona n
antifoni
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w Komplecie krótka pieśń maryjna śpiewana lub odmawiana na końcu godziny kanonicznej;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w Liturgii godzin werset odmawiany przed i po psalmie czy kantyku;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w liturgii mszy świętej jeden z wersetów śpiewanych lub odmawianych na wejście, na ofiarowanie i na komunię;

antygen ãnˈtɨɡɛ̃n n
antigeeni
(medycyna, medyczny) substancja, której pojawienie się w organizmie powoduje jego reakcję odpornościową;

antygoryt n
antigoriitti
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy serpentynów;

antyk ˈãntɨk n
antiikkiesine
(potocznie, potoczny) przedmiot stary, zabytkowy

antykomunista ˌãntɨkɔ̃mũˈɲista n
antikommunisti
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwnik komunizmu, osoba zwalczająca komunizm

antykomunistyczny ˌãntɨkɔ̃mũɲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
antikommunistinen
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skierowany przeciwko komunizmowi, wrogo do niego nastawiony, związany z antykomunizmem

antykomunizm ˌãntɨkɔ̃ˈmũɲism̥ n
antikommunismi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wroga postawa wobec komunizmu

antykoncepcja ˌãntɨkɔ̃nˈt͡sɛpt͡sʲja n
ehkäisy
(medycyna, medyczny) (seksuologia, seksuologiczny) działania zapobiegające zapłodnieniu

antylopa ˌãntɨˈlɔpa n
antilooppi
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) nienaukowa nazwa dla grupy kilkunastu zwierząt z rodziny wołowatych i widłorogich zamieszkujący sawanny i stepy

antymateria ˌãntɨ̃maˈtɛrʲja n
antimateria
(fizyka, fizyczny) materia, która składa się z antycząstek, a w kontakcie ze zwykłą materią ulega anihilacji;

antymon ãnˈtɨ̃mɔ̃n n
antimoni
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sb i liczbie atomowej 51;

antymonit n
antimoniitti
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z grupy siarczków, siarczek antymonu;

antymonopolowy adj
kartellien vastainen
skierowany przeciwko istniejącym monopolom, mający nie dopuścić do skupienia większości rynku w jednym ręku

antynaukowy adj
epätieteellinen
odrzucający metodę naukową
sprzeczny ze stanowiskiem nauki

antyneutron n
antineutroni
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna będąca antycząstką neutronu;

antynomia n
antinomia
(logika, logiczny) (filozofia, filozoficzny) sprzeczność, wykluczenie się dwóch twierdzeń, mimo że osobno zdają się być prawdziwe;

antyoksydacyjny adj
antioksidanttinen
taki, który przeciwdziała utlenianiu się pierwiastków i związków

antypapież ˌãntɨˈpapʲjɛʃ n
vastapaavi
(kościelny) osoba powołana na tron papieski nieprawnie, za pontyfikatu legalnego papieża lub w czasie, gdy urząd papieski był nieobsadzony;

antypatia ˌãntɨˈpatʲja n
antipatia
niechęć do kogoś

antyproton n
antiprotoni
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna będąca antycząstką protonu;

antyreligijny ˌãntɨrɛlʲiˈɟijnɨ adj
uskontovastainen
skierowany przeciwko religii, niechętny wobec religii

antysemicki ˌãntɨsɛ̃ˈmʲit͡sʲci adj
antisemiittinen juutalaisvastainen
wymierzony przeciwko Żydom, dyskryminujący Żydów

antysemityzm ˌãntɨsɛ̃ˈmʲitɨsm̥ n
antisemitismi juutalaisvastaisuus
nienawiść, uprzedzenie i wrogość wobec narodu żydowskiego, związana z nietolerancją i rasizmem;

antyseptyczny ˌãntɨsɛpˈtɨt͡ʃnɨ adj
antiseptinen
(medycyna, medyczny) zapobiegający rozwojowi drobnoustrojów, bakterii wywołujących choroby

antyteizm ˌãntɨˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
antiteismi
aktywna pozycja przeciwko teizmowi, niechęć lub walka przeciwko religiom teistycznym;

antyteza n
antiteesi
twierdzenie sprzeczne do innego sądu; coś przeciwnego
(filozofia, filozoficzny) wg Hegla drugie stadium dialektycznego rozwoju rzeczywistości przez triady
(filozofia, filozoficzny) wg Kanta jeden z dwóch sprzecznych, równorzędnych sądów odnoszących się do tego samego metafizycznego zagadnienia
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) środek stylistyczny polegający na zestawieniu obok siebie w utworze dwóch przeciwstawnych znaczeniowo wyrażeń w jedną całość treściową, celem wywołania silniejszej ekspresji

antyutopia n
dystopia
wizja społeczeństwa albo przyszłości przeciwna do utopii, to jest czarna, pesymistyczna, przedstawiająca często także regres ludzkości

antywojenny ˌãntɨvɔˈjɛ̃nːɨ adj
sodanvastainen
potępiający wojnę, skierowany przeciwko wojnie

anyż ˈãnɨʃ n
anis
(botanika, botaniczny) Pimpinella anisum L., jednoroczna roślina zielna pochodząca z wschodnich obszarów basenu Morza Śródziemnego;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa uzyskiwana z anyżu (1.1)

aorta aˈɔrta n
aortta
(anatomia, anatomiczny) główna i największa tętnica człowieka;

aoryst aˈɔrɨst n
aoristi
(gramatyka) czas gramatyczny, mający różne znaczenia w zależności od języka, np. w językach indoeuropejskich to czas przeszły, w językach ałtajskich – teraźniejszo-przyszły;

aparat aˈparat n
koneisto
(anatomia, anatomiczny) grupa narządów organizmów żywych spełniających określone zadania
(medycyna, medyczny) przyrząd do korekcji wad
(technologia, technika, techniczny) urządzenie o określonej funkcjonalności, np. telefoniczny, fotograficzny

aparat fotograficzny aˈparat ˌfɔtɔɡraˈfʲit͡ʃnɨ n
kamera valokuvakamera
(fotografia) urządzenie służące do robienia fotografii;

aparat słuchowy n
kuulokoje
przeznaczone dla osób niedosłyszących douszne urządzenie wzmacniające głośność dźwięków;

aparatczyk n
apparatsikki
(pejoratywnie, pejoratywny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek aparatu partyjnego, urzędnik partyjny na kierowniczym stanowisku, zwłaszcza w partii komunistycznej

apartament ˌaparˈtãmɛ̃nt n
asunto
wielopokojowe mieszkanie o wysokim standardzie

apateizm n
apateismi
(filozofia, filozoficzny) (neologizm) założenie, że Bóg i religia nie mają znaczenia dla ludzkiego życia; apatyczny stosunek do kwestii istnienia bądź nieistnienia Boga;

apatia aˈpatʲja n
apatia
(psychologia, psychologiczny) stan obojętności i braku zainteresowania oraz braku aktywności;

apatycznie adv
apaattisesti
w sposób apatyczny

apatyczny ˌapaˈtɨt͡ʃnɨ adj
apaattinen
obojętny na otoczenie; niewrażliwy na to, co się wokół dzieje
będący przejawem stanu niewrażliwości na otoczenie

apatyt aˈpatɨt n
apatiitti
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady fosforanów;

apelacyjny adj
valitus
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) związany z odwołaniami od wyroków

apercepcja ˌapɛrˈt͡sɛpt͡sʲja n
apperseptio
(filozofia, filozoficzny) postrzeganie samego siebie, świadomość samego siebie, postrzeganie przez umysł jego własnych stanów;

aperitif ˌapɛrʲiˈtʲif ˌapɛˈrʲitʲif n
aperitiivi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój alkoholowy podawany przed posiłkiem dla pobudzenia apetytu

apetyt aˈpɛtɨt n
ruokahalu
chęć jedzenia, łaknienie;

apetyt rośnie w miarę jedzenia aˈpɛtɨt ˈrɔɕɲɛ ˈv‿mʲjarɛ jɛˈd͡zɛ̃ɲa proverb
nälkä kasvaa syödessä
im więcej masz, tym więcej chcesz mieć

aphelium n
apheli
(astronomia, astronomiczny) punkt orbity okołosłonecznej planety, planety karłowatej, planetoidy lub komety położony najdalej od Słońca;

aplauz ˈaplaws n
suosionosoitus
oznaki zadowolenia, uznania wyrażane często poprzez brawa czy okrzyki

aplet n
sovelma
(informatyka, informatyczny) niewielki program webowy działający po stronie klienta;

aplikacja ˌaplʲiˈkat͡sʲja n
sovellus
(informatyka, informatyczny) konkretny ze względu na oferowaną użytkownikom funkcjonalność element oprogramowania użytkowego, które jest podkategorią oprogramowania;

aplikator ˌaplʲiˈkatɔr n
applikaattori
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) przyrząd do podawania leku, kosmetyku lub innego środka

apoftegmat n
aforismi
krótka anegdota lub powiedzenie, zręcznie dostosowane do okoliczności

apogeum n
apogeum
(astronomia, astronomiczny) punkt na orbicie eliptycznej ciała niebieskiego okrążającego Ziemię, znajdujący się najdalej od Ziemi
moment szczytowy jakiegoś procesu, moment osiągnięcia wartości maksymalnej

apokalipsa ˌapɔkaˈlʲipsa n
apokalypsi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) dzień ostateczny

apokaliptyczny adj
apokalyptinen
dotyczący apokalipsy, końca świata

apokopa ˌapɔˈkɔpa n
apokopee
(fonetyka, fonetyczny) skrócenie wyrazu w procesie zaniku głosek na jego końcu lub przez celowe ich opuszczenie;

apokryf aˈpɔkrɨf n
apokryfi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga religijna, którą dany Kościół uważa za niezgodną ze swoją doktryną;

apolipoproteina ˌapɔlʲipɔprɔtɛˈ<sup>j</sup>ĩna n
apolipoproteiini
(biochemia, biochemiczny) białko wchodzące w skład lipoprotein;

apolityczność n
epäpoliittisuus
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest apolityczne; cecha tych, którzy są apolityczni

apolityczny adj
epäpoliittinen
niezwiązany z polityką

apolliński adj
apolloninen
związany z Apollem, dotyczący Apolla

apopleksja ˌapɔˈplɛksʲja n
apopleksia
(przestarzałe, przestarzały) (medycyna, medyczny) udar mózgu

apoplektyczny ˌapɔplɛkˈtɨt͡ʃnɨ adj
apoplektinen
będący przejawem / następstwem apopleksji

apoptoza ˌapɔˈptɔza n
apoptoosi
(biologia, biologiczny) zaprogramowana śmierć komórki żywego organizmu;

aporia aˈpɔrʲja n
aporia
(filozofia, filozoficzny) trudność w rozumowaniu logicznym, niemożliwa do przezwyciężenia lub rozwiązania, zawierająca sprzeczne albo przeciwstawne rozwiązania;

aport n
apportti
rzekome, paranormalne zjawisko przenoszenia rzeczy przez duchy;

apostata ˌapɔˈstata n
luopio
osoba, która porzuciła swoją religię albo jej przekonania i zasady

apostolski ˌapɔˈstɔlsʲci adj
apostolinen
dotyczący apostołów

apostoł aˈpɔstɔw n
apostoli
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z dwunastu najbliższych uczniów Jezusa Chrystusa powołanych przez niego w celu głoszenia jego nauk;

apostrof aˈpɔstrɔf n
heittomerkki apostrofi
znak podobny do przecinka stawiany w górnym indeksie;

apostrofa n
apostrofi
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na bezpośrednim, a czasem nagłym, zwróceniu się do słuchaczy lub nawet do nieobecnych osób

apotema n
apoteema
(geometria) promień okręgu wpisanego w wielokąt foremny

apoteoza ˌapɔtɛˈɔza n
apoteoosi
(książkowy) otoczenie osoby bądź rzeczy szczególną czcią;

appeasement n
liennytys
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka ustępstw wobec żądań agresywnego państwa, mająca na celu złagodzenie jego postawy, osiągnięcie ugody i utrzymanie pokoju;

aprecjacja ˌaprɛˈt͡sʲjat͡sʲja n
arvonanto
(ekonomia, ekonomiczny) wzrost wartości dobra lub usługi, zwykle pieniądza w systemie płynnych kursów walut;

aprobata ˌaprɔˈbata n
hyväksyminen
uznanie czegoś za dobre, słuszne, właściwe; akceptacja, zgoda, pochwała

aprobować ˌaprɔˈbɔvat͡ɕ v
hyväksyä
uznawać coś za słuszne, godne poparcia, pozwalać, zgadzać się

apsyda apˈsɨda n
apsis
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie na rzucie półkola, półelipsy lub wieloboku, dostawione addytywnie do bryły kościoła i otwarte do jego wnętrza; ; (zobacz) też absyda w Encyklopedii staropolskiej

apteczka apˈtɛt͡ʃka n
ensiapulaukku
(medycyna, medyczny) torba, skrzynka lub szafka z podręcznymi opatrunkami i lekarstwami;

apteka apˈtɛka n
apteekki
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) miejsce, w którym sprzedaje się i przechowuje leki;

aptekarz apˈtɛkaʃ n
apteekkari
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) osoba pracująca w aptece lub jej właściciel;

aquapark akˈfapark n
vesipuisto
wodny park rozrywki z kompleksem basenów, zjeżdżalni itp.;

ara ˈara n
ara
(ornitologia, ornitologiczny) duża, kolorowa papuga z rodzaju ara (1.1);

ara modra ˈara ˈmɔdra n
siniara
(ornitologia, ornitologiczny) Cyanopsitta spixii, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, jedyny przedstawiciel rodzaju Cyanopsitta;

arabeska ˌaraˈbɛska n
arabeski
(sztuka) (architektura, architektoniczny) ozdobny ornament roślinny wywodzący się z kultury arabskiej;
(choreografia, choreograficzny) poza w tańcu inspirowana motywami orientalnymi
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) miniatura na fortepian;

arabista ˌaraˈbʲista n
arabisti
specjalista w zakresie języka, historii i kultury Arabów;

arabski aˈrapsʲci adj
arabialainen arabia
dotyczący Arabów i terenów, które zamieszkują

arabski aˈrapsʲci n
arabia arabialainen
(językoznawstwo, językoznawczy) język Arabów, najpowszechniejszy język semicki będący językiem oficjalnym licznych krajów regionu bliskowschodniego i północnoafrykańskiego;

arachnofobia ˌaraxnɔˈfɔbʲja n
araknofobia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed pająkami;

arachnologia ˌaraxnɔˈlɔɟja n
araknologia
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o pajęczakach;

aragonit ˌaraˈɡɔ̃ɲit n
aragoniitti
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady węglanów, polimorficzna odmiana węglanu wapnia;

aragoński ˌaraˈɡɔ̃j̃sʲci adj
aragonia
dotyczący Aragonii lub jej mieszkańców, związany z Aragonią, pochodzący z Aragonii

aragoński ˌaraˈɡɔ̃j̃sʲci n
aragonia
(językoznawstwo, językoznawczy) język aragoński;

aramejski ˌarãˈmɛjsʲci adj
aramea
związany z Aramejczykami, z dawną Syrią

aramejski ˌarãˈmɛjsʲci n
aramea
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy semickiej, używany na Bliskim Wschodzie od II tysiąclecia p.n.e. do czasów dzisiejszych;

arbiter arˈbʲitɛr n
sovittelija
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozjemca, sędzia polubowny powołany aby rozstrzygnąć spór

arbitralny ˌarbʲiˈtralnɨ adj
mielivaltainen
narzucający swoje zdanie, nielubiący sprzeciwu

arbitraż n
arbitraasi
sąd rozjemczy, polubowne rozstrzygnięcie danej kwestii przez arbitrów

arbitrażowy adj
välimies
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) związany z arbitrażem, dotyczący arbitrażu

arboretum ˌarbɔˈrɛtũm n
arboretum
(ekologia, ekologiczny) wyodrębniony obszar, na którym znajduje się kolekcja drzew i krzewów, utrzymywany w celu naukowo-badawczym (np. prace nad aklimatyzacją obcych gatunków), bądź ochrony rzadkich gatunków i odmian;

arbuz ˈarbus n
vesimeloni arbuusi
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc arbuza (1.1), wielka kula w zielonej, twardej skórce i z czerwonym, wodnistym miąższem o słodkim smaku
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) Citrullus Schrad., rodzaj roślin z rodziny dyniowatych;

archaicznie adv
arkaistisesti
w sposób niepasujący do nowych czasów
w sposób typowy dla minionych czasów

archaiczny ˌarxaˈ<sup>j</sup>it͡ʃnɨ adj
arkaainen antiikkinen
będący typowym dla dawnych czasów

archaik arˈxa<sup>j</sup>ik n
arkeeinen aioni
(geologia, geologiczny) najstarszy eon w dziejach Ziemi;

archaizm n
arkaismi
(językoznawstwo, językoznawczy) forma językowa, która wyszła z użycia

archanioł arˈxãɲɔw n
arkkienkeli ylienkeli
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy byt duchowy stojący w hierarchii niebiańskiej wyżej niż chór aniołów;

archeo- arˈxɛɔ
arkeo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze starożytnością, prehistorią

archeolog ˌarxɛˈɔlɔk n
arkeologi
naukowiec badający materialne pozostałości dawnych społeczeństw

archeologia ˌarxɛɔˈlɔɟja n
arkeologia
nauka, której celem jest odtwarzanie społeczno-kulturowej przeszłości człowieka na podstawie znajdujących się w ziemi, na ziemi lub w wodzie materialnych pozostałości działań ludzkich;

archeologiczny ˌarxɛɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
arkeologinen
związany z archeologią, dotyczący archeologii

archeolożka n
arkeologi
(potocznie, potoczny) specjalistka w zakresie archeologii

archetyp arˈxɛtɨp n
arkkityyppi perikuva
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pierwowzór postaci
(psychologia, psychologiczny) pierwotne wyobrażenie i wzorzec zachowania;

archidiecezja n
arkkihiippakunta
(kościelny) jednostka administracyjna zarządzana przez arcybiskupa;

archimandryta n
arkkimandriitta
(kościelny) przełożony klasztoru w katolickich Kościołach wschodnich
w okresie wczesnego chrześcijaństwa: opiekun klasztorów na terenie danej diecezji

archipelag ˌarxʲiˈpɛlak n
saaristo saariryhmä
(geografia, geograficzny) grupa wysp położonych blisko siebie;

architekt arˈxʲitɛkt n
arkkitehti
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) osoba zajmująca się projektowaniem budynków i obiektów infrastruktury w zakresie architektury
(przenośnie, przenośnia) inicjator i organizator jakiegoś przedsięwzięcia, wydarzenia, procesu

architektoniczny ˌarxʲitɛktɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ adj
arkkitehtoninen
(architektura, architektoniczny) związany z architekturą, tworzony dla / za pomocą architektury

architektura ˌarxʲitɛkˈtura n
arkkitehtuuri
(architektura, architektoniczny) dziedzina techniki, a jednocześnie sztuki, która zajmuje się projektowaniem budynków i budowli;

architraw arˈxʲitraf n
arkkitraavi
(architektura, architektoniczny) główny (najniższy) poziomy człon belkowania antycznego podtrzymujący belki stropu;

archiwalny adj
arkisto-
dotyczący archiwaliów, stanowiący archiwum

archiwista n
arkistoija
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) specjalista z zakresu archiwistyki, badacz archiwaliów

archiwizacja n
arkistointi
zbieranie i porządkowanie, katalogowanie materiałów archiwalnych

archiwum arˈxʲivũm n
arkisto
uporządkowany zbiór akt, dokumentów, nagrań dźwiękowych lub filmów mających znaczenie historyczne
budynek lub pomieszczenie, w którym mieści się archiwum (1.1)

archont n
arkontti
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnych Atenach, od VIII w. p.n.e. do czasów reform Klejstensa, jeden z dziewięciu najważniejszych urzędników polis, zasiadał w Areopagu;

arcybiskup ˌart͡sɨˈbʲiskup n
arkkipiispa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł honorowy nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezji), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa („ad personam”);

arcybiskupstwo n
arkkipiispanistuin
(administracja) biskupstwo pod jurysdykcją arcybiskupa;

arcydzięgiel ˌart͡sɨˈd͡ʑɛ̃ŋʲɟɛl n
väinönputki
(botanika, botaniczny) gatunek rośliny z rodziny selerowatych;

arcykapłan n
ylipappi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) najwyższy urząd w świątyni jerozolimskiej, przełożony kapłanów i lewitów;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najwyższy kapłan w bliskowschodnich kultach pogańskich;
(teologia, teologiczny) w chrześcijaństwie tytuł jedynego pośrednika między Bogiem a ludźmi przysługujący Chrystusowi

arcyksiążę n
arkkiherttua
austriacki tytuł książęcy
osoba nosząca tytuł arcyksięcia (1.1)

arena aˈrɛ̃na n
ala
(przenośnie, przenośnia) miejsce jakichś wydarzeń, działań
koliste miejsce otoczone widownią, na którym odbywają się różnego typu pokazy, np. cyrkowe

areometr n
areometri
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) przyrząd do pomiaru gęstości cieczy

areszt ˈarɛʃt n
pidätys
tymczasowe pozbawienie wolności;

areszt domowy ˈarɛʒd ːɔ̃ˈmɔvɨ n
kotiaresti
zakaz opuszczania własnego mieszkania lub wskazanej kwatery;

aresztować ˌarɛˈʃtɔvat͡ɕ v
pidättää
pozbawić (pozbawiać) wolności osobę podejrzaną o popełnienie przestępstwa

argentyński ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃j̃sʲci adj
argentiinalainen
odnoszący się do Argentyny, wywodzący się z Argentyny

argon ˈarɡɔ̃n n
argon
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ar i liczbie atomowej 18;

argot arˈɡɔ n
ammattikieli
(językoznawstwo, językoznawczy) (przestarzałe, przestarzały) odmiana języka używana przez grupę zawodową albo środowiskową

argument arˈɡũmɛ̃nt n
argumentti
fakt lub okoliczność przytaczane celem potwierdzenia lub obalenia tezy;

argumentacja n
argumentointi
uzasadnianie za pomocą argumentów

argumentować v
perustella
uzasadniać swoje stanowisko, swój pogląd

aria ˈarʲja n
aaria
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pieśń wykonywana solo w czasie opery lub oratorium;

arianizm n
areiolaisuus
(teologia, teologiczny) (historia, historyczny, historycznie) wczesnochrześcijańska, antytrynitarna doktryna teologiczna negująca boskość Jezusa i głosząca jego stworzenie lub zrodzenie przez Boga Ojca;

ariański arʲˈjä̃j̃sʲci adj
areiolainen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z naukami lub osobą Ariusza, arianami lub arianizmem

arizoński adj
arizonalainen
związany z Arizoną; pochodzący z Arizony

arka ˈarka n
arkki
(przestarzałe, przestarzały) duża, drewniana łódź; w domyśle: arka Noego

arkada arˈkada n
arkadi
(architektura, architektoniczny) kompozycja składająca się z łuku opartego na kolumnach lub filarach;

arkebuz arˈkɛbus n
hakapyssy
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) długa, ręczna, odprzodowa broń palna z zamkiem kołowym, używana przez kawalerię i piechotę w XVI-XVII wieku; także jako broń myśliwska;

arkoza n
arkoosi
(geologia, geologiczny) okruchowa skała osadowa, odmiana piaskowca bogata w skalenie;

arkusz ˈarkuʃ n
arkki
płaski, kwadratowy albo prostokątny fragment jakiegoś materiału, np. papieru, blachy itp.

arkusz kalkulacyjny ˈarkuʃ ˌkalkulaˈt͡sɨjnɨ n
laskentataulukko
(informatyka, informatyczny) program komputerowy przedstawiający dane, głównie liczbowe, w postaci zestawu dużych, dwuwymiarowych tabel, pozwalający na automatyczną obróbkę tych danych oraz na ich prezentację w różny sposób;

arlekin n
harlekiini
(sztuka) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) komediowy pajac, typ postaci z ludowej włoskiej commedia dell’arte;

armaniak n
armanjakki
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) winiak wytwarzany we francuskiej prowincji Armagnac;

armata arˈmata n
tykki
(wojskowość, wojskowy) działo o długiej lufie;

armatka śnieżna n
lumitykki
urządzenie do wytwarzania sztucznego śniegu;

armator n
laivanvarustaja
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) osoba fizyczna albo prawna eksploatująca statek;

armia ˈarmʲja n
armeija maavoimat
określenie ogółu sił zbrojnych danego państwa;
(wojskowość, wojskowy) jednostka organizacyjna wojska – związek operacyjny, składający się z kilku dywizji lub korpusów
maavoimat armeija
(wojskowość, wojskowy) określenie wojsk lądowych danego państwa, bez lotnictwa i marynarki wojennej (armia w tym znaczeniu może obejmować także lotnictwo wojsk lądowych)

arogancja ˌarɔˈɡãnt͡sʲja n
arroganssi
pewność siebie połączona z lekceważeniem innych, odnoszenie się do kogoś z nonszalancją, wywyższanie się

arogancki ˌarɔˈɡãnt͡sʲci adj
julkea
(książkowy) będący oznaką arogancji
ylimielinen
(książkowy) taki, którego cechą jest arogancja

aromat aˈrɔ̃mat n
aromi
zapach sprawiający przyjemność

aromaterapia aˈrɔ̃matɛˈrapʲja n
aromaterapia
(medycyna, medyczny) leczenie substancjami zapachowymi poprzez inhalacje lub przez ich kontakt ze skórą (wcieranie, kąpiel);

aromatyczny ˌarɔ̃maˈtɨt͡ʃnɨ adj
aromaattinen
mający silny, miły zapach
(chemia, chemiczny) o cyklicznych węglowodorach: taki, w którym istnieje sprzężone wiązanie wielokrotne, czyli zamknięty układ naprzemiennie położonych wiązań podwójnych i pojedynczych między atomami węgla
o wyraźnym, bogatym smaku

aronia aˈrɔ̃ɲja n
aronia
(botanika, botaniczny) Aronia, krzew o małych, białych lub czerwonych kwiatach i drobnych, granatowych lub czerwonych owocach o słodko-cierpkim smaku;

arpeggio arˈpɛd͡ʒʲjɔ n
arpeggio
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sposób wykonania akordu na instrumencie muzycznym polegający na zagraniu składowych dźwięków jeden po drugim, zaczynając od najniższego tonu;

arsen ˈarsɛ̃n n
arseeni
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu As i liczbie atomowej 33;

arsenał arˈsɛ̃naw n
arsenaali
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) budynek lub pomieszczenie pełniące funkcję składu broni; składnica broni; ; (zobacz) też arsenał w Encyklopedii staropolskiej

arsenian arˈsɛ̃ɲãn n
arsenaatti
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester kwasu arsenowego;

arsenin arˈsɛ̃ɲĩn n
arseniitti
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester kwasu arsenawego

arsenopiryt n
arseenikiisu arsenopyriitti
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady siarkosoli, jego głównym składnikiem jest siarczek żelazowo-arsenowy, zwykle zawiera domieszki złota;

arszenik n
arseenitrioksidi
(chemia, chemiczny) (toksykologia) (potocznie, potoczny) tlenek arsenu na trzecim stopniu utlenienia, popularna trucizna pod postacią białego proszku

art déco n
art deco
(sztuka) styl w sztukach plastycznych i wzornictwie XX w. charakteryzującym się zgeometryzowaniem i dążeniem do syntetycznego ujmowania form;

artefakt arˈtɛfakt n
artefakti
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) struktura lub własność, która nie pojawiła się naturalnie w badanym zjawisku, ale jako rezultat oddziaływania zewnętrznego lub błędu pomiarowego;
(antropologia, antropologiczny) przedmiot wykonany ludzką ręką;

artezyjski adj
arteesinen
(geologia, geologiczny) dotyczący wód podziemnych zdolnych do samoczynnego wypływu, oddzielonych od powierzchni gruntu stropem z warstwy nieprzepuszczalnej;

artykulacja n
artikulointi
(fonetyka, fonetyczny) ruchy narządów mowy podczas wymawianie głoski i samo wymawianie głoski;

artykuł arˈtɨkuw n
artikkeli
(handel, handlowy) rzecz, która jest przedmiotem handlu
(językoznawstwo, językoznawczy) rodzajnik, przedimek
artikkeli kirjoitus
(publikatory) tekst publicystyczny, literacki lub naukowy zamieszczony w gazecie lub czasopiśmie
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) część ustawy lub umowy stanowiąca zamkniętą całość

artykuły gospodarstwa domowego ˌartɨˈkuwɨ ˌɡɔspɔˈdarstfa ˌdɔ̃mɔˈvɛɡɔ n
kodinkone
urządzenia, sprzęty, narzędzia używane w domu, np. do gotowania, utrzymywania porządku

artyleria ˌartɨˈlɛrʲja n
tykistö
(wojskowość, wojskowy) formacja wojskowa wyposażona w działa o dużym zasięgu, współcześnie także w niektóre rodzaje broni rakietowej; ; (zobacz) też artyleria w Encyklopedii staropolskiej
(wojskowość, wojskowy) uzbrojenie artylerii (1.1), np. armaty, haubice, moździerze

artyleryjski ˌartɨlɛˈrɨjsʲci adj
tykistö-
(wojskowość, wojskowy) (przymiotnik) od artyleria

artysta arˈtɨsta n
taiteilija
człowiek zajmujący się sztuką, tworzący ją

artystycznie ˌartɨˈstɨt͡ʃʲɲɛ adv
taiteellisesti
w sposób artystyczny

artystyczny ˌartɨˈstɨt͡ʃnɨ adj
taiteellinen artistinen
związany z artyzmem, sztuką, twórczością artysty

aryjski aˈrɨjsʲci adj
arjalainen
(etnografia, etnograficzny) należący do Ariów
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w hitleryzmie: nieposiadający żydowskich przodków

arystokracja ˌarɨstɔˈkrat͡sʲja n
aristokratia
najwyższy stan społeczny, do którego przynależy się (najczęściej) ze względu na urodzenie;

arystokrata ˌarɨstɔˈkrata n
aristokraatti
osoba należąca do arystokracji

arystokratycznie adv
aristokraattisesti
w sposób arystokratyczny

arystokratyczny ˌarɨstɔkraˈtɨt͡ʃnɨ adj
aristokraattinen
związany z arystokracją

arystotelesowski adj
aristotelilainen
(filozofia, filozoficzny) odnoszący się do Arystotelesa lub jego nauk

arystotelizm n
aristotelismi
(filozofia, filozoficzny) doktryna filozoficzna Arystotelesa

arytmetyczny ˌarɨtmɛˈtɨt͡ʃnɨ adj
aritmeettinen
(matematyka, matematyczny) dotyczący arytmetyki, związany z arytmetyką

arytmetyka ˌarɨtˈmɛtɨka n
aritmetiikka laskuoppi
(matematyka, matematyczny) gałąź matematyki, zajmująca się własnościami liczb i związkami między liczbami;

arytmia aˈrɨtmʲja n
rytmihäiriö
(medycyna, medyczny) nieprawidłowy rytm pracy serca

arywizm n
urakeskeisyys
dążenie do celu "po trupach", bez brania pod uwagę kwestii etycznych

as a ɛs as n
ässä
(termin karciany) najwyższa z kart w każdym z kolorów talii;
osoba przodująca w danej dziedzinie, przeważnie związanej z jakąś służbą

asafetyda ˌasafɛˈtɨda n
hajupihka pirunpihka
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) indyjska substancja przyprawowa i lecznicza, gumożywica wydzielana z kłączy zapaliczki cuchnącej, Ferula assa-foetida L., zamiennik cebuli i czosnku;

asana aˈsãna n
asana
postawa ciała w jodze;

ascetycznie adv
askeettisesti
w sposób ascetyczny

ascetyczny adj
askeettinen
właściwy ascezie, umartwianiu się, pełen wyrzeczeń

ascetyzm n
asketismi
filozofia i praktyki ascetów

asceza asˈt͡sɛza n
askeesi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postawa polegająca na wyrzeczeniu się radości życia w celu uzyskania zbawienia w niebie lub oświecenia duchowego

aseitas n
aseiteetti
(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) niezależność bytu od niczego innego

aseksualizm ˌasɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
aseksuaalisuus
(seksuologia, seksuologiczny) określenie osób nieodczuwających pożądania seksualnego;

aseksualny ˌasɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
aseksuaalinen
(seksuologia, seksuologiczny) obojętny na sprawy płci i seksu, nieodczuwający pociągu seksualnego

aseptyczny adj
aseptinen
(medycyna, medyczny) pozbawiony drobnoustrojów chorobotwórczych

asertywność ˌasɛrˈtɨvnɔɕt͡ɕ n
itsevarmuus
(psychologia, psychologiczny) posiadanie własnego zdania, własnych uczuć i umiejętność ich wyrażania i egzekwowania z poszanowaniem praw innych ludzi;

asfalt ˈasfalt n
asfaltti
(technologia, technika, techniczny) półpłynny lub stały materiał pochodzenia naturalnego;

asonans n
assonanssi
(językoznawstwo, językoznawczy) rym polegający na identyczności tylko samogłosek

asortyment ˌasɔrˈtɨ̃mɛ̃nt n
joukko
(handel, handlowy) wybór towarów lub usług, który jest proponowany klientom;

aspartam asˈpartãm n
aspartaami
(chemia, chemiczny) (spożywczy) syntetyczny, niskokaloryczny środek słodzący

aspekt ˈaspɛkt n
aspekti
(gramatyka) cecha czasownika określająca jego dokonanie lub niedokonanie;
punkt widzenia, kontekst, w którym dana kwestia jest rozpatrywana

aspiryna ˌaspʲiˈrɨ̃na n
aspiriini
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) kwas acetylosalicylowy używany jako lek; pastylka lub płyn z tą substancją;

aspołeczny adj
antisosiaalinen
obojętny dla spraw społecznych, który wyłącza się z życia społecznego

astat ˈastat n
astatiini astaatti
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu At i liczbie atomowej 85;

astenia n
astenia
(medycyna, medyczny) stan słabości, zmniejszenie lub brak odporności fizycznej i psychicznej;

astenosfera ˌastɛ̃nɔˈsfɛra n
astenosfääri
(geologia, geologiczny) warstwa płaszcza ziemskiego;

asteroida ˌastɛˈrɔjda n
asteroidi
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o małych rozmiarach (od kilku metrów do czasem ponad 1000 km), obiegające gwiazdę centralną (Słońce);

asterysk aˈstɛrɨsk n
asteriski
(poligrafia) znak pisarski w kształcie gwiazdki (*), najczęściej pięcio- lub sześcioramiennej, umieszczany w przybliżeniu pomiędzy średnią i górną linią pisma, stosowany m.in. jako znak umowny, symbol odsyłacza do przypisu, wieloznacznik ogólny, separator tekstu oraz jako element ozdobny;

asteryzm aˈstɛrɨsm̥ n
asterismi
(astronomia, astronomiczny) układ gwiazd tworzący na niebie pewien widoczny zbiór, niebędący gwiazdozbiorem;
(mineralogia, mineralogiczny) efekt optyczny polegający na powstaniu promieni świetlnych na minerale wskutek jego specyficznych właściwości;
znak „⁂”, stosowany w celu zwrócenia szczególnej uwagi na fragment tekstu;

astma ˈastma n
astma
(medycyna, medyczny) stan, w którym dominującym objawem jest ostra duszność powiązana ze świszczącym oddechem;

astmatyczny adj
astmaattinen
(medycyna, medyczny) związany z astmą, charakterystyczny dla astmy, dychawicy

astrafobia ˌastraˈfɔbʲja n
astrafobia brontofobia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed błyskawicami

astro- ˈastrɔ prefix
astro-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ciałami niebieskimi

astrofizyk ˌastrɔˈfʲizɨk n
astrofyysikko
specjalista w zakresie astrofizyki

astrofizyka n
astrofysiikka
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, nauka o budowie, ewolucji, właściwościach chemicznych i fizycznych ciał niebieskich oraz materii rozproszonej w przestrzeni poza Ziemią;

astrofotografia ˌastrɔfɔtɔˈɡrafʲja n
tähtivalokuvaus
(fotografia) dział fotografii zajmujący się utrwalaniem zjawisk i obiektów widocznych na niebie;

astrolabium ˌastrɔˈlabʲjũm n
astrolabi
(astronomia, astronomiczny) (historia, historyczny, historycznie) narzędzie do mierzenia wysokości ciał niebieskich

astrolatria ˌastrɔˈlatrʲja n
astrolatria
kult ciał niebieskich uważanych za bóstwa, demony lub ich za siedziby;

astrolog aˈstrɔlɔk n
astrologi
człowiek zajmujący się astrologią, przepowiadający przyszłość z położenia ciał niebieskich

astrologia ˌastrɔˈlɔɟja n
astrologia
(ezoteryka) wróżenie z położenia ciał niebieskich; paranauka zajmująca się badaniem związku między położeniem ciał niebieskich na niebie a wydarzeniami na Ziemi i losami człowieka;

astrologiczny ˌastrɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
astrologinen
dotyczący astrologii, oparty na astrologii, związany z astrologią

astronauta ˌastrɔ̃ˈnawta n
astronautti avaruuslentäjä
(astronomia, astronomiczny) (zawód, zawodowy, zawodowo) osoba zajmująca się lotami w kosmos i badaniem przestrzeni kosmicznej

astronom aˈstrɔ̃nɔ̃m n
astronomi tähtitieteilijä
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) specjalista w zakresie astronomii;

astronomia ˌastrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
tähtitiede astronomia
nauka zajmująca się badaniem kosmosu;

astronomiczny ˌastrɔ̃nɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ adj
astronominen tähtitieteellinen
(astronomia, astronomiczny) dotyczący astronomii, związany z astronomią
tähtitieteellinen
(przenośnie, przenośnia) niesamowicie duży, wielki

asturyjski ˌastuˈrɨjsʲci adj
asturialainen
dotyczący Asturii, związany z Asturią

asturyjski ˌastuˈrɨjsʲci n
asturialainen
(językoznawstwo, językoznawczy) język zachodnioromański używany w kilku hiszpańskich prowincjach;

astygmatyczny ˌastɨɡmaˈtɨt͡ʃnɨ adj
astigmaattinen
związany z astygmatyzmem

astygmatyzm n
hajataittoisuus
(medycyna, medyczny) wada wzroku z widzeniem obrazu nieostrego i różnie zniekształconego;

asymetryczny ˌasɨ̃mɛˈtrɨt͡ʃnɨ adj
epäsymmetrinen
niebędący symetrycznym, niemający symetrii

asymilacja n
assimilaatio
przystosowanie się do życia w obcej społeczności

asymptota ˌasɨ̃mpˈtɔta n
asymptootti
(matematyka, matematyczny) prosta, do której dąży dana krzywa lub wykres danej funkcji;

asyndeton ˌasɨ̃nˈdɛtɔ̃n n
asyndeton
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na łączeniu wyrazów bez spójnika;

asyrologia n
assyriologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka badająca starożytną kulturę duchową i kulturę materialną ludów Mezopotamii;

asyryjski ˌasɨˈrɨjsʲci adj
assyrialainen
dotyczący Asyrii, związany z Asyrią, pochodzący z Asyrii

asyryjski ˌasɨˈrɨjsʲci n
assyrialainen
(językoznawstwo, językoznawczy) (starożytność) dialekt asyryjski języka akadyjskiego;
(językoznawstwo, językoznawczy) język asyryjski;

asystent n
assistentti avustaja
osoba pomagająca specjaliście przy wykonywanej przez niego pracy

atak ˈatak n
hyökkäys
(medycyna, medyczny) nieprzewidziane pojawienie się objawów chorobowych
(wojskowość, wojskowy) działanie zaczepne przeciw wrogowi

atak serca ˈatak ˈsɛrt͡sa n
sydäninfarkti
(medycyna, medyczny) zawał serca (mięśnia sercowego);

atakować ˌataˈkɔvat͡ɕ v
hyökätä
prowadzić walkę zainicjowaną przez siebie
występować w sposób agresywny przeciw komuś lub czemuś
o chorobach: dotyczyć pewnego organu, układu

atawistyczny ˌatavʲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
atavistinen
o cechach podobnych jak u odległych przodków

atawizm aˈtavʲism̥ n
atavismi
występowanie cech pierwotnych, prymitywnych, spotykanych u dawnych przodków

ateista ˌatɛˈ<sup>j</sup>ista n
ateisti
człowiek odrzucający wiarę w istnienie bogów

ateistyczny ˌatɛ<sup>j</sup>iˈstɨt͡ʃnɨ adj
ateistinen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z ateizmem lub ateistami, zgodny z ateizmem

ateizm aˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
ateismi
(filozofia, filozoficzny) pogląd w jednoznaczny sposób odrzucający wiarę w istnienie Boga lub bogów;

atest ˈatɛst n
todiste
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument poświadczający, zaświadczający
(technologia, technika, techniczny) wystawiany przez instytucję upoważnioną do oceny jakości wyrobów dokument potwierdzający zgodność wykonania produktu z normami

ateński aˈtɛ̃j̃sʲci adj
ateenalainen
związany z Atenami, dotyczący Aten – miasta, metropolii lub starożytnej polis

atlantycki ˌatlãnˈtɨt͡sʲci adj
atlanttinen
(geografia, geograficzny) dotyczący Atlantyku

atlas ˈatlas n
kartasto
zbiór map, rycin, tabeli wydany w postaci książki lub albumu;

atletyczny adj
atleettinen
dobrze zbudowany, rozwinięty fizycznie

atmosfera ˌatmɔˈsfɛra n
atmosfääri ilmakehä
(astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) powłoka gazowa otaczająca Ziemię lub inne ciało niebieskie;
ilmakehä atmosfääri
powietrze wypełniające jakieś pomieszczenie
(przenośnie, przenośnia) klimat psychiczny w jakimś środowisku, miejscu, otoczeniu itd.
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka miary ciśnienia

atmosferyczny ˌatmɔsfɛˈrɨt͡ʃnɨ adj
atmosfäärinen
związany z atmosferą ziemską

atol ˈatɔl n
atolli kehäriutta
(geografia, geograficzny) typ płaskiej wyspy koralowej w kształcie pierścienia powstałej na skutek zapadnięcia się wulkanu otoczonego przez rafę koralową;

atom ˈatɔ̃m n
atomi
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) najmniejszy element materii, dla którego można jeszcze wyróżniać pierwiastki;

atomowy ˌatɔ̃ˈmɔvɨ adj
atominen
charakterystyczny dla atomu, odnoszący się do atomu

atonalność n
atonaalisuus
cecha utworu, który jest atonalny

atrakcyjność ˌatrakˈt͡sɨjnɔɕt͡ɕ n
houkuttelevuus
wzbudzanie zainteresowania wyglądem, stylem, ogółem właściwości

atrakcyjny ˌatrakˈt͡sɨjnɨ adj
viehättävä
o człowieku: przystojny (w odniesieniu do mężczyzny), ładny (o kobiecie)

atraktor n
attraktori
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) stan układu dynamicznego, do którego dąży ten układ w miarę upływu czasu;

atrament aˈtrãmɛ̃nt n
muste
roztwór wody i barwnika, zazwyczaj granatowego, używany do pisania lub drukowania;

atrium ˈatrʲjũm n
atrium
(anatomia, anatomiczny) przedsionek serca
valopiha
(architektura, architektoniczny) w dawnym domu rzymskim: główne pomieszczenie, z otwartym dachem i zbiornikiem w podłodze na deszczówkę

atrofia aˈtrɔfʲja n
atrofia
(medycyna, medyczny) zanik lub zmniejszenie się tkanek lub narządów;

atroficzny adj
atrofinen
(medycyna, medyczny) związany z atrofią, dotyczący atrofii

atropina n
atropiini
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów tropanowych o sumarycznym wzorze C17H23NO3, stosowana jako lek rozkurczowy i środek rozszerzający źrenice;

atrybucja ˌatrɨˈbut͡sʲja n
alkuperä
przypisywanie (czegoś komuś lub czemuś)

atrybut aˈtrɨbut n
attribuutti määrite
rzecz lub cecha typowa dla czegoś lub kogoś

attaché n
attasea
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (dyplomacja) najniższy stopień członka personelu dyplomatycznego – urzędnik dyplomatyczny przydzielony do poselstwa jako specjalista w danej dziedzinie;

atto- ˈatːɔ prefix
atto-
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary trylion (10-18) razy mniejsze od podstawowych;

atłas ˈatwas n
satiini
(włókiennictwo) gładka i delikatna tkanina, jednostronnie błyszcząca;

au aw interjection
ai aijai au auh auts
…wyrażający ból

audiencja awˈdʲjɛ̃nt͡sʲja n
audienssi
oficjalne spotkanie z kimś na wysokim stanowisku

audio ˈawdʲjɔ adj
audio-
dźwiękowy
zapisujący, odtwarzający, przetwarzający, wzmacniający lub przesyłający dźwięk

audiobook n
äänikirja
książka mówiona; nagranie dźwiękowe zawierające tekst publikacji książkowej odczytany przez lektora;

audiogram awˈdʲjɔɡrãm n
audiogrammi
(medycyna, medyczny) zapis wyniku badania słuchu za pomocą audiometru;

audiolog awˈdʲjɔlɔk n
audionomi
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem zaburzeń słuchu

audiometr awˈdʲjɔ̃mɛtr̥ n
audiometri
(medycyna, medyczny) urządzenie akustyczne służące do diagnostyki zaburzeń organicznych narządu słuchu;

audyt n
auditointi
okresowa kontrola przedsiębiorstwa ukierunkowana na sprawdzenie dochodowości lub zgodności stosowanych procedur z założeniami;

audytorium ˌawdɨˈtɔrʲjũm n
auditorio
sala wykładowa, odczytowa;

augment ˈawɡmɛ̃nt n
augmentti
(językoznawstwo, językoznawczy) samogłoska dodawana na początku czasownika, zaznaczająca formę czasu przeszłego

aukcja ˈawkt͡sʲja n
huutokauppa
sprzedaż przedmiotów, podczas której kupujący licytują cenę, aukcję wygrywa osoba, która przedstawiła najwyższą ofertę;

auksyna awˈksɨ̃na n
auksiini
(botanika, botaniczny) hormon wzrostu wytwarzany w stożkach wzrostu;

aulos ˈawlɔs n
aulos
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu muzycznego najczęściej składającego się z dwóch piszczałek z oddzielnymi stroikami, bardzo popularny w starożytnej Grecji;

aureola ˌawrɛˈɔla n
sädekehä
obwódka, zazwyczaj złotego koloru, na obrazach i rzeźbach o tematyce religijnej, otaczająca głowy świętych
świetlista obwódka wokół jakiegoś przedmiotu

aurypigment n
auripigmentti
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady siarczków, trójsiarczek arsenu;

australijski ˌawstraˈlʲijsʲci adj
australialainen
odnoszący się do państwa lub kontynentu Australia, kojarzony z Australią, jej cechami lub składnikami

australopitek n
australopithecus
(paleoantropologia, paleoantropologiczny) istota człowiekopodobna żyjąca ponad 3 mln lat temu;

austriacki awstrʲˈjat͡sʲci adj
itävaltalainen
odnoszący się do Austrii lub Austriaków

austro-węgierski adj
itävaltaunkarilainen
związany z Austro-Węgrami, dotyczący Austro-Węgier

autarkia awˈtarʲca n
autarkia
(ekonomia, ekonomiczny) gospodarcza samowystarczalność;

autekologia n
autekologia
(ekologia, ekologiczny) dział ekologii, zajmujący się badaniem wzajemnego oddziaływania środowiska abiotycznego na poszczególne organizmy, i odwrotnie

autentycznie ˌawtɛ̃nˈtɨt͡ʃʲɲɛ adv
autenttisesti
w sposób autentyczny, prawdziwy, szczery, zgodny z rzeczywistością

autentyczny ˌawtɛ̃nˈtɨt͡ʃnɨ adj
autenttinen
taki, który jest prawdziwy, zgodny z rzeczywistością

auto ˈawtɔ n
auto
(motoryzacja) pojazd mechaniczny, wyposażony w co najmniej 4 koła, poruszający się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów;

autobiografia ˌawtɔbʲjɔˈɡrafʲja n
omaelämäkerta
własnoręcznie napisany swój życiorys;

autobiograficzny adj
omaelämäkerrallinen
mający charakter autobiografii, taki w którym autor nawiązuje do wydarzeń ze swego życia

autobus awˈtɔbus n
bussi linja-auto
(transport, transportowy) (motoryzacja) duży pojazd przeznaczony do przewozu osób w transporcie zbiorowym;

autochton n
alkuasukas
rdzenny mieszkaniec jakiegoś terytorium

autochtoniczny adj
autoktoninen kotoperäinen
związany z autochtonami, dotyczący autochtonów

autodestrukcyjny adj
itsetuhoinen
niszczący samego siebie

autofellatio n
autofellaatio
technika masturbacyjna polegająca na oralnym pobudzaniu przez mężczyznę swojego własnego prącia;

autograf awˈtɔɡraf n
nimikirjoitus
własnoręczny podpis

autokar awˈtɔkar n
linja-auto
(motoryzacja) autobus przeznaczony do długich podróży

autokefalia ˌawtɔkɛˈfalʲja n
autokefalia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niezależność krajowej prawosławnej organizacji kościelnej od zagranicznych władz duchownych;

autokefaliczny adj
autokefaalinen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwłaszcza w chrześcijaństwie: związany ze statusem autokefalii, mający status autokefalii

autoklaw awˈtɔklaf n
autoklaavi
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) hermetyczny, ogrzewany zbiornik służący do przeprowadzania różnych procesów chemicznych lub do wyjaławiania w podwyższonej temperaturze i przy zwiększonym ciśnieniu narzędzi chirurgicznych, środków spożywczych i farmaceutycznych;

automat awˈtɔ̃mat n
automaatti
maszyna wykonująca pracę bez udziału człowieka;

automatyczny ˌawtɔ̃maˈtɨt͡ʃnɨ adj
automaattinen
wykonywany przez maszyny, przebiegający bez bezpośredniego udziału człowieka

automatyzacja n
automaatio
wprowadzanie automatów, ułatwień technicznych poprawiających pracę

autonomia ˌawtɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
autonomia itsenäisyys
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) częściowa niezależność;

autonomiczny ˌawtɔ̃nɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ adj
autonominen
związany z autonomią; taki, który ma autonomię

autoportret ˌawtɔˈpɔrtrɛt n
omakuva
portret artysty wykonany przez siebie samego;

autopsja awˈtɔpsʲja n
silminnäkijän havainto
sekcja zwłok;

autor ˈawtɔr n
tekijä
twórca jakiegoś dzieła (książki, obrazu, utworu muzycznego, programu komputerowego lub innej formy twórczości)

autorski awˈtɔrsʲci adj
kirjoittajan-
związany z autorem

autorytaryzm n
autoritarismi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów opartych na bezwzględnym posłuchu obywateli

autorytatywnie ˌawtɔrɨtaˈtɨvʲɲɛ adv
auktoritatiivisesti
od: autorytatywny

autorytatywny ˌawtɔrɨtaˈtɨvnɨ adj
arvovaltainen
oparty na wiarygodnym autorytecie
władczy, stanowczy

autorytet ˌawtɔˈrɨtɛt n
auktoriteetti
człowiek mający uznanie i wpływ na innych ludzi
wpływ osobisty, powaga, prestiż

autostopowiczka ˌawtɔstɔpɔˈvʲit͡ʃka n
liftari
kobieta, która podróżuje autostopem

autostrada ˌawtɔˈstrada n
moottoritie valtatie
(motoryzacja) droga kołowa przystosowana do szybkiego ruchu samochodowego, charakteryzująca się bezkolizyjnymi skrzyżowaniami oraz podzielona na dwie jezdnie po co najmniej dwa pasy ruchu;

autosugestia ˌawtɔsuˈɡɛstʲja n
itsesuggestio
(psychologia, psychologiczny) wmawianie czegoś sobie samemu;

autotomia n
autotomia
(zoologia, zoologiczny) zdolność niektórych zwierząt do odrzucenia części własnego ciała, a następnie jego regeneracji;

autotrof n
autotrofi
(ekologia, ekologiczny) organizm samożywny

autunit n
autuniitti
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady minerałów uranylu, Ca[PO4][UO2]2 • 8 -12H2O;

autyzm ˈawtɨsm̥ n
autismi
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie neuropsychiatryczne charakteryzujące się problemami w kontaktach międzyludzkich i brakiem relacji z rówieśnikami;

awangarda n
avantgardistit
grupa ludzi wytyczających nowe drogi rozwoju danej dziedziny

awans ˈavãw̃s n
ylennys
powierzenie komuś lub objęcie wyższego stanowiska, nadanie lub otrzymanie wyższej godności

awarski n
avaari
(językoznawstwo, językoznawczy) język awarski, którym posługują się kaukascy Awarowie;

awaryjne lądowanie n
hätälasku
(lotnictwo, lotniczy) procedura przedwczesnego lądowania podejmowana ze względu na zaistnienie warunków zagrażających bezpieczeństwu pasażerów w razie dalszego lotu;

awerroizm n
averroismi
(filozofia, filozoficzny) doktryna popularna pod koniec XIII wieku, oparta na interpretacji myśli Arystotelesa dokonanych przez Awerroesa;

awestyjski n
avesta
(językoznawstwo, językoznawczy) należący do rodziny języków indoeuropejskich język klasyczny używany w starożytnej Persji, w którym został zapisany zbiór prac Zaratustry (czyli Awesta);

awokado ˌavɔˈkadɔ n
avokado
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciemnozielony owoc awokado (1.2) o gruszkowatym kształcie, zielonkawożółtym miąższu, z dużą pestką
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju awokado (1.1)
(botanika, botaniczny) Persea L., rodzaj wiecznie zielonych drzew o skórzastych liściach, rosnące w strefie tropikalnej;

azalia n
atsalea
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) ozdobny kwitnący krzew, hodowany w donicach, ogrodach i parkach, różanecznik

azbest ˈazbɛst n
asbesti
(mineralogia, mineralogiczny) każdy minerał krzemianowy tworzący włókna;

azeotrop n
atseotrooppinen seos
(fizyka, fizyczny) mieszanina cieczy, której temperatura wrzenia pod pewnym ciśnieniem jest wyższa lub niższa od temperatury wrzenia jej poszczególnych składników i której para ma taki sam skład, co postać ciekła;

azerbejdżański ˌazɛrbɛjˈd͡ʒãj̃sʲci adj
azerbaidžanilainen
odnoszący się do państwa Azerbejdżan

azerski aˈzɛrsʲci adj
azeri
odnoszący się do Azerów lub Azerbejdżanu

azjatycki ˌazʲjaˈtɨt͡sʲci adj
aasialainen
dotyczący Azji, związany z Azją, pochodzący z Azji

azjatyckość n
aasialaisuus
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest azjatyckie; cecha tych, którzy są azjatyccy

azoospermia ˌazɔːˈspɛrmʲja n
atsoospermia
(medycyna, medyczny) brak plemników w nasieniu;

azot ˈazɔt n
typpi
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu N i liczbie atomowej 7;

azotan aˈzɔtãn n
nitraatti
(chemia, chemiczny) sól kwasu azotowego (z grupą NO2 lub NO3)

azotek n
nitridi
(chemia, chemiczny) związek chemiczny azotu z metalem lub półmetalem;

azotowy ˌazɔˈtɔvɨ adj
typekäs
(chemia, chemiczny) związany z azotem; zawierający azot

aztecki asˈtɛt͡sʲci adj
atsteekki
związany z Aztekami, dotyczący Azteków, ich kultury, sztuki

azuryt aˈzurɨt n
atsuriitti
(mineralogia, mineralogiczny) minerał – zasadowy węglan miedzi;

azyl ˈazɨl n
turvapaikka
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) schronienie udzielane przez państwo osobie prześladowanej przez własny kraj ze względów politycznych lub społecznych;
miejsce ucieczki, bezpieczne schronienie;

azymut n
atsimuutti
kąt zawarty między północną częścią południka odniesienia a danym kierunkiem poziomym;

ałas n
alas
(geologia, geologiczny) niecka w skałach luźnych powstająca wskutek wytapiania klinów lodowych na obszarach występowania wieloletniej zmarzliny;

ałtajski awˈtajsʲci adj
altailainen
związany z Ałtajem, dotyczący Ałtaju

ałun ˈawũn n
aluna
(chemia, chemiczny) (potocznie, potoczny) ałun potasowy;
(chemia, chemiczny) stosowany w garbarstwie i medycynie, rozpuszczalny w wodzie, krystaliczny siarczan metalu

ałunit n
aluniitti
(mineralogia, mineralogiczny) siarczan glinowo-potasowy KAl3 (SO4)2 (OH)6, stosowany do otrzymywania ałunu;

ałycza n
kirsikkaluumu
(botanika, botaniczny) Prunus cerasifera lub Prunus divaricata, ciernisty krzew lub drzewo z rodziny różowatych (Rosaceae), o małych jadalnych owocach, często uprawiane jako roślina żywopłotowa;
(botanika, botaniczny) owoc ałyczy (1.1)

aż aʃ conjunction
kunnes
…wskazujący, do jakiego momentu czasu trwała wcześniej wspomniana czynność

aż aʃ particle
asti
…podkreślająca wielkość jakiejś cechy

ażio n
agio
(handel, handlowy) nadwyżka kursu dewiz, papierów wartościowych ponad ich wartość nominalną;

ażur n
reikätyö
(sztuka) (technologia, technika, techniczny) ozdobny układ otworów w dowolnym materiale

baba ˈbaba n
akka
(potocznie, potoczny) (rubaszny, rubasznie) lub (pogardliwie, pogardliwy) o kobiecie, żonie, partnerce życiowej

babcia ˈbapʲt͡ɕa n
mummo
(zdrobniale) babka (matka ojca lub matki)

babie lato ˈbabʲjɛ ˈlatɔ n
harso
nitki pajęczyny unoszone przez wiatr w pogodne dni wczesnej jesieni;
intiaanikesä
wczesnojesienne dni;

babilończyk n
babylonialainen
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec miasta Babilon

babiloński ˌbabʲiˈlɔ̃j̃sʲci adj
babylonialainen
związany z Babilonią, Babilonem

babka ˈbapka n
baba
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodkie ciasto pieczone w formie prostokątnej lub mającej kształt ściętego stożka
piharatamo
(botanika, botaniczny) Plantago, rodzaj roślin z rodziny babkowatych;

backdoor n
takaportti
(informatyka, informatyczny) luka w zabezpieczeniach, swoista furtka utworzona umyślnie w celu późniejszego wykorzystania

bad trip n
paha matka
nieprzyjemne doświadczenie narkotyczne wypełnione lękiem;

badanie baˈdãɲɛ n
tutkimus
poszukiwanie rozwiązania problemu naukowego

badać ˈbadat͡ɕ v
tutkia
przeprowadzać obserwację, analizę naukową czegoś (obiektu, pojęcia)
sprawdzać stan zdrowia pacjenta, poddawać pacjenta oględzinom lekarskim

badminton badˈmʲĩntɔ̃n n
sulkapallo
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu rakietkami plastikowej lotki na boisku przedzielonym rozpiętą na pewnej wysokości siatką;

bagaż ˈbaɡaʃ n
matkatavarat
zapakowane przedmioty zabierane w podróż

bagażnik dachowy n
kattoteline
(motoryzacja) metalowa konstrukcja na dachu samochodu służąca do mocowania i transportu rzeczy

bagdadzki baɡˈdat͡sʲci adj
bagdadilainen
odnoszący się do Bagdadu (stolicy Iraku)

bagietka baˈɟɛtka n
patonki
(spożywczy) długa, cienka bułka;

bagnet ˈbaɡnɛt n
pistin bajonetti
(wojskowość, wojskowy) rodzaj noża zakładany na lufę karabinu umożliwiający użycie go do walki wręcz;

bagno ˈbaɡnɔ n
suo
(ekologia, ekologiczny) obszar trwale podmokły, porośnięty specyficzną roślinnością;

bajdurzyć v
puhua omiaan
(potocznie, potoczny) mówić głupstwa
(potocznie, potoczny) zmyślać bajki, opowiadania

bajeczny adj
tarumainen
(przenośnie, przenośnia) cechujący się niezwykłością

bajka ˈbajka n
satu
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótki utwór literacki, zwykle wierszowany i żartobliwy, posługujący się alegorią i morałem;

bajka na dobranoc n
iltasatu
historyjka opowiadana lub czytana dziecku do snu

bajt bajt n
tavu
(informatyka, informatyczny) jednostka pamięci komputerowej równa 8 bitom;

bakalaureat n
ylioppilaskirjoitukset
(edukacja, edukacyjny) anglosaski najniższy uniwersytecki stopień naukowy

bakcyl ˈbakt͡sɨl n
basilli
(przestarzałe, przestarzały) zarazek

bakelit baˈkɛlʲit n
bakeliitti
(chemia, chemiczny) jedno z tworzyw sztucznych, odmiana fenoplastu;

bakteria bakˈtɛrʲja n
bakteeri
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) rodzaj mikroskopijnego organizmu jednokomórkowego;

bakteriemia ˌbaktɛrʲˈjɛ̃mʲja n
bakteremia
(medycyna, medyczny) zakażenie krwi bakteriami, stwierdzone ich wyizolowaniem;

bakteriofag ˌbaktɛrʲˈjɔfak n
bakteriofagi
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) wirus atakujący bakterie;

bakteriolog ˌbaktɛrʲˈjɔlɔk n
bakteriologi
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) mikrobiolog specjalizujący się w bakteriologii

bakteriologia ˌbaktɛrʲjɔˈlɔɟja n
bakteriologia
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) dziedzina mikrobiologii zajmująca się badaniem bakterii, ich budową, sposobem życia, właściwościami oraz ich znaczeniem dla człowieka, zwierząt i roślin;

bakteriologiczny adj
bakteriologinen
związany z bakteriologią; dotyczący świata bakterii

bakteryjny ˌbaktɛˈrɨjnɨ adj
bakteeri
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) związany z bakteriami lub powodowany przez bakterie

baktrian ˈbaktrʲjãn n
kameli
(zoologia, zoologiczny) Camelus ferus Przewalski, duży ssak kopytny z rodziny wielbłądowatych występujący w stanie dzikim na stepach centralnej Azji;

bakłażan bakˈwaʒãn n
munakoiso
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina jednoroczna z gatunku psianka podłużna Solanum melongena L., o jadalnych owocach;
(spożywczy) warzywo, będące podłużnym, zwykle fioletowoczarnym owocem bakłażana (1.1)

bal bal n
tanssiaiset
uroczyste przyjęcie, na którym głównym elementem zabawy są tańce;

baldachim balˈdaxʲĩm n
baldakiini
osłona umocowana nad tronem, łożem lub rozpostarta na drążkach, wykonana z ozdobnej tkaniny

balet ˈbalɛt n
baletti
(choreografia, choreograficzny) rodzaj tanecznego widowiska teatralnego;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny napisany specjalnie dla baletu (1.1)

baletnica ˌbalɛtʲˈɲit͡sa n
balettitanssijatar
(zawód, zawodowy, zawodowo) (sztuka) kobieta, która tańczy w balecie

baletowy adj
baletti-
(choreografia, choreograficzny) dotyczący baletu, zajmujący się baletem, skupiający się na balecie

balista baˈlʲista n
ballista
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) starożytna i średniowieczna machina oblężnicza;

balistyczny ˌbalʲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
ballistinen
taki, który leci po krzywej balistycznej
związany z balistyką, dotyczący balistyki

balistyka n
ballistiikka
nauka badająca ruch pocisków;

balkon ˈbalkɔ̃n n
parveke
(architektura, architektoniczny) wystająca z budynku płyta ograniczona balustradą

ballada balˈːada n
balladi
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wierszowany utwór opisujący niezwykłe wydarzenia;

balon ˈbalɔ̃n n
ilmapallo
ozdobny przedmiot z gumy napełniany powietrzem;
kuumailmapallo
(lotnictwo, lotniczy) wyposażony w gondolę aerostat bez napędu;

balsa ˈbalsa n
balsa
(botanika, botaniczny) Ochroma lagopus, drzewo rosnące w Ameryce Południowej i Środkowej;
drewno balsy (1.1)
tratwa bądź łódka z drewna balsy (1.1)

balsam ˈbalsãm n
balsami
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (technologia, technika, techniczny) półpłynna mieszanina wydzielin roślinnych;

balsamista n
palsamoija
osoba, która balsamuje zwłoki

balustrada ˌbaluˈstrada n
balustradi
zabezpieczenie, obramowanie balkonów, dachów, mostów, schodów, tarasów, wiaduktów, itp., montowane zazwyczaj na krawędzi zabezpieczanego elementu i często pełniące jednocześnie funkcję ozdobną;

balzakowski adj
balzacilainen
związany z twórczością Honoriusza Balzaka

bambus ˈbãmbus n
bambu
(botanika, botaniczny) Bambusa Shreb., rodzaj wieloletnich roślin trawiastych o drewniejących łodygach, z rodziny wiechlinowatych;

banalność n
banaalius
cecha tego, co banalne

banalny bãˈnalnɨ adj
lattea
zwyczajny, przeciętny, pozbawiony oryginalności

banan ˈbãnãn n
banaani
(spożywczy) owoc banana (1.1), podłużny, zazwyczaj żółty
banaani bananis
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny bananowatych;

banda ˈbãnda n
joukko
(przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) kilkoro ludzi, których łączy np. podobieństwo, zainteresowania, przeżycia, żyjących podobnie

bandana bãnˈdãna n
huivi
wzorzysta chustka noszona na szyi, twarzy lub na głowie;

bandaż ˈbãndaʃ n
side
(medycyna, medyczny) długi pas tkaniny lub dzianiny stosowany do owijania na ciele z różnych powodów, np. mocowania opatrunku, ochrony dłoni w boksie itp.;

bandog n
amerikanbandoggi
(kynologia, kynologiczny) rodzaj psa obronnego o nieujednoliconym genotypie i zróżnicowanym wyglądzie, będący krzyżówką dużych, walecznych ras

bandoneon n
bandoneón
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu muzycznego z grupy aerofonów;

bandura bãnˈdura n
bandura
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy instrument muzyczny przypominający lutnię z długą szyjką;

bandyta bãnˈdɨta n
rosvo
człowiek dopuszczający się ciężkich przestępstw, w tym napadów i morderstw

bandytyzm n
banditismi
dokonywanie ciężkich przestępstw, w tym zabójstw i rozbojów

banjo ˈbãn͇ʤ̑ɔ n
banjo
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj gitary z okrągłym pudłem rezonansowym i długim gryfem;

bank bãŋk n
pankki
(bankowość, bankowy) instytucja zajmująca się finansami, w szczególności udzielaniem kredytów, przechowywaniem oszczędności swoich klientów
(bankowość, bankowy) (architektura, architektoniczny) budynek, w którym znajduje się siedziba banku (1.1)
(medycyna, medyczny) miejsce przechowywania organów, tkanek, płynów ustrojowych itp. przeznaczonych do późniejszych zabiegów

bank krwi ˈbãŋk ˈːr̥fʲi n
veripankki
(potocznie, potoczny) zakład opieki zdrowotnej zajmujący się krwiodawstwem i krwiolecznictwem

bank spermy ˈbãŋk ˈspɛrmɨ n
spermapankki
(potocznie, potoczny) instytucja lub część placówki medycznej zajmująca się gromadzeniem spermy;

bankier n
pankkiiri
właściciel lub dyrektor banku

bankiet ˈbãŋcɛt n
banketti
wystawne, uroczyste przyjęcie

banknot ˈbãŋknɔt n
seteli
(bankowość, bankowy) odcinek papieru z odpowiednim nadrukiem, emitowany przez bank, mający określoną wartość pieniężną (nabywczą);

bankomat bãŋˈkɔ̃mat n
pankkiautomaatti
urządzenie służące do wypłaty gotówki za pomocą karty płatniczej;

bankowość n
pankkiala
(bankowość, bankowy) działalność banków i instytucji pokrewnych, dziedzina gospodarki

bankructwo bãŋˈkrut͡stfɔ n
konkurssi vararikko
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) upadłość osoby prawnej lub fizycznej ogłoszona przez sąd

bankrut ˈbãŋkrut n
vararikkoinen
osoba lub firma, która ogłosiła niewypłacalność

bantu n
bantu
(etnografia, etnograficzny) grupa plemion afrykańskich zaliczanych do rasy czarnej, zamieszkujących stepy w środkowej i południowej Afryce;

baobab baˈɔbap n
apinanleipäpuu
(botanika, botaniczny) ogromne, długowieczne drzewo liściaste o bardzo grubym pniu rosnące w Afryce;

baptystyczny adj
baptisti
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z baptyzmem lub baptystami

baptyzm ˈbaptɨsm̥ n
baptismi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nurt wyznań chrześcijańskich należących do protestantyzmu;

bar bar n
baari
(gastronomia) lokal gastronomiczny, w którym spożywa się ciepłe posiłki lub pije alkohole;
(fizyka, fizyczny) jedna z jednostek ciśnienia;
(gastronomia) miejsce w lokalu, przy którym odbiera się lub konsumuje posiłki lub alkohol
barium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ba i liczbie atomowej 56;

barak ˈbarak n
parakki
prowizoryczny budynek

baran ˈbarãn n
oinas pässi
(zoologia, zoologiczny) samiec owcy
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) głupek, idiota

baranek baˈrãnɛk n
karitsa
(zoologia, zoologiczny) mały, młody baran
(potocznie, potoczny) łagodna, miła osoba

baranina ˌbarãˈɲĩna n
lampaanliha
(spożywczy) mięso otrzymywane z owcy lub barana;

barbadoski ˌbarbaˈdɔsʲci adj
barbadoslainen
(geografia, geograficzny) odnoszący się do Barbadosu jako państwa

barbarzyńca ˌbarbaˈʒɨ̃j̃nt͡sa n
barbaari
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) człowiek, który nie należy do kręgu kultury grecko-rzymskiej;
ktoś niecywilizowany, prymitywny

barbarzyński adj
barbaarinen
cechujący się prymitywizmem lub okrucieństwem

barbarzyństwo n
barbaarisuus
brak cywilizacji

barbituran n
barbituraatti
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związek organiczny o właściwościach nasennych i przeciwdrgawkowych

barchan ˈbarxãn n
barkaani
(geologia, geologiczny) wydma w kształcie półksiężyca
parkkumi
(włókiennictwo) rodzaj grubej tkaniny bawełnianej

bard bart n
bardi
u ludów celtyckich: średniowieczny poeta opiewający boje i bohaterów;

bardzo ˈbard͡zɔ adv
hyvin kovin
służący do podkreślenia cechy przymiotnika, przysłówka lub czasownika w wysokim stopniu, dużo

barglik n
vilistäjä
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Acanthisittidae

bariatryczny adj
bariatrinen
(medycyna, medyczny) związany z bariatrią, leczeniem otyłości

bariera n
raja
coś, co utrudnia lub uniemożliwia zajście czegoś
przeszkoda, która utrudnia lub uniemożliwia przemieszczanie się

barion n
baryoni
(fizyka, fizyczny) fermion o niezerowej liczbie barionowej;

bark bark n
hartia
(anatomia, anatomiczny) część ciała w miejscu połączenia ręki lub (u zwierząt) kończyny przedniej z tułowiem;
parkki
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; ostatni z nich ma omasztowanie skośne, pozostałe maszty niosą ożaglowanie rejowe;

barkarola ˌbarkaˈrɔla n
barkaroli
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) liryczna pieśń gondolierów w Wenecji;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny przypominający barkarolę (1.1)

barkentyna ˌbarkɛ̃nˈtɨ̃na n
kuunarilaiva kuunariparkki
żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; pierwszy z nich ma omasztowanie rejowe, pozostałe maszty niosą ożaglowanie skośne;

barn barn n
barni
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) pozaukładowa jednostka przekroju czynnego równa 10-28 m2;

barok ˈbarɔk n
barokki
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) główny kierunek w kulturze środkowo- i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku;

barokowy ˌbarɔˈkɔvɨ adj
barokki
(sztuka) związany z barokiem, dotyczący baroku
barokkinen
(przenośnie, przenośnia) pełen przepychu, przesadnie ozdobny

barometr baˈrɔ̃mɛtr̥ n
barometri ilmanpainemittari
(meteorologia, meteorologiczny) przyrząd do mierzenia ciśnienia atmosferycznego;

baron ˈbarɔ̃n n
paroni vapaaherra
niski tytuł arystokratyczny;

baronet baˈrɔ̃nɛt n
baronetti
dziedziczny, szlachecki brytyjski tytuł honorowy;
mężczyzna noszący tytuł baroneta (1.1)

barszcz barʃt͡ʃ n
borssi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zakwaszana zupa na wywarze z buraków;

barter ˈbartɛr n
vaihtokauppa
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) wymiana bezgotówkowa, czyli towar (bądź usługa) za towar;

barwena barˈvɛ̃na n
mullo
(ichtiologia, ichtiologiczny) jaskrawa ryba z Morza Śródziemnego;

barwnik ˈbarvʲɲik n
väriaine
substancja służąca do barwienia innych rzeczy

barykada ˌbarɨˈkada n
barrikadi
doraźna zapora zbudowana w poprzek ulicy podczas walk w mieście;

baryt ˈbarɨt n
bariitti
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady siarczanów;

baryton baˈrɨtɔ̃n n
baritoni barytoni
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) głos męski niższy od tenoru, wyższy od basu;
baritoni
mężczyzna śpiewający barytonem (1.1)

baryłka n
barreli
mała beczka

bas bas n
basso
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najniższy głos męski;
(potocznie, potoczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gitara basowa

baseball n
baseball
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której najistotniejszym elementem rozgrywki jest odbicie piłki drewnianym kijem;

basen ˈbasɛ̃n n
allas
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) region wokół morza lub innego zbiornika wodnego
sztuczny zbiornik z wodą, służący do celów rekreacyjnych, higienicznych, technicznych lub rytualnych;
allas uima-allas
sztuczny zbiornik wody przeznaczony do pływania

baskijski baˈsʲcijsʲci adj
baskilainen baski
związany z Baskami, dotyczący Basków

baskijski baˈsʲcijsʲci n
baski baskin kieli
(językoznawstwo, językoznawczy) język Basków;

basset ˈbasːɛt n
bassetti
(kynologia, kynologiczny) masywny pies myśliwski o zwisających uszach;

bastion ˈbastʲjɔ̃n n
bastioni
(wojskowość, wojskowy) stosowany od XVI wieku element fortyfikacji w postaci pięciokątnej budowli ziemnej o wzmocnionych, murowanych ścianach; stanowisko artylerii flankującej dostęp do umocnień;

baszkirski adj
baškiiri
związany z Baszkirami

baszybuzuk n
bassibasuukki
(dawniej, dawny) (przenośnie, przenośnia) człowiek niesforny, hultaj, bandyta
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) (kon. XVIII – pocz. XX w.) nieregularny żołnierz turecki, muzułmański ochotnik pochodzący często z bezpośredniego terenu walk;

bat bat n
baht
(jednostka monetarna) waluta Tajlandii;

batalion baˈtalʲjɔ̃n n
pataljoona
(wojskowość, wojskowy) mniejsza od pułku jednostka organizacyjna wojska;

batat n
bataatti
(botanika, botaniczny) Ipomoea batatas, bylina z rodziny powojowatych pochodząca z Ameryki Południowej i Środkowej;

bateria baˈtɛrʲja n
patteri
(elektryczność) zespół elementów połączonych w jeden układ będący źródłem energii

batik ˈbatʲik n
batiikki
(włókiennictwo) technika barwienia tkaniny polegająca na zanurzeniu jej w barwniku po uprzednim pokryciu woskiem (czasem zawiązaniu sznurkiem) miejsc, które mają pozostać niezabarwione;

batolit n
batoliitti
(geologia, geologiczny) wielka intruzja magmowa ciągnąca się w dół do nieznanej głębokości

baton ˈbatɔ̃n n
karkkipatukka
(spożywczy) (cukiernictwo) niewielki podłużny kawałek czekolady, niekiedy z dodatkami;

batuta baˈtuta n
tahtipuikko pinna
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pałeczka dyrygenta służąca do wyznaczania taktu;

batymetria ˌbatɨ̃ˈmɛtrʲja n
batymetria
dział hydrometrii zajmujący się pomiarami głębokości cieków i zbiorników wodnych;

batyskaf baˈtɨskaf n
batyskafi
statek podwodny do badań na dużych głębokościach;

bavette n
kuve
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) stek wycinany z najlepszej części łaty wołowej

bawarka baˈvarka n
bavaroise
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) herbata z mlekiem;
bemari
(slangowo) (środowiskowy) (motoryzacja) samochód marki BMW

bawarski baˈvarsʲci adj
baijerilainen
pochodzący z Bawarii, związany z Bawarią

bawełna baˈvɛwna n
puuvilla
(włókiennictwo) rodzaj materiału (tkaniny, dzianiny) otrzymanego z bawełny (1.1-2), używanego do produkcji ubrań
(włókiennictwo) włókno otrzymane z bawełny (1.1);

bawełniany ˌbavɛwʲˈɲãnɨ adj
puuvillainen
wykonany z bawełny

bawić ˈbavʲit͡ɕ v
huvittaa
wprawiać w wesoły humor
zajmować kogoś dostarczając mu rozrywki

bawół ˈbavuw n
puhveli
(zoologia, zoologiczny) duże azjatyckie i afrykańskie ssaki podobne do bydła;

baza ˈbaza n
helma
(matematyka, matematyczny) rodzina zbiorów otwartych w przestrzeni topologicznej, pozwalająca przez sumowanie otrzymać każdy inny zbiór otwarty;
kanta
(wojskowość, wojskowy) główny obiekt wojskowy, z którego prowadzone są działania

baza danych n
tietokanta
(informatyka, informatyczny) zorganizowany zbiór informacji gromadzony, przetwarzany i przechowywany w danym programie komputerowym;

bazalt ˈbazalt n
basaltti
(geologia, geologiczny) magmowa skała wylewna, o przeważnie czarnej barwie;

bazaltowy adj
basaltti-
dotyczący bazaltu, wykonany z bazaltu

bazar ˈbazar n
basaari
(handel, handlowy) teren, na którym można handlować; plac ze straganami

bazooka baˈzuka n
bazooka
(potocznie, potoczny) (wojskowość, wojskowy) granatnik przeciwpancerny
(wojskowość, wojskowy) amerykańska ręczna wyrzutnia niekierowanych przeciwpancernych pocisków rakietowych;

bazydiospora ˌbazɨdʲjɔˈspɔra n
kantaitiö
(biologia, biologiczny) rodzaj zarodnika wytwarzany przez grzyby z gromady podstawczaków;

bazylia baˈzɨlʲja n
basilika maustebasilika
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju bazylia (1.1);

bazylika baˈzɨlʲika n
basilika
(architektura, architektoniczny) typ kościoła wielonawowego, z nawą główną wyższą od naw bocznych, posiadającą okna ponad dachami naw bocznych (w odróżnieniu od kościoła halowego);
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: hala sądowa i targowa na forum
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kościół, któremu nadano taki tytuł
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł nadawany przez papieża niektórym kościołom
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: duża sala w pałacu

bazyliszek n
basiliski
(herpetologia, herpetologiczny) rodzaj jaszczurek;
(mitologia, mitologiczny) stwór występujący w legendach, przedstawiany jako kogut o żabich oczach i ogonie żmii, zabijający wzrokiem i oddechem

bać się ˈbat͡ɕ‿ɕɛ v
pelätä
odczuwać strach, bojaźń, lęk przed czymś lub przed kimś

bać się jak diabeł święconej wody ˈbat͡ɕ‿ɕɛ ˈjaɡ ˈdʲjabɛwʲ ɕfʲjɛ̃nˈt͡sɔ̃nɛj ˈvɔdɨ v
välttää kuin ruttoa
bardzo się bać kogoś, czegoś

bałałajka ˌbawaˈwajka n
balalaikka
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rosyjski i ukraiński ludowy instrument strunowy z trójkątnym pudłem rezonansowym;

bałkanizacja n
balkanisaatio
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces rozpadania się państw, w wyniku którego powstają nowe państwa, często wrogo wobec siebie nastawione

bałkański bawˈkãj̃sʲci adj
Balkanin
(geografia, geograficzny) dotyczący Bałkanów, związany z Bałkanami
(geografia, geograficzny) związany z Bałkanami (pasmem górskim)

bałtycki bawˈtɨt͡sʲci adj
balttilainen
odnoszący się do Bałtyku, związany z Bałtykiem

bałwan ˈbawvãn n
lumiukko
figura człowieka ulepiona ze śniegu;

bałwochwalca n
epäjumalanpalvoja
czciciel bożków

bałwochwalczy adj
kuvia palvova
związany z bałwochwalstwem lub bałwochwalcą, dotyczący bałwochwalstwa

bałwochwalczyni n
epäjumalanpalvojatar
czcicielka bożków

bańka mydlana ˈbãɲka mɨˈdlãna n
saippuakupla
pęcherzyk powietrza otoczony cienką błoną mydła rozpuszczonego w wodzie;

bażant ˈbaʒãnt n
fasaani
(ornitologia, ornitologiczny) (łowiectwo, łowiecki) Phasianus colchicus, gatunek ptaka żyjącego na polach;

beatyfikacja ˌbɛatɨfʲiˈkat͡sʲja n
beatifikaatio
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalne uznanie przez Kościół katolicki lub Cerkiew zmarłej osoby za błogosławioną i zezwolenie na jej lokalny kult;

beatyfikować v
autuuttaa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalnie ogłaszać kogoś błogosławionym

beczeć ˈbɛt͡ʃɛt͡ɕ v
määkiä
o owcy lub kozie: wydawać charakterystyczny przeciągły głos

beczka ˈbɛt͡ʃka n
tynnyri
cylindryczne naczynie, tradycyjnie wykonywane z klepek drewnianych, spiętych metalowymi obręczami, współcześnie również z innych materiałów;

bednarz ˈbɛdnaʃ n
tynnyrintekijä
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący i naprawiający drewniane naczynia z klepek, trudniący się bednarstwem

befsztyk ˈbɛfʃtɨk n
pihvi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gruby plaster mięsa wołowego, zwykle z polędwicy lub rostbefu, smażony lub grillowany

begonia bɛˈɡɔ̃ɲja n
begonia
(botanika, botaniczny) Begonia, roślina pochodzenia tropikalnego, hodowana jako roślina doniczkowa lub kwietnikowa ze względu na ozdobne liście i różnobarwne kwiaty;

behawioryzm n
behaviorismi
(psychologia, psychologiczny) podejście do psychologii skupiające się na obserwowalnym zachowaniu, negujące poznawalność umysłu i przeważnie zakładające, że zachowanie jest określane przez środowisko;

bekasik bɛˈkaɕik n
jänkäkurppa
(ornitologia, ornitologiczny) Lymnocryptes minimus, gatunek ptaka z rodziny bekasowatych;

bekać ˈbɛkat͡ɕ v
röyhtäistä
odbijać się

bekaśnica n
kotilokurki
(ornitologia, ornitologiczny) Aramus guarauna, gatunek ptaka z rzędu żurawiowych;

bekerel n
becquerel
(fizyka, fizyczny) jednostka miary aktywności promieniotwórczej w układzie SI;

bela ˈbɛla n
paali
(drukarstwo, drukarski) arkusze papieru w określonej liczbie
opakowany prostopadłościan różnych sprasowanych materiałów np. wełny, liści tytoniu itp.
zwój np. papieru, tkaniny

belemnit bɛˈlɛ̃mʲɲit n
belemniitti
(paleontologia, paleontologiczny) Belemnitida wymarły morski głowonóg;

belgijski bɛlʲˈɟijsʲci adj
belgialainen
odnoszący się do Belgii lub Belgów

belgradzki bɛlˈɡrat͡sʲci adj
belgradilainen
związany z Belgradem (stolicą Serbii)

belizeński ˌbɛlʲiˈzɛ̃j̃sʲci adj
belizeläinen
związany z Belize, dotyczący Belize lub jego mieszkańców

belka ˈbɛlka n
palkki
(technologia, technika, techniczny) w wagach element łączący szalki i osadzony lub zawieszony punktowo
(technologia, technika, techniczny) zwykle poziomy element konstrukcyjny przenoszący obciążenie
długi, obrobiony pień drzewa

belona bɛˈlɔ̃na n
nokkakala
(ichtiologia, ichtiologiczny) Belone belone, gatunek ryby morskiej o długim ciele;

belweder bɛlˈvɛdɛr n
näköalapaikka
(architektura, architektoniczny) widokowy budynek ogrodowy położony na wzniesieniu;

bemar n
vesihaude
podgrzewany szeroki pojemnik na żywność służący do utrzymywania temperatury potraw;

bemol ˈbɛ̃mɔl n
alennettu
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak graficzny obniżający nutę o półton;

benedyktyn ˌbɛ̃nɛˈdɨktɨ̃n n
Benediktiinit
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek zakonu założonego przez świętego Benedykta z Nursji

benedyktyński adj
benediktiini
związany z benedyktynami, dotyczący benedyktynów

beniński bɛ̃ˈɲĩj̃sʲci adj
beniniläinen
odnoszący się do Beninu, państwa w Afryce

bentonit bɛ̃nˈtɔ̃ɲit n
bentoniitti
(geologia, geologiczny) skała ilasta powstała w wyniku przeobrażenia szkliwa wulkanicznego lub utworów piroklastycznych;

bentos n
bentos
(ekologia, ekologiczny) zespół organizmów zasiedlających dno zbiorników wodnych, penetrujących osady denne lub żyjących na ich powierzchni;

benzen ˈbɛ̃w̃zɛ̃n n
bentseeni
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy arenów, najprostszy obojętny węglowodór aromatyczny;

benzodiazepina n
bentsodiatsepiini
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek mający działanie uspokajające, nasenne i zapobiegające drgawkom;

benzoesan sodu n
natriumbentsoaatti
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny stosowany jako konserwant żywności;

benzokaina ˌbɛ̃w̃zɔkaˈ<sup>j</sup>ĩna n
benzokaiini
środek miejscowo znieczulający, słabo rozpuszczalny w wodzie;

benzyna bɛ̃w̃ˈzɨ̃na n
bensiini
paliwo stosowane do napędu samochodów, samolotów i niektórych innych urządzeń posiadających silnik spalinowy;

berdysz ˈbɛrdɨʃ n
pertuska
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) rodzaj broni drzewcowej, ciężki, szeroki topór o silnie zakrzywionym ostrzu i długim drzewcu;

berek n
hippa
dziecięca gra ruchowa, w której jedna osoba musi dogonić i dotknąć dowolną z pozostałych osób

beret ˈbɛrɛt n
baskeri
(krawiectwo) płaskie, okrągłe nakrycie głowy, bez daszka, wykonane zazwyczaj z pilśni lub wełny;

beri-beri n
beriberi
(medycyna, medyczny) awitaminoza, choroba wywoływana ostrym niedoborem witaminy B1;

berkel ˈbɛrkɛl n
berkelium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bk i liczbie atomowej 97;

berlińczyk bɛrˈlʲĩj̃n͇t͡ʃɨk n
berliiniläinen
mieszkaniec Berlina

berliński bɛrˈlʲĩj̃sʲci adj
berliiniläinen
odnoszący się do miasta Berlin

bermudy n
bermudat
(odzieżownictwo) męskie krótkie spodnie pod kolana, luźne, z lekkiej tkaniny, zwykle wzorzyste, noszone na plaży

bermudzki adj
bermudalainen
dotyczący Bermudów

bernikla białolica bɛrʲˈɲikla ˌbʲjawɔˈlʲit͡sa n
valkoposkihanhi
(ornitologia, ornitologiczny) Branta leucopsis, gatunek z rodziny kaczkowatych;

bernikla obrożna bɛrʲˈɲikla ɔbˈrɔʒna n
sepelhanhi
(ornitologia, ornitologiczny) Branta bernicla, gatunek gniazdujący w arktycznej tundrze;

bernikla rdzawoszyja bɛrʲˈɲikla ˌrd͡zavɔˈʃɨja n
punakaulahanhi
(ornitologia, ornitologiczny) Branta ruficollis, gatunek z rodziny kaczkowatych, gnieżdżący się w syberyjskiej tundrze;

beryl ˈbɛrɨl n
beryllium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Be i liczbie atomowej 4;

berło ˈbɛrwɔ n
valtikka
ozdobna pałka będąca insygnium królewskim;

bestia ˈbɛstʲja n
peto
dzikie, drapieżne zwierzę

bestseller bɛˈstsɛlɛr n
bestselleri
dobrze sprzedająca się książka, utwór muzyczny (płyta), filmowy czy inny;

beta ˈbɛta n
beeta
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa drugiej litery alfabetu greckiego, β;

beta-karoten ˌbɛta‿kaˈrɔtɛ̃n n
beetakaroteeni
(biochemia, biochemiczny) prowitamina witaminy A, barwnik roślinny nadający niektórym owocom i warzywom pomarańczowy kolor;

betel ˈbɛtɛl n
betel
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z gatunku Piper betle L. (pieprz żuwny) uprawiana dla liści o ostrym smaku;
popularna na Dalekim Wschodzie używka do żucia z liści beteli (1.1);

beton ˈbɛtɔ̃n n
betoni
(budownictwo) materiał budowlany, powstały ze zmieszania piasku, żwiru lub innego kruszywa z roztworem materiałów wiążących;

betoniarka ˌbɛtɔ̃ˈɲarka n
betonimylly
maszyna do wyrobu betonu

betonowy ˌbɛtɔ̃ˈnɔvɨ adj
betoni-
wykonany z betonu

bez bɛs n
selja
(botanika, botaniczny) roślina krzewiasta z rodzaju Sambucus;

bez bɛs preposition
ilman
…służący do tworzenia konstrukcji, w których czynność została wykonana pomimo braku czegoś, co opisuje wyrażenie za przyimkiem

bez cienia wątpliwości adv
ilman epäilyksen häivääkään
bez wątpienia, na pewno, z pewnością

bez grosza przy duszy adj
pennitön
(potocznie, potoczny) bez pieniędzy, bez środków do życia

bez pracy nie ma kołaczy bɛs‿ˈprat͡sɨ ˈɲɛ‿ma kɔˈwat͡ʃɨ proverb
vaikeuksien kautta voittoon
żeby coś osiągnąć, trzeba najpierw na to zapracować

bez przerwy adv
alituiseen
cały czas, nieprzerwanie

bez wątpienia adv
epäilemättä
nie mając wątpliwości

bez- bɛs bɛz prefix
-ton
…służący do tworzenia złożeń oznaczających brak czegoś

beza ˈbɛza n
marenki
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto lub ciastko z białka ubitego z cukrem;

bezalkoholowy ˌbɛzalkɔxɔˈlɔvɨ adj
alkoholiton
niezawierający, pozbawiony alkoholu

bezanmaszt n
mesaani
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) tylny maszt co najmniej dwumasztowca o ożaglowaniu skośnym

bezbarwny bɛzˈbarvnɨ adj
väritön
pozbawiony barwy, mający kolor nieokreślony

bezbolesność n
kivuttomuus
cecha tego, co jest bezbolesne

bezbolesny adj
kivuton
niepowodujący, niesprawiający bólu

bezboleśnie ˌbɛzbɔˈlɛɕɲɛ adv
kivuttomasti
w sposób bezbolesny

bezbożny bɛzˈbɔʒnɨ adj
jumalaton
(pejoratywnie, pejoratywny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) negujący istnienie boga/Boga
(pejoratywnie, pejoratywny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niemiły Bogu, sprzeczny z przykazaniami Boga

bezbramkowy ˌbɛzbrãmˈkɔvɨ adj
maaliton
(sport, sportowy) o meczu piłkarskim, o wyniku meczu piłkarskiego: zakończony remisem 0:0, zakończony bez strzelenia żadnej bramki

bezbronny bɛzˈbrɔ̃nːɨ adj
puolustuskyvytön
nie mający broni i możliwości obrony, obronienia się

bezcenny bɛsˈt͡sɛ̃nːɨ adj
mittaamattoman arvokas
mający ogromną wartość

bezchmurny bɛsˈxmurnɨ adj
pilvetön
charakteryzujący się brakiem chmur

bezcielesny adj
ruumiiton
niemający ciała, nieistniejący fizycznie

bezcukrowy adj
sokeriton
niezawierający cukru

bezczelność bɛʃˈt͡ʃɛlnɔɕt͡ɕ n
röyhkeys
nieliczenie się z nikim i niczym, zbytnia pewność siebie

bezczynność bɛʃˈt͡ʃɨ̃nːɔɕt͡ɕ n
joutilaisuus
brak aktywności

bezdenny adj
pohjaton
taki, który wydaje się nie mieć dna

bezdeszczowy ˌbɛzdɛʃˈt͡ʃɔvɨ adj
sateeton
charakteryzujący się brakiem deszczu

bezdomność bɛzˈdɔ̃mnɔɕt͡ɕ n
kodittomuus
(socjologia, socjologiczny) problem społeczny, charakteryzujący się brakiem miejsca zamieszkania;

bezdomny bɛzˈdɔ̃mnɨ adj
koditon asunnoton
taki, który nie ma domu

bezduszny bɛzˈduʃnɨ adj
sieluton
mający nieczuły i bezwzględny stosunek do otoczenia lub wyrażający taki stosunek

bezdymny adj
savuton
niewydzielający dymu

bezdzietność bɛʑˈd͡ʑɛtnɔɕt͡ɕ n
lapsettomuus
nieposiadanie potomstwa;

bezdzietny bɛʑˈd͡ʑɛtnɨ adj
lapseton
niemający dzieci, potomstwa

bezdźwięczny adj
soinniton
(językoznawstwo, językoznawczy) o spółgłoskach: taka, przy wymawianiu której nie drżą więzadła głosowe
nie wydający dźwięku (głosu)

bezglutenowy ˌbɛzɡlutɛ̃ˈnɔvɨ adj
gluteeniton
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (biochemia, biochemiczny) pozbawiony glutenu, niezawierający glutenu

bezgrzeszność n
synnittömyys
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest bezgrzeszne; cecha tych, którzy są bezgrzeszni

bezgrzeszny adj
synnitön
(poetycki, poetycko) bez grzechu, wolny od grzechu, niewinny

bezguście bɛzˈguɕʨɛ n
mauttomuus
(odprzymiotnikowy) brak smaku, brak gustu

bezgwiezdny adj
tähdetön
nie mający gwiazd

bezimienny ˌbɛzʲĩˈmʲjɛ̃nːɨ adj
nimetön
nie mający imienia czy nazwy

bezinteresowny ˌbɛzʲĩntɛrɛˈsɔvnɨ adj
epäitsekäs
taki, który nie oczekuje korzyści ze swoich szlachetnych działań, czynów, dobrych uczynków

bezkarność n
koskemattomuus rankaisemattomuus
uchodzenie przewinień bez kary, brak obaw przed ukaraniem

bezkarny adj
rankaisematon
taki, który uchodzi bez kary

bezkofeinowy ˌbɛskɔfɛ<sup>j</sup>ĩˈnɔvɨ adj
kofeiiniton
niezawierający kofeiny

bezkompromisowy ˌbɛskɔ̃mprɔ̃mʲiˈsɔvɨ adj
tinkimätön
nieidący na kompromisy, nieuznający kompromisów

bezkrwawy adj
veretön
taki, który obywa się bez rozlewu krwi

bezkrytycznie ˌbɛskrɨˈtɨt͡ʃʲɲɛ adv
harkitsematta
w sposób bezkrytyczny, bez słowa krytyki

bezkrytyczny ˌbɛskrɨˈtɨt͡ʃnɨ adj
kritiikitön
pozbawiony krytyki, całkowicie coś akceptujący bez słowa sprzeciwu

bezkręgowiec n
selkärangaton
(zoologia, zoologiczny) zwierzę nie mające szkieletu;

bezkręgowy adj
selkärangaton
(zoologia, zoologiczny) nieposiadający szkieletu

bezksiężycowy adj
kuuton
pozbawiony widoku księżyca, światła księżycowego

bezlistny bɛzˈlʲistnɨ adj
lehdetön
taki, który nie ma liści

bezludny bɛzˈludnɨ adj
hylätty
taki, gdzie nie ma ludzi; niezamieszkały przez ludzi, niebędący zaludnionym

bezmięsny bɛzˈmʲjɛ̃w̃snɨ adj
lihaton
o jedzeniu, diecie: niezawierający mięsa, pozbawiony mięsa

bezmyślny adj
ajattelematon
taki, który nad niczym się nie zastanawia; (także, też) świadczący o takiej cesze

beznadzieja ˌbɛznaˈd͡ʑɛ̇ja n
epätoivo
stan desperacji, utraty nadziei, rozpacz

beznadziejny ˌbɛznaˈd͡ʑɛ̇jnɨ adj
toivoton
pozbawiony wszelkiej nadziei

beznamiętny ˌbɛznãˈmʲjɛ̃ntnɨ adj
tunteeton
pozbawiony emocji, emocjonalnego zaangażowania; obojętny, chłodny

bezoar bɛˈzɔar n
besoaari
(weterynaria, weterynaryjny) kulisty twór powstający w żołądkach przeżuwaczy z niestrawionych resztek pokarmu, sierści oraz włókien roślinnych;

bezobjawowy adj
oireeton
(medycyna, medyczny) taki, który nie daje objawów

bezodpływowy adj
sisäinen
taki, który nie ma odpływu, nie uchodzi z niego żadna rzeka

bezogonowy ˌbɛzɔɡɔ̃ˈnɔvɨ adj
hännätön
(książkowy) (biologia, biologiczny) niemający ogona, czyli końcowej części tułowia

bezokolicznik ˌbɛzɔkɔˈlʲit͡ʃʲɲik n
infinitiivi
(gramatyka) forma czasownika zazwyczaj (zależnie od języka) nieokreślająca czasu, rodzaju, liczby, osoby, trybu, strony ani aspektu;

bezosobowy ˌbɛzɔsɔˈbɔvɨ adj
persoonaton
taki, który nie jest skierowany do żadnej osoby

bezołowiowy adj
lyijytön
niezawierający ołowiu

bezpieczeństwo ˌbɛspʲjɛˈt͡ʃɛ̃j̃stfɔ n
turvallisuus turva
stan braku zagrożenia, obawy, powodów do strachu; bycie bezpiecznym

bezpiecznie bɛsˈpʲjɛt͡ʃʲɲɛ adv
turvallisesti
w sposób bezpieczny

bezpiecznik bɛsˈpʲjɛt͡ʃʲɲik n
sulake
podzespół chroniący przed nieprawidłowym działaniem urządzenia lub sieci (np. elektrycznej, gazowej);

bezpieczny bɛsˈpʲjɛt͡ʃnɨ adj
turvassa
taki, który nie jest zagrożony, któremu nic nie grozi

bezpodstawny ˌbɛspɔtˈstavnɨ adj
perusteeton
nieuzasadniony, niesłuszny, nie mający słusznych podstaw

bezprawie n
laittomuus
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) stan, w którym nie są ustanowione lub przestrzegane normy prawne
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czyn bezprawny

bezprawnie adv
lain vastaisesti
w sposób bezprawny, niezgodnie z prawem

bezprecedensowy adj
ennennäkemätön
(książkowy) bez precedensu

bezprzewodowy adj
langaton
(technologia, technika, techniczny) taki, który obywa się bez przewodów elektrycznych

bezpłatny bɛsˈpwatnɨ adj
ilmainen
taki, za który nie pobiera się opłaty

bezpłciowy adj
aseksuaalinen
(biologia, biologiczny) niewykazujący cech płciowych; bez udziału płci

bezpłetwiec n
puuhanhi
(ornitologia, ornitologiczny) Anseranas semipalmata, gatunek ptaka z rzędu blaszkodziobych;

bezpłodny adj
steriili
(biologia, biologiczny) taki, który nie może rozmnażać się

bezradność bɛzˈradnɔɕt͡ɕ n
avuttomuus
niemożność poradzenia sobie, zwłaszcza w trudnej sytuacji;

bezradny bɛzˈradnɨ adj
avuton
niemogący lub nieumiejący sobie poradzić w życiu lub w trudnej sytuacji

bezrobocie ˌbɛzrɔˈbɔt͡ɕɛ n
työttömyys
(ekonomia, ekonomiczny) stan, w którym część osób zdolnych do pracy i chcących ją podjąć nie może jej znaleźć;

bezrobotny ˌbɛzrɔˈbɔtnɨ adj
työtön
bez pracy, bez zajęcia

bezrolny adj
maaton
nie posiadający własnej ziemi, gospodarstwa rolnego

bezruch n
liikkumattomuus
brak ruchu

bezrybny adj
kalaton
taki, w którym nie ma ryb

bezręki bɛzˈrɛ̃ŋʲci adj
kädetön
niemający rąk

bezsenność bɛsˈːɛ̃nːɔɕt͡ɕ n
unettomuus
(fizjologia, fizjologiczny) niemożność zaśnięcia;

bezsenny bɛsˈːɛ̃nːɨ adj
uneton
spędzony bez spania

bezsensowny ˌbɛsːɛ̃w̃ˈsɔvnɨ adj
järjetön
taki, który jest pozbawiony sensu, uzasadnienia

bezsilny bɛɕˈːilnɨ adj
avuton
bez sił, niezdolny do walki
taki, który nie potrafi z czymś się zmagać

bezskrzydły bɛsˈːkʃɨdwɨ adj
siivetön
taki, który nie ma skrzydeł

bezsporny adj
kieltämätön
taki, który nie budzi wątpliwości

bezstronność n
puolueettomuus
cecha tego, co jest bezstronne, kto jest bezstronny

bezstronny bɛsˈːtrɔ̃nːɨ adj
reilu
taki, który nie opowiada się po żadnej ze stron (np. konfliktu)

bezszeryfowy adj
groteski
(termin typograficzny) o krojach pisma: nie mający szeryfów, czyli ozdobnych zakończeń znaków

bezszwowy adj
saumaton
nie mający szwów, wykonany bez użycia szwów

beztlenowy adj
anaerobinen
taki, który obywa się bez tlenu

bezustannie adv
yhtäjaksoisesti
bez przerwy, ciągle, nieprzerwanie

bezustanny adj
alituinen
taki, który trwa ciągle, bez przerwy

bezwartościowy ˌbɛzvartɔɕˈt͡ɕɔvɨ adj
arvoton
nieposiadający żadnej wartości

bezwarunkowo adv
ehdoitta
bez względu na cokolwiek, bez stawiania warunków

bezwietrzny bɛzˈvʲjɛṭʃnɨ adj
tyyni
charakteryzujący się brakiem wiatru

bezwizowy adj
viisumiton
niewymagający uzyskania wizy

bezwodnik n
anhydridi
(chemia, chemiczny) tlenek niemetalu tworzący kwas lub zasadę w połączeniu z wodą

bezwodny adj
vedetön
pozbawiony wody, wilgoci

bezwstyd n
häpeämättömyys
nieskromność w postępowaniu

bezwzględny bɛzˈvzɡlɛ̃ndnɨ adj
absoluuttinen
(matematyka, matematyczny) pozbawiony znaku, będący wynikiem wartości bezwzględnej
(metrologia, metrologiczny) wyrażony w tych samych jednostkach, co mierzona wielkość

bezwładność bɛzˈvwadnɔɕt͡ɕ n
inertia
(fizyka, fizyczny) opór ciała materialnego przy przyspieszaniu

bezwłosy bɛzˈvwɔsɨ adj
karvaton
niemający włosów, będący bez włosów

bezzałogowy adj
miehittämätön
(lotnictwo, lotniczy) (astronautyka, astronautyczny) taki, który nie ma załogi

bezzębny bɛzˈːɛ̃mbnɨ adj
hampaaton
taki, który nie ma zębów; pozbawiony zębów

bezśnieżny bɛɕˈːɲɛʒnɨ adj
lumeton
charakteryzujący się brakiem śniegu

bełkot ˈbɛwkɔt n
diibadaaba
(potocznie, potoczny) wypowiedź nie mająca sensu, z której nic konkretnego nie wynika; mowa trawa, pustosłowie

bełt bɛwt n
jalkarauta
pocisk kuszy;

beżowy bɛˈʒɔvɨ adj
beige beesi
mający kolor kawy z mlekiem lub piasku

bhutański buˈtãj̃sʲci adj
bhutanilainen
odnoszący się do Bhutanu, państwa w Azji

biatlon n
ampumahiihto
(sport, sportowy) zimowa dyscyplina sportu składająca się z biegu narciarskiego i strzelania;

biała herbata ˈbʲjawa xɛrˈbata n
valkoinen tee
herbata powstająca z młodych pączków i pochodząca z chińskich prowincji

biała magia ˈbʲjawa ˈmaɟja n
taikuruus
(ezoteryka) magia niewykorzystująca sił zła, mająca na celu uzyskanie dobroczynnego skutku

białaczka bʲjaˈwat͡ʃka n
leukemia
(medycyna, medyczny) nadmierne wytwarzanie białych krwinek;

białas n
kalpeanaama
(potocznie, potoczny) (slangowo) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek o białej skórze, człowiek białej rasy

białawy bʲjaˈwavɨ adj
valkeahko
mający kolor podobny do białego; niezupełnie biały, prawie biały, jasny

białko ˈbʲjawkɔ n
proteiini valkuaisaine
(biochemia, biochemiczny) wielocząsteczkowy związek organiczny zbudowany z aminokwasów;

białkomocz n
proteinuria
(medycyna, medyczny) obecność białka w moczu;

białoruski ˌbʲjawɔˈrusʲci adj
valkovenäläinen
dotyczący Białorusi lub Białorusinów, charakterystyczny dla Białorusi lub Białorusinów

białoruski ˌbʲjawɔˈrusʲci n
valkovenäjä valkovenäläinen
(językoznawstwo, językoznawczy) język wschodniosłowiański używany na Białorusi;

białorzytka ˌbʲjawɔˈʒɨtka n
kivitasku
(ornitologia, ornitologiczny) Oenanthe oenanthe, niewielki ptak wędrowny półkuli północnej zamieszkujący tereny otwarte, często kamieniste;

białowłosy adj
vaaleahiuksinen
taki, który ma białe włosy

białozór bʲjaˈwɔzur n
tunturihaukka
(ornitologia, ornitologiczny) Falco rusticolus, zagrożony wyginięciem duży ptak drapieżny półkuli północnej;

białość n
valkoisuus
barwa biała

biały ˈbʲjawɨ adj
valkoinen valkea
mający bardzo jasną barwę przeciwstawną do czarnego, taką jak czysty śnieg, mleko itp.

biały znak ˈbʲjawɨ ˈznak n
tyhjä tila
(informatyka, informatyczny) spacja, znak tabulacji, znak końca linii, lub dowolny inny znak niemający kształtu na ekranie

biblijny bʲiˈblʲijnɨ adj
raamatullinen
pochodzący z Biblii, związany z Biblią, charakterystyczny dla Biblii

bibliofil bʲiˈblʲjɔfʲil n
bibliofiili
miłośnik książek

bibliograf n
bibliografi
(rzadki, rzadko używany) specjalista w dziedzinie bibliografii

bibliografia ˌbʲiblʲjɔˈɡrafʲja n
bibliografia
wykaz odrębnych jednostek piśmienniczych, zestawiony z utworzonych według ustalonych zasad opisów bibliograficznych;

bibliograficzny adj
bibliografinen
związany z bibliografią

biblioteka ˌbʲiblʲjɔˈtɛka n
kirjasto
instytucja zajmująca się gromadzeniem i wypożyczaniem książek; budynek tej instytucji;
zbiór książek należący do kogoś; pomieszczenie z takim zbiorem
(informatyka, informatyczny) zbiór programów, procedur, elementów graficznych itp., które mogą być używane w innych programach;

bibliotekarz ˌbʲiblʲjɔˈtɛkaʃ n
kirjastonhoitaja
pracownik biblioteki;

bibliotekoznawca n
kirjastotieteilijä
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) specjalista w bibliotekoznawstwie

bibliotekoznawstwo n
kirjastotiede
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się formami i metodami pracy bibliotekarskiej

bibuła n
imupaperi
rodzaj porowatego papieru o właściwościach chłonnych;
silkkipaperi
kolorowy papier do wyrobu ozdób

biceps n
hauis
(anatomia, anatomiczny) mięsień dwugłowy ramienia;

bicie w przelocie n
ohestalyönti
(szachy, pojęcie szachowe) specjalne posunięcie, w którym pion stojący obok bije innego piona bezpośrednio po wykonaniu ruchu o dwa pola z pozycji wyjściowej

bidet ˈbʲidɛt n
bidee
urządzenie sanitarne służące do higieny intymnej;

biec bʲjɛt͡s v
juosta
szybko poruszać się na nogach w krokach, podczas których następuje jednoczesne oderwanie obu nóg od ziemi

bieda ˈbʲjɛda n
köyhyys
stan braku środków do życia

biedny ˈbʲjɛdnɨ adj
köyhä
taki, któremu brakuje środków do życia

biedronka bʲjɛˈdrɔ̃nka n
leppäkerttu
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) chrząszcz z rodziny Coccinellidae, biedronkowatych;

bieg bʲjɛk n
juoksu
(sport, sportowy) konkurencja sportowa, w której chodzi o jak najszybsze dobiegnięcie do mety
poruszanie się przez krótkie i szybkie podskoki

bieg płotkarski ˈbʲjɛk pwɔtˈkarsʲci n
aitajuoksu
(sport, sportowy) rodzaj biegów lekkoatletycznych, w którym zawodnicy pokonują równomiernie rozstawione płotki;

biegacz ˈbʲjɛɡat͡ʃ n
juoksija
(sport, sportowy) osoba uprawiająca jedną z dyscyplin lekkoatletycznych – biegi

bieganina n
hoppu
(potocznie, potoczny) nieustanne bieganie

biegać ˈbʲjɛɡat͡ɕ v
juosta
przemieszczać się szybkimi krokami, podczas których następuje jednoczesne oderwanie obu nóg od ziemi, być w ruchu, uprawiać biegi

biegun ˈbʲjɛɡũn n
napa
jeden z dwóch punktów na powierzchni obracającego się ciała niebieskiego, przez które przechodzi jego oś obrotu
miejsce z jakiegoś względu najdalsze lub posiadające najbardziej ekstremalne cechy;
(fizyka, fizyczny) (zobacz) biegun elektryczny
(fizyka, fizyczny) (zobacz) biegun magnetyczny

biegun magnetyczny ˈbʲjɛɡũn ˌmaɡnɛˈtɨt͡ʃnɨ n
magneettinapa
(fizyka, fizyczny) miejsce w materiale magnetycznym, w którym natężenie pola magnetycznego jest największe;
(geografia, geograficzny) miejsce, w którym linie ziemskiego pola magnetycznego tworzą z powierzchnią Ziemi kąt prosty;

biegunka bʲjɛˈɡũnka n
ripuli kura
(medycyna, medyczny) częste wypróżnianie stolcem o rzadkiej konsystencji;

biegus ˈbʲjɛɡus n
sirri
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju Calidris

biegus malutki n
pikkusirri
(ornitologia, ornitologiczny) Calidris minuta, gatunek niewielkiego ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych;

biegus mały n
lapinsirri
(ornitologia, ornitologiczny) Calidris temminckii, gatunek ptaka z rodziny bekasowatych;

biegus rdzawy ˈbʲjɛɡus ˈrd͡zavɨ n
isosirri
(ornitologia, ornitologiczny) Calidris canutus, gatunek ptaka z rodziny bekasowatych;

biegus zmienny ˈbʲjɛɡuz ˈːmʲjɛ̃nːɨ n
suosirri
(ornitologia, ornitologiczny) gatunek ptaka z rodziny bekasowatych;

biegły ˈbʲjɛɡwɨ adj
sujuva
mający dużą wiedzę lub umiejętności w danej dziedzinie

biel bʲjɛl n
manto
zewnętrzna część pni drzew, przewodząca wodę
valkoinen
biały kolor;
biały pigment (barwnik) używany do wyrobu farb
biały ubiór

bielaczek bʲjɛˈlat͡ʃɛk n
uivelo
(ornitologia, ornitologiczny) Mergus albellus, tracz bielaczek, gatunek z rodziny kaczkowatych;

bielik ˈbʲjɛlʲik n
merikotka
(ornitologia, ornitologiczny) Haliaeetus albicilla, duży drapieżnik zamieszkujący północną Eurazję;

bielizna bʲjɛˈlʲizna n
alusvaatteet
(krawiectwo) odzież spodnia, np. majtki, biustonosz, podkoszulka

bielmo ˈbʲjɛlmɔ n
endospermi
(botanika, botaniczny) rodzaj tkanki miękiszowej nasion roślin okrytonasiennych;

biennale bʲjɛ̃nˈːalɛ n
biennaali
(książkowy) wydarzenie artystyczne (wystawa, festiwal) odbywające się co dwa lata lub trwające dwa lata

bierne palenie ˈbʲjɛrnɛ paˈlɛ̃ɲɛ n
passiivinen tupakointi
zjawisko polegające na mimowolnym wdychaniu szkodliwych dla zdrowia substancji wydzielących się podczas palenia tytoniu (najczęściej papierosów);

biernik ˈbʲjɛrʲɲik n
akkusatiivi
(gramatyka) czwarty przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: kogo? co?;

biernikowy ˌbʲjɛrʲɲiˈkɔvɨ adj
akkusatiivi
(gramatyka) dotyczący biernika

bierny ˈbʲjɛrnɨ adj
passiivinen
niewykazujący inicjatywy

bierzmować bʲjɛʒˈmɔvat͡ɕ v
konfirmoida
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) udzielać sakramentu bierzmowania

bieługa bʲjɛˈwuɡa n
kitasampi
(ichtiologia, ichtiologiczny) Huso huso, duża ryba drapieżna;

bieżnia ˈbʲjɛʒʲɲa n
juoksurata
(sport, sportowy) specjalny tor do uprawiania biegów lekkoatletycznych;

bieżnik ˈbʲjɛʒʲɲik n
kaitaliina
podłużna serweta na ławę lub stół
kulutuspinta
(motoryzacja) zewnętrzna, ochronna warstwa opony z wgłębieniami na powierzchni, które poprawiają jej przyczepność;

bieżąca woda n
juokseva vesi
woda doprowadzana od ujęcia do użytkowników w sposób ciągły przez system rur

bifobia n
bifobia
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) dyskryminacja objawiająca się niechęcią lub agresją wobec osób biseksualnych;

bigamia bʲiˈɡãmʲja n
bigamia
pozostawanie w związku małżeńskim z dwiema osobami;

bigamiczny adj
bigaaminen
związany z bigamią, dotyczący bigamii; będący bigamią

bijekcja n
bijektio
(matematyka, matematyczny) funkcja wzajemnie jednoznaczna;

bikini bʲiˈcĩɲi n
bikinit
dwuczęściowy damski kostium plażowy;

bila ˈbʲila n
biljardipallo
(sport, sportowy) mała, twarda kula do gry w bilard;

bilans n
tase
(księgowość) sprawozdanie finansowe
proporcje wpływów i wypływów
zestawienie porównawcze

bilard ˈbʲilart n
biljardi
(sport, sportowy) gra towarzyska i sportowa polegająca na odbijaniu drewnianych kul kijem na specjalnym stole;

bilbil n
bulbuli
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny bilbili (Pycnonotidae);

bilet ˈbʲilɛt n
lippu matkalippu
dokument zezwalający na przejazd pociągiem, autobusem, samolotem itp., albo na wstęp do kina lub teatru

biliard ˈbʲilʲjart n
biljardi
(matematyka, matematyczny) liczba o wartości 1 000 000 000 000 000 = 1015;

bilion ˈbʲilʲjɔ̃n n
biljoona
liczba o wartości: 1 000 000 000 000 = 1012;

bilirubina ˌbʲilʲiruˈbʲĩna n
bilirubiini
(biochemia, biochemiczny) barwnik organiczny, końcowy produkt degradacji hemu;

bimbrownik bʲĩmˈbrɔvʲɲik n
pontikankeittäjä
osoba produkująca bimber lub handlująca nim

bimodalny adj
bimodaalinen
posiadający dwa tryby, stany lub formy działania

binarny adj
binäärinen
(informatyka, informatyczny) (matematyka, matematyczny) zapisany w dwójkowym systemie liczbowym
podwójny, złożony z dwóch części

bingo ˈbʲĩŋɡɔ interjection
bingo
okrzyk zwycięstwa, wyrażający zadowolenie z czegoś

bingo ˈbʲĩŋɡɔ n
bingo
rodzaj gry hazardowej

binturong bʲĩnˈturɔ̃ŋk n
binturonki
(zoologia, zoologiczny) Arctictis binturong, ssak leśny południowo-wschodniej Azji;

bio- bʲjɔ prefix
bio-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z życiem, procesami życiowymi

biocenoza n
biokenoosi
(ekologia, ekologiczny) zespół populacji różnych gatunków, żyjących w określonej przestrzeni środowiska lądowego lub wodnego;

biochemia bʲjɔˈxɛ̃mʲja n
biokemia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka na pograniczu chemii organicznej i biologii zajmująca się substancjami organicznymi o znaczeniu biologicznym;

biochemiczny adj
biokemiallinen
(biochemia, biochemiczny) związany z biochemią, rozumiany w zakresie biochemii

biodegradacja n
biohajoaminen
(biochemia, biochemiczny) proces rozpadu substancji na proste związki organiczne pod wpływem czynników naturalnych – bakterii, grzybów, pierwotniaków i żerowania organizmów wyższych;

biodegradowalny ˌbʲjɔdɛɡradɔˈvalnɨ adj
biohajoava
ulegający rozpadowi biologicznemu

biodro ˈbʲjɔdrɔ n
lonkka
(anatomia, anatomiczny) część ciała, którą stanowią: staw biodrowy, boczna część miednicy i górna zewnętrzna część uda

bioelektryczny adj
biosähköinen
(fizjologia, fizjologiczny) dotyczący zjawisk elektrycznych w żywych organizmach

bioetyczny ˌbʲjɔɛˈtɨt͡ʃnɨ adj
bioeettinen
związany z bioetyką lub bioetykami

biofilm n
biofilmi
(biologia, biologiczny) wielokomórkowa struktura bakterii (i innych organizmów) otoczona warstwą substancji organicznych i nieorganicznych, produkowanych przez te drobnoustroje, wykazująca adhezję do powierzchni biologicznych i abiotycznych;

biofizyczny adj
biofyysinen
dotyczący biofizyki

biofizyka n
biofysiikka
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina biologii badająca fizyczne podstawy procesów życiowych;

biogeochemia n
biogeokemia
(biologia, biologiczny) (geologia, geologiczny) (chemia, chemiczny) (ekologia, ekologiczny) dziedzina nauki zajmująca się badaniem wymiany albo przepływu materii między żywymi a nieożywionymi komponentami biosfery

biogeografia ˌbʲjɔɡɛɔˈɡrafʲja n
biogeografia
nauka o rozmieszczeniu na Ziemi żywych organizmów;

biografia bʲjɔˈɡrafʲja n
elämäkerta
opis życia i działalności jakiejś osoby;

biograficzny ˌbʲjɔɡraˈfʲit͡ʃnɨ adj
elämäkerrallinen biografinen
związany z biografią, dotyczący biografii

bioindykator n
bioindikaattori
(ekologia, ekologiczny) biologiczny wskaźnik jakości środowiska, którym jest zwierzę lub roślina o dużej wrażliwości na działanie określonych czynników

biolog ˈbʲjɔlɔk n
biologi
specjalista w zakresie biologii
kobieta biolog (1.1)

biologia bʲjɔˈlɔɟja n
biologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka przyrodnicza o życiu, rozwoju i ewolucji osobniczej;

biologia molekularna n
molekyylibiologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii badający organizmy na poziomie molekularnym, określający związki między budową a funkcjami pełnionymi przez różne cząstki w komórkach

biologiczny ˌbʲjɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
biologinen
związany z biologią, dotyczący biologii

biom n
biomi
(ekologia, ekologiczny) zespół ekosystemów, tworzący duże i łatwe do rozróżnienia regiony biologiczne na Ziemi

biomasa bʲjɔ̃ˈmasa n
biomassa
masa materii zawartej w organizmach żywych (zwykle podawana na metr kwadratowy lub sześcienny)
materia zawarta w organizmach żywych;

biomedycyna ˌbʲjɔ̃mɛdɨˈt͡sɨ̃na n
biolääketiede
dziedzina medycyny oparta na zasadach nauk biologicznych;

biometryczny adj
biometrinen
związany z biometrią, dotyczący lub służący do pomiarów istot żywych, także do rozpoznawania cech lub tożsamości

bioniczny bʲjɔ̇̃ˈɲit͡ʃnɨ adj
bioninen
związany z bioniką

bionika n
bioniikka
(biologia, biologiczny) (technologia, technika, techniczny) nauka badająca możliwości wykorzystania w technice (głównie w automatyce, elektronice i mechanice) wiedzy o budowie i funkcjonowaniu żywych organizmów;

biopaliwo n
biopolttoaine
paliwo otrzymywane z biomasy;

biopsja ˈbʲjɔpsʲja n
biopsia
(medycyna, medyczny) rodzaj specjalnego zabiegu diagnostycznego, będącego inwazyjną metodą pobrania materiału biologicznego z przypuszczalnie zmienionych chorobowo tkanek, który następnie jest oceniany morfologicznie z użyciem mikroskopu świetlnego;

biorca n
vastaanottaja
(medycyna, medyczny) przyjmujący przeszczep lub przetaczaną krew

bioróżnorodność ˌbʲjɔruʒnɔˈrɔdnɔɕt͡ɕ n
biodiversiteetti
(ekologia, ekologiczny) zróżnicowanie życia na wszelkich poziomach jego organizacji w przyrodzie;

biosfera n
biosfääri
(ekologia, ekologiczny) zespół wszystkich istniejących na Ziemi ekosystemów, największy i najbliższy samowystarczalności układ biologiczny zamieszkiwany przez organizmy żywe

biosynteza n
biosynteesi
(biologia, biologiczny) tworzenie związków organicznych przez organizm żywy

biotechnologia ˌbʲjɔtɛxnɔˈlɔɟja n
bioteknologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina zajmująca się wykorzystaniem organizmów żywych (drobnoustrojów) do produkcji przemysłowej;

biotop n
biotooppi
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) obszar o określonych warunkach ekologicznych, będący siedliskiem dla biocenozy lub osobnika

biotyczny bʲjɔˈtɨt͡ʃnɨ adj
bioottinen
(o relacjach ekologicznych) związany z organizmami żywymi, także będący wynikiem ich działania

biotyna bʲjɔˈtɨ̃na n
biotiini
(biochemia, biochemiczny) witamina B7, organiczny związek chemiczny rozpuszczalny w wodzie, odpowiedzialny za metabolizm tłuszczów i węglowodorów;

birginiak bʲirʲˈɟĩɲak n
allihaahka
(ornitologia, ornitologiczny) Polysticta stelleri, pstrokaczka, kaczka srokata, gatunek kaczki edredonowej;

birmański bʲirˈmãj̃sʲci adj
burmalainen
odnoszący się do państwa Mjanma (Birma), wywodzący się z Mjanmy (Birmy), dotyczący Mjanmańczyków (Birmańczyków)

birmański bʲirˈmãj̃sʲci n
burmalainen
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Mjanmy (Birmy);

biseksualizm ˌbʲisɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
biseksuaalisuus
(seksuologia, seksuologiczny) odczuwanie popędu płciowego do osobników obu płci;

biseksualny ˌbʲisɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
biseksuaalinen
(seksuologia, seksuologiczny) odczuwający pociąg seksualny do osobników obu płci

bisior ˈbʲiɕɔr n
byssus
(zoologia, zoologiczny) wiązka jedwabistych nici powstająca z szybko krzepnącej wydzieliny niektórych małży;

biskup ˈbʲiskup n
piispa
(kościelny) w kościołach chrześcijańskich duchowny wysokiego szczebla, ze święceniami biskupimi lub ordynowany na urząd biskupi, najczęściej kierujący diecezją;

biskupi bʲisˈkupʲi adj
episkopaalinen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący do biskupa, związany z biskupem

bistro ˈbʲistrɔ n
bistro
(książkowy) (gastronomia) niewielka restauracja, winiarnia, bar z zakąskami i napojami alkoholowymi;

bit bʲit n
bitti
(informatyka, informatyczny) (matematyka, matematyczny) najmniejsza porcja informacji, liczba binarna, mogąca przyjąć wartości 0 lub 1;

bita śmietana ˈbʲita ɕmʲjɛˈtãna n
kermavaahto
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) śmietana o wysokiej zawartości tłuszczu napowietrzona poprzez ubijanie, będąca dodatkiem do deserów, dekoracją napojów lub samodzielnym deserem;

bitcoin n
bitcoin
(finanse, finansowy) jedna z kryptowalut, wprowadzona do użytku w 2009 roku;

bitwa ˈbʲitfa n
taistelu
(wojskowość, wojskowy) bezpośrednie starcie zbrojne wojsk skonfliktowanych stron;

biuletyn n
tiedote
(drukarstwo, drukarski) małonakładowe wydawnictwo różnych instytucji, ugrupowań czy organizacji;

biuret n
biureetti
(chemia, chemiczny) związek organiczny będący dimerem mocznika;

biureta n
byretti
(chemia, chemiczny) sprzęt laboratoryjny o kształcie (zazwyczaj) długiej i cienkiej rurki szklanej, z precyzyjną skalą objętości, który jest od dołu zakończony kranikiem i precyzyjnie wykonanym „dzióbkiem”, używany w chemicznej analizie objętościowej do odmierzania roztworów

biurko ˈbʲjurkɔ n
kirjoituspöytä
mebel, który służy do wygodnego pisania i czytania

biuro ˈbʲjurɔ n
toimisto
budynek lub pomieszczenie, w którym są wykonywane prace administracyjne, umysłowe, są zbierane i przetwarzane informacje;

biuro podróży ˈbʲjurɔ pɔdˈruʒɨ n
matkatoimisto
(turystyka, turystyczny) instytucja organizująca wycieczki i pośrednicząca w sprzedaży biletów lotniczych, autobusowych itd.

biuro rzeczy znalezionych n
löytötavaratoimisto
(turystyka, turystyczny) miejsce, w którym gromadzi się rzeczy znalezione, aby właściciele mogli je odzyskać

biurokracja ˌbʲjurɔˈkrat͡sʲja n
byrokratia
(potocznie, potoczny) przesadna formalistyka w działalności urzędów, bezduszne przestrzeganie przepisów w załatwianiu spraw urzędowych i interesantów

biurokrata n
byrokraatti
urzędnik ściśle przestrzegający i wymagający przestrzegania kwestii formalnych

biurowiec bʲjuˈrɔvʲjɛt͡s n
toimistorakennus
(architektura, architektoniczny) budynek, w którym mieszczą się biura

biustonosz bʲjuˈstɔ̃nɔʃ n
rintaliivit
(krawiectwo) część garderoby podtrzymująca kobiece piersi;

biwa ˈbʲiwa n
biwa
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) czterostrunna japońska lutnia

bizmut ˈbʲizmut n
vismutti
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bi i liczbie atomowej 83;

biznes ˈbʲiznɛs n
ala
interes, przedsięwzięcie przynoszące zysk

biznesowy adj
kauppa-
(handel, handlowy) dotyczący biznesu

bić bʲit͡ɕ v
lyödä hakata
uderzać kogoś, zadawać komuś ból

biżuteria ˌbʲiʒuˈtɛrʲja n
korut
przedmioty wyrabiane z metali szlachetnych i kamieni szlachetnych (lub ich imitacji) służące do ozdoby stroju, ciała;

blacha ˈblaxa n
pelti
cienki, płaski kawałek metalu;

blacharz n
tinaseppä
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wytwarzający lub naprawiający przedmioty z blachy

blady ˈbladɨ adj
kalpea
o barwie skóry ludzkiej pozbawiony rumieńca, opalenizny, mający jasną karnację

blask blask n
hohde
światło odbite, poblask

blastula n
blastula
(biologia, biologiczny) wczesne stadium rozwojowe zarodka tkankowców w postaci pęcherzyka, którego ściana (blastoderma) jest zbudowana z jednej lub kilku warstw komórek otaczających jamę (blastocel) wypełnioną płynem

blaszkodziobe n
sorsalinnut
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Anseriformes Wagler, rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych, do którego, z ptaków występujących w Polsce, należą gęsi, łabędzie i kaczki;

blazonowanie ˌblazɔ̃nɔˈvãɲɛ n
vaakunaselitys
opis herbu wykonany zgodnie z zasadami heraldyki

blef blɛf n
bluffi
(termin karciany) taktyka mająca na celu wprowadzenie w błąd innych uczestników gry; sugerowanie, że ma się mocniejsze karty niż w rzeczywistości

blindaż n
korsu
(wojskowość, wojskowy) drewniana, drewniano-ziemna później też blaszana lub betonowa osłona schronu, okopów albo innych fortyfikacji, chroniąca przed ostrzałem

bliski ˈblʲisʲci adj
läheinen
taki, który jest w niewielkiej odległości
taki, który jest w niewielkiej odległości czasowej; który ma niedługo nastąpić

blisko ˈblʲiskɔ adv
läheinen lähellä
w niewielkiej odległości

bliskowschodni ˌblʲiskɔfˈsxɔdʲɲi adj
[[Lähi-itä|Lähi-idän]]
dotyczący Bliskiego Wschodu, dziejący się na Bliskim Wschodzie

bliskość ˈblʲiskɔɕt͡ɕ n
läheisyys
niewielkie oddalenie w przestrzeni, mały dystans między danymi obiektami
bliskie następstwo jakiegoś wydarzenia

blizna ˈblʲizna n
arpi
(medycyna, medyczny) ślad po ranie;

bliźni n
lähimmäinen
(biblijny) każdy człowiek

bliźniak ˈblʲiʑɲak n
kaksonen
każda z dwóch osób urodzonych w jednym porodzie

blog blɔk n
blogi
(informatyka, informatyczny) dziennik (pamiętnik) dostępny w Internecie;

bloger ˈblɔɡɛr n
bloggaaja
(informatyka, informatyczny) osoba prowadząca bloga

blogować v
blogata
(informatyka, informatyczny) prowadzić blog

blok blɔk n
lehtiö
zeszyt, notes z kartkami większego formatu

blokada blɔˈkada n
este
(motoryzacja) akcja zablokowania drogi np. przez policję
saarto
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system środków zmierzających do izolacji jakiegoś państwa, obiektu, miasta itp. w celu wymuszenia jakichś ustępstw lub kapitulacji
utrudnienie dostępu do czegoś
(medycyna, medyczny) metoda leczenia polegająca na wstrzykiwaniu środków znieczulających
(sport, sportowy) w siatkówce: wystawienie rąk przez wszystkich graczy ponad siatkę, w celu zatrzymania piłki uderzanej przez przeciwnika

blond blɔ̃nt adj
vaalea
o włosach jasny, płowy

blues n
blues
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wokalno-instrumentalny styl muzyczny sięgający korzeniami ludowych pieśni czarnoskórych

blurb n
mainosteksti
streszczenie lub rekomendacja umieszczana na czwartej stronie okładki książki;

bluszcz bluʃt͡ʃ n
muratti
(botanika, botaniczny) Hedera, roślina pnąca, którą można zobaczyć najczęściej na murach lub drzewach, której liście pozostają zielone w zimie;

bluza ˈbluza n
asetakki
(odzieżownictwo) (krawiectwo) jednoczęściowe ubranie na tułów;

bluzka ˈbluska n
pusero
(odzieżownictwo) (krawiectwo) lekka, górna część damskiej garderoby zakładana przez głowę

bluźnierca n
rienaaja
ten, kto bluźni; osoba urągająca świętościom

bluźnierstwo bluʑˈɲɛrstfɔ n
jumalanpilkka
słowa uwłaczające czemuś, co jest uważane za święte

boa ˈbɔa n
boa
(herpetologia, herpetologiczny) wąż z rodziny dusicieli;

bobsleje bɔpsˈlɛjɛ n
rattikelkkailu
(sport, sportowy) zimowa dyscyplina sportowa polegająca na zjeżdżaniu bobslejami po sztucznym torze lodowym;

bocian ˈbɔt͡ɕãn n
haikara
(potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) bocian biały
haikara kattohaikara
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia duży ptak brodzący z rodziny bocianów;

bocian biały ˈbɔt͡ɕãn ˈbʲjawɨ n
kattohaikara
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Ciconia ciconia Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych występujący m.in. w Polsce;

bocian czarny ˈbɔt͡ɕãn ˈt͡ʃarnɨ n
mustahaikara
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia nigra Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych występujący również w Polsce;

boczek ˈbɔt͡ʃɛk n
pekoni
(spożywczy) mięso z boku świni poprzerastane słoniną;

bocznie adv
kyljittäin
na sposób boczny

bocznik n
suntti
(elektryczność) rezystor włączony równolegle do głównego obwodu, zmniejszający prąd pobierany przez ten obwód

bod bɔt n
baudi
(informatyka, informatyczny) jednostka prędkości transmisji sygnału;

bodziec ˈbɔd͡ʑɛt͡s n
heräte
(medycyna, medyczny) czynnik wywołujący pobudzenie receptorów, pochodzący ze środowiska zewnętrznego lub ze środowiska wewnętrznego;

bogactwo bɔˈɡat͡stfɔ n
rikkaus
majątek, posiadane dobra o dużej wartości
wielka ilość, różnorodność

bogato adv
avokätisesti
w sposób świadczący o bogactwie
runsaasti
obfitując w coś

bogaty bɔˈɡatɨ adj
rikas
posiadający duży majątek lub osiągający wysokie dochody
taki, który obfituje w coś
dający dużą możliwość wyboru

bogini bɔˈɟĩɲi n
jumalatar
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) bóstwo płci żeńskiej

bohater bɔˈxatɛr n
sankari
człowiek, który wykazał się męstwem, odwagą, poświęceniem itp.
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) główna postać utworu
osoba budząca chwilowe zainteresowanie, chwilowo skupiająca na sobie uwagę otoczenia

bohaterka ˌbɔxaˈtɛrka n
sankaritar
forma żeńska od: bohater; kobieta odważna

bohatersko adv
herooisesti
w sposób bohaterski

bohr bɔxr̥ n
bohrium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bh i liczbie atomowej 107;

boja ˈbɔja n
poiju
pływający znak nawigacyjny

bojkot ˈbɔjkɔt n
boikotti
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) zerwanie kontaktów (handlowych, ekonomicznych, stosunków dyplomatycznych, towarzyskich, zawodowych) w celu wywarcia nacisku;

bojkotować v
boikotoida
zrywać stosunki z państwem, instytucją, organizacją lub osobą w celu wywarcia nacisku lub wyrażenia protestu

bojler ˈbɔjlɛr n
boileri
zbiornik do podgrzewania wody

bok bɔk n
puoli
(matematyka, matematyczny) odcinek o końcach w dwóch sąsiednich wierzchołkach wielokąta
lewa lub prawa strona człowieka, zwierzęcia, przedmiotu

bokeh n
boke
(fotografia) efekt wyodrębnienia fotografowanego obiektu poprzez rozmycie tła uzyskiwany dzięki ustawieniu małej głębi ostrości;

boki zrywać ˈbɔci ˈzrɨvat͡ɕ v
nauraa katketakseen
śmiać się bez opamiętania

boks bɔks n
nyrkkeily
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa polegająca na biciu przeciwnika pięściami;

bokser ˈbɔksɛr n
nyrkkeilijä
(sport, sportowy) sportowiec uprawiający zawodowo boks (pięściarstwo)
bokseri
(motoryzacja) silnik spalinowy o przeciwległych cylindrach
nyrkkeilijä
(kynologia, kynologiczny) rasa psów molosowatych w typie mastifa;

bokserki bɔˈksɛrʲci n
bokseri
(odzieżownictwo) męskie, luźne majtki z krótkimi nogawkami

boksyt n
bauksiitti
(geologia, geologiczny) ilasta skała osadowa składająca się głównie z wodorotlenków glinu, ruda aluminium;

bolesny bɔˈlɛsnɨ adj
kivulias
(medycyna, medyczny) taki, który sprawia ból fizyczny

boleć ˈbɔlɛt͡ɕ v
koskea sattua
(medycyna, medyczny) być źródłem bólu

boleśnie bɔˈlɛɕɲɛ adv
kivuliaasti
w sposób bolesny

bolid n
bolidi
(astronomia, astronomiczny) meteor o dużej jasności;

boliwijski ˌbɔlʲiˈvʲijsʲci adj
bolivialainen
odnoszący się do Boliwii

bolognese adj
bolognese
o smaku bolognese (1.1) lub zawierający bolognese (1.1)

bolognese n
bolognese
potrawa w postaci gęstego sosu z mielonego mięsa i warzyw pochodząca z włoskiego miasta Bolonia

boloński bɔˈlɔ̃j̃sʲci adj
bolognalainen
wywodzący się z Bolonii, charakterystyczny dla Bolonii

bolszewik n
bolševikki
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) początkowo: członek leninowskiej frakcji rosyjskiej partii socjaldemokratycznej; potem ogólniej: członek radzieckiej partii komunistycznej

bolszewizm n
bolševismi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) doktryna działania politycznego oraz przejmowania i sprawowania władzy stworzona przez Lenina na bazie marksizmu

bom bɔ̃m n
puomi
(marynarka) poziome drzewce na żaglowcu, do którego przymocowany jest dolny lik żagla;

bomba ˈbɔ̃mba n
pommi
(wojskowość, wojskowy) ładunek wypełniony materiałem wybuchowym zrzucany z samolotu lub okrętu, zwykle z mechanicznym zapalnikiem;

bomba atomowa n
ydinpommi atomipommi
(wojskowość, wojskowy) bomba czerpiąca swoją energię z reakcji rozszczepienia ciężkich jąder atomowych ((na przykład) uranu lub plutonu) na lżejsze pod wpływem bombardowania neutronami

bombardować ˌbɔ̃mbarˈdɔvat͡ɕ v
pommittaa
(wojskowość, wojskowy) zrzucać bomby lub ostrzeliwać pociskami artyleryjskimi
(przenośnie, przenośnia) obrzucać kogoś dużą ilością czegoś

bombka ˈbɔ̃mpka n
joulupallo
kulista ozdoba choinkowa

bon bɔ̃n n
kuponki
dokument uprawniający do uzyskania określonych towarów, usług lub innych dóbr;

bonanza bɔ̃ˈnãw̃za n
emosuoni
bogata żyła złota

bonapartyzm n
bonapartismi
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchistyczna ideologia inspirowana dokonaniami Napoleona I; (także, też) frakcja polityczna dążąca do wskrzeszenia we Francji cesarstwa pod rządami rodziny Napoleona Bonaparte;

bonsai bɔ̃w̃ˈzaj n
bonsai
(ogrodnictwo, ogrodniczy) japońska sztuka uprawy ozdobnych drzew, polegający na ich skarlaniu i odpowiednim formowaniu;

bonus ˈbɔ̃nus n
bonus
dodatek, premia

bonżurka bɔ̃n͇ˈʒurka n
tupakkatakki
(krawiectwo) poranny ubiór męski, podobny do marynarki;

boom n
buumi
(ekonomia, ekonomiczny) szybki wzrost koniunktury gospodarczej

bor bɔr n
boori
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu B i liczbie atomowej 5;

boraks ˈbɔraks n
booraksi
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady boranów, jego głównym składnikiem jest uwodniony boran sodu;

borelioza ˌbɔrɛˈlʲjɔza n
borrelioosi
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wielonarządowa choroba zakaźna przenoszona głównie przez kleszcze, którą wywołują krętki z rodzaju Borrelia;

borneański adj
borneolainen
związany z Borneo, dotyczący Borneo

borowik bɔˈrɔvʲik n
kivitatti
(mikologia, mikologiczny) Boletus L., rodzaj grzybów jadalnych, rurkowatych, z rodziny borowikowatych;

borowik szlachetny bɔˈrɔvʲik ʃlaˈxɛtnɨ n
herkkutatti
(mikologia, mikologiczny) Boletus edulis, gatunek grzyba jadalny z rodziny borowikowatych;

borsuk ˈbɔrsuk n
mäyrä
(zoologia, zoologiczny) Meles Brisson, rodzaj drapieżnego ssaka z rodziny kunowatych;

borta ˈbɔrta n
boordi bordyyri
(włókiennictwo) pasmanteryjna taśma do obszywania skrajów tkaniny

borówka bɔˈrufka n
mustikka
(botanika, botaniczny) krzewinka z rodziny wrzosowatych;

borówka brusznica bɔˈrufka bruʃʲˈɲit͡sa n
puolukka
(botanika, botaniczny) Vaccinium vitis-idaea, roślina lecznicza z jadalnymi, lekko cierpkimi owocami w kolorze czerwonym;

bosak ˈbɔsak n
keksi
(technologia, technika, techniczny) zaostrzony, długi drąg z hakiem używany w pożarnictwie i żeglarstwie, również jako prymitywna broń drzewcowa;

boski ˈbɔsʲci adj
taivaallinen
właściwy bogu/Bogu, bóstwu, związany z bogiem/Bogiem
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) piękny, wspaniały, cudowny

bosman ˈbɔsmãn n
puosu
(morski) pracownik zarządzający małym portem lub przystanią;
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) osoba odpowiedzialna za żagle, liny i konserwację statku;

boso ˈbɔsɔ adv
avojaloin
bez obuwia, z nieubranymi stopami

bosy ˈbɔsɨ adj
avojaloin
o człowieku: taki, który ma nagie stopy
o stopach, nogach: takie, które nie mają butów, skarpet, pończoch

bot bɔt n
botti
(informatyka, informatyczny) program wykonujący jakieś czynności za człowieka;

botaniczny ˌbɔtãˈɲit͡ʃnɨ adj
kasvitieteellinen
związany z botaniką, dotyczący botaniki

botanik bɔˈtãɲik n
kasvitieteilijä
specjalista w zakresie botaniki

botanika bɔˈtãɲika n
kasvitiede botaniikka
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii, nauka o roślinach;

botulizm bɔˈtulʲism̥ n
botulismi
(medycyna, medyczny) zatrucie wywołane przez egzotoksynę wytwarzaną przez botulinę;

bouillabaisse n
bouillabaisse
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) prowansalska zupa rybna (lub gulasz);

boysband ˈbɔjzbɛ̃nt n
poikabändi
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) grupa wokalna młodych mężczyzn lub nastolatków, wykonująca muzykę pop;

bozon ˈbɔzɔ̃n n
bosoni
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o całkowitym spinie;

bośniacki bɔɕˈɲat͡sʲci adj
bosnialainen bosniankielinen
związany z Bośnią lub Bośniakami

bożodrzew gruczołowaty n
jumaltenpuu
(botanika, botaniczny) Ailanthus altissima, gatunek rośliny z rodziny biegunecznikowatych, pochodzący z Chin, obecnie rozpowszechniony zarówno w Europie, jak i Ameryce Północnej;

bożonarodzeniowy ˌbɔʒɔ̃narɔd͡zɛ̃ˈɲɔvɨ adj
joulu
związany z Bożym Narodzeniem

brabancki adj
brabantilainen
związany z Brabancją, dotyczący Brabancji

brachiozaur n
brachiosaurus
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Brachiosaurus Riggs, rodzaj zauropoda z rodziny brachiozaurów;
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rodzaju brachiozaurów (1.1)

bractwo n
veljeskunta
(żartobliwie) grono znających się osób
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świeckie stowarzyszenie wiernych o konkretnych celach

brak brak n
puute
fakt nieistnienia czegoś

brak miesiączki ˈbrak mʲjɛ̇ˈɕɔ̃n͇t͡ʃʲci n
amenorrea
(medycyna, medyczny) objaw chorobowy polegający na zaniku miesiączki z powodów innych niż fizjologiczne;

brakować braˈkɔvat͡ɕ v
puuttua
być w zbyt małej ilości lub liczbie, nie wystarczać

brama ˈbrãma n
portti
(architektura, architektoniczny) ruchome zamknięcie wejścia bądź wjazdu;

bramka ˈbrãmka n
maali
(sport, sportowy) punkt zdobyty poprzez umieszczenie piłki lub krążka w bramce (1.2)

bramka samobójcza n
oma maali
(sport, sportowy) w piłce nożnej, hokeju itp.: gol, który padł po strzale zawodnika (zwykle nieumyślnym) do własnej bramki

bramkarz ˈbrãmkaʃ n
maalivahti
(sport, sportowy) sportowiec, którego głównym zadaniem podczas gry jest obrona bramki przed strzałem;

bransoleta n
käsivarsinauha
ozdoba, biżuteria noszona na nadgarstku lub ramieniu

bransoletka ˌbrãw̃sɔˈlɛtka ˌbrãw̃zɔˈlɛtka n
rannerengas
ozdoba w formie opaski, noszona na nadgarstku lub (rzadziej) na nodze;

branża ˈbrãw̃ʒa n
ala
gałąź produkcji, handlu lub usług obejmująca jeden typ towaru lub działalności

brat brat n
veli
potomek płci męskiej (w stosunku do rodzeństwa); syn tego samego ojca; syn tej samej matki;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik, mnich

bratanek braˈtãnɛk n
veljenpoika
syn brata

bratanica ˌbratãˈɲit͡sa n
sisarentytär
córka brata

bratek ˈbratɛk n
orvokki
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Viola wittrockiana, dwuletnia roślina ozdobna o aksamitnych, różnobarwnych kwiatach, będąca skrzyżowaniem dzikich gatunków fiołka;

braterski braˈtɛrsʲci adj
veljellinen
odnoszący się do brata, braci

braterstwo braˈtɛrstfɔ n
veljeys
pokrewieństwo między synami jednych rodziców

bratnia dusza ˈbratʲɲa ˈduʃa idiom
henkiystävä
osoba bliska pod jakimś względem

bratobójczy ˌbratɔˈbujt͡ʃɨ adj
veljesmurha-
dotyczący bratobójcy lub bratobójstwa

bratobójstwo ˌbratɔˈbujstfɔ n
veljensurma
(książkowy) zabójstwo brata lub innego krewnego, także kogoś, z kim jest się związanym przyjaźnią, przynależnością do jednej grupy itp.

bratowa braˈtɔva n
käly
żona brata

bratysławski ˌbratɨˈswafsʲci adj
bratislavalainen
odnoszący się do Bratysławy, związany z Bratysławą

brawo ˈbravɔ interjection
hyvä
… pokazujący entuzjastyczną aprobatę

brawura n
uhmakkuus
popisywanie się odwagą

brazylijski ˌbrazɨˈlʲijsʲci adj
brasilialainen
związany z Brazylią, dotyczący Brazylii lub Brazylijczyków, wywodzący się z Brazylii
charakterystyczny dla Brazylii i Brazylijczyków, mający cechy lub właściwości przypisywane Brazylii

brać brat͡ɕ v
ottaa
chwytać coś ręką, unosić coś

brać pod uwagę v
ottaa huomioon
mieć na uwadze; nie lekceważyć

breakdance n
breikkaus
(choreografia, choreograficzny) jeden ze stylów ulicznego tańca z elementami akrobacji na rękach i ewolucji w parterze; część subkultury hip hopu;

brelok n
avaimenperä
ozdoba spinająca klucze w jeden pęk

bretoński brɛˈtɔ̃j̃sʲci adj
bretagnelainen
związany z Bretanią, dotyczący Bretanii lub Bretończyków

bretoński brɛˈtɔ̃j̃sʲci n
bretoni
(językoznawstwo, językoznawczy) język celtycki, którym posługują się Bretończycy;

brew brɛf n
kulmakarva kulma
(anatomia, anatomiczny) pasmo krótkich włosów nad oczodołem

brewiarz n
rukouskirja
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga z tekstami do odmawiania Liturgii godzin;

brezent ˈbrɛzɛ̃nt n
pressu suojapeite
gruba, nieprzemakalna tkanina, używana do wyrobu namiotów, plandek, plecaków itp.;

breżniewowski adj
brežneviläinen
(historia, historyczny, historycznie) związany z postacią radzieckiego przywódcy Leonida Breżniewa

brie n
brie
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) francuski ser pleśniowy wytwarzany z krowiego mleka, o delikatnej woni pleśni oraz dymu;

briefing ˈbrʲifʲĩŋk n
briiffaus
odprawa dla dziennikarzy, rodzaj konferencji prasowej, zwykle na jeden temat

brioszka n
briossi
(cukiernictwo) francuskie lekko słodkie pieczywo drożdżowe, pieczone z ciasta bogatego w masło i jaja, o cienkiej jak papier, złocistobrązowej skórce i miękkiej, delikatnej ośródce;

brnąć brnɔ̃ɲt͡ɕ v
kahlata
z trudem pokonywać jakiś teren (wodny, grząski, piaszczysty)

broda ˈbrɔda n
parta
zarost na brodzie (1.1)
(anatomia, anatomiczny) przednia część żuchwy człowieka
(pszczelarstwo, pszczelarski) grono pszczół skupionych przed wlotem do ula, wyglądem przypominające brodę (1.2)

brodaty brɔˈdatɨ adj
partainen parrakas
mający zarost na dolnej części twarzy

brodawka n
syylä
(medycyna, medyczny) większa, chorobowa wypukłość na skórze

brodawka sutkowa brɔˈdafka sutˈkɔva n
nänni
(anatomia, anatomiczny) brodawka kończąca sutek;

brodziec pławny ˈbrɔd͡ʑɛt͡s ˈpwavnɨ n
lampiviklo
(ornitologia, ornitologiczny) Tringa stagnatilis, gatunek ptaka z rodziny bekasowatych;

brodziec śniady ˈbrɔd͡ʑɛt͡sʲ ˈɕɲadɨ n
mustaviklo
(ornitologia, ornitologiczny) Tringa erythropus, gatunek średniego ptaka z rodziny bekasowatych;

brokat ˈbrɔkat n
brokadi
(włókiennictwo) (krawiectwo) jedwabna tkanina z wypukłym, wzorem, przetykana złotą lub srebrną nicią;
hile
połyskliwe drobinki używane m.in. do zdobienia przedmiotów oraz do produkcji kosmetyków upiększających;

brokuł ˈbrɔkuw n
parsakaali
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. italica L., odmiana kapusty warzywnej o charakterystyczny zielonym kwiatostanie;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z kwiatostanów brokułu (1.1)

brom brɔ̃m n
bromi
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Br i liczbie atomowej 35;

bromek n
bromidi
(chemia, chemiczny) związek bromu jednowartościowego, sól kwasu bromowodorowego;

bromoform n
bromoformi
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, bromowa pochodna metanu, bezbarwna ciecz o nieprzyjemnym zapachu;

brona ˈbrɔ̃na n
äes
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie w postaci żelaznej kraty z kolcami, używane do spulchniania i wyrównywania zaoranej ziemi oraz przykrywania ziarna po siewie;

bronić ˈbrɔ̃ɲit͡ɕ v
puolustaa
odpierać atak
stawać w obronie kogoś lub czegoś; wstawiać się za kimś; czymś, być czyimś obrońcą

bronować brɔ̃ˈnɔvat͡ɕ v
äestää
(rolnictwo, rolniczy) spulchniać ziemię za pomocą brony

broszura brɔˈʃura n
lentokirjanen
cienka książka, nieoprawiona lub w miękkiej oprawie;

browar ˈbrɔvar n
panimo
zakład, w którym warzy się (produkuje) piwo;

broń brɔ̃ɲ n
ase
(wojskowość, wojskowy) narzędzie walki, służące do obrony lub ataku na wroga;

broń biologiczna ˈbrɔ̃ɲ ˌbʲjɔlɔˈɟit͡ʃna n
biologinen ase
(wojskowość, wojskowy) rodzaj broni masowego rażenia, w której ładunkiem bojowym są patogenne mikroorganizmy lub wirusy;

broń chemiczna ˈbrɔ̃ɲ xɛ̃ˈmʲit͡ʃna n
kemiallinen ase
(wojskowość, wojskowy) broń masowego rażenia wykorzystująca trujące związki chemiczne;

brud brut n
lika
każde zanieczyszczenie osiadłe na czymś

brudna bomba n
likainen pommi
(wojskowość, wojskowy) bomba, której celem jest rozsianie materiału radioaktywnego, a przez to doprowadzenie do promieniotwórczego skażenia terenu;

brudny ˈbrudnɨ adj
likainen
mający na swojej powierzchni zanieczyszczenia, brud
(potocznie, potoczny) naganny, niezgodny z normami etycznymi

brudzić v
liata
czynić brudnym, pokrywać brudem

brukiew ˈbrucɛf n
lanttu
(botanika, botaniczny) roślina jadalna lub pastewna z gatunku Brassica napus var. rapifera L.;

brukselka bruˈksɛlka n
brysselinkaali
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) odmiana kapusty warzywnej;

brumaire n
brumaire
nazwa drugiego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym;

brunatna koszula n
ruskeapaita
(potocznie, potoczny) (historia, historyczny, historycznie) członek SA, hitlerowskich Oddziałów Szturmowych NSDAP

brunatny brũˈnatnɨ adj
ruskea
mający kolor ciemnobrązowy

brunch n
brunssi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) posiłek będący połączeniem śniadania i obiadu, jadany późnym rankiem lub wczesnym przedpołudniem, pierwotnie w niedzielę;

brunejski brũˈnɛjsʲci adj
bruneilainen
odnoszący się do państwa Brunei

brunetka brũˈnɛtka n
tummaverikkö
kobieta o włosach czarnego koloru

bruschetta brusˈkɛtːa n
bruschetta
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska przekąska w postaci grzanki posmarowanej oliwą i roztartym czosnkiem; często podawana z kozim serem lub sałatką pomidorową i świeżymi ziołami;

brustasza n
rintatasku
zewnętrzna kieszonka w górnej części marynarki;

brutalnie bruˈtalʲɲɛ adv
brutaalisti
w sposób brutalny, pełen przemocy

brutalność bruˈtalnɔɕt͡ɕ n
väkivalta
(książkowy) cecha tego, co brutalne, agresywne, pełne przemocy

brutalny bruˈtalnɨ adj
brutaali
bezwzględny, nie liczący się z odczuciami innych
działający za pomocą siły, agresywny
väkivaltainen
pokazujący brutalność

brutto ˈbrutːɔ adv
brutto
bez potrąceń

bruzda n
kyntövako
(rolnictwo, rolniczy) wgłębienie powstałe po zastosowaniu pługa;

bruzdownica ˌbruzdɔvʲˈɲit͡sa n
roilokone
(technologia, technika, techniczny) elektronarzędzie do wykonywania w murach wgłębień pod kable i rury;

brydż brɨt͡ʃ n
bridge
(termin karciany) gra rozgrywana jedną talią kart przez cztery osoby, tworzące dwie pary;

bryg brɨk n
priki
(morski) żaglowiec mający dwa maszty; obydwa maszty niosą ożaglowanie rejowe;

brygada n
kunta
(wojskowość, wojskowy) samodzielna jednostka organizacyjna marynarki wojennej, składająca się z przynajmniej dwóch dywizjonów
(wojskowość, wojskowy) związek taktyczny złożony z kilku pułków lub batalionów, będący częścią dywizji

brygantyna ˌbrɨɡãnˈtɨ̃na n
brigantiini
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek żaglowy z dwoma masztami: przednim z ożaglowaniem rejowym, a tylnym gaflowym;

brykiet ˈbrɨcɛt n
briketti
bryła sprasowanego materiału sypkiego z dodatkiem lepiszcza palnego;

brylant ˈbrɨlãnt n
briljantti
(jubilerstwo, jubilerski) oszlifowany diament;

brylować v
pitää hovia
wyróżniać się czymś i być przedmiotem powszechnego podziwu

brytyjski brɨˈtɨjsʲci adj
brittiläinen
odnoszący się do Wielkiej Brytanii jako państwa

bryła ˈbrɨwa n
kappale
(geometria) figura trójwymiarowa, ściślej – zbiór punktów euklidesowej przestrzeni trójwymiarowej;

brzana ˈbʒãna n
barbi
(ichtiologia, ichtiologiczny) gatunek słodkowodnej ryby z rodziny karpiowatych;

brzask bʒask n
aamunkoitto
światło widoczne na niebie przed wschodem słońca

brzeg bʒɛk n
ranta
pas lądu ograniczający zbiornik wodny;
reuna
krańcowa linia czegoś

brzegówka bʒɛˈɡufka n
törmäpääsky
(ornitologia, ornitologiczny) Riparia riparia, jaskółka brzegówka, gatunek jaskółki pospolicie występujący w Polsce;

brzemię ˈbʒɛ̃mʲjɛ n
riippa
(dawniej, dawny) ciężar dźwigany na plecach lub oburącz przed sobą
coś, co jest trudne do zniesienia

brzmienie ˈbʒmʲjɛ̇̃ɲɛ n
ääni
zespół cech dźwiękowych danego instrumentu, sprzętu lub głosu

brzmieć bʒmʲjɛ̇t͡ɕ v
soida
(książkowy) być słyszanym, przejawiać się jako dźwięk
(książkowy) zawierać określoną treść, myśl, wymowę, wydźwięk
(książkowy) zwykle o instrumentach muzycznych: wydawać dźwięk

brzoskwinia bʒɔsˈkfʲĩɲa n
persikka
(spożywczy) owoc brzoskwini (1.1)
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Persica Mill., drzewo z rodziny różowatych;

brzoskwiniowy ˌbʒɔskfʲĩˈɲɔvɨ adj
persikka
(botanika, botaniczny) dotyczący brzoskwiń (drzew i owoców)
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony z brzoskwiń, z dodatkiem brzoskwiń
przypominający owoc brzoskwini mający powierzchnię lub kolor owocu brzoskwini, delikatny jak brzoskwinia

brzoza ˈbʒɔza n
koivu koivupuu
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Betula L., drzewo lub krzew z rodziny brzozowatych, mające białą korę;

brzoza omszona n
hieskoivu
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Betula pubescens Ehrh., gatunek mrozoodpornej brzozy rosnącej na wilgotnych glebach

brzuch bʒux n
maha vatsa
(anatomia, anatomiczny) dolna część tułowia;

brzuchomówca ˌbʒuxɔ̃ˈmuft͡sa n
vatsastapuhuja
(książkowy) osoba potrafiąca mówić bez poruszania ustami, przez co wydaje się, że głos pochodzi od innej osoby lub przedmiotu

brzuchomówstwo ˌbʒuxɔ̃ˈmufstfɔ n
vatsastapuhuminen
(książkowy) zdolność mówienia bez poruszania ustami, przez co wydaje się, że głos pochodzi od innej osoby lub przedmiotu;

brzuszek ˈbʒuʃɛk n
massu
(zdrobniale) od: brzuch

brzuszki n
istumaannousu
(sport, sportowy) ćwiczenie fizyczne mięśni brzucha polegające na podnoszeniu tułowia, leżąc na wznak

brzydki ˈbʒɨtʲci adj
ruma
subiektywnie pozbawiony piękna, wartości estetycznych

brzydkie kaczątko ˈbʒɨtʲcɛ kaˈt͡ʃɔ̃ntkɔ n
ruma ankanpoikanen
(przenośnie, przenośnia) ktoś brzydki i nielubiany, który nagle przemienia się w osobę niewiarygodnie piękną, o niesamowitym usposobieniu ducha

brzydota bʒɨˈdɔta n
rumuus
nieatrakcyjność, zazwyczaj fizyczna

brzydzić v
iljettää
powodować obrzydzenie

brzytwa ˈbʒɨtfa n
partaveitsi
ostry nóż do usuwania zarostu;

brzytwodziób n
saksinokka
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju Rynchops;

brzęczka ˈbʒɛ̃n͇t͡ʃka n
ruokosirkkalintu
(ornitologia, ornitologiczny) Locustella luscinioides, drobny ptak z rzędu wróblowatych o niepozornym upierzeniu;

brzęczyk ˈbʒɛ̃n͇t͡ʃɨk n
summeri
(technologia, technika, techniczny) elektryczne urządzenie akustyczne wytwarzające charakterystyczny dźwięk (brzęczenie)

bród brut n
kahlaamo kahluupaikka
płytkie miejsce w wodzie, zwłaszcza w rzece, umożliwiające przeprawienie się na drugi brzeg

brąz brɔ̃w̃s n
pronssi
(hutnictwo, hutniczy) stop miedzi z cyną; także stopy miedzi z innymi metalami;
przedmiot (medal, rzeźba itp.) wykonany z brązu (1.1)
(sport, sportowy) brązowy medal

brązowawy ˌbrɔ̃w̃zɔˈvavɨ adj
ruskehtava
mający kolor podobny do brązowego; niezupełnie brązowy, prawie brązowy

brązowy brɔ̃w̃ˈzɔvɨ adj
ruskea
mający kolor brązu;

brązowy medal brɔ̃w̃ˈzɔvɨ ˈmɛdal n
pronssimitali
medal przyznawany za trzecie miejsce w zawodach sportowych, w konkursach, na wystawach itp.

buda ˈbuda n
koirankoppi
schronienie dla psa

budda ˈbudːa n
buddha
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w buddyzmie: człowiek oświecony;

buddyjski budˈːɨjsʲci adj
buddhalainen
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z buddyzmem

buddysta budˈːɨsta n
buddhalainen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca buddyzmu

buddyzm ˈbudːɨsm̥ n
buddhalaisuus budhalaisuus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system filozoficzno-etyczny, którego założycielem był Siddhārtha Gautama;

budka telefoniczna ˈbutka ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲit͡ʃna n
puhelinkioski
(telekomunikacja) niewielka, lekka budowla z aparatem telefonicznym, ustawiona w miejscu publicznym;

budować buˈdɔvat͡ɕ v
rakentaa
tworzyć, wznosić budynki albo inne konstrukcje

budowla buˈdɔvla n
rakenne
(budownictwo) coś, co zostało zbudowane
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury

budownictwo n
rakennussuunnittelu
dział inżynierii zajmujący się wznoszeniem obiektów budowlanych

budulec buˈdulɛt͡s n
rakennusmateriaali
(budownictwo) materiał budowlany (szczególnie drewno)

budynek buˈdɨ̃nɛk n
rakennus
(architektura, architektoniczny) budowla naziemna o funkcji mieszkalnej lub użytkowej

budyń ˈbudɨ̃ɲ n
vanukas
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) kisiel mleczny, deser sporządzany z mąki ziemniaczanej, cukru, mleka i innych dodatków;

budzik ˈbud͡ʑik n
herätyskello
zegar, który dzwonkiem lub innym sygnałem dźwiękowym wskazuje nadejście określonej godziny, pory;

budżet ˈbuḍʒɛt n
budjetti
(ekonomia, ekonomiczny) plan dochodów i wydatków na jakiś okres, zwykle na następny rok;

budżetowanie n
budjetointi
(ekonomia, ekonomiczny) planowanie, tworzenie i zatwierdzanie budżetu, a także jego późniejsze monitorowanie i kontrolowanie;

budżetowy ˌbuḍʒɛˈtɔvɨ adj
budjetti-
związany z budżetem, dotyczący budżetu

bufet ˈbufɛt n
buffetti
miejsce sprzedaży gotowych przekąsek, słodyczy i napojów, np. w teatrze, w budynku biurowym, na dworcu
lada w lokalu gastronomicznym, czasem też w sklepie
na przyjęciu: stół zastawiony przekąskami i napojami; również pomieszczenie z takim stołem

bufor n
puskuri
(chemia, chemiczny) roztwór zdolny do utrzymywania względnie stałego pH innego roztworu mieszanego z nim
(informatyka, informatyczny) obszar pamięci, gdzie tymczasowo przechowuje się dane przesyłane pomiędzy dwoma urządzeniami lub między urządzeniem a aplikacją
(kolejnictwo) urządzenie służące do łagodzenia siły uderzenia lub wzajemnego nacisku pojazdów szynowych
(przenośnie, przenośnia) coś lub ktoś łagodzący konflikt

bujny ˈbujnɨ adj
eläväinen
z rozmachem
rehevä
taki, który się obficie rozrasta

buk buk n
pyökki
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Fagus L., drzewo z rodziny bukowatych;

bukiew ˈbucɛf n
pyökinpähkinä
(botanika, botaniczny) owoc/owoce buka;

bukszpan ˈbukʃpãn n
puksipuu
(botanika, botaniczny) głównie żywopłotowy krzew ozdobny o drobnych, odpornych na zimę liściach;

bukszpryt ˈbukʃprɨt n
keulapuomi
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) niemal poziomy maszt wystający na dziobie żaglowca;

bulaj ˈbulaj n
hytti-ikkuna
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) okrągłe okienko na statku;

buldog ˈbuldɔk n
bulldoggi
(kynologia, kynologiczny) typ psa mocnej budowy, z krótką kufą pierwotnie wykorzystywanego do walk z bykami, obecnie jako pies stróżujący lub do towarzystwa;

bulgogi n
bulkogi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) koreańskie danie składające się ze smażonej wołowiny z dodatkami;

bulgur n
bulgur bulgurvehnä
(spożywczy) produkt spożywczy produkowany z pszenicy, rodzaj kaszy stosowanej w kuchni tureckiej i bliskowschodniej;

bulwa ˈbulva n
mukula
(botanika, botaniczny) zgrubiała część korzenia lub pędu;

bulwar ˈbulvar n
bulevardi
(książkowy) szeroka, zadrzewiona ulica miejska o charakterze spacerowym lub komunikacyjnym
(historia, historyczny, historycznie) element fortyfikacji stałej w postaci wysuniętej budowli ziemnej o kształcie pięciokątnym, wykorzystywanej jako stanowisko artylerii

bumerang bũˈmɛrãŋk n
bumerangi
płaski, zakrzywiony przedmiot przeznaczony do rzucania, czerpiący siłę nośną z ruchu obrotowego wokół osi prostopadłej do kierunku rzutu, dawniej używany jako broń, dziś już tylko sportowo;

bunt bũnt n
vastarinta
wystąpienie przeciwko władzy lub autorytetowi np. państwa, innych ludzi
sprzeciw, opór, protest

buntowniczy adj
kapinahenkinen
skłonny do buntu

burak ˈburak n
juurikas
(botanika, botaniczny) Beta L., rodzaj roślin z rodziny komosowatych;

burak cukrowy ˈburak t͡suˈkrɔvɨ n
sokerijuurikas
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) odmiana buraka zwyczajnego, z której otrzymuje się cukier;

burak ćwikłowy n
punajuuri
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) grupa kultywarów podgatunku buraka zwyczajnego; burak o wyraźnie czerwonej barwie, wykorzystywany szeroko w kulinariach, o cennych właściwościach odżywczych;

burdel ˈburdɛl n
bordelli ilotalo
(pospolicie) dom publiczny

burek ˈburɛk n
börek
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj nadziewanego placka popularny w krajach śródziemnomorskich i arabskich jako fast food

burgund ˈburɡũnt n
bourgogneviini
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gatunek czerwonego albo białego wina stołowego;

buriacki adj
burjaatti
związany z Buriacją albo Buriatami

buriacki n
burjaatti
(językoznawstwo, językoznawczy) język buriacki;

burkini burʲˈcĩɲi n
burkini
strój kąpielowy dla kobiet, które nie chcą lub ze względów religijnych nie mogą nadmiernie odsłaniać ciała;

burmistrz ˈburmʲisṭʃ n
pormestari
(administracja) urzędnik na czele samorządu gminy miejskiej lub miejsko-wiejskiej;

burnus ˈburnus n
burnuusi
rodzaj długiego, wierzchniego arabskiego okrycia wełnianego, rodzaj rozszerzonej peleryny z kapturem

burrata n
burrata
(spożywczy) tradycyjny włoski ser z mleka krowiego lub bawolego, wytwarzany z mozzarelli i śmietany;

bursztyn ˈburʃtɨ̃n n
meripihka
(mineralogia, mineralogiczny) kamień półszlachetny, kopalna żywica drzew;

bursztynowy ˌburʃtɨ̃ˈnɔvɨ adj
kullanruskea
mający kolor złocistożółty, taki jak kolor bursztynu lub przypominający kolor bursztynu

burunduk buˈrũnduk n
siperianmaaorava
(zoologia, zoologiczny) Tamias sibiricus, gatunek wiewiórki, występujący w syberyjskiej tajdze;

burundyjski ˌburũnˈdɨjsʲci adj
burundilainen
odnoszący się do państwa Burundi

burza ˈbuʒa n
ukkosmyrsky ukkonen
(meteorologia, meteorologiczny) intensywne opady deszczu lub deszczu i gradu, któremu towarzyszą wyładowania elektryczne w atmosferze (błyskawice i grzmoty);

burza mózgów ˈbuʒa ˈmuzɡuf idiom
aivoriihi
metoda zespołowego rozwiązywania problemów, polegająca na formułowaniu wszelkich nasuwających się skojarzeń, pomysłów rozwiązania danego problemu, bez ich oceny;

burza piaskowa n
hiekkamyrsky
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko atmosferyczne polegające na gwałtownym unoszeniu przez silny wiatr olbrzymich ilości piasku;

burza w szklance wody ˈbuʒa ˈf‿ʃklãnt͡sɛ ˈvɔdɨ n
myrsky vesilasissa
zamęt wywołany z błahych powodów

burzan n
rikkaruoho
zwarte zbiorowisko wysokiej roślinności stepowej, najczęściej łopianów i ostów;

burżuazja ˌburʒuˈ<sup>w</sup>azʲja n
porvaristo
ogół przedsiębiorców i osób zamożnych od XV wieku;

burżuazyjny adj
keskiluokkainen
(historia, historyczny, historycznie) związany z burżuazją, dotyczący burżuazji

buspas ˈbuspas n
bussikaista
pas ruchu dla autobusów

bustrofedon ˌbustrɔˈfɛdɔ̃n n
bustrofedon
sposób pisania w kolejnych wierszach tekstu na przemian: raz od prawej do lewej, raz od lewej do prawej przy odwracaniu również samych liter;

but but n
kenkä saapas
część ubrania, noszona na stopie, chroniąca stopy;

butan ˈbutãn n
butaani
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezbarwny i bezwonny gaz, jego mieszanina z propanem znana jest jako LPG;

butelka buˈtɛlka n
pullo
szklany, plastikowy, ceramiczny lub metalowy pojemnik na wodę i inne płyny w kształcie walca o zwężającym się jednym z końców

butelkować v
pullottaa
rozlewać płyn z większego naczynia do butelek

butik ˈbutʲik n
boutique
(handel, handlowy) mały sklep z odzieżą, galanterią, także z kosmetykami

butla gazowa n
kaasupullo
(technologia, technika, techniczny) pojemnik do przechowywania gazu pod wysokim ciśnieniem

buzuki buˈzuci n
busuki
(choreografia, choreograficzny) grecki taniec
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) grecki instrument strunowy szarpany
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) irlandzki instrument strunowy szarpany

bułgarski buwˈɡarsʲci adj
bulgarialainen
związany z Bułgarią lub Bułgarami

bułgarski buwˈɡarsʲci n
bulgaria bulgarialainen
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Bułgarii;

bułka ˈbuw.ka n
sämpylä
wypiek o niewielkich rozmiarach;

bułka tarta n
korppujauho
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zmielone lub starte suche pieczywo, składnik panierki;

bułka z masłem ˈbuwka ˈz‿maswɛ̃m n
helppo nakki
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) coś łatwego i prostego do wykonania

bydło ˈbɨdwɔ n
karja
(zootechnika, zootechniczny) ogólne określenie zwierząt hodowlanych wywodzących się od tura lub innych dzikich przedstawicieli rodziny krętorogich;

byk bɨk n
sonni härkä
(zoologia, zoologiczny) dorosły, niesterylizowany samiec bydła hodowlanego, także: bizona, żubra, jelenia, łosia itp.

byle jaki adj
huolimaton
marnej jakości

bynajmniej bɨ̃ˈnajmʲɲɛ̇j interjection
ei missään nimessä
… stanowiący przeczącą odpowiedź na pytanie: wcale nie, ani trochę, w ogóle, wręcz przeciwnie

bynajmniej bɨ̃ˈnajmʲɲɛ̇j particle
ei missään nimessä
… wzmacniająca przeczenie: wcale, w najmniejszym stopniu, w żadnym razie

być bɨt͡ɕ v
olla
istnieć; trwać
znajdować się w jakimś miejscu

być może
ehkä voi olla
…nadająca wypowiedzi charakter przypuszczenia

być za, a nawet przeciw ˈbɨd͡ʑ ˈza ː‿ˈnavɛt ˈpʃɛt͡ɕif idiom
Olla sen puolesta jopa sen vastaan
mieć ambiwalentny, niejednoznaczny stosunek do sprawy

były ˈbɨwɨ adj
entinen
taki, który był i przestał istnieć lub przestał pełnić jakąś funkcję, występować w jakiejś roli

bób bup n
härkäpapu
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) nasiona bobu (1.1) wykorzystywane w sztuce kulinarnej
härkäpapu papu
(botanika, botaniczny) Vicia faba, roślina o mięsistych strąkach i jadalnych nasionach;

bóbr bupr̥ n
majava
(zoologia, zoologiczny) ziemnowodny gryzoń z rodziny Castoridae, o charakterystycznym ogonie;

bóg buk bɔˈgɔvʲɛ n
jumala
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń politeistycznych: istota potężniejsza od człowieka, mająca wpływ na jego los, zwykle także pogodę, zjawiska wywoływane przez Ziemię (wulkany, trzęsienia ziemi itp.);

bójka ˈbujka n
tappelu
awantura połączona z biciem;

ból bul n
kipu särky
(psychologia, psychologiczny) przykre, nieprzyjemne wrażenie psychiczne
kipu särky tuska
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) przykre, nieprzyjemne wrażenie fizyczne;

ból dupy n
mielensäpahoitus
(przenośnie, przenośnia) (wulgarnie, wulgaryzm) negatywne uczucia związane z czymś, co się wydarzyło w związku z daną osobą, które chce ona wyrazić

bączek ˈbɔ̃n͇t͡ʃɛk n
pikkuhaikara
(ornitologia, ornitologiczny) Ixobrychus, ptak brodzący z rodziny czaplowatych;

bąk bɔ̃ŋk n
kaulushaikara
(ornitologia, ornitologiczny) Botaurus, duży ptak wodny wydający buczenie;
paarma
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Tabanus, jedna z muchówek;

bęben ˈbɛ̃mbɛ̃n n
rumpu
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny uderzany za pomocą specjalnych pałeczek;

bębnić ˈbɛ̃mbʲɲit͡ɕ v
rummuttaa
grać na bębnie

bęcwał ˈbɛ̃nt͡sfaw n
hölmö
(pogardliwie, pogardliwy) osoba bezmyślna (i często leniwa)

bękart ˈbɛ̃ŋkart n
äpärä
(pogardliwie, pogardliwy) potomek z nieślubnego związku („z nieprawego łoża”);

błagać ˈbwaɡat͡ɕ v
anella
żarliwie, usilnie prosić

bławatnik bwaˈvatʲɲik n
kotinga
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak o barwnym upierzeniu;

błazen ˈbwazɛ̃n n
vitsailija
(historia, historyczny, historycznie) zawodowy nadworny żartowniś i prześmiewca zabawiający króla;

błogo adv
iloisesti
w sposób błogi

błogosławieństwo ˌbwɔɡɔswaˈvʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
siunaus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd, gest powierzenia kogoś, czegoś boskiej opiece

błogosławiony n
siunattu
(kościelny) ktoś zmarły uznany przez kościół lub społeczność za godnego kultu;

błogosławić v
siunata
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) udzielać błogosławieństwa

błona bębenkowa ˈbwɔ̃na ˌbɛ̃mbɛ̃ŋˈkɔva n
tärykalvo
(anatomia, anatomiczny) błona oddzielająca przewód słuchowy zewnętrzny od ucha środkowego;

błona dziewicza ˈbwɔ̃na d͡ʑɛˈvʲit͡ʃa n
immenkalvo
(medycyna, medyczny) (anatomia, anatomiczny) błona śluzowa w ujściu pochwy;

błona śluzowa ˈbwɔ̃na ɕluˈzɔva n
limakalvo
(anatomia, anatomiczny) unaczyniona wyściółka narządów wewnętrznych;

błotniak ˈbwɔtʲɲak n
suohaukka
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju Circus;

błotnik ˈbwɔtʲɲik n
siipi
część pojazdu osłaniająca koło i zabezpieczająca pojazd przed bryzgami wody/błota spod kół

błoto ˈbwɔtɔ n
kura muta
mieszanina ziemi i wody;

błysk bwɨsk n
leimahdus
nagłe, krótkie światło

błyskawica ˌbwɨskaˈvʲit͡sa n
salama
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko świetlne w postaci silnego błysku, towarzyszące piorunowi

błyskawicznie ˌbwɨskaˈvʲit͡ʃʲɲɛ adv
salamannopea
bardzo szybko, prędko

błyszczeć ˈbwɨʃt͡ʃɛt͡ɕ v
loistaa
jaśnieć blaskiem

błyszczący adj
kiiltävä
taki, który się błyszczy

błąd bwɔ̃nt n
virhe
niezgodność z zasadami, założeniami

błąd poznawczy ˈbwɔ̃nt pɔˈznaft͡ʃɨ n
kognitiivinen vääristymä
(psychologia, psychologiczny) nieracjonalny sposób postrzegania rzeczywistości obejmujący błędy w ocenianiu prawdopodobieństwa, błędy atrybucji, stereotypy i selektywność ludzkiej pamięci;

błędne koło ˈbwɛ̃ndnɛ ˈkɔwɔ n
noidankehä
(logika, logiczny) błąd logiczny polegający na wyprowadzeniu wniosku z przesłanki, a następnie uzasadnieniu jej za pomocą tego wniosku;
(potocznie, potoczny) sytuacja, której skutki przyczyniają się do jej trwania

błędnie ˈbwɛ̃ndʲɲɛ adv
väärin
w sposób błędny

błędny ˈbwɛ̃ndnɨ adj
väärä
zawierający błąd, niewłaściwy, niepoprawny

błękitna krew bwɛ̃ŋʲˈcitna ˈkrɛf idiom
sinistä verta
pochodzenie arystokratyczne

błękitny bwɛ̃ŋʲˈcitnɨ adj
taivaansininen
mający kolor intensywnie niebieski

c-moll n
molli
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku c (w zapisie nutowym z trzema bemolami)

cal t͡sal n
tuuma
pozaukładowa jednostka miary długości odpowiadająca szerokości kciuka, około 2,54 cm;

camper ˈkãmpɛr n
leiriytyjä
(slangowo) (gry komputerowe) osoba, trzymająca się stale jednego miejsca, z którego strzela do innych graczy

cappuccino n
cappuccino
(spożywczy) włoski napój składający się z kawy z dodatkiem spienionego mleka;

car t͡sar n
tsaari
(historia, historyczny, historycznie) cesarz Rosji, władca Bułgarii lub średniowiecznej Serbii (w domyśle: Rosji);

carbonara n
carbonara
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska potrawa w postaci makaronu w sosie powstałym z jajek, podgardla (guanciale) lub boczku (pancetta), twardego żółtego sera (parmezanu lub pecorino) oraz czarnego pieprzu;

carewicz t͡saˈrɛvʲit͡ʃ n
tsarevits
(historia, historyczny, historycznie) syn cara

carski ˈt͡sarsʲci adj
tsaarinaikainen
należący, odnoszący się do cara lub Rosji z czasów, gdy władali nią carowie

caryca n
tsaaritar
(historia, historyczny, historycznie) władczyni Rosji
(historia, historyczny, historycznie) żona cara

casus belli ˈkasuz ˈbɛllʲi n
casus belli
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) powód wojny, oficjalny powód lub pretekst, dla którego wypowiada się wojnę;

cała nuta n
kokonuotti
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nuta stanowiąca podstawową wartość rytmiczną;

całka ˈt͡sawka n
integraali
(matematyka, matematyczny) wspólna nazwa wielu powiązanych pojęć rachunku całkowego;

całkiem ˈt͡sawʲcɛ̃m adv
aika melko
w sposób wystarczający; dość, dosyć, w miarę

całkowanie n
integrointi
(matematyka, matematyczny) wykonywanie operacji matematycznej przy użyciu całek

całkowity ˌt͡sawkɔˈvʲitɨ adj
koko
taki, który obejmuje całość; jest pełny, zupełny, kompletny, nie jest ułamkowy, częściowy
(matematyka, matematyczny) będący liczbą całkowitą, czyli dodatnią lub ujemną wielokrotnością jeden, albo zerem

całodobowo ˌt͡sawɔdɔˈbɔvɔ adv
ympärivuorokautisesti
przez całą dobę, 24 godziny na dobę

całoroczny adj
ympärivuotinen
trwający cały rok; czynny cały rok; obejmujący cały rok

całować t͡saˈwɔvat͡ɕ v
suudella
dawać komuś pocałunek; dotykać ustami kogoś, rzadziej czegoś

całość ˈt͡sawɔɕt͡ɕ n
kokonaisuus
wszystkie elementy czegoś tworzące razem jakąś samodzielną jednostkę

całun n
käärinliina kuolinvaate
(kościelny) tkanina, rodzaj zasłony służącej do okrywania zwłok, trumny lub katafalku;

cały ˈt͡sawɨ adj
eheä
duży, wielki
koko
zupełny, zawierający wszystkie elementy w czasie i przestrzeni
jedyny, wyłączny

cały i zdrowy ˈt͡sawɨ i‿ˈzdrɔvɨ adj
kunnossa
o osobie taki, który jest zdrowy, nie jest zraniony, kontuzjowany, chory

cały ton ˈt͡sawɨ ˈtɔ̃n n
kokoaskel
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odległość między dwoma dźwiękami, składająca się z dwóch półtonów;

cebula t͡sɛˈbula n
sipuli
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) cebula jadalna, Allium cepa L., roślina warzywna z rodzaju czosnkowatych o jadalnych podziemnych pędach i zielonych rurkowatych liściach;
sipuli laukka
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z cebuli (1.1)

cebulica ˌt͡sɛbuˈlʲit͡sa n
sinililja
(botanika, botaniczny) Scilla, gatunek byliny z rodziny hiacyntowatych, oszloch;

cebulka n
hiusjuuri
(anatomia, anatomiczny) korzeń włosa
sipuli
(botanika, botaniczny) bulwa stawiąca organ rozmnażania wegetatywnego roślin cebulkowych

cecha ˈt͡sɛxa n
tuntomerkki
element opisujący coś lub kogoś, mogący odróżniać to od innych przedmiotów lub osób

cedr t͡sɛtr̥ n
setri setripuu
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cedrus, drzewo iglaste z rodziny sosnowatych, rosnące w górach krajów śródziemnomorskich;

cedr libański ˈt͡sɛtr̥ lʲiˈbãj̃sʲci n
libanoninsetri
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) gatunek zimozielonych drzew z rodziny sosnowatych występujących w górach na terenie Libanu, Syrii i Turcji;

ceglany t͡sɛɡˈlãnɨ adj
tiilinen
wykonany z cegły

cegła ˈt͡sɛɡwa n
tiili
(budownictwo) ceramiczny element budowlany w kształcie prostopadłościanu;

cekin n
paljetti
(krawiectwo) błyszcząca ozdoba w formie krążka przyszywana do ubioru;
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) złota moneta bita w Wenecji od XIII wieku;

cel t͡sɛl n
maali tavoite
to, do czego się dąży, co chce się osiągnąć (także (przenośnie, przenośnia))
tavoite maali
to, co chce się zniszczyć lub trafić za pomocą broni

cel uświęca środki ˈt͡sɛl uɕˈfʲjɛ̃nt͡sa ˈɕrɔtʲci proverb
tarkoitus pyhittää keinot
można stosować wszystkie metody, żeby tylko osiągnąć cel

cela ˈt͡sɛla n
selli tyrmä
pokój więźnia w więzieniu

celibat t͡sɛˈlʲibat n
selibaatti
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) dobrowolne powstrzymanie się od stosunków płciowych
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bezżeństwo duchownych;

celnik ˈt͡sɛlʲɲik n
tullivirkailija
osoba kontrolująca lub pobierająca cło na granicy

celofan t͡sɛˈlɔfãn n
kelmu
przezroczyste i wytrzymałe tworzywo sztuczne otrzymywane z celulozy;

celownik t͡sɛˈlɔvʲɲik n
datiivi
(gramatyka) trzeci przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: komu? czemu?;

celownikowy adj
datiivi
(gramatyka) związany z celownikiem, dotyczący celownika

celtycki t͡sɛlˈtɨt͡sʲci adj
kelttiläinen
(historia, historyczny, historycznie) związany z Celtami i ich kulturą

celuloza n
selluloosa
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, budulec tkanek roślinnych;

cement ˈt͡sɛ̃mɛ̃nt n
sementti
hydrauliczne spoiwo otrzymywane z surowców mineralnych (margiel lub wapień i glina);

cena ˈt͡sɛ̃na n
hinta
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) kwota, jaką trzeba zapłacić, aby kupić dany towar

cenić ˈt͡sɛ̃ɲit͡ɕ v
arvostaa
uznawać walory kogoś/czegoś

cennik ˈt͡sɛ̃ɲːik n
hinnasto
(handel, handlowy) spis towarów wraz z ich cenami

cenny ˈt͡sɛ̃nːɨ adj
kallisarvoinen
mający dużą wartość

cenotaf t͡sɛ̃ˈnɔtaf n
kenotafi muistohauta
(książkowy) (architektura, architektoniczny) symboliczny grób, niezawierający ciała, stawiany w przypadku nieznalezienia ciała lub w celu upamiętnienia bohaterstwa zmarłego, często w miejscu jego śmierci;

cent t͡sɛ̃nt n
sentti
(jednostka monetarna) moneta zdawkowa, jedna setna m.in. dolara, euro, lita, rupii, randa;

centaur ˈt͡sɛ̃ntawr n
kentauri
(mitologia grecka) stworzenie mityczne, pół mężczyzna, pół koń;

centralne ogrzewanie n
keskuslämmitys
(budownictwo) system doprowadzania ciepła z jednego źródła do ogrzewania poszczególnych pomieszczeń w budynku;

centralny t͡sɛ̃nˈtralnɨ adj
keskeinen
znajdujący się w centrum, w środku; skierowany do środka

centriola t͡sɛ̃nˈtrʲjɔla n
keskusjyvänen
(biologia, biologiczny) organellum komórkowe o cylindrycznej strukturze odpowiedzialne za tworzenie wrzeciona podziałowego;

centrum ˈt͡sɛ̃ntrũm n
keskusta
środkowa część czegoś

centrum handlowe n
kauppakeskus
(handel, handlowy) obiekt z licznymi sklepami i punktami usługowymi

centuria t͡sɛ̃nˈturʲja n
kenturia
(historia, historyczny, historycznie) jednostka podziału ludności w starożytnym Rzymie
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) najmniejsza jednostka taktyczna w armii starożytnego Rzymu, część legionu, pierwotnie tworzona z centurii (1.2);

centurion t͡sɛ̃nˈturʲjɔ̃n n
kenturio
(starożytność) (wojskowość, wojskowy) niższy oficer, dowódca centurii;

centyl ˈt͡sɛ̃ntɨl n
persentiili
(statystyka, statystyczny) wartość z przedziału od 1 do 100, która określa procent rozkładu znajdujący się poniżej lub równy danej wartości;

centymetr t͡sɛ̃nˈtɨ̃mɛtr̥ n
senttimetri
miara długości; jedna setna metra;

cenzura t͡sɛ̃w̃ˈzura n
sensuuri
kontrola publicznego przekazywania informacji, ograniczająca wolność publicznego wyrażania myśli i przekonań;

cenzurować v
sensuroida
przeprowadzać cenzurę; kontrolować urzędowo środki masowego przekazu

cep t͡sɛp n
varsta
(historia, historyczny, historycznie) (rolnictwo, rolniczy) narzędzie rolnicze do ręcznego młócenia zboża, składające się z dwóch kijów: dłuższego trzonka (zwanego dzierżakiem lub cepiskiem) i krótszego bijaka połączonych ze sobą rzemienną gązwą;

cer t͡sɛr n
cerium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ce i liczbie atomowej 58;

ceramiczny ˌt͡sɛrãˈmʲit͡ʃnɨ adj
keraaminen
wykonany z ceramiki

ceramika t͡sɛˈrãmʲika n
keraami
(potocznie, potoczny) ogół produktów ceramicznych – artystycznych, użytkowych lub technicznych
dziedzina sztuki, rzemiosła i przemysłu; sztuka wyrabiania przedmiotów z wypalonej gliny;

cerata n
vahakangas
nieprzemakalne nakrycie stołu kuchennego, wykonane z bawełnianej flaneli pokrytej jednostronnie barwną warstwą olejną z nadrukowanym deseniem, użytkowane powszechnie w XIX-XX wieku;

ceremonia ˌt͡sɛrɛ̃ˈmɔ̃ɲja n
seremonia
skonwencjonalizowany rytuał bądź obrzęd;

cerować t͡sɛˈrɔvat͡ɕ v
parsia
wypełniać ściegiem dziury, łączyć rozdarcia w tkaninie

certyfikat ˌt͡sɛrtɨˈfʲikat n
todistus
dokument o randze świadectwa lub zaświadczenia

cerusyt t͡sɛˈrusɨt n
cerussiitti
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, węglan ołowiu;

cesarskie cięcie t͡sɛˈsarsʲcɛ ˈt͡ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɛ n
keisarileikkaus
(medycyna, medyczny) zabieg wydostania płodu z łona matki przez przecięcie jej brzucha;

cesarstwo t͡sɛˈsarstfɔ n
valtakunta
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny w którym władzę sprawuje cesarz;

cesarz ˈt͡sɛsaʃ n
keisari
najwyższy stopień monarchiczny;

cesarzowa ˌt͡sɛsaˈʒɔva n
keisarinna
kobieta cesarz
żona cesarza

cewka moczowa ˈt͡sɛfka mɔˈt͡ʃɔva n
virtsaputki
(anatomia, anatomiczny) zakończenie układu moczowego, przez które na zewnątrz wyprowadzany jest mocz;

cez t͡sɛs n
cesium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cs i liczbie atomowej 55;

chabarowski adj
habarovskilainen
związany z Chabarowskiem, dotyczący Chabarowska

chaczapuri n
hatšapuri
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) placek zapiekany z serem, danie kuchni kaukaskich, chlebek serowy;

chadek ˈxadɛk n
kristillisdemokraatti
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek bądź sympatyk chadecji

chalcedon xalˈt͡sɛdɔ̃n n
kalsedoni
(mineralogia, mineralogiczny) skrytokrystaliczna odmiana kwarcu;

chaldejski adj
kaldealainen
odnoszący się do Chaldei lub Chaldejczyków

chaldejski n
kaldealainen
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy semickiej, używany w Mezopotamii od połowy III tysiąclecia p.n.e. do początków I tysiąclecia n.e.;
(językoznawstwo, językoznawczy) język zaliczany do grupy semickiej, którym posługuje się około 200 tysięcy zamieszkujących głównie Irak;

chalkopiryt n
kuparikiisu
(mineralogia, mineralogiczny) piryt miedziowy, siarczek miedzi i żelaza;

chamicki xãˈmʲit͡sʲci adj
haamilainen
dotyczący ludów niesemickich (głównie w odniesieniu do północnej i północno-wschodniej Afryki przed ekspansją Arabów i innych grup semickich)

chanat n
kaanikunta
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo zarządzane przez chana

chanson n
chanson
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (historia, historyczny, historycznie) rodzaj pieśni francuskiej śpiewanej przez trubadurów i truwerów w XV i XVI w.;

chanukija n
hanukia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) judaistyczny dziewięcioramienny świecznik zapalany tradycyjnie z okazji Chanuki;

chaos ˈxaɔs n
kaaos sekasorto
nieporządek, bezład

chaotyczny ˌxaɔˈtɨt͡ʃnɨ adj
kaoottinen sekasortoinen
będący w stanie chaosu, odznaczający się chaotycznością, nieuporządkowany, niezorganizowany

charakter xaˈraktɛr n
luonne
(psychologia, psychologiczny) zespół cech psychicznych danej osoby

charakterystycznie adv
tyypillisesti
w sposób charakterystyczny

charakterystyczny ˌxaraktɛrɨˈstɨt͡ʃnɨ adj
karakteristinen
typowy, właściwy dla pewnej osoby, rzeczy lub pewnego zjawiska
ominainen
wyróżniający się spośród grupy podobnych osób lub przedmiotów

chargé d'affaires n
asiainhoitaja
(dyplomacja) pełnomocnik dyplomatyczny, dyplomata niższego stopnia;

charkowski xarˈkɔfsʲci adj
harkovalainen
związany z Charkowem, dotyczący Charkowa

chart xart n
vinttikoira
(kynologia, kynologiczny) pies myśliwski charakteryzujący się smukłym, wydłużonym ciałem, delikatną głową z wydłużonym pyskiem, długimi kończynami oraz pojemną klatką piersiową;

charyzma xaˈrɨzma n
karisma
cecha jednostki, dająca jej niekwestionowany autorytet w grupie;

charyzmatyczny adj
karismaattinen
(socjologia, socjologiczny) obdarzony charyzmą, estymą

chasydyzm n
hasidilaisuus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) judaistyczny ruch religijny lub pobożnościowy o charakterze mistycznym;

chata ˈxata n
maja
(architektura, architektoniczny) drewniany budynek mieszkalny na wsi lub w górach;

chatroom n
chatti
(informatyka, informatyczny) wirtualna przestrzeń, gdzie odbywają się rozmowy uczestników czatu na określony temat lub grupujące użytkowników o podobnym profilu

chałka ˈxawka n
challah
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodki, pleciony pszenny chleb wywodzący się z tradycji Żydów aszkenazyjskich wypiekających takie bochenki m.in. na święto Rosz ha-Szana;

chałwa ˈxawva n
halva
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrób cukierniczy z karmelu oraz zmiażdżonych nasion oleistych;

chcieć xʲt͡ɕɛ̇t͡ɕ modal
tahtoa
odczuwać chęć zrobienia czegoś

chcieć dobrze ˈxʲt͡ɕɛ̇d͡ʑ ˈdɔbʒɛ v
tarkoittaa hyvää
mieć dobre intencje (często (ironicznie)); wymawiane najczęściej po fakcie, gdy efekt czyjegoś działania jest mizerny lub całkowicie negatywny, mimo rzekomo dobrych intencji

chciwość ˈxʲt͡ɕivɔɕt͡ɕ n
ahneus
silne, zwykle nieuzasadnione pragnienie posiadania czegoś

chciwy ˈxʲt͡ɕivɨ adj
ahne
taki, który odznacza się chciwością

chcąc nie chcąc adv
halusimme tai emme
(potocznie, potoczny) niezależnie, mimowolnie

cheeseburger n
juustohampurilainen
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) hamburger serwowany z plastrem żółtego sera;

chemia ˈxɛ̃mʲja n
kemia
nauka zajmująca się badaniem substancji pod względem ich budowy i ich wzajemnym wpływem;

chemia nieorganiczna n
epäorgaaninen kemia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (chemia, chemiczny) dział chemii dotyczący wszystkich substancji, w których nie występuje wiązanie węgiel-wodór

chemia organiczna ˈxɛ̃mʲja ˌɔrɡãˈɲit͡ʃna n
orgaaninen kemia
(chemia, chemiczny) dział chemii zajmujący się związkami organicznymi jak np. węglowodory czy alkohole;

chemiczny xɛ̃ˈmʲit͡ʃnɨ adj
kemiallinen
związany z chemią

chemik ˈxɛ̃mʲik n
kemisti
specjalista w zakresie chemii, osoba zajmująca się chemią

chemikalia ˌxɛ̃mʲiˈkalʲja n
kemikaali
preparaty, odczynniki i inne substancje chemiczne

chemiluminescencja ˌxɛ̃mʲilũmʲĩnɛˈst͡sɛ̃nt͡sʲja n
kemiluminesenssi
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) świecenie wywołane reakcją chemiczną;

chemioterapia ˌxɛ̃mʲjɔtɛˈrapʲja n
kemoterapia
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) terapia syntetycznymi środkami chemicznymi;

chemosynteza n
kemosynteesi
(biologia, biologiczny) proces przyswajania dwutlenku węgla w oparciu o energię pochodzącą nie ze światła, ale z utleniania prostych związków organicznych lub metanu; występuje u niektórych grzybów i bakterii;

chemseks n
huumeseksi
(seksuologia, seksuologiczny) współżycie seksualne podejmowane pod wpływem substancji psychoaktywnych, które zwiększają pożądanie i przyjemność

chi xʲi n
khii
nazwa dwudziestej drugiej litery alfabetu greckiego, χ;

chichot ˈxʲixɔt n
kikatus
tłumiony śmiech o wysokim tonie

chichotać v
kikattaa
śmiać się niezbyt głośnym, powstrzymywanym śmiechem o wysokim tonie

chili n
chili
(botanika, botaniczny) owoc jednej z odmian papryki rocznej o bardzo ostrym smaku;
przyprawa w proszku ze zmielonej papryki chili (1.1)
zimny sos z użyciem owoców papryki chili (1.1) lub przyprawy chili (1.2)

chili con carne n
chili con carne
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) szybkie danie z wołowego mięsa mielonego, papryczki chili, cebuli, czosnku i pomidorów, niekiedy z dodatkiem fasoli lub kukurydzy, tradycyjna potrawa teksańska;

chilijski t͡ʃʲiˈlʲijsʲci adj
chileläinen
odnoszący się do państwa Chile

chimera xʲĩˈmɛra n
khimaira
(biologia, biologiczny) organizm składający się z tkanek o różnych genotypach;
(ichtiologia, ichtiologiczny) morska ryba głębinowa z rodzaju Chimaera;
(przenośnie, przenośnia) coś nierealnego, fantastycznego, wymyślonego

chinina xʲĩˈɲĩna n
kiniini
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o gorzkim smaku, znajdujący się w korze drzewa chinowego rosnącego w Ameryce Południowej;

chinolina n
kinoliini
(chemia, chemiczny) związek chemiczny zawierający azot, wykorzystywany do tworzenia barwników;

chipset n
piirisarja
(elektronika, elektroniczny) grupa specjalistycznych układów scalonych, przeznaczonych do wspólnej pracy;

chiralny adj
kiraalinen
(chemia, chemiczny) taki, który wraz z innym są dla siebie odbiciami lustrzanymi

chiromancja n
kiromantia
(ezoteryka) sztuka wróżenia i odczytywania charakteru człowieka z bruzd na jego dłoniach;

chirurg ˈxʲirurk n
kirurgi
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami i zabiegami

chirurgia xʲiˈrurʲɟja n
kirurgia
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się leczeniem operacyjnym;

chirurgia plastyczna xʲiˈrurʲɟja plaˈstɨt͡ʃna n
plastiikkakirurgia
(medycyna, medyczny) operacyjna korekta naturalnych lub nabytych defektów ciała

chirurgiczny ˌxʲirurʲˈɟit͡ʃnɨ adj
kirurginen
(medycyna, medyczny) związany z chirurgią, dotyczący chirurgii lub chirurgów

chitozan n
kitosaani
(biochemia, biochemiczny) substancja organiczna będąca naturalnym polimerem, polisacharyd, pochodna chityny;

chityna n
kitiini
(biologia, biologiczny) organiczna substancja tworząca m.in. pancerze skorupiaków i pokrywy skrzydeł chrząszczy;

chiński ˈxʲĩj̃sʲci adj
kiinalainen
odnoszący się do Chin lub Chińczyków

chiński ˈxʲĩj̃sʲci n
kiina
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy w Chinach;

chiński syndrom n
Kiina-ilmiö
hipotetyczna katastrofa nuklearna stopienia się rdzenia reaktora elektrowni atomowej i zagłębienia się go do skorupy ziemskiej;

chlapać v
pärskyttää
wywoływać rozproszenie płynu z powstaniem plusku

chleb xlɛp n
leipä
pieczywo z mąki, wody, z dodatkiem drożdży lub zakwasu;

chleb powszedni ˈxlɛp ːɔˈfʃɛdʲɲi n
jokapäiväinen leipä
codzienne jedzenie konieczne, aby utrzymać się przy życiu

chlebak ˈxlɛbak n
leipälaatikko
średniej wielkości pojemnik, w którym przechowuje się pieczywo;

chlew xlɛf n
läävä
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym panuje bałagan i jest brudno
sikala
pomieszczenie lub wydzielone miejsce przeznaczone dla świń;

chlor xlɔr n
kloori
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cl i liczbie atomowej 17;

chlorek ˈxlɔrɛk n
kloridi
(chemia, chemiczny) sól kwasu solnego;

chlorek sodu ˈxlɔrɛk ˈsɔdu n
natriumkloridi
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, sól kwasu chlorowodorowego i sodu, bezbarwna substancja krystaliczna, główny składnik soli kuchennej;

chloro- ˈxlɔrɔ prefix
kloori-
(chemia, chemiczny) pierwszy człon nazwy związku chemicznego, wskazujący na obecność atomu chloru w cząsteczce

chlorofil xlɔˈrɔfʲil n
lehtivihreä
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny obecny m.in. w roślinach i algach, nadający im zielony kolor;

chloroform xlɔˈrɔfɔrm n
kloroformi
(chemia, chemiczny) chlorowa pochodna metanu, lotna, niepalna ciecz, wykorzystywana jako rozpuszczalnik, a dawniej także jako środek znieczulający;

chloroheksydyna n
klooriheksidiini
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) syntetyczny antyseptyk o wzorze sumarycznym C22H30Cl2N10, stosowany do odkażania skóry, błon śluzowych, ran i narzędzi chirurgicznych;

chloroplast xlɔˈrɔplast n
viherhiukkanen
(biochemia, biochemiczny) organellum komórkowe występujące u roślin i glonów eukariotycznych;

chlorować v
kloorata
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) traktować coś chlorem lub związkiem, który wydziela chlor

chmiel xmʲjɛl n
humala
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju chmieli (1.1)

chmura ˈxmura n
pilvi
(meteorologia, meteorologiczny) krople wody lub kryształki lodu zawieszone w atmosferze;

chochla ˈxɔxla n
kauha
duża łyżka służąca do nakładania posiłków, najczęściej zupy;

chochoł ˈxɔ.xɔw n
olkinukke
(potocznie, potoczny) (logika, logiczny) błąd logiczny polegający na obalaniu argumentu nieużytego w dyskusji:

chociaż ˈxɔt͡ɕaʃ conjunction
vaikka
…przyłączający zdanie podrzędne stwierdzające stan faktyczny, z którego można by sądzić, że to, co stwierdza zdanie nadrzędne nie powinno mieć miejsca

chodnik ˈxɔdʲɲik n
jalkakäytävä
wydzielona część ulicy przeznaczona dla pieszych;

chodzić ˈxɔd͡ʑit͡ɕ v
käydä
poruszać się za pomocą nóg
o mechanizmie: działać, pracować

chodzić z podniesionym czołem ˈxɔd͡ʑit͡ɕ ˌs‿pɔdʲɲɛ̇ˈɕɔ̃nɨ̃m ˈt͡ʃɔwɛ̃m v
pitää päänsä pystyssä
być dumnym z siebie, zachować godność, nie okazywać strachu, nie wstydzić się

choina n
hemlokki
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Tsuga Carriere, rodzaj iglastych drzew z rodziny sosnowatych, pochodzących z chłodniejszych obszarów Ameryki Północnej i Azji;

choinka xɔˈ<sup>j</sup>ĩnka n
joulukuusi joulupuu
choinka (1.1) lub przypominający ją sztuczny przedmiot przyozdabiany w okresie świąt Bożego Narodzenia;

choker n
panta
(jubilerstwo, jubilerski) naszyjnik ciasno przylegający do szyi

cholangiopankreatografia n
kolangiopankreatikografia
(medycyna, medyczny) obrazowe badanie dróg żółciowych i trzustki

cholera xɔˈlɛra interjection
hitto
(potocznie, potoczny) (pospolicie) przekleństwo wyrażające zdenerwowanie

cholera xɔˈlɛra n
kolera
(medycyna, medyczny) groźna choroba zakaźna;

cholesterol ˌxɔlɛˈstɛrɔl n
kolesteroli
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek chemiczny z grupy steroli, znajdujący się w każdej komórce zwierzęcej;

chomik ˈxɔ̃mʲik n
hamsteri
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodziny Cricetidae G. Fischer;

chomąto n
länget
część uprzęży zaprzęgowej w formie obręczy zakładanej zwierzęciu na szyję;

chop suey n
chop suey
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) amerykańska potrawa pochodzenia chińskiego, składająca się przeważnie z ryżu, mięsa, grzybów i warzyw w sosie sojowym

choreograf ˌxɔrɛˈɔɡraf n
koreografi
(choreografia, choreograficzny) realizator, reżyser tanecznego utworu scenicznego

choreografia ˌxɔrɛɔˈɡrafʲja n
koreografia
(choreografia, choreograficzny) sztuka, umiejętność komponowania układów tanecznych

choreograficzny adj
koreografinen
związany z układem tańca, choreografią, choreografami

chorizo n
chorizo
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna hiszpańska lub meksykańska kiełbasa wieprzowa z papryką;

choroba xɔˈrɔba n
sairaus tauti
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) odstępstwo od stanu określanego jako pełnia zdrowia organizmu;

choroba Parkinsona xɔˈrɔba ˌparʲcĩw̃ˈsɔ̃na n
Parkinsonin tauti
(medycyna, medyczny) samoistne zwyrodnienie układu nerwowego skutkujące m.in. zaburzeniami ruchu, mowy, ślinotokiem;

choroba lokomocyjna xɔˈrɔba ˌlɔkɔ̃mɔˈt͡sɨjna n
liikepahoinvointi
(medycyna, medyczny) schorzenie wywołane podczas poruszania się dowolnymi środkami transportu;

choroba morska xɔˈrɔba ˈmɔrska n
merisairaus
(medycyna, medyczny) (morski) choroba lokomocyjna wywoływana kołysaniem statku

choroba popromienna n
säteilysairaus
(medycyna, medyczny) zespół negatywnych skutków w organizmie na skutek nadmiernego radioaktywnego napromieniowania;

choroba psychiczna n
mielisairaus
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie w psychice będące źródłem cierpienia lub utrudnień w funkcjonowaniu społecznym;

choroba von Willebranda xɔˈrɔba ˈfɔ̃n ˌvʲilɛˈbrãnda n
von Willebrandin tauti
(medycyna, medyczny) choroba charakteryzująca się skłonnością do krwawień samoistnych lub po urazach;

choroba wysokościowa n
vuoristotauti
(medycyna, medyczny) dolegliwość fizjologiczna związana ze zmianą wysokości miejsca pobytu;

chorować xɔˈrɔvat͡ɕ v
sairastaa
cierpieć z powodu choroby, mieć jakąś chorobę, być chorym

chorowity ˌxɔrɔˈvʲitɨ adj
sairaalloinen
często chorujący; skłonny do chorób; mający słabe zdrowie

chorwacki xɔrˈvat͡sʲci adj
kroatialainen kroatia
związany z Chorwacją, dotyczący Chorwacji lub Chorwatów

chorwacki xɔrˈvat͡sʲci n
kroatia kroatialainen
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Chorwacji i BiH;

chory ˈxɔrɨ adj
sairas
dotknięty chorobą

chory ˈxɔrɨ n
sairas
osoba dotknięta chorobą

chorąży xɔˈrɔ̃w̃ʒɨ n
aliluutnantti
(wojskowość, wojskowy) jeden ze stopni wojskowych; (historia, historyczny, historycznie) również urząd i tytuł szlachecki;

chować głowę w piasek ˈxɔvad͡ʑ ˈɡwɔvɛ ˈf‿pʲjasɛk v
pistää päänsä pensaaseen
(przenośnie, przenośnia) uciekać przed czymś, unikać czegoś

chrapanie xraˈpãɲɛ n
kuorsaus
o ludziach: hałaśliwe charczenie w czasie snu

chrapać ˈxrapat͡ɕ v
kuorsata
oddychać w trakcie snu charcząc

chrapliwy adj
käheä
przypominający chrapanie

chrom xrɔ̃m n
kromi
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cr i liczbie atomowej 24;

chromosfera ˌxrɔ̃mɔˈsfɛra n
kromosfääri
(astronomia, astronomiczny) warstwa atmosfery gwiazdy, rozciągająca się między fotosferą a koroną, posiadająca charakterystyczną czerwoną barwę;

chromosom xrɔ̃ˈmɔsɔ̃m n
kromosomi
(biochemia, biochemiczny) nośnik informacji genetycznej w komórce;

chromosomowy adj
kromosomaalinen
(biologia, biologiczny) związany z chromosomem, dotyczący chromosomów

chronicznie adv
kroonisesti
w sposób chroniczny

chroniczny xrɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ adj
krooninen
(książkowy) trwający bardzo długo

chronić ˈxrɔ̃ɲit͡ɕ v
suojella suojata
bronić przed niebezpieczeństwem; opiekować się, pomagać, ratować

chronologia ˌxrɔ̃nɔˈlɔɟja n
kronologia
następstwo, kolejność zdarzeń

chronologiczny adj
kronologinen
(książkowy) ułożony według kolejności wydarzeń, ich następstwa w czasie

chrum interjection
röh
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) odgłos wydawany przez świnię

chrupać v
rouskuttaa
gryźć wydając dźwięk chrupania

chruścik ˈxruɕt͡ɕik n
vesiperhonen
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Trichoptera, owad, larwy żyją w wodzie, dorosłe podobne do ćmy;

chrystadelfiański ˌxrɨstadɛlˈfʲjä̃j̃sʲci adj
kristadelfialainen
dotyczący chrystadelfianów

chrystologia n
kristologia
(teologia, teologiczny) nauka dotycząca osoby Jezusa Chrystusa i doktryny z nim związanej, centralny traktat teologii dogmatycznej;

chryzopraz xrɨˈzɔpras n
krysopraasi
(mineralogia, mineralogiczny) zielony minerał, odmiana chalcedonu;

chrzan xʃãn n
piparjuuri
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) korzeń chrzanu (1.3) o silnym, gryzącym zapachu i ostrym smaku
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z tartego chrzanu (1.4)
(botanika, botaniczny) Armoracia P. Gaertn., rodzaj bylin z rodziny kapustowatych;

chrzcielnica xʃʲt͡ɕɛlʲˈɲit͡sa n
kastemalja
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kościelne naczynie z wodą święconą przeznaczone do chrztu;

chrzcić v
kastaa
(kościelny) udzielać komuś sakramentu chrztu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (dawniej, dawny) czynić nad kimś znak inicjujący nową jakość w życiu, zrywający z przeszłością

chrzest xʃɛst n
kaste kastaminen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd przyjęcia kogoś do Kościoła, połączony z obmyciem wodą lub zanurzeniem w wodzie;

chrześcijanin ˌxʃɛɕt͡ɕiˈjä̃ɲĩn n
kristitty
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca chrześcijaństwa

chrześcijański ˌxʃɛɕt͡ɕiˈjä̃j̃sʲci adj
kristillinen
związany z chrześcijaństwem i chrześcijanami, dotyczący chrześcijaństwa

chrześcijaństwo ˌxʃɛɕt͡ɕiˈjä̃j̃stfɔ n
kristinusko
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna wywodząca się z judaizmu, której członkowie wierzą, że Jezus Chrystus jest Synem Bożym i zmartwychwstał po swojej śmierci;

chrześniak n
kummipoika
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) syn chrzestny

chrząknięcie xʃɔ̃ŋʲcˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ n
murahdus
(rzeczownik odczasownikowy) od chrząknąć

chrząstka ˈxʃɔ̃w̃stka n
rusto
(anatomia, anatomiczny) elastyczna tkanka stanowiąca część wielu narządów, np. nosa, krtani, stawów itp.;

chrząszcz xʃɔ̃w̃ʃt͡ʃ n
kovakuoriainen
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Coleoptera, zamieszkujący różnorodne środowiska rząd owadów posiadający osłonięte skrzydła i odwłok;

chrzęstniak n
kondrooma
(medycyna, medyczny) łagodny nowotwór tkanki chrzęstnej;

chudnąć v
laihtua
stawać się chudszym, szczuplejszym

chudy ˈxudɨ adj
laiha
o człowieku: wąski w pasie; bardziej, niż szczupły; taki, któremu daleko do otyłości

chuj xuj n
kyrpä mulkku
(wulgarnie, wulgaryzm) penis, członek

chusteczka xuˈstɛt͡ʃka n
nenäliina
niewielki kawałek miękkiej tkaniny lub papieru używany zwykle do wycierania nosa

chusteczka do nosa n
nenäliina
kawałek delikatnej tkaniny lub papieru służący do higieny jamy nosowej i twarzy

chustka ˈxustka n
huivi
okrycie głowy

chutor n
huuttori
(historia, historyczny, historycznie) odosobniona zagroda wiejska na słabo zaludnionych obszarach Rosji lub Ukrainy
(historia, historyczny, historycznie) przysiółek stanicy kozackiej na ukraińskich stepach

chwalebny xfaˈlɛbnɨ adj
ansiokas
godny pochwały

chwalić ˈxfalʲit͡ɕ v
ylistää
mówić lub pisać o czymś lub o kimś dobrze

chwast xfast n
rikkakasvi
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina dziko rosnąca, niekorzystnie wpływająca na rozwój roślin uprawnych przez pobieranie z gleby wilgoci i składników pokarmowych;

chwała ˈxfawa n
kunnia
majestat
chluba
uznanie, szacunek, cześć

chwila ˈxfʲila n
hetki
punkt w czasie
hetki aika
bardzo krótki czas

chwilowy xfʲiˈlɔvɨ adj
hetkellinen
przejściowy, występujący w danej chwili, właściwy danej chwili
trwający tylko chwilę

chyba że ˈxɨba ˈʒɛ
ellei
…wprowadza zdanie podrzędne wyrażające warunek, żeby nie nastąpiło to, o czym mowa w zdaniu nadrzędnym

chytry dwa razy traci ˈxɨtrɨ ˈdva ˈrazɨ ˈtrat͡ɕi proverb
köyhällä ei ole varaa halpaan
przesadne oszczędzanie może przyczynić się raczej do poniesienia strat niż zysku

chór xur n
kuoro
utwór napisany do wykonywania przez chór (1.1)
kuoro kuori
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół muzyczny składający się z wokalistów;
miejsce na scenie lub w świątyni przeznaczone dla chóru (1.1), także dla instrumentów

chów wsobny ˈxuf ˈːsɔbnɨ n
sisäsiittoisuus sisäsiitos
(biologia, biologiczny) kojarzenie blisko spokrewnionych osobników;

chętny ˈxɛ̃ntnɨ adj
hanakka kärkäs
mający chęć zrobienia czegoś

chłodny ˈxwɔdnɨ adj
viileä
raczej zimny; rześki

chłodziwo n
jäähdyte
(technologia, technika, techniczny) substancja, najczęściej ciecz, o specjalnym składzie, stworzona do odbierania ciepła ciałom chłodzonym;

chłoniak n
lymfooma
(medycyna, medyczny) rodzaj nowotworu złośliwego, wywodzącego się z elementów tkanki chłonnej;

chłopak ˈxwɔpak n
poika
dziecko płci męskiej
(potocznie, potoczny) młody mężczyzna
poikaystävä
(potocznie, potoczny) młody mężczyzna darzony sympatią lub miłością przez drugą osobę

chłopczyca xwɔpˈt͡ʃɨt͡sa n
poikatyttö
(potocznie, potoczny) dziewczyna lub dziewczynka, ubierająca się i zachowująca się jak chłopak;

chłopiec ˈxwɔpʲjɛt͡s n
poika
młody człowiek płci męskiej

chłopiec do piłek n
pallopoika
(sport, sportowy) chłopak zbierający piłki podczas meczu i podający je grającemu

chłopiec na posyłki n
juoksupoika
chłopak, który pracuje wykonując doraźne, proste polecenia

chłopiec okrętowy n
hyttipoika
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (marynarka) marynarz najniższy stopniem, praktykant na statku;

chłopstwo n
maalaisköyhälistö
(historia, historyczny, historycznie) (socjologia, socjologiczny) warstwa społeczna składając się z drobnych rolników;

chłód xwut n
kylmyys viileys
dość niska temperatura powietrza, umiarkowane zimno

ciasny ˈt͡ɕasnɨ adj
ahdas
taki, w którym jest mało miejsca

ciasto ˈt͡ɕastɔ n
kakku
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) słodki, deserowy wypiek, zwykle w formie placka;
taikina tahdas
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) surowy półprodukt, gęsta masa powstała z połączenia mąki z wodą, mlekiem lub innymi spożywczymi produktami;

ciało ˈt͡ɕawɔ n
ruumis
zwłoki człowieka lub zwierzęcia
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) materia, substancja
ruumis keho
organizm ludzki lub zwierzęcy
ruumis kunta
(matematyka, matematyczny) zbiór, którego każde dwa elementy mogą być dodane, odjęte, pomnożone i podzielone (z wyjątkiem dzielenia przez zero);

ciało doskonale czarne n
musta kappale
(fizyka, fizyczny) ciało pochłaniające całkowicie padające na nie promieniowanie;

ciało niebieskie ˈt͡ɕawɔ ɲɛˈbʲjɛsʲcɛ n
taivaankappale
(astronomia, astronomiczny) obiekt będący poza Ziemią, znajdujący się w przestrzeni wszechświata;

ciało stałe n
kiinteä aine
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) forma ciała skondensowanego, dawniej jeden ze stanów skupienia, substancja zachowująca objętość i kształt;

ciało szkliste n
lasiainen
(anatomia, anatomiczny) przezroczysta substancja wypełniająca wnętrze gałki ocznej;

ciałopozytywność n
kehopositiivisuus
(psychologia, psychologiczny) pozytywne, pozbawione kompleksów nastawienie do własnego ciała i jego mankamentów;

cicha woda brzegi rwie ˈt͡ɕixa ˈvɔda ˈbʒɛɟi ˈrvʲjɛ proverb
syvissä vesissä ne isot kalat uivat
osoba, która wydaje się z pozoru cicha, nieśmiała, mało towarzyska, może się okazać w rzeczywistości zupełnie inna – energiczna, zabawna, towarzyska

cicho ˈt͡ɕixɔ adv
hiljaa
bez wydawania dźwięku lub o niskim natężeniu dźwięku

cichy ˈt͡ɕixɨ adj
hiljainen äänetön
o małej głośności

ciecierzyca ˌt͡ɕɛ̇t͡ɕɛˈʒɨt͡sa n
kikherne kahviherne
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku ciecierzyca pospolita uprawiana ze względu na jadalne nasiona;

ciecierzyca pospolita ˌt͡ɕɛ̇t͡ɕɛˈʒɨt͡sa ˌpɔspɔˈlʲita n
kikherne
(botanika, botaniczny) Cicer arietinum L., gatunek rośliny jednorocznej należący do rodziny bobowatych;

ciekawostka ˌt͡ɕɛkaˈvɔstka n
erikoisuus
szczegół lub informacja budząca zainteresowanie

ciekawość t͡ɕɛˈkavɔɕt͡ɕ n
uteliaisuus
chęć poznania czegoś, doświadczenia czegoś

ciekawski adj
utelias
(potocznie, potoczny) odznaczający się zbytnią ciekawością

ciekawy t͡ɕɛˈkavɨ adj
kiinnostava
taki, który wzbudza zainteresowanie
utelias
taki, który się czymś interesuje, chce mieć informacje na dany temat

cielesny t͡ɕɛˈlɛsnɨ adj
himokas
dotyczący ciała i cielesności

cielisty t͡ɕɛˈlʲistɨ adj
ihonvärinen
w kolorze skóry białego człowieka

cielić się v
poikia
(zoologia, zoologiczny) o samicach bydła i niektórych kopytnych roślinożernych rodzić młode, wydawać potomstwo

cielę ˈt͡ɕɛlɛ n
vasikka
(zootechnika, zootechniczny) młode bydła domowego;

cielęcina ˌt͡ɕɛlɛ̃ɲˈt͡ɕĩna n
vasikanliha
(spożywczy) mięso z młodej krowy (cielęcia)

ciemieniucha n
maitorupi
(medycyna, medyczny) łagodne łojotokowe zapalenie skóry występujące u niemowląt, najczęściej na ciemieniu;

ciemiernik t͡ɕɛ̃ˈmʲjɛrʲɲik n
jouluruusu
(botanika, botaniczny) Helleborus, rodzaj roślin należących do rodziny jaskrowatych;

ciemiernik biały n
vaaleajouluruusu
(botanika, botaniczny) Helleborus niger, gatunek rośliny z rodziny jaskrowatych;

ciemiączko n
aukile
(anatomia, anatomiczny) miękkie spojenie łączące kości czaszki płodu, noworodka i niemowlęcia, z czasem ulegające skostnieniu;

ciemna materia n
pimeä aine
(astronomia, astronomiczny) hipotetyczna materia nieemitująca i nieodbijająca promieniowania elektromagnetycznego;

ciemnia n
pimiö
(fotografia) specjalne pomieszczenie do obróbki materiałów światłoczułych;

ciemnobrązowy ˌt͡ɕɛ̃mnɔbrɔ̃w̃ˈzɔvɨ adj
tummanruskea
mający kolor brązowy o ciemnym odcieniu

ciemnoczerwony ˌt͡ɕɛ̃mnɔt͡ʃɛrˈvɔ̃nɨ adj
tummanpunainen
mający kolor czerwony o ciemnym odcieniu

ciemnoniebieski ˌt͡ɕɛ̃mnɔ̃ɲɛˈbʲjɛsʲci adj
tummansininen
mający kolor niebieski o ciemnym odcieniu

ciemnozielony ˌt͡ɕɛ̃mnɔʑɛˈlɔ̃nɨ adj
tummanvihreä
w kolorze ciemnego odcienia zieleni

ciemność ˈt͡ɕɛ̃mnɔɕt͡ɕ n
pimeys
stan, w którym jest brak światła, jasności;

ciemny ˈt͡ɕɛ̃mnɨ adj
pimeä
nieoświetlony lub słabo doświetlony
tumma pimeä
o kolorze: zbliżony do czarnego

cienisty adj
hämärä
pogrążony w cieniu; osłonięty przed światłem

cienki ˈt͡ɕɛ̃nʲci adj
ohut
mający niewielki przekrój poprzeczny

cienki klient n
kevyt asiakaspääte
(informatyka, informatyczny) klient (aplikacja lub komputer), o niewielkich wymaganiach i zużyciu zasobów, który większość przetwarzania przerzuca na serwer;

ciepło ˈt͡ɕɛpwɔ n
lämpö
uczucie wywołane przez dopływ do skóry ciepła (1.1) w umiarkowanej ilości
(fizyka, fizyczny) ilość energii przekazywanej w ten sposób
lämpö lämpöenergia
(fizyka, fizyczny) sposób przekazywania energii chaotycznego ruchu cząsteczek;

ciepłota n
ruumiinlämpö
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) temperatura ciała

ciepły ˈt͡ɕɛpwɨ adj
lämmin lämpöinen
mający temperaturę równą temperaturze pokojowej lub niewiele od niej większą
o okryciu, ubraniu, dzięki któremu utrzymuje się ciepło
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) żywy
(przenośnie, przenośnia) miły, przyjemny

cierlik ˈt͡ɕɛrlʲik n
pensassirkku
(ornitologia, ornitologiczny) Emberiza cirlus, ptak z rodziny trznadlowatych;

cierpienie t͡ɕɛrˈpʲjɛ̇̃ɲɛ n
kärsimys
długotrwały lub silny ból
(rzeczownik odczasownikowy) od cierpieć

cierpieć ˈt͡ɕɛrpʲjɛ̇t͡ɕ v
kärsiä
odczuwać ból fizyczny lub psychiczny

cierpki ˈt͡ɕɛrpʲci adj
hapan
o smaku: kwaskowaty, gorzkawo-kwaśny; sprawiający, że cierpnie język

cierpliwość t͡ɕɛrˈplʲivɔɕt͡ɕ n
kärsivällisyys maltti
zdolność spokojnego, długotrwałego znoszenia rzeczy przykrych

cierpliwy t͡ɕɛrˈplʲivɨ adj
kärsivällinen
niezrażający się czekaniem

cierń t͡ɕɛrʲɲ n
piikki
(botanika, botaniczny) ostry wyrostek na pędzie rośliny;

cieszyć ˈt͡ɕɛʃɨt͡ɕ v
iloita
dawać radość, szczęście, weselić; nastrajać pozytywnie, radośnie

cietrzew ˈt͡ɕɛṭʃɛf n
teeri
(ornitologia, ornitologiczny) duży, eurazjatycki ptak łowny;

cień t͡ɕɛ̇̃ɲ n
varjo
zaciemniony obszar, który powstaje za rzeczą lub osobą, gdy jest ona oświetlana z drugiej strony;
(przenośnie, przenośnia) mała oznaka czegoś
(fotografia) (sztuka) ciemna plama będąca w kontraście do jasnych plam barwnych

cieśla ˈt͡ɕɛ̇ɕla n
puuseppä
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba profesjonalnie zajmująca się wykonywaniem drewnianych konstrukcji budowlanych oraz drewnianych domów

cieśnina t͡ɕɛ̇ɕˈɲĩna n
salmi
(geografia, geograficzny) zwężenie obszaru wodnego pomiędzy dwoma akwenami (oceanami, morzami lub jeziorami)

ciocia ˈt͡ɕɔ̇t͡ɕa n
täti
siostra matki

cios t͡ɕɔs n
syöksyhammas
(zoologia, zoologiczny) siekacz słonia

cios poniżej pasa ˈt͡ɕɔs pɔ̃ˈɲiʒɛj ˈpasa n
isku vyön alle
posunięcie wykorzystujące czyjś słaby punkt, nieetyczny postępek wobec kogoś

ciotka ˈt͡ɕɔtka n
täti
siostra matki
siostra ojca
(potocznie, potoczny) żona stryja
(potocznie, potoczny) żona wuja

cipa ˈt͡ɕipa n
pillu vittu
(wulgarnie, wulgaryzm) (dawniej (gwara, gwarowe)) żeński narząd rozrodczy

cis t͡sʲis t͡ɕis n
marjakuusi
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj roślin z rodziny cisowatych;

cisowy t͡ɕiˈsɔvɨ adj
marjakuusi
będący częścią cisa
składający się z cisa
wykonany z drewna lub innej części cisa

cisural n
Kisurali-epookki
(geologia, geologiczny) pierwsza, najstarsza epoka permu, trwająca 299 – 270,6 milionów lat temu; wczesny perm;

cisza ˈt͡ɕiʃa n
hiljaisuus
brak dźwięku

cisza przed burzą n
tyyntä myrskyn edellä
pozorny spokój (często nic nie zapowiada gwałtownych wydarzeń, awantury, kłopotów itd.; jeśli jest spokojnie, można się spodziewać najgorszego)

ciąg t͡ɕɔ̃ŋk n
jono
(matematyka, matematyczny) ponumerowana lista, formalnie funkcja o dziedzinie w liczbach naturalnych;

ciągnie swój do swego ˈt͡ɕɔ̃ŋʲɟɲɛ ˈsfuj dɔ‿ˈsfɛɡɔ proverb
samanlaiset lapset leikkivät parhaiten
jednakowe zjawiska czy osobniki mają tendencję do łączenia się w pary

ciągnąć ˈt͡ɕɔ̃ŋɡnɔ̃ɲt͡ɕ v
vetää
wlec, przesuwać za sobą

ciągłość n
jatkuvuus
cecha tego, co ciągłe

ciągły ˈt͡ɕɔ̃ŋɡwɨ adj
eheä
nieustanny, ciągle trwający

ciąć t͡ɕɔ̇̃ɲt͡ɕ v
leikata
dzielić na części ostrym narzędziem

ciąża ˈt͡ɕɔ̃w̃ʒa n
raskaus
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) u ssaków płci żeńskiej okres od zapłodnienia do porodu;

ciąża pozamaciczna n
kohdunulkoinen raskaus
(medycyna, medyczny) ciąża, w której zapłodnione jajo płodowe jest umieszczone poza jamą macicy, zazwyczaj w obrębie jajowodu;

cięciwa n
jousenjänne
(geometria) odcinek łączący dwa wybrane punkty krzywej lub powierzchni;
linka łącząca końce łuku albo kuszy;

ciężarek t͡ɕɛ̃w̃ˈʒarɛk n
paino
element służący obciążaniu
przedmiot pomiarowy, będący wzorcem określonej masy

ciężarny t͡ɕɛ̃w̃ˈʒarnɨ adj
raskaana
będący w ciąży

ciężarówka ˌt͡ɕɛ̃w̃ʒaˈrufka n
kuorma-auto
(motoryzacja) duży samochód do przewozu różnych towarów;

ciężka woda n
raskasvesi
(chemia, chemiczny) woda zawierająca deuter zamiast zwykłego wodoru;

ciężki ˈt͡ɕɛ̃w̃ʃʲci adj
painava raskas
taki, który dużo waży, ma dużą masę

ciśnienie t͡ɕiɕˈɲɛ̇̃ɲɛ n
paine
(fizyka, fizyczny) stosunek siły do powierzchni, na którą działa;
presja, nacisk
verenpaine paine
(medycyna, medyczny) ciśnienie krwi, ciśnienie tętnicze;

ciśnienie krwi t͡ɕiɕˈɲɛ̇̃ɲɛ ˈkr̥fʲi n
verenpaine
(medycyna, medyczny) parcie krwi na ściany naczyń krwionośnych

clickbait n
klikkiotsikko
(publikatory) praktyka przyciągania uwagi odbiorców w mediach elektronicznych za pomocą chwytliwych, przesadzonych bądź emocjonalnych tytułów i grafik, skłaniających do klikania;

cmentarz ˈt͡smɛ̃ntaʃ n
hautausmaa
obszar, gdzie celowo i niepojedynczo umieszcza się na stałe zwłoki lub prochy;

cnota ˈt͡snɔta n
hyve
dodatnia cecha moralna

cnotliwie adv
siveellisesti
na sposób zachowujący powściągliwość płciową

cnotliwy t͡snɔˈtlʲivɨ adj
hyveellinen
pełen cnoty, postępujący zgodnie z obowiązującymi zasadami moralnymi

co t͡sɔ interrogativePronoun
mikä mitä
…służący do zadawania pytań o orzeczniki

co do
koskien
wskazuje na sprawę w wypowiedzi typu zdanie podrzędnie złożone dopełnieniowe

co do joty ˈt͡sɔ dɔ‿ˈjɔtɨ adv
pilkulleen
szczegółowo, bardzo dokładnie, całkowicie

co dopiero
puhumattakaan
… sygnalizująca, że to, co po niej następuje, jest w sposób oczywisty prawdą, ponieważ prawdą jest to, co powiedziano wcześniej

co dwie głowy, to nie jedna ˈt͡sɔ ˈdvʲjɛ ˈɡwɔvɨ ˈtɔ ɲɛ‿ˈjɛdna proverb
yhteistyö on voimaa
dwie osoby zrobią coś lepiej niż jedna; będą miały więcej pomysłów i rozwiązań

co z oczu, to z serca ˈt͡sɔ ˈz‿ɔt͡ʃu ˈtɔ ˈs‿ːɛrt͡sa proverb
poissa silmistä, poissa mielestä
jeśli się coś (lub kogoś) nieczęsto widzi, łatwo się zapomina

cobbler n
cobbler
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) anglosaski deser z owoców i ciasta
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) drink alkoholowy z cukrem i sokiem cytrynowym

cocker-spaniel n
cockerspanieli
(kynologia, kynologiczny) pies myśliwski typu wyżłowatego

codziennie t͡sɔˈd͡ʑɛ̇̃ɲːɛ adv
päivittäin
w każdym dniu, co dzień

codzienny t͡sɔˈd͡ʑɛ̃nːɨ adj
päivittäinen
powtarzający się z pewną regularnością każdego dnia

cofać ˈt͡sɔfat͡ɕ v
pakittaa
przesuwać coś do tyłu, w poprzednie miejsce
(potocznie, potoczny) przesuwać się pojazdem do tyłu
przesuwać się do tyłu, wracać w poprzednie miejsce
uchylać się, wzdragać się

cokolwiek t͡sɔˈkɔlvʲjɛk pronoun
tahansa
wszystko jedno co; obojętnie który

cold brew n
kylmäuutettu kahvi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) schłodzona kawa przygotowana w procesie zimnej maceracji;

comeback n
comeback
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wznowienie działalności artystycznej po dłuższej nieobecności na estradzie

copywriter n
copywriter
autor tekstów i sloganów reklamowych;

coraz ˈt͡sɔras adv
yhä
słowo pozwalające wyrazić wzmaganie, nasilanie się czegoś; używane najczęściej w połączeniu z przymiotnikami i przysłówkami w stopniu wyższym

corral n
aitaus
(zootechnika, zootechniczny) rodzaj zagrody dla bydła w Ameryce

cotygodniowy ˌt͡sɔtɨɡɔdʲˈɲɔvɨ adj
viikoittainen
powtarzający się co tydzień

country adj
kantri
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z muzyką countrową, właściwy muzyce countrowej

country n
kantri
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) styl muzyczny;

covidiota n
koronaidiootti
(pejoratywnie, pejoratywny) (potocznie, potoczny) (neologizm) osoba lekceważąca pandemię COVID-19 i związane z nią zalecenia medyczne

coś t͡sɔɕ indefinitePronoun
jokin
…zastępujący nazwę dowolnego przedmiotu lub faktu, której mówiący nie chce określić
…zastępujący nazwę dowolnego przedmiotu lub faktu, której mówiący nie umie określić

crescendo krɛˈʃɛ̃ndɔ n
crescendo
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) stopniowe wzmacnianie siły dźwięku

croissant n
kroissantti
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj rogala wypiekanego z francuskiego ciasta;

ctg kɔˈtãŋɡɛ̃w̃s symbol
cot
= (matematyka, matematyczny) cotangens

cud t͡sut n
ihme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niezwykły akt działania siły nadprzyrodzonej;
(przenośnie, przenośnia) rzecz niezwykła, niespodziewana, mało prawdopodobna

cudotwórca n
ihmeidentekijä
osoba zdolna do czynienia cudów, wywoływania niewytłumaczalnych zjawisk

cudowne dziecko t͡suˈdɔvnɛ ˈd͡ʑɛt͡skɔ idiom
ihmelapsi
dziecko nieprzeciętnie zdolne, bardzo rozwinięte na swój wiek

cudowny t͡suˈdɔvnɨ adj
ihana
fantastyczny, bardzo piękny, zachwycający, godny podziwu

cudzoziemiec ˌt͡sud͡zɔˈʑɛ̃mʲjɛt͡s n
ulkomaalainen
osoba pochodząca z innego kraju

cudzołożnica ˌt͡sud͡zɔwɔʒʲˈɲit͡sa n
avionrikkoja
(przestarzałe, przestarzały) kobieta dopuszczająca się cudzołóstwa

cudzołożyć ˌt͡sud͡zɔˈwɔʒɨt͡ɕ v
käydä vieraissa
dopuszczać się lub dopuścić się zdrady małżeńskiej; zdradzać lub zdradzić męża, żonę

cudzołóstwo ˌt͡sud͡zɔˈwustfɔ n
huorinteko
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stosunek płciowy z cudzą żoną lub mężem;

cudzożywny adj
heterotrofinen
(biologia, biologiczny) odżywiający się związkami organicznymi wytwarzanymi przez inne organizmy;

cudzy ˈt͡sud͡zɨ adj
vieras
należący do kogoś innego

cudzysłów t͡suˈd͡zɨswuf n
lainausmerkki
każdy z pary znaków interpunkcyjnych służących do oznaczania w tekstach początku i końca cytatu oraz znaczeń niedosłownych;

cukier ˈt͡sucɛr n
sokeri
(spożywczy) krystaliczna substancja, najczęściej o białej barwie, otrzymywana z trzciny cukrowej lub z buraków cukrowych, przeznaczona do słodzenia produktów spożywczych;
(chemia, chemiczny) związek organiczny zbudowany z atomów węgla, wodoru i tlenu;

cukier puder ˈt͡sucɛr ˈpudɛr n
tomusokeri
(spożywczy) sproszkowany cukier spożywczy, powstały w wyniku procesu rozdrabniania kryształków;

cukier trzcinowy n
ruokosokeri
(spożywczy) cukier spożywczy wyprodukowany z trzciny cukrowej (cukrowca lekarskiego);

cukier waniliowy ˈt͡sucɛr ˌvãɲiˈlʲjɔvɨ n
vaniljasokeri
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) mieszanka cukru z wanilią lub z ekstraktem waniliowym;

cukierek t͡suˈcɛrɛk n
karkki
(spożywczy) drobny wyrób o słodkim smaku, pakowany zwykle w papierki, sporządzany z cukru i dodatków smakowych;

cukiernia t͡suˈcɛrʲɲa n
konditoria
(cukiernictwo) (handel, handlowy) miejsce, gdzie kupuje się wyroby cukiernicze (ciastka, torty itp.)

cukiernica ˌt͡sucɛrʲˈɲit͡sa n
sokeriastia sokerikuppi
naczynie, w którym podaje się cukier;

cukiernik t͡suˈcɛrʲɲik n
kondiittori
(zawód, zawodowy, zawodowo) rzemieślnik zajmujący się wytwarzaniem ciast i słodyczy

cukinia t͡suˈcĩɲja n
kesäkurpitsa
(botanika, botaniczny) odmiana dyni zwyczajnej;

cukrowy t͡suˈkrɔvɨ adj
sokerinen
dotyczący cukru, związany z cukrem

cukrzyca t͡suˈkʃɨt͡sa n
diabetes sokeritauti
(medycyna, medyczny) choroba metaboliczna objawiająca się podwyższonym poziomem cukru we krwi;

cukrzycowy ˌt͡sukʃɨˈt͡sɔvɨ adj
sokeritauti
(medycyna, medyczny) związany z cukrzycą; wywołany cukrzycą

cukrzyk ˈt͡sukʃɨk n
banaanikerttuli
(ornitologia, ornitologiczny) Coereba flaveola, mały ptak tropikalny z rodziny cukrzyków;

cuma ˈt͡sũma n
touvi
(morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) gruba lina do mocowania statków do innych jednostek pływających lub do nabrzeża;

cumować t͡sũˈmɔvat͡ɕ v
ankkuroitua
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) mocować statek do nabrzeża

curling n
curling
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której zawodnicy pchają specjalnymi, spłaszczonymi kamieniami po lodzie;

curry n
curry
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) klasa potraw kuchni indyjskiej, rodzaj ragoût z warzyw, ryb lub mięsa w pikantnym sosie
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mieszanka przypraw charakterystyczna dla kuchni indyjskiej;

cwał n
kiitolaukka
(jeździectwo, jeździecki) najszybszy czterotaktowy chód konia;

cyber- prefix
kyber-
(publikatory), (wojskowość, wojskowy) pierwszy człon wyrazów złożonych mających związek znaczeniowy z „cyberprzestrzenią” (Internetem)

cyberatak ˌt͡sɨbɛrˈatak n
kyberhyökkäys
(kryminologia, kryminologiczny) atak dokonywany za pośrednictwem internetu

cybernetyczny adj
kyberneettinen
odnoszący się do cybernetyki, związany z cybernetyką

cybernetyka n
kybernetiikka
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o procesach sterowania oraz przekazywania i przekształcania informacji w systemach;

cyberprzemoc ˌt͡sɨbɛrˈpʃɛ̃mɔt͡s n
nettikiusaaminen
(psychologia, psychologiczny) (informatyka, informatyczny) prześladowanie, obrażanie, nękanie, wyśmiewanie kogoś z wykorzystaniem Internetu lub telefonu komórkowego;

cyberprzestrzeń ˌt͡sɨbɛrˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ n
kyberavaruus
(przestarzałe, przestarzały) rzekoma przestrzeń, w której komunikują się komputery

cyberseks t͡sɨˈbɛrsɛks n
harrastaa kyberseksiä
wirtualny stosunek seksualny odbywany za pośrednictwem komputera połączonego z Internetem, podczas którego strony wysyłają do siebie pobudzające seksualnie komunikaty, często jednocześnie masturbując się;

cyborg n
kyborgi
organizm, którego procesy życiowe są realizowane lub wspomagane przez urządzenia techniczne;

cycek ˈt͡sɨt͡sɛk n
tissi
(pospolicie) kobieca pierś

cydr t͡sɨtr̥ n
siideri
(spożywczy) niskoalkoholowy napój jabłkowy ze sfermentowanego, niesłodzonego moszczu;

cyferblat t͡sɨˈfɛrblat n
kellotaulu
tarcza zegara

cyfra ˈt͡sɨfra n
numero
(matematyka, matematyczny) abstrakcyjny obiekt matematyczny, stanowiący element ciągu, reprezentującego liczbę w danym systemie liczbowym
symboliczna reprezentacja cyfry (1.1)
numero luku
(potocznie, potoczny) znak pisarski symbolizujący cyfrę (1.1) systemu dziesiętnego: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9

cyfrowy t͡sɨfˈrɔvɨ adj
digitaalinen
wykorzystujący technikę cyfrową

cygaretka ˌt͡sɨɡaˈrɛtka n
pikkusikari
cienkie cygaro;

cygaro t͡sɨˈɡarɔ n
sikari
suche, zawinięte w rulon liście tytoniu, przeznaczone do palenia

cyjanek n
syanidi
(chemia, chemiczny) sól kwasu cyjanowodorowego, substancja trująca;

cyjanowodór n
formonitriili
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny o wzorze HCN, bezbarwna, silnie trująca, lotna ciecz o zapachu gorzkich migdałów;

cyjon ˈt͡sɨjɔ̃n n
aasianvillikoira
(zoologia, zoologiczny) Cuon alpinus, azjatycki drapieżnik przypominający lisa i psa, zmieniający na zimę kolor sierści;

cykada t͡sɨˈkada n
laulukaskas
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lyristes plebejus, tropikalny owad wydający głośne dźwięki;

cykata n
sukkatti
(spożywczy) (cukiernictwo) oryginalnie, kandyzowana skórka owocu cytronu stosowana jako dodatek cukierniczy do ciast i deserów

cykl t͡sɨkl̥ n
sarja
szereg czynności lub zjawisk tworzących zamkniętą całość rozwojową, powtarzającą się okresowo

cykloida t͡sɨkˈlɔjda n
kierintäkäyrä
(matematyka, matematyczny) krzywa, jaką opisuje tor punktu, leżącego na obwodzie koła, które toczy się bez poślizgu po prostej;

cyklon ˈt͡sɨklɔ̃n n
sykloni
(meteorologia, meteorologiczny) wirujący układ atmosferyczny w ośrodku niskiego ciśnienia;
(chemia, chemiczny) nazwa dwóch trujących środków chemicznych; (zobacz) cyklon A, (zobacz) cyklon B

cyklop ˈt͡sɨklɔp n
kyklooppi
(mitologia grecka) olbrzym z jednym okiem pośrodku czoła;

cyklotron t͡sɨkˈlɔtrɔ̃n n
syklotroni
(fizyka, fizyczny) najprostsza forma akceleratora cyklicznego naładowanych cząstek elementarnych;

cyklotymia ˌt͡sɨklɔˈtɨ̃mʲja n
syklotymia
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie polegające na utrzymujących się wahaniach nastroju w postaci łagodnych epizodów subdepresji i hipomanii;

cykoria t͡sɨˈkɔrʲja n
sikuri
(botanika, botaniczny) Cichorium L., rodzaj roślin zielnych z rodziny astrowatych
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju cykoria (1.1)

cylinder t͡sɨˈlʲĩndɛr n
lieriö
(technologia, technika, techniczny) część maszyny tłokowej, w której porusza się tłok;
(informatyka, informatyczny) grupa ścieżek o tym samym numerze, znajdujących się na wszystkich talerzach dysku twardego
(matematyka, matematyczny) (technologia, technika, techniczny) każdy walec, zwłaszcza gdy pusty wewnątrz
silinteri
(odzieżownictwo) sztywny, zwykle wysoki kapelusz męski z wąskim rondem i walcowatą główką;

cymbały t͡sɨ̃mˈbawɨ n
dulcimer
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) uderzany instrument strunowy;

cyna ˈt͡sɨ̃na n
tina
(chemia, chemiczny) szary metal, pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 50, oznaczany symbolem Sn;

cynadra t͡sɨ̃ˈnadra n
munuainen
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) nerka zwierzęca
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) lm cynadry potrawy z cynader (1.1)

cynamon t͡sɨ̃ˈnãmɔ̃n n
kaneli
suszona kora cynamonowca, używana jako przyprawa;

cynicznie adv
kyynisesti
w sposób cyniczny

cynizm ˈt͡sɨ̃ɲism̥ n
kyynisyys
wyzywające i lekceważące odnoszenie się do wartości moralnych, nieliczenie się z uczuciami i odczuciami innych

cynk t͡sɨ̃ŋk n
sinkki
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Zn i liczbie atomowej 30;

cynober t͡sɨ̃ˈnɔbɛr n
sinooperi
(mineralogia, mineralogiczny) minerał stosowany jako czerwony barwnik w malarstwie;
jeden z odcieni koloru czerwonego;

cypryjski t͡sɨˈprɨjsʲci adj
kyproslainen
odnoszący się do państwa Cypr
odnoszący się do wyspy Cypr

cyprys ˈt͡sɨprɨs n
sypressi
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cupressus L., wysmukłe drzewo iglaste z rodziny cyprysowatych;

cyraneczka ˌt͡sɨrãˈnɛt͡ʃka n
tavi
(ornitologia, ornitologiczny) Anas crecca, gatunek średniego, wędrownego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych;

cyranka t͡sɨˈrãnka n
heinätavi
(ornitologia, ornitologiczny) Anas querquedula, wodny ptak eurazjatycki;

cyranka syberyjska t͡sɨˈrãnka ˌsɨbɛˈrɨjska n
siperiantavi
(ornitologia, ornitologiczny) Anas formosa, gatunek kaczki występujący we wschodniej Syberii;

cyrk t͡sɨrk n
sirkus
miejsce, w którym pokazuje się występy akrobatyczne;

cyrkiel ˈt͡sɨrʲcɛl n
harppi
przyrząd składający się z dwóch ramion, służący do rysowania okręgów;

cyrkon ˈt͡sɨrkɔ̃n n
zirkonium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Zr i liczbie atomowej 40;

cyrylica ˌt͡sɨrɨˈlʲit͡sa n
kyrillinen kirjaimisto
(językoznawstwo, językoznawczy) alfabet używany do zapisu niektórych języków słowiańskich;

cyrylicki adj
kyrillinen
(językoznawstwo, językoznawczy) napisany cyrylicą, związany z cyrylicą

cysterna t͡sɨˈstɛrna n
sadevesisäiliö
(technologia, technika, techniczny) zamknięty zbiornik do magazynowania wody
duży pojemnik do magazynowania wody

cytadela ˌt͡sɨtaˈdɛla n
linnake
(wojskowość, wojskowy) w starszych fortyfikacjach: samodzielna twierdza dominująca nad miastem lub prowincją;

cytat ˈt͡sɨtat n
lainaus sitaatti
przytoczona wypowiedź, fragment innego tekstu;

cytologia ˌt͡sɨtɔˈlɔɟja n
solubiologia
(biologia, biologiczny) nauka o komórce;

cytologiczny adj
soluopillinen
(biologia, biologiczny) związany z cytologią, dotyczący cytologii

cytoplazma n
solulima sytoplasma
(biologia, biologiczny) półpłynne wnętrze komórki, z wyłączeniem jądra komórkowego (jeśli komórka je zawiera), a obejmujące także: cytozol, organella, pęcherzyki i cytoszkielet;

cytoszkielet n
sytoskeletoni
(biologia, biologiczny) system białkowych struktur komórki nadający jej kształt, zapewniający organizację jej cytoplazmy oraz uczestniczący w jej ruchu;

cytozol n
sytosoli
(biologia, biologiczny) płynna część cytoplazmy wypełniająca przestrzenie między elementami cytoszkieletu a organellami;

cytra ˈt͡sɨtra n
sitra
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy o płaskim pudle;

cytrus ˈt͡sɨtrus n
sitruspuu
(botanika, botaniczny) Citrus L., tropikalne drzewo lub krzew o soczystych owocach;

cytryn ˈt͡sɨtrɨ̃n n
sitriini
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana kwarcu o żółtej barwie z cytrynowym odcieniem, kamień szlachetny

cytryna t͡sɨˈtrɨ̃na n
sitruuna sitruunapuu
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) kwaśny owoc o żółtej skórce

cytrynian n
sitraatti
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu cytrynowego;

cytrynowożółty ˌt͡sɨtrɨ̃nɔvɔˈʒuwtɨ adj
sitruunankeltainen
żółty o odcieniu cytrynowym

cytrynowy ˌt͡sɨtrɨ̃ˈnɔvɨ adj
sitruuna
taki, który jest wykonany z dodatkiem cytryny
związany z cytryną, dotyczący cytryny

cywil ˈt͡sɨvʲil n
siviili
(wojskowość, wojskowy) ktoś niebędący w czynnej służbie wojskowej;

cywilizacja ˌt͡sɨvʲilʲiˈzat͡sʲja n
sivilisaatio sivistys
poziom rozwoju społeczeństwa w danym okresie historycznym, któremu właściwy jest określony dorobek w postaci kultury materialnej i nagromadzenie instytucji społecznych uwarunkowane stopniem opanowania środowiska naturalnego;

cywilizacyjny ˌt͡sɨvʲilʲizaˈt͡sɨjnɨ adj
sivistykseen liittyvä
związany z cywilizacją

cywilny t͡sɨˈvʲilnɨ adj
siviili-
nie należący do wojska

czadyjski t͡ʃaˈdɨjsʲci adj
tšadilainen
odnoszący się do państwa Czad

czajka ˈt͡ʃajka n
töyhtöhyyppä
(ornitologia, ornitologiczny) Vanellus vanellus, europejski i azjatycki ptak wędrowny z charakterystycznym czubkiem na głowie;

czajniczek t͡ʃajˈɲit͡ʃɛk n
teekannu
mały czajnik, np. do zaparzania herbaty

czapka ˈt͡ʃapka n
hattu
rodzaj nakrycia głowy wykonanego przeważnie z miękkiego materiału, czasem ze sztywnymi wstawkami takimi jak denko lub daszek;

czapla ˈt͡ʃapla n
haikara harmaahaikara
(ornitologia, ornitologiczny) Ardeidae Leach, duży ptak brodzący;

czapla biała n
jalohaikara
(ornitologia, ornitologiczny) Ardea alba Linnaeus, duży ptak o śnieżnobiałym upierzeniu;

czapla siwa n
harmaahaikara
(ornitologia, ornitologiczny) Ardea cinerea Linnaeus, duży ptak wodnego z rodziny czaplowatych;

czarcie koło n
noidankehä
(mikologia, mikologiczny) kolisty wzór powstały wśród traw utworzony przez owocniki grzybów;

czarna dziura ˈt͡ʃarna ˈd͡ʑura n
musta aukko
(astronomia, astronomiczny) obiekt astronomiczny, który tak silnie oddziałuje grawitacyjnie na swoje otoczenie, że nawet światło nie może uciec z jego otoczenia;

czarna godzina ˈt͡ʃarna ɡɔˈd͡ʑĩna idiom
paha päivä
okres dużych trudności, zwłaszcza materialnych, przewidywany w bliżej nieokreślonej przyszłości

czarna herbata n
musta tee
(spożywczy) najpopularniejszy w Europie rodzaj herbaty wyprodukowany ze sfermentowanych liści Camellia sinensis

czarna jagoda ˈt͡ʃarna jaˈɡɔda n
mustikka
(botanika, botaniczny) Vaccinium myrtillus L., leśna krzewinka o czarnych owocach z niebieskawym nalotem;
owoc czarnej jagody (1.1)

czarna magia ˈt͡ʃarna ˈmaɟja n
musta magia
(ezoteryka) magia wykorzystująca siły zła, mająca na celu uzyskanie złoczynnego skutku;

czarna owca ˈt͡ʃarna ˈɔft͡sa n
musta lammas
(przenośnie, przenośnia) osoba przynosząca wstyd, źle widziana w określonym otoczeniu

czarna porzeczka ˈt͡ʃarna pɔˈʒɛt͡ʃka n
mustaherukka mustaviinimarja
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) gatunek porzeczki, krzewu należącego do rodziny agrestowatych;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc tego krzewu

czarna skrzynka n
musta laatikko
(lotnictwo, lotniczy) zabezpieczone urządzenie, które rejestruje parametry lotu samolotu;
(matematyka, matematyczny) teoretyczny model układu, który jest rozpatrywany, gdy absolutnie nic nie wiadomo o jego budowie wewnętrznej

czarna wdowa ˈt͡ʃarna ˈvdɔva n
mustaleski
(zoologia, zoologiczny) potoczna nazwa pająka Latrodectus mactans;

czarna śmierć n
musta surma
(historia, historyczny, historycznie) określenie epidemii panującej w m.in. czternastowiecznej Europie, utożsamianej z dżumą;

czarne złoto ˈt͡ʃarnɛ ˈzwɔtɔ n
musta kulta
ropa naftowa

czarnogórski ˌt͡ʃarnɔˈɡursʲci adj
montenegrolainen
dotyczący Czarnogóry lub Czarnogórców, charakterystyczny dla Czarnogóry lub Czarnogórców

czarnogórski ˌt͡ʃarnɔˈɡursʲci n
montenegro
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Czarnogórze;

czarnogłówka zwyczajna n
hömötiainen
(ornitologia, ornitologiczny) Poecile montanus, gatunek małego ptaka z rodziny sikor;

czarnoziem t͡ʃarˈnɔʑɛ̃m n
mustamulta
(geologia, geologiczny) bardzo żyzna gleba wykształcona na lessach;

czarnuszka t͡ʃarˈnuʃka n
neidot
(botanika, botaniczny) Nigella L., rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych;

czarnuszka siewna t͡ʃarˈnuʃka ˈɕɛvna n
ryytineito
(botanika, botaniczny) Nigella sativa, gatunek rośliny z rodziny jaskrowatych pochodzący z Azji;

czarny ˈt͡ʃarnɨ adj
musta
mający najciemniejszy możliwy kolor
(fizyka, fizyczny) pochłaniający padające całe promieniowanie
(szachy, pojęcie szachowe) należący do czarnych (2.1)
nielegalny

czarny blok n
musta blokki
taktyka demonstracji stosowana przez anarchistów i autonomistów, polegająca na manifestowaniu w czarnym ubraniu i maskowaniu się w celu utrudnienia identyfikacji przez policję;

czarny humor ˈt͡ʃarnɨ ˈxũmɔr n
hirtehishuumori
przedstawienie rzeczy tragicznych w sposób humorystyczny;

czarny jak smoła adj
pikimusta
o czymś lub o kimś bardzo czarnym lub ciemnym

czarny koń ˈt͡ʃarnɨ ˈkɔ̃ɲ n
musta hevonen
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto nieoczekiwanie zwycięża lub odgrywa wielką rolę w jakichś wydarzeniach, choć nikt się tego nie spodziewał

czarny rynek ˈt͡ʃarnɨ ˈrɨ̃nɛk n
musta pörssi
(ekonomia, ekonomiczny) działalność gospodarcza zakazana przez prawo;

czarodziejka n
lumoojatar
(fantasy) kobieta potrafiąca czarować, rzucać czary
(przenośnie, przenośnia) kobieta piękna, oczarowująca, uwodzicielska

czarownica ˌt͡ʃarɔvʲˈɲit͡sa n
noita
w wierzeniach ludowych: kobieta umiejąca czarować, rzucać czary, zaklęcia

czarownik n
velho
mężczyzna zajmujący się czarami

czarujący ˌt͡ʃaruˈjɔ̃nt͡sɨ adj
viehättävä
uroczy, pełen wdzięku, urzekający, ujmujący

czary ˈt͡ʃarɨ n
noituus
magiczne obrzędy

czas t͡ʃas n
aika aikamuoto
wymiar używany do określania kolejności zdarzeń;
aika hetki
chwila, moment, pora
aikamuoto aikaluokka
(gramatyka) sposób odmiany czasownika, polegający na rozróżnianiu chwili wykonania czynności względem momentu wypowiedzi

czas leczy rany ˈt͡ʃas ˈlɛt͡ʃɨ ˈrãnɨ proverb
aika parantaa haavat
po jakimś czasie człowiek lepiej znosi wspomnienie o nieszczęściu, które go spotkało

czas przeszły ˈt͡ʃas ˈpʃɛʃwɨ n
imperfekti
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa wcześniejszą czynność lub wcześniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich;

czas przyszły ˈt͡ʃas ˈpʃɨʃwɨ n
futuuri tuleva aika
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa późniejszą czynność lub późniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich;

czas teraźniejszy ˈt͡ʃas ˌtɛraˈʑɲɛ̇jʃɨ n
preesens
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa wykonywaną czynność lub stan istniejący w momencie mówienia lub pisania o nich;

czas to pieniądz ˈt͡ʃas ˈtɔ ˈpʲjɛ̇̃ɲɔ̃nt͡s proverb
aika on rahaa
czas jest wartościowy, tracąc go traci się pieniądze, które by się wtedy zarobiło

czas zaprzeszły n
pluskvamperfekti
(gramatyka) czas wyrażający m.in. czynność wcześniejszą niż inna czynność przeszła;

czasem ˈt͡ʃasɛ̃m adv
joskus
niekiedy, co pewien czas

czasochłonny ˌt͡ʃasɔˈxwɔ̃nːɨ adj
aikaavievä
wymagający poświęcenia dużo czasu

czasopismo ˌt͡ʃasɔˈpʲismɔ n
aikakauslehti
druk ukazujący się najczęściej w określonych terminach, pod niezmienionym tytułem, zwykle posiadający numerację ciągłą;

czasoprzestrzeń ˌt͡ʃasɔˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ n
aika-avaruus
(fizyka, fizyczny) matematyczny model opisujący czas i przestrzeń zgodnie z postulatami teorii względności;

czasownik t͡ʃaˈsɔvʲɲik n
verbi teonsana
(gramatyka) część mowy opisująca czynności lub stany;

czasownik modalny t͡ʃaˈsɔvʲɲik mɔˈdalnɨ n
modaalinen verbi
(gramatyka) czasownik, który określa stosunek mówiącego do czynności

czasownik nieprzechodni t͡ʃaˈsɔvʲɲic ˌɲɛpʃɛˈxɔdʲɲi n
intransitiivinen verbi
(gramatyka) czasownik, który nie ma formy strony biernej

czasownik posiłkowy t͡ʃaˈsɔvʲɲik ˌpɔɕiwˈkɔvɨ n
apuverbi
(gramatyka) czasownik, spełniający w danym zdaniu wyłącznie funkcję gramatyczną, tj. służący do tworzenia czasów, trybów itp.; na języki tworzące daną formę gramatyczną fleksyjnie nie jest on tłumaczony

czasownik przechodni t͡ʃaˈsɔvʲɲik pʃɛˈxɔdʲɲi n
transitiivinen verbi
(gramatyka) czasownik, który może utworzyć formę strony biernej

czasownik zwrotny t͡ʃaˈsɔvʲɲiɡ ˈzvrɔtnɨ n
refleksiiviverbi
(gramatyka) czasownik, który w języku polskim odnosi się do wykonawcy czynności przez zaimek „się”, a w innych językach przez odpowiednią końcówkę lub właściwy zaimek zwrotny

czaszka ˈt͡ʃaʃka n
kallo pääkallo
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu chroniąca mózg, znajdująca się w głowie;

czat n
chatti
(informatyka, informatyczny) internetowa rozmowa w formie pisemnych komunikatów

czcionka ˈt͡ʃʲt͡ɕɔ̃nka n
fontti
(potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) krój pisma użyty w tekście komputerowym
kirjasin
(drukarstwo, drukarski) odlew z lustrzanym odbiciem znaku

czcić t͡ʃʲt͡ɕit͡ɕ v
palvoa
oddawać cześć

czeburek n
tseburek
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj dużego pieroga z niekwaszonego ciasta pszennego nadziewanego zwykle mięsem lub serem i smażonego; specjalność tradycyjnej kuchni środkowowschodniej, tureckiej, ukraińskiej i rosyjskiej;

czeczeński adj
tšetšenialainen
dotyczący Czeczenii, Czeczenów

czeczeński n
tšetšeeni
(językoznawstwo, językoznawczy) język czeczeński;

czeczotka t͡ʃɛˈt͡ʃɔtka n
urpiainen
(ornitologia, ornitologiczny) Carduelis flammea, mały, brązowoszary ptak wędrowny z czerwoną plamą na głowie i czarnym podgardlem;

czeczotka tundrowa t͡ʃɛˈt͡ʃɔtka tũnˈdrɔva n
tundraurpiainen
(ornitologia, ornitologiczny) Carduelis hornemanni, mały ptak z rodziny ziarnojadów zamieszkujący daleką północną tundrę Eurazji i Ameryki Północnej;

czego oczy nie widzą, tego sercu nie żal proverb
se mitä ei tiedä ei voi satuttaa
jeśli nic nie wiemy o przykrych i niepożądanych dla nas faktach, to nie cierpimy z tego powodu

czek t͡ʃɛk n
sekki
(bankowość, bankowy) dokument będący dla banku zleceniem wypłacenia okazicielowi oznaczonej na nim kwoty z rachunku wystawcy;

czekan ˈt͡ʃɛkãn n
jäähakku
(sport, sportowy) rodzaj laski zakończonej głowicą i kolcem, używanej w alpinizmie do rąbania stopni w śniegu i lodzie;

czekanie t͡ʃɛˈkãɲɛ n
odottaminen
(rzeczownik odczasownikowy) od czekać

czekać ˈt͡ʃɛkat͡ɕ v
odottaa
zatrzymywać się, pozostawać w jakimś miejscu, aż coś się wydarzy
przerywać wykonywanie jakiejś czynności

czekista t͡ʃɛˈcista n
tšekisti
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) funkcjonariusz radzieckiej CzK

czekolada ˌt͡ʃɛkɔˈlada n
suklaa
(spożywczy) (cukiernictwo) półprodukt cukierniczy sporządzany z kakao, cukru i tłuszczu;

czekoladowy ˌt͡ʃɛkɔlaˈdɔvɨ adj
suklaanruskea
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) dotyczący czekolady, zawierający czekoladę, zrobiony z czekolady, przyrządzony z czekoladą
mający kolor brązowy, taki jak kolor czekolady

czelabiński adj
tšeljabinskilainen
odnoszący się do Czelabińska, związany z Czelabińskiem

czeladnik t͡ʃɛˈladʲɲik n
kisälli
rzemieślnik po zakończonym etapie nauki i zweryfikowaniu kwalifikacji zawodowych przez specjalną komisję, pracujący pod nadzorem majstra

czelesta t͡ʃɛˈlɛsta n
celesta
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) idiofon przypominający kształtem fisharmonię, w którym dźwięk pochodzi z płytek uderzanych przez młoteczki uruchamiane przez klawisze;

czempion n
mestari
(sport, sportowy) aktualny mistrz jakiejś dyscypliny

czepiec ˈt͡ʃɛpʲjɛt͡s n
verkkomaha
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) jeden z żołądków przeżuwaczy;

czepiga t͡ʃɛˈpʲiɡa n
hiiro
średniej wielkości ptak zamieszkujący środkową i południową Afrykę;

czeremcha t͡ʃɛˈrɛ̃mxa n
tuomi
(botanika, botaniczny) Padus, rodzaj rośliny z rodziny różowatych o białych, silnie pachnących kwiatach i ciemnoczerwonych lub czarnych owocach;
(spożywczy) owoc czeremchy (1.1)

czereśnia t͡ʃɛˈrɛɕɲa n
kirsikka
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc czereśni (1.1); kuliste pestkowce koloru czerwonego, żółtego lub czarnego
kirsikka kirsikkapuu
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) drzewo z rodziny różowatych;

czernica t͡ʃɛrʲˈɲit͡sa n
tukkasotka
(ornitologia, ornitologiczny) Aythya fuligula, kaczka czernica, eurazjatycki ptak wodny zamieszkujący otwarte zbiorniki wodne o gęsto zarośniętych brzegach;

czernidłak kołpakowaty n
suomumustesieni
(mikologia, mikologiczny) Coprinus comatus (O.F.Mull.) Pers., gatunek pospolitego grzyba z rodziny pieczarkowatych, którego starsze i zebrane owocniki rozkładają się na drodze autolizy;

czerstwy ˈt͡ʃɛrstfɨ adj
kulunut
o chlebie nieświeży, suchy

czerwcowy t͡ʃɛrfˈt͡sɔvɨ adj
kesäkuinen
od: czerwiec

czerwiec ˈt͡ʃɛrvʲjɛt͡s n
kesäkuu
szósty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

czerwień ˈt͡ʃɛrvʲjɛ̇̃ɲ n
punainen
kolor czerwony

czerwona kartka t͡ʃɛrˈvɔ̃na ˈkartka n
punainen kortti
(sport, sportowy) znak dany przez sędziego, nakazujący przymusowe opuszczenie boiska przez zawodnika, który dopuścił się niesportowego zachowania (np. brutalnego faulu) lub dostał dwie żółte kartki;

czerwona porzeczka t͡ʃɛrˈvɔ̃na pɔˈʒɛt͡ʃka n
punaherukka punaviinimarja
(botanika, botaniczny) gatunek porzeczki, krzewu o czerwonych owocach należącego do rodziny agrestowatych;
owoc tego krzewu

czerwonawy ˌt͡ʃɛrvɔ̃ˈnavɨ adj
punertava
w kolorze podobnym do czerwonego, o zabarwieniu bliskim czewieni lub częściowo czerwonym

czerwone mięso t͡ʃɛrˈvɔ̃nɛ ˈmʲjɛ̃w̃sɔ n
punainen liha
(spożywczy) mięso o ciemnym kolorze: wieprzowina, wołowina, baranina, dziczyzna itp.

czerwony t͡ʃɛrˈvɔ̃nɨ adj
punainen
mający kolor pierwszego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej krwi, truskawki itp.; mający kolor podstawowy;
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) komunistyczny, lewicowy

czerwony olbrzym t͡ʃɛrˈvɔ̃nɨ ˈɔlbʒɨ̃m n
punainen jättiläinen
(astronomia, astronomiczny) gwiazda o stosunkowo niewielkiej masie, będąca na schyłkowym etapie ewolucji;

czerń t͡ʃɛrʲɲ n
musta
czarny kolor

czesać ˈt͡ʃɛsat͡ɕ v
kammata
(fryzyjski) układać, wygładzać (włosy, sierść itp.) za pomocą grzebienia lub szczotki

czeski ˈt͡ʃɛsʲci adj
böömiläinen
związany z Czechami (krainą historyczną), charakterystyczny dla Czech lub Czechów
tšekkiläinen tšekki
związany z Czechami (Republiką Czeską), charakterystyczny dla Czech lub Czechów

czeski ˈt͡ʃɛsʲci n
tšekki tšekkiläinen
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Republiki Czeskiej;

czewapcziczi ˌt͡ʃɛvapˈt͡ʃʲit͡ʃʲi n
ćevapi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bałkańskie kotleciki z mięsa mielonego;

cześć t͡ʃɛɕt͡ɕ interjection
terve hei moi
(potocznie, potoczny) pozdrowienie, przywitanie stosowane wobec kolegów, bliższych znajomych

czirokeski adj
cherokee
związany z Czirokezami, dotyczący Czirokezów

czkawka ˈt͡ʃkafka n
hikka nikotus
(fizjologia, fizjologiczny) rytmicznie powtarzające się skurcze przepony objawiające się charakterystycznym odgłosem wydawanym przez zamknięcie głośni i strun głosowych przy wdechu;

czkać t͡ʃkat͡ɕ v
nikotella
wydawać ustami charakterystyczny dźwięk na skutek skurczów przepony; mieć czkawkę

czopek ˈt͡ʃɔpɛk n
suppo peräpuikko
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lekarstwo do przyjmowania doodbytniczo, rzadziej dopochwowo lub docewkowo;

czosnek ˈt͡ʃɔsnɛk n
kynsilaukka
(botanika, botaniczny) Allium L., rodzaj roślin z podrodziny czosnkowych obejmujący około siedmiuset gatunków;
valkosipuli kynsilaukka
(botanika, botaniczny) roślina lub rośliny z rodzaju czosnek (1.1)
(spożywczy) jarzyna przyprawowa z cebuli uprawnych gatunków czosnku (1.1), zwykle czosnku pospolitego

czosnek niedźwiedzi n
karhunlaukka
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku czosnek niedźwiedzi (1.1)
(systematyka) (botanika, botaniczny) Allium ursinum L., gatunek rośliny z podrodziny czosnkowych, z rodziny amarylkowatych;
(spożywczy) jarzyna z czosnku niedźwiedziego (1.2)

czołg t͡ʃɔwk n
panssarivaunu tankki
(wojskowość, wojskowy) pojazd bojowy poruszający się na gąsienicach, wyposażony w armatę i pancerz;

czołgista t͡ʃɔwʲˈɟista n
panssarimies
(wojskowość, wojskowy) żołnierz obsługujący czołg

czoło ˈt͡ʃɔwɔ n
otsa
(anatomia, anatomiczny) część głowy nad brwiami i pomiędzy skrońmi

czołoczub n
harjalepinkäinen
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju Prionops;

czołówka t͡ʃɔˈwufka n
alkutekstit
(telewizja, telewizyjny) plansze początkowe filmu

czterdziesty t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛstɨ adj
neljäskymmenes
od 40

czterdzieści t͡ʃtɛrʲˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi cardinalNumeral
neljäkymmentä
liczba naturalna następna po 39 i poprzedzająca 41;

czternastokąt n
14[[-kulmio]]
(geometria) wielokąt mający czternaście boków i czternaście kątów wewnętrznych

czternasty t͡ʃtɛrˈnastɨ adj
neljästoista
od 14

czternaście t͡ʃtɛrˈnaɕt͡ɕɛ cardinalNumeral
neljätoista
14

czterojęzyczny ˌt͡ʃtɛrɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ adj
nelikielinen
posługujący się czterema językami

cztery ˈt͡ʃtɛrɨ cardinalNumeral
neljä
liczba 4

czubatka europejska n
töyhtötiainen
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Lophophanes cristatus, gatunek sikorki wyróżniający się charakterystycznym czubkiem z piór na głowie;

czubek ˈt͡ʃubɛk n
kärki
szpiczaste, ostre zakończenie czegoś

czujnik n
anturi
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zdolne do wychwytywania zmian pewnej wielkości fizycznej, pomiaru wartości tejże albo sygnalizujące pojawienie się pewnego bodźca, sygnału;

czujny ˈt͡ʃujnɨ adj
valpas
zachowujący czujność, zwracający uwagę na wszelkie podejrzane sygnały

czule adv
hellästi
w sposób czuły, przepełniony czułością

czuwak ˈt͡ʃuvak n
kuolleen miehen kytkin
(kolejnictwo) urządzenie hamulcowe w pojeździe szynowym, zatrzymujące pociąg w wypadku niedyspozycji lub zaśnięcia maszynisty;

czuwaski n
tšuvassin kieli
(językoznawstwo, językoznawczy) język czuwaski;

czuwać ˈt͡ʃuvat͡ɕ v
kaita
strzec, pilnować kogoś lub czegoś

czuć t͡ʃut͡ɕ v
tuntea
odbierać wrażenia psychiczne lub odbierać wrażenia za pomocą zmysłów
odbierać wrażenia za pomocą zmysłu dotyku

czułek n
tuntosarvi
(zoologia, zoologiczny) wyrostek czuciowy owada lub mięczaka;

czułość ˈt͡ʃuwɔɕt͡ɕ n
herkkyys
cecha kogoś, kto jest czuły
lempeys
uczuciowość, wrażliwość

czwarta n
kello neljä
godzina 4 w nocy lub po południu

czwarta władza ˈt͡ʃfarta ˈvwad͡za n
neljäs valtiomahti
(przenośnie, przenośnia) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wolna, niezależna prasa i pozostałe środki masowej komunikacji;

czwartek ˈt͡ʃfartɛk n
torstai
czwarty dzień tygodnia

czwartkowy t͡ʃfartˈkɔvɨ adj
torstainen
związany z czwartkiem; dziejący się w czwartek

czwartorzęd t͡ʃfarˈtɔʒɛ̃nt n
kvartäärikausi
(geologia, geologiczny) okres w dziejach Ziemi, który rozpoczął się około 2,58 mln lat temu i trwa do dziś;

czwarty ˈt͡ʃfartɨ adj
neljäs
od 4

czworaczek n
nelonen
jedno dziecko z czworga urodzonych podczas tego samego porodu

czworokąt t͡ʃfɔˈrɔkɔ̃nt n
nelikulmio
(geometria) wielokąt mający cztery boki; do czworokątów należą m.in. trapezy, deltoidy, romby, kwadraty, prostokąty, równoległoboki;

czworonóg t͡ʃfɔˈrɔ̃nuk n
nelijalkainen
zwierzę czworonożne

czworościan n
tetraedri
(geometria) wielościan o czterech trójkątnych ścianach;

czwórka ˈt͡ʃfurka n
nelonen
nazwa cyfry 4

czy t͡ʃɨ conjunction
-ko
łączy zdanie podrzędne o charakterze pytajnym ze zdaniem nadrzędnym

czy t͡ʃɨ particle
-ko
słowo rozpoczynające pytanie, na które pytający spodziewa się odpowiedzi „tak” lub „nie”

czyj t͡ʃɨj pronoun
kenen
używany do rozpoczynania pytania zależnego, które określa właściciela czegoś, posiadacza cechy w swoim dopełnieniu
używany do zadawania pytań o właściciela czegoś, posiadacza jakiejś cechy

czyli ˈt͡ʃɨlʲi conjunction
eli
…służący do konstruowania wyrażeń wyjaśniających

czym skorupka za młodu nasiąknie, tym na starość trąci ˈt͡ʃɨ̃m skɔˈrupka za‿ˈmwɔdu naˈɕɔ̃ŋʲcɲɛ ˈtɨ̃m na‿ˈstarɔɕt͡ɕ ˈtrɔ̃ɲt͡ɕi proverb
nuorena vitsa väännettävä
wychowanie wywiera wpływ na całe życie

czyn t͡ʃɨ̃n n
teko
działanie, postępek, akt;

czynić ˈt͡ʃɨ̃ɲit͡ɕ v
tehdä
robić coś, wykonywać

czynsz t͡ʃɨ̃w̃ʃ n
vuokra
terminowa opłata za wynajem

czyrak n
paise
(medycyna, medyczny) ropne zapalenie skóry w okolicy mieszka włosowego;

czystka ˈt͡ʃɨstka n
puhdistus
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) usunięcie ze stanowiska niepożądanych lub niewygodnych osób;
fizyczna likwidacja pewnej grupy etnicznej bądź przeciwników politycznych

czystka etniczna n
etninen puhdistus
działania mające na celu gwałtowne, przymusowe i masowe przepędzenie grupy etnicznej ze spornego terytorium;

czystopis t͡ʃɨˈstɔpʲis n
puhtaaksi kirjoitettu käsikirjoitus
tekst po poprawkach, przepisany na czysto

czystość ˈt͡ʃɨstɔɕt͡ɕ n
puhtaus
(przenośnie, przenośnia) cecha tego, co jest czyste, niewinne, prawidłowe, porządne
cecha tego, co jest czyste (oczyszczone, wyczyszczone), nie jest brudne
siveys
wstrzemięźliwość, powściągliwość seksualna

czysty ˈt͡ʃɨstɨ adj
puhdas
pozbawiony brudu
bez dodatków, domieszek
zupełny

czytanie t͡ʃɨˈtãɲɛ n
ensimmäinen käsittely
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odczytywanie fragmentów Pisma Świętego podczas mszy świętej i Liturgii godzin
fragment tekstu Pisma Świętego odczytywany podczas mszy świętej i Liturgii godzin
lukeminen
zapoznawanie się z treścią tego, co zostało napisane

czytać ˈt͡ʃɨtat͡ɕ v
lukea
przebiegać wzrokiem lub dotykiem tekst w postaci liter lub ideogramów oraz znaków pisarskich i rozumieć treść przezeń przekazywaną

czytać między wierszami ˈt͡ʃɨtat͡ɕ ˈmʲjɛ̃nd͡zɨ vʲjɛrˈʃãmʲi v
lukea rivien välistä
domyślać się z treści jakichś faktów i informacji chociaż nie zostały one wyrażone wprost

czytelnia t͡ʃɨˈtɛlʲɲa n
lukusali
sala przeznaczona do czytania, zwykle w bibliotece

czytelnik t͡ʃɨˈtɛlʲɲik n
lukija
osoba, która czyta książki, gazety itp.
osoba, która korzysta z biblioteki lub czytelni

czytnik książek elektronicznych n
lukulaite e-lukulaite
(informatyka, informatyczny) urządzenie z wyświetlaczem służące do wyświetlania tekstów zapisanych w formie cyfrowej;

czytyjski adj
tšitalainen
związany z Czytą (miastem na Zabajkalu w Rosji)

czyściec ˈt͡ʃɨɕt͡ɕɛt͡s n
kiirastuli
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w niektórych wyznaniach: stan lub miejsce, gdzie po śmierci niektóre dusze odbywają pokutę przed wejściem do nieba;

czyścić ˈt͡ʃɨɕt͡ɕit͡ɕ v
puhdistaa
usuwać brud, zanieczyszczenia

czyżyk ˈt͡ʃɨʒɨk n
vihervarpunen
(ornitologia, ornitologiczny) Carduelis spinus L., mały ptak o zielonawożółtym upierzeniu

czółenko t͡ʃuˈwɛ̃nkɔ n
sukkula
(włókiennictwo) (technologia, technika, techniczny) element krosna tkackiego w postaci łódeczki, która zawiera i przerzuca nici;

cząber ˈt͡ʃɔ̃mbɛr n
kynteli
(botanika, botaniczny) Satureja, rodzaj aromatycznych roślin rocznych i wieloletnich o bladoliliowych lub białawych kwiatach i lancetowatych liściach; używanych jako przyprawa i do wyrobu leków;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z cząbru ogrodowego

cząstka ˈt͡ʃɔ̃w̃stka n
hiukkanen
(fizyka, fizyczny) fragment materii niewidoczny dla oka;

często ˈt͡ʃɛ̃w̃stɔ adv
usein
(zobacz) częsty

częstotliwość ˌt͡ʃɛ̃w̃stɔˈtlʲivɔɕt͡ɕ n
taajuus
(fizyka, fizyczny) liczba cykli zjawiska okresowego występujących w jednostce czasu;

częstość ˈt͡ʃɛ̃w̃stɔɕt͡ɕ n
yleisyys
cecha tego, co jest częste

częsty ˈt͡ʃɛ̃w̃stɨ adj
yleinen
odbywający się lub zdarzający się wiele razy, z krótkimi przerwami pomiędzy kolejnymi wydarzeniami

częściowo t͡ʃɛ̃w̃ɕˈt͡ɕɔvɔ adv
osittain
w jakiejś części, nie w całości

częściowy t͡ʃɛ̃w̃ɕˈt͡ɕɔvɨ adj
osittainen
odnoszący się tylko do części czegoś, obejmujący część czegoś

część t͡ʃɛ̃w̃ɕt͡ɕ n
osa
fragment jakiejś całości
(mechanika) urządzenie elektryczne lub mechaniczne, działające w określony sposób, przeznaczone do pracy wewnątrz innego urządzenia lub we współpracy z nim

część mowy ˈt͡ʃɛ̃w̃ɕt͡ɕ ˈmɔvɨ n
sanaluokka
(gramatyka) kategoria gramatyczna, grupująca wyrazy ze względu na ich sposób odmiany, funkcje w zdaniu lub znaczenie;

członek ˈt͡ʃwɔ̃nɛk n
jäsen
osoba przynależąca do jakiejś organizacji czy stowarzyszenia

członkostwo n
jäsenyys
bycie członkiem jakiejś organizacji, stowarzyszenia, klubu, partii politycznej

człowieczeństwo n
ihmisyys
(przestarzałe, przestarzały) rodzaj ludzki
bycie człowiekiem

człowiek ˈt͡ʃwɔvʲjɛk n
ihminen
(antropologia, antropologiczny) Homo sapiens Linnaeus, istota o najwyższym stopniu świadomości zamieszkująca Ziemię;

człowiek człowiekowi wilkiem ˈt͡ʃwɔvʲjɛk ˌt͡ʃwɔvʲjɛˈkɔvʲi ˈvʲilʲcɛ̃m proverb
ihminen on ihmiselle susi
ludzie nie są sobie życzliwi

człowiek pekiński n
pekinginihminen
(zoologia, zoologiczny) (antropologia, antropologiczny) Homo erectus pekinensis Black, hominid, którego szczątki odkryto w Chinach;

człowiek strzela, Pan Bóg kule nosi ˈt͡ʃwɔvʲjɛk ˈsṭʃɛla ˈpãn‿buk ˈːulɛ ˈnɔɕi proverb
ihminen päättää, Jumala säätää
zamierzenia, plany nie zawsze udaje się zrealizować

człowiek śniegu n
lumimies
(mitologia, mitologiczny) (fantasy) duża, dwunożna istota, podobna do człowieka, o gęstym futrze, żyjąca rzekomo w Himalajach

córka ˈt͡surka n
tytär
potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodziców)

cóż t͡suʃ particle
no
Wzmocnienie następującego komunikatu, zwykle negatywnego.

cętka ˈt͡sɛ̃ntka n
täplä
mała plamka na tle o jednolitej barwie

cło t͡swɔ n
tulli
opłata pobierana przez państwo na granicy przy imporcie pewnych towarów;

dach dax n
katto ulkokatto
górna część budynku, pojazdu itp., pokrycie osłaniające wnętrze przed deszczem, słońcem itp.;

dachowiec n
villiintynyt kissa villikissa
(potocznie, potoczny) zdziczały, bezpański kot

dachówka daˈxufka n
kattotiili
(budownictwo) ceramiczna (niekiedy kamienna lub betonowa) płytka stosowana do pokrywania dachów;

dadaizm daˈda<sup>j</sup>ism̥ n
dadaismi
(sztuka) awangardowy kierunek literacko-artystyczny z lat 1916-1924;

dagerotyp n
daguerrotypia
(fotografia) fotografia wykonana za pomocą dagerotypii

dagerotypia n
daguerrotypia
(fotografia) (historia, historyczny, historycznie) pierwsza technika otrzymywania obrazów fotograficznych;

daktyl ˈdaktɨl n
taateli
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) (cukiernictwo) owoc daktylowca

daktyloskopia n
daktyloskopia
metoda ustalania tożsamości na podstawie odcisku palca i porównania linii papilarnych

daktylowiec n
taatelipalmu
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Phoenix L., drzewo z rodziny arekowatych, o pierzastych liściach;

daktynomycyna n
daktinomysiini
(medycyna, medyczny) antybiotyk z grupy cytostatyków;

dalajlama ˌdalajˈlãma n
dalai-lama
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł zwierzchnika szkoły Gelug buddyzmu tybetańskiego, do roku 1959 tradycyjnie piastujący funkcję szefa rządu tybetańskiego;

dalej ˈdalɛj adv
edelleen
nie przerywając, ciągle, wciąż

daleki daˈlɛci adj
kaukainen
taki, który jest w dużej odległości

daleko daˈlɛkɔ adv
kaukana
w znacznej odległości
na znaczną odległość

dalekopis n
kaukokirjoitin
(telekomunikacja) aparat telegraficzny przesyłający komunikatów w postaci drukowanej

dalekowzroczność n
hyperopia
(medycyna, medyczny) (zobacz) nadwzroczność

dalia ˈdalʲja n
daalia
(botanika, botaniczny) Dahlia, rodzaj roślin nasiennych należących do rodziny astrowatych, mających kolorowe kwiaty ułożone w koszyczki; uprawiana jako roślina ozdobna;

dalmatyńczyk ˌdalmaˈtɨ̃j̃n͇t͡ʃɨk n
dalmatiankoira
(kynologia, kynologiczny) rasa gładkowłosego biało-czarnego psa pochodząca z Dalmacji;

dalmierz n
etäisyysmittari
przyrząd do zdalnego pomiaru odległości;

daltonizm n
värisokeus
(medycyna, medyczny) nierozróżnianie kolorów

dama ˈdãma n
rouva
(termin karciany) figura w kartach oznaczona literą Q lub D;
dystyngowana kobieta

damasceński ˌdãmaˈst͡sɛ̃j̃sʲci adj
damaskolainen
dotyczący Damaszku, odnoszący się do Damaszku, pochodzący z Damaszku

dana ˈdãna n
tieto
pojedyncza wiadomość, porcja informacji

dandys ˈdãndɨs n
keikari
mężczyzna skrupulatnie dbający o strój i o przestrzeganie form towarzyskich

dane ˈdãnɛ n
data
informacje na temat jakiejś osoby
zbiór informacji przetwarzanych elektronicznie lub składowanych na nośnikach
wiadomości, informacje stanowiące podstawy jakiś twierdzeń, przekonań, wniosków

danie ˈdãɲɛ n
ruokalaji
pojedyncza potrawa składająca się na posiłek

darbuka n
darbuka
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj arabskiego bębna o kielichowatym kształcie popularnego na Środkowym Wschodzie, w Lewancie i krajach Maghrebu;

darczyńca darˈt͡ʃɨ̃j̃nt͡sa n
lahjoittaja
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba obdarowująca, ofiarodawca

dari n
dari
(językoznawstwo, językoznawczy) używany w Afganistanie język z grupy irańskiej języków indoeuropejskich, traktowany niekiedy jako dialekt języka perskiego;

darknet n
pimeä verkko
(informatyka, informatyczny) sieć komputerowa, z którą można połączyć się wyłącznie za pomocą specjalnego oprogramowania, zwykle oferująca anonimizację danych przesyłanych przez użytkowników

darkroom ˈdarkrũm n
darkroom
specjalne przyciemnione pomieszczenie do przypadkowych schadzek seksualnych w niektórych lokalach rozrywkowych;

darmsztadt ˈdarm̥ʃtat n
darmstadtium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ds i liczbie atomowej 110;

darowanemu koniowi w zęby się nie zagląda ˌdarɔvãˈnɛ̃mu kɔ̃ˈɲɔvʲi ˈv‿zɛ̃mbɨ‿ɕɛ ˌɲɛ‿zaˈɡlɔ̃nda proverb
lahjahevosen suuhun ei saa katsoa
nie powinno się krytykować czegoś, co otrzymuje się w prezencie

darowizna n
lahjoitus
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawne przekazanie czegoś dobrowolnie i bezpłatnie

darwinizm n
darvinismi darwinismi
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) stworzona przez Darwina teoria ewolucji, która wyjaśnia powstawanie gatunków doborem naturalnym i walką o byt;

darń darʲɲ n
juurikerros
zwarty splot trawy, czasem wraz z innymi roślinami, silnie związany z wierzchnią warstwą gleby; pocięta na płaty używana jest jako umocnienie skarp, nasypów, mogił;

dashi n
dashi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) koncentrat bulionu rybnego wykorzystywany w kuchni japońskiej;

data ˈdata n
päiväys
umowne oznaczenie dnia, miesiąca i roku, kalendarzowy termin jakiegoś zdarzenia;

datek n
avustus
pewna kwota przeznaczana na cele publiczne lub dobroczynne

dawać ˈdavat͡ɕ v
antaa
(zobacz) dać

dawka ˈdafka n
annos
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) pewna ilość substancji chemicznej lub promieniowania przekazywana do organizmu;

dawno ˈdavnɔ adv
kauan
od dłuższego czasu
w odległych czasach

dawny ˈdavnɨ adj
entinen
mający miejsce dłuższy czas temu; pochodzący z odległych lat; sięgający dalekiej przeszłości
taki jak poprzednio; poprzedni

dać dat͡ɕ v
antaa
wręczyć, ofiarować coś (także przenośnie) komuś
pozwolić, umożliwić coś

de facto dɛ‿ˈfaktɔ adv
de facto
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) tak, jak jest rzeczywiście, zgodnie ze stanem faktycznym

de iure adv
de jure
formalnie, zgodnie z prawem

deadline n
deadline
nieprzekraczalny, ostateczny termin zrobienia czegoś

debata dɛˈbata n
väittely debatti
(książkowy) dyskusja, rozprawianie, roztrząsanie problemów

debel ˈdɛbɛl n
nelinpeli
(sport, sportowy) gra parami;

debet ˈdɛbɛt n
debet-vienti
(bankowość, bankowy) ujemne saldo na koncie;
(księgowość) lewa strona bilansu (z aktywami lub kosztami);

debiut ˈdɛbʲjut n
debyytti ensiesiintyminen
wydarzenie, kiedy ktoś wykonuje po raz pierwszy publicznie jakąś czynność w jakiejś dziedzinie

debiutant n
debytantti
ten kto debiutuje, odbywa swoje pierwsze wystąpienia (w szczególności to jedno pierwsze) w nowej funkcji

debiutowy adj
debyytti-
(szachy, pojęcie szachowe) związany z debiutem, otwarciem

decybel dɛˈt͡sɨbɛl n
desibeli
(fizyka, fizyczny) miara stosunku dowolnych wielkości fizycznych o tym samym wymiarze;

decydować ˌdɛt͡sɨˈdɔvat͡ɕ v
päättää
podejmować decyzję, postanawiać o czymś

decymetr n
desimetri
(metrologia, metrologiczny) jednostka długości równa dziesiątej części metra;

decyzja dɛˈt͡sɨzʲja n
päätös ratkaisu
rozstrzygnięcie dokonywane po namyśle

dedukcja n
deduktio
(logika, logiczny) (filozofia, filozoficzny) wnioskowanie od ogólnych tez do szczegółowych wniosków

dedukcyjny adj
deduktiivinen
związany z dedukcją; oparty na dedukcji

deeskalacja n
liennyttäminen
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) ograniczenie nasilenia jakiegoś rozruchu, agresywnych działań zbrojnych

defekacja ˌdɛfɛˈkat͡sʲja n
puhdistaminen
(fizjologia, fizjologiczny) wydalanie kału;

defenestracja ˌdɛfɛ̃nɛˈstrat͡sʲja n
defenestraatio
(książkowy) wyrzucenie kogoś lub czegoś przez okno;

defetystyczny adj
defaitistinen
nacechowany defetyzmem, wyrażający opinię o nieuchronnej klęsce, niepowodzeniu

defibrylacja ˌdɛfʲibrɨˈlat͡sʲja n
defibrillaatio
(medycyna, medyczny) zabieg medyczny, którego celem jest przywrócenie akcji serca, polegający na przystawieniu elektrod defibrylatora i krótkotrwałym działaniu na organizm chorego prądem stałym

deficyt dɛˈfʲit͡sɨt n
alijäämä
niedobór, brak;

deficytowy ˌdɛfʲit͡sɨˈtɔvɨ adj
tappiollinen
przynoszący większe straty niż zyski

definicja ˌdɛfʲĩˈɲit͡sʲja n
määritelmä määrittely
wyjaśnienie znaczenia wyrazu, pojęcia lub całego wyrażenia;

deflacja dɛˈflat͡sʲja n
deflaatio
(ekonomia, ekonomiczny) zjawisko obniżenia ogólnego poziomu cen z powodu zmniejszonego dopływu pieniądza do gospodarki

deflagracja n
deflagraatio
(chemia, chemiczny) szybkie spalanie materiału wybuchowego, jednak przebiegające stosunkowo łagodnie w stosunku do detonacji;

defloracja n
defloraatio
(medycyna, medyczny) przerwanie błony dziewiczej

deformacja n
epämuodostuma
zniekształcenie, pozbawienie czegoś jego pierwotnej formy

defragmentacja ˌdɛfraɡmɛ̃nˈtat͡sʲja n
eheytys
(informatyka, informatyczny) proces przenoszenia danych pomiędzy obszarami dysku twardego w celu jego optymalnego wykorzystania;

defragmentować ˌdɛfraɡmɛ̃nˈtɔvat͡ɕ v
eheyttää
(informatyka, informatyczny) wykonywać defragmentację

degeneracja n
rappeuma
(biologia, biologiczny) nieodwracalne zmiany patologiczne w komórkach, tkankach albo narządach
postępowanie, zachowanie lub moralność niezgodne z powszechnie akceptowanymi normami

degradacja ˌdɛɡraˈdat͡sʲja n
pilaantuminen
niszczenie środowiska i zasobów, jakimi ono dysponuje
obniżenie pozycji / rangi / wartości
zmiana czyjegoś stanowiska zawodowego na niższe

degustacja n
maistiainen
ocena smaku produktów spożywczych

dehydrogenaza n
dehydrogenaasi
(biochemia, biochemiczny) enzym katalizujący odszczepianie atomów wodoru od metabolitów i przenoszenie ich na inne związki chemiczne;

deifikacja ˌdɛ<sup>j</sup>ifʲiˈkat͡sʲja n
deifikaatio
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przypisywanie komuś lub czemuś boskich cech i właściwości, uznawanie komuś za boga;

deistyczny adj
deistinen
(filozofia, filozoficzny) związany z deizmem, dotyczący deizmu

deizm ˈdɛ<sup>j</sup>ism̥ n
deismi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny zakładający istnienie jakiejś nieokreślonej dokładnie duchowej siły sprawczej, która stworzyła świat materialny i prawa nim rządzące, jednak nie ingeruje ona bezpośrednio w jego działanie;

deka- ˈdɛka
deka-
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary dziesięć razy większe od podstawowych;
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z liczbą dziesięć

dekabrysta ˌdɛkaˈbrɨsta n
dekabrist
(historia, historyczny, historycznie) członek lub zwolennik szlacheckiego ruchu rewolucyjnego, działającego w latach 20. XIX w. w Rosji, dążącego do zniesienia jedynowładztwa cara i zatarcia różnic klasowych;

dekabrystowski ˌdɛkabrɨˈstɔfsʲci adj
dekabristi
(historia, historyczny, historycznie) dotyczący dekabryzmu lub powstania dekabrystów

dekada dɛˈkada n
vuosikymmen
dziesięć lat

dekametr n
dekametri
(metrologia, metrologiczny) jednostka długości równa dziesięciu metrom;

dekanat dɛˈkãnat n
dekanaatti
(kościelny) jednostka organizacyjna Kościoła katolickiego, obejmująca kilka do kilkunastu parafii z dziekanem na czele;

dekapitacja ˌdɛkapʲiˈtat͡sʲja n
mestaus
ucięcie głowy;

dekarz ˈdɛkaʃ n
katontekijä
(rzemiosło, rzemieślniczy) wykonawca pokrycia dachowego;

dekielek dɛˈcɛlɛk n
linssinsuojus
(fotografia) element zakładany na obiektyw, służący do zabezpieczenia szkła obiektywu przed brudem czy zarysowaniem

deklamacja n
deklamaatio
ekspresywne i wyraziste wyrecytowanie utworu literackiego

deklaracja ˌdɛklaˈrat͡sʲja n
selvitys
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zobowiązanie mające moc prawną, akt prawny
ogłoszenie, oświadczenie; sformułowanie poglądów, przekonań

deklaracja podatkowa ˌdɛklaˈrat͡sʲja ˌpɔdatˈkɔva n
veroilmoitus
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (księgowość) dokument zawierający informacje o osiągniętych dochodach lub poniesionych stratach;

deklinacja ˌdɛklʲĩˈnat͡sʲja n
deklinaatio
(gramatyka) odmiana przez przypadki i liczby;

dekolonizacja ˌdɛkɔlɔ̃ɲiˈzat͡sʲja n
dekolonisaatio
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces uzyskiwania niezależności państwowej przez terytoria będące koloniami; obalanie systemu kolonialnego, likwidacja kolonializmu;

dekoracja ˌdɛkɔˈrat͡sʲja n
koriste
element upiększający, ozdabiający dany przedmiot, budynek lub jego wnętrze

dekoracyjny ˌdɛkɔraˈt͡sɨjnɨ adj
koristeellinen
związany z dekoracją, stanowiący dekorację

dekret ˈdɛkrɛt n
asetus
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny mający moc ustawy, wydany przez organ władzy wykonawczej;

dekryminalizacja n
dekriminalisointi
ograniczenie zakresu i złagodzenie kary ustawowej za określone przestępstwa

delegacja ˌdɛlɛˈɡat͡sʲja n
delegaatio
wyjazd w sprawach służbowych

delficki dɛlˈfʲit͡sʲci adj
delfolainen
(geografia, geograficzny) związany z Delfami
taki, który jest niejasny, proroczy, wróżbiarski; wieloznaczny

delfin ˈdɛlfʲĩn n
delfiini
(zoologia, zoologiczny) ssak morski z rzędu waleni;
(sport, sportowy) jeden z czterech podstawowych stylów pływackich;
(historia, historyczny, historycznie) tytuł następcy tronu francuskiego;

delicja dɛˈlʲit͡sʲja n
jaffakeksi
(potocznie, potoczny) ciastko biszkoptowe z galaretką, polane czekoladą

delikatny ˌdɛlʲiˈkatnɨ adj
hauras
charakteryzujący się delikatnością, subtelnością, kruchością

delikt ˈdɛlʲikt n
delikti
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wykroczenie przeciw prawu

delta ˈdɛlta n
delta suisto
(geografia, geograficzny) ujście rzeki w kształcie trójkąta, wielkiej litery delta (1.1);
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa czwartej litery alfabetu greckiego, δ;

demagog dɛ̃ˈmaɡɔk n
demagogi
polityk, działacz, który wygłasza hasła nierealne, lecz dające mu szerokie poparcie

demagogia ˌdɛ̃maˈɡɔɟja n
demagogia
oddziaływanie na uczucia i nastroje polityczne lub społeczne nieuświadomionych mas przez nierealne obietnice, pochlebstwa itp. dla osiągnięcia własnych celów;

demagogiczny adj
demagoginen
związany z demagogią; typowy dla demagoga; pokrętnie schlebiający masom

demiurg ˈdɛ̃mʲjurk n
demiurgi
(filozofia, filozoficzny) idealna siła stwórcza, której dziełem jest rzeczywistość

demobilizacja ˌdɛ̃mɔbʲilʲiˈzat͡sʲja n
kotiuttaminen
rozbrojenie, przejście sił zbrojnych państwa ze stanu wojennego do stanu pokojowego
zwalnianie odbywających czynną służbę wojskową do rezerwy

demografia ˌdɛ̃mɔˈɡrafʲja n
demografia väestötiede
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka zajmująca się jakościowym i ilościowym badaniem stanów, struktur, ruchów i rozwoju ludności w określonych warunkach historycznych;

demograficzny adj
demografinen väestötieteellinen
dotyczący demografii

demokracja ˌdɛ̃mɔˈkrat͡sʲja n
demokratia kansavalta
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym źródło władzy stanowi wola większości obywateli;

demokrata ˌdɛ̃mɔˈkrata n
demokraatti
zwolennik demokracji

demokratycznie ˌdɛ̃mɔkraˈtɨt͡ʃʲɲɛ adv
demokraattisesti
zgodnie z założeniami demokracji, w sposób demokratyczny

demokratyczny ˌdɛ̃mɔkraˈtɨt͡ʃnɨ adj
demokraattinen
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z demokracją

demokratyzacja ˌdɛ̃mɔkratɨˈzat͡sʲja n
demokratisaatio
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces przeobrażania systemu politycznego celem rozszerzenia uczestnictwa politycznego obywateli państwa, wprowadzanie zasad rządzenia opartych na współdecydowaniu wszystkich obywateli;

demokratyzować ˌdɛ̃mɔkratɨˈzɔvat͡ɕ v
demokratisoida
dokonywać procesu demokratyzacji

demon ˈdɛ̃mɔ̃n n
demoni
(mitologia, mitologiczny) istota nadprzyrodzona występująca w wierzeniach ludowych, mitologiach i religiach, zajmująca pozycję pośrednią między bogami a ludźmi; o cechach na wpół ludzkich, na wpół boskich; najczęściej nieprzyjazna człowiekowi;

demonizować ˌdɛ̃mɔ̃ɲiˈzɔvat͡ɕ v
muuttaa demoniksi
wyolbrzymiać znaczenie czegoś złego

demonologia ˌdɛ̃mɔ̃nɔˈlɔɟja n
demonologia
(teologia, teologiczny) dział teologii zajmujący się demonami

demonstracja ˌdɛ̃mɔ̃w̃ˈstrat͡sʲja n
demo
czynność pokazywania czegoś

demonstrant dɛ̃ˈmɔ̃w̃strãnt n
mielenosoittaja
uczestnik demonstracji

denaturat ˌdɛ̃naˈturat n
denaturoitu sprii
nazwa handlowa skażonego alkoholu etylowego;

dendrologia ˌdɛ̃ndrɔˈlɔɟja n
dendrologia puulajitiede
(botanika, botaniczny) dział botaniki, nauka o drzewach, krzewach, krzewinkach i pnączach o zdrewniałych łodygach;

denga n
denguekuume
(medycyna, medyczny) ostra wirusowa choroba przenoszona przez komary powodująca m.in. ból głowy, mięśni i stawów oraz charakterystyczną wysypkę;

denializm n
denialismi
(społeczny) (psychologia, psychologiczny) postawa zaprzeczenia faktów i odrzucenia wiedzy naukowej

denominacja n
denominaatio
(ekonomia, ekonomiczny) obniżenie nominału danej waluty;

dentysta dɛ̃nˈtɨsta n
hammaslääkäri
(zobacz) stomatolog;

depilator ˌdɛpʲiˈlatɔr n
epilaattori
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) przyrząd służący do usuwania owłosienia razem z cebulkami;

deponent dɛˈpɔ̃nɛ̃nt n
tallettaja
(ekonomia, ekonomiczny) osoba posiadająca depozyt

deponować v
tallettaa
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przekazywać komuś pieniądze lub przedmioty na przechowanie

depopulacja n
väestökato
wyludnienie, zmniejszenie stanu zaludnienia

deportacja ˌdɛpɔrˈtat͡sʲja n
karkotus
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wydalenie cudzoziemca poza granice danego kraju

deprecjonować ˌdɛprɛt͡sʲjɔ̃ˈnɔvat͡ɕ v
alentaa
obniżać wartość, powodować utratę wartości

depresja dɛˈprɛsʲja n
masennus depressio
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) chorobliwe przygnębienie i zahamowanie czynności psychicznych;
syvänkö
(geografia, geograficzny) obszar leżący poniżej poziomu morza;

depresja poporodowa dɛˈprɛsʲja ˌpɔpɔrɔˈdɔva n
synnytyksen jälkeinen masennus
(medycyna, medyczny) zaburzenia nastroju objawiające się epizodem depresyjnym w ciągu trzech miesięcy po porodzie, trwające od dwóch do sześciu miesięcy;

deptak ˈdɛptak n
kävelykatu
ulica, aleja lub plac tylko dla pieszych

derby ˈdɛrbɨ n
ajot
rodzaj angielskiej gonitwy dla koni;

derealizacja n
derealisaatio
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) zaburzenie psychiczne polegające na poczuciu obcości świata zewnętrznego i odbieraniu go jako zmienionego lub nierzeczywistego

deregulacja n
deregulaatio
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) zniesienie lub ograniczenie przepisów określających coś

dereń ˈdɛrɛ̃ɲ n
kanukka
(botanika, botaniczny) ozdobny lub uprawny krzew albo drzewo z rodzaju dereń (1.1), często o jadalnych owocach
(spożywczy) drobny, czerwony owoc derenia (1.2) jadalnego

derkacz ˈdɛrkat͡ʃ n
ruisrääkkä
(ornitologia, ornitologiczny) Crex crex, smukły ptak o terkoczącym głosie;

dermatolog ˌdɛrmaˈtɔlɔk n
ihotautilääkäri
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznaniem, profilaktyką oraz leczeniem chorób, objawiających się na skórze, paznokciach i włosach

dermatologia ˌdɛrmatɔˈlɔɟja n
ihotautioppi
(medycyna, medyczny) nauka zajmująca się chorobami skóry i jej przydatków;

derwisz ˈdɛrvʲiʃ n
dervissi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek muzułmańskiego bractwa religijnego o charakterze mistycznym

derywat n
johdos
wyraz pochodny

des dɛs n
des
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk d obniżony o półton;

deser ˈdɛsɛr n
jälkiruoka
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie, najczęściej słodkie, serwowane po daniu głównym

deska ˈdɛska n
lauta
płaski kawałek drewna;

deska do krojenia n
leikkuulauta
deska kuchenna, wykonana najczęściej z drewna, rzadziej z plastiku lub ceramiki, służąca do krojenia i przygotowywania żywności

deska do prasowania n
silityslauta
specjalny podłużny blat do prasowania ubrań, rzeczy z tkaniny

deska rozdzielcza ˈdɛska rɔʑˈd͡ʑɛlt͡ʃa n
kojelauta
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) element wyposażenia samochodu umieszczony przed kierowcą zawierający wskaźniki, regulatory i przełączniki;

deska surfingowa n
lainelauta
(sport, sportowy) szeroka profilowana deska służąca do uprawiania surfingu

deskorolka ˌdɛskɔˈrɔlka n
rullalauta
(sport, sportowy) deska na kółkach, służąca do rekreacji oraz sportu;

deskryptywizm n
deskriptiivinen kielioppi
(filozofia, filozoficzny) deskryptywna teoria nazw
(językoznawstwo, językoznawczy) dążność do opisywania realnie używanego języka w sposób neutralny, bez wartościowania jego elementów;
dążność do opisywania faktów w sposób neutralny

despota dɛsˈpɔta n
despootti
(historia, historyczny, historycznie) tytuł dworski w Cesarstwie Bizantyjskim, nadawany honorowo synom lub zięciom cesarzy;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) władca absolutny, mający nieograniczoną władzę

despotyczny adj
despoottinen
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z despotyzmem jako formą rządów lub z despotą
(książkowy) narzucający własną wolę i wymagający od innych bezwzględnego posłuszeństwa

despotyzm dɛsˈpɔtɨsm̥ n
despotismi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) bezwzględna i nieograniczona władza, opierająca się na terrorze oraz nieprzestrzeganiu praw i wolności obywatelskich
bezwzględne postępowanie, nieliczące się z nikim i niczym wymuszanie na innych swej woli

destabilizacja ˌdɛstabʲilʲiˈzat͡sʲja n
destabilisointi
zachwianie równowagi, zakłócenie porządku, wprowadzenie chaosu

destabilizować v
destabiloida
wprowadzać destabilizację, doprowadzać do utraty stabilności przez jakiś podmiot, często w sensie politycznym

destalinizacja n
destalinisaatio
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) likwidowanie stalinizmu, proces odchodzenia od stalinizmu;

destrukcyjny ˌdɛstrukˈt͡sɨjnɨ adj
destruktiivinen tuhoisa
mający własność niszczenia czegoś lub burzenia jego struktury

destylacja ˌdɛstɨˈlat͡sʲja n
tislaus
(chemia, chemiczny) sposób rozdziału substancji wykorzystujący różnicę w prężnościach par (temperaturach wrzenia);

destylować v
tislata
(chemia, chemiczny) poddawać destylacji czyli procesowi odparowywania i skraplania cieczy w celu usunięcia z niej substancji nielotnych

deszcz dɛʃt͡ʃ n
sade
(meteorologia, meteorologiczny) opad atmosferyczny, krople wody powstające w chmurach i spadające na ziemię;
(przenośnie, przenośnia) duża ilość czegoś, co spada lub pojawia się niespodziewanie

deszczowy dɛʃˈt͡ʃɔvɨ adj
sateinen
związany z deszczem, odnoszący się do deszczu

deszczówka n
sadevesi
(potocznie, potoczny) woda pochodząca z opadów deszczu

detaliczny adj
vähittäismyynti-
(handel, handlowy) dotyczący drobnej sprzedaży

detektyw dɛˈtɛktɨf n
yksityisetsivä
człowiek zajmujący się dochodzeniem, śledzeniem, rozwiązywaniem spraw o charakterze kryminalnym jako funkcjonariusz policji lub jako pracownik jakiejś firmy prowadzącej śledztwa

detencja n
pidättäminen
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przymusowe umieszczenie w zamkniętym ośrodku pod nadzorem, np. w szpitalu psychiatrycznym, ośrodku dla uchodźców

detergent dɛˈtɛrɡɛ̃nt n
pesuaine
(chemia, chemiczny) środek piorący, myjący lub czyszczący; (także, też) substancja chemiczna zawarta w takim środku;

deterministyczny adj
deterministinen
dotyczący determinizmu, związany z determinizmem, oparty na determinizmie

determinizm n
determinismi
(filozofia, filozoficzny) teoria przyczynowo-skutkowa zakładająca, że ciąg określonych zdarzeń nieuchronnie prowadzi do danego skutku, rezultatu;

detonacja ˌdɛtɔ̃ˈnat͡sʲja n
pamahdus
eksplozja materiału wybuchowego połączona z hukiem;
spowodowanie detonacji (1.1)

detonator ˌdɛtɔ̃ˈnatɔr n
sytytin
ładunek materiału wybuchowego przenoszący detonację ze spłonki do kruszącego materiału wybuchowego;

detrytus n
detritus
(ekologia, ekologiczny) drobnoszczątkowa, martwa materia organiczna;

deuter ˈdɛwtɛr n
deuterium
(chemia, chemiczny) izotop wodoru mający w jądrze jeden proton i jeden neutron;

dewaluacja ˌdɛvaluˈ<sup>w</sup>at͡sʲja n
devalvaatio
(ekonomia, ekonomiczny) urzędowe obniżenie kursu danej waluty;

dewaluować ˌdɛvaluˈ<sup>w</sup>ɔvat͡ɕ v
devalvoida
(ekonomia, ekonomiczny) urzędowo obniżać kurs danej waluty

dewanagari n
devanagari
(językoznawstwo, językoznawczy) pismo sylabiczne używane do zapisu m.in. sanskrytu i hindi;

deweloper n
kiinteistönkehittäjä
(informatyka, informatyczny) twórca oprogramowania
(drukarstwo, drukarski) magnetyczny proszek, który transportuje toner na wałek

dewiant n
poikkeama
(książkowy) (psychologia, psychologiczny) osoba cierpiąca na zaburzenia psychiczne, przejawiające się w zachowaniu odbiegającym od norm moralnych lub obyczajowych

dewoński dɛˈvɔ̃j̃sʲci adj
devonikautinen
(geologia, geologiczny) dotyczący dewonu, występujący, powstały w dewonie

dezaprobata ˌdɛzaprɔˈbata n
vastustus
negatywny stosunek do czegoś, negatywna ocena

dezerter n
sotilaskarkuri
(wojskowość, wojskowy) mężczyzna dokonujący dezercji – ucieczki z wojska

dezinformacja n
disinformaatio
wprowadzenie kogoś w błąd przez podanie mylących lub fałszywych informacji;

dezodorant ˌdɛzɔˈdɔrãnt n
deodorantti
(higiena, higieniczny) produkt kosmetyczny pomagający zwalczać nieprzyjemny zapach ciała i jego potu;

dezynfekcja ˌdɛzɨ̃nˈfɛkt͡sʲja n
desinfiointi
odkażanie, postępowanie mające na celu maksymalne zmniejszenie liczby drobnoustrojów w odkażanym materiale;

dezynfekować ˌdɛzɨ̃nfɛˈkɔvat͡ɕ v
desinfioida
dokonywać dezynfekcji

dharma n
dharma
(filozofia, filozoficzny) w buddyzmie: doktryna buddyjska
(filozofia, filozoficzny) w buddyzmie: element składowy materii
(filozofia, filozoficzny) w buddyzmie: ostateczna rzeczywistość, prawda
(filozofia, filozoficzny) w hinduizmie i buddyzmie: podstawowe zasady etyczne
(filozofia, filozoficzny) w hinduizmie i buddyzmie: prawo karmiczne decydujące o życiu człowieka (prawo przyczyny i skutku);

diabelski dʲjaˈbɛlsʲci adj
pirullinen
związany z diabłem, dotyczący diabła

diabelski młyn dʲjaˈbɛlsʲci ˈmwɨ̃n n
maailmanpyörä
rodzaj karuzeli mającej postać wielkiego koła obracającego się w płaszczyźnie pionowej

diabetologia ˌdʲjabɛtɔˈlɔɟja n
diabetologia
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem cukrzycy oraz jej powikłań;

diabeł ˈdʲjabɛw n
perkele piru
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (mitologia, mitologiczny) upadły anioł, kuszący do grzechu;

diabeł tasmański n
pussiahma pussipiru
(zoologia, zoologiczny) Sarcophilus harrisii, gatunek torbacza z rodziny niełazowatych;
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gatunku diabłów tasmańskich (1.1)

diabeł tkwi w szczegółach ˈdʲjabɛw ˈtkfʲi f‿ʃt͡ʃɛˈɡuwax proverb
piru asuu yksityiskohdissa
najtrudniejsze do rozwiązania jest to, co z pozoru wydaje się błahe

diadem ˈdʲjadɛ̃m n
diadeemi
złota lub srebrna opaska na głowę, zakładana przez królów, książęta i duchownych jako oznaka ich władzy;

diagnostyczny ˌdʲjaɡnɔˈstɨt͡ʃnɨ adj
diagnostinen
dotyczący diagnostyki, służący do oceny stanu czegoś lub kogoś

diagnostyka dʲjaˈɡnɔstɨka n
diagnostiikka
(medycyna, medyczny) nauka o sposobach rozpoznawania chorób na podstawie przeprowadzonych badań (zarówno u ludzi, jak i u zwierząt);
(psychologia, psychologiczny) proces oceny cech i stanów psychicznych człowieka dokonywany przez psychologa za pomocą metod psychologicznych, którymi najczęściej są testy psychologiczne, obserwacja psychologiczna i wywiad;
(technologia, technika, techniczny) ocena stanu technicznego maszyny lub urządzenia technicznego;

diagnoza dʲjaˈɡnɔza n
diagnoosi
(medycyna, medyczny) rozpoznanie choroby

diagnozować ˌdʲjaɡnɔˈzɔvat͡ɕ v
diagnosoida
wystawiać diagnozę, rozpoznawać daną chorobę po przeprowadzeniu badań

diagram ˈdʲjaɡrãm n
kaavio
graficzna, schematyczna ilustracja czegoś, np. struktury, idei, procesu, wartości;

diakon n
diakoni
(kościelny) duchowny z najniższym stopniem święceń sakramentalnych;

dialekt ˈdʲjalɛkt n
murre aluemurre
(językoznawstwo, językoznawczy) swoista odmiana języka, właściwa dla pewnej społeczności, grupy społecznej lub pewnego terytorium;

dialektologia n
dialektologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (językoznawstwo, językoznawczy) nauka o dialektach i gwarach;

dialektyka n
dialektiikka
(filozofia, filozoficzny) teoria rzeczywistości postrzeganej jako ciągłe zmiany

dializa n
dialyysi
metoda oczyszczania roztworów koloidalnych z elektrolitów przy użyciu błony półprzepuszczalnej.

dialog ˈdʲjalɔk n
vuoropuhelu dialogi
rozmowa dwóch osób

diamagnetyczny adj
diamagneettinen
(fizyka, fizyczny) mający mniejszą przenikalność magnetyczną niż próżnia, słabo odpychany przez magnes

diament ˈdʲjãmɛ̃nt n
timantti
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał, przezroczysta odmiana węgla występująca w przyrodzie;

diapozytyw n
diapositiivi
(fotografia) slajd, przezrocze

diaspora dʲjaˈspɔra n
diaspora
(książkowy) członkowie jakiegoś narodu lub wyznawcy jakiejś religii żyjący na obczyźnie lub poza miejscem tradycyjnego zamieszkania;
(książkowy) rozproszenie wspólnoty narodowej lub religijnej poza obszar jej bazowego zamieszkania

dichlorodifenylotrichloroetan n
diklooridifenyylitrikloorietaani
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) wysokotoksyczny chemiczny związek organiczny z grupy chlorowanych węglowodorów, stosowany jako środek owadobójczy;

dickpic n
kikkelikuva
fotografia penisa wysyłana przez Internet lub telefon

didaskalia ˌdʲidaˈskalʲja n
näyttämöohje
wskazówki autora, tekst poboczny zawierający objaśnienia dotyczące sposobu wystawienia sztuki

diecezja dʲjɛˈt͡sɛzʲja n
hiippakunta
(historia, historyczny, historycznie) jednostka administracyjna w starożytnym Rzymie;
(kościelny) jednostka administracyjna zarządzana przez biskupa;

diegetyczny adj
diegeettinen
(książkowy) narracyjny

dielektryk ˌdʲiɛˈlɛktrɨk n
eriste
materiał, który bardzo słabo przewodzi prąd;

diereza n
ääkköset
(termin typograficzny) diakryt w postaci dwóch kropek umieszczanych nad literą w celu zaznaczenia jej wymowy jako część oddzielnej sylaby;

dieta ˈdʲjɛta n
dieetti
(medycyna, medyczny) sposób odżywiania się

dietetyczny ˌdʲjɛtɛˈtɨt͡ʃnɨ adj
dieetti-
(książkowy) o posiłku: niskokaloryczny, zdrowy
(medycyna, medyczny) spełniający wymagania diety lub dietetyki albo z nimi związany

difalia dʲiˈfalʲja n
difallia
(anatomia, anatomiczny) (seksuologia, seksuologiczny) wada wrodzona polegająca na posiadaniu podwójnego penisa

digamma dʲiˈɡãmːa n
digamma
(językoznawstwo, językoznawczy) litera z archaicznego alfabetu greckiego, oznaczająca głoskę [v] lub [w] oraz liczbę 6

dimer ˈdʲĩmɛr n
dimeeri
(chemia, chemiczny) oligomer zbudowany z dwóch merów;

dinar ˈdʲĩnar n
dinaari
(jednostka monetarna) współczesny i historyczny pieniądz wielu krajów;

dingo ˈdʲĩŋɡɔ n
dingo
(zoologia, zoologiczny) Canis lupus dingo, ssak z rodziny psowatych, zamieszkujący Australię, Nową Gwineę, oraz Azję Południowo-Wschodnią;

dinozaur dʲĩˈnɔzawr n
dinosaurus hirmulisko
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) wymarły gad naczelny z grupy archozaurów, która zdominowały ziemskie ekosystemy na ponad 160 mln lat, pojawiając się w środkowym triasie;

dioda ˈdʲjɔda n
diodi
(elektronika, elektroniczny) element elektroniczny wykazujący różny opór w zależności od kierunku przepływu prądu;

dioksyna n
dioksiini
(chemia, chemiczny) potoczna nazwa chlorowanych dibenzodioksyn

dioptryka n
dioptriikka
(fizyka, fizyczny) dział optyki zajmujący się badaniami zjawisk załamywania światła;

diorama dʲjɔˈrãma n
dioraama
(technologia, technika, techniczny) (sztuka) namalowany na przezroczystej tkaninie lub szkle obraz dający, przy odpowiednim oświetleniu, iluzjonistyczne wrażenie trójwymiarowości
(technologia, technika, techniczny) (sztuka) zaaranżowana ekspozycja sprawiająca wrażenie przestrzenności, w której znajdujący się w tle obraz łączy się z umieszczoną przed nim makietą i rekwizytami

dip dʲip n
dippikastike
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, pikantny sos lub krem do zamaczania przekąsek, podawany na zimno, przygotowany zwykle na bazie jogurtu, śmietany lub majonezu, czasem twarogu;

diplodok dʲiˈplɔdɔk n
diplodocus
(paleontologia, paleontologiczny) gatunek dinozaura roślinożernego z okresu późnej jury;

dirndl n
dirndl
rodzaj stroju ludowego, pochodzącego z rejonu Alp;

dis dʲis n
dis
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk d podwyższony o półton;

disco ˈdʲiskɔ n
disko
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyki popularnej;

ditlenek krzemu n
piidioksidi
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny z grupy tlenków, w którym krzem występuje na IV stopniu utlenienia;

diuna ˈdʲjũna n
dyyni
ruchoma wydma na wybrzeżu morskim powstała przez nawiewanie piasku

divertimento ˌdʲivɛrtʲĩˈmɛ̃ntɔ n
divertimento
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niewielka, kilkuczęściowa kompozycja instrumentalna o prostym charakterze, popularna w XVIII wieku;

dla dla preposition
varten -lle
…używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa cel, przeznaczenie, kierunek przekazania czegoś przez wykonawcę czynności

dlaczego dlaˈt͡ʃɛɡɔ interrogativePronoun
miksi
…używany w zdaniach, w których pytający pyta o przyczynę lub cel jakiejś czynności

dlaczego dlaˈt͡ʃɛɡɔ pronoun
miksi
…używany w zdaniach podrzędnych określających przyczynę lub cel czynności

dlatego dlaˈtɛɡɔ conjunction
siksi
…używany w budowie współrzędnego zdania wynikowego

dmuchany zamek n
pomppulinna
mobilne miejsce do zabawy dla dzieci wykonane z nadmuchiwanych elementów i trampolin do skakania

dmuchawa n
puhallin
(technologia, technika, techniczny) rodzaj wentylatora o ukierunkowanym strumieniu powietrza

dmuchać ˈdmuxat͡ɕ v
puhaltaa
wypuszczać powietrze z ust

dno dnɔ n
pohja alapää
dolna powierzchnia wgłębienia w skorupie ziemskiej, np. koryta rzeki lub wąwozu

do dɔ preposition
-lle
…określający końcowy punkt w przestrzeni
asti
…określający końcowy punkt w czasie

do góry adv
ylös
w kierunku pionowym do ziemi, ponad powierzchnię

do góry nogami dɔ‿ˈɡurɨ nɔˈɡãmʲi adv
mullin mallin
dnem, spodnią częścią w kierunku góry, obrócony o 180 stopni w osi równoległej do podstawy

do niczego ˌdɔ‿ɲiˈt͡ʃɛɡɔ adj
kelvoton
o samopoczuciu: zły, słaby, bez energii do życia, zmęczony
tandetny, kiepski, marny, lichy, nie nadający się do użytku, nie spełniający oczekiwanej funkcji

do trzech razy sztuka dɔ‿ˈṭʃɛx ˈrazɨ ˈʃtuka proverb
kolmas kerta toden sanoo
trzecia próba czegoś będzie zapewne udana, za trzecim razem może się wreszcie powieść

do widzenia ˌdɔ‿vʲiˈd͡zɛ̃ɲa interjection
näkemiin hyvästi jäähyväiset
uprzejmy zwrot używany do pożegnania się z kimś

doba ˈdɔba n
vuorokausi
(jednostka miary) jednostka czasu równa czasowi obrotu Ziemi wokół własnej osi (24 godziny)

doberman dɔˈbɛrmãn n
dobermanni
(kynologia, kynologiczny) silny i duży, wilkowaty pies z grupy pinczerów, o gładkiej ciemnej sierści;

dobosz ˈdɔbɔʃ n
rumpali
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (wojskowość, wojskowy) człowiek grający na bębnie w orkiestrze, szczególnie wojskowej;

dobranoc dɔˈbrãnɔt͡s interjection
hyvää yötä öitä
pożegnanie używane wieczorem, kiedy chcemy komuś życzyć dobrej, spokojnej nocy

dobrobyt dɔˈbrɔbɨt n
hyvinvointi
dobre warunki materialne

dobrodziejstwo n
lahja
(książkowy) pozytywne skutki jakiegoś działania, rozwoju określonej dziedziny życia

dobrosąsiedzki adj
naapurillinen
taki, jak między dobrymi sąsiadami

dobrowolnie ˌdɔbrɔˈvɔlʲɲɛ adv
vapaaehtoisesti
w sposób dobrowolny, pozbawiony przymusu; z własnej woli

dobrowolny ˌdɔbrɔˈvɔlnɨ adj
vapaaehtoinen
wynikający z własnej woli, działający bez przymusu

dobroć ˈdɔbrɔt͡ɕ n
hyvyys
cecha postępowania odznaczająca się życzliwością
cecha tego, co jest dobre

dobry ˈdɔbrɨ adj
hyvä
miły, uczynny, usłużny, szlachetny
korzystny
o nastroju wesoły, radosny
o zdrowiu, zmysłach zdrowy; szczególnie wyostrzony
pomyślny, udany
świetny, znakomity w swojej dziedzinie
ciekawy, interesujący, wysokiej jakości
odpowiedni, pasujący do czegoś
smaczny
grzeczny

dobry wieczór ˈdɔbrɨ ˈvʲjɛt͡ʃur interjection
hyvää iltaa iltaa
uprzejme powitanie używane wieczorem

dobrymi chęciami jest piekło wybrukowane dɔˈbrɨ̃mʲi xɛ̃ɲˈt͡ɕãmʲi ˈjɛst ˈpʲjɛkwɔ ˌvɨbrukɔˈvãnɛ proverb
tie helvettiin on kivetty hyvillä aikomuksilla
mając dobre intencje można czasem wyrządzić coś złego

dobrze ˈdɔbʒɛ adv
hyvin
w należyty sposób
przyjemnie
uczciwie
z korzyścią

dobrze wychowany adj
hyvin käyttäytyvä
taki, który na skutek wychowania zachowuje się grzecznie

docent ˈdɔt͡sɛ̃nt n
dosentti
(edukacja, edukacyjny) stanowisko dydaktyczne w instytucjach naukowych i w szkolnictwie wyższym

dochód ˈdɔxut n
tuotto
(księgowość) suma wpływów (przychodów) pomniejszona o koszty ich uzyskania;

dociekliwy adj
tiedonhaluinen
taki, który chce dowiedzieć się i zrozumieć jak najwięcej

dodatek dɔˈdatɛk n
laajennus
(informatyka, informatyczny) dodatkowa funkcjonalność programu komputerowego w postaci wtyczki, skórki itp.
lisäys
coś dodanego, dodatkowego

dodatkowy ˌdɔdatˈkɔvɨ adj
lisä-
niekonieczny; taki, którego brak nie zmieniłby ostatecznych wniosków
nieplanowany
pomocniczy
täydentävä
dodany do istniejącej wcześniej reszty

dodatni dɔˈdatʲɲi adj
positiivinen
(matematyka, matematyczny) (ekonomia, ekonomiczny) większy od zera

dodawanie ˌdɔdaˈvãɲɛ n
yhteenlaskettava
(matematyka, matematyczny) działanie arytmetyczne oznaczane symbolem + (plus);
(matematyka, matematyczny) jedno z dwóch działań w pierścieniu – uogólnienie dodawania (1.1)
(rzeczownik odczasownikowy) od dodawać

dodawać dɔˈdavat͡ɕ v
laskea yhteen
(matematyka, matematyczny) wykonywać dodawanie, sumować
lisätä
dawać coś uzupełniającego, podwyższającego poprzednią ilość
dopowiadać coś, uzupełniać wypowiedź dodatkowymi zwrotami; nadmienić

dodo ˈdɔdɔ n
dodo
(ornitologia, ornitologiczny) wymarły ptak nielot z wyspy Mauritius z gatunku Raphus cucullatus;

dogmat n
dogmi
(filozofia, filozoficzny) twierdzenie przyjęte bezkrytycznie za pewne bez względu na brak stwierdzenia jego prawdziwości
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) prawda uznana za objawioną przez Kościół

dogmatyczny adj
dogmaattinen
oparty na dogmacie, niepodlegający dyskusji

dogmatyzm n
dogmatismi
brak krytycyzmu w stosunku do pewnych tez i poglądów, odrzucanie możliwości poddania ich weryfikacji

dogodny adj
sopiva
odpowiedni, właściwy, nadający się do czegoś, odpowiadający określonym potrzebom/wymaganiom

dogrywka dɔˈɡrɨfka n
jatkoaika
(sport, sportowy) czas dodany do spotkania sportowego, gdy wynik meczu nie został rozstrzygnięty we właściwym czasie trwania spotkania

dogłębny adj
perusteellinen
sięgający sedna

doić ˈdɔ<sup>j</sup>it͡ɕ v
lypsää
(zootechnika, zootechniczny) pozyskiwać mleko, wyciskając je z wymion krowy lub innego zwierzęcia hodowlanego
(potocznie, potoczny) wykorzystywać kogoś finansowo

dojarka n
lypsykone
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do mechanicznego dojenia zwierząt

dojeżdżać dɔˈjɛʒd͡ʒat͡ɕ v
käydä töissä
jeździć regularnie do jakiegoś miejsca

dojrzałość n
eräpäivä
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: dojrzały

dojrzały dɔjˈʒawɨ adj
kypsä
o żywych organizmach: taki, który osiągnął dojrzałość; taki, który jest w pełni swego rozwoju
taki, który postępuje jak dorosły; działa rozsądnie, mądrze, jest odpowiedzialny

dojrzewanie ˌdɔjʒɛˈvãɲɛ n
kypsyminen
proces osiągania dojrzałości przez owoc, ser lub wino

dok dɔk n
kiinnityskohta
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) basen portowy lub pływająca konstrukcja, zapewniające utrzymanie położenia statku w stałej pozycji

doker n
ahtaaja
(marynarka) robotnik portowy;

dokonany ˌdɔkɔ̃ˈnãnɨ adj
perfekti-
(gramatyka) opisujący czynność, która się zakończyła

doktor ˈdɔktɔr n
tohtori
(potocznie, potoczny) (grzecznościowy) lekarz
stopień naukowy;

doktorat n
tohtoraatti
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) uzyskany stopień doktora w danej dziedzinie

doktorski dɔkˈtɔrsʲci adj
tohtori-
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) związany z doktorem, ze stopniem doktora; należący do doktora

doktryna dɔkˈtrɨ̃na n
doktriini opinkappale
podstawowe założenia i twierdzenia jakiejś dziedziny wiedzy lub ideologii

doktrynalny adj
opillinen
dotyczący doktryny

dokument dɔˈkũmɛ̃nt n
asiakirja dokumentti
materiał w postaci papierowej potwierdzający coś;
przedmiot poświadczający jakiś stan rzeczy

dokumentacja ˌdɔkũmɛ̃nˈtat͡sʲja n
dokumentaatio
zbiór dokumentów służących do uzasadnienia bądź udowodnienia czegoś

dokąd ˈdɔkɔ̃nt pronoun
minne
… pytajny, służący do pytania o miejsce, w którego kierunku odbywa się ruch

dokładnie dɔˈkwadʲɲɛ adv
täsmälleen
w sposób dokładny, precyzyjny, staranny; z dbałością o szczegóły

dokładność dɔˈkwadnɔɕt͡ɕ n
tarkkuus
cecha tego, co dokładne

dokładny dɔˈkwadnɨ adj
tarkka
wykonany z dużą starannością
o człowieku: robiący coś starannie

dolar ˈdɔlar n
dollari
(jednostka monetarna) waluta niektórych krajów świata o symbolu $;

dolaryzacja ˌdɔlarɨˈzat͡sʲja n
dollarisaatio
(ekonomia, ekonomiczny) wprowadzenie dolara do obrotu w innym państwie jako urzędowej waluty;

dolegliwość ˌdɔlɛɡˈlʲivɔɕt͡ɕ n
sairaus
choroba, schorzenie, problem zdrowotny

dolewka n
lisäannos
(potocznie, potoczny) dodatkowa porcja zupy lub napoju

dolina dɔˈlʲĩna n
laakso
(geografia, geograficzny) wklęsła, wydłużona forma terenu, znajdująca się poniżej poziomu otaczającego terenu;

dolmades dɔlˈmadɛs n
kääryle
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj gołąbków zawijanych w liście winogron, czasem kapusty, danie kuchni bałkańskiej i tureckiej;

dolmen ˈdɔlmɛ̃n n
dolmen
(archeologia, archeologiczny) prehistoryczna budowla megalityczna o charakterze grobowca, składająca się z głazów wkopanych pionowo w ziemię i wielkiego płaskiego bloku skalnego, który był na nich ułożony;

dolnoniemiecki n
alasaksa
(językoznawstwo, językoznawczy) język dolnoniemiecki;

dolnołużycki ˌdɔlnɔwuˈʒɨt͡sʲci n
alasorbi
(językoznawstwo, językoznawczy) język dolnołużycki;

dolomit dɔˈlɔ̃mʲit n
dolomiitti
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady węglanów;

dom dɔ̃m ˈdɔmɨ n
koti talo
pomieszczenie lub miejsce które kojarzymy z domem rodzinnym lub z ogniskiem domowym
talo
(heraldyka, heraldyczny) ród, rodzina, dynastia
talo koti
(architektura, architektoniczny) (urbanistyka, urbanistyczny) oddzielny budynek mieszkalny
(urzędowy) placówka społeczna, usługowa lub handlowa

dom dziecka ˈdɔ̃mʲ ˈd͡ʑɛt͡ska n
lastenkoti orpokoti
placówka opiekuńczo-wychowawcza typu socjalizacyjnego dla dzieci i młodzieży, których potrzeby stale lub okresowo nie mogą być zaspokajane w domu rodzinnym;

dom starców ˈdɔ̃m ˈstart͡suf n
vanhainkoti
zakład, w którym mieszkają osoby stare i pozbawione opieki rodziny

domator n
kotikissa
osoba dużo przebywająca w domu, lubiąca życie rodzinne

domek z kart ˈdɔ̃mɛk ˈs‿kart n
korttitalo
(przenośnie, przenośnia) coś, co jest nietrwałe
budowla z kart do gry, najczęściej mająca kształt piramidki

domena dɔ̃ˈmɛ̃na n
verkkotunnus
(informatyka, informatyczny) część adresu w internecie;

domena publiczna dɔ̃ˈmɛ̃na puˈblʲit͡ʃna n
tekijänoikeudettomuus
ogół twórczości, która może być wykorzystana przez wszystkich w dowolnym celu ze względu na zrzeczenie się lub wygaśnięcia praw autorskich;

domieszka n
lisäaine
niewielka ilość czegoś w czymś innym, drobny składnik jakiejś całości

dominanta n
dominantti
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) piąty dźwięk skali lub gamy;

dominikanin ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãɲĩn n
dominikaani
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek katolickiego zakonu męskiego, założonego przez św. Dominika;

dominium n
valtapiiri
(geografia, geograficzny) (administracja) forma ustrojowa imperium brytyjskiego, pośrednia między samorządną kolonią a suwerennym państwem;

domino dɔ̃ˈmʲĩnɔ n
domino
gra towarzyska rozgrywana 28 kamieniami, z których każdy ma na swoich końcach od 0 do 6 kropek;
kamień do gry w domino (1.1)
strój maskaradowy w formie płaszcza z kapturem

domniemany ˌdɔ̃mʲɲɛ̃ˈmãnɨ adj
oletettu
oparty na przypuszczeniu

domokrążca ˌdɔ̃mɔˈkrɔ̃w̃ʃt͡sa n
kaupustelija
(przestarzałe, przestarzały) osoba, która odwiedza różnych ludzi, by kupili sprzedawane przez nią towary

domostwo n
asuinpaikka
dom mieszkalny wraz z towarzyszącymi zabudowaniami

domowy dɔ̃ˈmɔvɨ adj
kotitalous
związany z domem, dotyczący domu

domyślić się dɔ̃ˈmɨɕlʲit͡ɕ‿ɕɛ v
arvata
aspekt dokonany od: domyślać się

donatyzm n
donatolaisuus
(historia, historyczny, historycznie) (teologia, teologiczny) rygorystyczna herezja wczesnochrześcijańska rozpowszechniona w północnoafrykańskich prowincjach Imperium Rzymskiego, odmawiającą apostatom możliwości powrotu na łono wspólnoty Kościoła;

doniczka dɔ̃ˈɲit͡ʃka n
kukkaruukku
(ogrodnictwo, ogrodniczy) naczynie, przeważnie z terakoty, zazwyczaj z otworem w denku służące do hodowania roślin ozdobnych;

donikąd dɔ̃ˈɲikɔ̃nt adv
ei mihinkään
do żadnego określonego miejsca

donośny dɔ̃ˈnɔɕnɨ adj
soinnikas
o głosie: taki, który jest głośny, niesie się daleko

dookoła ˌdɔːˈkɔwa preposition
ympäri
ze wszystkich stron

dopamina n
dopamiini
(fizjologia, fizjologiczny) neurohormon, ważny neuroprzekaźnik syntezowany i uwalniany przez dopaminergiczne neurony ośrodkowego układu nerwowego;

dopełniacz dɔˈpɛwʲɲat͡ʃ n
genetiivi
(gramatyka) drugi przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: kogo? czego?;

dopełnienie ˌdɔpɛwʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
kohde
(gramatyka) część zdania oznaczająca przedmiot wykonywanej czynności;
komplementti
(matematyka, matematyczny) zbiór elementów nie należących do danego zbioru;

dopiero dɔˈpʲjɛrɔ particle
vasta
zaznaczenie, że coś jest małe lub niewystarczające

doping ˈdɔpʲĩŋk n
doping
(sport, sportowy) zwiększanie swoich możliwości fizycznych przez stosowanie substancji nielegalnych lub dozwolonych, ale w zbyt dużej ilości

doprawdy particle
oikeasti
podkreślająca prawdziwość
wyrażająca zdziwienie

dopuszczalny ˌdɔpuʃˈt͡ʃalnɨ adj
hyväksyttävä
dozwolony, tolerowany w jakiejś sytuacji pod jakimś warunkiem

dopływ ˈdɔpwɨf n
sivujoki
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka, która uchodzi do innej rzeki lub jeziora

dorada dɔˈrada n
kultaotsa-ahven
(ichtiologia, ichtiologiczny) srebrzysta ryba morska z pasami na bokach;

doradca n
neuvonantaja
osoba udzielająca porad

doradczy adj
neuvoa-antava
udzielający rad

dorastać v
kasvaa aikuiseksi
stawać się dorosłym; zbliżać się do pełnoletniości

dorosłość n
aikuisikä
cecha tego, co dorosłe

dorosły dɔˈrɔswɨ adj
aikuinen
o człowieku lub zwierzęciu: będący w wieku, w którym przeciętny organizm ma zdolność rozrodu, lub starszym

dorsz dɔrʃ n
turska
(ichtiologia, ichtiologiczny) Gadus, drapieżna ryba morska;

doskonale ˌdɔskɔ̃ˈnalɛ adv
täydellisesti
w pełni, całkowicie, absolutnie, perfekcyjnie
świetnie, w doskonały sposób

doskonałość ˌdɔskɔ̃ˈnawɔɕt͡ɕ n
eksellenssi
wyborność, świetność, wybitność, bezbłędność, brak możliwości bycia jeszcze lepszym

doskonały ˌdɔskɔ̃ˈnawɨ adj
täydellinen
skończony, perfekcyjny; taki, któremu nic nie brakuje, w którym już nic nie da się ulepszyć

dostatecznie ˌdɔstaˈtɛt͡ʃʲɲɛ adv
tarpeeksi
w wystarczającym stopniu

dostawa dɔˈstava n
toimitus
dostarczenie towaru np. do sklepu

dostawać dɔˈstavat͡ɕ v
saada
stawać się (bez własnego aktywnego udziału) posiadaczem czegoś, co wcześniej miał ktoś inny
(potocznie, potoczny) zostawać trafionym, uderzonym przez coś
nabawiać się czegoś, chorować

dostojnik dɔˈstɔjɲik n
arvohenkilö merkkihenkilö
osoba piastująca wysokie funkcje, wpływowa

dostęp ˈdɔstɛ̃mp n
pääsy
możliwość dotarcia do jakiegoś miejsca, zasobu lub osoby

dostępność n
esteettömyys
łatwość zdobycia czegoś

dostępny dɔˈstɛ̃mpnɨ adj
helppopääsyinen
(o miejscu) taki, do którego można dojść lub dotrzeć
saatavilla oleva
możliwy do zdobycia, uzyskania lub osiągnięcia

dosłownie dɔˈswɔvʲɲɛ adv
kirjaimellisesti sananmukaisesti
w sposób ścisły; dokładnie tak, jak znaczą słowa

dosłowny dɔˈswɔvnɨ adj
kirjaimellinen
znaczący dokładnie to, co wyrażają słowa, bez drugiego znaczenia

dotyczyć dɔˈtɨt͡ʃɨt͡ɕ v
koskea
mieć z czymś związek, odnosić się do czegoś

dotyk ˈdɔtɨk n
kosketus
(fizjologia, fizjologiczny) jeden ze zmysłów umożliwiający odbiór rzeczywistości za pomocą narządów czucia powierzchniowego i głębokiego;

dotykać dɔˈtɨkat͡ɕ v
koskettaa
(przenośnie, przenośnia) poruszać jakieś zagadnienie w rozmowie
koskettaa koskea
zbliżać się do czegoś do momentu zetknięcia, kontaktu fizycznego

dowcipny adj
naseva
pełen dowcipu
umiejący mówić i pisać żartobliwie i z humorem, lubiący żarty i dowcipy

downshifting n
leppoistaminen
styl życia osób uciekających od tego, co krytycy nazywają wyścigiem szczurów, styl, który kładzie nacisk na równowagę między czasem wolnym a pracą, jednocześnie koncentrując cele życiowe na samorealizacji i budowaniu osobistych relacji zamiast pochłaniającej wszystko pogoni za sukcesem ekonomicznym

dowód ˈdɔvut n
koe
(matematyka, matematyczny) skończony ciąg zdań wykazujący prawdziwość twierdzenia;
koe todiste
przedmiot, okoliczność wykazujące coś (dowodzące czegoś)

dowód osobisty ˈdɔvut ˌɔsɔˈbʲistɨ n
henkilötodistus
(administracja) dokument identyfikujący osobę oraz poświadczający jej obywatelstwo;

dowódca dɔˈvutt͡sa n
komentaja
(wojskowość, wojskowy) osoba kierująca grupą wojskowych;

dozować dɔˈzɔvat͡ɕ v
annostella
wydzielać coś określonymi porcjami

dozymetr dɔˈzɨmɛtr n
dosimetri
(metrologia, metrologiczny) urządzenie do pomiaru dawek promieniowania jonizującego lub aktywności promieniotwórczej preparatów;

doświadczenie ˌdɔɕfʲjaṭˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
kokemus
ogół zdobytych wiadomości i umiejętności

doświadczony ˌdɔɕfʲjaṭˈt͡ʃɔ̃nɨ adj
kokenut
mający doświadczenie

dość dɔɕt͡ɕ indefiniteCardinalNumeral
tarpeeksi
tyle, ile być powinno, wystarczająco dużo

doża n
doge
(historia, historyczny, historycznie) władca Republiki Weneckiej lub Republiki Genui;

dożylny adj
suonensisäinen
bezpośrednio wprowadzany do krwiobiegu przez żyłę

dożywocie ˌdɔʒɨˈvɔt͡ɕɛ n
elinkautinen
(potocznie, potoczny) kara dożywotniego pozbawienia wolności;

dożywotni ˌdɔʒɨˈvɔtʲɲi adj
elinikäinen
taki, który potrwa do końca czyjegoś życia

drabina draˈbʲĩna n
tikapuut tikkaat
drewniana lub metalowa konstrukcja z dwóch pionowych belek połączonych poziomymi szczeblami ułatwiająca wchodzenie na niewielkie wysokości, zazwyczaj do kilku metrów;

drachma ˈdraxma n
drakma
(historia, historyczny, historycznie) moneta w starożytnej Grecji;
(jednostka monetarna) nowożytna waluta Grecji w latach 1832-2002

drag queen n
drag queen
artysta rewiowy, kabaretowy lub estradowy w kobiecym emploi, w charakterystycznym groteskowym stylu;

dragon ˈdraɡɔ̃n n
rakuuna
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz lekkiej jazdy, pieszy i konny, później tylko konny

dramat ˈdrãmat n
draama
utwór literacki, którego akcja przedstawiona jest w formie dialogów i monologów, przeznaczony do wystawienia na scenie
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jeden z trzech rodzajów literackich, obok liryki i epiki;

dramaturgiczny adj
dramaturginen
związany z dramaturgią, dotyczący dramaturgii

dramatyczny adj
dramaattinen draamallinen
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący dramatu jako utworu literackiego

drapacz chmur ˈdrapat͡ʃ ˈxmur n
pilvenpiirtäjä
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) bardzo wysoki budynek

drapać ˈdrapat͡ɕ v
raapia
przeciągać po czymś paznokciami lub pazurami
zdzierać powierzchnię czymś ostrym lub szorstkim

draperia n
verho (oven, suihkun, seinän tms.)
materiał ułożony kunsztownie w fałdy

drapieżnictwo n
saalistus
(ekologia, ekologiczny) forma zaspokajania potrzeb pokarmowych przez zjadanie ciała ofiary;

drapieżnik draˈpʲjɛʒʲɲik n
petoeläin peto
(zoologia, zoologiczny) zwierzę, którego pokarmem są inne zwierzęta, a jego sposób odżywiania doprowadza do śmierci ofiar

drastyczny adj
drastinen
o zmianie lub o metodzie: gwałtowny, radykalny
pełen jaskrawości, wyrazistości, czasem też - brutalności

drawidyjski adj
dravidakielet
związany z Drawidami, dotyczący Drawidów

drawidyjski n
dravidakielet
(językoznawstwo, językoznawczy) każdy z 85 języków języków należących do rodziny języków używanych w południowych Indiach, na Sri Lance i zachodnim Pakistanie;

drażnić ˈdraʒʲɲit͡ɕ v
ärsyttää
irytować, denerwować kogoś; działać komuś na nerwy
podrażniać, wywoływać podrażnienie (np. skóry)

drednot ˈdrɛdnɔt n
dreadnought
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) pancernik o silnej artylerii głównej dużego kalibru, będący przedstawicielem generacji okrętów budowanej na kilka lat przed i po I wojnie światowej;

drejdel n
hyrrä
(żydowski) czworoboczny bączek do uprawiania tradycyjnej gry hazardowej na słodycze w święto Chanuka;

drelich ˈdrɛlʲix n
drelli
(włókiennictwo) mocna tkanina używana do produkcji odzieży roboczej i pokrowców

dren n
nielu
(elektryczność) jedna z elektrod w tranzystorze polowym

drenaż mózgów n
aivovienti aivovuoto
(socjologia, socjologiczny) (ekonomia, ekonomiczny) ujemny bilans przepływu osób wysoko wykształconych; zjawisko podejmowania pracy w krajach lepiej uprzemysłowionych przez osoby wysoko wykształcone;

dress code n
pukukoodi pukeutumisohje
zbiór zasad dotyczących ubioru w określonej sytuacji, grupie zawodowej, firmie;

dressing ˈdrɛsʲĩŋk n
salaattikastike
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zimny sos do sałatek i surówek, zwykle na bazie oliwy

dreszcz drɛʃt͡ʃ n
väristys
(fizjologia, fizjologiczny) odczucie zimna wraz z drżeniem ciała wywołane silną emocją lub chorobą;

dreszczowiec drɛʃˈt͡ʃɔvʲjɛt͡s n
trilleri
rodzaj utworu sensacyjnego, filmu lub powieści mającego wywołać u odbiorcy uczucie grozy; w odróżnieniu od horroru zagrożenie jest realne;

drewniak ˈdrɛvʲɲak n
puukenkä
(obuwnictwo, obuwniczy) but (zwykle klapek) z drewna lub na grubej drewnianej podeszwie

drewniane gody n
puuhääpäivä
(książkowy) piąta rocznica ślubu

drewniany drɛvʲˈɲãnɨ adj
puinen
wykonany z drewna

drewno ˈdrɛvnɔ n
puu puutavara
materiał uzyskiwany z gałęzi i pni drzew używany w budownictwie, stolarstwie, bednarstwie itp. do wytwarzania różnych przedmiotów oraz jako opał;

drobne ˈdrɔbnɛ n
vaihtoraha
(potocznie, potoczny) pieniądze o niewielkim nominale, monety

drobnomieszczaństwo n
pikkuporvaristo
(socjologia, socjologiczny) mieszczanie nie posiadający dużego majątku;

droga ˈdrɔɡa n
tie
każdy wytyczony lub przyjęty pas terenu przeznaczony do ruchu pojazdów i ludzi, także zwierząt;

droga ekspresowa ˈdrɔɡa ˌɛksprɛˈsɔva n
moottoriliikennetie
droga dwu- lub jednojezdniowa przeznaczona do szybkiej jazdy, o ograniczonej dostępności;

droga krzyżowa ˈdrɔɡa kʃɨˈʒɔva n
ristin tie
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: rodzaj nabożeństwa wielkopostnego;

drogi ˈdrɔɟi adj
kallis
posiadający wysoką cenę
bliski uczuciowo

drogi oddechowe n
hengitystiet
(anatomia, anatomiczny) jama nosowa, jama ustna, gardło, krtań, tchawica i oskrzela

dromader drɔ̃ˈmadɛr n
dromedaari
(zoologia, zoologiczny) wielbłąd jednogarbny;

drop drɔp n
isotrappi
(ornitologia, ornitologiczny) Otis tarda, rzadki, chroniony, osiadły ptak europejski, najcięższy z latających;

drops n
pastilli
(spożywczy) cukierek w kształcie płaskiego walca

drozd drɔst n
rastas
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki, owadożerny ptak śpiewający posiadający różnorodne upierzenie;

drozd śpiewak n
laulurastas
(ornitologia, ornitologiczny) Turdus philomelos, gatunek ptaka z rodziny drozdowatych;

droździk ˈdrɔʑd͡ʑik n
punakylkirastas
(ornitologia, ornitologiczny) Turdus iliacus, gatunek drozda, najmniejszy z europejskich przedstawicieli rodzaju Turdus;

drożdże ˈdrɔʒd͡ʒɛ n
hiiva hiivasieni
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa z drożdży (1.1) wykorzystywana m.in. w piekarnictwie, piwowarstwie i gorzelnictwie
(mikologia, mikologiczny) Saccharomyces, rodzaj jednokomórkowych grzybów, które bez tlenu, na podłożu zawierającym cukier, wywołują fermentację alkoholową;

druga n
kaksi
godzina 2 w nocy lub po południu

druga połówka n
toinen puolisko
(przenośnie, przenośnia) czyjś partner (partnerka), mąż (żona)

druga wojna światowa ˈdruɡa ˈvɔjna ɕfʲjaˈtɔva pn
toinen maailmansota
(historia, historyczny, historycznie) konflikt zbrojny w latach 1939-1945;

drugi ˈdruɟi adj
toinen kakkonen
zajmujący ostatnie miejsce w dwuelementowym zbiorze o określonej kolejności elementów

druhna n
morsiusneito
(etnografia, etnograficzny) kobieta towarzysząca pannie młodej podczas ślubu

druid ˈdru<sup>j</sup>it n
druidi
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) starożytny kapłan celtycki;

druk druk n
painate
(drukarstwo, drukarski) proces drukowania

drukarka druˈkarka n
tulostin printteri
urządzenie służące do drukowania;

drukarnia druˈkarʲɲa n
kirjapaino
zakład zajmujący się produkcją druków; miejsce, w którym się drukuje

drukować druˈkɔvat͡ɕ v
painaa tulostaa
dawać coś do druku, publikować
tulostaa painaa
robić odbitki na prasie drukarskiej albo drukarce

drumla ˈdrũmla n
munniharppu
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) metalowy instrument wydający dźwięki dzięki wzbudzaniu drgań umieszczonej w ustach sprężystej blaszki;

drut drut n
lanka
(technologia, technika, techniczny) długi, cienki i elastyczny element metalowy;
puikko
(rękodzieło, rękodzielniczy) przyrząd do robótek ręcznych;

drut kolczasty ˈdrut kɔlˈt͡ʃastɨ n
piikkilanka
materiał na ogrodzenia i zasieki w formie skręconych stalowych drutów z wystającymi ostrymi cierniami;

drużba n
bestman
mężczyzna towarzyszący panu młodemu podczas ślubu;

drużyna druˈʒɨ̃na n
joukkue
zorganizowana grupa stworzona do wypełniania określonego obowiązku, wykonywania określonego zadania

drwa n
polttopuu
porąbane kawałki drewna, np. na opał

drwal drval n
metsuri
(potocznie, potoczny) ktoś noszący się w charakterystycznym stylu – z gęstą, wypielęgnowaną brodą, kraciastą koszulą i dżinsami
człowiek pracujący w leśnictwie, który ścina drzewa;

dryblas n
kukkakeppi
chłopiec lub mężczyzna nadmiernie wyrośnięty i niezgrabny

dryfować v
ajautua
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) poddawać się działaniu fal, prądów lub wiatru, unosząc się na wodzie

drylować drɨˈlɔvat͡ɕ v
poistaa kivi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pozbawiać owoce pestek

drzazga ˈḍʒazɡa n
säle tikku
niewielki, ostry odłamek jakiegoś materiału (drewna, metalu, szkła itp.)

drzemka ˈḍʒɛ̃mka n
nokkaunet
krótki sen, przespanie się

drzemlik ˈḍʒɛ̃mlʲik n
ampuhaukka
(ornitologia, ornitologiczny) Falco columbarius, gatunek sokoła, występujący w północnych częściach Eurazji i Ameryki Północnej;

drzewo ˈḍʒɛvɔ n
puu
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) wieloletnia roślina składająca się z pnia i korony;
(matematyka, matematyczny) graf acykliczny i spójny, przypominający wyglądem odwrócone do góry nogami drzewo (1.1);
(informatyka, informatyczny) struktura danych reprezentująca drzewo (1.2);

drzewo binarne n
binääripuu
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) spójny graf acykliczny (drzewo) którego każdy wierzchołek ma co najwyżej trzy wierzchołki incydentne (rodzica i dwóch potomków);

drzewo genealogiczne ˈḍʒɛvɔ ˌɡɛ̃nɛalɔˈɟit͡ʃnɛ n
sukupuu
graf przedstawiający koligacje rodzinne;

drzewo iglaste ˈḍʒɛvɔ iɡˈlastɛ n
havupuu
(botanika, botaniczny) drzewo, którego liście mają formę igieł

drzeworyt n
ksylografia
(sztuka) technika graficzna druku wypukłego posługująca się drewnianymi płytkami do wykonywania odbitek;

drzeworytnik n
puunkaivertaja ksylografi
(sztuka) artysta zajmujący się drzeworytnictwem

drzwi ḍʒvʲi n
ovi
zakrycie na podobieństwo drzwi (1.1) każdego otworu, przez który można wejść lub coś wkładać
ovi uksi
ruchome zakrycie otworu w ścianie umożliwiającego przejście; sam taki otwór

drzym n
laiskuri
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Bucconidae;

drób drup n
siipikarja
(zootechnika, zootechniczny) ptactwo hodowlane (kury, gęsi, indyki, kaczki itp.)

dróżka ˈdruʃka n
rata
wąska droga polna, leśna lub ogrodowa

drżeć drʒɛt͡ɕ v
väristä
trząść się, drgać, dygotać

drżączka n
räpelö
(botanika, botaniczny) Briza L., rodzaj roślin z rodziny wiechlinowatych o sercowatych kłosach, drżących przy najlżejszym podmuchu wiatru;

dualizm n
dualismi
(filozofia, filozoficzny) nurt w filozofii uznający za postawę bytu dwie odrębne substancje

dualizm korpuskularno-falowy n
aalto-hiukkasdualismi
(fizyka, fizyczny) właściwość materii polegająca na tym, że w pewnych przypadkach ujawnia naturę falową, a w innych cząsteczkową (korpuskularną);

dubbing ˈdabʲĩŋk n
dubbaus
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) dialogi przetłumaczone z obcego języka, przygotowane w postprodukcji i zastępujące oryginalną ścieżkę dialogową w filmie, serialu lub grze komputerowej;

dubelt ˈdubɛlt n
heinäkurppa
(ornitologia, ornitologiczny) Gallinago media, gatunek ptaka z rodziny bekasowatych;

dubleton n
dubbeli
(termin karciany) w brydżu: dwie karty w tym samym kolorze

dublon n
dubloni
(numizmatyka, numizmatyczny) złota moneta o wartości 2 escudo używana w Hiszpanii m.in. w latach 1537–1817;

dubn dupn̥ n
dubnium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Db i liczbie atomowej 105;

duch dux n
aave
niematerialna postać, często obdarzona nienaturalną siłą lub zdolnościami;
henki
umysł, myśli ludzkie
sielu
dusza ludzka

duchowieństwo n
papisto
(kościelny) ogół duchownych danego kościoła lub wspólnoty religijnej, stan duchowny;

duchowość duˈxɔvɔɕt͡ɕ n
hengellisyys
to, co duchowe, co odnosi się do życia wewnętrznego człowieka

duchowy duˈxɔvɨ adj
hengellinen
odnoszący się do sfery ducha i duchowości

dudek ˈdudɛk n
harjalintu
(ornitologia, ornitologiczny) Upupa epops, średni ptak wędrowny o upierzeniu w kolorach pomarańczowym, czarnym i białym, z czubem na głowie;

dukat ˈdukat n
dukaatti
(historia, historyczny, historycznie) złota moneta używana w Europie od XIII do XIX w.;

dulka ˈdulka n
hankain
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) element łodzi wioślarskiej w postaci ruchomego pierścienia metalowego lub widełek, przymocowanych do burty łodzi, służący do utrzymywania wiosła w odpowiedniej pozycji;

duma ˈdũma n
ylpeys
(przenośnie, przenośnia) coś lub ktoś będący powodem czyjejś dumy (1.1)
poczucie osobistej godności
zbyt wysokie mniemanie o sobie

dumnie adv
ylpeästi
w sposób dumny

dumny ˈdũmnɨ adj
ylpeä
pewny siebie, mający poczucie własnej godności
zadowolony z czegoś, mający dumę, satysfakcję z czegoś lub kogoś
wyniosły, pyszny, o wygórowanym mniemaniu

dumny jak paw ˈdũmnɨ ˈjak ˈpaf adj
ylpeä kuin kukko
bardzo dumny

dumping n
dumppaaminen
(ekonomia, ekonomiczny) sprzedaż towarów za granicą po cenach niższych niż te, za które sprzedaje się je w swoim kraju;

duopol n
duopoli
(ekonomia, ekonomiczny) występowanie na rynku tylko dwóch konkurujących na tym samym polu podmiotów gospodarczych;

dupa ˈdupa n
perse
(wulgarnie, wulgaryzm) pośladki lub odbyt

dupek ˈdupɛk n
kusipää
(grubiański, grubiańsko) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba lekceważona i pogardzana z racji swej niezaradności, głupoty i naiwności
jätkä
(grubiański, grubiańsko) walet w kartach

duplikat n
duplikaatti
drugi egzemplarz lub odpis jakiegoś dokumentu
kopia

dur dur n
duuri
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj skali muzycznej;

dur brzuszny n
lavantauti
(medycyna, medyczny) ostra, bakteryjna choroba zakaźna wywoływana przez pałeczkę duru brzusznego (Salmonella typhi), przenoszona drogą pokarmową;

dur rzekomy n
pikkulavantauti
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna wywoływana przez jeden z serotypów bakterii Salmonella enterica, przebiegająca podobnie do duru brzusznego, lecz łagodniej;

durian ˈdurʲjãn n
durio
(botanika, botaniczny) drzewo z rodziny wełniakowatych;
(spożywczy) owoc duriana (1.1)

durszlak ˈdurʃlak n
lävikkö
(gastronomia) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) dziurkowana miska do odcedzania

dusiciel n
kuristaja
(kryminologia, kryminologiczny) morderca duszący swoją ofiarę

dusić ˈduɕit͡ɕ v
breseerata
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gotować pod przykryciem, w niewielkiej ilości tłuszczu lub wody
kuristaa
tamować oddychanie, zaciskając gardło lub usta i nos
(przenośnie, przenośnia) o uczuciach tłumić, powstrzymywać
podrażniać drogi oddechowe
tukahduttaa
ginąć z braku powietrza

dusza ˈduʃa n
sielu
(przenośnie, przenośnia) człowiek, osoba
sielu henki
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niematerialny byt opuszczający człowieka (w niektórych religiach także zwierzę) w chwili śmierci;

duszność n
hengenahdistus
(medycyna, medyczny) subiektywne poczucie ograniczenia oddechu;

duński ˈdũj̃sʲci adj
tanskalainen tanska
odnoszący się do Danii lub Duńczyków

duński ˈdũj̃sʲci n
tanska tanskalainen
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Danii;

dużo ˈduʒɔ indefiniteCardinalNumeral
paljon
w wielkiej ilości

duży ˈduʒɨ adj
suuri iso
taki, którego rozmiar jest ponadprzeciętny

duży pokój ˈduʒɨ ˈpɔkuj n
olohuone
zazwyczaj największy i najbardziej reprezentacyjny pokój w mieszkaniu służący jako pokój gościnny lub salon

dwa dva ordinalAdjective
kaksi
liczba 2

dwadzieścia dvaˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕa cardinalNumeral
kaksikymmentä
liczba 20

dwanaście dvãˈnaɕt͡ɕɛ cardinalNumeral
kaksitoista
liczba 12

dwoinka dvɔˈ<sup>j</sup>ĩnka n
diplokokki
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) morfologiczna forma bakterii powstająca w wyniku połączenia dwóch komórek utworzonych po podziale amitotycznym;

dwojaki dvɔˈjäci numeral
kaksinainen
taki, który ma dwa typy, dwie postaci, odmiany, formy

dworzec ˈdvɔʒɛt͡s n
asema
miejsce przyjazdu, odjazdu i postoju autobusów lub pociągów wraz z budynkiem przystosowanym do obsługi pasażerów (kasami, poczekalnią, punktami gastronomicznymi itp.);

dworzec autobusowy n
linja-autoasema
(transport, transportowy) miejsce odprawy pasażerów autobusów

dwucyfrowy ˌdvut͡sɨfˈrɔvɨ adj
kaksinumeroinen
składający się z dwóch cyfr

dwudziestoczterościan n
24[[-tahokas]]
(geometria) wielościan o dwudziestu czterech ścianach

dwudziesty dvuˈd͡ʑɛstɨ adj
kahdeskymmenes
od 20

dwugarbny dvuˈɡarbnɨ adj
kaksikyttyräinen
mający dwa garby (najczęściej o wielbłądzie)

dwugłowy dvuˈɡwɔvɨ adj
kaksipäinen
mający dwie głowy

dwujęzyczność n
kaksikielisyys
(językoznawstwo, językoznawczy) posługiwanie się dwoma językami

dwujęzyczny ˌdvujɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ adj
kaksikielinen
o człowieku: mówiący w dwóch językach
napisany w dwóch językach
zamieszkany przez ludność, która posługuje się dwoma językami

dwukierunkowy ˌdvucɛrũŋˈkɔvɨ adj
kaksisuuntainen
działający, odbywający się w dwóch kierunkach, mający dwa kierunki

dwukropek dvuˈkrɔpɛk n
kaksoispiste
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny używany przed zapisem np. cytatu lub wyliczaniem pojęć

dwukrotnie dvuˈkrɔtʲɲɛ adv
kahdesti
dwa razy

dwulicowość ˌdvulʲiˈt͡sɔvɔɕt͡ɕ n
kaksinaamaisuus
cecha kogoś, kto swoje zachowanie zmienia w zależności od sytuacji i osób, z którymi się styka

dwulicowy ˌdvulʲiˈt͡sɔvɨ adj
kaksinaamainen
postępujący według zasad podwójnej moralności

dwulufowy adj
kaksipiippuinen
(wojskowość, wojskowy) mający dwie lufy

dwumian n
binomi
(matematyka, matematyczny) suma lub różnica dwóch jednomianów;

dwunasta n
kaksitoista (päivällä)
godzina 12 w południe

dwunastkowy adj
duodesimaalinen
związany z liczbą dwanaście, dotyczący liczby dwanaście

dwunastnica ˌdvũnaˈstʲɲit͡sa n
pohjukaissuoli
(anatomia, anatomiczny) początkowy odcinek jelita cienkiego;

dwunastokąt n
12[[-kulmio]]
(geometria) wielokąt o dwunastu bokach

dwunastościan n
dodekaedri
(geometria) wielościan o dwunastu ścianach

dwunasty dvũˈnastɨ adj
kahdestoista
od 12

dwunożny dvũˈnɔʒnɨ adj
kaksijalkainen
wykonywany dwiema nogami
poruszający się na dwóch kończynach

dwuoczny adj
binokulaarinen
pozwalający na obserwowanie dwojgiem oczu

dwupłat ˈdvupwat n
kaksitaso
(lotnictwo, lotniczy) samolot o dwóch płatach nośnych;

dwusieczna dvuˈɕɛt͡ʃna n
puolittaja
(matematyka, matematyczny) linia prosta dzieląca kąt na połowy;

dwuskrzydły adj
kaksisiipinen
mający dwa skrzydła

dwustronny dvuˈstrɔ̃nːɨ adj
bilateraalinen
taki, którego można używać z dwóch stron tego czegoś
kaksipuolinen
taki, w który angażują się dwie strony

dwuteownik ˌdvutɛˈɔvʲɲik n
I-palkki
kształtownik o kształcie dwóch liter T połączonych podstawami,

dwutlenek n
dioksidi
(chemia, chemiczny) związek chemiczny złożony z jednego atomu danego pierwiastka połączonego z dwoma atomami tlenu

dwutlenek azotu n
typpidioksidi
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny z grupy tlenków azotu, silnie toksyczny gaz o ostrym zapachu;

dwutlenek węgla dvuˈtlɛ̃nɛɡ ˈvɛ̃ŋɡla n
hiilidioksidi
(chemia, chemiczny) CO2, związek nieorganiczny, bezbarwny, bezwonny i niepalny gaz, produkt spalania i oddychania, wykorzystywany przez rośliny w procesie fotosyntezy;

dwutygodnik ˌdvutɨˈɡɔdʲɲik n
joka toinen viikko ilmestyvä (julkaisu)
czasopismo wychodzące regularnie co dwa tygodnie

dwuwymiarowy ˌdvuvɨ̃mʲjaˈrɔvɨ adj
kaksiulotteinen
taki, który istnieje w dwóch wymiarach (najczęściej: długość i szerokość)

dwuwypukły adj
kaksoiskupera
wypukły z dwóch stron

dwuznak ˈdvuznak n
digrafi
(językoznawstwo, językoznawczy) znak składający się z dwóch składników, najczęściej dwóch liter; jedna głoska oznaczona za pomocą dwóch liter

dwójka ˈdvujka n
kakkonen
nazwa cyfry 2

dwór dvur n
kartano
majątek ziemski z dworem (1.3) i innymi zabudowaniami

dyby n
jalkapuu
drewniane pęta zamykane na ręce, głowę a niekiedy i nogi skazańca;

dycha ˈdɨxa n
kymppi
(zgrubienie) dziesiątka (wszystkie znaczenia), zwykle dziesięć złotych

dychotomia ˌdɨxɔˈtɔ̃mʲja n
dikotomia
(filozofia, filozoficzny) podział pewnej klasy na dwie, zwykle przeciwstawne, grupy elementów lub zestawienie par przeciwstawnych pojęć

dydaktyczny ˌdɨdakˈtɨt͡ʃnɨ adj
didaktinen
związany z dydaktyką
wykonany w celu pouczania

dyftong ˈdɨftɔ̃ŋk n
diftongi
(językoznawstwo, językoznawczy) dźwięk samogłoskowy o zmiennym przebiegu artykulacji, będący złożeniem samogłoski i półsamogłoski; przez użytkowników języka postrzegany jako złożenie dwóch samogłosek;

dykcja ˈdɨkt͡sʲja n
diktio
sposób wymawiania wyrazów i zdań

dyktando n
sanelu
(edukacja, edukacyjny) ćwiczenie ortograficzne polegające na zapisywaniu dyktowanej treści

dyktator dɨkˈtatɔr n
diktaattori
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przywódca kraju, który sprawuje wyłączną, nieograniczoną i nadzwyczajną władzę

dyktatorski adj
diktaattori-
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z dyktatorem lub z dyktaturą

dyktatura n
diktatuuri
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma sprawowania absolutnej i nieograniczonej władzy przez jedną osobę lub grupę osób;

dyktatura proletariatu n
proletariaatin diktatuuri
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w marksizmie: ustrój polityczny, w którym nieograniczoną władzę sprawuje klasa robotnicza, następujący bezpośrednio po rewolucji socjalistycznej i mający prowadzić ostatecznie do ustanowienia w państwie socjalizmu lub komunizmu poprzez likwidację własności prywatnej i innych instytucji kapitalistycznych;

dylemat n
dilemma
(logika, logiczny) wnioskowanie, gdzie oprócz dwóch zdań warunkowych trzecią przesłanką jest zdanie alternatywne
sytuacja wymagająca trudnego wyboru

dyletant dɨˈlɛtãnt n
diletantti
człowiek zajmujący się jakąś dziedziną, nie znając się na niej, bez odpowiedniego przygotowania

dyliżans dɨˈlʲiʒãw̃s n
diligenssi postivaunut
czterokołowy, kryty pojazd konny przewozowy;

dym dɨ̃m n
savu
produkty spalania zawieszone w powietrzu

dymić ˈdɨ̃mʲit͡ɕ v
savuta
wydzielać dym

dymorfizm n
dimorfismi kaksimuotoisuus
(biologia, biologiczny) występowanie dwóch różnych form w obrębie jednego gatunku pod względem wyglądu itp.;

dymorfizm płciowy n
seksuaalinen dimorfismi
(biologia, biologiczny) zróżnicowanie w morfologii samicy i samca tego samego gatunku;

dymówka dɨ̃ˈmufka n
haarapääsky
(ornitologia, ornitologiczny) Hirundo rustica, jaskółka o granatowo-czarnym upierzeniu, rdzawym czole i gardzieli i silnie rozwidlonym ogonie, zamieszkująca gniazda, które lepi wewnątrz budynków;

dynamika dɨ̃ˈnãmʲika n
dynamiikka
(fizyka, fizyczny) dział mechaniki zajmujący się ruchem ciał materialnych pod działaniem sił;

dynamit dɨ̃ˈnãmʲit n
dynamiitti
materiał wybuchowy otrzymywany z mieszanki nitrogliceryny i ziemi okrzemkowej;

dynastia dɨ̃ˈnastʲja n
dynastia
ród panujący sprawujący dziedziczną władzę w monarchii
(przenośnie, przenośnia) rodzina w której z rodzica na dziecko przekazywane jest stanowisko w rodzinnym przedsiębiorstwie

dynastyczny adj
dynastinen
związany z dynastią, dotyczący dynastii

dynia ˈdɨ̃ɲa n
kurpitsa
(botanika, botaniczny) Cucurbita, roślina z rodziny dyniowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) duży, najczęściej żółty lub pomarańczowy owoc dyni (1.1)

dyplom ˈdɨplɔ̃m n
diplomi päästötodistus päättötodistus
dokument stwierdzający czyjś tytuł naukowy bądź zawodowy

dyplomacja n
diplomatia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sposób prowadzenia polityki międzynarodowej środkami pokojowymi

dyplomata ˌdɨplɔ̃ˈmata n
diplomaatti
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalny przedstawiciel państwa wobec innego państwa
(przenośnie, przenośnia) człowiek bardzo taktowny, kulturalny

dyplomatycznie adv
diplomaattisesti
w myśl zasad dyplomacji, zgodnie z dyplomacją

dyplomatyczny ˌdɨplɔ̃maˈtɨt͡ʃnɨ adj
diplomaattinen
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z dyplomacją lub dyplomatą

dyptyk ˈdɨptɨk n
diptyykki
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dwuczęściowy, dwuskrzydłowy ołtarz
(sztuka) dwuczęściowe malowidło lub płaskorzeźba

dyrektor dɨˈrɛktɔr n
rehtori
osoba zarządzająca jakąś instytucją

dyrektorka ˌdɨrɛkˈtɔrka n
rehtori
forma żeńska od: dyrektor

dyrektywa n
direktiivi
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) regulacja prawna, zarządzenie dot. danej kwestii

dyrygent dɨˈrɨɡɛ̃nt n
kapellimestari
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) człowiek, który kieruje wykonaniem utworu przez zespół muzyczny;
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek, który lubi rozkazywać ludziom

dyscyplina ˌdɨst͡sɨˈplʲĩna n
itsekuri
dział nauki, techniki itp.
rodzaj uprawianego sportu
kuri
rygorystyczne zasady postępowania

dyscyplinarny adj
kuri-
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) odnoszący się do wykroczeń przeciwko dyscyplinie

dysfagia n
dysfagia
(medycyna, medyczny) zaburzenie połykania;

dysforia dɨsˈfɔrʲja n
dysforia
(psychologia, psychologiczny) zły nastrój występujący w zaburzeniach psychicznych, samopoczucie nacechowane drażliwością, skłonnością do agresji i czynów impulsywnych;

dysgrafia dɨzˈɡrafʲja n
dysgrafia
częściowa lub całkowita utrata umiejętności pisania;

dysharmonia n
disharmonia
brak harmonii zestawionych elementów

dysk dɨsk n
kiekko
(sport, sportowy) przyrząd sportowy do rzucania na odległość w kształcie płaskiego, cienkiego koła;
(informatyka, informatyczny) każdy nośnik danych w kształcie dysku (1.1)

dysk twardy ˈdɨsk ˈtfardɨ n
kovalevy kiintolevy
(informatyka, informatyczny) urządzenie będące jednym z rodzajów magnetycznego nośnika umożliwiającego przechowywanie danych;

dyskografia n
diskografia
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zbiór nagrań muzycznych danego artysty; dorobek płytowy wykonawcy

dyskoteka ˌdɨskɔˈtɛka n
diskoteekki
lokal, w którym się odbywają dyskoteki (1.1);

dyskrecja n
hienotunteisuus
zdolność zachowywania tajemnic

dyskretnie adv
hienovaraisesti
w sposób dyskretny

dyskretny dɨsˈkrɛtnɨ adj
diskreetti
(matematyka, matematyczny) przyjmujący wartości z przeliczalnego zbioru
zachowujący tajemnice i taktowny

dyskryminacja ˌdɨskrɨ̃mʲĩˈnat͡sʲja n
syrjintä
ograniczanie przywilejów, praw, a nawet prześladowanie części społeczności, zwykle na tle rasowym, etnicznym, religijnym lub kulturowym

dyskryminować v
syrjiä
prześladować poszczególne osoby lub grupy lub ograniczać ich prawa ze względu na rasę, narodowość, wyznanie, płeć itp.

dyskurs n
diskurssi
dyskusja, wymiana zdań

dyskusja dɨsˈkusʲja n
keskustelu
jeden ze sposobów wymiany poglądów praktykowany przez dwoje lub więcej osób zainteresowanych danym tematem lub zjawiskiem;

dyskwalifikacja n
diskvalifiointi
(sport, sportowy) pozbawienie kogoś prawa udziału w dalszych etapach rywalizacji ze względu na naruszenie zasad

dysleksja dɨsˈlɛksʲja n
dysleksia lukivaikeus lukihäiriö
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (edukacja, edukacyjny) specyficzne trudności w nauce czytania i pisania;

dysmorfofobia n
dysmorfinen ruumiinkuvan häiriö
(psychologia, psychologiczny) chorobliwe, lękowe przekonanie o własnej szpetocie;

dysocjacja n
dissosiaatio
(chemia, chemiczny) proces rozpadu cząsteczek chemicznych na mniejsze cząsteczki, pojedyncze atomy lub jony;
(psychologia, psychologiczny) spektrum doświadczeń (w tym zaburzeń), które łączy poczucie oddzielenia się od rzeczywistości, fizycznych doświadczeń lub emocji;

dysonans dɨˈsɔ̃nãw̃s n
kakofonia
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięki zagrane razem lub po sobie, lecz nie dające wrażenia harmonijnego współbrzmienia
(przenośnie, przenośnia) brak zgodności, brak dopasowania

dyspensa dɨsˈpɛ̃w̃sa n
erivapaus
(kościelny) zwolnienie od przepisów prawa kościelnego;

dysplazja n
dysplasia
(medycyna, medyczny) nieprawidłowość budowy tkanki, narządu lub organizmu polegająca na niewłaściwych proporcjach ich części;

dysproz ˈdɨsprɔs n
dysprosium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Dy i liczbie atomowej 66;

dystopia dɨsˈtɔpʲja n
dystopia
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (sztuka) utwór fabularny z dziedziny literatury fantastyczno-naukowej, przedstawiający czarną wizję przyszłości;

dystrofia n
dystrofia
(medycyna, medyczny) zaburzenia w odżywianiu tkanki, narządu lub całego organizmu prowadzące do zmian zwyrodnieniowych;

dystrybucja ˌdɨstrɨˈbut͡sʲja n
jakaminen
rozprowadzanie, rozdzielanie

dysydent dɨˈsɨdɛ̃nt n
toisinajattelija
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba występująca przeciwko władzy i z tego powodu represjonowana;
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odstępca od dogmatów kościelnych, w dawnej Polsce ktoś wyznający religię chrześcijańską inną niż katolicyzm, szczególnie protestant;

dysza ˈdɨʃa n
suulake
(technologia, technika, techniczny) część przewodu, w której zwiększa się energia kinetyczna płynu

dytyramb n
dityrambi
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) oda albo pieśń pochwalna o charakterze patetycznym, wzniosłym, niekiedy tragicznym, wywodząca się ze starożytnej Grecji;

dywan ˈdɨvãn n
matto
gruba, wzorzysta tkanina, przeznaczona do przykrycia podłogi;

dywergencja ˌdɨvɛrˈɡɛ̃nt͡sʲja n
divergenssi
(matematyka, matematyczny) operator określający dla danego pola wektorowego pole skalarne, na podstawie którego można określić źródła i ujścia pola;
powstawanie rozbieżności
rozbieżność, różnorodność

dywersja n
harhautus
(wojskowość, wojskowy) tajne działania prowadzone by osłabić nieprzyjaciela

dywersyfikacja ˌdɨvɛrsɨfʲiˈkat͡sʲja n
monipuolistaminen
różnicowanie asortymentu produkcji lub usług w celu zmniejszenia ryzyka w prowadzeniu działalności gospodarczej;

dywidenda ˌdɨvʲiˈdɛ̃nda n
osinko
(ekonomia, ekonomiczny) część rocznego zysku netto spółki akcyjnej dzielona między akcjonariuszy proporcjonalnie do liczby posiadanych przez nich akcji;

dyzenteria n
punatauti
(medycyna, medyczny) ostra choroba zakaźna jelit, (zobacz) czerwonka

dzban d͡zbãn n
ruukku
naczynie użytkowe lub dekoracyjne zwykle zwężone u góry, często z jednym uchem;

dzeta ˈd͡zɛta n
zeeta
nazwa szóstej litery alfabetu greckiego, ζ;

dziabka n
kuokka
(Poznań) motyka

dziadek ˈd͡ʑadɛk n
isoisä vaari
ojciec matki
isoisä vaari pappa
ojciec ojca

dziadek do orzechów ˈd͡ʑadɛɡ ˌdɔ‿ːˈʒɛxuf n
pähkinänsärkijä
ręczne narzędzie kuchenne, służące do rozłupywania skorup orzechów;

dziadkowie d͡ʑatˈkɔvʲjɛ n
isovanhempi
(potocznie, potoczny) rodzice rodziców; babcia i dziadek

działanie d͡ʑaˈwãɲɛ n
operaatio
(matematyka, matematyczny) funkcja, na ogół dwuargumentowa i tradycyjnie oznaczana określonym symbolem pomiędzy jej argumentami;

działać ˈd͡ʑawat͡ɕ v
toimia
aktywnie uczestniczyć, pracować

działka ˈd͡ʑawka n
siirtolapuutarha
wyznaczony obszar ziemi przeznaczony pod zabudowę lub uprawę

działo ˈd͡ʑawɔ n
kanuuna
(wojskowość, wojskowy) broń palna dużego kalibru miotająca pociski na znaczne odległości;

dziczyzna d͡ʑiˈt͡ʃɨzna n
riista
(spożywczy) mięso z ubitej zwierzyny łownej

dzieci i ryby głosu nie mają ˈd͡ʑɛ̇t͡ɕi ː‿ˈrɨbɨ ˈɡwɔsu ɲɛ‿ˈmajɔ̃w̃ proverb
lasten pitää näkyä, mutta ei kuulua
dzieci nie mają własnego zdania, dorośli nie liczą się ze zdaniem dzieci

dzieciak ˈd͡ʑɛ̇t͡ɕak n
ipana
(rubaszny, rubasznie) (czasem (pieszczotliwie, pieszczotliwy)) dziecko

dziecinada ˌd͡ʑɛ̇t͡ɕĩˈnada n
lapsellisuus
(potocznie, potoczny) zachowanie niepoważne, dziecinny postępek

dziecinnie adv
lapsellisesti
w sposób charakterystyczny dla dziecka

dzieciobójca ˌd͡ʑɛ̇t͡ɕɔˈbujt͡sa n
lapsenmurhaaja
(książkowy) zabójca dziecka lub dzieci

dzieciobójstwo ˌd͡ʑɛ̇t͡ɕɔˈbujstfɔ n
lapsenmurha
(książkowy) zabójstwo dziecka, najczęściej własnego;

dziecięcy d͡ʑɛ̇ˈt͡ɕɛ̃nt͡sɨ adj
lapsenomainen
przeznaczony dla dziecka, należący do dziecka, właściwy dziecku

dzieciństwo d͡ʑɛ̇ˈt͡ɕĩj̃stfɔ n
lapsuus
okres rozwoju w życiu człowieka poprzedzający dojrzewanie i okres młodzieńczy;

dziecko ˈd͡ʑɛt͡skɔ n
lapsi
potomek niezależnie od wieku: syn lub córka w odniesieniu do swoich rodziców biologicznych lub przybranych;
istota ludzka w okresie wzrostu i dojrzewania, umownie do 18 roku życia;

dziedzic ˈd͡ʑɛ̇d͡ʑit͡s n
perijä
osoba, która coś po kimś przejmuje

dziedzictwo n
perintökalleus
majątek przejęty po kimś

dziedziczenie ˌd͡ʑɛ̇d͡ʑiˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
periminen
(rzeczownik odczasownikowy) od dziedziczyć

dziedziczny adj
perinnöllinen
przekazywany przez przodków lub przejęty od nich

dziedziczyć d͡ʑɛ̇ˈd͡ʑit͡ʃɨt͡ɕ v
periä
otrzymywać majątek (spadek) lub tytuł szlachecki po czyjejś śmierci
być uprawnionym do takiego otrzymania
o potomstwie organizmów żywych: przejmować cechy przodka
(informatyka, informatyczny) mieć takie same uprawnienia jak obiekt nadrzędny (folder, grupa użytkowników)
(informatyka, informatyczny) w programowaniu obiektowym o klasie będącej pochodną innej klasy;

dziedzina d͡ʑɛ̇ˈd͡ʑĩna n
ala
sfera czyjejś aktywności
määrittelyjoukko
(matematyka, matematyczny) zbiór wszystkich możliwych argumentów danej funkcji;

dziedziniec d͡ʑɛ̇ˈd͡ʑĩɲɛt͡s n
pihamaa
wydzielona, niezadaszona przestrzeń w budynku lub zespole budynków;

dziekan n
dekaani
(edukacja, edukacyjny) kierownik wydziału uczelni;

dzielenie d͡ʑɛˈlɛ̃ɲɛ n
jakolasku
(matematyka, matematyczny) działanie arytmetyczne, odwrotne do mnożenia;

dzielić ˈd͡ʑɛlʲit͡ɕ v
jakaa
dokonywać podziału, wyróżniać części jednej całości
(matematyka, matematyczny) wyznaczać iloraz, stosunek dwóch wielkości, funkcji itp.;
jakautua
być rozkładalnym na określone części

dzielić włos na czworo ˈd͡ʑɛlʲid͡ʑ ˈvwɔs na‿ˈt͡ʃfɔrɔ v
halkoa hiuksia
przesadnie coś analizować, być zbyt drobiazgowym w analizowaniu czegoś

dzielna n
jaettava
(matematyka, matematyczny) liczba dzielona; pierwsza z dwóch liczb na których wykonuje się działanie dzielenia, w zapisie ułamkowym odpowiada jej licznik

dzielnica d͡ʑɛlʲˈɲit͡sa n
kaupunginosa
wydzielona, zwyczajowo lub administracyjnie, część dużego miasta;

dzielnica czerwonych latarni n
punaisten lyhtyjen alue
dzielnica, w której świadczone są usługi erotyczne;

dzielnik ˈd͡ʑɛlʲɲik n
jakaja
(matematyka, matematyczny) liczba, przez którą dzielimy inną liczbę;

dziennik ˈd͡ʑɛ̇̃ɲːik n
päivälehti
(drukarstwo, drukarski) gazeta wydawana codziennie

dziennik pokładowy n
laivapäiväkirja
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (lotnictwo, lotniczy) podstawowy dokument załogi statku odtwarzający przebieg lotu;

dziennikarstwo ˌd͡ʑɛ̇̃ɲːiˈkarstfɔ n
journalismi
zajęcie dziennikarzy i dziennikarek

dziennikarstwo śledcze n
tutkiva journalismi
typ dziennikarstwa niezależnie odkrywającego, badającego i ujawniającego patologie ważne z punktu widzenia opinii publicznej

dziennikarz d͡ʑɛ̇̃ɲˈːikaʃ n
lehtimies journalisti toimittaja
osoba przygotowująca informacje do prasy, radia, telewizji, Internetu, itp.;

dzienny ˈd͡ʑɛ̃nːɨ adj
diurnaalinen
dotyczący dnia jako części doby; mający miejsce, żyjący, pracujący, przeznaczony do użycia przed zmrokiem

dzierzba ˈd͡ʑɛʒba n
lepinkäinen
(ornitologia, ornitologiczny) barwny ptak nabijający swoje pożywienie na cierń lub ostrą gałąź;

dziesiąta n
kello kymmenen
godzina 10 przed południem

dziesiątka d͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntka n
kymppi
nazwa liczby 10

dziesiąty d͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ adj
kymmenes
od 10

dziesięcina n
kirkollisvero
(historia, historyczny, historycznie) obecnie (rzadki, rzadko używany) podatek na rzecz instytucji kościelnych, wynoszący dziesiątą część dochodów;

dziesięciobój n
kymmenottelu
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa w której współzawodniczy się w dziesięciu różnych konkurencjach, a zwycięża ten kto łącznie zdobędzie najwięcej punktów;

dziesięciocentówka ˌd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔt͡sɛ̃nˈtufka n
10 sentin kolikko
(numizmatyka, numizmatyczny) moneta o nominale dziesięciu centów

dziesięciokąt n
kymmenkulmio
(geometria) wielokąt o dziesięciu bokach

dziesięciolecie ˌd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛt͡ɕɛ n
vuosikymmen
okres dziesięciu lat

dziesięć ˈd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕ cardinalNumeral
kymmenen
liczba 10

dziewczyna d͡ʑɛfˈt͡ʃɨ̃na n
tyttö
młoda, niezamężna kobieta
partnerka, nieformalna narzeczona, konkubina

dziewczynka d͡ʑɛfˈt͡ʃɨ̃nka n
tyttö
dziecko płci żeńskiej

dziewczęcy d͡ʑɛfˈt͡ʃɛ̃nt͡sɨ adj
tyttömäinen
dotyczący dziewczyny, taki, jak u dziewczyny/dziewczynki

dziewica d͡ʑɛˈvʲit͡sa n
neitsyt
osoba płci żeńskiej, która nie straciła dziewictwa; kobieta przed pierwszym stosunkiem seksualnym

dziewictwo n
neitsyys neitseellisyys
(fizjologia, fizjologiczny) stan kobiety do chwili pierwszego stosunku płciowego; bycie dziewicą

dziewiąta n
kello yhdeksän
godzina 9 rano lub wieczorem

dziewiątka d͡ʑɛˈvʲjɔ̃ntka n
ysi
cyfra 9

dziewiąty d͡ʑɛˈvʲjɔ̃ntɨ adj
yhdeksäs
od 9

dziewięciojęzyczny ˌd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇jɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ adj
yhdeksänkielinen
posługujący się dziewięcioma językami

dziewięciokąt n
yhdeksänkulmio
(geometria) wielokąt o dziewięciu bokach

dziewiętnastokąt n
19[[-kulmio]]
(geometria) wielokąt mający dziewiętnaście boków i dziewiętnaście kątów wewnętrznych

dziewiętnasty ˌd͡ʑɛvʲjɛtˈnastɨ adj
yhdeksästoista
od 19

dziewiętnaście ˌd͡ʑɛvʲjɛtˈnaɕt͡ɕɛ cardinalNumeral
yhdeksäntoista
liczba 19

dziewięć ˈd͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ cardinalNumeral
yhdeksän
liczba 9

dzieło sztuki ˈd͡ʑɛwɔ ˈʃtuci n
taideteos
(sztuka) wytwór działalności artystycznej mający specjalną wartość artystyczną

dzień d͡ʑɛ̇̃ɲ n
päivä
okres pomiędzy dwiema kolejnymi północami; doba
päivä vuorokausi
okres od świtu do zmierzchu

dzień dobry ˈd͡ʑɛɲ ˈdɔbrɨ interjection
hyvää huomenta huomenta
zwrot używany, kiedy chcemy życzyć dobrego dnia; uprzejme powitanie stosowane do zmierzchu

dzień roboczy n
työpäivä
(zawód, zawodowy, zawodowo) dzień, w którym się idzie do pracy
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ustawowa liczba godzin pracy

dzień wypłaty n
palkkapäivä
stały dzień tygodnia lub miesiąca, w którym pracownicy otrzymują wynagrodzenie

dzik d͡ʑik n
villisika
(zoologia, zoologiczny) gatunek ssaka z rzędu parzystokopytnych;

dziki ˈd͡ʑici adj
hillitön
nieokrzesany
villi
nieudomowiony, żyjący w naturalnych warunkach

dziobak ˈd͡ʑɔbak n
vesinokkaeläin
(zoologia, zoologiczny) Ornithorhynchidae, stekowiec z rodziny dziobakowatych;

dzioborożec ˌd͡ʑɔbɔˈrɔʒɛt͡s n
sarvinokka
(ornitologia, ornitologiczny) ptak posiadający duży dziób z rogowymi naroślami;

dzisiaj ˈd͡ʑiɕäj adv
tänään
cały dzień, który jest w tej chwili, dziś

dzisiejszy d͡ʑiˈɕɛ̇jʃɨ adj
tämänpäiväinen
ogólnie: aktualny, mający miejsce w obecnych czasach
taki, który wydarzył się dziś

dziupla ˈd͡ʑupla n
puunkolo
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) otwór, pusta komora wewnątrz pnia lub gałęzi drzewa;

dziura ˈd͡ʑura n
kolo kuoppa
otwór powstały wskutek uszkodzenia
(fizyka, fizyczny) (zobacz) dziura elektronowa

dziurkacz biurowy ˈd͡ʑurkad͡ʒ bʲjuˈrɔvɨ n
lävistäjä
(biurowość, biurowy) przyrząd do robienia dziurek na brzegach kartek, które mają być przechowywane w skoroszytach lub segregatorach;

dziwaczny d͡ʑiˈvat͡ʃnɨ adj
outo
cechujący się osobliwością, śmiesznością, nietypowością

dziwny ˈd͡ʑivnɨ adj
kummallinen outo
charakteryzujący się czymś niezrozumiałym

dziwonia d͡ʑiˈvɔ̃ɲja n
punavarpunen
(ornitologia, ornitologiczny) Carpodacus erythrinus, niewielki ptak należący do rodziny ziarnojadów;

dziób d͡ʑup n
keula
(morski) przednia część kadłuba statku;
nokka
(zoologia, zoologiczny) rogowe zakończenie głowy u ptaków oraz niektórych innych zwierząt służące najczęściej do chwytania pokarmów;

dziąsło ˈd͡ʑɔ̃w̃swɔ n
ien
(anatomia, anatomiczny) zgrubiała tkanka osłaniająca zęby;

dziąsłowy adj
alveolaarinen
(językoznawstwo, językoznawczy) taki, którego głównym miejscem artykulacji są dziąsła
gingivaalinen
(anatomia, anatomiczny) (stomatologia, stomatologiczny) odnoszący się do dziąsła

dzięcioł ˈd͡ʑɛ̇̃ɲt͡ɕɔw n
tikka
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny dzięciołów, Picinae

dzięcioł białogrzbiety ˈd͡ʑɛ̇̃ɲt͡ɕɔw ˌbʲjawɔˈɡʒbʲjɛtɨ n
valkoselkätikka
(ornitologia, ornitologiczny) Dendrocopos leucotos, gatunek średniej wielkości dzięcioła, jeden z pięciu gatunków z rodzaju Dendrocopos występujących w Polsce;

dzięcioł czarny ˈd͡ʑɛ̇̃ɲt͡ɕɔw ˈt͡ʃarnɨ n
palokärki
(ornitologia, ornitologiczny) Dryocopus martius Linnaeus, największy gatunek dzięcioła, występujący w Polsce;

dzięcioł duży ˈd͡ʑɛ̇̃ɲt͡ɕɔw ˈduʒɨ n
käpytikka
(ornitologia, ornitologiczny) Dendrocopos major, pospolity gatunek dzięcioła;

dzięcioł trójpalczasty ˈd͡ʑɛ̇̃ɲt͡ɕɔw ˌtrujpalˈt͡ʃastɨ n
pohjantikka
(ornitologia, ornitologiczny) Picoides tridactylus, gatunek średniej wielkości dzięcioła gnieżdżący się w północno-wschodniej części Europy oraz w górskich lasach Europy Środkowej;

dzięcioł zielonosiwy n
harmaapäätikka
(ornitologia, ornitologiczny) Picus canus, gatunek dzięcioła o zielonoszarym upierzeniu;

dzięcioł zielony ˈd͡ʑɛ̇̃ɲt͡ɕɔwʲ ʑɛˈlɔ̃nɨ n
vihertikka
(ornitologia, ornitologiczny) Picus viridis, gatunek dzięcioła, występujący pospolicie w Polsce;

dzięcioł średni ˈd͡ʑɛ̇̃ɲt͡ɕɔwʲ ˈɕrɛdʲɲi n
tammitikka
(ornitologia, ornitologiczny) Dendrocopos medius, gatunek dzięcioła, zaliczany do tak zwanych dzięciołów pstrych;

dzięciołek d͡ʑɛ̇̃ɲˈt͡ɕɔwɛk n
pikkutikka
(ornitologia, ornitologiczny) Dendrocopos minor, najmniejszy gatunek dzięcioła występujący w Polsce;

dzięgiel ˈd͡ʑɛ̃ŋʲɟɛl n
karhunputki
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju dzięgli (1.1)

dzięki ˈd͡ʑɛ̃ŋʲci preposition
ansiosta kiitos
…służący do powiedzenia, że dana czynność odbywa się z niezbędną pomocą osoby, rzeczy itp., opisanych przez wyrażenie za przyimkiem

dziękować d͡ʑɛ̃ŋˈkɔvat͡ɕ v
kiittää
(dosłownie) składać podziękowanie

dziękuję d͡ʑɛ̃ŋˈkujɛ interjection
kiitos kiitoksia
zwrot grzecznościowy wyrażający wdzięczność

dziękuję bardzo d͡ʑɛ̃ŋˈkujɛ ˈbard͡zɔ
paljon kiitoksia
…wyrażający wdzięczność

dzwon d͡zvɔ̃n n
kello
duży metalowy przedmiot, który uderzany wydaje dźwięk;

dzwonek ˈd͡zvɔ̃nɛk n
kello
(botanika, botaniczny) Campanula L., roślina o dużych, najczęściej niebieskich kwiatach
przedmiot przypominający kształtem dzwon

dzwoniec ˈd͡zvɔ̃ɲɛt͡s n
viherpeippo
(ornitologia, ornitologiczny) oliwkowozielony ptak wielkości wróbla;

dzwonić ˈd͡zvɔ̃ɲit͡ɕ v
soida
wywoływać dźwięk za pomocą dzwonu lub dzwonka

dzwonki ˈd͡zvɔ̃ŋʲci n
kellopeli
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny, w którym dźwięk wydobywa się przez uderzanie pałeczkami w metalowe płytki;

dzwonnica ˌd͡zvɔ̃nˈɲit͡sa n
kellotapuli
(architektura, architektoniczny) część budynku (najczęściej wieża) lub osobna budowla, konstrukcja przeznaczone do zawieszania dzwonów;

dzwonnik ˈd͡zvɔ̃ɲːik n
kellonsoittaja
człowiek mający za zadanie dzwonienie dzwonem kościelnym w dzwonnicy;

dzwono n
vanne
(technologia, technika, techniczny) wystająca, środkowa część drewnianego koła u wozu umocowana na osi

dzwony ˈd͡zvɔ̃nɨ n
leveälahkeiset housut
(potocznie, potoczny) spodnie rozszerzone poniżej kolan

dzwony rurowe ˈd͡zvɔ̃nɨ ruˈrɔvɛ n
putkikellot
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kilka metalowych rur zawieszonych na wspólnej ramie wydających dźwięk po uderzeniu młotkiem;

détente n
liennytys
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) odprężenie w zimnowojennych stosunkach między mocarstwami;

dąb dɔ̃mp n
tammi
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus L., rodzaj roślin drzewiastych lub krzewiastych z rodziny bukowatych;
(botanika, botaniczny) drzewo lub krzew z rodzaju dębów (1.1)
drewno dębu (1.2)

dąb bezszypułkowy n
talvitammi
(systematyka) (botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus petraea (Matt.) Liebl., gatunek drzewa z rodziny bukowatych;

dąb korkowy ˈdɔ̃mp kɔrˈkɔvɨ n
korkkitammi
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus suber L., gatunek z rodzaju dębów, wiecznie zielone drzewo strefy śródziemnomorskiej, z którego kory wytwarza się korek;

dąb ostrolistny n
rautatammi
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus ilex L., gatunek drzewa z rodziny bukowatych, pochodzący z obszaru śródziemnomorskiego;

dąb szypułkowy n
metsätammi
(systematyka) (botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus robur L., pospolity gatunek drzewa z rodziny bukowatych, z owocami (tj. żołędziami) osadzonymi na długiej szypułce;

dąbrowa n
tammimetsä
(leśnictwo) las lub zagajnik porośnięty przeważnie dębem

dławisz n
kelasköynnökset
(botanika, botaniczny) Celastrus L. rodzaj roślin z rodzaju dławiszowców;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju dławisz (1.1)

dłoń dwɔ̃ɲ n
käsi kämmen
(anatomia, anatomiczny) powierzchnia ręki pozbawiona owłosienia i mająca linie papilarne;

dług dwuk n
velka
to, co zostało do oddania lub zapłacenia po wzięciu pożyczki lub na podstawie innej umowy;

długi ˈdwuɟi adj
pitkä
mający znaczny wymiar podłużny (długość)
trwający znaczny czas
(potocznie, potoczny) używany przy określaniu długości lub czasu, jw.
(żartobliwie) o człowieku: wysoki

długi weekend ˈdwuɟi ˈwʲikɛ̃nt n
pitkä viikonloppu
(potocznie, potoczny) weekend, przed którym lub po którym następuje dzień wolny od pracy;

długo ˈdwuɡɔ adv
kauan pitkään
przez, na znaczny czas

długometrażowy adj
kokopitkä
o filmie przekraczający 55 minut projekcji

długopis dwuˈɡɔpʲis n
kynä kuulakärkikynä
narzędzie do pisania, w którym pisze się wymiennymi wkładami z atramentem lub żelem

długopłetwiec oceaniczny n
ryhävalas
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Megaptera novaeangliae Borowski, gatunek morskiego ssaka z rodziny płetwalowatych;

długoszpar n
jättiläishai
(ichtiologia, ichtiologiczny) Cetorhinus maximus Gunnerus, ryba morska o masywnym, wrzecionowatym ciele z podrodziny długoszparowatych;

długoszpon n
jassana
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Jacanidae;

długoterminowy adj
pitkäaikainen
trwający długo; przewidziany na długi okres lub mający odległy termin realizacji

długowieczność n
pitkäikäisyys
długie trwanie
długie życie;

długowłosy ˌdwuɡɔˈvwɔsɨ adj
pitkähiuksinen
(książkowy) mający długie włosy

długość ˈdwuɡɔɕt͡ɕ n
pituus
(fizyka, fizyczny) miara odległości między dwoma punktami liczona w linii prostej albo po krzywej;

długość fali ˈdwuɡɔɕt͡ɕ ˈfalʲi n
aallonpituus
(fizyka, fizyczny) odległość między dwoma kolejnymi punktami będącymi w tej samej fazie drgań;

dłuto ˈdwutɔ n
taltta
(technologia, technika, techniczny) metalowe narzędzie, złożone z uchwytu i ostrza, używane m.in. do ręcznej obróbki rzeźbiarskiej, wykonywania otworów, zagłębień, rzeźbienia, przecinania i wygładzania;

dłużnik ˈdwuʒʲɲik n
velallinen
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba lub instytucja zobowiązana do zwrotu długu (w formie pieniężnej lub rzeczowej) wierzycielowi;

dźgnięcie n
pisto
ugodzenie ostrym przedmiotem

dźwig d͡ʑvʲik n
nostokurki
maszyna służąca do przenoszenia ładunku w pionie lub w poziomie

dźwignia ˈd͡ʑvʲiɟɲa n
vipu
(technologia, technika, techniczny) przełącznik zrealizowany za pomocą dającego się przesuwać drążka
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) finansowy instrument pochodny polegający na zwielokrotnieniu efektów zmian kursu instrumentu bazowego za pomocą niskiego depozytu, stanowiącego tylko część inwestowanej sumy
(ekonomia, ekonomiczny) instrument finansowy polegający na zwiększeniu zadłużenia w celu podniesienia zyskowności inwestycji; dzięki wykorzystaniu kapitału obcego, po jego spłaceniu wraz z kosztami, zwiększa się całkowity zysk, mimo pozostawienia wkładu własnego na niezmienionym poziomie
(fizyka, fizyczny) jedna z maszyn prostych, których zadaniem jest uzyskanie działania większej siły przez zastosowanie mniejszej siły;
(sport, sportowy) chwyt w sztukach walki, unieruchamiający przeciwnika przez zmuszenie jego stawów do pracy w nienaturalnych warunkach;

dźwięczny adj
sointuva
o mocnym, harmonijnym, czystym brzmieniu
soinnillinen
(językoznawstwo, językoznawczy) wymawiany przy zsuniętych i drgających więzadłach głosowych

dźwięk d͡ʑvʲjɛ̃ŋk n
ääni
fala akustyczna odbierana przez słuch człowieka;

dżdżownica d͡ʒːɔvʲˈɲit͡sa n
kastemato
(zoologia, zoologiczny) walcowaty, zbudowany z pierścieni bezkręgowiec;

dżelada d͡ʒɛˈlada n
tselada
(zoologia, zoologiczny) Theropithecus gelada, małpa afrykańska o charakterystycznym bujnym owłosieniu górnej części tułowia i ramion;

dżem d͡ʒɛ̃m n
hillo
(spożywczy) słodka, lepka substancja do smarowania chleba lub dodawana do naleśników, wytwarzana przez gotowanie owoców z cukrem;

dżihad ˈd͡ʒʲixat n
jihad pyhä sota
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) święta wojna muzułmańska

dżihadysta ˌd͡ʒʲixaˈdɨsta n
jihadisti
zwolennik dżihadyzmu, wojownik dżihadu

dżin n
djinni
(mitologia, mitologiczny) duch w wierzeniach staroarabskich, powstały z czystego ognia albo też obłoku pary, który wpływa na losy ludzkie

dżinn d͡ʒʲĩn n
henki
(mitologia arabska) według pogańskich, przedislamskich wierzeń staroarabskich: istota o nadnaturalnej potędze, powstała z ognia (lecz mogąca przyjmować dowolną postać), mająca wpływ na losy ludzi

dżinsy ˈd͡ʒʲĩw̃sɨ n
farkut
(odzieżownictwo) (krawiectwo) spodnie z dżinsu;

dżip d͡ʒʲip n
jeeppi
(motoryzacja) samochód marki Jeep;

dżokej ˈd͡ʒɔkɛj n
laukkaratsastaja jockey
(jeździectwo, jeździecki) jeździec zawodowo startujący w wyścigach konnych

dżonka n
džonkki
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) drewniany statek handlowy lub rybacki używany w krajach Dalekiego Wschodu;

dżul d͡ʒul n
joule
(fizyka, fizyczny) jednostka pracy, energii i ciepła w układzie SI, oznaczana J;

dżuma ˈd͡ʒũma n
rutto
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) choroba zakaźna, o ostrym przebiegu, wywoływana przez pałeczkę Yersinia pestis;

dżungla ˈd͡ʒũŋɡla n
viidakko
wilgotny las tropikalny;

e-book n
e-kirja
(informatyka, informatyczny) książka elektroniczna, utwór literacki w wersji elektronicznej;

easter egg n
pääsiäismuna
(informatyka, informatyczny) (gry komputerowe) ukryta przed użytkownikiem funkcja lub treść zawarta w interaktywnych produktach cyfrowych;

ebonit n
eboniitti kovakumi
tworzywo sztuczne otrzymywane w wyniku wulkanizacji kauczuku z dużą ilością siarki, zwykle barwy czarnej lub ciemnobrązowej, posiada dobre właściwości izolacyjne;

echo ˈɛxɔ n
kaiku
(akustyka, akustyczny) powtórzenie dźwięku słyszalne wskutek odbicia się go od oddalonej powierzchni;

echolalia ˌɛxɔˈlalʲja n
kaikupuhe
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne polegające na powtarzaniu słów wypowiedzianych lub usłyszanych;

echolokacja n
kaikuluotaus
(zoologia, zoologiczny) metoda stosowana przez niektóre zwierzęta polegająca na określaniu położenia przeszkód lub poszukiwanych obiektów w otoczeniu z użyciem zjawiska echa akustycznego;

ecstasy n
ekstaasi
(potocznie, potoczny) tabletki z jedną z odmian amfetaminy;

edredon ɛˈdrɛdɔ̃n n
haahka
(ornitologia, ornitologiczny) Somateria mollissima, duży, zamieszkujący skaliste wybrzeża, morski ptak o szczególnie miękkim puchu;

edredon okazały ɛˈdrɛdɔ̃n ˌɔkaˈzawɨ n
kyhmyhaahka
(ornitologia, ornitologiczny) Somateria spectabilis, turkan, gatunek kaczki;

edredon okularowy ɛˈdrɛdɔ̃n ˌɔkulaˈrɔvɨ n
silmälasihaahka
(ornitologia, ornitologiczny) Somateria fischeri, gatunek kaczki edredonowej gnieżdżący się w polarnych rejonach Syberii i Ameryki Północnej;

edycja n
painos
jedna z imprez, która odbywa się cyklicznie, np. konkurs, festiwal lub konferencja

edyl ˈɛdɨl n
ediili
(historia, historyczny, historycznie) urzędnik w starożytnym Rzymie sprawujący nadzór nad porządkiem i bezpieczeństwem w mieście, nad pracami publicznymi i budowlanymi, zaopatrzeniem w żywność oraz organizacją igrzysk;

edytować ˌɛdɨˈtɔvat͡ɕ v
muokata
(informatyka, informatyczny) pisać, modyfikować tekst lub grafikę, zwykle przy pomocy komputera

efekt cieplarniany ˈɛfɛktʲ ˌt͡ɕɛplarʲˈɲãnɨ n
kasvihuoneilmiö
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko podwyższania temperatury Ziemi powodowane przez gazy cieplarniane;

efekt domina ˈɛfɛɡd ːɔ̃ˈmʲĩna n
dominoefekti
(dosłownie) efekt polegający na tym, że po ustawieniu kamieni domina pionowo obok siebie popycha się stojący na końcu kamień, a ten, przewracając się, uderza w kamień sąsiedni, co skutkuje jego przewróceniem i uderzeniem w kamień następny itd..
(przenośnie, przenośnia) określenie sytuacji, w której jedno zdarzenie uruchamia szereg następujących po sobie, wynikających jedno z drugiego zdarzeń, zazwyczaj gwałtownych, niemożliwych do opanowania

efekt uboczny ˈɛfɛkt uˈbɔt͡ʃnɨ n
sivuvaikutus
dodatkowa, niepożądana i inna od oczekiwanej, reakcja organizmu pacjenta na dany lek

efektywność n
tehokkuus
bycie wydajnym; zdolność osiągania dobrego wyniku

efektywny ˌɛfɛkˈtɨvnɨ adj
voimassa
istotny, rzeczywisty
skuteczny, wydajny

efemeryczny ˌɛfɛ̃mɛˈrɨt͡ʃnɨ adj
päivä
taki, który szybko przemija

efeski adj
efesolainen
związany z Efezem, dotyczący Efezu

egalitaryzm n
egalitarismi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (socjologia, socjologiczny) koncepcja głosząca, iż zasada równości obywateli powinna być podstawą sprawiedliwego ustroju społecznego;

egida ɛˈɟida n
suoja
(mitologia grecka) tarcza Zeusa wykuta przez Hefajstosa;

egipski ɛˈɟipsʲci adj
egyptiläinen egypti
odnoszący się do Egiptu, dotyczący Egiptu, pochodzący z Egiptu

egiptolog ˌɛɟipˈtɔlɔk n
egyptologi
specjalista w dziedzinie egiptologii

egiptologia ˌɛɟiptɔˈlɔɟja n
egyptologia
(archeologia, archeologiczny) nauka badająca historię i kulturę starożytnego Egiptu;

egiryn n
akmiitti
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów łańcuchowych, zaliczany do grupy piroksenów, wzór chemiczny NaFe3+(Si2O6);

ego ˈɛɡɔ n
minä
(psychologia, psychologiczny) świadoma część osobowości;

egocentryczny ˌɛɡɔt͡sɛ̃nˈtrɨt͡ʃnɨ adj
itsekeskeinen
związany z egocentryzmem, świadczący o traktowaniu siebie jako najważniejszy/centralny punkt świata

egocentryzm n
itsekeskeisyys
(pejoratywnie, pejoratywny) przecenianie swojego znaczenia w świecie, postrzeganie siebie jako ośrodka wszystkiego, odbieranie wszystkich wydarzeń w stosunku do własnej osoby
(psychologia, psychologiczny) tok rozumowania, który polega na centralnym umiejscowieniu własnej osoby w świecie;

egoista ˌɛɡɔˈ<sup>j</sup>ista n
egoisti
osoba kierująca się własnym interesem bez zwracania uwagi na potrzeby innych

egoistka ˌɛɡɔˈ<sup>j</sup>istka n
egoisti
kobieta kierująca się własnym interesem bez zwracania uwagi na potrzeby innych

egoistyczny ˌɛɡɔ<sup>j</sup>iˈstɨt͡ʃnɨ adj
egoistinen
charakterystyczny dla egoisty i egoizmu

egoizm ɛˈɡɔ<sup>j</sup>ism̥ n
egoismi
(filozofia, filozoficzny) (psychologia, psychologiczny) postawa życiowa cechująca się przedkładaniem własnego dobra lub korzyści ponad wszystko inne;

egzamin ɛɡˈzãmʲĩn n
tentti koe
(edukacja, edukacyjny) procedura sprawdzania wiedzy teoretycznej lub praktycznej

egzamin wstępny ɛɡˈzãmʲĩn ˈfstɛ̃mpnɨ n
pääsykoe
(edukacja, edukacyjny) egzamin organizowany przez instytucję edukacyjną, którego wyniki decydują o przyjęciu na kolejny etap kształcenia

egzaminować ˌɛɡzãmʲĩˈnɔvat͡ɕ v
tutkia
przeprowadzać egzamin, poddawać coś lub kogoś egzaminowi

egzegeza n
eksegeesi
(językoznawstwo, językoznawczy) (teologia, teologiczny) badanie, wyjaśnianie i komentowanie tekstów;

egzekucja ˌɛɡzɛˈkut͡sʲja n
metsaus
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przymusowe ściąganie należności, z których zapłaceniem jakaś osoba lub instytucja zalega
wykonanie wyroku śmierci
toimeenpano
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wykonanie wyroku, orzeczenia, decyzji administracyjnej lub uchwały organu kolegialnego

egzemplarz ɛɡˈzɛ̃mplaʃ n
kappale
jeden przedmiot z grupy jednorodnych przedmiotów

egzemplifikacja n
esimerkki
wyjaśniający przykład
wyjaśnianie czegoś za pomocą przykładów

egzoksiężyc n
eksokuu
(astronomia, astronomiczny) księżyc obiegający egzoplanetę itp.;

egzonim ɛɡˈzɔ̃ɲĩm n
eksonyymi
(językoznawstwo, językoznawczy) (geografia, geograficzny) zaadaptowana na potrzeby własnego języka nazwa obiektu geograficznego inna od nazwy używanej w języku lub językach oficjalnych na obszarze, gdzie dany obiekt geograficzny się znajduje;

egzorcysta n
eksorkisti
(kościelny) osoba uprawniona do odprawienia egzorcyzmu;

egzorcyzm n
manaus eksorkismi
(kościelny) obrzęd liturgiczny, który ma usuwać wpływ szatana na osoby, miejsca lub rzeczy;

egzosfera ˌɛɡzɔˈsfɛra n
eksosfääri
(meteorologia, meteorologiczny) zewnętrzna warstwa atmosfery Ziemi;

egzoteryczny adj
eksoteerinen
(książkowy) przeznaczony dla ogółu, dostępny, popularny

egzotyczny ˌɛɡzɔˈtɨt͡ʃnɨ adj
eksoottinen
(fizyka, fizyczny) o materii, cząstce: nie złożona z barionów podlegających Modelowi Standardowemu;
niezwykły, osobliwy, rzadko spotykany
o urlopie, wyjeździe, itp.: spędzany w dalekich krajach
typowy dla dalekich krajów o odmiennej kulturze i klimacie

egzotyka n
eksoottisuus eksotiikka
zespół cech właściwych krajom/regionom o innym klimacie i cywilizacji

egzystencja ˌɛɡzɨˈstɛ̃nt͡sʲja n
olemassaolo
istnienie, byt, życie i jego warunki
(filozofia, filozoficzny) rzeczywistość, istnienie, byt

egzystencjalizm ˌɛɡzɨstɛ̃nˈt͡sʲjalʲism̥ n
eksistentialismi
(filozofia, filozoficzny) współczesny kierunek filozoficzny, którego przedmiotem badań są indywidualne losy jednostki ludzkiej;

einstein ˈajn͇ʃtajn n
einsteinium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Es i liczbie atomowej 99;

ejakulacja ˌɛjakuˈlat͡sʲja n
ejakulaatio
(fizjologia, fizjologiczny) wytrysk spermy (nasienia);

ejakulat n
siemenneste
(fizjologia, fizjologiczny) porcja nasienia wydzielanego przez osobnika męskiego podczas wytrysku

ekierka ɛˈcɛrka n
kolmioviivain
przyrząd kreślarski o kształcie trójkąta prostokątnego

eklektyczny ˌɛklɛkˈtɨt͡ʃnɨ adj
eklektinen
będący zlepkiem kilku (często niespójnych) stylów, pojęć, poglądów

eklezjologia n
ekklesiologia
(teologia, teologiczny) teologiczna nauka o Kościele jako wspólnocie ludzi wierzących, teologia Kościoła;

ekliptyka ɛkˈlʲiptɨka n
ekliptika
(astronomia, astronomiczny) koło na sferze niebieskiej, wyznaczone przez pozorną, obserwowaną z Ziemi drogę Słońca na niebie;

ekolog ɛˈkɔlɔk n
ekologi
(biologia, biologiczny) specjalista zajmujący się ekologią

ekologia ˌɛkɔˈlɔɟja n
ekologia ympäristötiede
(biologia, biologiczny) nauka o strukturze i funkcjonowaniu przyrody;

ekologicznie ˌɛkɔlɔˈɟit͡ʃʲɲɛ adv
ekologisesti
w sposób ekologiczny, szanując środowisko naturalne

ekologiczny ˌɛkɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
ekologinen
(biologia, biologiczny) związany z ekologią – nauką o strukturze i funkcjonowaniu przyrody

ekonomia ˌɛkɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
kansantalous
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o produkcji, podziale, wymianie i konsumpcji dóbr;

ekonomicznie adv
taloudellisesti
(ekonomia, ekonomiczny) odnosząc się do ekonomii, ekonomiki
(podniośle) bez większego nakładu środków i wysiłku

ekonomiczny ˌɛkɔ̃nɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ adj
taloudellinen
odnoszący się do gospodarki
związany z ekonomią lub ekonomiką

ekonomista n
ekonomisti
(ekonomia, ekonomiczny) specjalista w dziedzinie ekonomii
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek odłamu rosyjskiej socjaldemokracji z przełomu XIX i XX wieku

ekosystem ˌɛkɔˈsɨstɛ̃m n
ekosysteemi
(ekologia, ekologiczny) fragment przyrody będący funkcjonalną całością;

ekran ˈɛkrãn n
näyttö
(budownictwo) budowla lub konstrukcja chroniąca obiekt lub jego otoczenie przed niebezpiecznymi lub niepożądanymi wpływami, jak fale elektromagnetyczne, prąd elektryczny, wilgoć, ciepło, hałas itp.
näyttö kuvaruutu
(elektronika, elektroniczny) część urządzeń pokazujących obraz lub tekst, na której wyświetlane są informacje
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) ściana lub specjalne płótno, na którym wyświetla się obrazy

ekscelencja ˌɛkst͡sɛˈlɛ̃nt͡sʲja n
korkeus
tytuł honorowy nadawany biskupom w Kościołach katolickich oraz ministrom i ambasadorom (tytuł dożywotni)

ekscentryczność n
eksentrisyys
(matematyka, matematyczny) jeden z parametrów krzywej stożkowej;
cecha tego, co jest ekscentryczne; cecha tych, którzy są ekscentryczni

ekscentryczny ˌɛkst͡sɛ̃nˈtrɨt͡ʃnɨ adj
eksentrinen
dziwaczny, odbiegający od normy

ekshibicjonista ˌɛksxʲibʲit͡sʲjɔ̇̃ˈɲista n
itsensäpaljastelija
(przenośnie, przenośnia) osoba, która przejawia skłonność do ujawniania swoich intymnych, często drastycznych spraw
mężczyzna, który obnaża się w miejscach publicznych;

ekshibicjonizm ˌɛksxʲibʲiˈt͡sʲjɔ̇̃ɲism̥ n
ekshibitionismi
(seksuologia, seksuologiczny) dewiacja seksualna polegająca na obnażaniu się w miejscu publicznym;
(przenośnie, przenośnia) skłonność do obnażania się w sprawach intymnych, często drastycznych

ekshumacja n
ekshumaatio
wydobycie pochowanych ludzkich szczątków;

ekshumować v
kaivaa ylös
wydobywać pochowane zwłoki

eksklawa n
eksklaavi
(administracja) (geografia, geograficzny) część terytorium jednostki administracyjnej położona w oddzieleniu od głównego jego obszaru, lecz na tym samym obszarze lądowym;

ekskluzywny ˌɛkskluˈzɨvnɨ adj
eksklusiivinen
elegancki lub luksusowy
odróżniający się od ogółu lub spoza pewnego kręgu
przeznaczony dla ograniczonej liczby osób

ekskomunika ˌɛkskɔ̃ˈmũɲika n
ekskommunikaatio
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyłączenie ze wspólnoty Kościoła, najsurowsza kara w Kościele katolickim;

ekslibris n
exlibris
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) znak własnościowy wklejany na wewnętrznej okładce książki;

ekspansja ɛksˈpãw̃sʲja n
laajennus
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zajmowanie przez państwo nowych terytoriów
rozprzestrzenianie się czegoś na jakimś obszarze

ekspert ˈɛkspɛrt n
asiantuntija ekspertti
specjalista w danej dziedzinie, osoba o teoretycznej i praktycznej znajomości danego tematu

eksperyment ˌɛkspɛˈrɨ̃mɛ̃nt n
koe
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) doświadczenie naukowe przeprowadzone w celu zbadania jakiegoś zjawiska;
pierwsza realizacja świeżego, nowatorskiego pomysłu, planu

eksperymentator ˌɛkspɛrɨ̃mɛ̃nˈtatɔr n
kokeilija
człowiek realizujący nowe pomysły, testujący nowości, przeprowadzający eksperymenty

eksperymentować v
kokeilla
przeprowadzać eksperyment, podejmować próby, szukać nowych pomysłów i rozwiązań

eksplodować ˌɛksplɔˈdɔvat͡ɕ v
räjähtää räjäyttää
z hukiem i gwałtownie rozpadać się na mniejsze kawałki

eksplozja ɛksˈplɔzʲja n
räjähdys
rozerwanie się z hukiem;
(przenośnie, przenośnia) gwałtowny wzrost, rozwój czegoś

eksport ˈɛkspɔrt n
vientitavara
sprzedaż towarów lub wywóz krajowego kapitału za granicę albo świadczenie usług zagranicznemu klientowi

eksporter n
viejä
(handel, handlowy) osoba lub firma zajmująca się wysyłką towaru za granicę

eksportować ˌɛkspɔrˈtɔvat͡ɕ v
viedä
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) wywozić towary, kapitały za granicę w celu wymiany handlowej lub świadczyć odpłatne usługi na rzecz kontrahenta zagranicznego

ekspres ˈɛksprɛs n
jatko
dwa karabinki połączone krótką, usztywnioną pętlą z taśmy;

ekspresjonistyczny adj
ekspressionistinen
(sztuka) związany z ekspresjonizmem, dotyczący ekspresjonizmu albo ekspresjonisty

ekspresjonizm ˌɛksprɛˈsʲjɔ̇̃ɲism̥ n
ekspressionismi
(sztuka) kierunek w sztuce, który miał na celu wyrażenie uczuć artysty;

ekspresyjny adj
ilmaiseva
odznaczający się siłą wyrazu

ekstatyczny ˌɛkstaˈtɨt͡ʃnɨ adj
haltioitunut
dotyczący ekstazy, wywodzący się z ekstazy; będący wynikiem ekstazy

ekstaza ɛkˈstaza n
ekstaasi
(psychologia, psychologiczny) stan zachwytu o charakterze majaczeniowym, często mający treść lub zabarwienie religijne; stan oderwania od rzeczywistości;

ekstradycja n
luovutus
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wydanie innemu państwu osoby, która naruszyła jego prawa

ekstrapolacja ˌɛkstrapɔˈlat͡sʲja n
ekstrapolaatio
(matematyka, matematyczny) wyznaczanie wartości funkcji poza przedziałem, w którym wartości tej funkcji są znane
prognozowanie przebiegu wydarzeń na podstawie znajomości analogicznych zjawisk

ekstrawagancja ˌɛkstravaˈɡãnt͡sʲja n
extravagant
wygląd lub zachowanie jaskrawo odmienne od powszechnego

ekstrawagancki ˌɛkstravaˈɡãnt͡sʲci adj
ekstravagantti
taki, który jest przejawem ekstrawagancji

ekstremalny ˌɛkstrɛ̃ˈmalnɨ adj
extreme
krańcowy, skrajny

ekstremista ˌɛkstrɛ̃ˈmʲista n
ekstremisti
osoba o skrajnych, radykalnych poglądach

ekstremistyczny adj
ekstremistinen
dotyczący ekstremizmu albo ekstremistów

ekstremizm ɛksˈtrɛ̃mʲism̥ n
ekstremismi
wyznawanie skrajnych, krańcowych poglądów w jakiejś kwestii

ekstremofil ˌɛkstrɛ̃ˈmɔfʲil n
ekstremofiili
organizm żyjący w ekstremalnych warunkach;

ekstremum ɛksˈtrɛ̃mũm n
ääriarvo
(matematyka, matematyczny) skrajna (minimalna lub maksymalna) wartość funkcji;

eksykator ˌɛksɨˈkatɔr n
eksikkaattori
rodzaj naczynia laboratoryjnego, służącego do ochrony przed wilgocią;

ekumena n
oikumene
(geografia, geograficzny) obszar stale zamieszkany i wykorzystywany gospodarczo przez człowieka

ekumeniczny adj
ekumeeninen
(książkowy) powszechny, otwarty
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z ekumenizmem, dotyczący ekumenizmu

ekumenizm n
ekumenia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) nurt światopoglądowy proklamujący porozumienie między wyznaniami;

ekwadorski ˌɛkfaˈdɔrsʲci adj
ecuadorilainen
odnoszący się do państwa Ekwador

elegancja ˌɛlɛˈɡãnt͡sʲja n
eleganssi
dobry smak w ubiorze i zachowaniu

elegancki ˌɛlɛˈɡãnt͡sʲci adj
elegantti
dotyczący elegancji; charakteryzujący się elegancją

elegia ɛˈlɛɟja n
elegia
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór poetycki o treści poważnej, refleksyjny, w tonie smutnego rozpamiętywania, rozważania lub skargi, poruszający tematykę przemijania, śmierci lub miłości;

elektor n
valitsijamies
(historia, historyczny, historycznie) książę uprawniony do wyboru cesarza w Rzeszy (Niemieckiej);
ktoś powołany do wzięcia udziału w decydującym akcie wyborczym
wyborca

elektorat n
elektoraatti
ogół wyborców

elektrochemia n
sähkökemia
(chemia, chemiczny) dział chemii fizycznej zajmujący się badaniem zależności między zjawiskami elektrycznymi a reakcjami chemicznymi;

elektrochemiczny adj
sähkökemiallinen
związany z elektrochemią, dotyczący elektrochemii

elektroda ˌɛlɛkˈtrɔda n
elektrodi
(fizyka, fizyczny) końcówka przewodnika pozostającego w kontakcie ze środowiskiem, do którego doprowadza lub z którego odprowadza prąd elektryczny;

elektrolit ˌɛlɛkˈtrɔlʲit n
elektrolyytti
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) substancja zdolna do jonowego przewodzenia prądu elektrycznego;

elektrolityczny adj
elektrolyyttinen
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) dotyczący elektrolizy lub elektrolitu, związany z elektrolizą lub z elektrolitem

elektroliza ˌɛlɛktrɔˈlʲiza n
elektrolyysi
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) zmiana struktury chemicznej substancji, zachodzące pod wpływem przyłożonego do niej zewnętrznego napięcia elektrycznego

elektroluminescencja ˌɛlɛktrɔlũmʲĩnɛˈst͡sɛ̃nt͡sʲja n
elektroluminesenssi
(fizyka, fizyczny) świecenie ciał, wywołane działaniem zmiennego pola elektrycznego;

elektromagnetyczny adj
sähkömagneettinen
(fizyka, fizyczny) związany z elektromagnetyzmem

elektromagnetyzm n
sähkömagnetismi
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) dział fizyki zajmujący się współzależnością zjawisk elektrycznych i magnetycznych
(fizyka, fizyczny) magnetyzm o podłożu elektrycznym; ogół zjawisk magnetycznych powodowanych przez prąd elektryczny

elektrometalurgia n
sähkömetallurgia
(technologia, technika, techniczny) wydobywanie metali z rud lub oczyszczanie ich przy użyciu prądu elektrycznego;

elektron ɛˈlɛktrɔ̃n n
elektroni
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o ujemnym ładunku elektrycznym, będąca leptonem i składnikiem atomu;

elektronarzędzie n
sähkötyökalu
(technologia, technika, techniczny) narzędzie elektryczne przeznaczone do prac remontowych i budowlanych

elektroniczny ˌɛlɛktrɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ adj
elektroninen
związany z elektroniką, opierający się na elektronice

elektronika ˌɛlɛkˈtrɔ̃ɲika n
elektroniikka
dziedzina zajmującą się wytwarzaniem i przetwarzaniem sygnałów w postaci prądów i napięć elektrycznych;

elektroterapia n
elektroterapia
(medycyna, medyczny) leczenie prądem elektrycznym;

elektrownia ˌɛlɛkˈtrɔvʲɲa n
voimalaitos voimala
(elektryczność) zakład przemysłowy, w którym wytwarza się energię elektryczną;

elektrownia atomowa n
ydinvoimala
(elektryczność) elektrownia wytwarzająca energię elektryczną przy wykorzystaniu rozszczepienia jąder atomowych;

elektrowóz ˌɛlɛkˈtrɔvus n
sähköveturi
(kolejnictwo) lokomotywa z napędem elektrycznym;

elektryczność ˌɛlɛkˈtrɨt͡ʃnɔɕt͡ɕ n
sähkö
(fizyka, fizyczny) własność materii, pozwalająca jej oddziaływać z polem elektromagnetycznym;
(potocznie, potoczny) prąd elektryczny

elektryczny ˌɛlɛkˈtrɨt͡ʃnɨ adj
sähköinen
związany z elektrycznością; działający przy wykorzystaniu elektryczności

elektryk ɛˈlɛktrɨk n
sähköasentaja sähkömies
osoba zajmująca się urządzeniami elektrycznymi

element ɛˈlɛ̃mɛ̃nt n
alkio
część składowa
(matematyka, matematyczny) obiekt należący do rozważanego zbioru lub klasy
alkuaine
(filozofia, filozoficzny) w filozofii starożytnej synonim słowa pierwiastek: (ziemia, woda, ogień lub powietrze)
(pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) niepochlebne określenie grupy społecznej lub jej przedstawiciela

elementarny ˌɛlɛ̃mɛ̃nˈtarnɨ adj
alkeis-
podstawowy, najprostszy

elementarz ˌɛlɛ̃ˈmɛ̃ntaʃ n
aapinen
(edukacja, edukacyjny) podręcznik do początkowej nauki czytania i pisania;

elf ɛlf n
haltia
istota fantastyczna;

elipsa ɛˈlʲipsa n
ellipsi
(geometria) zamknięta krzywa drugiego stopnia taka, że suma odległości każdego z punktów tej krzywej od dwóch innych, dowolnie obranych punktów (ognisk elipsy) jest stała;
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna, polegająca na celowym pominięciu jednego lub kilku wyrazów w zdaniu lub wersie;

eliptyczny adj
elliptinen
mający kształt elipsy
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) polegający na elipsie, zawierający elipsę

elita ɛˈlʲita n
eliitti
grupa ludzi wyróżniająca się pozytywnie w pewnym środowisku
wyodrębniona, niekoniecznie sformalizowana, grupa przywódcza, stanowiąca wzór dla reszty społeczeństwa, kierująca jego życiem i określająca lub przynajmniej wpływająca na kierunek jego rozwoju

elitarny ˌɛlʲiˈtarnɨ adj
eliitti
dostępny tylko dla niektórych osób

elizja n
elisio
(językoznawstwo, językoznawczy) opuszczenie wygłoskowej głoski lub sylaby wyrazu przed pierwszą samogłoską następującego po niej wyrazu;

elokwencja n
kaunopuheisuus
umiejętność pięknego wysławiania się

elokwentny ˌɛlɔˈkfɛ̃ntnɨ adj
kaunopuheinen
mający dar umiejętnego, łatwego wysławiania się

elżbietański adj
elisabetiaaninen
związany z okresem panowania królowej Elżbiety I w Anglii, dotyczący okresu jej panowania

emalia n
emali
(technologia, technika, techniczny) masa szklista do pokrywania wyrobów głównie metalowych w celach dekoracyjnych lub ochronnych

emanować v
huokua
promieniować, wydzielać coś z siebie

embargo ɛ̃mˈbarɡɔ n
embargo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zakaz przywozu lub wywozu określonych towarów do lub z danego państwa ogłaszany przez inne państwo lub organizację międzynarodową;

embriologia ˌɛ̃mbrʲjɔˈlɔɟja n
embryologia
(biologia, biologiczny) nauka zajmująca się rozwojem zarodkowym organizmów zwierzęcych (w tym człowieka) i roślinnych;

emeryt ɛ̃ˈmɛrɨt n
eläkeläinen
osoba, która przepracowała ustawowo wymaganą liczbę lat i osiągnąwszy wymagany wiek, przestała pracować i otrzymuje emeryturę

emerytowany ˌɛ̃mɛrɨtɔˈvãnɨ adj
eläkeläinen
będący na emeryturze; otrzymujący emeryturę

emerytura ˌɛ̃mɛrɨˈtura n
eläke
okresowe świadczenia pieniężne (pensja) otrzymywane za przepracowanie ustawowej liczby lat lub po osiągnięciu wymaganego wieku;

emigracja ˌɛ̃mʲiˈɡrat͡sʲja n
maastamuutto
wyjazd z ojczystego kraju do innego państwa w celu osiedlenia się w nim

emigrant ɛ̃ˈmʲiɡrãnt n
maastamuuttaja
ktoś, kto na stałe lub na pewien okres czasu zamieszkał poza swoją ojczyzną

emir ˈɛ̃mʲir n
emiiri
tytuł książęcy przysługujący władcom w państwach arabskich

emirat ɛ̃ˈmʲirat n
emiraatti
(administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium podległe władzy emira

emisja ɛ̃ˈmʲisʲja n
anti
(ekonomia, ekonomiczny) puszczanie w obieg znaczków pocztowych, pieniędzy, papierów wartościowych itp.
emissio
wypuszczanie do atmosfery gazów lub pyłów
osakeanti
(fizyka, fizyczny) wypuszczanie przez ciało cząstek (np. promieniowania, elektronów)

emitować ˌɛ̃mʲiˈtɔvat͡ɕ v
emittoida
(ekonomia, ekonomiczny) wypuszczać na rynek papiery wartościowe lub pieniądze
(fizyka, fizyczny) wysyłać promieniowanie lub cząstki
wypuszczać coś do atmosfery

emocja ɛ̃ˈmɔt͡sʲja n
tunne
silne poruszenie, wzruszenie, przejęcie, podniecenie; przeżywanie czegoś pod względem emocjonalnym, uczuciowym;

emocjonalność n
emotionaalisuus
cecha tego, co jest emocjonalne

emotikon ˌɛ̃mɔˈtʲikɔ̃n n
hymiö
(informatyka, informatyczny) (telekomunikacja) znak graficzny powstały z różnych symboli literowych i znaków dostępnych na klawiaturze, zwykle wyrażający czyjeś emocje;

emotywny adj
tunne-
emocjonalny, uczuciowy

empatia ɛ̃mˈpatʲja n
empatia
(psychologia, psychologiczny) zdolność do odczuwania stanów emocjonalnych innych osób i umiejętność przyjęcia ich sposobu myślenia;

empatyczny ˌɛ̃mpaˈtɨt͡ʃnɨ adj
empaattinen
wykazujący się empatią, współodczuwaniem

empiryczny ˌɛ̃mpʲiˈrɨt͡ʃnɨ adj
empiirinen
(filozofia, filozoficzny) poznany w doświadczeniu, oparty na nim

empiryzm ɛ̃mˈpʲirɨsm̥ n
empirismi
(filozofia, filozoficzny) doktryna głosząca, że źródłem ludzkiego poznania są bodźce zmysłowe docierające ze świata zewnętrznego i wobec nich wszystkie idee, teorie są wtórne;

emu ˈɛ̃mu n
emu
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku emu (1.2), jedyny żyjący przedstawiciel podrodziny emu (1.1)

emulacja n
emulointi
(informatyka, informatyczny) programowa symulacja działania jakiegoś sprzętu lub oprogramowania

emulator n
emulaattori
(informatyka, informatyczny) program komputerowy naśladujący działanie systemu komputerowego lub innego programu;

emulsja ɛ̃ˈmulsʲja n
emulsio
mieszanina dwóch substancji;

encefalografia n
enkefalografia
(medycyna, medyczny) ogólna nazwa kilku różnych metod badania mózgu;

encefalopatia n
aivosairaus
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) ogólne określenie uszkodzenia mózgu przez czynniki różnego pochodzenia;

encyklika ɛ̃nˈt͡sɨklʲika n
ensyklika
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalny papieski dokument doktrynalny w formie orędzia skierowany do biskupów i wiernych;

encyklopedia ˌɛ̃nt͡sɨklɔˈpɛdʲja n
tietosanakirja ensyklopedia
dzieło opisujące ogół wiedzy, uporządkowane w formie haseł;

encyklopedyczny ˌɛ̃nt͡sɨklɔpɛˈdɨt͡ʃnɨ adj
ensyklopedinen
związany z encyklopedią, dotyczący encyklopedii

endemiczny adj
endeeminen paikallinen
występujący tylko na określonym obszarze

endemit n
kotoperäinen laji
(botanika, botaniczny) (zoologia, zoologiczny) takson występujący tylko na danym obszarze;

endogamia n
endogamia
(biologia, biologiczny) hodowlane kojarzenie zwierząt spokrewnionych przez wspólnych przodków

endokarp n
endokarppi
(botanika, botaniczny) wewnętrzna część owocu, powstająca ze skórki okrywającej wewnętrzną stronę owocolistka;

endokrynolog ˌɛ̃ndɔkrɨ̃ˈnɔlɔk n
endokrinologi
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób gruczołów wydzielania wewnętrznego

endokrynologia ˌɛ̃ndɔkrɨ̃nɔˈlɔɟja n
endokrinologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o wydzielaniu wewnętrznym, gruczołach, hormonach i ich działaniu;
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się zaburzeniami funkcji gruczołów wydzielania wewnętrznego
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) klinika, oddział lub pododdział w szpitalu, gdzie leczeni są pacjenci z chorobami tarczycy

endokrynologiczny adj
endokrinologinen
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) związany z endokrynologią, dotyczący endokrynologii

endometrioza n
endometrioosi
(medycyna, medyczny) choroba kobiet polegająca na nieprawidłowym umiejscowieniu błony śluzowej trzonu macicy;

endonim ɛ̃nˈdɔ̃ɲĩm n
endonyymi
(językoznawstwo, językoznawczy) (geografia, geograficzny) nazwa obiektu geograficznego w jednym z języków używanych na danym obszarze, gdzie dany obiekt się znajduje, używana poza miejscem występowania tego języka;

endorfina ˌɛ̃ndɔrˈfʲĩna n
endorfiini
(biochemia, biochemiczny) hormon peptydowy, endogenny opioid, który wywołuje zadowolenie i doskonałe samopoczucie oraz tłumi odczuwanie drętwienia i bólu;

endoskop n
endoskooppi
(medycyna, medyczny) wziernik medyczny służący do oglądania wewnętrznych ścian narządów;

endoskopia n
tähystys endoskopia
(medycyna, medyczny) oglądanie jam ciała za pomocą wziernika;

energia ɛ̃ˈnɛrʲɟja n
energia
(fizyka, fizyczny) zasób, kosztem którego możliwe jest wykonanie pracy;
entuzjazm, chęć do działania

energia elektryczna n
sähköenergia
(fizyka, fizyczny) energia zgromadzona w polu elektrycznym;

energiczny ˌɛ̃nɛrʲˈɟit͡ʃnɨ adj
tarmokas
taki, który jest pełen energii, żywości, wigoru; stanowczy

enklawa ɛ̃ŋˈklava n
enklaavi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) (geografia, geograficzny) terytorium państwa lub jego część otoczone ze wszystkich stron przez terytorium lądowe innego państwa;

enklityka n
enkliitti
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz niemający własnego akcentu i tworzący całość akcentową z wyrazem go poprzedzającym;

enol n
enoli
(chemia, chemiczny) związek organiczny, w którym grupa hydroksylowa połączona jest z jednym końcem wiązania węgiel–węgiel;

enolog ɛ̃ˈnɔlɔk n
enologi
specjalista w dziedzinie enologii

entalpia ɛ̃nˈtalpʲja n
entalpia
(fizyka, fizyczny) jedna z funkcji stanu, miara ilości energii zawartej w układzie pod stałym ciśnieniem;

enterowirus n
enterovirus
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) rodzaj wirusa wywołującego choroby u ssaków, w tym u ludzi, najczęstszy czynnik sprawczy aseptycznego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych;

entomologia ˌɛ̃ntɔ̃mɔˈlɔɟja n
hyönteistiede entomologia
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o owadach;

entomologiczny ˌɛ̃ntɔ̃mɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
hyönteistieteellinen
(biologia, biologiczny) związany z entomologią, dotyczący entomologii

entropia ɛ̃nˈtrɔpʲja n
entropia
(fizyka, fizyczny) jedna z termodynamicznych funkcji stanu, jest miarą liczby sposobów, na jakie można ułożyć elementy układu bez zmiany jego parametrów makroskopowych;

entuzjasta ˌɛ̃ntuˈzʲjasta n
innostunut
osoba pełna entuzjazmu, chęci i wiary w możliwość zrealizowania jakiejś idei; osoba żywo poruszona, pobudzona jakąś ideą

entuzjastycznie adv
innoissaan
z entuzjazmem, w sposób entuzjastyczny

entuzjazm ɛ̃nˈtuzʲjasm̥ n
innostus
stan zachwytu czymś; zapał, radość

enzym ˈɛ̃w̃zɨ̃m n
entsyymi
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) białko wytwarzane przez komórki żywe i działające jako katalizator w procesach chemicznych organizmów;

eocen ɛˈɔt͡sɛ̃n n
eoseenikausi
(geologia, geologiczny) środkowa epoka paleogenu

eoliczny ˌɛɔˈlʲit͡ʃnɨ adj
aeolinen
(geologia, geologiczny) związany z działalnością wiatru

eon ˈɛɔ̃n n
aioni
wiek, era

epicentrum n
episentri episentrumi
(geofizyka) obszar na powierzchni Ziemi, znajdujący się bezpośrednio nad ogniskiem trzęsienia ziemi

epicki adj
mahtava
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) związany z epiką
(slangowo) niebywały, najlepszy, bardzo dobry, wspaniały, wyjątkowy; (także, też) imponujący, spektakularny

epidemia ˌɛpʲiˈdɛ̃mʲja n
epidemia kulkutauti
(medycyna, medyczny) duża liczba zachorowań na tę samą chorobę, na tym samym obszarze i w tym samym czasie;

epidemiczny adj
epideeminen
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) związany z epidemią, dotyczący epidemii

epidemiolog n
epidemiologi
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się zapobieganiem i zwalczaniem epidemii

epidemiologia ˌɛpʲidɛ̃mʲjɔˈlɔɟja n
epidemiologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka zajmująca się czynników wpływających na powstawanie i szerzenie się epidemii, a także sposobami zwalczania i zapobiegania epidemiom;

epidemiologiczny adj
epidemiologinen
(medycyna, medyczny) związany z epidemiologią, dotyczący epidemiologii

epifit ɛˈpʲifʲit n
epifyytti
(botanika, botaniczny) roślina nie będąca pasożytem, która rośnie na innej roślinie służącej jej jako podpora;

epigenetyczny adj
epigeneettinen
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) związany z dziedzicznością pozagenową, dotyczący dziedziczności pozagenowej

epigenetyka n
epigeneettinen periytyminen
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) badanie dziedziczności pozagenowej;

epigraf ɛˈpʲiɡraf n
epigrafi
(historia, historyczny, historycznie) napis wykuty w kamieniu lub wycięty w drewnie, stanowiący element architektury, pomnika, nagrobka;

epik n
eepikko
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) twórca epiki

epikryza n
epikriisi
(medycyna, medyczny) podsumowanie danych z postępowania lekarskiego wraz z zaleceniami dalszego leczenia;

epikurejczyk n
epikurolainen
(filozofia, filozoficzny) zwolennik epikureizmu
(książkowy) człowiek korzystający z życia

epikurejski adj
epikurolainen
(filozofia, filozoficzny) związany z epikureizmem, dotyczący epikureizmu, poglądów Epikura

epilog ɛˈpʲilɔk n
epilogi
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) końcowa część utworu informująca o dalszych losach bohaterów już po zamknięciu akcji;

epistemologia n
epistemologia tietoteoria
(filozofia, filozoficzny) dział filozofii zajmujący się relacjami między poznawaniem, poznaniem a rzeczywistością;

epitafium ˌɛpʲiˈtafʲjũm n
epitafi hautakirjoitus
inskrypcja nagrobna;

epitalamium n
häälaulu
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) panegiryk z okazji uroczystości weselnych

epitet ɛˈpʲitɛt n
epiteetti
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz określający rzeczownik;
(potocznie, potoczny) wyzwisko

epizjotomia n
episiotomia
(medycyna, medyczny) chirurgiczne nacięcie w okolicy krocza stosowane u rodzących kobiet

epizod ɛˈpʲizɔt n
episodi
zdarzenie, wydarzenie (zwykle mało istotne)

epoka ɛˈpɔka n
aika
zamknięty w określonych ramach czasowych fragment procesu rozwojowego sztuki (kultury)
aikakausi
punkt w czasie, dla którego określone są współrzędne astronomiczne lub parametry orbity;
kausi
(geologia, geologiczny) formalna jednostka geochronologiczna, mniejsza od okresu i dzieląca się na wieki;

epoka brązu n
pronssikausi
(archeologia, archeologiczny) epoka prehistorii i starożytności, następująca po epoce kamienia i poprzedzająca epokę żelaza;

epoka kamienia n
kivikausi
(archeologia, archeologiczny) najstarsza i najdłuższa epoka prehistoryczna;

epoka żelaza n
rautakausi
(archeologia, archeologiczny) epoka dziejów następująca po epoce brązu;

eponim ɛˈpɔ̃ɲĩm n
eponyymi
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo utworzone od nazwy własnej;

epopeja n
epopea
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dłuższy poemat epicki;

epsilon ɛpˈsʲilɔ̃n n
epsilon
nazwa piątej litery alfabetu greckiego, ε;

era ˈɛra n
aika
(geologia, geologiczny) jednostka podziału dziejów Ziemi;
geologinen kausi
(historia, historyczny, historycznie) okres zapoczątkowany jakimś ważnym wydarzeniem - rzeczywistym lub legendarnym - który stanowi podstawę rachuby lat w kalendarzu.

erb ɛrp n
erbium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Er i liczbie atomowej 68;

erekcja ɛˈrɛkt͡sʲja n
erektio jäykistyminen
(fizjologia, fizjologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) usztywnienie i powiększenie się niektórych narządów (np. prącia, łechtaczki, sutka) w wyniku zwiększonego ciśnienia krwi;

ergonomia ˌɛrɡɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
ergonomia
nauka zajmująca się dostosowaniem urządzeń, przedmiotów i narzędzi do anatomicznych i psychofizycznych potrzeb użytkowników;

ergonomiczny adj
ergonominen
oparty na ergonomii; dotyczący ergonomii

erotyczny ˌɛrɔˈtɨt͡ʃnɨ adj
aistillinen
dotyczący erotyki, seksu

erozja ɛˈrɔzʲja n
eroosio
(geologia, geologiczny) proces niszczenia powierzchni terenu (gruntu, skał) przez różne czynniki – wodę, wiatr, słońce, grawitację czy działalność organizmów żywych;

errata ɛrˈːata n
korjaukset
(drukarstwo, drukarski) spis oraz sprostowanie omyłek zauważonych w wydrukowanej już książce, dołączone do niej w postaci wkładki lub wklejki

erudycja ˌɛruˈdɨt͡sʲja n
oppineisuus
rozległy zasób książkowej wiedzy; gruntowne wykształcenie

erupcja ɛˈrupt͡sʲja n
purkaus
(geologia, geologiczny) wybuch wulkanu;

erystyka ɛˈrɨstɨka n
eristiikka
sztuka prowadzenia sporów;

erytrejski ˌɛrɨˈtrɛjsʲci adj
eritrealainen
związany z Erytreą, dotyczący Erytrei

erytrocyt ˌɛrɨˈtrɔt͡sɨt n
erytrosyytti
(medycyna, medyczny) składnik morfotyczny krwi;

eschatologia ˌɛsxatɔˈlɔɟja n
eskatologia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) dział teologii i filozofii dotyczący spraw ostatecznych: śmierci, końca świata, życia pozagrobowego, rodzajów sądu pośmiertnego, świata zmarłych itp.

eschatologiczny adj
eskatologinen
(książkowy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z eschatologią, dotyczący eschatologii

esencja n
olemus
istota, sedno

eskadra n
laivue
(wojskowość, wojskowy) (lotnictwo, lotniczy) jednostka organizacyjna lotnictwa wojskowego, składająca się z kilku lub kilkunastu, rzadziej kilkudziesięciu samolotów;
(wojskowość, wojskowy) (morski) zespół okrętów jednego lub zbliżonego rodzaju dowodzony przez jednego dowódcę;

eskalacja n
eskalaatio eskaloituminen
stopniowe zwiększanie, potęgowanie się czegoś

eskapizm n
eskapismi
(psychologia, psychologiczny) ucieczka od problemów codzienności i życia społecznego

eskimoski ˌɛsʲcĩˈmɔsʲci adj
eskimo
związany z Eskimosami, dotyczący Eskimosów

eskorta ɛˈskɔrta n
seuralainen
(przenośnie, przenośnia) osoba lub kilka osób towarzyszące komuś po to, żeby się nim opiekować lub mieć nad nim kontrolę
oddział zbrojny, grupa okrętów lub pojazdów, towarzyszący komuś lub czemuś w drodze jako ochrona lub honorowa asysta

esperanto ˌɛspɛˈrãntɔ n
esperanto
(językoznawstwo, językoznawczy) sztuczny język opracowany przez Ludwika Zamenhofa w 1887 r.;

espresso ɛsˈprɛsːɔ n
espresso
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska mocna kawa z ekspresu ciśnieniowego, przygotowana z małej, około 30 ml, ilości wody;

establishment n
establishment
(pejoratywnie, pejoratywny) określenie grupy osób sprawujących władzę w Wielkiej Brytanii, uważanych za ekskluzywną i uprzywilejowaną społeczność
(pejoratywnie, pejoratywny) w szerszym znaczeniu: elita władzy w każdym kraju

ester ˈɛstɛr n
esteri
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny powstający w wyniku działania kwasu na alkohol lub fenol;

estetycznie ˌɛstɛˈtɨt͡ʃʲɲɛ adv
esteettisesti
w sposób estetyczny, staranny

estetyczny ˌɛstɛˈtɨt͡ʃnɨ adj
esteettinen
zgodny z wymaganiami estetyki, dotyczący zmysłu piękna

estetyka ɛˈstɛtɨka n
estetiikka
ładny, gustowny wygląd czegoś

estoński ɛˈstɔ̃j̃sʲci adj
virolainen eestiläinen
odnoszący się do Estonii lub Estończyków

estoński ɛˈstɔ̃j̃sʲci n
viro viron kieli
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Estonii;

estragon ɛˈstraɡɔ̃n n
rakuuna
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) (zobacz) bylica draganek
(spożywczy) aromatyczna przyprawa z suchego lub świeżego ziela estragonu (1.1)

estrogen ɛˈstrɔɡɛ̃n n
estrogeeni
(fizjologia, fizjologiczny) żeński hormon płciowy;

estuarium ˌɛstuˈ<sup>w</sup>arʲjũm n
estuaari
(geografia, geograficzny) poszerzone, lejkowate ujście rzeki, powstałe w wyniku działania pływów morskich;

eta ˈɛta n
eeta
nazwa siódmej litery alfabetu greckiego współczesnego i ósmej alfabetu starogreckiego, η;

etan ˈɛtãn n
etaani
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, jeden ze składników gazu ziemnego;

etanol ɛˈtãnɔl n
etanoli
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkoholi o wzorze C2H5OH;

eter ˈɛtɛr n
eetteri
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, w którym występują wiązania C-O-C;
(chemia, chemiczny) skrótowe określenie eteru dietylowego;
w fizyce i filozofii hipotetyczna substancja wypełniająca całą przestrzeń;

eter dietylowy n
dietyylieetteri
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy eterów o wzorze sumarycznym C4H10O będący bezbarwną, palną cieczą, stosowany jako rozpuszczalnik, a dawniej również jako anestetyk;

eteryczny ˌɛtɛˈrɨt͡ʃnɨ adj
eteerinen
(chemia, chemiczny) związany z eterami, bliski ich właściwościom
(książkowy) delikatny, subtelny
(książkowy) niematerialny

etiologia n
etiologia
(medycyna, medyczny) przyczyny choroby
badanie przyczyny zjawisk, procesów i faktów;

etiologiczny adj
etiologinen
(medycyna, medyczny) związany z etiologią, dotyczący etiologii

etiopski ɛˈtʲjɔpsʲci adj
etiopialainen
odnoszący się do Etiopii lub do Etiopczyków

etiuda ɛˈtʲjuda n
etydi
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna, zwykle na instrument solowy;

etniczny ɛtʲˈɲit͡ʃnɨ adj
etninen
związany z przynależnością do grupy narodowej

etnocentryzm ˌɛtnɔˈt͡sɛ̃ntrɨsm̥ n
etnosentrismi
przekonanie o wyższości jednej grupy etnicznej i jej kultury nad innymi i związana z tym pogarda wobec innych kultur i ich tradycji;

etnografia n
etnografia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o kulturze ludowej danej społeczności

etnograficzny adj
etnografinen
związany z etnografią

etnolekt n
etnolekti
(etnografia, etnograficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) język, dialekt lub gwara używana przez wyodrębnioną grupę etniczną;

etnologia n
etnologia
(antropologia, antropologiczny) nauka zajmująca się klasyfikacją i opisem ludów oraz kultur

etnonim ɛtˈnɔ̃ɲĩm n
etnonyymi
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa ludu, rodu, klanu, plemienia, szczepu, narodu;

etola ɛˈtɔla n
stoola
rodzaj szala lub krótkiej pelerynki, zwykle z miękkiego futra; narzutka futrzana na ramiona noszona do sukien wieczorowych

etologia ˌɛtɔˈlɔɟja n
etologia
(zoologia, zoologiczny) nauka o zachowaniu się zwierząt;

etolski adj
aitolialainen
związany z Etolią, dotyczący Etolii

etruski ɛˈtrusʲci adj
etruski
dotyczący Etrurii lub Etrusków

etruski ɛˈtrusʲci n
etruski
(językoznawstwo, językoznawczy) język Etrusków;

etyczny ɛˈtɨt͡ʃnɨ adj
eettinen
związany z etyką, dotyczący etyki

etyka ˈɛtɨka n
etiikka
(filozofia, filozoficzny) dział filozofii zajmujący się badaniem moralności i tworzeniem systemów myślowych, z których można wyprowadzać zasady moralne;
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) ogół zasad i norm postępowania przyjętych w danej epoce i środowisku

etylen ɛˈtɨlɛ̃n n
eteeni
(chemia, chemiczny) (zobacz) eten

etymologia ˌɛtɨ̃mɔˈlɔɟja n
etymologia
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się pochodzeniem wyrazów;

etymologiczny adj
etymologinen
(językoznawstwo, językoznawczy) związany lub odnoszący się do etymologii

etymon ɛˈtɨ̃mɔ̃n n
kantasana
(językoznawstwo, językoznawczy) podstawa etymologiczna wyrazu lub związku wyrazowego

eucharystia ɛw.xa.rɨˈsti.a n
ehtoollinen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z sakramentów w chrześcijaństwie;

eucharystyczny ˌɛwxarɨˈstɨt͡ʃnɨ adj
ehtoollinen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odnoszący się do eucharystii, związany z eucharystią

eudajmonizm n
eudaimonismi
(filozofia, filozoficzny) stanowisko etyczne głoszące, że szczęście jest najwyższą wartością i celem życia człowieka

eufemistyczny adj
eufemistinen
unikający użycia drażliwych słów poprzez zastąpienie ich wyrażeniami delikatniejszymi lub wymijającymi

eufemizm ɛwˈfɛ̃mʲism̥ n
eufemismi kiertoilmaus
(językoznawstwo, językoznawczy) oględne, delikatne słowo lub wyrażenie zastępujące inne, które jest zbyt drastyczne, nieprzyzwoite, dosadne;

euforia ɛwˈfɔrʲja n
euforia
stan dużego zadowolenia, błogostan, stan radosnego podniecenia

eugeniczny ˌɛwɡɛ̃ˈɲit͡ʃnɨ adj
eugenistinen
(biologia, biologiczny) związany z eugeniką, dotyczący eugeniki

eugenika ɛwˈɡɛ̃ɲika n
eugeniikka
(biologia, biologiczny) system poglądów dotyczących możliwości selektywnego rozmnażania zwierząt lub ludzi w celu ulepszenia gatunków w oparciu o cechy dziedziczone;

eukaliptus n
eukalyptus
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Eucalyptus L'Hér., drzewo lub krzew o wiecznie zielonych liściach rosnące w Australii;

eukariont n
aitotumainen
(biologia, biologiczny) (systematyka) organizm należący do królestwa eukariontów
(biologia, biologiczny) organizm zbudowany z komórek posiadających jądro komórkowe z chromosomami

eukariotyczny adj
aitotumainen
(biologia, biologiczny) posiadający w komórce jądro z chromosomami

eunuch ˈɛwnux n
eunukki
mężczyzna z wyciętymi jądrami;
(dawniej, dawny) sługa dworski, pokojowiec

eunuchoid n
eunukoidi
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) osobnik mający cechy eunucha

eurazjatycki ˌɛwrazʲjaˈtɨt͡sʲci adj
euraasialainen
związany Eurazją, dotyczący Eurazji, pochodzący z Eurazji

eureka ɛwˈrɛka interjection
heureka
„znalazłem!”, okrzyk radości po dokonaniu jakiegoś odkrycia lub znalezieniu rozwiązania problemu

euro ˈɛwrɔ n
euro
(jednostka monetarna) waluta Unii Europejskiej;

euro- ˈɛwrɔ prefix
euro-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z Europą, Europejczykami lub Unią Europejską

eurocent ɛwˈrɔt͡sɛ̃nt n
sentti
(potocznie, potoczny) (jednostka monetarna) moneta zdawkowa o wartości jednej setnej (1/100) euro

eurodolar ˌɛwrɔˈdɔlar n
eurodollari
(ekonomia, ekonomiczny) dolar amerykański w formie znajdującego się poza Stanami Zjednoczonymi depozytu bankowego lub pożyczki udzielonej innemu państwu;

europ ˈɛwrɔp n
europium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu "Eu" i liczbie atomowej 63;

europeizacja n
eurooppalaistuminen
czynienie czegoś europejskim, nadawanie cech europejskich;

europeizować v
eurooppalaistaa
czynić coś europejskim

europejski ˌɛwrɔˈpɛjsʲci adj
eurooppalainen
dotyczący Europy

eurowaluta ˌɛwrɔvaˈluta n
eurovaluutta
(ekonomia, ekonomiczny) waluta danego kraju w formie znajdującego się poza tym krajem depozytu bankowego lub pożyczki

eutanazja ˌɛwtãˈnazʲja n
eutanasia
(medycyna, medyczny) zadanie śmierci osobie nieuleczalnie chorej umotywowane skróceniem jej cierpień;

eutrofizacja n
rehevöityminen
(ekologia, ekologiczny) proces stopniowego wzbogacania zbiornika wodnego w substancje pokarmowe wskutek wzmożonego ich dopływu

event n
tapahtuma
wydarzenie – muzyczne, towarzyskie itp., najczęściej publiczne

everyman n
jokamies
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) określenie typu bohatera wywodzącego się ze średniowiecznych moralitetów; protagonista o uniwersalnych cechach, na którego miejscu mógł się postawić każdy;

ewakuacja ˌɛvakuˈ<sup>w</sup>at͡sʲja n
evakuointi
opuszczenie jakiegoś terenu lub obiektu przez ludzi, najczęściej wraz z dobytkiem i inwentarzem, z powodu klęski żywiołowej, wojny lub innego zagrożenia;

ewakuować ˌɛvakuˈ<sup>w</sup>ɔvat͡ɕ v
evakuoida
przemieszczać ludzi, zwierzęta, mienie z niebezpiecznego miejsca

ewangelia ˌɛvãŋˈɡɛlʲja n
evankeliumi
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) wczesnochrześcijański utwór zawierający opis życia i nauki Jezusa;

ewangelicki adj
evankelikaalinen
związany z ewangelicyzmem

ewangelik n
evankelinen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca ewangelicyzmu

ewangelikalizm n
evankelikalismi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nurt pobożnościowy w protestantyzmie;

ewangelista n
evankelista
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z czterech autorów kanonicznych ewangelii;

ewolucja ˌɛvɔˈlut͡sʲja n
evoluutio
(biologia, biologiczny) ciągły proces, polegający na stopniowych zmianach cech gatunkowych kolejnych pokoleń wskutek eliminacji przez dobór naturalny lub sztuczny części osobników z populacji;
proces stopniowego zwiększania złożoności bądź jakości czegoś

ewolucjonista ˌɛvɔlut͡sʲjɔ̇̃ˈɲista n
evolutionisti
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) badacz ewolucji
zwolennik ewolucjonizmu

ewolucjonizm ˌɛvɔluˈt͡sʲjɔ̇̃ɲism̥ n
evolutionismi evoluutio-oppi
(biologia, biologiczny) dziedzina nauki zajmująca się badaniem ewolucji jako procesu świata organicznego;

ewoluować v
kehittyä
przechodzić od stadiów prostszych ku bardziej rozwiniętym

exploit n
haitake
(informatyka, informatyczny) sposób wykorzystania błędu w oprogramowaniu do ataku informatycznego

ezetymib n
etsetimibi
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwmiażdżycowy, który hamuje wchłanianie steroli, w tym cholesterolu, z jelit

ezoteryczny ˌɛzɔtɛˈrɨt͡ʃnɨ adj
esoteerinen
tajemny, sekretny, dostępny wyłącznie dla wtajemniczonych

fabryka ˈfabrɨka n
tehdas
produkcyjny zakład przemysłowy

facet ˈfat͡sɛt n
tyyppi
(potocznie, potoczny) mężczyzna

fachowiec faˈxɔvʲjɛt͡s n
asiantuntija
specjalista w jakiejś dziedzinie

fagocista n
fagotisti
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na fagocie

fagot ˈfaɡɔt n
fagotti
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) stroikowy, drewniany instrument dęty o niskiej skali;

fajans ˈfajãw̃s n
fajanssi
(technologia, technika, techniczny) (rzemiosło, rzemieślniczy) materiał ceramiczny wytwarzany z zanieczyszczonego kaolinu, podobny nieco do porcelany;

fajerwerk n
ilotulitus
ładunek pirotechniczny, który wybuchając daje przyciągające wzrok efekty świetlne

fajka ˈfajka n
piippu
przedmiot do palenia tytoniu;

fajny ˈfajnɨ adj
gliffa
potoczny wyraz o bardzo szerokim pozytywnym znaczeniu dla mówiącego: ciekawy, interesujący, świetny

fake news n
valeuutinen
(publikatory) nieprawdziwe, fałszywe wiadomości rozpowszechniane w mass mediach i Internecie;

fakir ˈfacir n
fakiiri
żebrzący ascetyczny mnich muzułmański;

faks faks n
faksi
(technologia, technika, techniczny) (biurowość, biurowy) (dawniej, dawny) (usługi pocztowe, kurierskie, poczta) urządzenie przesyłające wiadomość za pomocą łącza telefonicznego;

faksymile n
faksimile
dokładna reprodukcja rękopisu, dokumentu lub rysunku
kopia podpisu odbita na dokumencie sposobem mechanicznym;

fakt fakt n
tosiasia fakta
to, co miało lub ma miejsce w rzeczywistości;

faktoring fakˈtɔrʲĩŋk n
factoring
(ekonomia, ekonomiczny) forma pośrednictwa handlowo-finansowego, polegająca na wykupie przez jeden podmiot (faktora) nieprzeterminowanych wierzytelności drugiego podmiotu (faktoranta) i przekazaniu przed czasem pierwotnemu wierzycielowi jego należności z potrąceniem określonej prowizji, a następnie po nadejściu terminu płatności, wyegzekwowaniu jej; faktor musi również świadczyć wobec faktoranta dodatkowe usługi;

faktura fakˈtura n
lasku
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) rodzaj dokumentu będącego dowodem transakcji kupna i sprzedaży;

faktyczny fakˈtɨt͡ʃnɨ adj
asiapitoinen
oparty na faktach

fala ˈfala n
aalto
(przenośnie, przenośnia) duża grupa przedmiotów, zwierząt, ludzi poruszająca się w jedną stronę; duże, powtarzające się nasycenie czegoś w krótkim okresie
(wojskowość, wojskowy) (socjologia, socjologiczny) zjawisko tworzenia się nielegalnej hierarchii wśród żołnierzy, gdzie żołnierze o krótszym stażu służby są podporządkowani i niejednokrotnie poniżani przez żołnierzy o dłuższym stażu służby;
aalto laine
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rozprzestrzeniające się zaburzenie powierzchni wody
(fizyka, fizyczny) każde rozprzestrzeniające się zaburzenie w dowolnym środowisku;

falafel n
falafel
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) arabski kotlecik z ciecierzycy lub bobu z sezamem;

falanga faˈlãŋɡa n
falangi
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) zwarty oddział piechoty w starożytnej Grecji;

falanster n
falansteri
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) utopijne osiedle dla spółdzielczej wspólnoty socjalistycznej francuskiego ideologa Charlesa Fouriera;

falbanka n
röyhelö
(zdrobniale) od: falbana

falka ˈfalka n
aalloke
(matematyka, matematyczny) oscylacja, której amplituda dla minus i plus nieskończoności jest zerowa;
mała fala

fallibilizm n
fallibilismi
(filozofia, filozoficzny) doktryna, mówiąca, że wiedza nigdy nie jest pewna, ale zawsze hipotetyczna i podatna na korektę;

falliczny adj
fallinen
mający kształt prącia, zwłaszcza w czasie wzwodu

fallokracja n
fallokratia
termin powstały w środowisku feministycznym oznaczający społeczność zdominowaną przez mężczyzn z kultem fallicznym, władza mężczyzn we wszystkich dziedzinach życia społecznego

fallus ˈfalːus n
fallos
(anatomia, anatomiczny) penis, męski organ płciowy, symbol płodności

falochron faˈlɔxrɔ̃n n
aallonmurtaja
konstrukcja hydrotechniczna, która służy do ochrony wybrzeża lub portu przed działaniem fal;

falowód faˈlɔvut n
aaltojohto
(technologia, technika, techniczny) kanał do prowadzenia w przestrzeni fal mechanicznych lub elektromagnetycznych wzdłuż określonej drogi;

falsyfikacja ˌfalsɨfʲiˈkat͡sʲja n
falsifioitavuus
wykazanie fałszywości jakiegoś twierdzenia, błędności hipotezy w trakcie ich weryfikacji

fanatyczny adj
fanaattinen
charakteryzujący się fanatyzmem

fanatyk fãˈnatɨk n
fanaatikko
żarliwy zwolennik idei lub religii

fanatyzm fãˈnatɨsm̥ n
fanaattisuus fanatismi
postawa charakteryzująca się ślepą i bezkrytyczną wiarą w słuszność jakichś poglądów politycznych, religijnych lub społecznych

fandom ˈfãndɔ̃m n
fanikulttuuri
(socjologia, socjologiczny) subkultura, społeczność aktywnych fanów, zwykle fanów fantastyki, rzadziej mangi, anime czy RPG;

fanerozoik n
fanerotsooinen aioni
(geologia, geologiczny) najmłodszy eon, który trwa od około 540 milionów lat temu do dziś

fanfara n
fanfaari
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) krótki utwór grany najczęściej na trąbce rozpoczynający uroczystości;

fanklub ˈfãŋklup n
faniklubi
nieformalne zrzeszenie fanów;

fantasmagoria n
fantasmagoria
(książkowy) omamy wzrokowe, przywidzenia

fantastyczny ˌfãntaˈstɨt͡ʃnɨ adj
ihmeellinen
(potocznie, potoczny) wspaniały, cudowny
fikcyjny, zmyślony

fantastyka naukowa n
tieteiskirjallisuus
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gatunek literacki, filmowy oraz gier komputerowych z fabułą umieszczona w przyszłości lub innej części wszechświata;

fantazja fãnˈtazʲja n
fantasia
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny o swobodnej budowie, nawiązujący do innych form muzycznych;

fantom ˈfãntɔ̃m n
aave
zjawa, przywidzenie

farad ˈfarat n
faradi
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka miary pojemności elektrycznej w układzie SI;

faraon faˈraɔ̃n n
faarao
(historia, historyczny, historycznie) władca starożytnego Egiptu;

farba ˈfarba n
maali
(budownictwo) (sztuka) mieszanina barwników służąca do malowania

farerski faˈrɛrsʲci adj
färsaarelainen
odnoszący się do Wysp Owczych

farerski faˈrɛrsʲci n
fääri
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy skandynawskiej języków germańskich, urzędowy na Wyspach Owczych;

farfalle farˈfalːɛ n
perhospasta
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoski makaron w kształcie kokardek;

farma wiatrowa n
tuulipuisto
(technologia, technika, techniczny) grupa turbin wiatrowych pracujących wspólnie przy produkcji elektryczności

farmaceutyczny ˌfarmat͡sɛwˈtɨt͡ʃnɨ adj
farmaseuttinen
związany z farmacją

farmakologia ˌfarmakɔˈlɔɟja n
farmakologia
dziedzina medycyny i farmacji; nauka o działaniu leków

farmakologicznie adv
farmakologisesti
w sposób farmakologiczny, za pomocą leków

farmakologiczny ˌfarmakɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
farmakologinen
związany z farmakologią, dotyczący farmakologii

farmakoterapia n
lääkehoito
zastosowanie leków do zwalczenia choroby, leczenie chorób lekami farmaceutycznymi

fartuch ˈfartux n
esiliina
ubranie ochronne zakładane na wierzch codziennego stroju mające kształt płaszcza, kurtki lub kawałka materiału zawiązywanego w pasie;

faryzeusz ˌfarɨˈzɛ<sup>w</sup>uʃ n
fariseus
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek stronnictwa polityczno-religijnego w starożytnej Judei uznający jedynie prawo pisane (Torę);

fasada faˈsada n
julkisivu
(architektura, architektoniczny) ozdobna, efektowna elewacja budynku;
(informatyka, informatyczny) wzorzec projektowy, który służy do ujednolicenia dostępu do złożonego systemu poprzez wystawienie uproszczonego, uporządkowanego interfejsu programistycznego;

fascynacja n
hurma lumous tenho
bardzo silne zainteresowanie się czymś lub kimś

fascynujący adj
kiehtova
wzbudzający fascynację; dający nieodpartą chęć poznania; bardzo przyciągający uwagę

faseta n
fasetti
(anatomia, anatomiczny) płaska powierzchnia kości lub zęba
(budownictwo) wklęsły narożnik między prostopadłymi ścianami
(informatyka, informatyczny) jeden z aspektów danych, według których można je filtrować
(jubilerstwo, jubilerski) ukośnie oszlifowana powierzchnia kamienia szlachetnego

fasola faˈsɔla n
papu
(botanika, botaniczny) Phaseolus L., roślina uprawna z rodziny bobowatych;

fast food adj
pikaruoka
o jadłodajni: serwująca fast food (1.1)

fast food n
pikaruoka
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pożywienie szybko przygotowywane i serwowane na poczekaniu, na ogół tanie i niezdrowe;

faszerowany adj
täytetty
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (gastronomia) przekładany, wypełniony nadzieniem

faszyna n
risunki
mocno związane pęki chrustu, wikliny lub gałęzi, używane przy robotach budowlanych, wodnych, fortyfikacyjnych oraz drogowych do uszczelniania, wypełniania luk, umacniania rowów, brzegów rzek, nasypów itp.;

faszysta faˈʃɨsta n
fasisti
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik faszyzmu

faszystowski ˌfaʃɨˈstɔfsʲci adj
fasistinen fasismi-
związany z faszyzmem, właściwy faszyzmowi lub faszystom

faszyzm ˈfaʃɨsm̥ n
fasismi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) doktryna polityczna powstała w okresie międzywojennym we Włoszech, m.in. sprzeciwiająca się demokracji parlamentarnej, głosząca kult państwa;

fatamorgana n
fata morgana
zjawisko świetlne polegające na powstawaniu pozornych obrazów odległych przedmiotów spowodowane różnicami współczynników załamania światła w warstwach powietrza o różnej temperaturze;

fatwa ˈfatfa n
fatwa
w islamie: opinia teologa muzułmańskiego wyjaśniająca kontrowersję teologiczną, czasem zawierająca konkretne wskazania w indywidualnej sprawie, np. wydająca wyrok śmierci lub zakazująca jakiś praktyk;

fatyczny adj
faattinen
(językoznawstwo, językoznawczy) służący samemu nawiązaniu lub podtrzymaniu kontaktu między rozmówcami, bez istotnej wymiany informacji

faul fawl n
rike
(sport, sportowy) umyślne lub przypadkowe zagranie niezgodne z przepisami gry;

fauna ˈfawna n
eläimet
(biologia, biologiczny) ogół zwierząt na danym obszarze, w danym środowisku lub okresie geologicznym;

faux pas n
harha-askel
nieumyślne naruszenie niepisanych reguł danej społeczności

fawela faˈvɛla n
favela
(socjologia, socjologiczny) rozległa dzielnica nędzy powstała wokół miast Brazylii, brazylijski slums;

faworyt n
ennakkosuosikki
ktoś lubiany, faworyzowany

faza ˈfaza n
vaihe
miejsce, etap

fał faw n
falli
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lina służąca do podnoszenia czegoś (np. żagla, drzewca);

fałda ˈfawda n
poimu
załamanie tkaniny, skóry itp.

fałsz fawʃ n
epätotuus
nieprawda

fałszerz n
väärentäjä
osoba, która coś fałszuje

fałszywy fawˈʃɨvɨ adj
valheellinen
sztuczny, podrobiony
o człowieku: obłudny, zakłamany, przewrotny; kierujący się negatywnymi uczuciami
niezgodny z rzeczywistością, z prawdą; błędny, mylny
pozorny, udający coś, symulowany, udawany

fałszywy przyjaciel fawˈʃɨvɨ pʃɨˈjät͡ɕɛl idiom
väärä ystävä
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz w jednym języku o podobnym bądź takim samym brzmieniu, co wyraz w innym języku, jednak różniący się od niego znaczeniem;

federacja ˌfɛdɛˈrat͡sʲja n
liittovaltio
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo składające się z mniejszych, obdarzonych autonomią państw związkowych (np. stanów, krajów, prowincji, kantonów, landów), ale posiadających wspólny (federalny) rząd;

federacyjny adj
federatiivinen
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z federacją, dotyczący federacji, mający charakter federacji

federalizacja n
federalisaatio
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) łączenie się państw, stanów, kantonów itp., na zasadach federacji

federalny adj
federaalinen
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) dotyczący państwa będącego federacją lub związany z organami i strukturami tej federacji

fejk n
väärennös
(neologizm) (potocznie, potoczny) coś, co jest zmanipulowane lub spreparowane, tylko z pozoru wyglądające na prawdziwe ((na przykład) zdjęcie) lub markowe ((na przykład) buty / koszulka / telefon), w rzeczywistości jednak sfałszowane

felczer ˈfɛlt͡ʃɛr n
välskäri
(dawniej, dawny) chirurg wojskowy nieposiadający wykształcenia lekarskiego
osoba uprawniona do świadczenia prostej pomocy medycznej chorym;

felga ˈfɛlɡa n
vanne
element podwozia samochodu; metalowa obręcz na którą nakłada się oponę

fellatio fɛlˈːatʲjɔ n
fellaatio
(seksuologia, seksuologiczny) oralna stymulacja penisa;

femidom n
femidomi
(seksuologia, seksuologiczny) prezerwatywa waginalna, kobiecy kondom – mechaniczny środek antykoncepcyjny;

feministyczny ˌfɛ̃mʲĩɲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
feministinen
związany z feminizmem, charakterystyczny dla feminizmu, dotyczący feministów lub feministek

feminizm fɛ̃ˈmʲĩɲism̥ n
feminismi
(książkowy) ideologia i ruch wyzwolenia kobiet;

fenek ˈfɛ̃nɛk n
aavikkokettu
(zoologia, zoologiczny) mały, pustynny lis o puszystym ogonie i dużych uszach;

fenicki fɛ̃ˈɲit͡sʲci adj
foinikia
(historia, historyczny, historycznie) związany z Fenicjanami lub Fenicją

fenicki fɛ̃ˈɲit͡sʲci n
foinikia
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język z grupy kananejskiej rodziny języków semickich;

feniks ˈfɛ̃ɲiks n
feeniks
(mitologia, mitologiczny) ognisty ptak z legend, symbol słońca, odradzania się i nieśmiertelności;

fenol ˈfɛ̃nɔl n
fenoli
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, C6H5OH;

fenologiczny adj
fenologinen
(ekologia, ekologiczny) związany z fenologią, dotyczący fenologii

fenomenalizm n
fenomenalismi
(filozofia, filozoficzny) przekonanie, iż bezpośrednio dostępne poznaniu są wyłącznie zjawiska, natomiast istota rzeczy jest niepoznawalna lub nie istnieje;

fenomenalny ˌfɛ̃nɔ̃mɛ̃ˈnalnɨ adj
ilmiömäinen
niezwykły, wyjątkowy, zjawiskowy

fenomenologia n
fenomenologia
(filozofia, filozoficzny) kierunek filozoficzny, polegający na opisie i oglądzie tego, co bezpośrednio jest dane;

fenotyp n
fenotyyppi ilmiasu
(biologia, biologiczny) zespół wszystkich dostrzegalnych cech organizmu będący wynikiem współdziałania czynników dziedzicznych oraz warunków środowiska;

ferm fɛrm n
fermium
(chemia, chemiczny) nietrwały pierwiastek chemiczny o symbolu Fm i liczbie atomowej 100;

fermata fɛrˈmata n
fermaatti
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element notacji muzycznej dowolnie przedłużający czas trwania nuty lub pauzy;

fermentacja ˌfɛrmɛ̃nˈtat͡sʲja n
käyminen
(biochemia, biochemiczny) reakcja biochemiczna zachodząca pod wpływem enzymów produkowanych przez mikroorganizmy;

fermion ˈfɛrmʲjɔ̃n n
fermioni
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o połówkowym spinie;

ferro-
ferro-
pierwszy człon wyrazów złożonych, jego występowanie świadczy o związku znaczeniowym wyrazu z żelazem

festiwal fɛˈstʲival n
festivaali
impreza artystyczna, często cykliczna, połączona z konkursem

fetysz n
fetissi
(przenośnie, przenośnia) obiekt intensywnego zainteresowania lub pożądania intelektualnego
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (ezoteryka) magiczny przedmiot będący obiektem kultu, amulet, talizman
(seksuologia, seksuologiczny) obiekt, sytuacja lub działanie wzmacniające satysfakcję seksualną

fetyszyzm n
fetisismi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z form wierzeń religijnych polegająca na kulcie obiektów o domniemanej sile nadprzyrodzonej

feudalizm n
feodalismi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) średniowieczny system społeczno-ekonomicznych zależności między warstwami społecznymi, z reguły: chłopstwem, duchowieństwem, mieszczaństwem i szlachtą. Opierał się na ścisłej hierarchii stanów o określonych przywilejach;

feudalny adj
feodaalinen
(historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do feudalizmu, związany z feudalizmem

fiasko ˈfʲjaskɔ n
fiasko
nieudanie się jakiejś sprawy, niepowodzenie się czegoś

fibromialgia n
fibromyalgia
(medycyna, medyczny) przewlekła, niezapalna choroba reumatyczna tkanek miękkich charakteryzujące się rozległym bólem;

fibrynogen n
fibrinogeeni
(biologia, biologiczny) białko osocza krwi wytwarzane w wątrobie, biorące udział w końcowej fazie procesu krzepnięcia;

fideizm fʲiˈdɛ<sup>j</sup>ism̥ n
fideismi
(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) pogląd głoszący prymat wiary i objawienia nad poznaniem rozumowym;

fidżyjski fʲiˈd͡ʒɨjsʲci adj
fidžiläinen
odnoszący się do państwa Fidżi

fidżyjski fʲiˈd͡ʒɨjsʲci n
fidži
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Fidżi,

figa ˈfʲiɡa n
viikuna
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc figi (1.1)

figowiec fʲiˈɡɔvʲjɛt͡s n
viikunapuu
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ficus carica, figowiec pospolity, roślina rodząca figi

figura szachowa n
shakkinappula
(szachy, pojęcie szachowe) każda bierka używana w grze w szachy, z wyjątkiem piona

figurant fʲiˈɡurãnt n
keulakuva
osoba zajmująca wysokie stanowisko, ale niesprawująca faktycznej władzy, niemająca wpływu na podejmowane decyzje

fikcja n
sepite
coś nierealnego, zmyślonego albo niemożliwego do wykonania

fikcyjny fʲikˈt͡sɨjnɨ adj
fiktiivinen
właściwy fikcji; wymyślony, zmyślony, wyimaginowany, istniejący tylko pozornie

filantrop n
filantrooppi
człowiek zajmujący się działalnością dobroczynną, wspomagający biednych i potrzebujących

filantropia ˌfʲilãnˈtrɔpʲja n
filantropia
bezinteresowne świadczenie pomocy

filantropijny adj
filantropinen
związany z filantropią

filar ˈfʲilar n
pilari
(architektura, architektoniczny) wieloboczna, pionowa wolno stojąca podpora konstrukcji;
(górnictwo, górniczy) nietknięta część górotworu, pozostawiona do podparcia stropu

filatelista n
postimerkkeilijä
kolekcjoner lub znawca znaczków pocztowych

filatelistyka ˌfʲilatɛˈlʲistɨka n
filatelia
hobby polegające na kolekcjonowaniu artefaktów pocztowych;

filhellenizm n
filhellenismi
(historia, historyczny, historycznie) ruch solidarnościowy z grecką walką narodowowyzwoleńczą w XIX w.
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) umiłowanie kultury starożytnej Grecji;

filigran fʲiˈlʲiɡrãn n
filigraani
(jubilerstwo, jubilerski) technika złotnicza polegająca na zdobieniu lub wykonywaniu całego przedmiotu z cienkich drucików ułożonych w ażurową siatkę;

filipino ˌfʲilʲiˈpʲĩnɔ n
filipino
(językoznawstwo, językoznawczy) główny dialekt języka tagalskiego

filister n
filisteri
(książkowy) człowiek o ciasnych ambicjach, gustach czy poglądach

filistyński adj
filistealainen
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dotyczący Filistei lub Filistynów; pochodzący z Filistei

filiżanka ˌfʲilʲiˈʒãnka n
kuppi
niewielkie naczynie z uszkiem, z którego pije się gorące napoje
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) miara objętości równa pojemności filiżanki (1.1)

film fʲilm n
elokuva
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) utwór audiowizualny na jakiś temat; nośnik, na którym jest nagrany taki utwór;

film niemy n
mykkäelokuva
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) film bez ścieżki dźwiękowej;

filmować fʲilˈmɔvat͡ɕ v
filmata
nagrywać coś kamerą filmową

filologia ˌfʲilɔˈlɔɟja n
filologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina humanistyczna, zajmująca się językiem i literaturą jakiegoś narodu lub kręgu cywilizacyjnego;

filologiczny ˌfʲilɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
filologinen
(przymiotnik) od: filologia

filozof fʲiˈlɔzɔf n
filosofi
(edukacja, edukacyjny) (filozofia, filozoficzny) specjalista w zakresie filozofii

filozofia ˌfʲilɔˈzɔfʲja n
filosofia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina zajmująca się rozważaniami na temat istoty bytu, źródeł poznania itp.;

filozoficzny ˌfʲilɔzɔˈfʲit͡ʃnɨ adj
filosofinen
(filozofia, filozoficzny) związany z filozofią, dotyczący zagadnień filozofii

filozofować v
filosofoida
(filozofia, filozoficzny) uprawiać filozofię

filtr fʲiltr̥ n
suodatin suodin
błona lub warstwa, zaprojektowana do przepuszczania jedynie pewnej grupy substancji i zatrzymywania innych
(elektronika, elektroniczny) fragment obwodu elektrycznego odpowiedzialny za tłumienie sygnałów w określonym przedziale częstotliwości
(optyka, optyczny) materiał przepuszczający tylko promieniowanie w pewnym zakresie częstotliwości lub określonej polaryzacji

filtrować v
suodattaa
oczyszczać, przepuszczając przez filtr
będąc filtrem, zatrzymywać szkodliwe czynniki

filumenista n
fillumenisti
kolekcjoner etykiet z pudełek od zapałek

finanse n
finanssioppi
ogół spraw związanych z pieniędzmi, kosztami, płaceniem

finansować v
rahoittaa
dostarczać finansów

finansowo adv
rahallisesti
pod względem finansów, pieniędzy

finansowy ˌfʲĩnãw̃ˈsɔvɨ adj
taloudellinen
dotyczący finansów

finał ˈfʲĩnaw n
finaali
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ostatnia część cyklu sonatowego lub suitowego
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zakończenie aktu lub całej opery, przedstawienia
finaali loppukilpailu
(sport, sportowy) końcowe zawody między zwycięzcami eliminacji mające na celu wyłonienie ostatecznego zwycięzcy rozgrywek
koniec, zakończenie

finezja fʲĩˈnɛzʲja n
hienostuneisuus
subtelność, wytworność, wyrafinowanie

finka ˈfʲĩnka n
puukko
(potocznie, potoczny) nóż fiński używany zwykle przez harcerzy i turystów;

finlandyzacja ˌfʲĩnlãndɨˈzat͡sʲja n
suomettuminen
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ograniczenie przez obce mocarstwo swobody polityki zagranicznej innego państwa, w zamian za zmniejszenie interwencji w jego politykę wewnętrzną;

finwal n
Sillivalas
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gatunku płetwal zwyczajny, Balaenoptera physalus;

fiolet n
violetti
kolor fioletowy;

fioletowy ˌfʲjɔlɛˈtɔvɨ adj
violetti
mający kolor siódmego pasma tęczy, taki jak kolor kwiatu fiołka lub w kolorze powstałym przez zmieszanie barwnika czerwonego i niebieskiego;

fiolka ˈfʲjɔlka n
lääkepullo
małe, szklane naczynie z zatyczką;

fiord fʲjɔrt n
vuono
(geografia, geograficzny) rodzaj głębokiej zatoki wrzynającej się w ląd;

fiołek ˈfʲjɔwɛk n
orvokki
(botanika, botaniczny) Viola L., rodzaj roślin zielnych z rodziny fiołkowatych rosnący w strefie umiarkowanej;

firma ˈfʲirma n
yritys
(potocznie, potoczny) przedsiębiorstwo

firmowy adj
firma-
związany z firmą, dotyczący firmy

fis fʲis n
fis
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk f podwyższony o półton;

fisharmonia n
harmoni
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny z grupy instrumentów dętych klawiszowych;

fitochemia n
fytokemia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział fizjologii roślin, nauka badająca roślinne związki organiczne i procesy chemiczne zachodzące w roślinach;

fitoestrogen n
fytoestrogeeni
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) występująca w roślinach, dowolna niesterydowa substancja (włączając izoflawony i lignany), która jest strukturalnie lub funkcjonalnie podobna do estrogenu ssaków, mająca za zadanie zwiększać odporność rośliny na choroby, a u ssaków działająca jako słaby agonista lub antagonista estrogenu;

fitopatologia ˌfʲitɔpatɔˈlɔɟja n
fytopatologia
(botanika, botaniczny) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział botaniki, nauka o chorobach roślin i zwalczaniu tychże chorób;

fitoplankton ˌfʲitɔˈplãŋktɔ̃n n
kasviplankton
(biologia, biologiczny) mikroskopijne organizmy roślinne oraz sinice, które biernie unoszą się w wodzie, nie posiadając zdolności ruchu lub tylko w znacznie ograniczonym zakresie;

fitosterol ˌfʲitɔˈstɛrɔl n
kasvisteroli
(biochemia, biochemiczny) sterol pochodzenia roślinnego

fitoterapeuta n
fytoterapeutti
osoba lecząca ziołami i ich pochodnymi

fitoterapia n
fytoterapia
(medycyna, medyczny) dział medycyny i farmakologii zajmujący się stosowaniem ziół w lecznictwie

fizjolog fʲiˈzʲjɔlɔk n
fysiologi
specjalista w dziedzinie fizjologii

fizjologia n
fysiologia
nauka o mechanizmach rządzących przebiegiem czynności życiowych organizmów

fizjologiczny adj
fysiologinen
dotyczący działu fizjologii
odnoszący się do naturalnych czynności organizmu

fizjoterapeuta ˌfʲizʲjɔtɛraˈpɛwta n
fysioterapeutti
(medycyna, medyczny) terapeuta, specjalista od fizjoterapii

fizjoterapeutyczny adj
fysioterapeuttinen
(medycyna, medyczny) związany z fizjoterapią, dotyczący fizjoterapii

fizycznie adv
fysiikan lakien mukaan
w sposób odnoszący się do zjawisk fizyki

fizyczny fʲiˈzɨt͡ʃnɨ adj
fysikaalinen
związany z fizyką i zjawiskami, którymi ona się zajmuje
fyysinen fysikaalinen
dostępny zmysłom

fizyk ˈfʲizɨk n
fyysikko
naukowiec zajmujący się fizyką

fizyka ˈfʲizɨka n
fysiikka
nauka zajmująca się badaniem właściwości i oddziaływań materii;

fizyka atomowa n
atomifysiikka
(fizyka, fizyczny) dział fizyki badający budowę i właściwości atomów;

fiński ˈfʲĩj̃sʲci adj
suomalainen
odnoszący się do Finów lub Finlandii, pochodzący z Finlandii

fiński ˈfʲĩj̃sʲci n
suomi suomen kieli
(językoznawstwo, językoznawczy) ugrofiński język używany przez Finów;

flaga ˈflaɡa n
lippu
płat tkaniny określonego kształtu, barwy i znaczenia, przymocowywany do drzewca lub masztu

flaki ˈflaci n
sisälmykset
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa z różnych części żołądka wołowego lub cielęcego pokrojonego w cienkie paski gotowana na wywarze z włoszczyzny;

flamandzki adj
flaamilainen flaami
odnoszący się do regionu w północnej części Belgii, Flandrii

flamandzki n
flaami
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt, etnolekt, język używany we Flandrii; jeden z trzech języków urzędowych w Belgii

flambirowanie ˌflãmbʲirɔˈvãɲɛ n
flambeeraus
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sposób podawania potrawy, polegający na oblaniu mocnym alkoholem i podpaleniu

flanela flãˈnɛla n
flanelli
(włókiennictwo) miękka tkanina bawełniana lub wełniana, pokryta delikatnym meszkiem, stosowana do wyrobu m.in. koszul, piżam i pościeli;

flanelowy adj
flanellinen
wykonany z flaneli

flash mob n
flash mob
jedna z form street artu polegająca na tym, że grupa ludzi spotyka się w umówionym miejscu i wykonuje pewną czynność;

flaszowiec flaˈʃɔvʲjɛt͡s n
annoona
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny flaszowcowatych;

flecista flɛˈt͡ɕista n
huilisti
muzyk, który gra na flecie

flegmatyczny ˌflɛɡmaˈtɨt͡ʃnɨ adj
flegmaattinen
odznaczający się spokojem, mało pobudliwy, powolny

fleksja ˈflɛksʲja n
taivutus
(gramatyka) odmiana wyrazów

fleksografia ˌflɛksɔˈɡrafʲja n
flexopaino
(poligrafia) technika druku wypukłego, w której forma drukowa wykonana jest z elastycznego tworzywa sztucznego;

flerow n
flerovium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Fl i liczbie atomowej 114;

flet flɛt n
huilu
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny;

flet poprzeczny ˈflɛt pɔˈpʃɛt͡ʃnɨ n
poikkihuilu
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj fletu z metalu lub drewna, na którym gra się trzymając go w poprzek;

fletnia Pana ˈflɛtʲɲa ˈpãna n
panhuilu
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny; aerofon wargowy złożony z drewnianych piszczałek różnej długości, połączonych w jednym rzędzie; emblemat wiatru;

fletowy adj
huilu-
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z fletem, dotyczący fletu

flirt flʲirt n
flirttailu
krótkotrwała miłostka, zalotna rozmowa;

flirtować v
flirttailla
uprawiać flirt, prowadzić lekką, zalotną rozmowę towarzyską z osobą innej płci

flora ˈflɔra n
kasvisto
(botanika, botaniczny) ogół organizmów roślinnych

flora bakteryjna ˈflɔra ˌbaktɛˈrɨjna n
bakteerifloora
drobnoustroje występujące naturalnie w organizmie;

florencki flɔˈrɛ̃nt͡sʲci adj
firenzeläinen
związany z Florencją, dotyczący Florencji

floréal n
floréal
nazwa ósmego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym;

flota ˈflɔta n
laivasto
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) zbiór jednostek pływających;

flotylla n
laivue
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) jednostka wojskowa występująca w marynarce wojennej odpowiadająca dywizji piechoty.

fluor ˈflu<sup>w</sup>ɔr n
fluori
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu F i liczbie atomowej 9;

fluorek n
fluoridi
(chemia, chemiczny) sól kwasu fluorowodorowego;

fluorescencja n
fluoresenssi
(fizyka, fizyczny) samorzutne świecenie niektórych substancji pod wpływwem różnych czynników (jak np. światło, promienie katodowe, promieniowanie nadfioletowe, promienie rentgenowskie) trwające dopóty, dopóki działają te czynniki

fluorowodór n
vetyfluoridi
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny zbudowany z fluoru i wodoru;

fluoryt n
fluoriitti
(mineralogia, mineralogiczny) różnobarwny minerał z gromady halogenków, zawierający fluorek wapnia;

flądra ˈflɔ̃ndra n
kampela
(ichtiologia, ichtiologiczny) płaska ryba;

fobia ˈfɔbʲja n
fobia kammo
(psychologia, psychologiczny) chorobliwy, paniczny (często nieuzasadniony i uporczywy) lęk przed kimś lub przed czymś;

fobia społeczna n
sosiaalisten tilanteiden pelko
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie nerwicowe, w którym chory odczuwa lęk wobec sytuacji społecznych;

foka ˈfɔka n
hylje
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) morski ssak drapieżny;

fokmaszt n
fokkamasto
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pierwszy maszt od strony dziobu jednostek pływających, które posiadają co najmniej dwa maszty;

fokstrot ˈfɔkstrɔt n
fokstrotti
(choreografia, choreograficzny) taniec towarzyski w rytmie 4/4 (cztery czwarte);

folia ˈfɔlʲja n
folio
cienkie tworzywo w arkuszach lub rolkach;

folia bąbelkowa n
kuplamuovi
folia z tworzywa sztucznego z bąbelkami powietrza stosowana do opakowywania kruchych przedmiotów;

folklor ˈfɔlklɔr n
kansanperinne
(etnografia, etnograficzny) ogół ludowej kultury i twórczości artystycznej, jak baśnie, pieśni, obrzędy, stroje, architektura, kuchnia itp.

folklorystyka n
folkloristiikka
(etnografia, etnograficzny) (sztuka) nauka badająca folklor;

folkloryzm n
folklorismi
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nawiązywanie w sztuce i literaturze do elementów folklorystycznych;

fon fɔ̃n n
foni
(fizyka, fizyczny) jednostka poziomu głośności

fondue n
fondue fondyy
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) szwajcarska i francuska potrawa z roztopionego sera i białego wina podawanego na gorąco, w którym macza się kawałki pieczywa lub warzyw;

fonem ˈfɔ̃nɛ̃m n
foneemi
(językoznawstwo, językoznawczy) najmniejsza jednostka mowy rozróżnialna dla użytkowników danego języka;

fonetyczny adj
foneettinen
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z fonetyką, dotyczący fonetyki

fonetyk fɔ̃ˈnɛtɨk n
foneetikko
językoznawca zajmujący się fonetyką

fonetyka fɔ̃ˈnɛtɨka n
fonetiikka
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się opisywaniem głosek danego języka;

foniatria fɔ̃ˈɲatrʲja n
foniatria
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się leczeniem i zaburzeniami wydawania głosu (przez człowieka);

fonologia ˌfɔ̃nɔˈlɔɟja n
fonologia
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o fonemach i relacjach między nimi;

fonologiczny adj
fonologinen
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z fonologią, dotyczący fonologii

fontanna fɔ̃nˈtãnːa n
suihkulähde
dekoracyjny element architektoniczny złożony ze zbiornika z wodą oraz otworu, przez który woda wpada do zbiornika;

foremny fɔˈrɛ̃mnɨ adj
säännöllinen
(geometria) dla wielokątów: taki, którego wszystkie kąty wewnętrzne są równe, a boki równej długości;
(geometria) dla wielościanów: ograniczony jednakowymi wielokątami foremnymi (1.1), którego wszystkie kąty dwuścienne są równe;
(książkowy) o prawidłowym, regularnym kształcie; kształtny, zgrabny

forhend n
kämmenlyönti
(sport, sportowy) (w tenisie ziemnym, tenisie stołowym, badmintonie i speed-ballu) odbicie z prawej strony rakietą trzymaną w prawej ręce;

forint ˈfɔrʲĩnt n
forintti
(jednostka monetarna) oficjalna waluta Węgier;

forma ˈfɔrma n
muoto
sposób robienia (mówienia, wyrażania) czegoś
zewnętrzny kształt
rodzaj naczynia do formowania jakiejś plastycznej masy
kondycja fizyczna osoby

formacja fɔrˈmat͡sʲja n
koulutus
(geologia, geologiczny) jednostka podstawowa w litostratygrafii
(wojskowość, wojskowy) samodzielny oddział wojskowy

formalizm n
formalismi
ścisłe trzymanie się litery przepisów w danym działaniu

formalność fɔrˈmalnɔɕt͡ɕ n
muodollisuus
czynność konieczna, ale nieistotna albo bardzo prosta
czynność wykonywana według przepisów, urzędowo

formalny fɔrˈmalnɨ adj
formaali
dotyczący formy
zgodny z pewnymi normami i przepisami, wymagany do utrzymania porządku

formatować ˌfɔrmaˈtɔvat͡ɕ v
alustaa
(informatyka, informatyczny) przystosowywać nośnik danych do pracy przez odpowiednie ustalenie jego systemu plików
muotoilla
(drukarstwo, drukarski) (poligrafia) (informatyka, informatyczny) nadawać czemuś jakiś format, kształt

forsa ˈfɔrsa n
hillo
(potocznie, potoczny) pieniądze

forsycja n
onnenpensas
(botanika, botaniczny) Forsythia Vahl, kwitnący wiosną krzew ozdobny o żółtych kwiatach;

fort fɔrt n
linnoitus
(wojskowość, wojskowy) budowla obronna

forteca fɔrˈtɛt͡sa n
linna
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) fortyfikacja obronna, na którą składają się forty i umocnienia;

fortepian fɔrˈtɛpʲjãn n
flyygeli
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument muzyczny, z poziomo umieszczonym pudłem rezonansowym;

fortuna fɔrˈtũna n
kohtalo
los, szczególnie ten dobry
wielkie bogactwo

fortyfikacja ˌfɔrtɨfʲiˈkat͡sʲja n
linnoite
umocnienie, budowla obronna

forum ˈfɔrũm n
foorumi
miejsce spotkań, publicznych wystąpień, dyskusji
spotkanie poświęcone dyskusji na dany temat

fosa ˈfɔsa n
vallihauta
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) zapora w postaci rowu otaczającego umocnienia;

fosfor ˈfɔsfɔr n
fosfori
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu P i liczbie atomowej 15;

fosforan n
fosfaatti
(chemia, chemiczny) pochodna kwasu fosforowego;

fosforescencja ˌfɔsfɔrɛˈst͡sɛ̃nt͡sʲja n
fosforesenssi
(fizyka, fizyczny) świecenie ciał wywołane uprzednim naświetlaniem i trwające po jego ustaniu;

fotel ˈfɔtɛl n
nojatuoli
rodzaj siedziska z oparciem na plecy i podłokietnikami;

fotogeniczny adj
valokuvauksellinen
korzystnie wyglądający na zdjęciach

fotograf fɔˈtɔɡraf n
valokuvaaja
osoba zajmująca się wykonywaniem fotografii, najczęściej zawodowo;

fotografia ˌfɔtɔˈɡrafʲja n
valokuvaus
sztuka wykonywania fotografii (1.1);
nieruchomy obraz rzeczywistości utrwalony aparatem fotograficznym

fotograficzny ˌfɔtɔɡraˈfʲit͡ʃnɨ adj
valokuvauksellinen
związany z fotografią, fotografowaniem, robieniem zdjęć

fotografować ˌfɔtɔɡraˈfɔvat͡ɕ v
valokuvata
robić zdjęcie, robić fotografię

fotometr n
fotometri
(technologia, technika, techniczny) przyrząd służący do pomiaru natężenia oświetlenia i innych parametrów światła;

fotomontaż ˌfɔtɔ̃ˈmɔ̃ntaʃ n
fotomontaasi
(fotografia) obraz fotograficzny powstały przez manipulację lub skomponowanie kilku obrazów;

foton ˈfɔtɔ̃n n
fotoni
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o zerowej masie spoczynkowej i ładunku, kwant oddziaływania elektromagnetycznego;

fotorealizm n
fotorealismi
(sztuka) sposób malowania obrazów, mających sprawiać wrażenie, że są fotografiami; malarstwo charakteryzujące się fotograficzną dokładnością;

fotosyntetyczny adj
fotosynteettinen
związany z fotosyntezą, dotyczący fotosyntezy

fotosynteza n
fotosynteesi yhteyttäminen
(biochemia, biochemiczny) (botanika, botaniczny) proces wytwarzania przez rośliny zielone i niektóre bakterie związków organicznych z dwutlenku węgla i wody przy udziale światła;

fototranzystor ˌfɔtɔtrãw̃ˈzɨstɔr n
fototransistori
(elektronika, elektroniczny) element optoelektroniczny złożony z trzech warstw półprzewodnika o kolejno zmieniających się typach przewodnictwa;

fotowoltaiczny ˌfɔtɔvɔltaˈ<sup>j</sup>it͡ʃnɨ adj
valosähköinen
(przymiotnik) związany z przetwarzaniem światła słonecznego na energię elektryczną

fowizm n
fauvismi
(sztuka) kierunek w malarstwie francuskim początku XX wieku o bardzo żywej kolorystyce dzieł;

foyer n
aula
(książkowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) sala lub hol obok sali teatralnej, koncertowej, konferencyjnej itp., gdzie przebywa publiczność lub uczestnicy konferencji w czasie przerw, antraktów;

fragmentacja ˌfraɡmɛ̃nˈtat͡sʲja n
sirpaloituminen
podział na części, wydzielenie fragmentów

frajda ˈfrajda n
hupi
(potocznie, potoczny) radość, uciecha z czegoś

frajer ˈfrajɛr n
hölmö
(potocznie, potoczny) osoba dająca się łatwo nabrać, naiwna; osoba nadmiernie wierna normom moralnym, które przez innych nie są przestrzegane

frak frak n
frakkitakki
część męskiego stroju wieczorowego, rodzaj marynarki o połach obciętych z przodu i wydłużonych z tyłu;

fraktal ˈfraktal n
fraktaali
(matematyka, matematyczny) matematyczny obiekt określany jako „samopodobny”, czyli charakteryzujący się m.in. tym, że podczas dowolnego powiększania jego fragmentów, stale zachowuje taką samą złożoność struktury;

fraktalny adj
fraktaalinen
przypominający kształtem fraktal
związany z fraktalem, dotyczący fraktala

franciszkanin n
fransiskaani
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Franciszka z Asyżu;

franciszkański frãɲˈt͡ɕiʃkaɨ̃j̃sʲci adj
fransiskaaninen
związany z franciszkanami lub franciszkankami, dotyczący franciszkanów lub franciszkanek

franciszkański frãɲˈt͡ɕiʃkaɨ̃j̃sʲci possessiveAdjective
fransiskaaninen
należący do franciszkanów lub franciszkanek, będący ich własnością

francuski frãnˈt͡susʲci adj
ranskalainen ranska
odnoszący się do Francji lub Francuzów; związany lub wywodzący się z Francji

francuski frãnˈt͡susʲci n
ranska ranskan kieli
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Francji, części Belgii, Szwajcarii, Kanady oraz kilkunastu innych państw;

francuskojęzyczny frãnˈt͡suskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ adj
ranskankielinen
posługujący się językiem francuskim
taki, którego mieszkańcy posługują się językiem francuskim

franczyza n
franchising
(ekonomia, ekonomiczny) rodzaj współpracy gospodarczej pomiędzy samodzielnymi podmiotami, w ramach której franczyzobiorca prowadzi swoje przedsiębiorstwo pod marką i według koncepcji franczyzodawcy;

frank frãŋk n
frangi
(jednostka monetarna) pieniądz niektórych krajów europejskich i afrykańskich

frans frãw̃s n
frankium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Fr i liczbie atomowej 87;

fraza n
fraasi
(językoznawstwo, językoznawczy) związek dwóch lub więcej wyrazów tworzący całość znaczeniową i intonacyjną;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sekwencja dwóch lub więcej motywów muzycznych, stanowiących całość w obrębie utworu

frazeologia n
fraseologia
(językoznawstwo, językoznawczy) zasób wyrażeń;

frazeologiczny adj
fraseologinen
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z frazeologią, dotyczący frazeologii

freediving n
vapaasukellus
(sport, sportowy) dyscyplina sportu i aktywności polegająca na nurkowaniu na wstrzymanym oddechu;

freeganin n
freegani
osoba hołdująca freeganizmowi

freemium n
freemium
(handel, handlowy) model biznesowy sprzedaży usługi lub produktu, w którym rozdaje się darmową wersję podstawową i nakłania do kupna opcjonalnej, pełnej wersji premium;

fregata frɛˈɡata n
fregatti
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie rejowe;
(marynarka) (wojskowość, wojskowy) średniej wielkości, pomocniczy okręt wojenny, współcześnie o wyporności w granicach 1500-2500 ton;
fregattilintu
(ornitologia, ornitologiczny) szerokoskrzydły, szybujący ptak oceaniczny z rodziny fregatowatych;

frenologia n
frenologia
(historia, historyczny, historycznie) obecnie uznawana za pseudonaukową dziedzina wiedzy badająca związek między ukształtowaniem czaszki człowieka a jego cechami psychicznymi;

freon ˈfrɛɔ̃n n
freoni
grupa chloro- i fluoropochodnych węglowodorów alifatycznych;

fresk frɛsk n
fresko
(sztuka) technika malarska nakładania farby na świeży tynk;

fretka ˈfrɛtka n
fretti
(zoologia, zoologiczny) Mustela putorius furo, udomowiony, hodowlany drapieżnik spokrewniony z tchórzem;

frezarka frɛˈzarka n
jyrsin
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka skrawająca, służąca do obróbki płaszczyzn, powierzchi kształtowych, wgłębień itp. za pomocą frezu;

frimaire n
frimaire
nazwa trzeciego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym;

frittata frʲitˈːata n
frittata
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska odmiana omleta zapiekana na patelni na maśle, z mieszanką warzywną, serem, niekiedy z czosnkiem lub anchois

front frɔ̃nt n
rintama
(budownictwo) przód budynku
(wojskowość, wojskowy) rejon działań wojennych;
przód, przednia część

frontman n
solisti
(potocznie, potoczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) główny muzyk zespołu

fronton n
päätykolmio frontoni
(architektura, architektoniczny) trójkątne zwieńczenie fasady lub ryzalitu budynku;

fructidor n
fructidor
nazwa dwunastego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym;

fruktoza n
fruktoosi hedelmäsokeri
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy ketoz, naturalnie występujący w stanie wolnym w owocach, miodzie, nektarze kwiatów;

frustracja n
frustraatio turhauma
(psychologia, psychologiczny) stan nieprzyjemnego napięcia emocjonalnego wynikły z niemożności zaspokojenia jakiejś potrzeby albo osiągnięcia danego celu;

frutarianizm n
fruitarismi
sposób żywienia dopuszczający spożywanie wyłącznie owoców i warzyw, których zerwanie nie powoduje zniszczenia rośliny;

frygijski adj
fryygialainen
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) związany z Frygią, dotyczący Frygii, pochodzący z Frygii

frykas n
viillokki
(dawniej, dawny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) francuska potrawka z pokrojonych mięs

frytka ˈfrɨtka n
ranskalaiset perunat
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) cienki słupek z krojonego ziemniaka usmażony na głębokim tłuszczu;

frytkarnia n
fish and chips -kioski
punkt gastronomiczny sprzedający frytki

frytkownica n
rasvakeitin
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie do smażenia frytek;

fryzjer ˈfrɨzʲjɛr n
kampaaja
osoba zajmująca się obcinaniem włosów, ich czesaniem i pielęgnacją; u mężczyzn również goleniem

fryzura frɨˈzura n
kampaus
(fryzjerstwo, fryzjerski) efekt uczesania, ułożenia lub ścięcia włosów w charakterystyczny sposób;

fryzyjski adj
friisi
dotyczący Fryzji albo Fryzów (Fryzyjczyków)

fryzyjski n
friisi
(językoznawstwo, językoznawczy) język zachodniogermański, którym posługują się Fryzowie

frędzel ˈfrɛ̃nd͡zɛl n
hapsu
(krawiectwo) zwisający fragment materiału przymocowany do tkaniny

fuga ˈfuɡa n
fuuga
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj formy muzycznej;

fuj interjection
hyi yäk
(potocznie, potoczny) wyrażanie obrzydzenia

fuksja ˈfuksʲja n
fuksia
(botanika, botaniczny) Fuchsia L., rodzaj roślin z rodziny wiesiołkowatych o zwisających kwiatach, często biało-czerwonych lub fioletowych;
fioletowo-czerwony kolor

fulmar n
myrskyliitäjä
(ornitologia, ornitologiczny) Fulmarus Stephens, duży ptak morski z rodziny burzykowatych;

fumigacja n
savustus
poddanie działaniu gazów celem pozbycia się szkodliwych organizmów z obiektu;

fundacja fũnˈdat͡sʲja n
säätiö
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organizacja zbierająca pieniądze na cel dobroczynny;

fundament fũnˈdãmɛ̃nt n
perustus
(budownictwo) wykonany z betonu, żelbetu, murowany z cegieł lub kamieni, rzadziej z drewna, dolny element konstrukcyjny budowli lub urządzenia przekazujący na podłoże gruntowe całość obciążeń;

fundamentalizm n
fundamentalismi
pozbawiony refleksji rygoryzm w przestrzeganiu zasad jakiejś religii albo ideologii, oparty na najbardziej dosłownej ich interpretacji

fundusz ˈfũnduʃ n
rahasto
(ekonomia, ekonomiczny) wyodrębniony zasób finansowy przeznaczony na określone cele

fungicyd n
fungisidi
(biochemia, biochemiczny) (mikologia, mikologiczny) środek mający działanie grzybobójcze;

funikular n
funikulaari
kolej szynowa, a zarazem kolej linowa, w której ruch pojazdu wywołany jest liną napędową, i o stale przymocowanym do niej wagonem

funkcja ˈfũŋkt͡sʲja n
funktio kuvaus
(informatyka, informatyczny) podprogram; wydzielona część programu wykonująca określone zadanie;
(matematyka, matematyczny) przyporządkowanie każdemu elementowi ze zbioru dokładnie jednego elementu z innego zbioru; (potocznie, potoczny) wykres, rysunek takiego przyporządkowania;
przeznaczenie, zadanie jakiegoś urządzenia lub osoby, cel jego działania;

funkcja odwrotna n
käänteisfunktio
(matematyka, matematyczny) funkcja, która każdej wartości pewnej różnowartościowej funkcji przyporządkowuje jej odpowiedni argument;

funkcjonalizm n
funkis
(architektura, architektoniczny) (sztuka) nurt uwydatniający nadrzędność funkcji użytkowej dzieła
(filozofia, filozoficzny) nurt podkreślający rolę przyczyn i skutków w analizie filozoficznej
(psychologia, psychologiczny) kierunek badań podkreślający funkcje zjawisk psychologicznych;
(socjologia, socjologiczny) nurt podkreślający rolę funkcji pełnionych przez fakty, zjawiska i procesy społeczne;

funkcjonalność ˌfũŋkt͡sʲjɔ̃ˈnalnɔɕt͡ɕ n
toiminnallisuus
cecha tego, co jest funkcjonalne
funkcja, cecha użytkowa programu lub urządzenia

funkcjonować ˌfũŋkt͡sʲjɔ̃ˈnɔvat͡ɕ v
toimia
działać, wykonywać czynności w sposób właściwy

funt fũnt n
naula
(jednostka monetarna) waluta niektórych państw

furan n
furaani
(chemia, chemiczny) ciekły, łatwopalny węglowodór aromatyczny o wzorze sumarycznym C4H4O, mający zapach zbliżony do chloroformu;

furosemid ˌfurɔˈsɛ̃mʲit n
furosemidi
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek odwadniający i przeciwnadciśnieniowy, diuretyk pętlowy

futbol amerykański ˈfudbɔl ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci n
amerikkalainen jalkapallo
(sport, sportowy) sport drużynowy, w którym uczestniczą dwa jedenastoosobowe zespoły

futro ˈfutrɔ n
nahka
(krawiectwo) wyprawiona skórka zwierzęcia pokryta sierścią służąca do produkcji odzieży bądź sama stanowiąca np. ozdobę, okrycie czy dywan
turkis
(heraldyka, heraldyczny) jeden z rodzajów tynktury heraldycznej;
(odzieżownictwo) (krawiectwo) odzież (np. kurtka, płaszcz) wykonana ze skór zwierzęcych posiadających sierść
(zoologia, zoologiczny) sierść na zwierzęciu

futsal ˈfutsal n
futsal
(sport, sportowy) halowa piłka nożna;

futurolog n
tulevaisuudentutkija
mężczyzna przewidujący przyszłość cywilizacji w oparciu o przesłanki naukowe

futurologia ˌfuturɔˈlɔɟja n
futurologia
dziedzina wiedzy zajmująca się przyszłością, próbująca opisać dalszy rozwój ludzkości, cywilizacji i technologii;

futurystyczny ˌfuturɨˈstɨt͡ʃnɨ adj
futuristinen
(sztuka) związany z futuryzmem, dotyczący futuryzmu
taki, który wygląda jakby był wytworem techniki przyszłości

futuryzm fuˈturɨsm̥ n
futurismi
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) awangardowy kierunek w sztuce dwudziestowiecznej powstały we Włoszech na początku XX w. manifestujący fascynację techniką, mechanizacją i dynamizmem wielkomiejskim;

fuzja ˈfuzʲja n
fuusio
(fizyka, fizyczny) reakcja, której głównym efektem jest połączenie dwóch jąder atomowych w jedno cięższe

gabardyna ˌɡabarˈdɨ̃na n
kabardiini
(włókiennictwo) tkanina o splocie skośnym, najczęściej wełniana, używana do szycia płaszczy, garniturów itp.

gabinet ɡaˈbʲĩnɛt n
työhuone
pokój przeznaczony do pracy umysłowej

gabinet cieni n
varjohallitus
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skład rządu formowany przez opozycyjną partię, gotowy do przejęcia władzy po wyborach;

gabinet osobliwości n
kuriositeettikabinetti
prywatna kolekcja dzieł sztuki, okazów biologicznych, numizmatów, starożytnych artefaktów, egzotycznych przedmiotów i innych nietuzinkowych eksponatów

gablota ɡaˈblɔta n
vitriini
oszklona szafka, w której są umieszczane eksponaty lub towary

gaboński ɡaˈbɔ̃j̃sʲci adj
gabonilainen
odnoszący się do Gabonu, państwa w Afryce

gad ɡat n
matelija
(herpetologia, herpetologiczny) zwierzę z gromady Reptilia, kręgowiec zmiennocieplny oddychający wyłącznie płucami;

gadatliwy ˌɡadaˈtlʲivɨ adj
puhelias
taki, który dużo i chętnie mówi

gadolin ɡaˈdɔlʲĩn n
gadolinium
(chemia, chemiczny) srebrzystobiały metal; pierwiastek chemiczny o symbolu Gd i liczbie atomowej 64;

gadożer ɡaˈdɔʒɛr n
käärmekotka
(ornitologia, ornitologiczny) Circaetus gallicus, duży, leśny ptak drapieżny żywiący się płazami i gadami;

gadulstwo ɡaˈdulstfɔ n
sanahelinä
(potocznie, potoczny) mówienie zbyt dużo, zbędne gadanie

gaduła ɡaˈduwa n
hölösuu
osoba nadmiernie rozmowna; osoba, która dużo mówi

gadżet ˈɡad͡ʒɛt n
härveli
(książkowy) przedmiot, urządzenie będące nowością techniki, zazwyczaj małe, często niepotrzebne, służący z reguły zaimponowaniu innym, rozbawieniu lub reklamie;

gafa n
moka
nietaktowny postępek, niezręczne odezwanie się

gag ɡak n
kepponen
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) chwyt komediowy wywołujący u widza efekt komiczny oparty na sytuacjach wizualnych

gagat ˈɡaɡat n
gagaatti
(mineralogia, mineralogiczny) bitumiczna odmiana węgla brunatnego o zbitej, jednorodnej budowie;

gagauski ɡaɡaˈ<sup>w</sup>usʲci n
gagauzi
(językoznawstwo, językoznawczy) język Gagauzów, ludu pochodzenia tureckiego, osiadłego w większości w południowej Mołdawii w Gagauzji;

gajówka ɡaˈjufka n
lehtokerttu
(ornitologia, ornitologiczny) Sylvia borin, mały, niepozorny ptak leśny o melodyjnym głosie;

gal ɡal n
gallium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ga i liczbie atomowej 31;

galacki adj
galatialainen
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dotyczący Galacji lub Galatów; pochodzący z Galacji

galaktyczny adj
galaktinen
związany z galaktyką, dotyczący galaktyki

galaktyka ɡaˈlaktɨka n
galaksi
(astronomia, astronomiczny) duży obiekt składający się z miliardów gwiazd oraz czarnych dziur, pyłu i gazów;

galaretka ˌɡalaˈrɛtka n
hyytelö
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser lub słodycze przyrządzone z wywaru z owoców z dodatkiem żelatyny, podawane na zimno;

galera ɡaˈlɛra n
kaleeri
(historia, historyczny, historycznie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wiosłowy statek lub okręt używany w czasach od starożytności do odrodzenia;

galeria ɡaˈlɛrʲja n
galleria
(sztuka) kolekcja dzieł sztuki, np. w muzeum

galernik ɡaˈlɛrʲɲik n
kaleeriorja
(historia, historyczny, historycznie) wioślarz, przykładowo więzień lub niewolnik, pracujący przymusowo na galerze

galicyjski ˌɡalʲiˈt͡sɨjsʲci adj
galitsialainen
dotyczący Galicji, związany z Galicją, pochodzący z Galicji (części Polski pod zaborami)

galijski adj
gallialainen
związany z Galią lub Galami, dotyczący Galii lub Galów

galon ˈɡalɔ̃n n
gallona
(jednostka miary) jednostka objętości używana w krajach anglosaskich;

galop ˈɡalɔp n
laukka
(jeździectwo, jeździecki) szybki, trzytaktowy chód konia;

galopować v
laukata
(jeździectwo, jeździecki) (zoologia, zoologiczny) biec galopem
(potocznie, potoczny) spieszyć się w wykonywaniu czegoś

galwanometr n
galvanometri
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do pomiaru słabego prądu elektrycznego

galwanoterapia n
galvanoterapia
(medycyna, medyczny) metoda leczenia, polegająca na zastosowaniu prądu stałego o niskim napięciu i natężeniu

gama ˈɡãma n
sävelasteikko
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odpowiedni szereg dźwięków ze skali muzycznej, zaczynający się od dowolnego dźwięku;

gambijski ɡãmˈbʲijsʲci adj
gambialainen
odnoszący się do Gambii, państwa w Afryce

gambit ˈɡãmbʲit n
gambiiti
(szachy, pojęcie szachowe) otwarcie, w którym poświęca się jedną lub kilka bierek, w zamian za uzyskanie lepszej pozycji;

gameta ɡãˈmɛta n
gameetti sukusolu
(biologia, biologiczny) komórka służąca do rozmnażania płciowego;

gamma ˈɡãmːa n
gamma
nazwa trzeciej litery alfabetu greckiego, γ;

gamoń ˈɡãmɔ̃ɲ n
toljake
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) człowiek nierozgarnięty, niezaradny

gangsterski adj
gangsteri-
związany z gangsterem, charakterystyczny dla gangstera

gap year n
välivuosi
długa, zwykle roczna przerwa od nauki, pracy lub kariery spożytkowana na podróż, realizację marzeń itp.;

gapowicz ɡaˈpɔvʲit͡ʃ n
jänis
pasażer podróżujący bez biletu

garam masala n
garam masala
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wywodząca się z kuchni indyjskiej zmielona mieszanka przypraw: kminu rzymskiego, kolendry, czarnego pieprzu, kardamonu, liścia laurowego, goździków, cynamonu, chili

garaż ˈɡaraʃ n
autotalli
wydzielony budynek lub część budynku służąca do parkowania pojazdów i zapewniająca im ochronę przed środowiskiem zewnętrznym i złodziejami;

garb ɡarp n
kyttyrä
(zoologia, zoologiczny) wypukłość na grzbiecie wielbłąda, wypełniona tłuszczem

garbarz ˈɡarbaʃ n
parkitsija
(zawód, zawodowy, zawodowo) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik lub robotnik zajmujący się garbowaniem skór

garbaty ɡarˈbatɨ adj
koukkuselkäinen
z widocznym skrzywieniem kręgosłupa; z garbem
kyttyräinen
mający wypukłość, wybrzuszenie, zgrubienie lub skrzywienie

garbus ˈɡarbus n
kupla
(potocznie, potoczny) (motoryzacja) jeden z modeli samochodu marki Volkswagen

garderoba ˌɡardɛˈrɔba n
puvusto
ogół odzieży, ubrań, które się posiada
pomieszczenie służące do przechowywania odzieży
vaatehuone
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) w teatrze, pokój w którym ubierają i charakteryzują się aktorzy

gardzić ˈɡarʲd͡ʑit͡ɕ v
halveksia
myśleć o kimś lub postępować z nim z pogardą

gardło ˈɡardwɔ n
kurkku nielu
(anatomia, anatomiczny) odcinek między przełykiem a jamą ustną, mieszczący się w przedniej części szyi;

gardłowy adj
gutturaalinen
(anatomia, anatomiczny) związany z gardłem, dotyczący gardła
o dźwięku: chrapliwy lub niski

garnek ˈɡarnɛk n
ruukku kattila
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ognioodporny pojemnik do przygotowywania i przechowywania ciepłych potraw;

garnitur ɡarʲˈɲitur n
puku
(odzieżownictwo) (krawiectwo) eleganckie ubranie męskie;

garnizon n
varuskunta
(wojskowość, wojskowy) miejsce stałego stacjonowania garnizonu (1.1)
(wojskowość, wojskowy) oddział wojska stacjonujący w danym miejscu

garum n
garum
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (historia, historyczny, historycznie) słony sos o wyrazistym smaku, sporządzany ze sfermentowanych ryb i wielu przypraw; podstawowy składnik wykwintnej kuchni starożytnego Rzymu;

garść ɡarʲɕt͡ɕ n
kourallinen
ilość mieszcząca się w garści (1.1)

gasnąć ˈɡasnɔ̃ɲt͡ɕ v
sammua
o źródle światła lub ciepła, o uczuciach zanikać, zmniejszać swoją moc, siłę

gastronomia ˌɡastrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
gastronomia
działalność produkcyjno-usługowa, obejmująca prowadzenie restauracji, barów itp.

gastronomiczny ˌɡastrɔ̃nɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ adj
gastronominen
związany z gastronomią, dotyczący gastronomii

gastroskopia n
gastroskopia
(medycyna, medyczny) wziernikowanie górnego odcinka przewodu pokarmowego;

gatunek gaˈtuŋki ɡaˈtũnɛk n
laji
(biologia, biologiczny) najniższa jednostka klasyfikacji organizmów żywych;

gaur ɡawr n
gauri
(zoologia, zoologiczny) Bos gaurus, gatunek dużego, ciemnego wołu występującego w południowej Azji;

gawial n
gaviaali
(zoologia, zoologiczny) gad z gatunku gawial gangesowy;

gaworzyć v
jokeltaa
(potocznie, potoczny) o niemowlętach: wydawać pierwsze dźwięki, będące zalążkiem mowy artykułowanej

gawron ˈɡavrɔ̃n n
mustavaris
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Corvus frugilegus Linnaeus, gatunek ptaka o czarnym upierzeniu z rodziny krukowatych, ale mniejszy od kruka;

gay-friendly adj
homomyönteinen
(środowiskowy) marketingowe: taki, który tworzy środowisko przyjazne dla LGBT;

gaz ɡas n
kaasu
(fizyka, fizyczny) lotny stan materii;
(technologia, technika, techniczny) substancja służąca do opalania, gotowania itp., w postaci gazu (1.1)
(wojskowość, wojskowy) gaz (1.1), mający właściwości trujące, używany jako broń chemiczna
(motoryzacja) pedał lub dźwignia przyspieszenia w samochodzie lub motocyklu

gaz cieplarniany ˈɡasʲ ˌt͡ɕɛplarʲˈɲãnɨ n
kasvihuonekaasu
gazowy składnik atmosfery powodujący efekt cieplarniany przez zatrzymywanie promieniowania podczerwonego w atmosferze;

gaz musztardowy ˈɡas ˌmuʃtarˈdɔvɨ n
sinappikaasu
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) zwyczajowa nazwa iperytu siarkowego

gaz szlachetny ˈɡas ʃlaˈxɛtnɨ n
jalokaasu
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny ostatniej, 18 grupy układu okresowego;

gaz ziemny ˈɡazʲ ˈʑɛ̃mnɨ n
maakaasu
(geologia, geologiczny) mieszanina lekkich węglowodorów, wśród których dominuje metan, towarzysząca ropie naftowej lub tworząca własne złoża;

gaza n
harso
(włókiennictwo) cienka i rzadka tkanina bawełniana

gazański adj
gazalainen
dotyczący Gazy lub Strefy Gazy, związany z Gazą lub Strefą Gazy

gazela ɡaˈzɛla n
gaselli
(zoologia, zoologiczny) mała afrykańska antylopa;

gazeta ɡaˈzɛta n
sanomalehti lehti
drukowany środek przekazu informacji, zazwyczaj ukazujący się codziennie;

gazociąg ɡaˈzɔt͡ɕɔ̃ŋk n
kaasujohto
(technologia, technika, techniczny) rurociąg do transportu gazu;

gazowany adj
kaasupitoinen
(spożywczy) nasycony dwutlenkiem węgla

gazpacho ɡasˈpat͡ʃɔ n
gazpacho
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) hiszpański chłodnik z surowych warzyw z dodatkiem suchego rozmoczonego chleba doprawiony oliwą i winnym octem;

gałka ˈɡawka n
nuppi
mały, kulisty przedmiot lub kuliste zakończenie przedmiotu
regulator danych funkcji w urządzeniach mechanicznych, elektrycznych i elektronicznych

gałka muszkatołowa ˈɡawka ˌmuʃkatɔˈwɔva n
muskotti
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) jądro nasiona muszkatołowca korzennego używane jako przyprawa i w przemyśle farmaceutycznym;

gałka oczna n
silmämuna
(anatomia, anatomiczny) kulista część oka wypełniająca oczodół

gałąź ˈɡawɔ̃w̃ɕ n
oksa
(botanika, botaniczny) boczny pęd drzewa lub krzewu

gaśnica ɡaɕˈɲit͡sa n
käsisammutin sammutin
(technologia, technika, techniczny) przenośny przyrząd do gaszenia pożaru;

gdakać ˈɡdakat͡ɕ v
kotkottaa
o kurze: wydawać głos

gdy ɡdɨ conjunction
kun
…rozpoczynający zdanie podrzędne określające czas zajścia czynności ze zdania głównego

gdy kota nie ma, myszy harcują ˈɡdɨ ˈkɔta ˈɲɛ‿ma ˈmɨʃɨ xarˈt͡sujɔ̃w̃ proverb
kun kissa on poissa, hiiret hyppivät pöydällä
kiedy nie ma przez jakiś czas kontroli („kota”) nad podwładnymi lub podopiecznymi („myszami”), to następuje lekceważenie reguł, obowiązków itp.

gdzie ɟd͡ʑɛ interrogativePronoun
missä jossa
służący do tworzenia pytań o lokalizację

gdzie ɟd͡ʑɛ pronoun
missä
…względny, zastępujący określenie miejsca
gdzieś (miejsce nie określone bliżej)

gdzie drwa rąbią, tam wióry lecą ˈɟd͡ʑɛ ˈdrva ˈrɔ̃mbʲjɔ̃w̃ ˈtãm ˈvʲjurɨ ˈlɛt͡sɔ̃w̃ proverb
munakasta ei voi tehdä rikkomatta munia
uczestnicząc biernie, choć niekoniecznie świadomie w jakiejś nieprzyjemnej sytuacji, często ponosi się jej przykre konsekwencje

gdzie indziej ˈɟd͡ʑɛ ˈĩɲd͡ʑɛ̇j adv
muualla toisaalla
w innym miejscu
muualle toisaalle
do innego miejsca

gdzie kucharek sześć, tam nie ma co jeść ˈɟd͡ʑɛ kuˈxarɛk ˈʃɛɕt͡ɕ ˈtãmʲ ˈɲɛ‿ma ˈt͡sɔ ˈjɛ̇ɕt͡ɕ proverb
mitä useampi kokki, sitä huonompi soppa
jeśli zbyt wiele osób pracuje nad tą samą rzeczą, tym samym problemem, dublują się ich zadania, to nie odniosą sukcesu

gdziekolwiek ɟd͡ʑɛˈkɔlvʲjɛk indefinitePronoun
missä tahansa
(wskazuje na) bliżej nieokreślone miejsce

gdzieś ɟd͡ʑɛ̇ɕ indefinitePronoun
jossakin jossain
w pewnym miejscu

geek n
friikki
(slangowo) człowiek, który dąży do pogłębiania swojej wiedzy i umiejętności w jakiejś dziedzinie (najczęściej informatyce oraz naukach ścisłych) w stopniu daleko wykraczającym poza zwykłe hobby;

gejsza ˈɡɛjʃa n
geisha geiša
w kulturze Japonii, kobieta do towarzystwa o umiejętnościach artystycznych – konwersacji, tańca, gry na instrumentach, dobrych manier, literatury, poezji itp.;

gejzer ˈɡɛjzɛr n
geysir
(geologia, geologiczny) źródło tryskające gorącą wodą i parą;

gekon ˈɡɛkɔ̃n n
gekko
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka z rodziny gekonowatych o palcach umożliwiających wspinanie się po gładkich ścianach

geminata ˌɡɛ̃mʲĩˈnata n
geminaatta
(językoznawstwo, językoznawczy) podwojona spółgłoska w wyrazie

gemmologia n
gemmologia
(mineralogia, mineralogiczny) nauka o kamieniach szlachetnych;

gen ɡɛ̃n n
geeni
(biologia, biologiczny) część chromosomów jądra komórkowego, podstawowa jednostka dziedziczności odpowiedzialna za przekazanie cech dziedzicznych organizmu;

gender n
sosiaalinen sukupuoli
(psychologia, psychologiczny) (gender studies) zespół zachowań, norm i wartości, przypisanych kulturowo i społecznie do każdej z płci

genealogia ˌɡɛ̃nɛaˈlɔɟja n
genealogia sukututkimus
geneza rodu uwzględniająca następstwo pokoleń i koligacje

genealogiczny adj
genealoginen
związany z genealogią

generacja n
sukupolvi
ogół osobników żyjących w tym samym czasie, będących mniej więcej w tym samym wieku

generał ɡɛ̃ˈnɛraw n
kenraali
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych;

genetycznie adv
geneettisesti
w sposób dotyczący genetyki / genów

genetyczny ˌɡɛ̃nɛˈtɨt͡ʃnɨ adj
geneettinen
(biologia, biologiczny) dotyczący genetyki, związany z genetyką

genetyka ɡɛ̃ˈnɛtɨka n
perinnöllisyystiede
dziedzina naukowa zajmująca się badaniami nad dziedzicznością;

genewczyk ɡɛ̃ˈnɛft͡ʃɨk n
geneveläinen
mieszkaniec Genewy

genewski ɡɛ̃ˈnɛfsʲci adj
geneveläinen
dotyczący Genewy, związany z Genewą

genialny adj
nerokas
znakomity
wybitnie uzdolniony

geniusz ˈɡɛ̃ɲjuʃ n
nero
osoba wybitna, o nieprzeciętnych zdolnościach
czyjeś nieprzeciętne zdolności, umiejętności, czyjś wybitny talent

genom ˈɡɛ̃nɔ̃m n
genomi
(biologia, biologiczny) materiał genetyczny zawarty w podstawowym (haploidalnym) zespole chromosomów;

gentryfikacja ˌɡɛ̃ntrɨfʲiˈkat͡sʲja n
keskiluokkaistuminen
(architektura, architektoniczny) proces renowacji miasta

genuenka ˌɡɛ̃nuˈ<sup>w</sup>ɛ̃nka n
genovalainen
mieszkanka Genui, kobieta pochodząca z tego miasta

genueńczyk ˌɡɛ̃nuˈ<sup>w</sup>ɛ̃j̃n͇t͡ʃɨk n
genovalainen
mieszkaniec Genui, osoba pochodząca z Genui

genueński ˌɡɛ̃nuˈ<sup>w</sup>ɛ̃j̃sʲci adj
genovalainen
dotyczący Genui, związany z Genuą, pochodzący z Genui

geobotanika n
kasvimaantiede
(botanika, botaniczny) dział botaniki badający wzajemne oddziaływanie roślinności i środowiska geograficznego;

geocentryczny adj
geosentrinen maakeskinen
(astronomia, astronomiczny) używający Ziemi jako punktu odniesienia

geocentryzm n
maakeskisyys
(astronomia, astronomiczny) teoria o centralnym położeniu Ziemi we wszechświecie;

geodeta ˌɡɛɔˈdɛta n
maanmittari
osoba zajmująca się geodezją

geodezja ˌɡɛɔˈdɛzʲja n
geodesia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka o pomiarach Ziemi;

geodezyjny ˌɡɛɔdɛˈzɨjnɨ adj
geodeettinen
dotyczący geodezji, związany z geodezją

geofizyczny adj
geofysikaalinen
dotyczący geofizyki

geofizyka n
geofysiikka
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka badająca procesy i zjawiska fizyczne zachodzące kiedykolwiek we wszystkich geosferach kuli ziemskiej

geoglif n
geoglyfi
(sztuka) dużych rozmiarów wzór utworzony przez ludzi na powierzchni ziemi poprzez usypanie ze skał, ziemi lub innych trwałych elementów krajobrazu;

geograf ɡɛˈɔɡraf n
maantieteilijä
osoba zajmująca się geografią lub ucząca geografii

geografia ˌɡɛɔˈɡrafʲja n
maantiede maantieto geotiede
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się badaniem zjawisk przyrodniczych i społecznych na powierzchni Ziemi;

geograficzny ˌɡɛɔɡraˈfʲit͡ʃnɨ adj
maantieteellinen
związany z geografią, odnoszący się do geografii

geolog ɡɛˈɔlɔk n
geologi
(edukacja, edukacyjny) (geologia, geologiczny) specjalista w dziedzinie geologii

geologia ˌɡɛɔˈlɔɟja n
geologia
nauka zajmująca się budową, własnościami i historią Ziemi;

geologiczny ˌɡɛɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
geologinen
związany z geologią

geomancja ˌɡɛɔ̃ˈmãnt͡sʲja n
geomantia
niepotwierdzona naukowo tradycyjna praktyka wykorzystania właściwego usytuowania obiektów budowlanych, ogródków itd., tak, by jak najlepiej wyczerpać dobre oddziaływanie otoczenia, danego terenu;

geometria ˌɡɛɔ̃ˈmɛtrʲja n
geometria
(matematyka, matematyczny) dział matematyki badający figury geometryczne i zależności między nimi
(matematyka, matematyczny) szerzej: dział matematyki badający dla wybranych przekształceń ich niezmienniki;

geometryczny ˌɡɛɔ̃mɛˈtrɨt͡ʃnɨ adj
geometrinen
(matematyka, matematyczny) dotyczący geometrii

geomorfologia ˌɡɛɔ̃mɔrfɔˈlɔɟja n
geomorfologia
(geologia, geologiczny) nauka o formach rzeźby powierzchni Ziemi, ich wyglądzie zewnętrznym, właściwościach, pochodzeniu, rozwoju i rozmieszczeniu;

geopolitycznie adv
geopoliittisesti
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w sposób dotyczący geopolityki

geopolityczny ˌɡɛɔpɔlʲiˈtɨt͡ʃnɨ adj
geopoliittinen
dotyczący położenia geograficznego danego obszaru, które wpływa na jego sytuację polityczną

geopolityka n
geopolitiikka
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna, która głosi, że warunki geograficzne wyznaczają procesy i fakty polityczne

gepard ˈɡɛpart n
gepardi
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak z rodziny kotowatych;

geriatra ɡɛrʲˈjatra n
geriatri
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób wieku podeszłego

geriatria ɡɛrʲˈjatrʲja n
geriatria
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się schorzeniami wieku podeszłego;

geriatryczny adj
geriatrinen
(medycyna, medyczny) dotyczący geriatrii lub geriatrów

german ˈɡɛrmãn n
germanium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ge i liczbie atomowej 32;

germanistyka n
germanistiikka
(edukacja, edukacyjny) dyscyplina humanistyczna zajmująca się literaturą niemiecką i językiem niemieckim

germanizm ɡɛrˈmãɲism̥ n
germanismi
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka niemieckiego;

germanizować v
saksalaistaa
(książkowy) narzucać kulturę i język niemiecki

germański ɡɛrˈmãj̃sʲci adj
germaaninen
dotyczący Germanów lub Germanii

germinal n
germinal
nazwa siódmego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym;

gerontofilia n
gerontofilia
(psychologia, psychologiczny) pociąg seksualny do osób starszych;

gerontologia n
gerontologia
nauka badająca wpływ procesów starzenia się na organizm człowieka;

gest ɡɛst n
ele
ruch ciała, zazwyczaj dłoni, podkreślający treść wypowiedzi

gestykulować ˌɡɛstɨkuˈlɔvat͡ɕ v
elehtiä
poruszać rękoma w celu podkreślenia swojej wypowiedzi, pokazania czegoś, dania komuś jakiegoś znaku

getto ˈɡɛtːɔ n
getto ghetto
(historia, historyczny, historycznie) dzielnica przymusowego zamknięcia Żydów w czasie drugiej wojny światowej
(przenośnie, przenośnia) miejsce, środowisko lub grupa społeczna (etniczna, religijna lub kulturowa) izolująca się od otoczenia, żyjąca w izolacji od otoczenia
dzielnica biedoty, zwykle zamieszkana w większości przez jedną grupę etniczną lub religijną (np. Murzynów, Chińczyków, Portorykańczyków w USA)
w średniowieczu i później: zwarte skupisko, dzielnica miejska odseparowana od pozostałych części miasta i zamieszkiwana przez mniejszość etniczną, zwykle żydowską, pozwalająca im na zachowanie odrębności etnicznej i religijnej

ghul n
ghouli
(mitologia, mitologiczny) w wierzeniach przedmuzułmańskiej Arabii zły duch zamieszkujący cmentarze, bezczeszczący groby i pożerający trupy; postać często występująca w grach i literaturze fantastycznej;

gibelin n
ghibelliini
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik cesarstwa w średniowiecznych Włoszech;

gibon ˈɟibɔ̃n n
gibboni
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel rodziny małp człekokształtnych o długich kończynach przednich i bez ogona

gibon srebrzysty n
hopeagibboni
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Hylobates moloch Audebert, gatunek małpy z rodziny gibonowatych, występujący na Jawie;
(zoologia, zoologiczny) małpa z gatunku gibonów srebrzystych (1.1)

gibraltarski adj
gibraltarilainen
związany z Gibraltarem, dotyczący Gibraltaru

giez ɟɛs n
kiiliäinen saivartaja
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad podobny do muchy, pasożyt, kąsa głównie bydło i konie;

giełda ˈɟɛwda n
pörssi
(ekonomia, ekonomiczny) (finanse, finansowy) instytucja publiczna, w której kupcy i pośrednicy (maklerzy) kupują lub sprzedają papiery wartościowe i niektóre towary masowe;

gigabajt n
gigatavu
(informatyka, informatyczny) jednostka ilości informacji: zapisywanej, przetwarzanej lub przesyłanej; również jednostka pojemności pamięci operacyjnej komputera i nośników danych;

gigabit n
gigabitti
(informatyka, informatyczny) jednostka ilości informacji, 230 bitów

gigaherc n
gigahertsi
(jednostka miary) jednostka częstotliwości równa miliardowi herców

gigant ˈɟiɡãnt n
gigantti
(zobacz) olbrzym

gigantomachia ˌɟiɡãntɔ̃ˈmaxʲja n
gigantomakhia
(mitologia grecka) walka gigantów z bogami olimpijskimi;

gigantyzm n
giganttisuus
gigantyczne rozmiary czegoś
ogromny wzrost człowieka spowodowany nadmiernym wydzielaniem hormonu wzrostu

gil ɟil n
punatulkku
(ornitologia, ornitologiczny) Pyrrhula, barwny ptak wielkości wróbla, z rodziny łuszczakowatych;

gilotyna ˌɟilɔˈtɨ̃na n
giljotiini
urządzenie służące do wykonywania kary śmierci przez ścięcie głowy;

gimnastyczka ˌɟĩmnaˈstɨt͡ʃka n
naisvoimistelija
(sport, sportowy) kobieta lub dziewczyna uprawiająca gimnastykę – sportową, akrobatyczną lub artystyczną

gimnastyczny ˌɟĩmnaˈstɨt͡ʃnɨ adj
voimistelu-
związany z gimnastyką, służący gimnastyce

gimnastyka ɟĩmˈnastɨka n
voimistelu
(sport, sportowy) ogół ćwiczeń rozciągających i poprawiających sprawność fizyczną

ginekolog ˌɟĩnɛˈkɔlɔk n
gynekologi
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista ginekologii

ginekologia ˌɟĩnɛkɔˈlɔɟja n
naistentautioppi gynekologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób żeńskiego układu płciowego;

ginekologiczny ˌɟĩnɛkɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
gynekologinen
(medycyna, medyczny) związany z ginekologią, dotyczący ginekologii

ginekomastia ˌɟĩnɛkɔ̃ˈmastʲja n
gynekomastia
(medycyna, medyczny) rozrost tkanki gruczołowej sutka u mężczyzny, objawiające się jego powiększeniem

gips ɟips n
kipsi
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy siarczanów, dwuwodny siarczan wapnia; także skała osadowa której głównym składnikiem jest dwuwodny siarczan wapnia, dodatkowo może ona zawierać anhydryt, iły, różne węglany;

girlanda n
kukkaseppele
dekoracyjny łańcuch z kwiatów lub liści;

gis ɟis n
gis
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk g podwyższony o półton;

gitara ɟiˈtara n
kitara
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) strunowy instrument muzyczny;

gitara elektryczna ɟiˈtara ˌɛlɛkˈtrɨt͡ʃna n
sähkökitara
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gitara wyposażona w urządzenie przekazujące sygnał do wzmacniacza i modulujące dźwięk;

gitarzysta ˌɟitaˈʒɨsta n
kitaristi
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na gitarze

glacjologia ˌɡlat͡sʲjɔˈlɔɟja n
jäätikkötiede glasiologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o lodowcach i lądolodach;

gladiator ɡlaˈdʲjatɔr n
gladiaattori
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: osoba walcząca dla uciechy publiczności na arenie z innymi osobami lub dzikimi zwierzętami;

glaukofan n
glaukofaani
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy amfiboli;

gleboznawstwo n
maaperätiede
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (rolnictwo, rolniczy) nauka o glebach;

gliceryna ˌɡlʲit͡sɛˈrɨ̃na n
glyseriini
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy cukroli;

glin ɡlʲĩn n
alumiini
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Al i liczbie atomowej 13;

glina ˈɡlʲĩna n
savi
(geologia, geologiczny) skała osadowa i materiał ceramiczny;

gliniany ɡlʲĩˈɲãnɨ adj
savi-
sformowany, ulepiony z gliny

gliniasty adj
savinen
zawierający dużo gliny

glinobitka n
savitiili
(budownictwo) cegła z niewypalonej gliny, często z domieszką, żwiru, piasku lub słomy

globalizacja ˌɡlɔbalʲiˈzat͡sʲja n
globalisaatio
proces zacieśniania się powiązań państw poprzez m.in. zwiększanie obrotów handlowych i przepływu ludzi oraz powodujący ujednolicanie się kultur i trybu życia ludzi na świecie;

globalna wioska n
maailmankylä
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) glob ziemski jako wspólne miejsce zamieszkania dzięki mediom elektronicznym;

globalne ocieplenie ɡlɔˈbalnɛ ˌɔt͡ɕɛˈplɛ̃ɲɛ n
ilmaston lämpeneminen
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) zjawisko podwyższenia średniej temperatury atmosfery przy powierzchni ziemi i oceanów;

globalnie ɡlɔˈbalʲɲɛ adv
globaalisti
na całym świecie

globalny ɡlɔˈbalnɨ adj
maailmanlaajuinen
ogólnoświatowy, obejmujący cały świat
pallo
całościowy, liczony lub rozpatrywany ogólnie

globus ˈɡlɔbus n
karttapallo
kulisty model Ziemi, sfery niebieskiej lub innego ciała niebieskiego z umieszczoną (narysowaną lub naklejoną) na nim mapą;

glon ɡlɔ̃n n
levä
Algae, rodzaj organizmów wodnych;

glosa n
selitys
(językoznawstwo, językoznawczy) adnotacja zawierająca objaśnienia gramatyczne, umieszczona w tekście językoznawczym zwykle między zdaniem oryginalnym a jego tłumaczeniem, ułatwiająca zrozumienie struktury języka;
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) komentarz do dokumentu sądowego;
uwaga, objaśnienie lub tłumaczenie trudniejszego zwrotu bądź wyrazu, dopisane ręcznie przez czytelnika lub kopistę danej książki zwykle między wierszami tekstu lub na marginesie

glosolalia n
kielilläpuhuminen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (ezoteryka) rzekomy dar (np. od boga, szatana, istot pozaziemskich) mówienia językami, których się nie zna, zwykle w chwilach ekstazy religijnej;

glukometr ɡluˈkɔ̃mɛtr̥ n
verensokerimittari
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) przyrząd do automatycznego pomiaru poziomu glukozy we krwi

glukoza n
glukoosi rypälesokeri
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, monosacharyd występujący we wszystkich organizmach żywych;

gluon ˈɡlu<sup>w</sup>ɔ̃n n
gluoni
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna, będąca nośnikiem oddziaływań silnych

glutaminian ˌɡlutãˈmʲĩɲãn n
glutamaatti
(chemia, chemiczny) sól kwasu glutaminowego

glutaminian sodu n
natriumglutamaatti
(chemia, chemiczny) (spożywczy) organiczny związek chemiczny, sól sodowa kwasu glutaminowego, biały proszek dodawany do potraw i konserw w celu uwydatnienia ich właściwości smakowych i zapachowych;

gluten ˈɡlutɛ̃n n
gluteeni
(biochemia, biochemiczny) mieszanina białek roślinnych, gluteniny i gliadyny, występująca w ziarnach niektórych zbóż;

gmach ɡmax n
rakennelma
okazały budynek w którym znajduje się zwykle ważna instytucja

gmina ˈɡmʲĩna n
kunta
(administracja) podstawowa i zarazem najmniejsza jednostka samorządu terytorialnego;

gnejs ɡnɛjs n
gneissi
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna średnio- i gruboziarnista o teksturze kierunkowej;

gniady ˈɟɲadɨ adj
ruunikko
(hipologia, hipologiczny) o koniu: mający brązową (jasną bądź ciemną) sierść oraz czarną grzywę, ogon i dolne odcinki kończyn

gniazdo ˈɟɲazdɔ n
pesä
(zoologia, zoologiczny) konstrukcja lęgowa najczęściej ptaków i innych zwierząt;

gnicie n
mädätys
(biologia, biologiczny) proces rozkładu materii ożywionej pod wpływem drobnoustrojów

gnida ˈɟɲida n
saivar
jajo wszy;

gniew ɟɲɛf n
kiukku
uczucie złości, silne niezadowolenie z czegoś lub kogoś;

gnić ɟɲit͡ɕ v
mädätä
ulegać procesowi rozkładu pod wpływem działania drobnoustrojów: bakterii i grzybów

gnomon ˈɡnɔ̃mɔ̃n n
gnomon
prosty zegar słoneczny

gnomonika n
gnomoniikka
sztuka budowania zegarów słonecznych;

gnostycyzm n
gnostilaisuus
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) synkretyczny nurt filozoficzno-religijny wczesnego chrześcijaństwa głoszący dualistyczą koncepcję świata, który łączył elementy religii chrześcijańskiej, filozofii hellenistycznej i z religii pogańskich Azji Mniejszej, Babilonu, Egiptu, Grecji i Syrii oraz motywy z astrologii i judaizmu;

gnostyczny adj
gnostilainen
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z gnostycyzmem, dotyczący gnostycyzmu

gnu ɡnu n
gnuu gnu
(zoologia, zoologiczny) Connochaetes, rodzaj dużych antylop z rodziny krętorogich;

gnój ɡnuj n
lanta
(rolnictwo, rolniczy) nawóz zwierzęcy; stałe i płynne odchody zwierzęce, zmieszane ze ściółką, używane do nawożenia gleby;

go ɡɔ n
go
rodzaj gry planszowej;

goblin ˈɡɔblʲĩn n
haltija
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (fantasy) człekokształtne brzydkie stworzenie, pełen złośliwości bohater ludowych opowieści;

gocki adj
gootti
związany z Gotami, dotyczący Gotów

gocki n
gootti
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język wschodniogermański, używany przez germańskie plemię Gotów;

godność ˈɡɔdnɔɕt͡ɕ n
arvokkuus
poczucie własnej wartości, szacunek dla samego siebie;

godny ˈɡɔdnɨ adj
arvokas
wart, zacny
zasługujący na coś

godzina ɡɔˈd͡ʑĩna n
kello tunti
moment w ciągu doby wyrażony w jednostkach czasu
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) odstęp, przedział czasu równy 60 minutom; równy 3600 sekundom;
tunti
(edukacja, edukacyjny) (uczniowskie) (zobacz) godzina lekcyjna

godzina policyjna ɡɔˈd͡ʑĩna ˌpɔlʲiˈt͡sɨjna n
ulkonaliikkumiskielto
pora doby, w której zakazane jest przebywanie na ulicach;

godziny szczytu n
ruuhka-aika
(ekonomia, ekonomiczny) (telekomunikacja) okres największego obciążenia sieci np. elektrycznej, telekomunikacyjnej, sieci dróg

gofr ɡɔfr̥ n
vohveli
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wafel z ciasta naleśnikowego spożywany na ciepło, często z dodatkami;

gofrownica ˌɡɔfrɔvʲˈɲit͡sa n
vohvelirauta
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) maszynka do pieczenia gofrów;

gokart n
mikroauto
(sport, sportowy) (motoryzacja) mały, nisko osadzony samochód wyścigowy, niedopuszczony do ruchu ulicznego;

gol ɡɔl n
maali
(sport, sportowy) umieszczenie piłki lub krążka w bramce i punkt zdobyty w ten sposób

golarka ɡɔˈlarka n
partakone
(elektryczność) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) urządzenie elektryczne służące do golenia;

golem ˈɡɔlɛ̃m n
golem
(folklor) istota podobna do człowieka, ulepiona z gliny, niema i bezwolna, występująca w kulturze i wierzeniach żydowskich;

golenie ɡɔˈlɛ̃ɲɛ n
parranajo
(fryzjerstwo, fryzjerski) usuwanie zarostu lub włosów tuż przy powierzchni skóry

goleń ˈɡɔlɛ̃ɲ n
sääri
(anatomia, anatomiczny) część nogi człowieka (lub tylnej kończyny zwierzęcia) znajdująca się między kolanem a stopą;

golf ɡɔlf n
golf
(sport, sportowy) dyscyplina sportu polegająca na bijaniu kijem do dołków małej piłki;

golfista ɡɔlˈfʲista n
golfaaja
(sport, sportowy) ktoś, kto uprawia golf

golić ˈɡɔlʲit͡ɕ v
ajaa
usuwać zarost lub owłosienie, tnąc je tuż przy skórze

gonada n
sukupuolirauhanen
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) gruczoł płciowy produkujący komórki rozrodcze;

gondola ɡɔ̃nˈdɔla n
gondoli
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wąska, drewniana łódka z jednym wiosłem, przystosowana do przewozu pasażerów, stosowana głównie w Wenecji;
(lotnictwo, lotniczy) kosz balonu lub sterowca

gong ɡɔ̃ŋk n
gongi
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny w formie okrągłej, mosiężnej płyty zawieszonej pionowo na stelażu;

goniec ˈɡɔ̃ɲɛt͡s n
lähetti
(szachy, pojęcie szachowe) figura poruszająca się po szachownicy na skos;

googlować ɡuɡˈlɔvat͡ɕ v
googlata
(potocznie, potoczny) wyszukiwać w Internecie za pomocą wyszukiwarki Google

gorbaczowowski adj
gorbatšovilainen
(historia, historyczny, historycznie) związany z postacią radzieckiego przywódcy Michaiła Gorbaczowa

gorbusza n
kyttyrälohi
(ichtiologia, ichtiologiczny) Oncorhynchus gorbuscha Walbaum, anadromiczna ryba z rodziny łososiowatych;

gorczyca ɡɔrˈt͡ʃɨt͡sa n
sinappi
(botanika, botaniczny) Sinapis L., roślina z rodziny kapustowatych;
(spożywczy) (rolnictwo, rolniczy) ziarno gorczycy (1.1) do spożycia lub na siew

gorgonzola ˌɡɔrɡɔ̃w̃ˈzɔla n
gorgonzola
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoski ser podpuszczkowy, miękki, poprzerastany zielononiebieskimi żyłkami pleśni, o ostrym smaku;

gorset ˈɡɔrsɛt n
korsetti
część ubioru damskiego używana od końca XIV wieku do pierwszej dekady XX wieku;

goryl ˈɡɔrɨl n
gorilla
(zoologia, zoologiczny) Gorilla gorilla, największa małpa człekokształtna;
(potocznie, potoczny) osobisty ochroniarz, szczególnie jeśli wysoki i mocno zbudowany

gorzelnia ɡɔˈʒɛlʲɲa n
tislaamo
zakład wytwarzający alkohol etylowy metodą fermentacyjną, na ogół z surowców skrobiowych;

gorzki ˈɡɔʃʲci adj
karvas kitkerä
taki, którego smak zawiera gorycz; przeciwny słodkiemu
(przenośnie, przenośnia) taki, który jest smutny, bolesny, nieprzyjemny

gorzyk n
tanssija
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Pipridae;

gorący ɡɔˈrɔ̃nt͡sɨ adj
kuuma
bardzo ciepły, tak, że odczuwany nieprzyjemnie
(przenośnie, przenośnia) namiętny
(przenośnie, przenośnia) serdeczny

gorączka ɡɔˈrɔ̃n͇t͡ʃka n
kuume
(medycyna, medyczny) stan, w którym temperatura ciała człowieka przekracza 38℃;
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) stan uniesienia emocjonalnego

gorączka złota ɡɔˈrɔ̃n͇t͡ʃka ˈzwɔta idiom
kultakuume kultaryntäys
nagły pęd do poszukiwania złota;

gospel n
gospel
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) styl muzyki chrześcijańskiej, wywodzący się z pieśni Afroamerykanów;

gospodarka ˌɡɔspɔˈdarka n
talous
całokształt działalności gospodarczej

gospodarstwo domowe n
kotitalous
(ekonomia, ekonomiczny) wszelkie czynności i przedmioty składające się na prowadzenie domu

gospodarz ɡɔsˈpɔdaʃ n
isäntä
osoba przyjmująca gości
(biologia, biologiczny) organizm żywy, na którym żyje pasożyt;

gospodyni domowa ˌɡɔspɔˈdɨ̃ɲi dɔ̃ˈmɔva n
kotirouva
kobieta, która zajmuje się własnym domem i opieką nad dziećmi

gotować ɡɔˈtɔvat͡ɕ v
keittää
przyrządzać ciepłą potrawę
kiehua
(o wodzie, potrawie) osiągać temperaturę wrzenia

gotowość n
valmius
stan pełnego przygotowania do czegoś
zamiar, skłonność, zdecydowanie

gotowy ɡɔˈtɔvɨ adj
valmis
skończony, wykonany
chętny i zdolny do zrobienia czegoś
przygotowany do czegoś, na coś

gotówka ɡɔˈtufka n
käteinen
pieniądze w postaci banknotów lub monet

gołobrody adj
siloposkinen
(przestarzałe, przestarzały) o chłopaku nie golący się jeszcze

gołoledź ɡɔˈwɔlɛt͡ɕ n
iljanne
(meteorologia, meteorologiczny) cienka, śliska powłoka tworząca się na powierzchni gruntu, drzew i innych przedmiotów wskutek zamarzania opadów (mżawki lub deszczu);

gołąb ˈɡɔwɔ̃mp n
kyyhky pulu
(ornitologia, ornitologiczny) średniej wielkości ptak często spotykany w miastach;

gołąb skalny n
kalliokyyhky
(ornitologia, ornitologiczny) Columba livia, gatunek powszechnego, średniej wielkości ptaka z rodziny gołębiowatych

gołąbek ɡɔˈwɔ̃mbɛk n
kaalikääryle
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie z ryżu i mielonego mięsa zawiniętego w liście kapusty;

gołębi ɡɔˈwɛ̃mbʲi adj
kyyhkys-
(zoologia, zoologiczny) charakterystyczny dla gołębia, dotyczący gołębia, odnoszący się do gołębia, związany z gołębiem

gołębnik ɡɔˈwɛ̃mbʲɲik n
kyyhkyslakka
(zootechnika, zootechniczny) pomieszczenie lub budowla do hodowli gołębi

gościnność n
vieraanvaraisuus
szacunek, serdeczność i troskliwość okazywane gościom

gościnny ɡɔɕˈt͡ɕĩnːɨ adj
vieraanvarainen
chętnie przyjmujący kogoś u siebie, serdeczny i przyjazny dla gości

gość ɡɔɕt͡ɕ n
vieras
osoba przychodząca do kogoś w odwiedziny, zaproszona na spotkanie, przyjęcie, imprezę, bal, itp.

goździk ˈɡɔʑd͡ʑik n
neilikka
(botanika, botaniczny) Dianthus, roślina ozdobna o różnokolorowych kwiatach;
neilikka mausteneilikka
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wysuszony pąk kwiatowy drzewa goździkowego, służący jako przyprawa;

gra ɡra n
peli
(sport, sportowy) mecz
peli leikki kisa
zabawa według ustalonych reguł;

gra słów ˈɡra ˈswuf n
sanaleikki
budowanie zdań w oparciu o wieloznaczność lub homonimię wyrazów

grab ɡrap n
valkopyökki
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo lub krzew z rodziny Stylocerataceae o gładkiej, nieznacznie spękanej, popielatej korze;
drewno grabu (1.1)

grabarz ˈɡrabaʃ n
haudankaivaja
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się kopaniem grobów i grzebaniem zmarłych;

grabie ˈɡrabʲjɛ n
harava
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) ręczne narzędzie rolnicze lub ogrodnicze (drewniane lub metalowe) służące do grabienia;

grabić ˈɡrabʲit͡ɕ v
haravoida
zgarniać grabiami siano, liście lub zżęte zboże, także wyrównywać powierzchnię ziemi

gracz ɡrat͡ʃ n
pelaaja
uczestnik gry lub zawodów

grad ɡrat n
rakeet
(przenośnie, przenośnia) wiele przedmiotów (także: słów, wyzwisk itp.) lecących w jakąś stronę
rakeet rae
(meteorologia, meteorologiczny) opad atmosferyczny w postaci kulek lodu;

gradient ˈɡradʲjɛ̃nt n
gradientti
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) wektor o kierunku i zwrocie zgodnym z kierunkiem wzrostu funkcji i wartości proporcjonalnej do szybkości wzrostu;
płynne przejście jednego koloru w drugi

gradobicie ˌɡradɔˈbʲit͡ɕɛ n
raekuuro
(meteorologia, meteorologiczny) intensywne opady gradu w postaci dużych bryłek lodu

graf ɡraf n
graafi
(matematyka, matematyczny) zbiór wierzchołków, połączonych krawędziami;

grafem n
grafeemi
najmniejsza, fundamentalna jednostka pisma;

grafen ˈɡrafɛ̃n n
grafeeni
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) jedna z form węgla, zbudowana z jednoatomowej warstwy tego pierwiastka;

graffiti ɡrafˈfʲitʲi n
graffiti
(sztuka) obrazy i rysunki artystyczne umieszczone w przestrzeni publicznej, najczęściej na murach, zwykle nielegalnie;

graficzny ɡraˈfʲit͡ʃnɨ adj
graafinen
(sztuka) dotyczący grafiki (sztuki)

grafika ˈɡrafʲika n
grafiikka
(informatyka, informatyczny) obraz powielany komputerowo
dział sztuk plastycznych, obejmujący techniki pozwalające na wielokrotne powielanie rysunku na papierze lub tkaninie;

grafit ˈɡrafʲit n
grafiitti
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana alotropowa węgla, krucha, stalowoszara, dobrze przewodząca prąd elektryczny i ciepło, używana do wyrobu ołówków, smarów, elektrod itd. czy jako moderator w elektrowniach jądrowych;

grafolog n
grafologi
specjalista w dziedzinie grafologii

grafologia ˌɡrafɔˈlɔɟja n
grafologia
badanie cech pisma odręcznego w celu ustalenia jego niepowtarzalnych cech, często po to by zweryfikować prawdziwość podpisu;

grafologiczny adj
grafologinen
związany z grafologią, dotyczący grafologii

gram ɡrãm n
gramma
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka miary (masy), która jest równa jednej tysięcznej kilograma;

gramatycznie adv
kieliopillisesti
(gramatyka) zgodnie z regułami gramatyki

gramatyczny ˌɡrãmaˈtɨt͡ʃnɨ adj
kieliopillinen
dotyczący gramatyki, związany z gramatyką
zgodny z regułami gramatyki

gramatyk ɡrãˈmatɨk n
kieliopin tutkija
specjalista w dziedzinie gramatyki

gramatyka ɡrãˈmatɨka n
kielioppi
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa obejmujący morfologię i składnię;

gramofon ɡrãˈmɔfɔ̃n n
gramofoni
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do odtwarzania dźwięku zapisanego na płytach gramofonowych;

granat ˈɡrãnat n
granaattiomena
(spożywczy) owoc granatowca
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) (zobacz) granatowiec;

granatnik n
kranaatinheitin
(wojskowość, wojskowy) broń palna mająca długą lufę, służąca do wystrzeliwania granatów;

granatowiec ˌɡrãnaˈtɔvʲjɛt͡s n
granaattiomena
(botanika, botaniczny) Punica granatum L., drzewo lub krzew z rodziny krwawnicowatych o jadalnych owocach, rodzące granaty;

granatowy ˌɡrãnaˈtɔvɨ adj
tummansininen laivastonsininen
mający kolor szóstego pasma tęczy, taki jak kolor bezchmurnego, nocnego nieba itp.; kolor ciemnoniebieski;

graniastosłup ˌɡrãɲaˈstɔswup n
prisma
(geometria) wielościan, którego wszystkie wierzchołki są położone na dwóch równoległych płaszczyznach i którego wszystkie krawędzie leżące poza tymi podstawami są do siebie równoległe;

granica ɡrãˈɲit͡sa n
raja
(administracja) umowna linia oddzielająca państwa, regiony itp.;

graniczyć ɡrãˈɲit͡ʃɨt͡ɕ v
rajautua
mieć wspólną granicę, sąsiadować

granit ˈɡrãɲit n
graniitti
(geologia, geologiczny) pospolita, kwaśna skała magmowa;

granola ɡrãˈnɔla n
mysli
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczone na chrupko płatki owsiane z dodatkiem suszonych owoców i orzechów, jadane z mlekiem lub jogurtem;

grappa ˈɡrapːa n
grappa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wódka z winogron (i ich pestek)

grasica n
kateenkorva
(anatomia, anatomiczny) gruczoł układu chłonnego znajdujący się tuż za mostkiem, szczególnie aktywny w okresie dorastania;

grasować ɡraˈsɔvat͡ɕ v
ryöstellä
dokonywać napadów, gwałtów na określonym terenie

gratulacja ˌɡratuˈlat͡sʲja n
onnittelu
wyraz uznania złożony komuś z okazji jego sukcesu

gratulacje interjection
onnea
wyrażenie uznania wypowiadane z okazji czyjegoś sukcesu lub radosnego wydarzenia

gratulacje n
onnitteleminen
wyrazy uznania przekazywane komu z okazji szczęśliwego wydarzenia w życiu tej osoby

gratulować ˌɡratuˈlɔvat͡ɕ v
onnitella
składać wyrazy uznania

gratyfikacja ˌɡratɨfʲiˈkat͡sʲja n
hyvitys
dodatkowe, zwykle jednorazowe, wynagrodzenie wypłacone pracownikowi za specjalne zasługi, z okazji świąt, jubileuszu firmy itp.

grawitacja ˌɡravʲiˈtat͡sʲja n
painovoima vetovoima
(fizyka, fizyczny) powszechna siła przyciągania działająca pomiędzy ciałami mającymi masę;

grawitacyjny ˌɡravʲitaˈt͡sɨjnɨ adj
painovoimaan liittyvä
(fizyka, fizyczny) związany z grawitacją, dotyczący grawitacji

grawiton n
gravitoni
(fizyka, fizyczny) hipotetyczny kwant pola grawitacyjnego;

grać ɡrat͡ɕ v
soittaa
brać udział w grze – sportowej, towarzyskiej itp.
o przedmiocie: wydawać dźwięki
wydobywać dźwięki używając instrumentu muzycznego
być aktorem odtwarzającym jakąś postać w przedstawieniu lub filmie

grdyka ˈɡrdɨka n
aataminomena
(anatomia, anatomiczny) wystająca na przedniej części szyi chrząstka krtani (zazwyczaj u mężczyzn)

grecki ˈɡrɛt͡sʲci adj
kreikkalainen
związany z Greckim Kościołem Prawosławnym
kreikkalainen kreikka
związany z Grecją, dotyczący Grecji lub Greków

grecki ˈɡrɛt͡sʲci n
kreikka kreikkalainen
(językoznawstwo, językoznawczy) język Greków i po części Cypryjczyków;

gregoriański ˌɡrɛɡɔrʲˈjä̃j̃sʲci adj
gregoriaaninen
odnoszący się do papieża Grzegorza XIII; ,

grejpfrut ˈɡrɛjpfrut n
greippi
(botanika, botaniczny) roślina cytrusowa z rodziny rutowatych;

grenlandzki ɡrɛ̃nˈlãnt͡sʲci adj
grönlantilainen
od Grenlandia

grill ɡrʲil n
grilli
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przenośny ruszt do pieczenia potraw
(środowiskowy) (motoryzacja) atrapa przednia pod maską
piekarnik elektryczny lub rożen służący do pieczenia potraw
przyjęcie na świeżym powietrzu, podczas którego przygotowywane i spożywane są potrawy z grilla (1.1-2)

grobowiec ɡrɔˈbɔvʲjɛt͡s n
hauta
okazała budowla lub wydzielone, zazwyczaj ozdobione, miejsce w innej budowli, gdzie pochowany jest zmarły;

groch ɡrɔx n
herne
(botanika, botaniczny) Pisum L., roślina uprawna z rodziny bobowatych;

groch cukrowy n
sokeriherne
(botanika, botaniczny) odmiana grochu, która nie ma wyściółki pergaminowej w strąkach

grochówka ɡrɔˈxufka n
hernekeitto
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa gotowana na bazie grochu, w Polsce tradycyjnie gęsta, z żółtego grochu, na wywarze mięsnym, z ziemniakami, wędzonką i majerankiem;

grog ɡrɔk n
grogi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rum lub inny mocny trunek rozcieńczony gorącą wodą, czasami dodaje się również do niego sok z cytrusów, cynamon lub cukier;

gromada ɡrɔ̃ˈmada n
galaksijoukko
(astronomia, astronomiczny) skupienie gwiazd różnego pochodzenia obserwowane na niewielkiej przestrzeni nieba;

gromada gwiazd n
tähtijoukko
(astronomia, astronomiczny) zgrupowanie gwiazd związanych wspólnym pochodzeniem;

grono ˈɡrɔ̃nɔ n
koko joukko
(potocznie, potoczny) kilka, kilkanaście niedużych owoców na wspólnej szypułce

gronostaj ɡrɔ̃ˈnɔstaj n
kärppä portimo
(zoologia, zoologiczny) Mustela erminea Linnaeus, niewielki drapieżny ssak z rodziny łasicowatych;

gros ɡrɔ ɡrɔs n
krossi
(przestarzałe, przestarzały) dwanaście tuzinów; 144 sztuki;

grot ɡrɔt n
isopurje
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) najważniejszy żagiel na dowolnej jednostce pływającej o napędzie żaglowym;
nuolenkärki
(wojskowość, wojskowy) ostre, najczęściej metalowe zakończenie strzał, broni drzewcowej, czy innych znaków wojskowych;

grota ˈɡrɔta n
luola
(geologia, geologiczny) naturalne zagłębienie w skale, zwykle niezbyt głębokie;

groteskowy ˌɡrɔtɛˈskɔvɨ adj
groteski
podobny do groteski; taki, jak groteska – karykaturalny, śmieszny

grotmaszt n
isomasto
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) główny maszt statku żaglowego;

groza ˈɡrɔza n
kauhu
uczucie strachu, przerażenia spowodowane niebezpieczeństwem

grozić ˈɡrɔʑit͡ɕ v
uhata
stwarzać stan niebezpieczeństwa, być niebezpiecznym, groźnym
uhkailla
straszyć czymś, zapowiadać coś złego

groźny ˈɡrɔʑnɨ adj
julma raivokas raivopäinen
taki, który wzbudza strach

grubodziób ɡruˈbɔd͡ʑup n
nokkavarpunen
(ornitologia, ornitologiczny) Coccothraustes coccothraustes, mały eurazjatycki ptak o masywnym dziobie zmieniającym kolor zależnie od pory roku;

grubość n
paksuus
wymiar w krótszej osi

gruby ˈɡrubɨ adj
lihava paksu
otyły
mający dużą grubość, średnicę

gruchacz n
kyssäkurki
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Psophiidae;

gruchot n
kottero
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) zniszczony, zużyty, stary przedmiot, np. pojazd

gruczolak ɡruˈt͡ʃɔlak n
adenooma
(medycyna, medyczny) nowotwór niezłośliwy tkanek gruczołowych;

gruczolakorak n
adenokarsinooma
(medycyna, medyczny) gruczołowata forma nowotworu

gruczoł ˈɡrut͡ʃɔw n
rauhanen
(anatomia, anatomiczny) narząd wydzielający potrzebne dla organizmu substancje;

gruczoł mlekowy n
maitorauhanen
(anatomia, anatomiczny) zazwyczaj parzyste gruczoły charakterystyczne dla gromady ssaków, wydzielające mleko, które jest pokarmem dla młodych;

grudniowy ɡrudʲˈɲɔvɨ adj
joulukuinen
dotyczący grudnia, dziejący się w grudniu

grudzień ˈɡrud͡ʑɛ̇̃ɲ n
joulukuu
dwunasty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);

grunge n
grunge
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ostry, dynamiczny podgatunek rocka alternatywnego z mocno zniekształconym, „brudnym” brzmieniem gitar, zapoczątkowany w latach 80. XX w.;

grupa ˈɡrupa n
ryhmä
(chemia, chemiczny) kolumna układu okresowego
ryhmä joukko
zbiór osób lub zwierząt (rzadziej: przedmiotów) znajdujących się blisko siebie
zbiór elementów (żywych lub martwych) o wspólnej cesze

grupa docelowa n
kohderyhmä
(ekonomia, ekonomiczny) (publikatory) grupa osób, do której zasadniczo skierowany jest komunikat, reklama lub produkt;

grupa etniczna n
etninen ryhmä
(etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) grupa ludzi posiadających wspólne doświadczenia społeczne, kulturowe, narodowe oraz historyczne;

grupa funkcyjna n
funktionaalinen ryhmä
(chemia, chemiczny) ugrupowanie atomów występujące w cząsteczce związku organicznego, decydujące o podstawowych własnościach chemicznych związku;

grupa krwi n
veriryhmä
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) typ krwi ze względu na zestaw antygenów obecnych na powierzchni krwinek czerwonych

grupa śmierci ˈɡrupa ˈɕmʲjɛrʲt͡ɕi n
kuolemanlohko
(sport, sportowy) grupa w rozgrywkach, której drużyny/uczestnicy prezentują podobny, wysoki poziom i każdy z nich może być upatrywany w roli faworyta

grupować ɡruˈpɔvat͡ɕ v
luokitella
tworzyć grupy, porządkować w grupach

grupowy ɡruˈpɔvɨ adj
ryhmä-
odbywający się w grupie, dotyczący grupy

grusza ˈɡruʃa n
päärynäpuu
(botanika, botaniczny) Pyrus L., rodzaj drzewa owocowego z rodziny różowatych;
(technologia, technika, techniczny) drewno gruszy (1.1)

gruszka ˈɡruʃka n
päärynä
(spożywczy) owoc gruszy;

gruszyczka n
talvikki
(botanika, botaniczny) Pyrola L., rodzaj roślin z rodziny wrzosowatych;

gruziński ɡruˈʑĩj̃sʲci adj
georgia georgialainen
dotyczący Gruzji, związany z Gruzją lub Gruzinami

gruziński ɡruˈʑĩj̃sʲci n
georgialainen georgia
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Gruzji;

gruźlica ɡruʑˈlʲit͡sa n
tuberkuloosi
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba zakaźna atakująca głównie płuca;

gruźliczy adj
tuberkuloottinen
(medycyna, medyczny) związany z gruźlicą, dotyczący gruźlicy

gryf ɡrɨf n
aarnikotka griippi
(mitologia, mitologiczny) fantastyczny stwór z ciałem lwa oraz szponami i głową orła;

gryka ˈɡrɨka n
tattari viljatatar
(botanika, botaniczny) Fagopyrum L., roślina uprawna na kaszę gryczaną;

grymas ˈɡrɨ̃mas n
irvistys
wykrzywienie twarzy

grymuar n
loitsukirja
(historia, historyczny, historycznie) (ezoteryka) (fantasy) księga wiedzy magicznej;

grynszpan ˈɡrɨ̃w̃ʃpãn n
patina
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, zasadowa sól miedzi i kwasu octowego, powstająca w wyniku korozji;

grypa ˈɡrɨpa n
influenssa flunssa
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna układu oddechowego;

grywalność n
pelattavuus
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest grywalne
(gry komputerowe) ogół zasad i mechanizmów, które wpływają na jakość i przyjemność czerpaną z gry;

gryzoń ˈɡrɨzɔ̃ɲ n
jyrsijä
ssak z rzędu Rodentia, którego wyróżnia para ciągle wzrastających siekaczy;

gryźć ɡrɨɕt͡ɕ v
purra
zatapiać w czymś zęby

grzaniec n
glögi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) grzane wino, często z przyprawami

grzanka ˈɡʒãnka n
paahtoleipä
kromka chleba przyrumieniona z obu stron

grzałka ˈɡʒawka n
uppokuumennin
zanurzane w wodzie, proste kuchenne urządzenie elektryczne do przygotowywania wrzątku

grzbiet ɡʒbʲjɛt n
keskiselänne
część łańcucha górskiego
selkä
(potocznie, potoczny) plecy
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) część tułowia u zwierząt, przeciwna do strony brzusznej
górna lub tylna część podłużnej rzeczy

grzebień ˈɡʒɛbʲjɛ̇̃ɲ n
harja
(ornitologia, ornitologiczny) mięsisty czerwony wyrostek na głowie i dziobie niektórych ptaków; także zębate wyrostki wzdłuż grzbietu i ogona gadów
kampa
(fryzjerstwo, fryzjerski) przyrząd do czesania, rozczesywania włosów;

grzech ɡʒɛx n
synti
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celowe przekroczenie norm moralnych uznawanych w danej religii;

grzech pierworodny n
perisynti
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grzech popełniony w raju przez Adama i Ewę, dziedziczony następnie przez wszystkich ludzi;

grzechotać v
helistää
wydawać z siebie grzechot

grzechotka ɡʒɛˈxɔtka n
helistin
rodzaj zabawki dla niemowląt grzechoczącej przy potrząsaniu

grzechotnik ɡʒɛˈxɔtʲɲik n
kalkkarokäärme
(herpetologia, herpetologiczny) wąż o długich zębach jadowych i z charakterystyczną grzechotką na końcu ogona;

grzeczność ˈɡʒɛt͡ʃnɔɕt͡ɕ n
kohteliaisuus
uprzejmy sposób zachowania

grzejnik n
patteri
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do ogrzewania pomieszczeń

grzesznica ɡʒɛʃʲˈɲit͡sa n
synnintekijä
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grzeszna osoba płci żeńskiej

grzesznie adv
syntisesti
w sposób grzeszny

grzesznik ˈɡʒɛʃʲɲik n
synnintekijä
ktoś, kto grzeszy

grzeszny ˈɡʒɛʃnɨ adj
syntinen
popełniający grzechy; taki, który czyni rzeczy złe, niewłaściwe, niedobre, niemoralne

grzeszyć ˈɡʒɛʃɨt͡ɕ v
tehdä syntiä
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) popełniać grzech, łamać zasadę (najczęściej moralną) narzuconą przez dany system religijny

grzmieć v
jyristä
o niebie, zazwyczaj w czasie burzy: wydawać grzmot

grzyb ɡʒɨp ˈɡʒɨbɨ n
sieni
(mikologia, mikologiczny) organizm cudzożywny plechowy;
(przenośnie, przenośnia) coś w kształcie grzyba (1.2), np. chmura po wybuchu
sieni itiöemä
owocnik grzyba (1.1) kapeluszowego, np. borowik, maślak, kurka, muchomor

grzybnia n
sienirihmasto
(biologia, biologiczny) (mikologia, mikologiczny) forma plechy grzybów, stanowiąca wegetatywne ciało grzybów;

grzybobójczy ˌɡʒɨbɔˈbujt͡ʃɨ adj
fungisidinen
(mikologia, mikologiczny) taki, który zabija grzyby i zapobiega ich rozwojowi oraz pojawieniu się

grzybowy adj
sieni
związany z grzybami, dotyczący grzybów

grzywa ˈɡʒɨva n
harja
(zoologia, zoologiczny) dłuższa sierść niektórych zwierząt znajdująca się na tylnej części głowy lub szyi

grzywka ˈɡʒɨfka n
otsatukka
(fryzyjski) włosy przycięte tak, że spadają na czoło

grzywna n
sakko
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) kara pieniężna nakładana przez organy sądowe lub administracyjne

grzęda ˈɡʒɛ̃nda n
istutus
wydzielony pas ziemi uprawnej w ogrodzie
nukkumapaikka
poziomy drążek w kurniku, na którym może odpoczywać ptactwo domowe

grób ɡrup n
hauta
przykryty dół, gdzie jest pochowany zmarły;

grążyca ɡrɔ̃w̃ˈʒɨt͡sa n
sotka
(ornitologia, ornitologiczny) kaczka nurkująca; kaczka, która podczas zdobywania pokarmu nurkuje na znaczną głębokość, do grupy grążyc należy w Polsce, między innymi kilka gatunków z rodzaju Aythya

guacamole n
guacamole
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) meksykański sos przyrządzany na bazie awokado;

guano ɡuˈ<sup>w</sup>ãnɔ ˈɡwãnɔ n
guano
(rolnictwo, rolniczy) suche odchody ptaków morskich lub nietoperzy, stosowane jako nawóz;

gubernator ˌɡubɛrˈnatɔr n
kuvernööri
(administracja) tytuł wysokich urzędników zarządzających częścią terytorium w niektórych państwach;

gubernatorski adj
kuvernööri
odnoszący się do gubernatora, związany z gubernatorem

gubernia n
kuvernementti
(administracja) jednostka podziału administracyjnego wyższego szczebla w Rosji i krajach okupowanych;

gulasz n
gulassi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) rodzaj mięsnego ragoût;

guma ˈɡũma n
kumi
rodzaj rozciągliwego tworzywa;
(potocznie, potoczny) prezerwatywa

guma do żucia n
purukumi
(spożywczy) wyrób cukierniczy przeznaczony do żucia;

gumka ˈɡũmka n
kumi pyyhekumi
(edukacja, edukacyjny) (biurowość, biurowy) kawałek kauczuku służący do wycierania śladów ołówka i kredek z papieru;

gurami n
rihmakala
(ichtiologia, ichtiologiczny) słodkowodna ryba z rodziny całuskowatych
(ichtiologia, ichtiologiczny) słodkowodna ryba z rodziny guramiowatych;

guru ˈɡuru n
guru
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba o wielkim autorytecie religijnym, przewodnik duchowy w hinduizmie, sikhizmie i niektórych odłamach buddyzmu;

guwernantka n
kotiopettajatar
(dawniej, dawny) (edukacja, edukacyjny) nauczycielka domowa, wychowawczyni dzieci w zamożnych rodzinach

guz ɡus n
patti
zgrubienie pochodzenia naturalnego lub wywołane uderzeniem

guzek ˈɡuzɛk n
noduuli
mały guz

guziec ˈɡuʑɛt͡s n
pahkasika
(zoologia, zoologiczny) Phacochoerus F. Cuvier, przypominający świnię masywny ssak afrykański o długich kłach;

guzik ˈɡuʑik n
nappi
(krawiectwo) element ubioru służący do zapinania np. płaszcza, swetra, spodni;
(potocznie, potoczny) włącznik, przycisk

gwadelupski adj
guadeloupelainen
(geografia, geograficzny) związany z Gwadelupą, dotyczący Gwadelupy

gwarancja ɡvaˈrãnt͡sʲja n
takuu
poręczenie, rękojmia, zapewnienie o czymś

gwarancyjny adj
takuu-
dotyczący gwarancji

gwardia ˈɡvardʲja n
kaarti
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) starożytna lub średniowieczna straż przyboczna panujących
(wojskowość, wojskowy) oddziały ochotnicze, zorganizowane na wzór wojska zawodowego
(wojskowość, wojskowy) wyborowe oddziały wojska

gwardian n
apotti
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony niektórych męskich domów zakonnych;

gwardzista n
kaartilainen
(wojskowość, wojskowy) członek gwardii

gwasz n
guassiväri
(sztuka) kryjąca farba wodna z domieszką kredy, bieli cynkowej lub bieli ołowianej oraz gumą arabską jako spoiwem;
(sztuka) praca malarska w technice gwaszu (1.2)
(sztuka) technika malarska wykorzystująca gwasz (1.1)

gwatemalski ˌɡvatɛ̃ˈmalsʲci adj
guatemalalainen
odnoszący się do państwa Gwatemala

gwałciciel ɡvawʲˈt͡ɕit͡ɕɛl n
raiskaaja
osoba dopuszczająca się gwałtu

gwałt ɡvawt n
raiskaus
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (seksuologia, seksuologiczny) zmuszenie do odbycia stosunku seksualnego lub innej czynności seksualnej;

gwałtowny ɡvawˈtɔvnɨ adj
raju
nagły, szybki

gwelf n
guelfi
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik papiestwa w średniowiecznych Włoszech;

gwiazda ˈɡvʲjazda n
tähti
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie będące skupiskiem związanej grawitacyjnie materii, w której zachodzą reakcje syntezy jądrowej;
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (publikatory) sławna osobistość w danym środowisku

gwiazda Dawida n
daavidintähti
(żydowski) symbol w postaci sześcioramiennej gwiazdy, utworzonej przez dwa zachodzące na siebie trójkąty równoboczne, będący m.in. godłem Izraela;

gwiazdozbiór ɡvʲjazˈdɔzbʲjur n
tähdistö
(astronomia, astronomiczny) grupa gwiazd, zajmujących pewien obszar nieba;

gwinea n
guinea
(dawniej, dawny) (numizmatyka, numizmatyczny) złota moneta bita w Anglii;

gwint n
kierre
(technologia, technika, techniczny) wyżłobienie w kształcie spirali na bocznej ściance śruby, wkrętu, żarówki itp. lub wewnętrznej ściance nakrętek

gwintownik ɡvʲĩnˈtɔvʲɲik n
kierteitystappi
narzędzie skrawające wieloostrzowe, służące do nacinania gwintów wewnętrznych;

gwizd n
vihellys
wysoki dźwięk wywołany szybkim ruchem powietrza przelatującego przez wąski otwór

gwizdać ˈɡvʲizdat͡ɕ v
viheltää
wydawać z siebie gwizd, gwizdanie

gwizdek ˈɡvʲizdɛk n
pilli
nieposiadający części ruchomych przyrząd wytwarzający dźwięki pod wpływem wdmuchiwanego powietrza;

gwóźdź ɡvuɕt͡ɕ n
kohokohta tähtihetki
(przenośnie, przenośnia) najważniejsza część czegoś
naula
podłużny cienki metalowy trzpień, o jednym końcu ostrym, a drugim zakończonym płaską główką, służący do łączenia elementów;

gzyms ɡzɨ̃ms n
korniisi
(architektura, architektoniczny) pozioma, zwykle profilowana listwa wystająca przed lico muru, która chromi elewację budynku przed ściekającą wodą deszczową;

góra ˈɡura n
vuori
(geografia, geograficzny) duże wzniesienie terenu;
(potocznie, potoczny) duża sterta czegoś

góra lodowa ˈɡura lɔˈdɔva n
jäävuori
olbrzymia bryła lodu unosząca się na falach morza lub oceanu;

góral ˈɡural n
vuoristolainen
człowiek pochodzący z gór;

góralek n
tamaani
(zoologia, zoologiczny) zwierzę współcześnie zaliczane do rodziny góralkowatych

górnictwo n
kaivostoiminta
dział przemysłu zajmujący się wydobywaniem z ziemi kopalin użytecznych i jej przygotowania do zastosowania w różnych dziedzinach przemysłu;

górniczek ɡurʲˈɲit͡ʃɛk n
tunturikiuru
(ornitologia, ornitologiczny) Eremophila alpestris, gatunek ptaka z rodziny skowronków, zamieszkuje tundrę oraz strefy alpejskie gór: Eurazji, Afryki Północnej i Ameryki;

górnik ˈɡurʲɲik n
kaivosmies kaivostyöläinen
(zawód, zawodowy, zawodowo) pracownik kopalni zatrudniony przy wydobyciu z ziemi kopalin;

górnołużycki ˌɡurnɔwuˈʒɨt͡sʲci adj
yläsorbi
związany z Górnymi Łużycami

górzysty ɡuˈʒɨstɨ adj
järkälemäinen
pełen gór, wzniesień, pokryty górami

gówniany ɡuvʲˈɲãnɨ adj
paska
(wulgarnie, wulgaryzm) (przenośnie, przenośnia) kiepski, marny, tandetny, kiczowaty, bezwartościowy
(wulgarnie, wulgaryzm) (dosłownie) dotyczący gówna, charakterystyczny dla gówna

gówno ˈɡuvnɔ n
paska
(wulgarnie, wulgaryzm) odchody stałe, kał
(wulgarnie, wulgaryzm) (przenośnie, przenośnia) coś brzydkiego, bezwartościowego
(wulgarnie, wulgaryzm) (przenośnie, przenośnia) nic

gówno prawda ˈɡuvnɔ ˈpravda interjection
paska
(wulgarnie, wulgaryzm) gniewna reakcja na czyjąś wypowiedź uważaną za nieprawdziwą

gówno prawda ˈɡuvnɔ ˈpravda n
paska
(wulgarnie, wulgaryzm) oczywiste kłamstwo, nieprawda

göteborski ˌɡøːtɛˈbɔrsʲci adj
göteborgilainen
odnoszący się do Göteborgu

gąbczasty ɡɔ̃mpˈt͡ʃastɨ adj
kuohkea
mający budowę charakterystyczną dla gąbki, podobny do gąbki: porowaty, miękki i sprężysty

gąbka ˈɡɔ̃mpka n
pesusieni sieni
najczęściej miękki, piankowy przedmiot wchłaniający wodę, wykorzystywany do utrzymania czystości ludzkiego ciała i przedmiotów;
(zoologia, zoologiczny) prymitywne, beztkankowe zwierzę wodne;

gągoł ˈɡɔ̃ŋɡɔw n
telkkä
(ornitologia, ornitologiczny) gniazdujący w dziuplach gatunek kaczki;

gągołek n
pikkutelkkä
(ornitologia, ornitologiczny) Bucephala albeola, gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych zamieszkujący kontynent amerykański;

gąsienica ˌɡɔ̃w̃ɕɛ̇̃ˈɲit͡sa n
perhostoukka
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) larwa motyla; także każdy owad o wielu odnóżach i bez skrzydeł;

gąsior ˈɡɔ̃w̃ɕɔr n
uroshanhi
(ornitologia, ornitologiczny) samiec gęsi

gęba ˈɡɛ̃mba n
suu
(potocznie, potoczny) osoba będąca na czyimś utrzymaniu, osoba do wykarmienia
turpa
(potocznie, potoczny) (anatomia, anatomiczny) usta

gęgawa ɡɛ̃ŋˈɡava n
merihanhi
(ornitologia, ornitologiczny) Anser anser, pospolity gatunek gęsi, gniazdujący również w Polsce, przodek gęsi domowej;

gęsia skórka ˈɡɛ̃w̃ɕa ˈskurka n
kananliha
(potocznie, potoczny) (fizjologia, fizjologiczny) fizjologiczna reakcja skóry na zimno lub emocje objawiająca się wyprostowaniem włosków;

gęstość ˈɡɛ̃w̃stɔɕt͡ɕ n
ominaispaino
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) ilość danej wielkości fizycznej przypadająca na jednostkę objętości, powierzchni lub długości
cecha gęstych substancji
tiheys
(fizyka, fizyczny) stosunek masy do objętości;

gęstość zaludnienia ˈɡɛ̃w̃stɔʑd͡ʑ ˌzaludʲˈɲɛ̇̃ɲa
väestöntiheys
(statystyka, statystyczny) miara przyporządkowująca populację do powierzchni, podawana zazwyczaj w liczbie osób na km²;

gęsty ˈɡɛ̃w̃stɨ adj
tiheä
(o płynach) skondensowany

gęś ɡɛ̃j̃ɕ ɡɛ̃w̃ɕ ɡɛ̃ɕ n
hanhi
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z mięsa gęsi (1.2), rzadziej gęsi (1.1)
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) kobieta ograniczona, naiwna, głupia, niedoświadczona

gęś białoczelna ˈɡɛ̃w̃ʑ ˌbʲjawɔˈt͡ʃɛlna n
tundrahanhi
(ornitologia, ornitologiczny) Anser albifrons, gatunek gęsi;

gęś krótkodzioba ˈɡɛ̃w̃ɕ ˌkrutkɔˈd͡ʑɔba n
lyhytnokkahanhi
(ornitologia, ornitologiczny) Anser brachyrhynchus, gatunek gęsi;

gęś mała ˈɡɛ̃w̃ɕ ˈmawa n
kiljuhanhi
(ornitologia, ornitologiczny) Anser erythropus, gatunek gęsi;

gęś zbożowa ˈɡɛ̃w̃ʑ zbɔˈʒɔva n
metsähanhi
(ornitologia, ornitologiczny) Anser fabalis, gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych;

gładki ˈɡwatʲci adj
sileä
mający powierzchnię bez nierówności, chropowatości

gładko adv
sujuvasti
bez nierówności

gładkolufowy adj
sileäputkinen
(wojskowość, wojskowy) mający gładką, niegwintowaną lufę

gładkość ˈɡwatkɔɕt͡ɕ n
pehmeys
cecha tego, co jest gładkie

gładzica ɡwaˈd͡ʑit͡sa n
punakampela
(ichtiologia, ichtiologiczny) Pleuronectes platessa, flądra zamieszkująca europejskie wybrzeża Oceanu Atlantyckiego, Morza Śródziemnego, Bałtyckiego i Białego;

głagolica ˌɡwaɡɔˈlʲit͡sa n
glagoliittinen
(językoznawstwo, językoznawczy) najstarszy alfabet słowiański;

głaskać ˈɡwaskat͡ɕ v
hyväillä
łagodnie przesuwać dłonią po jakiejś powierzchni

głasnost ˈɡwasnɔst n
glasnost
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jawność, otwartość – pojęcie używane w kontekście upublicznienia faktów historycznych oraz sytuacji politycznej i gospodarczej w ZSRR w okresie przemian rozpoczętych przez Michaiła Gorbaczowa;

głaz ɡwas n
järkäle
(geologia, geologiczny) fragment skały o średnicy większej niż 20 cm, obtoczony wskutek transportu i erozji;
vierinkivi
(potocznie, potoczny) ogromny kamień

głaz narzutowy n
siirtolohkare
(geologia, geologiczny) fragment skały litej, przyniesiony przez lądolód;

głodny ˈɡwɔdnɨ adj
nälkäinen
czujący potrzebę zjedzenia czegoś; również w użyciu rzeczownikowym ten, kto jest głodny

głodzić v
näännyttää
nie dawać komuś lub czemuś jedzenia lub dawać je w zbyt małej ilości

głos ɡwɔs n
ääni
dźwięk wydawany przez istoty żyjące
zdanie, osąd, opinia
zdolność wydawania głosu (1.1)
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) partia jednego z wokalistów w utworze zespołowym
prawo / pozwolenie przemawiania
ääni äänestys
decyzja wyrażona podczas wyborów, głosowania

głoska ˈɡwɔska n
fooni
(językoznawstwo, językoznawczy) najmniejszy element dźwiękowej formy wypowiedzi, charakteryzujący się stałym zespołem fonetycznych cech artykulacyjnych i akustycznych;

głosowanie ˌɡwɔsɔˈvãɲɛ n
äänestys
wspólne decydowanie poprzez wyrażenie poparcia lub sprzeciwu wobec czegoś
(potocznie, potoczny) wybory

głosować ɡwɔˈsɔvat͡ɕ v
äänestää
oddawać głos, dokonywać wyboru w czasie głosowania

głowa ˈɡwɔva n
pää
(przenośnie, przenośnia) jedna osoba lub zwierzę jako jednostka
(przenośnie, przenośnia) osoba przewodnicząca czemuś
(przenośnie, przenośnia) umysł (w związkach frazeologicznych)
pää nuppi hamara
(anatomia, anatomiczny) część ciała zwierząt i człowieka, znajdująca się u góry lub z przodu ciała, zawierająca mózg;

głowa do góry ˈɡwɔva dɔ‿ˈɡurɨ interjection
leuka pystyyn
nie ma się czym martwić, nie martw się

głowa państwa n
valtionpäämies
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba sprawująca najwyższą władzę w kraju

głowa rodziny ˈɡwɔva rɔˈd͡ʑĩnɨ n
perheenhuoltaja
(przenośnie, przenośnia) osoba, na której spoczywa główna odpowiedzialność za utrzymanie rodziny; osoba, która podejmuje ważne decyzje w danej rodzinie

głowica ɡwɔˈvʲit͡sa n
kirjoituspää
(technologia, technika, techniczny) robocza część jakiegoś urządzenia
taistelukärki
(wojskowość, wojskowy) ładunek wybuchowy z zapalnikiem przenoszony przez rakietę;

głowienka ɡwɔˈvʲjɛ̃nka n
punasotka
(ornitologia, ornitologiczny) Aythya ferina, eurazjatycki ptak nurkujący;

głowonóg n
pääjalkainen
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel gromady morskich mięczaków;

głośnia n
äänirako
(anatomia, anatomiczny) aparat głosowy położony wewnątrz jamy pośredniej krtani

głośnik ˈɡwɔɕɲik n
kovaääninen kaiutin
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wzmacniania dźwięku; do odtwarzania dźwięku zapisanego w postaci elektrycznej;

głośno ˈɡwɔɕnɔ adv
kovaa
w sposób głośny, słyszalny, nie szeptem

głośność ˈɡwɔɕnɔɕt͡ɕ n
äänekkyys
(książkowy) (technologia, technika, techniczny) natężenie dźwięku odczuwane przez słuchających

głośny ˈɡwɔɕnɨ adj
äänekäs
taki, który jest dobrze słyszalny

głuchoniemy ˌɡwuxɔ̃ˈɲɛ̃mɨ adj
kuuromykkä
niesłyszący i jednocześnie nieumiejący mówić

głuchota ɡwuˈxɔta n
kuurous
utrata zdolności słyszenia;

głuchy ˈɡwuxɨ adj
kuuro
niesłyszący, pozbawiony zmysłu słuchu

głuchy jak pień ˈɡwuxɨ ˈjak ˈpʲjɛ̇̃ɲ adj
umpikuuro
(przenośnie, przenośnia) całkowicie głuchy, głuchy kompletnie

głupi ˈɡwupʲi adj
tyhmä
niemądry, ograniczony intelektualnie
bez głębszego znaczenia, pozbawiony sensu

głupi jak but ˈɡwupʲi ˈjaɡ ˈbut adj
tyhmä kuin saapas
(przenośnie, przenośnia) (pogardliwie, pogardliwy) bardzo, beznadziejnie głupi

głupiec ˈɡwupʲjɛt͡s n
narri
osoba dokonująca nierozsądnych wyborów, niemądra, naiwna i bezmyślna

głupota ɡwuˈpɔta n
älyttömyys typeryys
niedostatek rozumu przejawiający się brakiem bystrości, nieumiejętnością rozpoznawania istoty rzeczy, związków przyczynowo-skutkowych, przewidywania i kojarzenia

głuptak ˈɡwuptak n
suula
(ornitologia, ornitologiczny) Morus bassanus, głuptak zwyczajny, duży ptak morski z rzędu pełnopłetwych;

głuszec ˈɡwuʃɛt͡s n
metso
(ornitologia, ornitologiczny) duży, eurazjatycki ptak leśny z ciemnym upierzeniem;

głuszek ˈɡwuʃɛk n
vuorisirkku
(ornitologia, ornitologiczny) Emberiza cia, ptak z rodziny trznadlowatych;

głód ɡwut n
nälkä
(fizjologia, fizjologiczny) uczucie potrzeby zjedzenia pożywienia;

głóg ɡwuk n
orapihlaja
(botanika, botaniczny) Crataegus L., rodzaj krzew lub niskie drzewo z rodziny różowatych, o ciernistych pędach, białych lub czerwonych kwiatach i kulistych owocach;

główka ˈɡwufka n
kanta
(biologia, biologiczny) przednia część plemnika zawierająca materiał genetyczny i akrosom

główny ˈɡwuvnɨ adj
pää- pääasiallinen
taki, który pełni najważniejszą rolę, jest najistotniejszy

główszczyzna ɡwufˈʃʧ̑ɨzna n
sukusakko
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) suma pieniędzy należna rodzinie lub panu feudalnemu za głowę zabitego

głęboki ɡwɛ̃mˈbɔci adj
syvä
charakteryzujący się dużym wymiarem w głąb czegoś, daleko od brzegu
mający duży stopień zaawansowania, nasilenia, nasycenia
(przenośnie, przenośnia) taki, który nie ma banalnego, powierzchownego znaczenia; jest dociekliwy, zawierający istotę omawianego problemu

głęboko ɡwɛ̃mˈbɔkɔ adv
syvään
daleko w głębi

głębokość ɡwɛ̃mˈbɔkɔɕt͡ɕ n
syvyys
odległość od powierzchni lub poziomu czegoś w dół, do dna lub w głąb, do wnętrza

gżel ɡʒɛl n
Gžel-kausi
(geologia, geologiczny) ostatni, najmłodszy wiek pensylwanu (późnego karbonu), trwający 303,9 – 299 milionów lat temu;

habilitacja n
habilitaatio
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (urzędowy) procedura pozwalająca na uzyskanie stopnia naukowego wyższego niż stopień doktora; po jego zdobyciu można się ubiegać o tytuł profesora;

habit ˈxabʲit n
kaapu
ubiór zakonny;

hacjenda n
maatila
(rolnictwo, rolniczy) duże gospodarstwo rolne w Hiszpanii lub skolonizowanych niegdyś przez nią krajach Ameryki Łacińskiej;

hackathon n
hackathon
(informatyka, informatyczny) wydarzenie (zwykle rodzaj konkursu), podczas którego programiści stają przed zadaniem rozwiązania określonego problemu, zwykle związanego z zaprojektowaniem i zaprogramowaniem aplikacji na dany temat;

haczyk ˈxat͡ʃɨk n
koukku
trudny do zauważenia podstęp lub problem

hadron ˈxadrɔ̃n n
hadroni
(fizyka, fizyczny) silnie oddziałująca cząstka złożona z kwarków;

hafn xafn̥ n
hafnium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hf i liczbie atomowej 72

haft xaft n
kirjonta
dekoracyjny wzór wyszyty na tkaninie;

haftka ˈxaftka n
hakanen ja vastakappale
rodzaj drucianej zapinki składającej się z haczyka (konika) i uszka; (zobacz) też haftka w Encyklopedii staropolskiej

haggis n
haggis
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) szkocka potrawa z podrobów baranich, zaszytych w owczym żołądku

hagiograf n
hagiografi
mężczyzna zajmujący się hagiografią, żywotami świętych i legendami o nich

hagiografia n
hagiografia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dział piśmiennictwa religijnego obejmujący przekazy, podania i legendy dotyczących życia świętego;

haiku xaˈ<sup>j</sup>iku n
haiku
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wywodzący się z Japonii gatunek poezji lirycznej o zwięzłej formie;

hak xak n
kohokoukku
(sport, sportowy) zagranie wykonane przez ruszenie ręką po łuku
koukku
przyrząd ułatwiający ciągnięcie lin lub obręczy, zawieszenie czegoś itp.

haker ˈxakɛr n
koodari
(środowiskowy) (informatyka, informatyczny) osoba o bardzo dużych, praktycznych umiejętnościach informatycznych (lub elektronicznych), która identyfikuje się ze społecznością hakerską;
murtaja
(potocznie, potoczny) osoba zajmująca się łamaniem zabezpieczeń komputerowych lub włamaniami na inne komputery;

hala odlotów n
lähtöaula
duże pomieszczenie, w którym odbywa się odprawa pasażerów przed odlotem samolotu

halabarda ˌxalaˈbarda n
hilpari
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) średniowieczna broń piechoty przypominająca topór o długim drzewcu;

halibut xaˈlʲibut n
ruijanpallas
(ichtiologia, ichtiologiczny) Hippoglossus hippoglossus, drapieżna ryba morska z rodziny flądrowatych o szerokim otworze gębowym;

halit n
haliitti
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, chlorek sodu;

halka ˈxalka n
alushame
(krawiectwo) część bielizny damskiej zakładana pod suknię lub spódnicę;

halo ˈxalɔ n
halo
zjawisko optyczne, świetlista otoczka widoczna wokół tarczy słonecznej lub księżycowej;

halucynacja ˌxalut͡sɨ̃ˈnat͡sʲja n
aistiharha hallusinaatio
(psychologia, psychologiczny) odbierane zmysłami wrażenie czegoś, co nie istnieje, z przekonaniem, że jest rzeczywiste;

halucynacyjny adj
hallusinatorinen
związany z halucynacjami, dotyczący halucynacji; będący halucynacją

halucynogen n
hallusinogeeni
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja wywołująca halucynacje

halucynogenny adj
hallusinogeeninen
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wywołujący halucynacje

hamak ˈxãmak n
riippumatto
podłużny materiał zawieszany między dwoma drzewami lub słupami, służący za łóżko;

hamburczyk n
hampurilainen
mieszkaniec Hamburga; mężczyzna wywodzący się z Hamburga

hamburger xãmˈburɡɛr n
hampurilainen
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) kanapka z kotletem z mielonej wołowiny podawana na ciepło;

hamować xãˈmɔvat͡ɕ v
jarruttaa
zwalniać lub zatrzymywać pojazd za pomocą hamulca

hamulec xãˈmulɛt͡s n
jarru
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zmniejszania prędkości pojazdu lub maszyny;

hamza n
hamza
arabska pomocnicza litera nie zaliczana do alfabetu, reprezentująca zwarcie głośniowe;

handel ˈxãndɛl n
kauppa kaupankäynti
proces gospodarczy polegający na sprzedaży i kupnie; wymiana dóbr materialnych;

handel ludźmi n
ihmiskauppa
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępczy proceder będący formą niewolnictwa polegający na działaniach nakierunkowanych na wyzysk ludzi, niezależnie od płci i wieku, naruszający ich prawo do decydowania o sobie;

handlarz ˈxãndlaʃ n
kauppias
osoba zajmująca się drobnym handlem

handlowiec n
kauppias
(handel, handlowy) człowiek zajmujący się handlem

hangar ˈxãŋɡar n
lentokonehalli hangaari
pomieszczenie, garaż służący do przechowywania samolotów, szybowców (rzadziej także do trzymania statków wodnych lub ładunków portowych);

haniebnie adv
häpeällisesti
zasługując na hańbę

hantel n
käsipaino
(sport, sportowy) ciężarek gimnastyczny do trzymania w jednej ręce;

hanzeatycki ˌxãw̃zɛaˈtɨt͡sʲci adj
hansa-
(historia, historyczny, historycznie) dotyczący hanzy, należący do hanzy

haploid xaˈplɔ<sup>j</sup>it n
haploidi
(biologia, biologiczny) organizm, którego każda lub prawie każda komórka zawiera gametyczną liczbę chromosomów;
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) komórka zawierająca tylko jeden garnitur chromosomowy;

haploidalny adj
haploidi
(biologia, biologiczny) mający tylko jeden garnitur chromosomowy

haplologia ˌxaplɔˈlɔɟja n
haplologia
(językoznawstwo, językoznawczy) zjawisko fonetyczne polegające na skróceniu wyrazu przez usunięcie jednej z sylab bezpośrednio po sobie następujących, jednakowych lub o jednakowym spółgłoskowym nagłosie;

happening ˈxɛpɛ̃ɲĩŋk n
happeningit
(sztuka) (społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wydarzenie artystyczne, w którym zdarzenia łączące lub wykorzystujące elementy rzeczywistości angażują publiczność;

hardware n
laitteisto
(informatyka, informatyczny) (środowiskowy) sprzęt komputerowy, materialna część komputera

harem ˈxarɛ̃m n
haaremi
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) część domu muzułmańskiego, do którego nie mają wstępu obcy mężczyźni;
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wszystkie żony i nałożnice muzułmanina, zamieszkałe w haremie (1.1)

harfa ˈxarfa n
harppu
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy w kształcie trójkąta;

harfista xarˈfʲista n
harpisti
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na harfie

harmonia xarˈmɔ̃ɲja n
harmonia
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element dzieła muzycznego;
ład

harmonijka ustna ˌxarmɔ̃ˈɲijka ˈustna n
huuliharppu
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niewielki, ustny instrument, w którym dźwięk wyzwalany jest przez wciągane i wydmuchiwane przez muzyka powietrze poruszające podczas ruchu metalowe blaszki umieszczone wewnątrz;

harmonijny adj
harmoninen
płynny, rytmiczny, melodyjny

harpun ˈxarpũn n
harppuuna
miotana broń myśliwska w postaci grotu z zadziorami, osadzonego na drzewcu (drewnianym lub metalowym); umocowana na linie;

harpunnik n
harppuunamies
(morski) wielorybnik używający harpuna

has xas n
hassium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hs i liczbie atomowej 108;

haszysz ˈxaʃɨʃ n
hasis
narkotyk uzyskiwany z żywicy konopi indyjskich;

hasło ˈxaswɔ n
salasana
tajny wyraz lub ciąg znaków

hau xaw interjection
hau vuh rauf
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) onomatopeja naśladująca szczekanie psa

haubica xawˈbʲit͡sa n
haupitsi
(wojskowość, wojskowy) działo o krótkiej lufie i małej prędkości początkowej pocisku, przeznaczone głównie do strzelania stromotorowego;

hausa adj
hausa
(etnografia, etnograficzny) związany z ludem Hausa

hausa n
hausa
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z głównych języków Afryki, należący do rodziny afroazjatyckiej, do podrodziny czadyjskiej;

hawajski xaˈvajsʲci adj
havaijilainen
związany z Hawajami, dotyczący Hawajów

hawajski xaˈvajsʲci n
havaiji
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy na Hawajach;

hazard ˈxazart n
uhkapeli
gry pieniężne, w których o wygranej decyduje los;

hazardzista ˌxazarʲˈd͡ʑista n
uhkapeluri
człowiek uprawiający hazard; gracz hazardowy

hałas ˈxawas n
melu
głośne, uciążliwe dźwięki;

hałaśliwy ˌxawaɕˈlʲivɨ adj
remuisa
powodujący hałas

hańba ˈxãɲba n
häpeä
(książkowy) coś, co przynosi wstyd, stanowi ujmę dla honoru

heavy metal n
heavy metal
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek metalu (muzyki);

heban ˈxɛbãn n
eebenpuu
cenne drewno różnych gatunków drzew (głównie hebanowców) rosnących w strefie międzyzwrotnikowej i podzwrotnikowej;

hebanowy adj
eebenpuinen
wykonany z hebanu, dotyczący hebanu

hebrajski xɛˈbrajsʲci adj
heprealainen heprea
związany z Hebrajczykami

hebrajski xɛˈbrajsʲci n
heprea
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy kananejskiej języków semickich;

heca n
hullutus
(potocznie, potoczny) (przestarzałe, przestarzały) zabawna sytuacja najczęściej wywołująca zaskoczenie

hedonizm n
hedonismi
(filozofia, filozoficzny) doktryna etyczna głosząca, iż rozkosz (i unikanie przykrości/cierpienia) jest najwyższym lub jedynym dobrem i celem życia

hegemon xɛˈɡɛ̃mɔ̃n n
hegemoni
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przywódca, człowiek mający władzę i przewagę nad innymi

hegemonia ˌxɛɡɛ̃ˈmɔ̃ɲja n
hegemonia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) panowanie, przewodnictwo jakiejś osoby lub grupy osób (np. klasy społecznej, partii politycznej czy państwa) nad kimś lub czymś

hej xɛj interjection
hei
zwrócenie czyjejś uwagi
(potocznie, potoczny) forma nieformalnego powitania

hekatomba n
hekatombi
(starożytność) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ofiara ze stu byków składana przez Greków pierwotnie Zeusowi, później i innym bogom;

heksametr n
heksametri
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) sylabotoniczna akcentuacyjna miara wierszowa

heksan ˈxɛksãn n
heksaani
(chemia, chemiczny) związek organiczny, alkan, bezbarwna toksyczna ciecz;

hektar ˈxɛktar n
hehtaari
(fizyka, fizyczny) (matematyka, matematyczny) jednostka powierzchni równa stu arom (10 000 metrów kwadratowych);

hektometr n
hehtometri
(metrologia, metrologiczny) jednostka długości równa stu metrom;

hektyczny xɛkˈtɨt͡ʃnɨ adj
hektinen
gorączkowy

hel xɛl n
helium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu He i liczbie atomowej 2;

heliocentryczny adj
aurinkokeskeinen
(astronomia, astronomiczny) związany z heliocentryzmem, dotyczący heliocentryzmu, przyjmujący Słońce za punkt odniesienia

heliocentryzm n
aurinkokeskisyys heliosentrismi
(astronomia, astronomiczny) teoria o centralnym położeniu Słońca we wszechświecie;

heliopauza ˌxɛlʲjɔˈpawza n
heliopaussi
(astronomia, astronomiczny) górna granica heliosfery

heliosfera ˌxɛlʲjɔˈsfɛra n
heliosfääri
(astronomia, astronomiczny) przestrzeń wokół Słońca ograniczona zasięgiem występowania wiatru słonecznego (zwykle w liczbie pojedynczej)

hellenista n
hellenisti
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) znawca starożytnej Grecji – języka, historii, kultury; specjalista w dziedzinie hellenistyki

helleński adj
helleeninen
związany z Helladą i Hellenami, dotyczący Hellady i Hellenów

helota n
helootti
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) członek warstwy ludności niewolniczej w społeczeństwie Lacedemonu (Sparty); stanowił własność państwa; przypisany do ziemi pracował na utrzymanie spartiaty

helsiński xɛlˈsʲĩj̃sʲci adj
helsinkiläinen
odnoszący się do miasta Helsinki

hematologia n
hematologia
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się krwią i układem krwiotwórczym;

hematyt n
hematiitti
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał, tlenek żelaza (III);

hemikryptofit n
hemikryptofyytti
(botanika, botaniczny) roślina z pąkami zimującymi na lub tuż pod powierzchnią ziemi;

hemofilia n
hemofilia verenvuototauti
(medycyna, medyczny) wrodzona choroba krwi polegająca na obniżeniu jej krzepliwości;

hemofobia n
hematofobia
(psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed krwią

hemoglobina n
hemoglobiini verenpuna
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) białko i barwnik erytrocytów nadający krwi czerwony kolor, którego głównym zadaniem jest przenoszenie tlenu

hemoliza ˌxɛ̃mɔˈlʲiza n
hemolyysi
(biologia, biologiczny) przechodzenie hemoglobiny do osocza krwi wywołane zniszczeniem erytrocytów;

henna ˈxɛ̃nːa n
henna
(biochemia, biochemiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) czerwonopomarańczowy barwnik otrzymywany z liści lawsonii bezwonnej, używany do farbowania skóry i włosów;

henr xɛ̃nr n
henry
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka indukcyjności oraz permeancji w układzie SI, oznaczana H;

hentai ˈxɛ̃ntaj n
hentai
(sztuka) japońska animacja, komiks lub gra komputerowa zawierająca treści pornograficzne;

hentriakontan n
hentriakontaani
(biochemia, biochemiczny) węglowodór prosty zawierający 31 atomów węgla;

heparyna ˌxɛpaˈrɨ̃na n
hepariini
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwzakrzepowy, aktywator antytrombiny;

hepatektomia n
hepatektomiaa
(medycyna, medyczny) całkowite lub częściowe usunięcie wątroby

heptagram n
heptagrammi
(geometria) figura w kształcie regularnej siedmioramiennej gwiazdy

heptan ˈxɛptãn n
heptaani
(chemia, chemiczny) związek organiczny, alkan, bezbarwna, toksyczna ciecz;

heraldyczny ˌxɛralˈdɨt͡ʃnɨ adj
heraldinen
dotyczący heraldyki

heraldyka n
heraldiikka
nauka o herbach i rodach szlacheckich;

herb xɛrp n
vaakuna
(heraldyka, heraldyczny) godło miejskie, państwowe, regionalne, firmowe
(heraldyka, heraldyczny) dziedziczny znak szlachecki;

herbaciarnia ˌxɛrbaˈt͡ɕarʲɲa n
teehuone
(gastronomia) lokal gastronomiczny specjalizujący się w podawaniu herbaty

herbata xɛrˈbata n
tee
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój, napar z herbaty (1.2);
susz z pąków lub liści herbaty (1.1) służący do przygotowania napoju
(botanika, botaniczny) wiecznie zielona roślina z rodzaju Camellia, zwłaszcza Camellia sinensis;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój, napar z ziół lub owoców innych niż herbata (1.2)

herbicyd xɛrˈbʲit͡sɨt n
kasvimyrkky
(biochemia, biochemiczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) pestycyd do zwalczania chwastów;

herc xɛrt͡s n
hertsi
(fizyka, fizyczny) jednostka miary częstotliwości; (symbolicznie) Hz;

herezja xɛˈrɛzʲja n
kerettiläisyys
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd religijny sprzeczny z dogmatami religii panującej;
(przenośnie, przenośnia) kontrowersyjny pogląd, odstępstwo od powszechnie przyjętych poglądów

hermeneutyka n
hermeneutiikka
(językoznawstwo, językoznawczy) (teologia, teologiczny) sztuka objaśniania tekstów literackich;

hermetycznie adv
hermeettisesti
(technologia, technika, techniczny) bez dostępu powietrza

hermetyczny adj
hermeettinen
(technologia, technika, techniczny) bardzo dokładnie zamknięty, nieprzepuszczający powietrza

heroicznie ˌxɛrɔˈ<sup>j</sup>it͡ʃʲɲɛ adv
herooisesti
w sposób heroiczny, bohaterski

heroina ˌxɛrɔˈ<sup>j</sup>ĩna n
heroiini
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, pochodna morfiny, biały krystaliczny proszek;

heroizm n
heroismi
postawa pełna odwagi, śmiałości, hartu ducha, działania dla dobra innych itd.; także ukazanie takiej postawy czynami.

herpetologia ˌxɛrpɛtɔˈlɔɟja n
herpetologia
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o płazach i gadach;

heski ˈxɛsʲci adj
hesseniläinen
od Hesja

heterodoksja n
heterodoksia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) uznawanie odmiennych poglądów, niezgodnych z obowiązującą doktryną wiary; szerzej: niezgodnych z obowiązującymi zasadami, kanonem;

heterogeniczność n
heterogeenisyys
cecha tego, co heterogeniczne; cecha tych, którzy są heterogeniczni

heterogeniczny adj
heterogeeninen
(książkowy) złożony ze składowych o różnej naturze albo charakterze
(chemia, chemiczny) złożony z widocznie (gołym okiem albo pod mikroskopem) różnych składowych

heterogenny adj
heterogeeninen
zawierający elementy niejednorodne

heteroseksualizm ˌxɛtɛrɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
heteroseksuaalisuus
odczuwanie popędu płciowego do osób płci przeciwnej;

heteroseksualny ˌxɛtɛrɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
heteroseksuaalinen
odczuwający pociąg seksualny wyłącznie do osób płci przeciwnej

hetman ˈxɛtmãn n
kuningatar
(szachy, pojęcie szachowe) figura mogąca poruszać się w każdym kierunku;

hetycki adj
heetti
(starożytność) dotyczący Hetytów, ludu, który około XVII wieku p.n.e. stworzył potężne państwo z centrum w Hattusa w Anatolii

hetycki n
heetti
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język z podrodziny anatolijskiej języków indoeuropejskich;

heurystyka xɛwˈrɨstɨka n
heuristiikka
(logika, logiczny) umiejętność wykrywania nowych faktów oraz znajdywania związków między faktami, zwłaszcza z wykorzystaniem hipotez;

hełmiatka xɛwˈmʲjatka n
punapäänarsku
(ornitologia, ornitologiczny) Netta rufina, średni ptak wodny z upierzeniem głowy tworzącym puszysty hełm;

hiacynt ˈxʲjat͡sɨ̃nt n
hyasintti
(botanika, botaniczny) wieloletnia roślina cebulowa z rodzaju Hyacinthus L. o ozdobnych kwiatach;
(potocznie, potoczny) kwiat hiacynta (1.1)

hidżab ˈxʲid͡ʒap n
hijab
(odzieżownictwo) rodzaj szala lub chusty noszonej głównie przez muzułmanki, zakrywającej głowę, uszy, włosy i szyję, ale pozostawiającej twarz odsłoniętą;

hiena ˈxʲjɛ̃na n
hyeena
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak przypominający masywnego kota i żywiący się padliną;

hiena brunatna n
ruskohyeena vaippahyeena
(zoologia, zoologiczny) Hyaena brunnea Thunberg, drapieżny ssak z podrodziny hien;

hiena cmentarna ˈxʲjɛ̃na t͡smɛ̃nˈtarna n
haudanryöstäjä
człowiek okradający groby;

hiena pręgowana n
juovahyeena
(zoologia, zoologiczny) Hyaena hyaena Linnaeus, drapieżny ssak z podrodziny hien;

hierarchia xʲjɛˈrarxʲja n
hierarkia
układ elementów jakiejś struktury uporządkowany od najwyższych do najniższych według określonego kryterium;

hierarchiczny adj
hierarkkinen
taki, który jest uporządkowany zgodnie z przyjętą hierarchią

hieroglif xʲjɛˈrɔɡlʲif n
hieroglyfi
starożytne egipskie pismo obrazkowe;

higiena xʲiˈɟɛ̃na n
hygienia
dbanie o czystość ciała

higieniczny adj
hygieeninen
zapewniający przestrzeganie czystości i utrzymywanie zdrowia

higroskopijność ˌxʲiɡrɔskɔˈpʲijnɔɕt͡ɕ n
hygroskooppisuus
podatność niektórych substancji na wchłanianie wilgoci;

higroskopijny adj
hygroskooppinen
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) szybko i łatwo wchłaniający (absorbujący) wodę z otoczenia, najczęściej w postaci pary wodnej

hikikomori n
hikikomori
choroba cywilizacyjna polegająca na tym, że jednostka staje się samotnikiem, zazwyczaj pozostającym w izolacji w jednym pokoju przez bardzo długi czas;

hindi ˈxʲĩndʲi n
hindi
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Indii;

hinduizm xʲĩnˈdu<sup>j</sup>ism̥ n
hindulaisuus
(teologia, teologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa wierzeń religijnych wyznawanych głównie na Półwyspie Indyjskim;

hip-hop ˈxʲip‿xɔp n
hip-hop
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) subkultura muzyczna, taneczna i wizualna wywodząca się z afroamerykańskich i portorykańskich społeczności Nowego Jorku
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) styl muzyki rozrywkowej przypisany kulturze hip-hopu (1.1), który cechuje rytmiczne wypowiadanie czy recytowanie rymujących się słów do wyraźnego akompaniamentu

hiperbola ˌxʲipɛrˈbɔla n
hyperbeli
(matematyka, matematyczny) zbiór punktów, których bezwzględna wartość różnicy odległości od dwóch ustalonych punktów jest stała;

hipergamia n
hypergamia
dobieranie przez kobietę partnera życiowego o pozycji społecznej wyższej lub co najmniej podobnej do swojej; dobieranie partnerów tej samej lub wyższej rangi przez samice ssaków

hipergrafia n
hypergrafia
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie polegające na kompulsywnej potrzebie pisania

hipermarket n
hypermarketti
(handel, handlowy) bardzo duży nowoczesny sklep samoobsługowy oferujący szeroki asortyment towarów codziennego użytku;

hiperonim ˌxʲipɛrˈɔ̃ɲĩm n
yläkäsite
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu szerszym od danego i nadrzędnym wobec niego, np. „roślina” w stosunku do słowa „drzewo”;

hiperseksualność n
hyperseksuaalisuus
(medycyna, medyczny) (seksuologia, seksuologiczny) zaburzenie charakteryzujące się ciągłą, wyniszczającą i uporczywą potrzebą uprawiania stosunków płciowych;

hipertekst xʲipɛrˈtɛkst n
hyperteksti
(informatyka, informatyczny) organizacja tekstu komputerowego polegająca na zastosowaniu hiperłączy przenoszących użytkownika do innych informacji;

hipnagogiczny adj
hypnagoginen
taki, który towarzyszy zasypianiu

hipnotycznie adv
hypnoottisesti
w sposób hipnotyczny

hipnotyzer n
hypnotisoija
człowiek stosujący hipnozę

hipnotyzować v
hypnotisoida
wprowadzać kogoś w hipnozę

hipnoza xʲipˈnɔza n
hypnoosi
wywołany przez sugestię hipnotyzera lub autosugestię stan przypominający sen;

hipochondria n
hypokondria
(medycyna, medyczny) chorobliwy strach o własne zdrowie i życie; ciągłe doszukiwanie się u siebie objawów chorób, wyolbrzymianie dolegliwości

hipochondryczny ˌxʲipɔxɔ̃nˈdrɨt͡ʃnɨ adj
hypokondrinen
związany z hipochondrią lub hipochondrykami

hipodrom n
hippodromi laukkarata
(architektura, architektoniczny) (sport, sportowy) starożytny konny tor wyścigowy o kształcie wydłużonego, zaokrąglonego prostokąta

hipoglikemia n
hypoglykemia matala verensokeri
(medycyna, medyczny) obniżenie się zawartości glukozy we krwi do poziomu poniżej normy fizjologicznej

hipokamp n
aivoturso
(anatomia, anatomiczny) element układu limbicznego odpowiedzialny za pamięć, konsolidację i orientację przestrzenną;

hipokryta ˌxʲipɔˈkrɨta n
ulkokullattu
osoba dwulicowa, obłudna, nieszczera, fałszywa

hipokryzja ˌxʲipɔˈkrɨzʲja n
tekopyhyys
(psychologia, psychologiczny) postawa osoby, która postępuje sprzecznie z deklarowanymi przez siebie zasadami moralnymi w celu osiągania korzyści lub przedstawienia siebie w lepszym świetle;

hipologia ˌxʲipɔˈlɔɟja n
hippologia
(zoologia, zoologiczny) nauka o koniu domowym;

hipomania ˌxʲipɔ̃ˈmãɲja n
hypomania
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie charakteryzujące się wzmożoną aktywnością

hiponim xʲiˈpɔ̃ɲĩm n
alakäsite hyponyymi
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu węższym od danego i podrzędnym wobec niego, np. „drzewo” w stosunku do słowa „roślina”;

hipopotam ˌxʲipɔˈpɔtãm n
virtahepo
(zoologia, zoologiczny) ssak z rzędu parzystokopytnych prowadzący ziemnowodny tryb życia;

hipoteka ˌxʲipɔˈtɛka n
asuntolaina
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj zabezpieczenia długu poprzez umożliwienie wierzycielowi odzyskanie go z nieruchomości, której to zabezpieczenie dotyczy;

hipotermia ˌxʲipɔˈtɛrmʲja n
hypotermia
(medycyna, medyczny) stan chorobowy utraty ciepłoty ciała i zaniku funkcji życiowych;

hipotetyczny adj
hypoteettinen
oparty na prawdopodobieństwie, wymagający sprawdzenia

hipoteza ˌxʲipɔˈtɛza n
hypoteesi
niepotwierdzony konstrukt myślowy wyjaśniający dane zagadnienie;

hipster ˈxʲipstɛr n
hipsteri
przedstawiciel subkultury miejskiej w Stanach Zjednoczonych, związanej z fascynacją kulturą murzyńską, egzotycznymi religiami i jazzem

hiragana ˌxʲiraˈɡãna n
hiragana
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z dwóch japońskich systemów pisma sylabicznego kana;

hirsutyzm xʲirˈsutɨsm̥ n
hirsutismi
(medycyna, medyczny) występowanie nadmiernego owłosienia typu męskiego u kobiet;

histerektomia n
kohdunpoisto
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) zabieg chirurgicznego usunięcia macicy;

histereza ˌxʲistɛˈrɛza n
hystereesi
zjawisko zależności aktualnego stanu układu od stanów w poprzedzających chwilach;

histeria xʲiˈstɛrʲja n
hysteria
(psychologia, psychologiczny) wybuchowa płaczliwość, nerwowość, rozemocjonowanie;

histeryczny adj
hysteerinen
właściwy histerii

histogram xʲiˈstɔɡrãm n
histogrammi
(matematyka, matematyczny) wykres słupkowy ukazujący rozkład empiryczny danej cechy, np. jasności pikseli na fotografii cyfrowej;

histologia n
histologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka o tkankach

histologiczny adj
histologinen
(biologia, biologiczny) związany z histologią, dotyczący histologii

histopatologia n
histopatologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) dział patologii zajmujący się badaniem zmian chorobowych w tkankach

historia xʲiˈstɔrʲja n
historia
nauka zajmująca się badaniem przeszłości;
krótka opowieść, opis jakiegoś wydarzenia

historiografia n
historiankirjoitus
piśmiennictwo historyczne, czyli takie, które opisuje dzieje na podstawie badań naukowych

historiozofia ˌxʲistɔrʲjɔˈzɔfʲja n
historianfilosofia
(filozofia, filozoficzny) dziedzina filozofii zajmująca się refleksją nad dziejami, ich sensem, biegiem i celem, próbująca ustalić prawidłowości, które nimi rządzą; jej przedmiotem badań jest też postrzeganie procesów dziejowych przez ludzi oraz różne sposoby ich przedstawiania i rozumienia;

historyczny ˌxʲistɔˈrɨt͡ʃnɨ adj
historiallinen
związany z historią, z przeszłością, opisujący przeszłość

historyk xʲiˈstɔrɨk n
historioitsija
specjalista w dziedzinie historii, badacz dziejów
specjalistka w dziedzinie historii, badaczka dziejów

hiszpański xʲiʃˈpãj̃sʲci adj
espanjalainen espanja
nawiązujący do/pochodzący z Hiszpanii lub odnoszący się do Hiszpanów

hiszpański xʲiʃˈpãj̃sʲci n
espanja espanjalainen
(językoznawstwo, językoznawczy) romański język używany m.in. w Hiszpanii;

hiszpańskojęzyczny xʲiʃˈpãj̃skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ adj
espanjankielinen
posługujący się językiem hiszpańskim
taki, którego mieszkańcy posługują się językiem hiszpańskim

hitlerowski ˌxʲitlɛˈrɔfsʲci adj
Hitleriin liittyvä
(historia, historyczny, historycznie) związany z Hitlerem, hitleryzmem lub hitlerowcami, dotyczący Hitlera, hitleryzmu lub hitlerowców

hmm xm̥m interjection
hmm
…sygnalizujący namysł

ho-hoń n
möhköfantti
(książkowy) duże, straszne zwierzę przypominające słonia w uniwersum opowieści o Kubusiu Puchatku;

hobbit ˈxɔbbʲit n
hobitti
(fantasy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) niewielka istota ze świata fantastyki charakteryzująca się niskim wzrostem i krępą budową ciała;

hobby ˈxɔbbʲi n
ajanviete
pasja, zamiłowanie do robienia czegoś; zainteresowanie;

hodować xɔˈdɔvat͡ɕ v
jalostaa
zapewniać żywym organizmom (zwierzętom, roślinom, bakteriom) odpowiednie warunki do wzrostu, rozwoju i rozmnażania

hokej ˈxɔkɛj n
jääkiekko
(sport, sportowy) każda z kilku rodzajów gier zespołowych rozgrywanych na lodowisku lub na boisku, w której zawodnicy trącając zakrzywionym kijem krążek lub małą piłkę, starają się trafić do bramki przeciwnika;

hokej na lodzie ˈxɔkɛj na‿ˈlɔd͡ʑɛ n
jääkiekko
(sport, sportowy) hokej rozgrywany na lodowisku;

hokej na trawie ˈxɔkɛj na‿ˈtravʲjɛ n
maahockey
(sport, sportowy) hokej rozgrywany na boisku pokrytym trawą;

hokus-pokus ˌxɔkuˈs‿pɔkus n
hokkuspokkus
magiczna formuła, którą posługiwano się jako zaklęciem (często w baśniach)

holding n
hallintayhtiö
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) spółka zarządzająca lub kontrolująca inne przedsiębiorstwa na podstawie umowy lub wykupienie akcji tych firm

holenderski ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲci adj
hollantilainen
związany z Holandią, dotyczący Holandii (państwa)

holizm n
holismi
teoria zakładająca, że świat stanowi całość, niedającą się sprowadzić do sumy części

holm xɔlm n
holmium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ho i liczbie atomowej 67;

hologram n
hologrammi
(optyka, optyczny) fotografia laserowa zapisana jako dwufalowy obraz interferencyjny, postrzegana jako dwa odrębne obrazy trójwymiarowe

holonim xɔˈlɔ̃ɲĩm n
holonyymi
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo oznaczające całość złożoną z pewnych części, np. „armia” w stosunku do słowa „dywizja”;

holować xɔˈlɔvat͡ɕ v
hinata
ciągnąć za sobą kogoś lub coś, co nie ma lub nie używa własnego napędu

holownik xɔˈlɔvʲɲik n
hinaaja
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) niewielki, silny i zwrotny statek przystosowany do ciągnięcia większych jednostek;

homar ˈxɔ̃mar n
hummeri
(zoologia, zoologiczny) skorupiak z rzędu homarowatych – Nephropidae – masowo poławiany dla celów spożywczych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) danie z homara (1.1)

homeo-
homeo-
pierwszy człon wyrazów złożonych mający znaczenie: podobny

homeopatia ˌxɔ̃mɛɔˈpatʲja n
homeopatia
leczenie schorzenia za pomocą rozcieńczonego czynnika wywołującego daną chorobę;

homeopatyczny adj
homeopaattinen
związany z homeopatią, właściwy homeopatii

homeostaza ˌxɔ̃mɛɔˈstaza n
homeostaasi
zdolność organizmu do utrzymywania stałości parametrów wewnętrznych mimo zmian w otoczeniu

homiletyka n
homiletiikka
(teologia, teologiczny) dyscyplina teologiczna, nauka o układaniu i wygłaszaniu kazań;

homilia n
saarna
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tekst wygłoszonej homilii (1.1)
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w katolicyzmie kazanie mszalne do tekstów biblijnych, które może głosić tylko kapłan lub diakon;

homo- ˈxɔ̃mɔ prefix
homo- sama- saman-
pierwszy człon wyrazów złożonych, mający znaczenie: taki sam, jednolity

homofobia ˌxɔ̃mɔˈfɔbʲja n
homofobia
silna niechęć do homoseksualizmu i homoseksualistów, dyskryminacja osób homoseksualnych;

homonim xɔ̃ˈmɔ̃ɲĩm n
homonymia
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o identycznym brzmieniu z innym wyrazem, ale o odmiennym znaczeniu (niekiedy też pisowni) i zwykle innym pochodzeniu

homoseksualista ˌxɔ̃mɔsɛksu<sup>w</sup>aˈlʲista n
homoseksuaali homoseksualisti
(seksuologia, seksuologiczny) mężczyzna o homoseksualnej orientacji seksualnej;

homoseksualizm ˌxɔ̃mɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
homoseksuaalisuus homous
(seksuologia, seksuologiczny) kierowanie popędu seksualnego do osobników tej samej płci;

homoseksualny ˌxɔ̃mɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
homoseksuaalinen
związany z homoseksualizmem, dotyczący homoseksualizmu

honduraski ˌxɔ̃nduˈrasʲci adj
hondurasilainen
odnoszący się do państwa Honduras

honor ˈxɔ̃nɔr n
kunnia
czyjeś poczucie godności

hoplita xɔˈplʲita n
hopliitti
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ciężkozbrojny żołnierz piechoty starożytnej Grecji walczący w falandze;

horda ˈxɔrda n
lauma
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) wojsko koczowniczych ludów tureckich i mongolskich

hormon ˈxɔrmɔ̃n n
hormoni
(biologia, biologiczny) wytwarzana w organizmie substancja która reguluje procesy życiowe;

hormon stresu n
stressihormoni
(fizjologia, fizjologiczny) hormon (głównie kortyzol, adrenalina, noradrenalina i kortykotropina) wydzielany przez organizm w odpowiedzi na stres lub zagrożenie i mający mobilizować do poradzenia sobie w trudnej sytuacji

hormonalny adj
hormonaalinen
dotyczący hormonów, opierający się na hormonach

horoskop xɔˈrɔskɔp n
horoskooppi
opis konfiguracji ciał niebieskich, na podstawie którego sporządza się przepowiednię

hortensja xɔrˈtɛ̃w̃sʲja n
hortensia
(botanika, botaniczny) Hydrangea L., rodzaj roślin z rodziny hortensjowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju hortensja (1.1)
(potocznie, potoczny) kwiat hortensji (1.2)

horyzont xɔˈrɨzɔ̃nt n
horisontti
linia powstała z przecięcia sfery niebieskiej na dwie części, i wyznaczająca granicę pomiędzy przestrzenią widoczną dla obserwacji i zasłoniętą przez Ziemię;
zwykle w lm: (przenośnie, przenośnia) możliwości, perspektywy, plany na przyszłość

horyzont zdarzeń n
tapahtumahorisontti
(astronomia, astronomiczny) sfera otaczająca czarną dziurę lub tunel czasoprzestrzenny, oddzielająca obserwatora zdarzenia od zdarzeń, o których nie może on nigdy otrzymać żadnych informacji;

horyzontalny ˌxɔrɨzɔ̃nˈtalnɨ adj
vaakasuora
(książkowy) taki, który ma poziomy kierunek

hosanna interjection
hoosianna
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pierwotnie wezwanie do Boga o pomoc, współcześnie wykrzyknik stosowany jako radosna inwokacja;

hospicjum n
saattohoito
(medycyna, medyczny) zakład świadczący opiekę ludziom nieuleczalnie chorym bądź umierającym;

hospitalizacja ˌxɔspʲitalʲiˈzat͡sʲja n
sairaalahoito
(medycyna, medyczny) umieszczenie pacjenta w szpitalu

hossa n
härkämarkkinat
(ekonomia, ekonomiczny) zwyżka cen papierów wartościowych lub towarów notowanych na giełdzie;

host xɔst n
isäntä
(informatyka, informatyczny) komputer świadczący usługi w sieci komputerowej

hostel ˈxɔstɛl n
hostelli
tani hotel, o niższym standardzie

hostia ˈxɔstʲja n
öylätti ehtoollisleipä oblaatti
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) okrągły opłatek z mąki pszennej używany podczas mszy oraz wystawiany w monstrancji do adoracji;

hot dog ˈxɔd ˈːɔk n
nakkisämpylä
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) gorąca parówka podawana w rozciętej bułce z dowolnymi przyprawami;

hotel ˈxɔtɛl n
hotelli
(hotelarstwo) budynek do czasowego pobytu za opłatą;

hotspot ˈxɔtspɔt n
kuuluvuusalue
(informatyka, informatyczny) publiczny punkt dostępu do internetu za pośrednictwem sieci bezprzewodowej;

hrabia ˈxrabʲja n
kreivi
tytuł szlachecki;

hrabina xraˈbʲĩna n
kreivitär
żona hrabiego

hrabstwo ˈxrapstfɔ n
kreivikunta piirikunta
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu w Europie Zachodniej: jednostka administracyjna zarządzana przez hrabiego;
(urzędowy) jednostka podziału administracyjnego w Wielkiej Brytanii, Irlandii i Stanach Zjednoczonych

hrywna ˈxrɨvna n
grivna
(jednostka monetarna) waluta Ukrainy;

huba ˈxuba n
käävät
(potocznie, potoczny) (mikologia, mikologiczny) Polyporus, grzyb pasożytniczy, rosnący na drzewach, mający zwykle stwardniały owocnik

hubka n
taula
materiał łatwopalny uzyskiwany z hub, stosowany do rozniecania ognia za pomocą krzesiwa;

hugenot n
hugenotti
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek wspólnoty Kościoła francuskich ewangelików reformowanych;

hulajnoga ˌxulajˈnɔɡa n
potkis
(transport, transportowy) prosty pojazd złożony z dwóch lub trzech kół, kierownicy i miejsc na nogi

humanista ˌxũmãˈɲista n
humanisti
przedstawiciel humanizmu

humanitarny ˌxũmãɲiˈtarnɨ adj
humanitaarinen
szanujący godność człowieka i zwierząt, zgodny z zasadami humanitaryzmu

humanizm n
humanismi
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) intelektualny i kulturalny prąd epoki Odrodzenia przedkładający sprawy ludzkie, doczesne nad to, co nieziemskie
postawa moralna i intelektualna przejawiająca się zainteresowaniem człowiekiem, jego dobrem, godnością i wolnością

humanoid ˌxũmãˈnɔ<sup>j</sup>it n
humanoidi
twór przypominający człowieka

humanoidalny adj
ihmismäinen
mający cechy ludzkie

humerał n
amikti
(kościelny) element stroju liturgicznego w katolicyzmie w formie płóciennej chusty;

hummus n
hummus
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasta z ciecierzycy, czosnku i pasty tahini, popularna na Bliskim Wschodzie;

humor ˈxũmɔr n
huumori
zdolność dostrzegania komicznych stron rzeczywistości

humoreska ˌxũmɔˈrɛska n
humoreski
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótkie opowiadanie o zabawnym zdarzeniu, zwykle zamknięte dowcipną puentą
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) miniatura instrumentalna powstała w okresie romantyzmu, przeważnie o żartobliwym charakterze, zbliżona do scherza lub capriccia

humorystyczny adj
humoristinen
dowcipny, zabawny, śmieszny, żartobliwy

huragan xuˈraɡãn n
hurrikaani hirmumyrsky
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) silny, porywisty wiatr, w którego prędkość wynosi powyżej 33 m/s, zwykle towarzyszący cyklonom tropikalnym;

hurrapatriotyzm ˌxurːapaˈtrʲjɔtɨsm̥ n
yltiöisänmaallisuus
patriotyzm naiwny i niemądry w swej formie, często przesadny

hurt xurt n
tukkukauppa
(handel, handlowy) kupno i sprzedaż towarów w dużych ilościach, po cenach niższych niż w handlu detalicznym

hurtowy adj
tukku
(handel, handlowy) kupowany i sprzedawany na dużą skalę, po niższej cenie niż w handlu detalicznym

hurysa n
huuri
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: jedna z wiecznie młodych i pięknych dziewic będących dla muzułmanina nagrodą w raju za przykładne życie;

husky n
husky
(kynologia, kynologiczny) pies zaprzęgowy, chowany na terenach podbiegunowych

husyta xuˈsɨta n
hussilainen
(historia, historyczny, historycznie) zwolennik husytyzmu

hutnictwo n
metallurgia
(hutnictwo, hutniczy) dział przemysłu zajmujący się wytwarzaniem metali i ich stopów, szkła, jak również ich przeróbką plastyczną;

huśtawka xuɕˈtafka n
keinu
przyrząd do bujania dzieci;

hybryda xɨ.ˈbrɨ.da n
hybridi
(biologia, biologiczny) roślina lub zwierzę powstałe ze skrzyżowania osobników należących do dwóch różnych odmian, ras lub gatunków;
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz złożony z elementów pochodzących z dwóch różnych języków;
(książkowy) coś, co składa się z różnych elementów, często niepasujących do siebie

hydrant ˈxɨdrãnt n
paloposti
urządzenie, które umożliwia bezpośredni pobór z głównych przewodów sieci wodociągowej wody do celów gospodarczych i pożarniczych;

hydrauliczny ˌxɨdrawˈlʲit͡ʃnɨ adj
hydraulinen
zawierający sprężoną ciecz lub poruszany za jej pomocą

hydraulik xɨˈdrawlʲik n
putkiasentaja
robotnik, którego praca polega na montażu i naprawie instalacji wodociągowej, kanalizacyjnej oraz centralnego ogrzewania

hydraulika n
hydrauliikka
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się rzeczywistymi układami, w których zachodzi przepływ cieczy i energii;

hydro-
hydro-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z wodą

hydrobiologia ˌxɨdrɔbʲjɔˈlɔɟja n
hydrobiologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział biologii zajmujący się organizmami wodnymi;

hydrochinon n
hydrokinoni
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy fenoli, łagodny środek redukujący;

hydroelektryczny adj
vesivoima
(technologia, technika, techniczny) (elektryczność) dotyczący elektryczności powstałej z energii ze spadku wody

hydrogeologia n
hydrogeologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (geologia, geologiczny) dział geologii zajmujący się wodami podziemnymi

hydrografia ˌxɨdrɔˈɡrafʲja n
hydrografia
(geografia, geograficzny) nauka o wodach jako elemencie środowiska geograficznego

hydroliza ˌxɨdrɔˈlʲiza n
hydrolyysi
(chemia, chemiczny) rozkład substancji chemicznych pod wpływem wody;

hydrologia ˌxɨdrɔˈlɔɟja n
hydrologia vesitiede
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) nauka o wodzie występującej w przyrodzie;

hydrologiczny adj
hydrologinen
związany z hydrologią, dotyczący hydrologii

hydronim xɨˈdrɔ̃ɲĩm n
hydronyymi
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa własna zbiornika wodnego, rzeki, jeziora itp.;

hydroplan xɨˈdrɔplãn n
vesilentokone
(lotnictwo, lotniczy) samolot, który może lądować na wodzie i startować z niej;

hydroponika ˌxɨdrɔˈpɔ̃ɲika n
hydroviljely
bezglebowa metoda uprawy roślin w roztworach wodnych, z których pobierają one składniki pokarmowe, a ziemia została zastąpiona ceramicznym granulatem służącym jedynie do utrzymania rośliny w pionie;

hydrosfera n
hydrosfääri
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) geosfera obejmująca ogół wód na ziemskim globie;

hydrostatyczny adj
hydrostaattinen
(fizyka, fizyczny) związany z hydrostatyką, dotyczący hydrostatyki

hydrostatyka ˌxɨdrɔˈstatɨka n
hydrostatiikka
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się cieczami w stanie spoczynku lub bezwładności;

hymn xɨ̃mn n
hymni
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (urzędowy) uroczysta i podniosła pieśń pochwalna o apostroficznym charakterze wypowiedzi, komponowana na cześć bóstwa, szczególnej osoby, wydarzenia, ojczyzny (kraju), a także idei;

hę particle
häh
(potocznie, potoczny) …wzmacniająca pytanie

i i conjunction
ja
…uwydatniający znaczenie (przy powtórzeniach)
ja sekä
…łączący słowa i zdania równorzędne

i tak
kuitenkin
mimo to, mimo wszystko

i tak dalej adv
ja niin edelleen
wyrażenie zamykające wypowiedź, zastępujące dalszy ciąg wyliczenia

i/lub i‿ˈlup conjunction
ja/tai
łącznik pomiędzy warunkami, które muszą zajść jednocześnie lub alternatywnie

ibis ˈibʲis n
iibis
(ornitologia, ornitologiczny) ptak brodzący z podrodziny ibisów, Threskiornithinae;

ibuprofen n
ibuprofeeni
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) niesteroidowy środek przeciwzapalny, przeciwbólowy, przeciwgorączkowy, pochodna kwasu propionowego

ich ix pronoun
heidän
3. (osoba) lm

ichtiolog n
iktyologi
(zoologia, zoologiczny) uczony – specjalista badający ryby
(zoologia, zoologiczny) specjalistka z dziedziny ichtiologii

ichtiologia ˌixtʲjɔˈlɔɟja n
iktyologia kalatiede
(zoologia, zoologiczny) nauka o rybach;

id it n
viettipohja
(psychologia, psychologiczny) w psychoanalizie impulsywny komponent osobowości (jeden z trzech komponentów, obok ego i superego)

idea iˈdɛa n
idea
myśl przewodnia;
pomysł

idealista ˌidɛaˈlʲista n
idealisti
(filozofia, filozoficzny) zwolennik idealizmu
(przenośnie, przenośnia) lub (ironicznie) marzyciel
osoba kierująca się wiarą w ideały, postępująca zgodnie z zasadami

idealistyczny adj
idealistinen
gorliwie służący wzniosłej idei

idealny ˌidɛˈalnɨ adj
ideaalinen ihanteellinen
taki, który ma cechy ideału, doskonały, bezbłędny

ideał n
ideaali ihanne
doskonałość, najwyższy cel dążeń, pragnień

identyfikacja ˌidɛ̃ntɨfʲiˈkat͡sʲja n
määrittäminen
(książkowy) stwierdzenie czyjejś tożsamości, ustalenie jednakowości czegoś w porównaniu z czymś
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) utożsamianie się osoby bądź grupy z wartościami i stylem innej osoby lub grupy
(psychologia, psychologiczny) utożsamianie się z kimś, współodczuwanie; przeżywanie przez kogoś czegoś bezpośrednio jego niedotyczącego tak, jak ktoś inny, kogo to dotyczy naprawdę

identyfikować v
identifioida
ustalać kim lub czym coś lub ktoś jest

ideografia n
ideografia käsitekirjoitus
(językoznawstwo, językoznawczy) przedstawianie informacji za pomocą ideogramów

ideogram ˌidɛˈɔɡrãm n
ideogrammi
(językoznawstwo, językoznawczy) znak graficzny, który pojedynczo może oznaczać określony przedmiot, ale też zależnie od kontekstu pewną ideę; nie informuje o wymowie;

ideolog n
ideologi
twórca, teoretyk lub zagorzały propagator określonej ideologii

ideologia ˌidɛɔˈlɔɟja n
ideologia
system poglądów, idei jednostki lub grupy; wspólnota światopoglądów, której celem jest świadome dążenie do realizacji określonego interesu klasowego, grupowego lub narodowego

ideologicznie adv
aatteellisesti
w sposób dotyczący ideologii

ideologiczny ˌidɛɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
ideologinen
związany z ideologią, mający cechy ideologii

idiom ˈidʲjɔ̃m n
idiomi
(językoznawstwo, językoznawczy) wyrażenie językowe, którego znaczenie jest swoiste, odmienne od znaczenia, jakie należałoby mu przypisać, biorąc pod uwagę poszczególne części składowe oraz reguły składni;
(przestarzałe, przestarzały) (rzadki, rzadko używany) mowa, narzecze

idiomatyczny adj
idiomaattinen
(językoznawstwo, językoznawczy) swoisty dla konkretnego języka, będący idiomem

idiosynkrazja n
idiosynkrasia
cecha, która wyróżnia kogoś lub coś spośród innych ludzi bądź obiektów

idiota iˈdʲjɔta n
idiootti
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek głupi, tępak

ido ˈidɔ n
ido
(językoznawstwo, językoznawczy) język sztuczny, opracowany na bazie esperanto;

idylliczny ˌidɨlˈlʲit͡ʃnɨ adj
idyllinen
pogodny, beztroski, sielankowy

iglica iɡˈlʲit͡sa n
spiira
(architektura, architektoniczny) długi, wąski stożek zwieńczający wieżę

iglicznia iɡˈlʲit͡ʃʲɲa n
särmäneula
(ichtiologia, ichtiologiczny) europejska ryba morska, u której ikra i młode znajduje się w komorze lęgowej na ciele;

igloo ˈiɡlu ˈiɡlɔ n
iglu
kopulasty domek z brył ubitego śniegu lub lodu;

ignorancja ˌiɡnɔˈrãnt͡sʲja n
tietämättömyys
brak wiedzy na jakiś ważny temat

igrać z ogniem ˈiɡrad͡ʑ ˈz‿ɔɟɲɛ̃m idiom
leikkiä tulella
niebezpiecznie, nadmiernie ryzykować

igrzyska olimpijskie iˈɡʒɨska ˌɔlʲĩmˈpʲijsʲcɛ n
olympiakisat olympialaiset
(sport, sportowy) najstarsza międzynarodowa impreza sportowa organizowana co cztery lata w różnych miastach;

igła ˈiɡwa n
neula
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) liść roślin iglastych
(technologia, technika, techniczny) element wytwarzający drgania podczas przesuwania się w rowku płyty gramofonowej
neula neulanen
(krawiectwo) cienki podłużny przedmiot o ostrym zakończeniu, najczęściej wykonany z metalu;

ikona iˈkɔ̃na n
ikoni
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obraz sakralny, malowany na drewnie, wyobrażający postacie świętych, sceny z ich życia, sceny biblijne lub liturgiczno-symboliczne;

ikonografia n
ikonografia
(książkowy) elementy uważane za charakterystyczne dla przedstawianego podmiotu
(książkowy) ogół przedstawień wizualnych połączonych ze sobą osobą twórcy lub tematyką
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (sztuka) naukowe interpretowanie obrazów;

ikonologia n
ikonologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (sztuka) naukowe interpretowanie obrazów;

ikra ˈikra n
mäti
(ichtiologia, ichtiologiczny) jaja ryb

ile ˈilɛ interrogativePronoun
kuinka monta montako
używany do pytania o liczność elementów w zbiorze
kuinka paljon paljonko
używany do pytania o wielkość

ile ˈilɛ pronoun
montako kuinka monta
rozpoczynający zdanie podrzędne określające liczność elementów w zbiorze
paljonko kuinka paljon
rozpoczynający zdanie podrzędne określające wielkość czegoś

ile dusza zapragnie adv
mielin määrin
w nieograniczonej ilości

ilekroć conjunction
aina kun
wskazujący na zależność między regularnie powtarzającymi się zdarzeniami, zjawiskami

iloczyn iˈlɔt͡ʃɨ̃n n
tulo
(matematyka, matematyczny) wynik mnożenia arytmetycznego

iloczyn skalarny n
pistetulo
(matematyka, matematyczny) iloczyn długości dwóch wektorów i cosinusa kąta między tymi wektorami;

iloraz iˈlɔras n
osamäärä
(matematyka, matematyczny) wynik dzielenia

ilościowy adj
kvantitatiivinen määrällinen
dotyczący ilości

ilość ˈilɔɕt͡ɕ n
määrä
liczba określająca objętość lub masę;

ilustrator ˌiluˈstratɔr n
kuvittaja
osoba tworząca ilustracje, osoba zajmująca się ilustrowaniem – opatrywaniem tekstów ilustracjami

iluzja n
illuusio
(psychologia, psychologiczny) uświadomione doznanie wrażenia widzenia czegoś nieistniejącego, zniekształcone widzenie

iluzoryczny ˌiluzɔˈrɨt͡ʃnɨ adj
harhainen
złudny, pozorny

imadło ĩˈmadwɔ n
ruuvipenkki
(technologia, technika, techniczny) przyrząd, który służy do mocowania przedmiotów poddawanych obróbce lub w trakcie montażu;

imago ĩˈmaɡɔ n
imago
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad dorosły, ostateczna postać owada;
(psychologia, psychologiczny) idealny obraz określonej osoby wytworzony we wczesnym dzieciństwie, projektowany później na inne osoby z otoczenia

imam ˈĩmãm n
imaami
uczony duchowny muzułmański, przywódca religijny;

imbecyl ĩmˈbɛt͡sɨl n
imbesilli
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) głupek

imbir ˈĩmbʲir n
inkivääri
(botanika, botaniczny) Zingiber Boehm., rodzaj roślin wieloletnich, pochodzących z Azji i Australii;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z imbiru lekarskiego, Zingiber officinale Rosc., w formie świeżego kłącza lub proszku

imieniny ˌĩmʲjɛ̇̃ˈɲĩnɨ n
nimipäivä
dzień patrona określonego imienia; dzień, który jest świętem dla osób o danym imieniu;

imiennik ĩˈmʲjɛ̇̃ɲːik n
kaima
ktoś, kto ma takie samo imię, jak dana osoba

imiesłów ĩˈmʲjɛswuf n
partisiippi
(gramatyka) forma czasownika używana jako przymiotnik lub przysłówek;

imigracja ˌĩmʲiˈɡrat͡sʲja n
maahanmuutto
napływ cudzoziemców do jakiegoś kraju w celu osiedlenia się w nim

imigrant ĩˈmʲiɡrãnt n
maahanmuuttaja siirtolainen immigrantti
osoba przybywająca do jakiegoś kraju w celu osiedlenia się w nim

imigrować v
muuttaa maahan
przybywać do obcego kraju w celu osiedlenia

imitować ˌĩmʲiˈtɔvat͡ɕ v
jäljentää
naśladować coś lub kogoś

imię ˈĩmʲjɛ n
nimi
imię (1.1) i nazwisko
nimi etunimi
indywidualna nazwa osoby i stworzeń wyższych (anioła, boga, diabła itd.), zwierzęcia, rośliny itp.;

immunitet ˌĩmːũˈɲitɛt n
immuniteetti
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przywilej wyłączenia spod prawa ogólnego, który do czasu uchylenia blokuje odpowiedzialność karną; udzielany bywa zwykle ważnym urzędnikom państwowym, sędziom, dyplomatom, parlamentarzystom

immunologia ˌĩmːũnɔˈlɔɟja n
immunologia
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) nauka o mechanizmach odpornościowych organizmu;

immunosupresja n
immunosuppressio
(medycyna, medyczny) spowalnianie procesu, podczas którego wytwarzane są przeciwciała i komórki odpornościowe, najczęściej farmakologicznie, za pomocą leków immunosupresyjnych;

impala ĩmˈpala n
impala
(zoologia, zoologiczny) Aepyceros melampus, gatunek afrykańskiej antylopy;

impeachment n
virkasyyte
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) procedura formalnego oskarżenia o przestępstwo osoby mającej immunitet i zajmującej wysokie stanowisko państwowe;

impedancja n
impedanssi
(elektryczność) (fizyka, fizyczny) wielkość charakteryzująca przeciwstawianie się przepływowi prądu zmiennego w obwodzie elektrycznym;

imperializm n
imperialismi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka zagraniczna oparta o militaryzm, dążenie do podporządkowania sobie innych krajów, stania się imperium

imperialny adj
brittiläinen
dotyczący imperium, charakterystyczny dla imperium

imperium ĩmˈpɛrʲjũm n
keisarikunta
wielkie i potężne państwo, które podporządkowuje sobie inne kraje

implementacja ˌĩmplɛ̃mɛ̃nˈtat͡sʲja n
sovellus
(publikatory) (urzędowy) wdrożenie czegoś w życie;

imponujący adj
vaikuttava
wzbudzający uznanie i zachwyt

import ˈĩmpɔrt n
importti
(handel, handlowy) (ekonomia, ekonomiczny) przywóz towarów, usług lub kapitału z zagranicy w celu wykorzystania ich na rynku wewnętrznym;
zaimportowane towary

importer ĩmˈpɔrtɛr n
maahantuoja
(ekonomia, ekonomiczny) osoba lub podmiot gospodarczy, który sprowadza towary z zagranicy

importować v
tuoda maahan
(handel, handlowy) sprowadzać towary z innych krajów

impotencja ˌĩmpɔˈtɛ̃nt͡sʲja n
impotenssi
(medycyna, medyczny) niezdolność mężczyzny do odbycia stosunku płciowego;
(przenośnie, przenośnia) niezdolność do działania

impresja n
käsitys
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) utwór, obraz lub film o charakterze subiektywnym i nastrojowym

impresjonistyczny adj
impressionistinen
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) związany z impresjonizmem, dotyczący impresjonizmu
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) charakterystyczny dla impresjonizmu

impresjonizm n
impressionismi
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nurt w sztuce europejskiej i amerykańskiej drugiej połowy XIX wieku;

improwizować v
improvisoida
prezentować, wykonywać coś bez przygotowania
(przenośnie, przenośnia) wykonywać z jakichkolwiek dostępnych materiałów

impuls ˈĩmpuls n
impulssi
(fizjologia, fizjologiczny) krótki stan przewodzony poprzez włókno mięśniowe albo nerwowe
(fizyka, fizyczny) zmiana wielkości trwająca w bardzo krótkim czasie
(przenośnie, przenośnia) podnieta, pobudka do działania

impulsywnie adv
impulsiivisesti
w sposób impulsywny

inaczej ĩˈnat͡ʃɛj adv
toisin
w innym przypadku

inauguracja ˌĩnawɡuˈrat͡sʲja n
virkaan astuminen
(podniośle) uroczyste rozpoczęcie lub otwarcie czegoś ((na przykład) działalności, przedsięwzięcia)
(zwłaszcza) (dawniej, dawny) uroczystość mianowania kogoś na wysokie stanowisko ((na przykład) koronacja)

incydent ĩnˈt͡sɨdɛ̃nt n
sattumus
nagłe, krótkotrwałe, nieoczekiwane, zwykle nieprzyjemne w skutkach wydarzenie

ind ĩnt n
indium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu In i liczbie atomowej 49;

indeks ˈĩndɛks n
indeksi
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) miernik koniunktury giełdowej obrazujący zmiany cen akcji
(informatyka, informatyczny) dane pozwalające szybko przeszukiwać bazę danych według określonej kolumny lub ich zbioru
(statystyka, statystyczny) liczba względna charakteryzująca zmiany poziomu zjawiska zachodzące w pewnym czasie

indeksacja n
indeksiin sitominen
(ekonomia, ekonomiczny) zmienianie ceny lub wysokości zobowiązania finansowego w zależności od wzrostu kosztów;

indemnizacja n
korvaus
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) odszkodowanie

indeterminizm n
indeterminismi
(filozofia, filozoficzny) koncepcja dopuszczająca, że ta sama przyczyna może prowadzić do innych skutków;

indiański ĩnˈdʲjä̃j̃sʲci adj
intiaani
związany z Indianami, dotyczący Indian

indochiński adj
indokiinalainen
odnoszący się do Indochin

indoeuropejski ˌĩndɔɛwrɔˈpɛjsʲci adj
indoeurooppalainen
(językoznawstwo, językoznawczy) wywodzący się z praindoeuropejskiej wspólnoty językowej lub stanowiący jej kontynuację

indoktrynacja ˌĩndɔktrɨ̃ˈnat͡sʲja n
indoktrinaatio
natarczywe, regularne wpajanie komuś jakichś doktryn, idei;

indoktrynować v
aivopestä
(książkowy) wpajać w sposób nachalny, manipulatorski i systematyczny jakąś doktrynę, ideologię, religię

indonezyjski ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjsʲci adj
indonesialainen
odnoszący się do państwa Indonezja

indonezyjski ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjsʲci n
indonesia indonesialainen
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Indonezji

indukcja n
induktio
etap wprowadzający w danym procesie

indygo n
indigo
kolor ciemnobłękitny

indygokarmin ˌĩndɨɡɔˈkarmʲĩn n
indigokarmiini
(chemia, chemiczny) związek organiczny, sulfonowa pochodna indyga, niebieski barwnik syntetyczny, stosowany w medycynie, przemyśle barwników i jako odczynnik chemiczny;

indyjski ĩnˈdɨjsʲci adj
intialainen
związany z Indiami, dotyczący Indii

indyk ˈĩndɨk n
kalkkuna
(ornitologia, ornitologiczny) Meleagris, duży hodowlany ptak grzebiący z rodziny kurowatych;

indywidualista n
individualisti
(filozofia, filozoficzny) (socjologia, socjologiczny) zwolennik indywidualizmu
człowiek niezależny i przekorny, mający poczucie odrębności osobistej, niechętnie podporządkowujący się, działający samodzielnie

indywidualistyczny adj
individualistinen
związany z indywidualizmem, charakteryzujący się indywidualizmem

indywidualizm n
individualismi
poczucie własnej niezależności i odrębności powiązane z dążeniem do zachowania własnych poglądów

indywidualnie adv
yksilöllisesti
dotycząc jednej osoby, konkretnej jednostki
występując osobno

indywidualność ˌĩndɨvʲiduˈ<sup>w</sup>alnɔɕt͡ɕ n
yksilöllisyys
zbiór cech stanowiących osobowość danego człowieka; specyfika każdej osoby, jej odrębność

indywidualny ˌĩndɨvʲiduˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
yksilöllinen
właściwy jednostce, typowy dla konkretnej osoby, swoisty
osobny, niezespołowy, pojedynczy, samemu, oddzielny

infekcja ĩnˈfɛkt͡sʲja n
infektio
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) proces chorobowy wywołany przez drobnoustroje chorobotwórcze w organizmie;

inflacja ĩnˈflat͡sʲja n
inflaatio
(ekonomia, ekonomiczny) postępujący spadek wartości pieniądza prowadzący do wzrostu cen;

infografika n
infografiikka
(edukacja, edukacyjny) (poligrafia) ilustracja z niewielką ilością tekstu wyjaśniająca jakieś zagadnienie

informacja ˌĩnfɔrˈmat͡sʲja n
informaatio tieto
poinformowanie o czymś, zakomunikowanie

informator ˌĩnfɔrˈmatɔr n
tietolähde
osoba udzielająca informacji

informatyka ˌĩnfɔrˈmatɨka n
tietotekniikka informatiikka
nauka o gromadzeniu i przetwarzaniu informacji;

infradźwięk n
infraääni
(fizyka, fizyczny) fala dźwiękowa o częstotliwości zbyt niskiej by być słyszalną dla człowieka (zależnie od definicji poniżej 16 albo 20 Hz);

infrastruktura ˌĩnfrastrukˈtura n
infrastruktuuri
podstawowe struktury techniczne lub organizacyjne, niezbędne do prawidłowego funkcjonowania społeczeństwa, gospodarki lub określonego przedsięwzięcia;

ingryjski adj
isuri
związany z Ingrią, dotyczący Ingrii

inguski n
inguuši
(językoznawstwo, językoznawczy) język inguski;

inhalator ˌĩnxaˈlatɔr n
inhalaattori
(medycyna, medyczny) sprzęt służący do inhalacji i terapii dróg oddechowych;

inhibitor ˌĩnxʲiˈbʲitɔr n
estoaine
(chemia, chemiczny) substancja zwalniająca lub hamująca reakcję chemiczną;

inicjacja ˌĩɲiˈt͡sʲjat͡sʲja n
jäseneksi ottaminen
ceremonia przyjęcia nowego członka
rozpoczęcie czynności, procesu działania
wtajemniczenie w coś, zaznajomienie się z czymś nowym, zapoznanie się

inicjatywa n
aloite
propozycja zrealizowania określonych działań

iniekcja n
injektio
(medycyna, medyczny) zastrzyk

inkantacja ˌĩŋkãnˈtat͡sʲja n
loitsinta
(książkowy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzędowe zaklęcie

inkasent ĩŋˈkasɛ̃nt n
rahankuljettaja
pracownik zajmujący się pobieraniem od płatników należności w ich miejscu zamieszkania;

inkontynencja n
inkontinenssi
(medycyna, medyczny) nietrzymanie wydalania – moczu lub stolca;

inkub ˈĩŋkup n
incubus
(etnografia, etnograficzny) demon, który pod postacią mężczyzny obcuje z kobietą podczas snu

inkubator ˌĩŋkuˈbatɔr n
hautomakone
(ekonomia, ekonomiczny) (przenośnie, przenośnia) podmiot inwestujący w nowe przedsiębiorstwa
(medycyna, medyczny) urządzenie do podtrzymywania procesów życiowych wcześniaków w ściśle kontrolowanych warunkach;

inkunabuł ˌĩŋkũˈnabuw n
inkunaabeli
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) książka wydrukowana w Europie przed 1501 rokiem (przed XVI wiekiem);

inkwizycja ˌĩŋkfʲiˈzɨt͡sʲja n
inkvisitio
(historia, historyczny, historycznie) system śledczo-sądowniczy Kościoła katolickiego, działający od XIII do XIX wieku;

innowacja n
innovaatio innovointi
proces wprowadzenia czegoś nowego, ulepszania czegoś

innowacyjny adj
innovatiivinen
dający nową jakość; wprowadzający coś zupełnie nowego

inny ˈĩnːɨ adj
muu
w użyciu rzeczownikowym ktoś inny (2.1), coś innego
toinen
odmienny, wyglądający, zachowujący się inaczej niż zwykle

inny ˈĩnːɨ indefinitePronoun
toinen muu
nie ten, jakiś odmienny

innymi słowy ĩnˈːɨ̃mʲi ˈswɔvɨ
toisin sanoen
inaczej mówiąc, ujmując coś w innych słowach

inozytol n
inositoli
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy cukroli;

inscenizacja ˌĩw̃st͡sɛ̃ɲiˈzat͡sʲja n
näytös
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) wystawienie utworu dramatycznego na scenie

inskrypcja ĩw̃ˈskrɨpt͡sʲja n
kaiverrus
(książkowy) trwały, pamiątkowy napis zwykle wykuty w kamieniu, czasem wyryty w metalu lub drewnie;

inspirować v
innoittaa
dostarczać natchnienia

instalator n
asennusohjelma
(informatyka, informatyczny) program komputerowy instalujący oprogramowanie i przygotowujący go do użytkowania;
asentaja
(technologia, technika, techniczny) osoba zakładająca instalację

instancja n
ilmentymä
(administracja) dany stopień organizacyjny w układzie podległych sobie instytucji
(informatyka, informatyczny) obiekt klasy, egzemplarz klasyfikatora

instrukcja ĩw̃ˈstrukt͡sʲja n
ohje
zbiór zasad zalecających postępowanie w określonej dziedzinie

instruktor ĩw̃ˈstruktɔr n
konsulentti
osoba instruująca, ucząca na kursie

instrument ĩw̃ˈstrũmɛ̃nt n
instrumentti soitin
(medycyna, medyczny) narzędzie chirurgiczne;
(technologia, technika, techniczny) narzędzie
soitin
(technologia, technika, techniczny) przyrząd pomiarowy;
(przenośnie, przenośnia) środek służący realizacji celu
soitin instrumentti
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd wytwarzający dźwięk, (zobacz) instrument muzyczny

instrument dęty n
puhallin
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny z drgającym wewnątrz słupem powietrza wdmuchiwanym przez ustnik lub wtłaczanym;

instrument muzyczny n
soitin
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd służący do wytwarzania dźwięków muzycznych;

instynkt ˈĩw̃stɨ̃ŋkt n
vaisto
wrodzona zdolność nieracjonalnego, acz adekwatnego zachowywania się w danej sytuacji
(biologia, biologiczny) wrodzona zdolność żywych organizmów do złożonych, celowych działań, swoistych dla danego gatunku i ważnych dla przetrwania;

instynktownie adv
vaistomaisesti
w sposób instynktowny

instynktowny ˌĩw̃stɨ̃ŋkˈtɔvnɨ adj
vaistomainen
(przymiotnik) od: instynkt

instytucja ˌĩw̃stɨˈtut͡sʲja n
laitos
zakład o charakterze publicznym zajmujący się określonym zakresem spraw

instytucjonalny ˌĩw̃stɨtut͡sʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
institutionaalinen
związany z instytucją, właściwy instytucji, instytucjonalności

instytut ĩw̃ˈstɨtut n
ammattikorkeakoulu
nazwa różnego typu instytucji, przede wszystkim naukowo-badawczych i dydaktycznych;

insulina ˌĩw̃suˈlʲĩna n
insuliini
(fizjologia, fizjologiczny) hormon produkowany przez trzustkę;
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) syntetyczny hormon lub jego analog stosowany jako lek w terapii cukrzycy

insynuować v
vihjata
sugerować rzeczy niekoniecznie prawdziwe

integracja ˌĩntɛˈɡrat͡sʲja n
integraatio
połączenie danych części w całość (włączenie elementu do całości)

intelektualista n
älymystö
człowiek posiadający dużą wiedzę i imponujące zdolności umysłowe;

intelektualizm n
intellektualismi
(filozofia, filozoficzny) pogląd, który przypisuje intelektowi fundamentalne lub wyłączne znaczenie w procesie poznawczym

intelektualny ˌĩntɛlɛktuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
henkinen
dotyczący intelektu lub intelektualistów

inteligencja ˌĩntɛlʲiˈɡɛ̃nt͡sʲja n
älykkyys äly
sprawność umysłowa, umiejętność polegająca na rozumieniu danych sytuacji;

inteligentny ˌĩntɛlʲiˈɡɛ̃ntnɨ adj
älykäs
odznaczający się inteligencją

intensyfikacja ˌĩntɛ̃w̃sɨfʲiˈkat͡sʲja n
tiivistäminen
sprawianie, że coś jest intensywniejsze, silniejsze; nasilenie czegoś

intensywnie ˌĩntɛ̃w̃ˈsɨvʲɲɛ adv
laajalti
w sposób intensywny

intensywność ˌĩntɛ̃w̃ˈsɨvnɔɕt͡ɕ n
intensiteetti
stopień nasilenia czegoś; natężenie

interakcja ˌĩntɛrˈakt͡sʲja n
vuorovaikutus
wzajemne oddziaływanie na siebie obiektów (osób, przedmiotów, zjawisk itp.); zetknięcie, spotkanie kilku akcji lub dążeń

interaktywny ˌĩntɛrakˈtɨvnɨ adj
interaktiivinen
(książkowy) o sprzęcie, programie komputerowym: wymagający czynnego udziału człowieka, reagujący na akcje użytkownika, umożliwiający jego wpływ na przebieg wydarzeń, formę dzieła

intercyza ˌĩntɛrˈt͡sɨza n
avioehto
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kontrakt przedmałżeński/przedślubny, umowa między narzeczonymi lub małżonkami o zachowaniu odrębnych majątków, rezygnacji ze wspólnoty majątkowej

interdyscyplinarny ˌĩntɛrdɨst͡sɨplʲĩˈnarnɨ adj
tieteidenvälinen
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dotyczący kilku dyscyplin naukowych

interes ĩnˈtɛrɛs n
etu
korzyść, pożytek

interesujący ˌĩntɛrɛsuˈjɔ̃nt͡sɨ adj
mielenkiintoinen kiinnostava
ciekawy, zajmujący

interfejs ĩnˈtɛrfɛjs n
rajapinta
(technologia, technika, techniczny) charakterystyczny zestaw poleceń rozpoznawanych przez automat
(technologia, technika, techniczny) charakterystyczny zestaw suwaków, pokręteł i przycisków, umieszczonych na tablicy rozdzielczej przyrządu
(technologia, technika, techniczny) sposób połączenia różnych urządzeń lub modułów programowych, umożliwiający przeniesienie energii lub informacji;

interfejs użytkownika ĩnˈtɛrfɛjs ˌuʒɨtkɔvʲˈɲika n
käyttäjäliittymä
(informatyka, informatyczny) część oprogramowania odpowiadająca za interakcję między aplikacją i użytkownikiem;

interferencja n
interferenssi
(fizyka, fizyczny) zjawisko powstawania nowego, przestrzennego rozkładu amplitudy fali (wzmocnienia i wygaszenia) w wyniku nakładania się na siebie fal;

interferon ˌĩntɛrˈfɛrɔ̃n n
interferoni
(biochemia, biochemiczny) rodzaj białka wytwarzanego i uwalnianego przez komórki organizmu w odpowiedzi na pojawienie się patogenów, np. wirusów, bakterii, pasożytów, komórek nowotworowych;

interlingua ˌĩntɛrˈlʲĩŋɡva n
interlingua
(językoznawstwo, językoznawczy) międzynarodowy sztuczny język pomocniczy;

internacjonalizm n
internationalismi
współpraca, solidarność międzynarodowa

internista ˌĩntɛrʲˈɲista n
sisätautilääkäri
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób wewnętrznych

internować ˌĩntɛrˈnɔvat͡ɕ v
internoida
osadzać w obozach rozbrojone wojska, biorące udział w wojnie, które przekroczyły granicę państwa neutralnego
pozbawiać wolności osoby uznane za niebezpieczne politycznie

interpelacja n
välikysymys
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pisemne zapytanie kierowane do członka rządu przez parlamentarzystę

interpretacja ˌĩntɛrprɛˈtat͡sʲja n
tulkinta
wykładnia, wyjaśnienie, tłumaczenie;

interseksualizm ˌĩntɛrsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
interseksuaalisuus
(anatomia, anatomiczny) posiadanie cielesnych cech obu płci

interwał ĩnˈtɛrvaw n
intervalli
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odległość między wysokościami dwóch dźwięków;

interwencja ˌĩntɛrˈvɛ̃nt͡sʲja n
interventio
wejście pomiędzy, mieszanie się do czegoś, aby osiągnąć zamierzony cel

intifada ˌĩntʲiˈfada n
intifada
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) arabskie określenie buntu, rebelii, powstania;

intonacja ˌĩntɔ̃ˈnat͡sʲja n
intonaatio
(językoznawstwo, językoznawczy) sposób akcentowania wyrazów i zdań;

intranet n
intranet
(informatyka, informatyczny) wewnętrzna sieć komputerowa organizacji przeznaczona dla wąskiej grupy osób, np. pracowników;

introligator ˌĩntrɔlʲiˈɡatɔr n
kirjansitoja
(drukarstwo, drukarski) (rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się zawodowo oprawą książek i innych wydawnictw;

intronizacja n
kruunaus
wyniesienie na tron, objęcie władzy królewskiej lub wysokiego stanowiska kościelnego

intryga ĩnˈtrɨɡa n
juoni juonittelu
chytre, podstępne działanie, zwykle przez wzajemne skłócenie jakichś osób, zmierzające do osiągnięcia jakiegoś celu

intubacja n
intubaatio
(medycyna, medyczny) umieszczenie plastikowej rurki, zwanej rurką intubacyjną, w tchawicy pacjenta;

intuicja ˌĩntuˈ<sup>j</sup>it͡sʲja n
intuitio
(filozofia, filozoficzny) proces polegający na poznaniu prawdy za pomocą wewnętrznego przekonania
(potocznie, potoczny) zdolność przeczuwania, przewidywania
(psychologia, psychologiczny) proces myślowy polegający na szybkim dopasowaniu danej sytuacji do znanych już szablonów i zależności, objawiący się w postaci nagłego przebłysku myślowego;

intuicyjnie ˌĩntu<sup>j</sup>iˈt͡sɨjɲɛ adv
intuitiivisesti
za pomocą intuicji

intuicyjny ˌĩntu<sup>j</sup>iˈt͡sɨjnɨ adj
intuitiivinen
wynikający z intuicji, osiągnięty za pomocą intuicji

intymny ĩnˈtɨ̃mnɨ adj
intiimi
mocno osobisty

inulina n
inuliini
(biochemia, biochemiczny) polisacharyd, roślinna substancja, którą stosuje się m.in. w diagnostyce chorób nerek;

inwazja ĩnˈvazʲja n
invaasio
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) najazd lub wtargnięcie zbrojne na czyjeś terytorium;

inwentaryzacja ˌĩnvɛ̃ntarɨˈzat͡sʲja n
tavaraluettelo
spisywanie inwentarza

inwentarz ĩnˈvɛ̃ntaʃ n
inventaari
trwałe składniki majątku danej osoby fizycznej lub prawnej

inwestor ĩnˈvɛstɔr n
sijoittaja
(ekonomia, ekonomiczny) osoba lub firma/spółka dokonująca inwestycji

inwestować ˌĩnvɛˈstɔvat͡ɕ v
investoida
dokonywać inwestycji

inwestycja ˌĩnvɛˈstɨt͡sʲja n
investointi
(ekonomia, ekonomiczny) nakład gospodarczy na tworzenie lub zwiększanie majątku trwałego;

inwolucja n
involuutio
(matematyka, matematyczny) funkcja, która posiada funkcję odwrotną równą jej samej;
(medycyna, medyczny) fizjologiczne lub patologiczne zmniejszanie się, zanikanie organu;
rozwój wsteczny, uwstecznianie się czegoś

inżynier ĩn͇ˈʒɨ̃ɲɛr n
insinööri
człowiek zajmujący się zawodowo inżynierią, mający wyższe wykształcenie techniczne;

inżynieria ˌĩn͇ʒɨ̃ˈɲɛrʲja n
tekniikka
nauka wykorzystująca matematykę, technologię i praktyczne doświadczenie do projektowania, produkowania i kontrolowania obiektów bądź procesów służących człowiekowi

iperyt siarkowy iˈpɛrɨtʲ ɕarˈkɔvɨ n
sinappikaasu
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek siarkoorganiczny z grupy tioeterów stosowany jako parzący bojowy środek trujący, gęsta, oleista ciecz o działaniu silnie trującym, po raz pierwszy zastosowany z powodzeniem w 1917 roku pod Iprą w Belgii;

ipsylon ipˈsɨlɔ̃n ipˈsʲilɔ̃n n
ypsilon
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa dwudziestej litery alfabetu greckiego, υ;

iracki iˈrat͡sʲci adj
irakilainen
odnoszący się do państwa Irak

irański iˈrãj̃sʲci adj
iranilainen
odnoszący się do państwa Iran

irga ˈirɡa n
tuhkapensas
(botanika, botaniczny) Cotoneaster, rodzaj roślin z rodziny różowatych;

irlandzki irˈlãnt͡sʲci adj
iiri irlantilainen
odnoszący się do Irlandii lub Irlandczyków

irlandzki irˈlãnt͡sʲci n
iiri irlantilainen
(językoznawstwo, językoznawczy) język celtycki używany przez Irlandczyków;

ironia iˈrɔ̃ɲja n
ironia
zawoalowana drwina, szyderstwo lub złośliwość ukryte pod pozorną aprobatą;

ironicznie ˌirɔ̃ˈɲit͡ʃʲɲɛ adv
ironisesti
używając ironii; pozornie szczerze/prawdziwie

ironiczny ˌirɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ adj
ironinen
zawierający ukryte szyderstwo, drwiący pod pozorem czegoś innego

irracjonalny ˌirːat͡sʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
järjetön
sprzeczny z rozumem, rozsądkiem

irredentyzm n
irredentismi
(zobacz) irredenta

iryd ˈirɨt n
iridium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ir i liczbie atomowej 77

irytacja ˌirɨˈtat͡sʲja n
ärsyttäminen
stan rozdrażnienia

irytować ˌirɨˈtɔvat͡ɕ v
kiusata
denerwować się, wpadać w irytację

irytujący adj
harmittava
(psychologia, psychologiczny) taki, który irytuje; wywołujący rozdrażnienie

iskra ˈiskra n
kipinä
rozżarzona cząstka płonącego ciała oddzielająca się od całości

iskrzyć v
kipinöidä
wyrzucać z siebie iskry
wytwarzać iskry prądu elektrycznego

islam ˈislãm n
islam
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna założona przez Mahometa;

islamizacja ˌislãmʲiˈzat͡sʲja n
islamisaatio
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (socjologia, socjologiczny) proces narzucania islamu albo poddawania się wpływom islamu

islamizm isˈlãmʲism̥ n
islamismi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islam polityczny – doktryna polityczna oparta na islamie, łącząca religię z ideologią, w której Koran uznany jest za podstawę prawa i polityki państwa;

islamofobia ˌislãmɔˈfɔbʲja n
islamofobia
uprzedzenie, niechęć, wrogość w stosunku do islamu i muzułmanów;

islamski isˈlãmsʲci adj
islamilainen
związany z islamem, dotyczący islamu

islandzki isˈlãnt͡sʲci adj
islantilainen islanti
odnoszący się do Islandii lub Islandczyków

islandzki isˈlãnt͡sʲci n
islanti
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Islandii;

istnienie iˈstʲɲɛ̇̃ɲɛ n
olemassaolo
bycie, trwanie, występowanie, egzystencja
wyodrębniona całość, istota, byt

istnieć ˈistʲɲɛ̇t͡ɕ v
olla
być, występować w rzeczywistości

istotny iˈstɔtnɨ adj
merkittävä
taki, który jest istotą czegoś; jest charakterystyczny, specyficzny, ważny

iteracja ˌitɛˈrat͡sʲja n
iteraatio
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) jednokrotne powtórzenie algorytmu (etap liczenia)
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) metoda obliczania polegająca na wielokrotnym powtarzaniu tego samego algorytmu;

iterb ˈitɛrp n
ytterbium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Yb i liczbie atomowej 70;

itr itr̥ n
yttrium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Y i liczbie atomowej 39;

iworyjski ˌivɔˈrɨjsʲci adj
norsunluurannikkolainen
odnoszący się do państwa Wybrzeże Kości Słoniowej, wywodzący się z Wybrzeża Kości Słoniowej

izba ˈizba n
kamari
(urzędowy) jeden z organów parlamentu w niektórych państwach

izba niższa ˈizba ˈɲiʃːa n
alahuone
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w niektórych krajach organ parlamentu dwuizbowego inicjujący i uchwalający ustawy

izba wytrzeźwień ˈizba vɨˈṭʃɛʑvʲjɛ̇̃ɲ n
juoppoputka
budynek lub pomieszczenie, w którym zatrzymywane są tymczasowo osoby nietrzeźwe, zakłócające spokój;

izba wyższa ˈizba ˈvɨʃːa n
ylähuone
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w niektórych krajach organ parlamentu dwuizbowego zatwierdzający ustawy

izobara ˌizɔˈbara n
isobaari
(meteorologia, meteorologiczny) krzywa łącząca miejsca o jednakowym ciśnieniu atmosferycznym;

izobaryczny adj
isobaarinen
(fizyka, fizyczny) (meteorologia, meteorologiczny) zachodzący ze stałym ciśnieniem; związany ze stałą wartością ciśnienia

izoglosa ˌizɔˈɡlɔsa n
isoglossi
(językoznawstwo, językoznawczy) linia na mapie wyznaczająca zasięg danej cechy językowej

izohieta n
isohyeetti
(metrologia, metrologiczny) linia łącząca na mapie punkty o takich samych wartościach sum opadów;

izolacja n
eristys
oddzielenie od otoczenia lub uniemożliwienie kontaktu z otoczeniem

izolacjonizm ˌizɔlaˈt͡sʲjɔ̇̃ɲism̥ n
isolationismi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka danego państwa polegająca na ograniczeniu angażowania się w sprawy zagraniczne i skupieniu się na problemach wewnętrznych kraju;

izolacyjny adj
eristävä
mający zdolność izolacji

izolator n
eriste
(elektryczność) przedmiot z materiału nie przewodzącego prądu elektrycznego, łączący a zarazem izolujący części urządzenia będące względem siebie pod napięciem
materiał izolujący

izolować v
eristää
pokrywać izolacją

izomer n
isomeeri
(chemia, chemiczny) jeden z dwóch lub większej liczby związków chemicznych o tym samym składzie atomowym, różniących się połączeniami lub ułożeniem atomów;

izometryczny adj
isometrinen
(matematyka, matematyczny) taki, który nie zmienia odległości między punktami

izonomia ˌizɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
isonomia
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) równość ludzi wobec prawa;

izotop iˈzɔtɔp n
isotooppi
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) każda z odmian tego samego pierwiastka chemicznego, która ma jednakową liczbę protonów w atomach, lecz różne liczby neutronów;

izraelski ˌizraˈɛlsʲci adj
israelilainen
odnoszący się do państwa Izrael

iść iɕt͡ɕ v
mennä
poruszać się, zmieniać swoje położenie za pomocą nóg, nie tracąc przy tym ani na chwilę kontaktu z podłożem
udawać się w jakimś kierunku lub celem wykonania jakiejś czynności, część drogi pokonując pieszo

ja ja n
minä
jaźń, jestestwo

ja ja personalPronoun
minä mä
pierwsza osoba liczby pojedynczej

jabłko ˈjap.kɔ ˈjap.w̥kɔ n
omena
(spożywczy) owoc jabłoni
przedmiot w kształcie jabłka (1.1) lub je przypominający

jabłko Adama ˈjap.kɔ a.ˈdã.ma ˈjapw̥.kɔ a.ˈdã.ma n
aataminomena
(przenośnie, przenośnia) (anatomia, anatomiczny) (zobacz) grdyka (u mężczyzn)

jabłoń ˈjabwɔ̃ɲ n
omenapuu
(ogrodnictwo, ogrodniczy) drzewo, na którym rosną jabłka;

jacht jaxt n
jahti huvipursi
(sport, sportowy) (turystyka, turystyczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lekki statek o napędzie żaglowym lub motorowym służący do rekreacji, turystyki, uprawiania sportu;

jacuzzi d͡ʒaˈkuzʲi n
poreallas poreamme
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) wanna lub mały basen kąpielowy z urządzeniem tworzącym wiry lub bąbelki;

jad jadɨ jat n
myrkky
(chemia, chemiczny) (toksykologia) (zoologia, zoologiczny) substancja pochodzenia zwierzęcego, roślinnego lub bakteryjnego mająca właściwości toksyczne dla innego organizmu;

jadalnia jaˈdalʲɲa n
ruokasali
pomieszczenie przeznaczone do spożywania w nim posiłków

jadalny jaˈdalnɨ adj
syömäkelpoinen syötävä
nadający się do jedzenia; taki, którym nie można się otruć

jadeit jaˈdɛ<sup>j</sup>it n
jadeiitti
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał w różnych odcieniach zieleni, rzadziej biały, połyskliwy, używany w jubilerstwie;

jadowity adj
myrkyllinen
zawierający jad

jaggery n
raakasokeri
(spożywczy) nierafinowany cukier palmowy o żółtej barwie produkowany tradycyjnie w Indiach

jaglica n
trakooma
(medycyna, medyczny) wirusowe zapalenie spojówek lub całego oka;

jagnię ˈjäɟɲɛ n
karitsa
(zoologia, zoologiczny) młode owcy;

jagnięcina ˌjäɟɲɛ̇̃ɲˈt͡ɕĩna n
karitsa
(spożywczy) mięso jagnięce (z młodej owcy)
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z jagnięciny (1.1)

jagoda jaˈɡɔda n
marja
(botanika, botaniczny) owoc mięsisty zawierający wewnątrz nasiona;

jaguar jaˈɡu<sup>w</sup>ar n
jaguaari
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak z gatunku jaguar amerykański, Panthera onca;

jaja ˈjäja n
muna
(potocznie, potoczny) (anatomia, anatomiczny) męskie narządy płciowe – moszna i jądra

jajeczkować v
ovuloida
(fizjologia, fizjologiczny) uwalniać z jajnika dojrzałą, gotową do zapłodnienia komórkę jajową

jajecznica ˌjäjɛt͡ʃʲˈɲit͡sa n
munakokkeli
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) smażona potrawa z wymieszanych jajek;

jajecznik n
munakuppi
element zastawy stołowej służący do podawania ugotowanych jaj, w którym to umieszcza się je w okrągłym zagłębieniu;

jajko ˈjäjkɔ n
muna kananmuna
(ornitologia, ornitologiczny) ptasi zarodek w wapiennej osłonce

jajko Kolumba ˈjäjkɔ kɔˈlũmba idiom
Kolumbuksen muna
(książkowy) proste rozwiązanie pozornie trudnego zagadnienia;

jajko sadzone ˈjäjkɔ saˈd͡zɔ̃nɛ n
häränsilmä
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jajko usmażone na patelni bez jego rozmącania, ze ściętym białkiem i półpłynnym żółtkiem

jajnik ˈjäjɲik n
munasarja
(anatomia, anatomiczny) żeński gruczoł płciowy;

jajo ˈjäjɔ n
muna
(spożywczy) jajo (1.1) drobiu używane przez ludzi jako pożywienie;
munasolu
(biologia, biologiczny) dojrzała komórka rozrodcza żeńska zwierząt i człowieka;

jajogłowy n
valopää
(żartobliwie) lub (ironicznie) inteligent, intelektualista;

jajorodny adj
muniva ovipaarinen
(zoologia, zoologiczny) odznaczający się rozwojem zarodkowym w jaju poza organizmem matki

jajowaty ˌjäjɔˈvatɨ adj
munanmuotoinen
kształtem przypominający ptasie jajo

jajowód jäˈjɔvut n
munanjohdin
(anatomia, anatomiczny) przewód o długości ok. 10-12 cm, który biegnie od rogu macicy, dochodząc do jajnika;

jak jak conjunction
kuin kuinka
…wprowadzający porównanie

jak jak n
jakki
(zoologia, zoologiczny) Bos grunniens, ssak z rodziny pustorożców;

jak jak preposition
kuin kuinka
…wprowadzający porównanie

jak jak pronoun
kuinka miten
…używany w pytaniach o sposób lub stan
miten kuinka
…używany w emfatycznych wypowiedziach nt. sposobu lub stanu

jak cię widzą, tak cię piszą ˈjäc‿t͡ɕɛ ˈvʲid͡zɔ̃w̃ ˈtac‿t͡ɕɛ ˈpʲiʃɔ̃w̃ proverb
vaatteet tekevät miehen
ludzi często ocenia się po ich wyglądzie i zachowaniu

jak grom z jasnego nieba ˈjaɡ ˈːrɔ̃m zʲ‿jasˈnɛɡɔ ˈɲɛba adv
kuin salama kirkkaalta taivaalta
(przenośnie, przenośnia) niespodziewanie, szybko, nagle

jak się masz ˈjäc‿ɕɛ ˈmaʃ
mitä kuuluu
…otwierający rozmowę i będący pytaniem o czyjeś samopoczucie, nastrój

jak słoń w składzie porcelany ˈjak ˈswɔ̃ɲ ˈf‿skwad͡ʑɛ ˌpɔrt͡sɛˈlãnɨ adv
kuin norsu posliinikaupassa
w sposób niezręczny, nieumiejętny

jakby ˈjaɡbɨ conjunction
aivan kuin
…określający sytuację, która mogłaby mieć miejsce, biorąc pod uwagę resztę wypowiedzi, ale tak naprawdę jest nieprawdziwa

jakiś ˈjäciɕ indefinitePronoun
joku
bliżej nieokreślony, bliżej nieznany

jako ˈjakɔ preposition
-na
używany do określania roli, stanowiska, znaczenia itp., które sprawuje podmiot

jakoś ˈjakɔɕ pronoun
jotenkin
w pewien, nie do końca określony, sposób

jakościowy adj
laadullinen
odnoszący się do jakości, związany z jakością

jakość ˈjakɔɕt͡ɕ n
laatu
wartość, rodzaj, stan czegoś; zalety przedmiotu świadczące o jego użyteczności, wartości, porządnym wykonaniu

jakucki jaˈkut͡sʲci n
jakuutti
(językoznawstwo, językoznawczy) język jakucki;

jama brzuszna n
vatsaontelo
(anatomia, anatomiczny) jama tułowia położona pomiędzy klatką piersiową a miednicą;

jama ustna ˈjãma ˈustna n
suuontelo
(anatomia, anatomiczny) usta, początkowy odcinek przewodu pokarmowego i oddechowego;

jamnik ˈjãmʲɲik n
mäyräkoira
(kynologia, kynologiczny) rasa psów o niskim wzroście, długim tułowiu i krótkich nogach;
(kynologia, kynologiczny) pies rasy jamnik (1.1)

jamochłon n
onteloeläin
(zoologia, zoologiczny) bezkręgowe zwierzę żyjące w wodzie, zbudowane z dwóch warstw komórek, posiadające najprostszy układ pokarmowy - jamę chłonąco-trawiącą

jamraj ˈjãmraj n
pusseli
(zoologia, zoologiczny) Peramelemorphia Ameghino, niewielki torbacz zamieszkujący Australię i Nową Gwineę;

janczar n
janitsaari
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz dawnej regularnej, doborowej piechoty tureckiej, tworzonej początkowo z młodych chrześcijańskich brańców zmuszonych do przyjęcia islamu;

japok n
pussisaukko
(zoologia, zoologiczny) Chironectes minimus Zimmermann, amerykański torbacz o ziemno-wodnym trybie życia;

japoński jaˈpɔ̃j̃sʲci adj
japanilainen japani
dotyczący lub odnoszący się do Japonii lub Japończyków

japoński jaˈpɔ̃j̃sʲci n
japani japanilainen
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Japonii;

jard n
jaardi
brytyjska i amerykańska miara długości, równa trzem stopom lub 36 calom, albo 0,9144 metra

jarmułka n
kipa
okrągła czapeczka bez daszka, okrywająca tylko czubek głowy, noszona głównie przez Żydów;

jarmuż ˈjarmuʃ n
lehtikaali
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. sabellica L., odmiana botaniczna kapusty warzywnej o mocno pomarszczonych liściach;

jarzmo ˈjaʒmɔ n
ies
(przenośnie, przenośnia) coś co zniewala i zmusza do ponoszenia ciężarów
(zootechnika, zootechniczny) drewniana uprząż zakładana zwierzęciu pociągowemu na kark, szyję, czoło lub rogi;

jarząbek jaˈʒɔ̃mbɛk n
pyy
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Tetrastes bonasia Linnaeus, gatunek eurazjatyckiego ptaka łownego zamieszkującego gęste starodrzewy;

jarzębina ˌjaʒɛ̃mˈbʲĩna n
pihlaja
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzewa o małych, czerwonych owocach;
drewno jarzębiny (1.1)
pihlajanmarja
owoc jarzębiny (1.1)

jaskier ˈjasʲcɛr n
leinikki
(botanika, botaniczny) Ranunculus, liczący około 400 gatunków rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju jaskier (1.1)

jaskinia jaˈsʲcĩɲa n
luola
naturalna pusta przestrzeń w skale, a ściśle taka o rozmiarach umożliwiających penetrację przez człowieka;

jaskiniowiec ˌjasʲcĩˈɲɔvʲjɛt͡s n
luolaihminen
(antropologia, antropologiczny) człowiek jaskiniowy, wczesny człowiek mieszkający w jaskini

jaskółka jaˈskuwka n
pääsky
(ornitologia, ornitologiczny) Hirundo, owadożerny ptak o długich i ostro zakończonych skrzydłach i ogonie;

jasnowidz jasˈnɔvʲit͡s n
selvänäkijä tietäjä
(ezoteryka) człowiek, któremu przypisuje się zdolność pozazmysłowego przewidywania przyszłości lub poznawania zjawisk niemożliwych do postrzegania zmysłami

jasność ˈjasnɔɕt͡ɕ n
kirkkaus
światło wysyłane przez źródło światła
cecha tego, co jest jasne
delikatny, słabo nasycony odcień

jasny ˈjasnɨ adj
selvä
(potocznie, potoczny) zrozumiały, prosty, oczywisty
valoisa
o kolorze: mało intensywny
pełen światła, słońca, nie zaciemniony

jaspis ˈjaspʲis n
jaspis
(mineralogia, mineralogiczny) skała osadowa, składająca się głównie z chalcedonu i kwarcu (w różnych proporcjach), mogąca przybierać barwy: czerwoną, żółtą, brązową lub zieloną;
(jubilerstwo, jubilerski) oszlifowany kamień z jaspisu (1.1)

jastrząb ˈjasṭʃɔ̃mp n
haukka
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak drapieżny z rodziny jastrzębiowatych;

jaszczurka jaʃˈt͡ʃurka n
lisko sisilisko
(herpetologia, herpetologiczny) czworonożny lub beznogi gad o wydłużonym ciele, oczach uzbrojonych w powieki i mocnych szczękach;

jawa ˈjava n
todellisuus
rzeczywistość

jawajski jaˈvajsʲci adj
jaava
związany z Jawą, dotyczący Jawy

jawor n
vuorivaahtera
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Acer pseudoplatanus, gatunek drzewa z rodziny mydleńcowatych o szarej korze i dłoniastych liściach;

jazda ˈjazda n
ajo
przenoszenie się z miejsca na miejsce, przebywanie drogi za pomocą różnych środków lokomocji; poruszanie się, posuwanie się środków lokomocji

jazgarz ˈjazɡaʃ n
kiiski
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z rodziny okoniowatych;

jazz d͡ʒɛs n
jazz jatsi
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jeden z improwizowanych gatunków muzycznych;

jazzować v
jatsata
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonywać muzykę jazzową

jałmużna jawˈmuʒna n
almu
(książkowy) dobrowolne ofiarowanie czegoś komuś biedniejszemu; coś, co jest przekazane w ramach tego ofiarowania

jałowiec jaˈwɔvʲjɛt͡s n
kataja
(botanika, botaniczny) Juniperus, roślina iglasta należący do rodzaju jałowcowatych;

jałówka jaˈwufka n
hieho
(zootechnika, zootechniczny) młoda, niemająca jeszcze potomstwa, samica głównie w odniesieniu do krów

jaśmin ˈjäɕmʲĩn n
jasmiini
(botanika, botaniczny) Jasminum L., rodzaj roślin z rodziny oliwkowatych (Oleaceae);

jechać ˈjɛxat͡ɕ v
ajaa
o człowieku, towarze, zwierzęciu itp.: poruszać się, przemieszczać się przy użyciu pojazdu lub na grzbiecie zwierzęcia
o pojazdach: poruszać się, przemieszczać się z jednego miejsca na inne

jeden ˈjɛdɛ̃n cardinalNumeral
yksi
liczba 1

jedenasta n
kello yksitoista
godzina 11 rano lub wieczorem

jedenasty ˌjɛdɛ̃ˈnastɨ adj
yhdestoista
od 11

jedenaście ˌjɛdɛ̃ˈnaɕt͡ɕɛ cardinalNumeral
yksitoista
liczba 11

jedna jaskółka nie czyni wiosny ˈjɛdna jaˈskuwka ɲɛ‿ˈt͡ʃɨ̃ɲi ˈvʲjɔsnɨ proverb
ei yksi pääsky kesää tee
nie należy wyciągać pochopnych wniosków na podstawie jednego tylko faktu

jedna jaskółka wiosny nie czyni ˈjɛdna jaˈskuwka ˈvʲjɔsnɨ ɲɛ‿ˈt͡ʃɨ̃ɲi proverb
ei yksi pääsky kesää tee
nie należy wyciągać pochopnych wniosków na podstawie pojedynczych faktów

jednak ˈjɛdnak particle
sittenkään
…partykuła wyrażająca sytuację nieoczekiwaną

jednocześnie ˌjɛdnɔˈt͡ʃɛɕɲɛ adv
toisaalta
w tej samej chwili, w jednym czasie

jednoczyć v
yhdistää
łączyć do wspólnego działania wokół jakiejś idei

jednogarbny ˌjɛdnɔˈɡarbnɨ adj
yksikyttyräinen
o wielbłądach: mający jeden garb

jednojęzyczny ˌjɛdnɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ adj
yksikielinen
napisany w jednym języku
posługujący się jednym językiem

jednokomórkowy ˌjɛdnɔkɔ̃murˈkɔvɨ adj
yksisoluinen
(biologia, biologiczny) składający się z jednej komórki

jednomian n
monomi
(matematyka, matematyczny) wyrażenie będące iloczynem liczby oraz zmiennych podniesionych do potęg naturalnych;

jednomyślność ˌjɛdnɔ̃ˈmɨɕl̥nɔɕt͡ɕ n
yksimielisyys yksituumaisuus
zupełna zgodność zdań, opinii, myśli

jednomyślny adj
yksimielinen
bez różnic w przekonaniach

jednonogi ˌjɛdnɔ̃ˈnɔɟi adj
yksijalkainen
mający jedną nogę

jednooki ˌjɛdnɔˈːci adj
yksisilmäinen
taki, który ma tylko jedno oko

jednopłat n
yksitaso
(lotnictwo, lotniczy) samolot lub szybowiec mający jedną parę skrzydeł stanowiących jeden płat nośny;

jednoroczny ˌjɛdnɔˈrɔt͡ʃnɨ adj
yksivuotinen
mający lub trwający jeden rok

jednorodny adj
yhdenmukainen
mający identyczne cechy

jednorożec ˌjɛdnɔˈrɔʒɛt͡s n
yksisarvinen
(mitologia, mitologiczny) fantastyczne stworzenie posiadające jeden róg na czole, pojawiające się w mitach i legendach;

jednoręki bandyta n
yksikätinen rosvo
(potocznie, potoczny) automat do gier hazardowych, w którym po wrzuceniu monet i pociągnięciu za dźwignię z boku maszyny na bębnach lub ekranie dobierane są symbole w losowych konfiguracjach, przynosząc wygraną po wylosowaniu określonego układu symboli;

jednostka jɛdˈnɔstka n
osasto
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) zapis w którym podawana jest dana wartość
część całości

jednostka astronomiczna n
astronominen yksikkö tähtitieteellinen yksikkö
(jednostka miary) (astronomia, astronomiczny) jednostka długości równa 149 597 870 700 metrom, co w przybliżeniu odpowiada średniej odległości Ziemi od Słońca;

jednostkowy adj
yksikkö
odnoszący się do określonej wartości danej wielkości

jednostronnie adv
yksipuolisesti
w sposób jednostronny

jednostronny adj
yksipuolinen
dokonywany przez jedną ze stron
yksisuuntainen
poruszający się w jednym kierunku, odbywający się w jedną stronę

jednosylabowy ˌjɛdnɔsɨlaˈbɔvɨ adj
yksitavuinen
liczący jedną sylabę, składający się z jednej sylaby

jednoużytkownikowy adj
yhden käyttäjän
(informatyka, informatyczny) (telekomunikacja) mogący obsługiwać jednego użytkownika na raz

jednowymiarowy adj
yksiulotteinen
(matematyka, matematyczny) mający tylko jeden wymiar, rozpatrywany w jednym wymiarze

jednoznacznie adv
yksiselitteisesti
w sposób jednoznaczny, jasny, niebudzący wątpliwości

jednoznaczny ˌjɛdnɔˈznat͡ʃnɨ adj
yksikäsitteinen
niebudzący wątpliwości, pewny, definitywny, zdecydowany

jednym słowem ˈjɛdnɨ̃m ˈswɔvɛ̃m adv
lyhyesti sanoen
nie rozwodząc się nad jakimś tematem, nie rozwlekając zagadnienia

jedwab ˈjɛdvap n
silkki
(włókiennictwo) tkanina z jedwabiu (1.1);
(włókiennictwo) przędza uzyskiwana z kokonów jedwabników;

jedwabnik morwowy n
mulperiperhonen
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Bombyx mori, gatunek nocnego motyla z rodziny prządkowatych, wykorzystywanego do pozyskiwania przędzy na jedwab;

jedynka jɛˈdɨ̃nka n
ykkönen
nazwa cyfry 1 i liczby 1

jedyny jɛˈdɨ̃nɨ adj
ainoa
istniejący tylko w jednym egzemplarzu

jedyny w swoim rodzaju jɛˈdɨ̃nɨ ˈf‿sfɔ<sup>j</sup>ĩm rɔˈd͡zaju adj
ainoa laatuaan
taki, który jest unikatem

jedzenie jɛˈd͡zɛ̃ɲɛ n
ruoka
coś, co można jeść; żywność, pokarm
syöminen
spożywanie pokarmu

jego ˈjɛɡɔ pronoun
hänen
3. (osoba) lp, rodzaj męski

jej jɛ̇j pronoun
hänen
3. (osoba) lp, rodzaj żeński

jelec ˈjɛlɛt͡s n
seipi
(ichtiologia, ichtiologiczny) Leuciscus, rodzaj ryb słodkowodnych z rodziny karpiowatych

jeleń ˈjɛlɛ̃ɲ n
hirvieläin hirvi
(zoologia, zoologiczny) duży ssak lądowy o rozłożystym porożu u samców;

jelito jɛˈlʲitɔ n
suoli
(anatomia, anatomiczny) część przewodu pokarmowego między żołądkiem a odbytem;

jelito cienkie n
ohutsuoli
(anatomia, anatomiczny) część przewodu pokarmowego położona między żołądkiem a jelitem grubym;

jelito grube n
paksusuoli
(anatomia, anatomiczny) odcinek przewodu pokarmowego od ujścia jelita cienkiego do odbytnicy;

jelito ślepe n
umpisuoli
(anatomia, anatomiczny) pierwszy odcinek jelita grubego człowieka

jelonek jɛˈlɔ̃nɛk n
vasa
młody jeleń

jelonek rogacz jɛˈlɔ̃nɛk ˈrɔɡat͡ʃ n
kampasarvinen
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lucanus cervus, gatunek chrząszcza z rodziny jelonków;

jemeński jɛ̃ˈmɛ̃j̃sʲci adj
jemeniläinen
odnoszący się do Jemenu, państwa na Półwyspie Arabskim

jemioła jɛ̃ˈmʲjɔwa n
misteli
(botanika, botaniczny) rodzaj pasożytniczej rośliny;

jemiołuszka ˌjɛ̃mʲjɔˈwuʃka n
tilhi
(ornitologia, ornitologiczny) rodzaj ptaka z rodziny jemiołuszek / jemiołuszkowatych Bombycillidae, ;

jen jɛ̃n n
jeni
(jednostka monetarna) waluta Japonii;

jeniec ˈjɛ̇̃ɲɛt͡s n
sotavanki
osoba wzięta do niewoli w czasie wojny;

jer jɛr n
järripeippo
(ornitologia, ornitologiczny) Fringilla montifringilla, mały ptak z rodziny łuszczaków;

jeremiada ˌjɛrɛ̃ˈmʲjada n
jeremiadi valitusvirsi
biadolenie, lament, skarga

jerzyk ˈjɛʒɨk n
tervapääsky
(ornitologia, ornitologiczny) Apus apus, smukły ptak, którego palce uniemożliwiają stąpanie po ziemi i siedzenie na gałęziach;

jesienny jɛ̇ˈɕɛ̃nːɨ adj
syksyinen
mający związek z jesienią, dotyczący jesieni, odbywający się jesienią

jesień ˈjɛ̇ɕɛ̇̃ɲ n
syksy
pora roku między latem a zimą;

jesion ˈjɛ̇ɕɔ̃n n
saarni
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Fraxinus L., drzewo, rzadziej krzew, występujące na obszarze półkuli północnej, z rodziny oliwkowatych;

jesiotr ˈjɛ̇ɕɔtr̥ n
sampi
(ichtiologia, ichtiologiczny) Acipenser Linnaeus, duża ryba wędrowna o wydłużonej głowie i szorstkiej, pokrytej płytkami kostnymi skórze;

jest jak jest
se on, mitä on
obecna sytuacja nie jest najlepsza, ale trzeba się z nią pogodzić

jeszcze ˈjɛʃt͡ʃɛ particle
vielä
…oznaczająca, że coś ciągle trwa, odbywa się wciąż, ciągle
…z przymiotnikami i przysłówkami w stopniu wyższym podkreślająca ten stopień bardziej
w funkcji przysłówka znowu, znów, ponownie; dodatkowo
…podkreślająca odległość (w czasie lub przestrzeni) jakiegoś wydarzenia już

jezioro jɛ̇ˈʑɔrɔ n
järvi
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) śródlądowy zbiornik wodny, zwykle naturalny;

jezuicki adj
jesuiitta
dotyczący zakonu jezuitów albo członka tego zakonu
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) postępujący w sposób przebiegły, przewrotny i obłudny lub świadczący o przebiegłości, przewrotności i obłudzie

jezuita n
jesuiitta
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) człowiek przebiegły, przewrotny, obłudny
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek zakonu katolickiego noszącego oficjalną nazwę Towarzystwa Jezusowego;

jezuityzm n
jesuitismi
zakłamany i przewrotny sposób postępowania przypisywany jezuitom

jeśli wejdziesz między wrony, musisz krakać jak i one ˈjɛ̇ɕlʲi ˈvɛjd͡ʑɛʃ ˈmʲjɛ̃nd͡zɨ ˈvrɔ̃nɨ ˈmuɕiʃ ˈkrakat͡ɕ ˈjak i‿ˈɔ̃nɛ proverb
maassa maan tavalla
jeśli ktoś wejdzie w jakieś towarzystwo, powinien upodobnić się (dostosować się) do niego, aby nie narazić się na przykrą lub nawet niebezpieczną sytuację

jeść jɛ̇ɕt͡ɕ v
syödä
przyjmować pokarmy

jeść jak ptaszek v
syödä kuin varpunen
jadać mało

jeździec ˈjɛ̇ʑd͡ʑɛt͡s n
ratsumies
(jeździectwo, jeździecki) osoba jeżdżąca wierzchem na zwierzęciu wierzchowym;

jeździecki adj
ratsastaja-
związany z jeździectwem, dotyczący jeździectwa

jeździć ˈjɛ̇ʑd͡ʑit͡ɕ v
ratsastaa
poruszać się na grzbiecie konia

jeż jɛʃ n
siili
(zoologia, zoologiczny) owadożerny ssak pokryty igłami

jeżeli jɛˈʒɛlʲi conjunction
jos
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających warunek zajścia wydarzenia ze zdania głównego

jeżowiec n
merisiili
(zoologia, zoologiczny) Echinoidea morskie zwierzę należące do szkarłupni;

jeżozwierz jɛˈʒɔzvʲjɛʃ n
piikkisika
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodzaju jeżozwierzy (1.1)

jeżyna jɛˈʒɨ̃na n
karhunvatukka
(botanika, botaniczny) Rubus L., rodzaj krzewów z rodziny różowatych o pędach okrytych kolcami i czarnych lub czerwonych jadalnych owocach;
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) krzew jeżyny (1.1) o czarnych owocach, m.in. z gatunku jeżyna popielica

jidysz ˈjidɨʃ n
jiddiš
(językoznawstwo, językoznawczy) język Żydów aszkenazyjskich;

jod jɔt n
jodi
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu I i liczbie atomowej 53;

jodek ˈjɔdɛk n
jodidi
(chemia, chemiczny) sól jodowodoru lub związek jodu z niemetalem

jodełka jɔˈdɛwka n
kalanruoto
(włókiennictwo) rodzaj splotu tkaniny, przypominający układ igieł jodły

jodoform n
jodoformi
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy halogenków alkilu, środek antyseptyczny o silnym zapachu;

jodła ˈjɔdwa n
pihta
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzew z rodziny sosnowatych;

jodłować jɔdˈwɔvat͡ɕ v
jodlata
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiewać wykorzystując samogłoski a, o dla niskich dźwięków i oraz e, i dla wysokich, z nagłymi przejściami z piersiowego rejestru głosu na falset;

joga ˈjɔɡa n
jooga
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) jeden z sześciu ortodoksyjnych systemów filozofii indyjskiej;
tradycyjny indyjski system ćwiczeń duchowych i fizycznych

jogging n
hölkkä lenkkeily
(sport, sportowy) forma rekreacji lub treningu polegająca na niespiesznym bieganiu, zwykle w miejscu publicznym;

jogin n
joogi
buddyjski lub hinduistyczny asceta uprawiający jogę;

jogurt ˈjɔɡurt n
jogurtti jugurtti
(spożywczy) produkt mleczarski fermentowany mlekowo;

joint n
pilvi
(slangowo) rodzaj skręta zawierający marihuanę;

jon jɔ̃n n
ioni
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) atom lub grupa atomów posiadająca ładunek elektryczny (ujemny lub dodatni);

jonizacja ˌjɔ̇̃ɲiˈzat͡sʲja n
ionisaatio
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) rozpad cząsteczki na jony;

jonosfera n
ionosfääri
(geofizyka) (meteorologia, meteorologiczny) zjonizowana warstwa atmosfery;

jordański jɔrˈdãj̃sʲci adj
jordanialainen
(geografia, geograficzny) (administracja) odnoszący się do państwa Jordania

joruba n
joruba
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany przez Joruba;

jot jɔt n
jii
nazwa litery J

jota ˈjɔta n
hitunen
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa dziewiątej litery alfabetu greckiego, ι;

juan ˈju<sup>w</sup>ãn n
yuan
(jednostka monetarna) waluta Chin;

jubiler juˈbʲilɛr n
kultaseppä
osoba zajmująca się jubilerstwem; rzemieślnik artystyczny trudniący się wyrobem, przeróbką, naprawą, wyceną i sprzedażą przedmiotów z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu) oraz kamieni szlachetnych i ozdobnych

jubileusz ˌjubʲiˈlɛ<sup>w</sup>uʃ n
hääpäivä
ważna rocznica jakiegoś wydarzenia, np. rozpoczęcia czyjejś działalności lub powstania, założenia czegoś

jucht juxt n
juhtinahka
rodzaj wyprawionej skóry bydlęcej

judaizm juˈda<sup>j</sup>ism̥ n
juutalaisuus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna, narodowa religia Żydów;

jugosłowiański ˌjuɡɔswɔˈvʲjä̃j̃sʲci adj
jugoslavialainen
związany z Jugosławią, dotyczący Jugosławii

jujuba jüˈjuba ʒuˈʒuba n
jujube
(botanika, botaniczny) Ziziphus, ciernisty krzew lub drzewko o żółtych, drobnych kwiatach i często jadalnych owocach;

juk juk n
satulalaukku
każda z dwóch sakw przytroczonych do grzbietu konia czy osła

juliański juˈlʲjä̃j̃sʲci adj
juliaaninen
autorstwa lub wprowadzony przez Juliusza Cezara
z czasów Juliusza Cezara

junior ˈjü̃ɲɔr n
nuorempi
(sport, sportowy) zawodnik, który nie ukończył określonego dla danej dyscypliny wieku, zwykle 19 lat
młodszy wiekiem członek rodziny
syn lub młodszy brat / starszy brat, który nosi to samo imię co ojciec

junta n
juntta
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa bądź człon nazwy organu kolegialnego w Hiszpanii i Ameryce Łacińskiej (nazwa odnosi się do wielu różnych organów)
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w krajach Ameryki Łacińskiej: władza ustanowiona pozakonstytucyjnie przez wojsko, zwykle w drodze zamachu stanu;

jura ˈjura n
Jurakausi
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych;

jurajski juˈrajsʲci adj
jurakautinen
(geologia, geologiczny) dotyczący jury, występujący, powstały w jurze

jurta ˈjurta n
jurtta
(etnografia, etnograficzny) namiot pokryty zazwyczaj skórami lub wojłokiem, używany przez ludy tureckie i mongolskie w środkowej Azji i południowej Syberii;

jury n
raati
grupa ludzi, zwykle specjalistów w danej dziedzinie, dokonujących oceny osób lub dzieł biorących udział we współzawodnictwie

jurysdykcja n
hallintoalue
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uprawnienie organu władzy do rozstrzygania spornych spraw

juta ˈjuta n
juutti
(botanika, botaniczny) Corchorus L., roślina tropikalna z rodziny ślazowatych;
(włókiennictwo) tkanina z tego włókna;
(włókiennictwo) włókno otrzymywane z łodyg tej rośliny

jutro ˈjutrɔ adv
huomenna huominen
następnego dnia po obecnym

jutro ˈjutrɔ n
huominen huomenna
dzień następny w stosunku do obecnego

jutrzejszy juˈṭʃɛjʃɨ adj
huominen
odnoszący się do jutra

jutrznia n
aamunkoitteen valo
(książkowy) zjawisko zorzy na porannym niebie

już juʃ particle
ei enää
…określająca granicę między przeszłością a przyszłością
jo vielä
…podkreślająca, że coś jest wynikiem minionego czasu i zdarzeń

jąderko n
tumajyvänen
(biologia, biologiczny) element jądra komórkowego, który odpowiada za syntezę RNA;

jądro ˈjɔ̃ndrɔ n
kives
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) (medycyna, medyczny) męski narząd rozrodczy zwierząt i ludzi wytwarzający nasienie;
ydin
(fizyka, fizyczny) centralna część atomu;
(biologia, biologiczny) jedno z organelli, zawierające materiał genetyczny;
(informatyka, informatyczny) główna część systemu operacyjnego;

jądro atomowe n
atomiydin
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) centralna część atomu złożona z protonów i neutronów;

jądrowy jɔ̃nˈdrɔvɨ adj
tuma
(fizyka, fizyczny) dotyczący jądra atomowego

jąkanie n
takeltelu
mówienie niewyraźnie, niepłynnie

jąkać v
takellella
(rzadki, rzadko używany) mówić w sposób nieskładny, mało zrozumiały

jąkała jɔ̃ŋˈkawa n
änkyttäjä
(potocznie, potoczny) ktoś, kto się jąka
(potocznie, potoczny) kobieta, która się jąka

jęczeć v
voihkia
o człowieku, zwierzętach: wydawać przeciągły, żałosny dźwięk wyrażający ból, cierpienie

jęczmienny jɛ̃n͇t͡ʃˈmʲjɛ̃nːɨ adj
ohrainen
dotyczący jęczmienia (Hordeum L.)
wykonany z ziarna jęczmienia

jęczmień ˈjɛ̃n͇t͡ʃmʲjɛ̇̃ɲ n
näärännäppy
(potocznie, potoczny) grudka na powiece, powstała wskutek infekcji;
ohra
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Hordeum L., roślina zbożowa z rodziny wiechlinowatych;
(spożywczy) ziarno z nasion jęczmienia (1.1)

jęk jɛ̃ŋk n
urina
żałosny głos wydawany przez człowieka pod wpływem bólu lub cierpienia
żałosny, przeciągły dźwięk wydawany przez niektóre ptaki, wytwarzany przez maszyny, instrumenty muzyczne, szum wiatru itp.

jętka ˈjɛ̃ntka n
päivänkorento
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) wodny owad żyjący bardzo krótko;

języczek n
kitakieleke
(anatomia, anatomiczny) u ssaków: wyrostek na tylnym brzegu podniebienia miękkiego;

język ˈjɛ̃w̃zɨk n
kieli
(anatomia, anatomiczny) mięsień znajdujący się w jamie ustnej lub gębowej, pełniący funkcję narządu smaku, ułatwiający jedzenie, a u ludzi także mówienie;
(informatyka, informatyczny) zbiór rozkazów i reguł ich łączenia sterujących pracą komputera;
część języka (1.2), obejmująca tylko terminy z jednej dziedziny wiedzy; (także, też) konkretny wariant danego języka (1.2), wydzielony geograficznie, środowiskowo lub stylistycznie
(obuwnictwo, obuwniczy) część buta osłaniająca stopę pod sznurówką
kieli ohjelmointikieli
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór słów, reguł gramatycznych, zasad wymowy, idiomów, umożliwiający porozumiewanie się osób znających ten zbiór;

język kreolski n
kreoli
(językoznawstwo, językoznawczy) uproszczona mowa powstała w wyniku kontaktu grup posługujących się wzajemnie niezrozumiałymi językami, w odróżnieniu od pidżynu charakteryzująca się ustabilizowanym systemem gramatycznym i dobrze wypracowanym słownictwem, służąca danemu społeczeństwu jako język etniczny;

język literacki n
kirjakieli
(językoznawstwo, językoznawczy) staranniejszy rejestr języka, używany głównie w piśmie (forma języka stawiana w opozycji do standardowej mowy potocznej)

język migowy ˈjɛ̃w̃zɨk mʲiˈɡɔvɨ n
viittomakieli
język gestów (tzw. znaków migowych), za pomocą którego rozmawiają głusi;

język obcy ˈjɛ̃w̃zɨk ˈɔpt͡sɨ n
vieras kieli
(językoznawstwo, językoznawczy) język inny niż język ojczysty

język ogólny n
yleiskieli
(językoznawstwo, językoznawczy) ogólnoetniczny standard języka

język ojczysty ˈjɛ̃w̃zɨk ɔjˈt͡ʃɨstɨ n
äidinkieli
(językoznawstwo, językoznawczy) język przyswojony jako pierwszy w otoczeniu, w którym się wychowuje;

język programowania ˈjɛ̃w̃zɨk ˌprɔɡrãmɔˈvãɲa n
ohjelmointikieli
(informatyka, informatyczny) język sztuczny przeznaczony do zapisu algorytmów lub programów komputerowych;

językowy ˌjɛ̃w̃zɨˈkɔvɨ adj
kielellinen
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z językiem

językoznawca ˌjɛ̃w̃zɨkɔˈznaft͡sa n
kielitieteilijä
(językoznawstwo, językoznawczy) specjalista w zakresie językoznawstwa

językoznawstwo ˌjɛ̃w̃zɨkɔˈznafstfɔ n
kielitiede
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o języku;

ka ka n
koo
nazwa litery k / K

kabardyjski adj
kabardi
dotyczący Kabardii albo Kabardyjczyków

kabaret kaˈbarɛt n
kabaree
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) spektakl (niekiedy na estradzie, czasem w restauracji, kawiarni) o lekkim repertuarze skeczów, monologów literackich, piosenek, tańców (i tym podobne, i temu podobne);

kabel ˈkabɛl n
kaapeli
(elektryczność) gruby przewód elektryczny lub światłowodowy, zwykle spleciony z kilku odizolowanych żył;

kabestan n
ankkuripeli
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) urządzenie ułatwiające wybieranie lub luzowanie lin pod obciążeniem (np. kotwic);

kabina n
luokka
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) małe pomieszczenie mieszkalne na statku

kabotażowiec ˌkabɔtaˈʒɔvʲjɛt͡s n
rannikkoalus
statek do kabotażu

kabriolet kaˈbrʲjɔlɛt n
avoauto
(motoryzacja) samochód osobowy o otwartym nadwoziu (brak stałego dachu)

kabuki kaˈbuci n
kabuki
rodzaj tradycyjnego teatru japońskiego;

kabura n
kotelo
(wojskowość, wojskowy) futerał, pokrowiec na krótką broń palną, noszony zazwyczaj u pasa, mający zabezpieczenie przed wypadaniem broni;

kac kat͡s n
krapula kankkunen
(potocznie, potoczny) występowanie nieprzyjemnych objawów (bólu głowy, pragnienia) na skutek nadmiernego spożycia alkoholu;

kaczeniec kaˈt͡ʃɛ̃ɲɛt͡s n
rentukka
(botanika, botaniczny) Caltha palustris, knieć błotna; roślina o żółtych kwiatach i nerkowatych liściach;

kaczka ˈkat͡ʃka n
ankka sorsa
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych;
sorsa ankka
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso lub potrawa z kaczki (1.1)

kaczka dziennikarska ˈkat͡ʃka ˌd͡ʑɛ̇̃ɲːiˈkarska n
uutisankka ankka
(publikatory) nieprawdziwa, zmyślona informacja prasowa;

kaczka krzyżówka n
heinäsorsa
(ornitologia, ornitologiczny) Anas platyrhynchos, gatunek ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych;

kaczor ˈkat͡ʃɔr n
ankkakukko
(ornitologia, ornitologiczny) samiec kaczki

kadencja kaˈdɛ̃nt͡sʲja n
kadenssi
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sekwencja akordów mająca charakter zakończenia;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wirtuozowska, improwizacyjna solówka w ramach większych utworów, np. koncertów orkiestrowych
(sport, sportowy) w biegach: liczba kroków na minutę
(sport, sportowy) w kolarstwie: liczba obrotów pedałów na minutę
omistusaika
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) okres pełnienia funkcji (urzędu) przez obieralnego urzędnika lub organ;

kadi ˈkadʲi n
qadi
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sędzia muzułmański

kadm katm̥ n
kadmium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cd i liczbie atomowej 48;

kadra n
esikunta
zespół wykwalifikowanych pracowników danej jednostki

kadryl n
katrilli
(dawniej, dawny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyka do kadryla (1.1)
(przestarzałe, przestarzały) (choreografia, choreograficzny) figurowy taniec salonowy, tańczony parami w grupach, popularny w XIX wieku;

kadzidło kaˈd͡ʑidwɔ n
suitsuke
przeznaczona do spalenia w celach kultu mieszanina żywic, dająca intensywną, przyjemną woń

kadłub ˈkadwup n
runko
(potocznie, potoczny) kadłub (1.1) samolotu
(potocznie, potoczny) kadłub (1.1) statku

kafar ˈkafar n
juntta
maszyna do wbijania pali w grunt;

kafetiera tłokowa n
pressopannu
szklany lub rzadziej stalowy dzbanek z tłokiem do przygotowywania kawy lub herbaty

kaftan ˈkaftãn n
kaftaani
(krawiectwo) męski ubiór o wschodnim pochodzeniu, sięgający do kolan lub krótszy, z długimi rękawami i zapinany z przodu;

kaftan bezpieczeństwa ˈkaftãn ˌbɛspʲjɛˈt͡ʃɛ̃j̃stfa n
pakkopaita
bluza z długimi rękawami wiązanymi na plecach, używana do unieruchomienia osób psychicznie chorych;

kagan n
suurkaani
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu: władca wśród niektórych ludów tureckojęzycznych;

kaganiec kaˈɡãɲɛt͡s n
kuonokoppa
siatka pleciona z drutu lub skóry zakładana zwierzętom na pysk;

kainowe piętno ˌka<sup>j</sup>ĩˈnɔvɛ ˈpʲjɛ̃ntnɔ idiom
Kainin merkki
(biblijny) znamię, którym Bóg oznaczył Kaina, zabójcę swojego brata Abla

kajak ˈkajak n
kajakki
niewielka łódź zakryta z wierzchu, z otworem na pomieszczenie jednej, dwu lub czterech osób, poruszana wiosłami o dwu piórach;

kajakarz kaˈjakaʃ n
meloja
(sport, sportowy) zawodnik uprawiający kajakarstwo lub osoba, która pływa kajakiem

kajdanki n
käsiraudat
para połączonych ze sobą obręczy, zamykanych na zatrzask, ograniczających swobodę ruchów;

kajdany n
kahle
metalowe pęta do skuwania kończyn więźniów

kajman ˈkajmãn n
kaimaani
(zoologia, zoologiczny) Caiman, gad z rodziny aligatorów;

kajuta kaˈjuta n
hytti
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) małe zamykane pomieszczenie mieszkalne na statku;

kakadu kaˈkadu n
kakadu
(ornitologia, ornitologiczny) papuga posiadająca na głowie charakterystyczny czub z piór;

kakao kaˈkaɔ n
kaakao
(botanika, botaniczny) ziarno kakaowca; potocznie również sam kakaowiec;
(spożywczy) proszek z nasion kakaowca
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój sporządzony z proszku kakao (1.2), zalanego wodą lub mlekiem

kakofonia ˌkakɔˈfɔ̃ɲja n
kakofonia
nieprzyjemne połączenie dźwięków;

kaktus ˈkaktus n
kaktus
(botanika, botaniczny) roślina o soczystych, zgrubiałych łodygach pokrytych kolcami, rosnąca na pustynnych obszarach Ameryki Środkowej i Południowej;

kalafior kaˈlafʲjɔr n
kukkakaali
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. botrytis L., odmiana kapusty o białych, mięsistych kwiatach;

kalafonia ˌkalaˈfɔ̃ɲja n
hartsi
(technologia, technika, techniczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) łamliwa i przezroczysta pozostałość po destylacji terpentyny z żywicy drzew iglastych;

kalander n
kalanteri
(technologia, technika, techniczny) prasa do tłoczenia matryc stereotypowych lub prasowania, gładzenia i satynowania materiału;

kalarepa ˌkalaˈrɛpa n
kyssäkaali
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) warzywo, jadalna bulwa pędowa kalarepy (1.1)
kyssäkaali kaalirapi
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Brassica oleracea var. gongylodes L., odmiana kapusty warzywnej;

kalcyt ˈkalt͡sɨt n
kalkkisälpä
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, składnik skał osadowych;

kaldera kalˈdɛra n
kaldera
(geologia, geologiczny) rozległe, koliste zagłębienie w szczytowej części wulkanu powstałe wskutek gwałtownej eksplozji;

kaledoński ˌkalɛˈdɔ̃j̃sʲci adj
kaledonialainen
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do Kaledonii
(geografia, geograficzny) odnoszący się do Nowej Kaledonii
(geologia, geologiczny) odnoszący się do orogenezy kaledońskiej

kalejdoskop ˌkalɛjˈdɔskɔp n
kaleidoskooppi
(optyka, optyczny) urządzenie optyczne (zabawka), w którym dzięki wielokrotnym odbiciom obrazów różnokolorowych szkiełek, w odpowiednio rozmieszczonych zwierciadłach, obserwuje się różnobarwne, symetryczne figury, zmieniające się przy jego obracaniu;

kaleka kaˈlɛka n
invalidi
człowiek dotknięty kalectwem
kobieta dotknięta kalectwem

kalendarz kaˈlɛ̃ndaʃ n
kalenteri
spis dni całego roku z podziałem na tygodnie i miesiące, często w formie publikacji (np. plakat, broszura) z dodatkowymi informacjami (imieniny, święta, wschody i zachody słońca, przepisy itp.);
kalenteri almanakka
system rachuby dni i dłuższych odstępów czasu, oparty zazwyczaj na cyklu zmian pór roku (związanych z obiegiem Ziemi wokół Słońca) i zmian faz Księżyca;

kalendarz adwentowy n
joulukalenteri
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wywodzący się z tradycji niemieckiej, specjalny dziecięcy kalendarz służący do odliczania dni od pierwszego dnia grudnia do wigilii Bożego Narodzenia;

kalendarz gregoriański n
gregoriaaninen kalenteri
kalendarz słoneczny obowiązujący obecnie w większości krajów świata;

kalendarz juliański n
juliaaninen kalenteri
kalendarz słoneczny opracowany na życzenie Juliusza Cezara przez astronoma greckiego Sosygenesa;

kalesony ˌkalɛˈsɔ̃nɨ n
pitkät alushousut
(krawiectwo) rodzaj bielizny męskiej z długimi nogawkami, zakładanej na chłody pod spodnie;

kalif ˈkalʲif n
kalifi
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islamski przywódca religijny, a początkowo także i polityczny, tytularny następca Mahometa;

kalifat kaˈlʲifat n
kalifaatti
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) islamski ustrój polityczny państwa rządzonego przez kalifa, odpowiednik sułtanatu, cesarstwa lub królestwa;

kaliforn kaˈlʲifɔrn n
kalifornium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cf i liczbie atomowej 98;

kalifornijski ˌkalʲifɔrʲˈɲijsʲci adj
kalifornialainen
związany z Kalifornią, pochodzący z Kalifornii

kaligraf kaˈlʲiɡraf n
kalligraafikko
osoba, która pisze kaligraficznie

kaligrafia ˌkalʲiˈɡrafʲja n
kaunokirjoitus kalligrafia
sztuka polegająca na pięknym, starannym pisaniu;

kaligraficzny adj
kalligrafinen
napisany ozdobnym pismem odręcznym
związany z kaligrafią

kalina kaˈlʲĩna n
heisi
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Viburnum L., drzewo lub krzew o białych lub różowych kwiatach i czerwonych, czarnych lub żółtych trujących owocach;

kalkulacja n
laskelma
(handel, handlowy) ustalanie kosztów na jednostkę towarów lub usług

kalkulator ˌkalkuˈlatɔr n
laskin
małe urządzenie służące do wykonywania obliczeń arytmetycznych;

kalmar ˈkalmar n
kalmari
(zoologia, zoologiczny) Teuthida, gatunek głowonoga;

kaloria kaˈlɔrʲja n
kalori
(fizyka, fizyczny) pozaukładowa jednostka ciepła równa ilości ciepła potrzebnej do podgrzania 1 grama wody o 1 kelwin;

kaloryfer ˌkalɔˈrɨfɛr n
lämpöpatteri
element grzewczy w postaci połączonych ze sobą równolegle w płaszczyźnie metalowych rur, przez które przepływa gorąca woda lub para wodna

kalosz ˈkalɔʃ n
kumisaapas
(obuwnictwo, obuwniczy) gumowy but służący do ochrony przed błotem lub wodą;

kalumnia kaˈlũmʲɲja n
herjaus
niesprawiedliwe oszczerstwo, oskarżenie

kalwinizm kalˈvʲĩɲism̥ n
kalvinismi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system teologiczny stworzony przez Jana Kalwina; jedna z religii protestanckich;

kambodżański ˌkãmbɔˈd͡ʒãj̃sʲci adj
kambodžalainen
odnoszący się do państwa Kambodża

kambr kãmpr̥ n
kambrikausi
(geologia, geologiczny) pierwszy okres geologiczny paleozoiku;

kamea n
kamee
(sztuka) szlachetny lub półszlachetny kamień ozdobiony reliefem ciętym wypukło;

kameleon ˌkãmɛˈlɛɔ̃n n
kameleontti
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka słynąca ze zdolności do zmiany ubarwienia, długiego języka i oryginalnych kształtów ciała;
(przenośnie, przenośnia) człowiek, który łatwo zmienia poglądy

kamelia n
kamelia
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju kamelii (1.1)
kwiat kamelii (1.2)

kamera kãˈmɛra n
kamera elokuvakamera
urządzenie do nagrywania ruchomego obrazu, często również z dźwiękiem;

kamerdyner n
hovimestari
starszy lokaj nadzorujący służbę, podawanie do stołu czy prace porządkowe

kameruński ˌkãmɛˈrũj̃sʲci adj
kamerunilainen
odnoszący się do państwa Kamerun

kamerzysta ˌkãmɛˈʒɨsta n
kameramies
ktoś, kto obsługuje kamerę i filmuje

kamfora kãw̃ˈfɔra n
kamferi
organiczny związek chemiczny z grupy terpenów, pochodna kamfenu, stosowany w technice i medycynie;

kamieniarz n
kivenhakkaaja
rzemieślnik, który zajmuje się obróbką kamieni

kamienica czynszowa n
vuokratalo
okazały budynek z wieloma mieszkaniami do wynajęcia

kamieniołom n
kivilouhos
(górnictwo, górniczy) miejsce pozyskiwania kamienia budowlanego, zwykle metodą odkrywkową;

kamienisty ˌkãmʲjɛ̇̃ˈɲistɨ adj
kallioinen
taki, który pokryty jest kamieniami albo zawiera dużo kamieni

kamieniuszka ˌkãmʲjɛ̇̃ˈɲuʃka n
virta-alli
(ornitologia, ornitologiczny) Histrionicus histrionicus, gatunek kaczki;

kamienny kãˈmʲjɛ̃nːɨ adj
kivi
zrobiony, powstały z kamienia, złożony z kamieni

kamień ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ n
kivi
(mineralogia, mineralogiczny) obiekt pochodzenia mineralnego o konsystencji stałej, twardy, wyraźnie odgraniczający się od otoczenia
(medycyna, medyczny) złóg powstający w organach wewnętrznych, takich jak nerki, woreczek żółciowy, moczowody
twardy osad powstający w naczyniach, kotłach itp.;

kamień milowy ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ mʲiˈlɔvɨ n
kilometripylväs
słupek przy drodze z napisaną na nim odległością do najbliższego miasta;

kamień młyński n
myllynkivi
(technologia, technika, techniczny) jeden z dwóch płaskich okrągłych kamieni w młynie żarnowym służących do rozcierania ziarna

kamień nazębny n
hammaskivi kivi
(stomatologia, stomatologiczny) twardy osad powstający na powierzchni zębów;

kamień szlachetny ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ ʃlaˈxɛtnɨ n
jalokivi
(jubilerstwo, jubilerski) wartościowa oraz rzadko spotykana odmiana niektórych minerałów o dużej twardości, wykorzystywana w jubilerstwie;

kamień u szyi idiom
riippa
(przenośnie, przenośnia) coś, co odbiera komuś swodobę działania, co stanowi znaczące ograniczenie czyjejś wolności

kamień winny n
viinikivi
(chemia, chemiczny) (enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) kwaśny winian potasu;

kamień węgielny ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ vɛ̃ŋʲˈɟɛlnɨ n
kulmakivi
(przenośnie, przenośnia) podstawa, najważniejsza część czegoś
kamień znajdujący się w węgle
obecnie pierwsza cegła lub inny element budowlany stawiany jako pierwszy podczas budowy, mający znaczenie symboliczne

kamień żółciowy n
sappikivi
(medycyna, medyczny) złóg powstały w wyniku odkładania się składników żółci;

kamionka kãˈmʲjɔ̃nka n
kivitavara
(technologia, technika, techniczny) (rzemiosło, rzemieślniczy) twardy materiał ceramiczny stosowany do wyrobu płytek posadzkowych, aparatury kwasoodpornej, rur kanalizacyjnych i naczyń;
lillukka
(botanika, botaniczny) Rubus saxatilis, gatunek maliny mający lekko kolczaste, płożące się pędy oraz karłowate, szkarłatne owoce;

kamizelka ˌkãmʲiˈzɛlka n
liivi
(odzieżownictwo) (krawiectwo) ubranie bez rękawów i kołnierza nakładane na tułów, zapinane na guziki

kampania wyborcza n
vaalikampanja
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ogół środków masowego przekazu (plakaty, reklamy telewizyjne, radiowe, prasowe, wiece, spotkania z wyborcami), jakimi specjaliści od marketingu politycznego promują kandydaturę polityka lub partii;

kampanologia n
kampanologia
nauka o tradycyjnych dzwonach wieżowych i kościelnych;

kamper ˈkãmpɛr n
matkailuauto
(motoryzacja) samochód kempingowy;
kämppäri
(środowiskowy) (slangowo) w grach komputerowych osoba trzymająca się stale jednego miejsca, strzelając do innych graczy

kampus ˈkãmpus n
kampus
kompleks budynków i terenów uniwersyteckich

kamusznik kãˈmuʃʲɲik n
karikukko
(ornitologia, ornitologiczny) Arenaria interpres, średniej wielkości ptak z rzędu siewkowców;

kanadyjski ˌkãnaˈdɨjsʲci adj
kanadalainen
związany z Kanadą, dotyczący Kanady

kanalia kãˈnalʲja n
kanalja
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba podła, niegodziwa

kanapa kãˈnapa n
sohva
podłużny mebel z oparciem przeznaczony do siedzenia

kanapka kãˈnapka n
kerrosvoileipä voileipä
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (handel, handlowy) kanapka (1.1) składająca się przynajmniej z dwóch warstw pieczywa kanapka (1.1) przełożona / posmarowana czymś między warstwami

kanarek kãˈnarɛk n
kanarialintu kanarianhemppo
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak hodowlany o żółtym upierzeniu;

kanasta n
canasta
(termin karciany) wieloosobowa gra karciana rozgrywana dwoma pełnymi taliami;

kanał ˈkãnaw n
kanava
wykonany przez człowieka wykop w ziemi, którym płynie woda; służy np. do nawadniania lub osuszania pól albo umożliwienia żeglugi statków

kandela kãnˈdɛla n
kandela
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) podstawowa jednostka światłości w układzie SI, oznaczana symbolem cd;

kandydat kãnˈdɨdat n
ehdokas
ktoś, kto kandyduje do czegoś, ubiega się o coś

kandydatura n
ehdokkuus
bycie kandydatem do czegoś lub kogoś
wniosek proponujący kogoś na określone stanowisko czy funkcję

kandyzować v
kandeerata
(spożywczy) konserwować przez smażenie w gęstym syropie cukrowym

kangur ˈkãŋɡur n
kenguru
(zoologia, zoologiczny) torbacz słynący z długich skoków;

kania ˈkãɲa n
haukka
(ornitologia, ornitologiczny) Milvus, ptak drapieżny gnieżdżący się na drzewach i w szczelinach skalnych;

kanibal kãˈɲibal n
kannibaali
człowiek, który jada ludzkie mięso
zwierzę, które jada przedstawicieli własnego gatunku
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek okrutny, krwiożerczy

kanibalizm ˌkãɲiˈbalʲism̥ n
kannibalismi
(zoologia, zoologiczny) praktyka zjadania osobników własnego gatunku;

kanibalski adj
kannibalistinen
dotyczący kanibali lub kanibalizmu

kanikuła ˌkãɲiˈkuwa n
mätäkuu
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: pora roku, w której Słońce znajduje się w gwiazdozbiorze Psa, czyli od 22 czerwca do 23 sierpnia

kanister kãˈɲistɛr n
kanisteri
(motoryzacja) przenośny zbiornik na paliwo z uchwytem umożliwiajacym ręczny transport;

kaniuk ˈkãɲuk n
liitohaukka
(ornitologia, ornitologiczny) Elanus, niewielki ptak drapieżny, nie gnieżdżący się w Polsce;

kanji n
kanji
(językoznawstwo, językoznawczy) japońskie pismo ideograficzne, wywodzące się z pisma chińskiego;

kanon ˈkãnɔ̃n n
alkuperäisteokset
(biblijny) zamknięty zbiór ksiąg uznany w Kościele za natchnione;
(kościelny) modlitwa eucharystyczna, część mszy świętej;
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) lista norm, zasad, tekstów o podstawowym znaczeniu
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) ogólnie przyjęta zasada czy wzorzec (postępowania, estetyki, itp.);
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna z powtarzającym się tematem;
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pojedynczy przepis w kodeksie

kanonada n
tykistökeskitys
(wojskowość, wojskowy) silny, długotrwały ostrzał z dział, nawała artyleryjska

kanoniczny adj
kaanoniin kuuluva
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z kanonami, odnoszący się do kanonów

kanonierka ˌkãnɔ̃ˈɲɛrka n
tykkivene
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) historyczna klasa okrętów artyleryjskich średniej lub małej wielkości

kanonik n
kaniikki
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu Kanoników Regularnych św. Augustyna;

kanonizować v
kanonisoida
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalnie ogłaszać kogoś świętym

kantar ˈkãntar n
marhaminta
(jeździectwo, jeździecki) rodzaj uproszczonej uzdy bez wędzidła;

kantata kãnˈtata n
kantaatti
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny na głosy solowe;

kanton ˈkãntɔ̃n n
kantoni piirikunta
kraj wchodzący w skład Konfederacji Szwajcarskiej;

kantor ˈkãntɔr n
valuutanvaihto
miejsce umożliwiające wymianę waluty na inną
kanttori
przodownik w chórze protestanckim, organista

kantoński adj
kantoninkiina
związany z Kantonem, dotyczący Kantonu (miasta w Chinach)

kantoński n
kantoninkiina
(językoznawstwo, językoznawczy) język kantoński, używany w południowych Chinach, Hongkongu i Makau;

kaolin kaˈɔlʲĩn n
kaoliini
(geologia, geologiczny) skała osadowa zawierająca w swym składzie głównie kaolinit, surowiec ceramiczny;

kaon n
kaoni
(fizyka, fizyczny) każdy z czterech mezonów stanowiących połączenie kwarka lub antykwarka dziwnego i kwarka lub antykwarka górnego lub dolnego;

kapar ˈkapar n
kapriksen nuppu
(botanika, botaniczny) Capparis, drzewo, krzew lub pnącze o pojedynczych liściach i dużych, białych, kremowych lub różowych kwiatach na długich szypułach, rosnące w wielu gatunkach w strefie tropikalnej obu półkul;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) pąk kwiatowy lub młody owoc kaparu ciernistego (Capparis spinosa L.) o pikantnym smaku, używany w sztuce kulinarnej jako przyprawa

kapać ˈkapat͡ɕ v
tiputtaa
o cieczy spadać kroplami

kapelan n
kappalainen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny duszpasterzujący w wojsku, więzieniu, szpitalu, żeńskim domu zakonnym albo w prywatnej kaplicy;

kapelmistrz kaˈpɛlmʲisṭʃ n
kapellimestari
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk kierujący chórem, kapelą lub orkiestrą, dyrygent

kapelusz kaˈpɛluʃ n
hattu lakki
(odzieżownictwo) rodzaj nakrycia głowy z rondem i częścią wypukłą w środku;

kapelusz panama n
panamahattu
(odzieżownictwo) pleciony kapelusz produkowany pierwotnie w Ekwadorze;

kapelusznik n
hatuntekijä
(rzemiosło, rzemieślniczy) wytwórca kapeluszy

kapeć ˈkapɛt͡ɕ n
tohveli
(obuwnictwo, obuwniczy) obuwie używane tylko w domu

kapitalista ˌkapʲitaˈlʲista n
kapitalisti
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) właściciel kapitału – przedsiębiorstwa będącego dla niego źródłem zysku; osoba dysponująca kapitałem

kapitalistyczny ˌkapʲitalʲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
kapitalistinen
związany z kapitalizmem i kapitalistami, właściwy kapitalizmowi

kapitalizm ˌkapʲiˈtalʲism̥ n
kapitalismi
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) system ekonomiczny i społeczny oparty na prywatnej własności, swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej, wolnej konkurencji, zapewniający podstawowe wolności i prawa obywatelskie;

kapitan kaˈpʲitãn n
kapteeni
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) dowódca cywilnego statku wodnego lub samolotu
(sport, sportowy) gracz reprezentujący całą swoją drużynę
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski, między porucznikiem a majorem;

kapitał kaˈpʲitaw n
pääoma
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) majątek, zasoby (zwykle pieniędzy)
(przenośnie, przenośnia) niematerialna wartość, zasób do wykorzystania

kapitałochłonny ˌkapʲitawɔˈxwɔ̃nːɨ adj
pääomaintensiivinen pääomavaltainen
wymagający relatywnie dużej ilości kapitału lub innych środków trwałych dla osiągnięcia określonego efektu gospodarczego

kapitulacja ˌkapʲituˈlat͡sʲja n
antautuminen
zaprzestanie walki, poddanie się wrogowi
rezygnacja ze swoich zamiarów, przyznanie racji stronie przeciwnej
warunki poddania się

kaplica kaˈplʲit͡sa n
kappeli rukoushuone
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niewielki wolnostojący budynek służący celom religijnym;
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wydzielona część budynku, służąca do odprawiania nabożeństw, często z umieszczonym ołtarzem

kappa ˈkapːa n
kappa
nazwa dziesiątej litery alfabetu greckiego, κ;

kapral ˈkapral n
korpraali
(wojskowość, wojskowy) najniższy stopień wojskowy w korpusie podoficerskim;

kaprys ˈkaprɨs n
oikku
chwilowa zachcianka, dziwactwo
nagła, niespodziewana zmiana jakiegoś zjawiska

kapsaicyna n
kapsaisiini
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny odpowiedzialny za ostry, piekący smak papryki chili;

kapsel ˈkapsɛl n
kruunukorkki
metalowa przykrywka obciskana na końcu szklanej butelki;

kapsyd n
kapsidi
(biologia, biologiczny) białkowa osłonka genomu wirusa;

kaptur ˈkaptur n
huppu
(krawiectwo) część płaszcza, kurtki lub bluzy służąca jako nakrycie głowy;

kapturka kapˈturka n
mustapääkerttu
(ornitologia, ornitologiczny) Sylvia atricapilla, gatunek małego ptaka z rodziny pokrzewkowatych;

kapucyn kaˈput͡sɨ̃n n
kapusiini
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek zakonu braci kapucynów;

kapucynka n
kapusiini
(zoologia, zoologiczny) Cebus, rodzaj małpy;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica

kapusta kaˈpusta n
kaali
(botanika, botaniczny) roślina warzywna o jadalnych liściach zbitych w główkę;

kapusta kiszona n
hapankaali
(spożywczy) półprodukt spożywczy z szatkowanej kapusty: przyprawionej, zasolonej i poddanej fermentacji z udziałem bakterii mlekowych;

kapłanka kapˈwãnka n
papitar
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta, która sprawuje posługę religijną

kapłaństwo n
pappeus
(kościelny) sakrament święceń w chrześcijaństwie;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność lub urząd kapłana

kapłon n
kapuuni
(zootechnika, zootechniczny) wykastrowany kogut kury domowej;

kara ˈkara n
rangaistus
dolegliwość wymierzona jako sankcja

kara cielesna ˈkara t͡ɕɛˈlɛsna n
ruumiinrangaistus
kara mająca na celu zadanie bólu fizycznego osobie karanej;

kara śmierci ˈkara ˈɕmʲjɛrʲt͡ɕi n
kuolemanrangaistus
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kara polegająca na pozbawieniu życia sprawcy przestępstwa;

karabin kaˈrabʲĩn n
kivääri
(wojskowość, wojskowy) indywidualna broń strzelecka o długiej lufie;

karabin maszynowy kaˈrabʲĩn ˌmaʃɨ̃ˈnɔvɨ n
konekivääri
(wojskowość, wojskowy) zespołowa broń samoczynna zasilana amunicją o kalibrze do 20 mm;

karabinek ˌkaraˈbʲĩnɛk n
karbiini
indywidualna broń strzelecka o lufie krótszej niż w karabinie;

karabinier n
karabinieeri
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w dawnych armiach europejskich: wyborowy żołnierz piechoty i kawalerii

karafka kaˈrafka n
karahvi
rodzaj butelki z wąską szyjką;

karagen n
karrageeni
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) rodzaj polisacharydów ekstrahowanych z czerwonych wodorostów, naturalna substancja o wielorakim zastosowaniu w przemyśle spożywczym;

karaka kaˈraka n
karakki
(marynarka) typ dawnego statku transportowego;

karakuł kaˈrakuw n
karakul
(zoologia, zoologiczny) owca pochodzenia azjatyckiego, której jagnię ma sierść zwiniętą w charakterystyczne loki;

karalny kaˈralnɨ adj
rangaistava
taki, który podlega karze

karaluch kaˈralux n
torakka
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Blatta orientalis, duży, żyjący w siedliskach ludzkich owad żywiący się produktami spożywczymi;

karaoke ˌkaraˈɔkɛ n
karaoke
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiewanie znanych piosenek do odtwarzanej z taśmy melodii w przeznaczonych do tego lokalach

karapaks kaˈrapaks n
kilpi
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) twarda grzbietowa powłoka zewnętrzna ciała niektórych zwierząt;

karat ˈkarat n
karaatti
jubilerska jednostka masy równa 0,2 g, stosowana do mierzenia masy kamieni szlachetnych i pereł;
dawna miara zawartości złota w stopach – czyste złoto miało 24 karaty;

karate kaˈratɛ n
karate
(sport, sportowy) japońska sztuka walki;

karateka ˌkaraˈtɛka n
karateka
(sport, sportowy) osoba uprawiająca karate

karawan n
ruumisauto ruumisvaunut
pojazd do przewozu trumny ze zwłokami

karawana ˌkaraˈvãna n
karavaani
wielbłądzia ekspedycja transportowa lub pielgrzymkowa na pustyni;

karawanseraj n
karavaaniseralji
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) zajazd stanowiący miejsce postoju karawan, mający pomieszczenia dla podróżnych wraz ze składami na towary;

karawela ˌkaraˈvɛla n
karavelli
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jednopokładowy, dwu- lub trójmasztowy żaglowiec o wysokich nadbudówkach na dziobie i rufie, używany od XV do XVII wieku;

karać ˈkarat͡ɕ v
rangaista
wymierzać karę

karaś ˈkaraɕ n
ruutana
(systematyka) (ichtiologia, ichtiologiczny) Carassius carassius Linnaeus, gatunek słodkowodnej ryby z rodziny karpiowatych;

karbon ˈkarbɔ̃n n
hiilikausi
(geologia, geologiczny) piąty okres geologiczny paleozoiku;

karboński karˈbɔ̃j̃sʲci adj
hiilikautinen
(geologia, geologiczny) dotyczący karbonu, występujący, powstały w karbonie

karbunkuł karˈbũŋkuw n
ajospahka
(medycyna, medyczny) czyrak mnogi, czyrak gromadny; grupa blisko położonych czyraków (zapaleń ropnych sąsiadujących torebek włosowych i przylegających gruczołów łojowych) zbierająca się w jeden ropień, wywołana przez zakażenie
(przestarzałe, przestarzały) (poetycki, poetycko) bliżej nieokreślony kamień szlachetny barwy czerwonej (np. rubin, granat)

karcer n
eristäminen
(więziennictwo, więzienny) kara przebywania w celi bez pryczy

karczoch ˈkart͡ʃɔx n
artisokka latva-artisokka
(botanika, botaniczny) Cynara scolymus, rodzaj wieloletnich roślin z rodziny astrowatych;

kardamon karˈdãmɔ̃n n
kardemumma
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku kardamon malabarski lub któregoś z innych gatunków należącego do rodzaju Elettaria;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z suszonych nasion lub całych owoców kardamonu (1.1)

kardigan karˈdʲiɡãn n
villatakki
(odzieżownictwo) rodzaj swetra zapinanego na guziki lub zamek błyskawiczny, wycięty pod szyją, bez kołnierza;

kardio- ˈkardʲjɔ
sydän-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z sercem

kardiochirurg ˌkardʲjɔˈxʲirurk n
sydänkirurgi
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami kardiologicznymi

kardioida n
kardioidi
(geometria) krzywa zamknięta zakreślana przez jeden punkt okręgu toczącego się po zewnętrznej stronie innego okręgu o takiej samej średnicy;

kardiolog karˈdʲjɔlɔk n
kardiologi sydänlääkäri
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób serca i układu naczyniowego

kardiologia ˌkardʲjɔˈlɔɟja n
kardiologia
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się schorzeniami i wadami układu sercowo-naczyniowego, ich rozpoznawaniem i leczeniem;

kardiologiczny ˌkardʲjɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
kardiologinen
związany z kardiologią, dotyczący kardiologii

kardynalny adj
emä-
główny, najważniejszy, zasadniczy

kardynał karˈdɨ̃naw n
kardinaali
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najwyższa po papieżu godność kościelna w Kościele katolickim;
punakardinaali kardinaali
(ornitologia, ornitologiczny) Cardinalis cardinalis, ptak z rodziny łuszczaków;

karelski adj
karjalainen
związany z Karelią, dotyczący Karelii lub Karelów

karelski n
karjala
(językoznawstwo, językoznawczy) język karelski;

karetka kaˈrɛtka n
ambulanssi
(medycyna, medyczny) (motoryzacja) samochód służący do przewozu chorych
tela
(mechanika) przesuwająca się ruchem posuwisto-zwrotnym część maszyny do pisania i drukarki

kariera karʲˈjɛra n
ura
osiągnięcie sukcesu w życiu zawodowym

kark kark n
niska
(anatomia, anatomiczny) tylny fragment szyi powyżej grzbietu

karma ˈkarma n
karma
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w hinduizmie, buddyzmie i dżinizmie: przeszłe czyny i zamiary mające wpływ na przyszłość czującej istoty (np. człowieka) i jej następne wcielenia;

karmazyn karˈmazɨ̃n n
karmiininpunainen
barwa intensywnie czerwona

karmazynowy adj
karmiininpunainen
intensywnie czerwony

karminowy ˌkarmʲĩˈnɔvɨ adj
karmiininpunainen
mający kolor czerwony, taki jak kolor karminu

karmić ˈkarmʲit͡ɕ v
ravita
dostarczać jedzenia, dawać pożywienie, żywić kogoś

karmnik ˈkarmʲɲik n
haarikko
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny goździkowatych;
lintulauta
(ornitologia, ornitologiczny) drewniana konstrukcja do karmienia ptaków

karnawał karˈnavaw n
karnevaali
okres od święta Trzech Króli (albo od Bożego Narodzenia, albo od Nowego Roku) do Środy Popielcowej, w czasie którego urządzane są zabawy, bale, maskarady i pochody;

karnet ˈkarnɛt n
kausilippu
(książkowy) bilet wstępu na cykl imprez rozrywkowych lub na kilka przejazdów środkami komunikacji publicznej, wyciągami narciarskimi itp.; karta lub bloczek z kuponami na poszczególne wejścia

karny ˈkarnɨ adj
rangaistus
dotyczący kary, przewidujący zastosowanie kary, będący karą

karo ˈkarɔ n
ruutu
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czerwonym rombem; karta tego koloru;

karoseria ˌkarɔˈsɛrʲja n
kori
wierzchnia część nadwozia pojazdu (najczęściej samochodu);

karoten n
karoteeni
(biochemia, biochemiczny) jeden ze związków organicznych z grupy węglowodorów nienasyconych stanowiących barwniki fotosyntetyczne o barwach od żółtej do czerwonej i prowitaminy witaminy A, występujących w wielu roślinach, m.in. marchwi;

karotenoid ˌkarɔtɛ̃ˈnɔ<sup>j</sup>it n
karotenoidi
(biochemia, biochemiczny) substancja z grupy organicznych związków chemicznych, żółtych, czerwonych, pomarańczowych i różowych barwników roślinnych, które stanowią naturalne przeciwutleniacze;

karp karp n
karppi
(ichtiologia, ichtiologiczny) Cyprinus carpio, ryba słodkowodna z rodziny karpiowatych, hodowlana;

karta ˈkarta n
pelikortti
prostokątny kawałek kartonu oznaczony symbolami o umownych znaczeniach, używany do gier lub wróżenia

karta SIM n
SIM-kortti
(telekomunikacja) stosowana w telekomunikacji, wymienna plastikowa karta elektroniczna z wbudowaną pamięcią i mikroprocesorem;

karta do gry ˈkarta dɔ‿ˈɡrɨ n
pelikortti
(termin karciany) (sport, sportowy) papierowa lub plastikowa karta z symbolem z jednej strony, służąca do gier karcianych;

karta dźwiękowa ˈkarta d͡ʑvʲjɛ̃ŋˈkɔva n
äänikortti
(informatyka, informatyczny) karta rozszerzeniowa umożliwiająca generowanie dźwięku przez komputer i głośniki do niej podłączone;

karta graficzna ˈkarta ɡraˈfʲit͡ʃna n
näytönohjain
(informatyka, informatyczny) urządzenie odpowiadające za wyświetlany obraz na monitorze komputera;

karta kredytowa ˈkarta ˌkrɛdɨˈtɔva n
luottokortti
(bankowość, bankowy) karta magnetyczna uprawniająca do korzystania ze środków pieniężnych przyznanych jej posiadaczowi w ramach limitu kredytowego ustalonego przez daną instytucję finansową;

karta pamięci n
muistikortti
(informatyka, informatyczny) niewielki, przenośny półprzewodnikowy nośnik danych stosowany m.in. w aparatach fotograficznych i smartfonach;

karta perforowana n
reikäkortti
papierowa karta z wyciętymi otworami będąca nośnikiem informacji

karta pokładowa n
tarkastuskortti
(lotnictwo, lotniczy) rodzaj biletu upoważniającego do wejścia na pokład samolotu bądź statku

karta płatnicza n
maksukortti
(informatyka, informatyczny) elektroniczny instrument płatniczy;

kartagiński ˌkartaˈɟĩj̃sʲci adj
kartagolainen
związany z Kartaginą

kartel ˈkartɛl n
kartelli
(ekonomia, ekonomiczny) układ przedsiębiorstw, mający na celu zmonopolizowanie pewnej gałęzi gospodarki;

kartezjański adj
kartesiolainen
związany z osobą lub dorobkiem naukowym i filozoficznym Kartezjusza

kartka ˈkartka n
kortti
bon towarowy na artykuły deficytowe
lehti
luźny arkusz papieru; też: część składowa książki, zeszytu, czasopisma itp. obejmująca dwie strony

kartograf karˈtɔɡraf n
kartanpiirtäjä
specjalista w zakresie kartografii; rysownik map

kartografia ˌkartɔˈɡrafʲja n
kartografia karttaoppi
nauka o tworzeniu map;

kartograficzny ˌkartɔɡraˈfʲit͡ʃnɨ adj
kartografinen
dotyczący kartografii

karton ˈkartɔ̃n n
pahvilaatikko
tekturowe pudełko

karuk ˈkaruk n
kalaliima
klej otrzymywany z pęcherzy rybnych, odpadków skór, rogów, kości zwierzęcych;

karuzela ˌkaruˈzɛla n
karuselli
urządzenie do zabawy, które się kręci;

karykatura ˌkarɨkaˈtura n
karikatyyri pilakuva
humorystyczna praca plastyczna lub literacka ośmieszająca i uwydatniająca charakterystyczne cechy osoby;

karykaturzysta n
karikatyristi
(sztuka) rysownik karykatur, autor karykatur

karzeł ˈkaʒɛw n
kääpiö
(medycyna, medyczny) człowiek o niedoborze wzrostu;
postać fantastyczna, istota niewielkiego wzrostu
(astronomia, astronomiczny) nieduża gwiazda ciągu głównego;

karłowatość n
kääpiökasvuisuus
bycie karłowatym, bycie karłem

kasa ˈkasa n
kassa
stanowisko do naliczania należności za towar lub usługi, gdzie na miejscu dokonuje się zapłaty / płatności
(potocznie, potoczny) pieniądze
miejsce przechowywania pieniędzy

kaseta n
kasetti
(technologia, technika, techniczny) urządzenie, podzespół, moduł lub materiał eksploatacyjny w standardowej, zamkniętej obudowie

kaseta wideo n
videokasetti
(technologia, technika, techniczny) taśma magnetyczna w standardowej obudowie z tworzywa sztucznego przeznaczona do magnetowidów;

kaseton kaˈsɛtɔ̃n n
kasetti
(architektura, architektoniczny) modułowe zagłębienie w konstrukcji stropu zazwyczaj zdobione;

kasiarz ˈkaɕaʃ n
kassakaappimurtaja
(potocznie, potoczny) złodziej okradający kasy pancerne

kasjer ˈkasʲjɛr n
kassamyyjä
pracownik instytucji finansowej lub firmy handlowej przyjmujący lub wypłacający pieniądze

kaskada kaˈskada n
vesiputous
(geografia, geograficzny) rodzaj wodospadu, w którym woda spada z kilku kolejnych progów lub stopni;

kaskader n
stuntti
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba zastępująca aktora w ryzykownych albo technicznie wymagających scenach

kasta ˈkasta n
kasti
(społeczny) grupa społeczna powstała w wyniku podziału pracy lub nakazów religijnych, zwykle zamknięta ze względu na zawieranie małżeństw i dziedziczenie przynależności, wraz z innymi kastami tworząca hierarchię;

kastet n
nyrkkirauta
rodzaj dodatkowej broni do walki na pięści w kształcie zespojonych ze sobą pierścieni;

kastracja kaˈstrat͡sʲja n
kastraatio
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) usunięcie chirugiczne gruczołów płciowych lub zniszczenie komórek rozrodczych promieniami rentgenowskimi;

kastrować kaˈstrɔvat͡ɕ v
kastroida
usuwać mężczyźnie lub samcowi jądra lub w inny sposób pozbawiać zdolności rozrodczych, dokonywać kastracji

kasyno kaˈsɨ̃nɔ n
kasino
ekskluzywny lokal rozrywkowy przeznaczony do legalnego uprawiania hazardu;

kasza jęczmienna n
ohrasuurimo
(spożywczy) rodzaj kaszy wyrabianej z ziarna jęczmienia zwyczajnego;

kaszalot kaˈʃalɔt n
kaskelotti
(zoologia, zoologiczny) Physeter macrocephalus Linnaeus, waleń z rodziny kaszalotowatych o dużej głowie i potężnej poziomej płetwie ogonowej;

kaszanka kaˈʃãnka n
verimakkara
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrób wędliniarski z kaszy lub ryżu, krwi oraz niekiedy podrobów;

kaszel ˈkaʃɛl n
yskä yskähdys
nagłe wyrzucenie powietrza z płuc połączone z zachrypnięciem, spodowane podrażnieniem układu oddechowego;

kaszleć ˈkaʃlɛt͡ɕ v
yskiä
gwałtownie wyrzucać powietrze z płuc

kaszmir n
kašmirvilla
(włókiennictwo) miękka tkanina z wełny kóz kaszmirskich;

kaszmirski kaʃˈmʲirsʲci adj
kašmiri
pochodzący z Kaszmiru, właściwy Kaszmirowi, wykonany w Kaszmirze

kaszmirski kaʃˈmʲirsʲci n
kašmiri
(językoznawstwo, językoznawczy) język kaszmirski;

kasztan ˈkaʃtãn n
kastanja
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc (orzech) kasztana (1.1)

kasztan jadalny ˈkaʃtãnʲ jaˈdalnɨ n
jalokastanja
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Castanea sativa Mill., gatunek drzewa owocowego z rodziny bukowatych o pojedynczych, skórzastych, podłużnie lancetowatych, piłkowanych liściach, kwiatach rozdzielnopłciowych i rudawobrązowych, jadalnych owocach, osadzonych w kupuli pokrytej kolcami;
owoc kasztana jadalnego (1.1)

kasztanowiec ˌkaʃtãˈnɔvʲjɛt͡s n
hevoskastanja
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Aesculus L., drzewo lub krzew o dużych, dłoniastych liściach i kolczastych owocach zawierających duże, brązowe nasiona;

kasztelan n
linnanherra
(historia, historyczny, historycznie) (administracja) urzędnik zarządzający grodem, zamkiem lub kasztelanią
(historia, historyczny, historycznie) w średniowiecznej Polsce urzędnik ziemski zasiadający w radzie królewskiej, następnie w senacie;

kaszubski kaˈʃupsʲci n
kašubi
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa języka;

kat kat n
pyöveli
osoba wykonująca wyroki sądowe skazujące na chłostę, tortury lub śmierć;

katafalk kaˈtafalk n
katafalkki
podwyższenie, na którym stawia się trumnę podczas nabożeństwa żałobnego;

katakana ˌkataˈkãna n
katakana
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z dwóch japońskich systemów pisma sylabicznego kana;

kataklizm n
mullistus
gwałtowne zmiany w przyrodzie wywołujące znaczne zniszczenia, spustoszenie

katakumby ˌkataˈkũmbɨ n
katakombi
cmentarz podziemny w postaci systemu korytarzy;

katalepsja n
katalepsia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zespół objawów zaburzeń psychicznych wyrażający się zanikiem wykonywania ruchów dowolnych, zastyganiem chorego w nienaturalnych ułożeniach ciała

katalityczny ˌkatalʲiˈtɨt͡ʃnɨ adj
katalyyttinen
(chemia, chemiczny) związany z katalizą, dotyczący katalizy, polegający na katalizie

kataliza n
katalyysi
(chemia, chemiczny) zjawisko przyśpieszenia lub spowolnienia reakcji chemicznej zachodzące pod wpływem katalizatora;

katalizator ˌkatalʲiˈzatɔr n
katalyytti
(chemia, chemiczny) substancja przyspieszająca przebieg reakcji chemicznej;

katalizować v
jouduttaa
(chemia, chemiczny) wywoływać katalizę, poddawać katalizie, ulegać katalizie
(przenośnie, przenośnia) wywoływać jakieś zmiany lub je przyśpieszać

katalog kaˈtalɔk n
hakemisto
spis zawartości biblioteki
(informatyka, informatyczny) plik interpretowany przez system plików jako lista odwołań do innych plików;
usystematyzowany zbiór dokumentów
folder lub księga zawierająca spis towarów wraz z ich cenami

kataloński ˌkataˈlɔ̃j̃sʲci adj
katalaani katalonialainen
związany z Katalonią

kataloński ˌkataˈlɔ̃j̃sʲci n
katalaani katalonialainen
(językoznawstwo, językoznawczy) język Katalonii;

katana kaˈtãna n
katana
rodzaj miecza japońskiego;

katapulta ˌkataˈpulta n
katapultti heittokone
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) oblężnicza machina wojenna używana w starożytności i w średniowieczu do miotania ciężkich pocisków;

katar ˈkatar n
nuha
rodzaj broni białej, pochodzącej z Indii;

katarski kaˈtarsʲci adj
katarilainen
odnoszący się do państwa Katar

kataryniarz ˌkataˈrɨ̃ɲaʃ n
posetiivari
uliczny grajek grający na katarynce

katarynka n
posetiivi
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) urządzenie mechaniczne, napędzane korbą, odtwarzające muzykę zapisaną na specjalnych kartach dziurkowanych, które sterują piszczałkami;

kataster n
maarekisteri
(geodezja, geodezyjny) wykonywany dla celów podatkowych spis obiektów i oszacowanie przychodów

katastrofa ˌkataˈstrɔfa n
onnettomuus katastrofi
tragiczny wypadek, którego skutkiem jest czasami śmierć wielu ludzi

katastrofalny ˌkatastrɔˈfalnɨ adj
katastrofaalinen
mający cechy katastrofy, tragiczny

katechizm n
katekismus
(kościelny) podręcznik do katechezy
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wykład podstawowych zasad doktryny chrześcijańskiej;

katedra kaˈtɛdra n
tuomiokirkko katedraali
(kościelny) główny kościół diecezji;

kategoria ˌkatɛˈɡɔrʲja n
kategoria
każdy z rodzajów, na które podzielona jest zbiorowość według pewnej klasyfikacji

katharewusa n
katharévousa
(językoznawstwo, językoznawczy) greka oczyszczona, sztuczny język grecki stworzony na początku XIX w.;

kation ˈkatʲjɔ̃n n
kationi
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) dodatnio naładowany jon;

katoda kaˈtɔda n
katodi
(elektryczność) elektroda o ujemnym potencjale;

katolicki ˌkatɔˈlʲit͡sʲci adj
katolinen
związany z katolicyzmem i katolikami, dotyczący katolicyzmu

katolicyzm ˌkatɔˈlʲit͡sɨsm̥ n
katolisuus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) trynitarne wyznanie chrześcijańskie, mające system dogmatyczno-doktrynalny oparty na Biblii i tradycji, uznające siedem sakramentów, autorytet Kościoła oraz kult maryjny i świętych;

katolik kaˈtɔlʲik n
katolilainen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek Kościoła katolickiego

katownia n
kidutuskammio
sala tortur

kaucja ˈkawt͡sʲja n
pantti
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) suma pieniężna złożona jako gwarancja dotrzymania zobowiązania

kauczuk n
kautsu
(chemia, chemiczny) surowiec do produkcji gumy;

kauczukowiec n
kumipuu
(botanika, botaniczny) Hevea Aubl., rodzaj wiecznie zielonych drzew z rodziny wilczomleczowatych;

kaukaski kawˈkasʲci adj
kaukasialainen
wywodzący się z Kaukazu

kawa ˈkava n
kahvi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój przygotowany z palonych i rozdrobnionych ziaren kawowych;
(spożywczy) ziarna kawowca, z których po odpowiednim przygotowaniu można uzyskać aromatyczny napój
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) Coffea L., kawowiec, drzewo lub krzew z rodziny marzanowatych;

kawa arabska ˈkava ːˈrapska n
arabiankahvi
(botanika, botaniczny) Coffea arabica L., roślina z rodziny marzanowatych, uprawiana ze względu na nasiona;

kawa po turecku ˈkava ˌpɔ‿tuˈrɛt͡sku n
turkkilainen kahvi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) drobno zmielona kawa przygotowywana w tradycyjny arabski sposób w małym tygielku (dżezwie), często z przyprawami (anyżem gwiazdkowym, cynamonem, imbirem, kardamonem lub wanilią)

kawaler kaˈvalɛr n
poikamies vanhapoika
mężczyzna, który nigdy nie był żonaty

kawaleria ˌkavaˈlɛrʲja n
ratsuväki
(wojskowość, wojskowy) rodzaj wojsk walczących konno;

kawalkada ˌkavalˈkada n
juhlallinen kulkue
grupa jeźdźców albo pojazdów jadących gdzieś razem

kawałek kaˈvawɛk n
pala
fragment pewnej całości

kawiarka kaˈvʲjarka n
espressopannu mokkapannu
ciśnieniowy czajniczek do parzenia kawy

kawiarnia kaˈvʲjarʲɲa n
kahvila
lokal, w którym podaje się kawę i inne napoje;

kawior ˈkavʲjɔr n
kaviaari
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przekąska z solonej ikry niektórych gatunków ryb (np. łososia, dorsza), w kolorze czarnym lub czerwonym;

kawitacja n
kavitaatio
(fizyka, fizyczny) zjawisko gwałtownego tworzenia się bąbelków gazu w cieczy pod wpływem zmian ciśnienia;

kawka ˈkafka n
naakka
(ornitologia, ornitologiczny) Coloeus, ptak z rodziny krukowatych;

kazachski kaˈzaxsʲci n
kazakki
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny języków turkijskich, język państwowy Kazachstanu;

kazamata n
kasematti
(wojskowość, wojskowy) w fortyfikacji: budowla o murowanym sklepieniu, chroniącym przed ogniem artyleryjskim, używana jako stanowisko dział lub magazyn

kazanie kaˈzãɲɛ n
saarna
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religijna przemowa, której celem jest przekazanie prawd wiary i zasad życia moralnego, w chrześcijaństwie także część mszy lub nabożeństwa;

kazarka kaˈzarka n
ruostesorsa
(ornitologia, ornitologiczny) Tadorna ferruginea, gatunek kaczki;

kazeina ˌkazɛˈ<sup>j</sup>ĩna n
kaseiini
(biochemia, biochemiczny) białko z mleka ssaków;

kazirodztwo n
insesti sukurutsa
stosunki płciowe z osobą blisko spokrewnioną, rodzaj parafilii;

kaznodzieja n
saarnaaja
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto wygłasza kazania;

kazuar kaˈzu<sup>w</sup>ar n
kasuaari
(ornitologia, ornitologiczny) Casuarius, duży, australijski, tasmański i nowogwinejski nielot;

kał kaw n
uloste
(fizjologia, fizjologiczny) wydalone, niestrawione resztki pokarmowe;

kałamarz kaˈwãmaʃ n
mustepullo musteastia
niewielki, szczelnie zamykany pojemnik z różnych materiałów, służący do przechowywania atramentu lub tuszu;

kałmucki adj
kalmukialainen
(etnografia, etnograficzny) odnoszący się, związany z Kałmukami

kałuża kaˈwuʒa n
lätäkkö lammikko
płytki dołek wypełniony wodą, błotem

każdy ˈkaʒdɨ pronoun
jokainen joka kunkin
odnoszący się do wszystkich, wszystkiego w danym zbiorze, bez wyjątku

każdy sobie rzepkę skrobie ˈkaʒdɨ ˈsɔbʲjɛ ˈʒɛpkɛ ˈskrɔbʲjɛ proverb
pelastukoon ken voi
każdy dba przede wszystkim o swoje własne interesy

kciuk ct͡ɕuk n
peukalo
(anatomia, anatomiczny) pierwszy palec dłoni u ssaków naczelnych, położony przeciwstawnie do pozostałych palców;

kebab ˈkɛbap n
kebappi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) popularne w kuchni tureckiej kawałki pieczonego mięsa z dodatkami;

keczua n
ketšua
(językoznawstwo, językoznawczy) język Indian Keczua;

keczup ˈkɛt͡ʃup n
ketsuppi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) sos z pomidorów z przyprawami, stosowany na zimno jako dodatek do potraw;

kefir ˈkɛfʲir n
kefiiri
(spożywczy) napój otrzymywany ze sfermentowanego mleka pasteryzowanego;

kelner ˈkɛlnɛr n
tarjoilija
osoba w restauracji przyjmująca zamówienie i przynosząca potrawy

kelnerka kɛlˈnɛrka n
tarjoilija tarjoilijatar
osoba płci żeńskiej przyjmująca w restauracji zamówienie i przynosząca potrawy

kelwin ˈkɛlvʲĩn n
kelvin
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) podstawowa jednostka temperatury w układzie SI, oznaczana K;

kenijski kɛ̃ˈɲijsʲci adj
kenialainen
odnoszący się do państwa Kenia

khaki ˈkaci ˈkxaci adj
khaki
(książkowy) płowo-kasztanowo-cynamonowo-ziemisto-żółty; w odcieniu jasnej oliwki i żółtawego brązu;

khaki ˈkaci ˈkxaci n
khaki
(książkowy) kolor płowo-kasztanowo-cynamonowo-ziemisto-żółty

khir n
kheer
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) indyjskie słodkie danie przygotowane na bazie ryżu, mleka (często także kokosowego); rodzaj puddingu

kibicować ˌcibʲiˈt͡sɔvat͡ɕ v
kannattaa
sympatyzować z kimś, popierać lub wspierać w wysiłku zwykle uczestników rozgrywek sportowych

kibuc ˈcibut͡s n
kibbutsi
izraelskie spółdzielcze gospodarstwo rolne lub produkcyjne wraz z osadą mieszkańców, w którym ziemia i środki produkcji są własnością wspólną;

kichać ˈcixat͡ɕ v
aivastaa
gwałtownie wypuszczać powietrze z powodu podrażnienia nosa np. przez kurz

kichnięcie n
aivastus
gwałtowne wyrzucenie powietrza przez nos z towarzyszącym charakterystycznym odgłosem

kicz cit͡ʃ n
kitsch
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) mierne artystycznie dzieło lub utwór, który jest wyrazem złego, ale popularnego gustu

kiczowaty ˌcit͡ʃɔˈvatɨ adj
kitsahtava
(sztuka) taki, który jest wyrazem kiczu

kiedy ˈcɛdɨ pronoun
kun milloin
…służący do tworzenia pytań o czasie jakiegoś wydarzenia
milloin
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających czas jakiegoś zdarzenia

kiedykolwiek ˌcɛdɨˈkɔlvʲjɛk adv
ikinä
w dowolnym, nieokreślonym czasie

kiedyś ˈcɛdɨɕ indefinitePronoun
johonkin aikaan
w pewnym czasie, w jakiejś chwili (w nieokreślonej przeszłości lub przyszłości)

kielich ˈcɛlʲix n
kalkki
naczynie do picia z czarką na smukłej nóżce;

kieliszek cɛˈlʲiʃɛk n
pikari
zazwyczaj szklane naczynie z podstawką i nóżką, przeznaczone do konsumpcji niektórych napojów alkoholowych jak wino, koniak, drinki i koktajle;

kielnia ˈcɛlʲɲa n
lasta
narzędzie murarskie składające się z płaskiej stalowej płytki i trzonka;

kiepski ˈcɛpsʲci adj
laimea
(potocznie, potoczny) marny, nędzny, zły

kier cɛr n
hertta
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czerwonym sercem; karta tego koloru

kierować cɛˈrɔvat͡ɕ v
ohjata
wydawać komuś polecenia

kierowca cɛˈrɔft͡sa n
kuljettaja
osoba kierująca pojazdem (mężczyzna lub kobieta)

kierownica ˌcɛrɔvʲˈɲit͡sa n
ohjauspyörä ratti
(motoryzacja) element służący do zmiany kierunku jazdy pojazdu;

kierowniczy adj
johtamis-
(administracja) dotyczący kierownika

kierunek cɛˈrũnɛk n
suunta
droga, linia łącząca miejsce początku ruchu z końcem ruchu, w domyśle określająca cel
suuntaus
w naukach artystycznych i technice: temat lub grupa tematów, którymi dana osoba się zajmuje, cel, do którego dąży

kierunkowskaz ˌcɛrũŋˈkɔfskas n
suuntavilkku
(motoryzacja) urządzenie służące do sygnalizowania zamiaru zmiany kierunku poruszania się

kieszeń ˈcɛʃɛ̃ɲ n
tasku
(krawiectwo) (odzieżownictwo) rodzaj małego schowka np. w ubraniu lub torbie;

kieszonkowe ˌcɛʃɔ̃ŋˈkɔvɛ n
taskuraha
zazwyczaj stała suma pieniędzy otrzymywana przez dziecko od rodziców na własne wydatki

kieszonkowiec ˌcɛʃɔ̃ŋˈkɔvʲjɛt͡s n
taskuvaras
osoba, która kradnie przedmioty z kieszeni ludzi

kieszonkowy ˌcɛʃɔ̃ŋˈkɔvɨ adj
tasku-
dotyczący kieszonki, związany z kieszonką
o małym rozmiarze, mogącym pomieścić się w kieszeni

kieł cɛw n
kulmahammas torahammas
(zoologia, zoologiczny) ząb między siekaczami a zębami trzonowymi;

kiełb cɛwp n
törö
(ichtiologia, ichtiologiczny) drobna europejska ryba słodkowodna;

kiełbasa cɛwˈbasa n
makkara
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wędlina z rozdrobnionego mięsa w osłonce sztucznej lub z jelita zwierzęcego;

kiełbasa wyborcza cɛwˈbasa vɨˈbɔrt͡ʃa idiom
siltarumpupolitiikka
obietnice niemające pokrycia, które kandydat składa swoim potencjalnym wyborcom

kij cij n
jääkiekkomaila
długi patyk;
köö
(sport, sportowy) długi przyrząd sportowy do uderzania

kij hokejowy n
maahockeymaila
(sport, sportowy) przyrząd do popychania krążka podczas gry w hokej

kijanka ciˈjãnka n
nuijapää
(zoologia, zoologiczny) larwa płazów bezogonowych prowadząca wodny tryb życia;
pesukarttu pyykkikarttu
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) narzędzie w postaci kija, deszczułki lub drewnianej łopatki używane dawniej do prania w rzece lub jeziorze, a także do obijania lnu;

kijowianka ˌcijɔˈvʲjãnka n
kiovalainen
mieszkanka Kijowa

kijowski ciˈjɔfsʲci adj
kiovalainen
związany z Kijowem, dotyczący Kijowa

kikut ˈcikut n
kanto
(anatomia, anatomiczny) odstająca pozostałość amputowanej kończyny lub część ciała niedostatecznie wykształcona

kilka ˈcilka indefinitePronoun
jokunen
oznaczenie w sposób przybliżony liczby od trzech do dziewięciu w odniesieniu do grupy rzeczowników niemęskoosobowych (kobiet, zwierząt lub rzeczy)

kilkugodzinny adj
tuntikausia kestävä
taki, który trwa kilka godzin

kilo ˈcilɔ n
kilo
(potocznie, potoczny) kilogram

kilo- ˈcilɔ prefix
kilo-
(fizyka, fizyczny) (informatyka, informatyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający jednostki miary tysiąc razy większe od podstawowych;

kilobajt ciˈlɔbajt n
kilotavu
(jednostka miary) (informatyka, informatyczny) jednostka informacji lub pojemności pamięci komputera równa 1 024 bajtom

kilogram ciˈlɔɡrãm n
kilogramma
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) podstawowa jednostka masy w układzie SI, oznaczana kg;

kiloherc n
kilohertsi
(metrologia, metrologiczny) jednostka częstotliwości równa tysiącowi herców

kilometr ciˈlɔ̃mɛtr̥ n
kilometri kilsa
jednostka długości równa tysiącowi metrów;

kilometr kwadratowy n
neliökilometri
(metrologia, metrologiczny) jednostka pola powierzchni

kilowat n
kilowatti
(fizyka, fizyczny) (metrologia, metrologiczny) tysiąc watów (jednostka mocy)

kilowatogodzina ˌcilɔvatɔɡɔˈd͡ʑĩna n
kilowattitunti
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) (elektryczność) ilość energii elektrycznej równa pracy wykonywanej przez prąd o mocy 1 kilowata w ciągu jednej godziny;

kilt cilt n
kiltti
(etnografia, etnograficzny) krótka spódniczka w kratkę, tradycyjny strój górali szkockich;

kilwater cilˈvatɛr n
peräaalto vanavesi
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) ślad na wodzie, jaki pozostawia za sobą płynący statek

kimchi n
kimchi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie albo półprodukt przygotowany z fermentowanych lub kiszonych warzyw według tradycyjnej receptury koreańskiej;

kimono cĩˈmɔ̃nɔ n
kimono
(odzieżownictwo) tradycyjny strój japoński;

kinematograf n
kinematografi
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) aparat do realizacji i ekranowej projekcji ruchomych obrazów;

kinematyka ˌcĩnɛ̃ˈmatɨka n
kinematiikka
(fizyka, fizyczny) dział mechaniki zajmujący się badaniem ruchu ciał;

kino ˈcĩnɔ n
elokuvateatteri elokuva
(sztuka) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) budynek, w którym wyświetla się filmy

kiosk cɔsk n
kioski
mała budka handlowa, w której sprzedaje się m.in. pisma, bilety, papierosy

kir cir n
arkkuvaate
czarny materiał lub strój symbolizujący żałobę;

kirgiski cirʲˈɟisʲci adj
kirgiisi
odnoszący się do Kirgistanu lub Kirgizów

kirgiski cirʲˈɟisʲci n
kirgiisi
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Kirgistanu;

kisiel ˈciɕɛl n
kiisseli
(technologia, technika, techniczny) (gastronomia), (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser żelujący z mąki ziemniaczanej, owoców (lub soku owocowego), wody i cukru;

kisić v
pikkelöidä
(spożywczy) poddawać produkt spożywczy fermentacji mlekowej, np. kapustę, ogórki, mąkę żytnią
(spożywczy) być poddawanym fermentacji mlekowej

kisz n
piiras
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wytrawna tarta (placek z ciasta kruchego lub francuskiego wypełniony nadzieniem warzywnym lub grzybowym zalany masą jajeczno-śmietanową)

kiszony adj
liemeen säilötty
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzany lub przyrządzony w procesie kiszenia, tzn. poddawania procesowi fermentacji mlekowej

kit cit n
kitti
masa plastyczna używana w budownictwie do montażu szyb, uszczelniania, wypełniania nierówności itp.

kita ˈcita n
pörröhäntä
puszysty ogon zwierzęcia

kitesurfing n
leijalautailu
windsurfing, w którym zamiast żagla używa się latawca

kiur cjur n
curium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cm i liczbie atomowej 96;

kiwi ˈki.vʲi n
kiivi
(spożywczy) zielony w środku owoc aktinidii o meszkowatej brązowej skórce;
(ornitologia, ornitologiczny) rodzina ptaków nielotów zamieszkująca tylko Nową Zelandię;

kiła ˈciwa n
kuppa syfilis kuppatauti
(medycyna, medyczny) choroba weneryczna wywoływana przez krętka bladego;

kiść ciɕt͡ɕ n
terttu
pęk czegoś – owoców, kwiatów, przedmiotów

klacz klat͡ʃ n
tamma
(zoologia, zoologiczny) samica ssaków nieparzystokopytnych, szczególnie samica konia;

klaczka n
tammavarsa
(zdrobniale) klacz (młoda klacz)

klad klat n
kladi
(biologia, biologiczny) grupa organizmów mających wspólnego przodka, obejmująca wszystkie wywodzące się z niego grupy potomne;

klaka ˈklaka n
huutosakki
grupa osób wynajęta do oklaskiwania widowiska

klakson ˈklaksɔ̃n n
äänitorvi
(motoryzacja) urządzenie służące do wydawania sygnałów dźwiękowych (najczęściej w celu ostrzeżenia);

klamka ˈklãmka n
kahva
dźwignia przy drzwiach lub oknach, umożliwiająca ich otwieranie i zamykanie

klanowy adj
klaani-
dotyczący klanu, właściwy klanowi

klapa ˈklapa n
käänne
wyłóg płaszcza, fraka lub marynarki

klapka ˈklapka n
silmälappu
przesłona na oczy konia, ograniczająca pole widzenia

klaps klaps n
läimäys
uderzenie otwartą dłonią w pośladek
klaffi
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) urządzenie wykorzystywane między ujęciami;

klarnecista ˌklarnɛˈt͡ɕista n
klarinetisti
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba grająca na klarnecie

klarnecistka ˌklarnɛˈt͡ɕistka n
klarinetisti
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta grająca na klarnecie

klarnet ˈklarnɛt n
klarinetti
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty drewniany ze stroikiem;

klasa ˈklasa n
luokka tyyli
(edukacja, edukacyjny) grupa dzieci w szkole

klasizm n
luokkasyrjintä
(socjologia, socjologiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) uprzedzenie lub dyskryminacja ze względu na klasę społeczną; określenie związane z koncepcją walki klas;

klaster n
klusteri
(biologia, biologiczny) grupa sąsiadujących genów, kodujących blisko spokrewnione białka;
(chemia, chemiczny) struktura nadcząsteczkowa;
(ekonomia, ekonomiczny) (zarządzanie) skoncentrowana geograficznie grupa przedsiębiorstw, instytucji i organizacji powiązanych ze sobą siecią zależności;
(fizyka, fizyczny) zgrupowanie materii hadronowej;
(informatyka, informatyczny) (technologia, technika, techniczny) grupa połączonych jednostek komputerowych;
(informatyka, informatyczny) podstawowa jednostka przechowywania danych w systemie plików;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wielodźwiękowe współbrzmienie zbudowane z bardzo małych interwałów;
(wojskowość, wojskowy) element pola minowego składający się z ustawionych według schematu min;

klasy n
ruutuhyppely
zabawa dziecięca polegająca na przeskakiwaniu pól narysowanych kredą

klasycyzm n
klassismi
(architektura, architektoniczny) (sztuka) prąd w sztuce, muzyce, architekturze i literaturze europejskiej zapoczątkowany w renesansie a obecny do końca XVIII w., nawiązujący do wzorców oraz tematów antyku greckiego i rzymskiego;

klasycznie adv
klassisesti
w sposób zgodny z antycznymi kanonami piękna

klasyczny klaˈsɨt͡ʃnɨ adj
klassinen
związany z kulturą starożytnych Greków lub Rzymian
tradycyjny, uznawany za doskonały w poprzednim okresie
wyróżniający się harmonią i dobrymi proporcjami

klasyfikacja ˌklasɨfʲiˈkat͡sʲja n
luokittelu
systematyczny podział czegoś (przedmiotów lub zjawisk) na klasy, działy, poddziały itp. według określonej zasady
zaklasyfikowanie danego zjawiska lub przedmiotu do odpowiedniej klasy, grupy itp.

klasyfikować v
luokitella
dokonywać klasyfikacji, dzielić osoby, przedmioty, zjawiska na grupy wedle określonej zasady

klasztor ˈklaʃtɔr n
luostari
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek lub kompleks budynków będący siedzibą zakonnic lub zakonników określonej reguły

klatka ˈklatka n
häkki
skrzynia, pomieszczenie z prętów lub siatki

klatka piersiowa ˈklatka pʲjɛrʲˈɕɔva n
rinta rintakehä
(anatomia, anatomiczny) część ciała chroniąca żebrami płuca i serce;

klatka schodowa ˈklatka sxɔˈdɔva n
rappukäytävä
biegnące przez kilka kondygnacji, wydzielone pomieszczenie przeznaczone na schody;

klaustrofobia ˌklawstrɔˈfɔbʲja n
klaustrofobia umpiokammo
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem w pomieszczeniu zamkniętym lub ciasnym;

klauzula klawˈzula n
ehto
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zastrzeżenie lub warunek w dokumencie prawnym;

klawesyn klaˈvɛsɨ̃n n
cembalo klavesiini
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument strunowy, w którym dźwięk wzbudzany jest przez piórka szarpiące struny;

klawesynista n
cembalisti
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba grająca na klawesynie

klawiatura ˌklavʲjaˈtura n
näppäimistö
część maszyny do pisania, komputera i innych urządzeń, wyposażona w klawisze i pozwalająca na wprowadzanie znaków
näppäimistö koskettimisto
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) układ klawiszy umieszczonych kolejno obok siebie, zamocowanych w odpowiedni sposób, ułatwiający granie na instrumentach klawiszowych

klawiatura numeryczna ˌklavʲjaˈtura ˌnũmɛˈrɨt͡ʃna n
numeronäppäimistö
część klawiatury komputera zawierająca pogrupowane klawisze z cyframi;

klawikord n
klavikordi
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument klawiszowy strunowy;

klawisz ˈklavʲiʃ n
kosketin
element klawiatury odpowiadający za wydobywanie dźwięku w instrumentach muzycznych lub za wprowadzenie znaku w komputerach, maszynach do pisania itp.;

kleik ˈklɛ<sup>j</sup>ik n
velli
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z rozgotowanego ryżu lub kaszy, podawana głównie chorym lub dzieciom

klej klɛj n
liima
lepka substancja, rodzaj spoiwa używanego do łączenia przedmiotów

klej w sztyfcie n
liimapuikko
klej w owalnym plastikowym pojemniku z obrotowym dozowaniem

klejnot n
jalokivi
(jubilerstwo, jubilerski) drogocenny kamień lub wyrób jubilerski
(przenośnie, przenośnia) cenna rzecz lub osoba

klejnoty rodowe n
perhekalleudet
(eufemistycznie) męskie narządy płciowe

klementynka n
klementiini
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc klementynki (1.1)

klepsydra klɛpˈsɨdra n
tiimalasi
przyrząd do odmierzania czasu, składający się z dwóch połączonych ze sobą identycznych, szklanych naczyń, w którym woda lub piasek przechodzą przez wąski kanalik łączący;

kleptokracja n
kleptokratia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy złodziei, osób skorumpowanych;

kleptomania ˌklɛptɔ̃ˈmãɲja n
kleptomania
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne, objawiające się jako trudna lub niemożliwa do powstrzymania potrzeba kradzieży, zwykle nie motywowana zyskiem, ani chęcią posiadania;

klerykalizm n
klerikalismi
tendencja do podporządkowania klerowi i Kościołowi wszelkich dziedzin życia w państwie;

kleszcz klɛʃt͡ʃ n
punkki puutiainen
(zoologia, zoologiczny) pasożytniczy pajęczak żywiący się krwią;

kleszczak ˈklɛʃt͡ʃak n
rakonokka
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak brodzący z rodzaju Anastomus Bonnaterre;

klient ˈklʲi<sup>j</sup>ɛ̃nt n
asiakas
(handel, handlowy) osoba kupująca w sklepie, interesant załatwiający sprawy w urzędzie lub placówce usługowej
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie korzystające z usług dostarczanych przez serwer

klientela ˌklʲi<sup>j</sup>ɛ̃nˈtɛla n
asiakaskunta
ogół klientów jakiejś instytucji, jakiegoś sklepu, punktu usługowego itp.

klif klʲif n
jyrkänne
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) wysoki i stromy, często pionowy, urwisty brzeg morza lub jeziora, powstały w wyniku abrazji;

klika ˈklʲika n
sisäpiiri
(socjologia, socjologiczny) grupa ludzi powiązanych wspólnymi interesami i wspierających się wzajemnie, wbrew interesowi szerszej grupy, do której należą;

klikać ˈklʲikat͡ɕ v
klikata
(informatyka, informatyczny) naciskać przycisk myszy komputerowej

klimaks n
huipentuma
stan względnej równowagi w środowisku / biocenozie

klimat ˈklʲĩmat n
ilmasto
(geografia, geograficzny) warunki pogodowe przeważające na danym obszarze przez wiele lat;

klimatologia n
ilmastotiede klimatologia
(meteorologia, meteorologiczny) nauka zajmująca się badaniem klimatu

klimatyczny ˌklʲĩmaˈtɨt͡ʃnɨ adj
ilmastollinen
związany z klimatem

klimatyzacja ˌklʲĩmatɨˈzat͡sʲja n
ilmastointi
automatyczny system utrzymywania stałej temperatury i innych warunków klimatycznych w zamkniętym pomieszczeniu;

klimatyzator ˌklʲĩmatɨˈzatɔr n
ilmastointilaite
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do klimatyzowania pomieszczeń;

klin klʲĩn n
kiila
(fizyka, fizyczny) maszyna prosta, o kształcie trójkąta;
kształt tej maszyny

klingoński adj
klingon
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) dotyczący Klingonów

klingoński n
klingon
(językoznawstwo, językoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) sztuczny język używany przez przedstawicieli rasy Klingonów z serialu "Star Trek"

kliniczny adj
kliininen
(medycyna, medyczny) dotyczący lecznictwa zamkniętego

klinika ˈklʲĩɲika n
klinikka
(medycyna, medyczny) (edukacja, edukacyjny) specjalistyczny oddział szpitalny działający przy uczelni lub instytucie naukowym;

kliper n
klipperi
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) dziewiętnastowieczny żaglowiec transportowy;

klitoridektomia n
klitoriksen poisto
chirurgiczne usunięcie łechtaczki; obrzezanie dziewcząt polegające na usunięciu łechtaczki

klon klɔ̃n n
vaahtera
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Acer L., rodzaj drzew i krzewów z rodziny klonowatych;

klosz klɔʃ n
suojakupu
szklana osłona na żarówkę

kloszard ˈklɔʃart n
spurgu
odziany w łachy żebrak, często bezdomny

klub klup n
klubi
stowarzyszenie, grupa osób o wspólnych zainteresowaniach

klub nocny n
yökerho
lokal rozrywkowy otwarty w nocy;

klub sportowy n
urheiluseura
(sport, sportowy) podstawowa jednostka organizacyjna realizująca cele i zadania w zakresie różnych dyscyplin sportu;

klucz klut͡ʃ n
avain
podpowiedź umożliwiająca rozwiązanie zagadki
(informatyka, informatyczny) kolumna bazy danych lub ich zbiór, które identyfikują rekord
(elektronika, elektroniczny) przycisk do zwierania obwodu elektrycznego
avain nuottiavain
przyrząd do otwierania zamka;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak na pięciolinii określający wysokość opisywanych dźwięków;
narzędzie w postaci dźwigni rozwidlonej na końcu do odkręcania i przykręcania śrub
koodiavain avain
kod do szyfru;

klucz dynamometryczny ˈklud͡ʒ ˌdɨ̃nãmɔ̃mɛˈtrɨt͡ʃnɨ n
momenttiavain
narzędzie służące do przykręcania śrub z miarą do określania właściwego momentu dynamometrycznego

klucz francuski ˈklut͡ʃ frãnˈt͡susʲci n
jakoavain
(technologia, technika, techniczny) klucz z regulowanym rozstawem szczęk uchwytu;

klucz wiolinowy n
G-avain
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) umieszczany na pięciolinii znak graficzny wyznaczający położenie nuty g;

kluczowy kluˈt͡ʃɔvɨ adj
avain
podstawowy, najważniejszy

klątwa n
lupaus
(dawniej, dawny) przeklinanie, wykrzykiwanie złych słów

kląć jak szewc ˈklɔ̃ɲt͡ɕ ˈjak ˈʃɛft͡s v
kiroilla kuin merimies
kląć wulgarnie, używać wyrazów obelżywych, dosadnie komuś wymyślać

klęczeć ˈklɛ̃n͇t͡ʃɛt͡ɕ v
polvistua
mając nogi zgięte w kolanach i opierając kolana na ziemi, trwać w tej pozycji

kmin rzymski ˈkmʲĩn ˈʒɨ̃msʲci n
juustokumina
(botanika, botaniczny) Cuminum cyminum L., gatunek rośliny jednorocznej z rodziny selerowatych, pochodzącej prawdopodobnie ze wschodnich rejonów nad Morzem Śródziemnym;
(botanika, botaniczny) uprawna roślina z gatunku kminu rzymskiego (1.1)
(spożywczy) przyprawa z nasion kminu rzymskiego (1.2) w formie ziaren lub zmielonego proszku

kminek ˈkmʲĩnɛk n
kumina
(botanika, botaniczny) Carum, rodzaj roślin z rodziny selerowatych;
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suszone owoce jednej z odmian tej rośliny zawierające olejek kminkowy, stosowany w sztuce kulinarnej jako przyprawa oraz w ziołolecznictwie

knaga ˈknaɡa n
knaapi
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) listwa znajdująca się wzdłuż burty łodzi, służąca do osadzania dulek
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) okucie występujące powszechnie na pokładach jednostek pływających lub doków, służące do unieruchamiania różnych lin olinowania ruchomego;

knebel ˈknɛbɛl n
suukapula
(książkowy) szmata wepchnięta komuś przemocą do ust, aby uniemożliwić mu wydobycie głosu;

knieć błotna n
luhtarentukka
(botanika, botaniczny) (systematyka) Caltha palustris L., gatunek rośliny zielnej z rodziny jaskrowatych, szeroko rozprzestrzeniony na całej półkuli północnej;

knot knɔt n
sydän
część świecy lub lampy naftowej w postaci sznurka lub taśmy bawełnianej nasączonej paliwem płynnym

know-how n
know-how
wiedza technologiczna pozwalająca na wytworzenie jakiegoś wyrobu lub wykonanie jakiejś czynności;

koala kɔˈala n
koala pussikarhu
(zoologia, zoologiczny) nadrzewny ssak australijski;

koalicja ˌkɔaˈlʲit͡sʲja n
koalitio yhteenliittymä
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) porozumienie partii politycznych, które realizują wspólne cele polityczne tworząc rząd albo działając w opozycji

kobalt ˈkɔbalt n
koboltti
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Co i liczbie atomowej 27;

kobaltyn n
kobolttihohde
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarkosoli, siarczek kobaltu i arsenu;

kobiecość n
naisellisuus
cecha tego, co kobiece

kobiecy kɔˈbʲjɛt͡sɨ adj
naisellinen
dotyczący kobiety, kobiecości; charakterystyczny dla kobiety

kobieta kɔˈbʲjɛta n
nainen
dorosły człowiek płci żeńskiej;

kobra ˈkɔbra n
kobra silmälasikäärme
(herpetologia, herpetologiczny) duży i jadowity wąż zamieszkujący tropikalne i pustynne tereny Azji i Afryki;

kobuz ˈkɔbus n
nuolihaukka
(ornitologia, ornitologiczny) Falco subbuteo, ptak drapieżny z rodziny sokołowatych;

kobyła kɔˈbɨwa n
tamma
(zoologia, zoologiczny) klacz, samica konia
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) kobieta dużego wzrostu, niezgrabna, bez wdzięku

koc kɔt͡s n
viltti
gruba tkanina, zwykle wełniana, najczęściej w kształcie prostokąta, służąca do okrywania w celu ochrony przed zimnem

koc elektryczny n
sähköhuopa
okrycie z wkładem grzejnym zasilanym elektrycznie

kochanek kɔˈxãnɛk n
rakastaja
mężczyzna utrzymujący stosunki seksualne bez wchodzenia w związek małżeński
ogólnie o mężczyźnie z punktu widzenia jakości relacji seksualnych

kochanie kɔˈxãɲɛ n
kulta
(potocznie, potoczny) osoba ukochana

kochanka kɔˈxãnka n
rakastajatar
kobieta pozostająca w nieformalnym związku seksualnym z mężczyzną

kochać ˈkɔxat͡ɕ v
rakastaa
odczuwać miłość do kogoś
uwielbiać jakąś rzecz
uwielbiać, darzyć kogoś wielkim podziwem
rakastella
odbywać stosunek seksualny z kimś

koci ˈkɔ.t͡ɕi possessiveAdjective
kissa
należący do kota

kocica n
naaraskissa
(zoologia, zoologiczny) samica kota domowego

kocie oczko n
tienpintaheijastin
(motoryzacja) sygnalizator odblaskowy wmontowywany w nawierzchnię drogi jako uzupełnienie znaków poziomych

kocimiętka n
kissanminttu
(botanika, botaniczny) Nepeta, bylina o białych, niebieskie, różowe lub liliowych kwiatach zebranych na szczytach łodyg;

kocioł ˈkɔt͡ɕɔw n
pata
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do podgrzewania cieczy (np. wody)

kocić się v
poikia
(zoologia, zoologiczny) o samicach, zwykle kotów wydawać potomstwo

koczkodan kɔt͡ʃˈkɔdãn n
marakatti
(zoologia, zoologiczny) Cercopithecus, niewielka afrykańska małpa;

kod kɔt n
koodi avain
system symboli i ich powiązań o różnym przeznaczeniu, służący do przekazywania informacji;

kod kreskowy ˈkɔt krɛˈskɔvɨ n
viivakoodi
standaryzowany znak graficzny w formie kresek, w którym zapisywana jest informacja do automatycznego odczytania przez specjalne czytniki;

kod pocztowy n
postinumero
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) ciąg cyfr ułatwiający sortowanie i dostarczanie przesyłek

kod wynikowy n
objektikoodi
(informatyka, informatyczny) kod utworzony przez translator w wyniku translacji kodu źródłowego;

kod źródłowy ˈkɔdʲ ʑrudˈwɔvɨ n
lähdekoodi
(informatyka, informatyczny) zapis programu komputerowego w którymś ze zrozumiałych dla człowieka (programisty), wyjściowym języku programowania;

kodeina n
kodeiini
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) przeciwkaszlowy lek narkotyczny, pochodna morfiny;

kodek n
koodekki
(informatyka, informatyczny) urządzenie lub program komputerowy zdolny do kompresji i dekompresji sygnału lub strumienia danych;

kodeks karny n
rikoslaki
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór przepisów regulujących odpowiedzialność karną obywateli danego kraju

kodowanie ˌkɔdɔˈvãɲɛ n
koodaus
kod, sposób zakodowania

kodować v
koodata
szyfrować używając kodu
salakirjoittaa
(potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) tworzyć programy komputerowe

kodyfikacja n
kodifikaatio
(językoznawstwo, językoznawczy) formalne uregulowanie norm danego języka w wydawnictwach normatywnych;
ujęcie czegoś w spójny system;

koenzym n
koentsyymi
(biochemia, biochemiczny) niebiałkowy związek organiczny niezbędny do działania niektórych enzymów;

koewolucja n
koevoluutio
(biologia, biologiczny) proces współzależnej ewolucji dwóch lub kilku gatunków;

kofeina ˌkɔfɛˈ<sup>j</sup>ĩna n
kofeiini
(biochemia, biochemiczny) alkaloid znajdujący się w surowcach roślinnych będący środkiem pobudzającym;

kofta n
kofta
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie z tradycyjnej kuchni hinduskiej, kaukaskiej, bliskowschodniej i bałkańskiej, rodzaj pulpetów z mielonego mięsa z dodatkami, przyrządzanych również w wersji wegańskiej

kogel-mogel ˌkɔɟɛl‿ˈmɔɟɛl ˌkɔɡɛl‿ˈmɔɡɛl n
hompelipompeli
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa z surowego żółtka utartego z cukrem, spożywana jako deser lub używana jako dodatek do ciast;

kogut ˈkɔɡut n
kukko
(ornitologia, ornitologiczny) (rolnictwo, rolniczy) samiec kury domowej;

kohabitacja ˌkɔxabʲiˈtat͡sʲja n
yhteisasuminen
(dawniej, dawny) współżycie, współdziałanie lub współzamieszkiwanie
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) współrządzenie organów władzy reprezentujących odmienne opcje polityczne;
(socjologia, socjologiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wspólne zamieszkanie, współmieszkanie, nieformalne wspólne życie;

koherencja n
koherenssi
wewnętrzna spójność np. tekstu, poglądów, wypowiedzi

koherentny ˌkɔxɛˈrɛ̃ntnɨ adj
johdonmukainen
będący spójną całością

kohorta kɔˈxɔrta n
kohortti
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w starożytnym Rzymie: oddział wojska stanowiący dziesiątą część legionu;

kojot ˈkɔjɔt n
kojootti
(zoologia, zoologiczny) Canis latrans, preriowy drapieżnik przypominający wilka;

kok kɔk n
nuttura
(fryzjerstwo, fryzjerski) włosy upięte w węzeł z tyłu głowy

koka ˈkɔka n
keula
(potocznie, potoczny) kokaina
kokapensaat
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Erythroxylum coca Lam., krasnodrzew pospolity, krzew z którego uzyskuje się kokainę

kokaina ˌkɔkaˈ<sup>j</sup>ĩna n
kokaiini
silna, uzależniająca substancja psychotropowa uzyskiwana z krasnodrzewu pospolitego (krzewu koka), używana jako narkotyk i środek medyczny;

kokarda kɔˈkarda n
rusetti
rodzaj ozdoby, zawiązana wstążka

kokietować ˌkɔcɛˈtɔvat͡ɕ v
koketeerata
starać się komuś spodobać, zwykle okazując seksapil

kokon n
kokongi
(zoologia, zoologiczny) powłoka osłaniająca larwy lub jaja niektórych zwierząt;

kokoryczka wielokwiatowa n
lehtokielo
(botanika, botaniczny) Polygonatum multiflorum, gatunek byliny z rodzaju kokoryczka, występującej w Europie, Azji i Ameryce Północnej;

kokos ˈkɔkɔs n
kookospähkinä
(spożywczy) owoc palmy kokosowej

koks kɔks n
koksi
(technologia, technika, techniczny) stały produkt suchej destylacji węgla;

koktajl ˈkɔktajl n
cocktail
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kolorowy napój alkoholowy z różnych napitków i soków, często podawany w dekoracyjny sposób;

koktajl Mołotowa ˈkɔktajl ˌmɔwɔˈtɔva n
Molotovin cocktail
(potocznie, potoczny) prymitywny granat zapalający wykonany z butelki napełnionej benzyną;

kolaboracja ˌkɔlabɔˈrat͡sʲja n
yhteistoiminta
współpraca z okupantem, wrogiem;

kolacja kɔˈlat͡sʲja n
illallinen
posiłek wieczorny, ostatni posiłek w ciągu dnia

kolano kɔˈlãnɔ n
polvi
(anatomia, anatomiczny) największy staw w organizmie człowieka, łączy dwie części nogi: udo i łydkę;

kolarstwo kɔˈlarstfɔ n
pyöräily
(sport, sportowy) forma sportu polegająca na ściganiu się na rowerach lub akrobacjach rowerowych;

kolaż n
kollaasi
(sztuka) kompozycja plastyczna wykonana z kawałków różnych materiałów, fragmentów innych obiektów;

kolba ˈkɔlba n
laboratoriopullo
(technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) szklane naczynie laboratoryjne z szyjką;
perä
(wojskowość, wojskowy) uchwyt broni strzeleckiej;
puikelo
(botanika, botaniczny) rodzaj kwiatostanu i owocostanu;

kolchicyna ˌkɔlxʲiˈt͡sɨ̃na n
kolkisiini
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek organiczny z grupy alkaloidów, silnie trująca, otrzymywana z nasion zimowita jesiennego, stosowana w leczeniu napadów zapalenia stawów w przebiegu dny moczanowej i leczeniu rodzinnej gorączki śródziemnomorskiej;

kolcowój pospolity n
pukinpensas
(botanika, botaniczny) Lycium barbarum, pochodzący z Chin gatunek krzewu z rodziny psiankowatych;

kolczatka kɔlˈt͡ʃatka n
nokkasiili
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Tachyglossus, żywiący się mrówkami ssak pokryty kolcami;
piikkimatto
zapora drogowa z pasa z kolcami

kolczuga kɔlˈt͡ʃuɡa n
rengashaarniska
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) pancerz rycerski z metalowej plecionki, przypominający koszulę;

kolczyk ˈkɔlt͡ʃɨk n
korvakoru korvarengas
ozdoba zawieszana w przekłutej skórze, np. na płatkach uszu,

kolebka kɔˈlɛpka n
kehto
kołyska, łóżeczko dla dziecka
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym coś powstało, rozpoczęło się
pojazd konny rozpowszechniony wśród warstw wyższych zwłaszcza w XVI wieku

kolegium n
kollegio
(kościelny) ogół kardynałów Kościoła katolickiego;

koleina ˌkɔlɛˈ<sup>j</sup>ĩna n
ura
ślad, wgłębienie pozostawione przez koła lub płozy pojazdu;

kolej ˈkɔlɛj n
rautatie
środek transportu lądowego wytyczony torem lub liną;

kolej magnetyczna n
maglev
kolej poruszająca się bez styku pojazdu z torem, dzięki unoszeniu elektromagnetycznemu

kolejarz kɔˈlɛjaʃ n
rautatieläinen
(kolejnictwo) pracownik kolei

kolejka kɔˈlɛjka n
jono
uporządkowana zbiorowość ludzi czekających na coś;

kolejka górska n
vuoristorata
urządzenie rozrywkowe w formie konstrukcji z wysokimi wzniesieniami, stromiznami i ostrymi zakrętami, po której poruszają się wagoniki z pasażerami;

kolejno kɔˈlɛjnɔ adv
vuorotellen
w kolejności, jeden za drugim

kolejność kɔˈlɛjnɔɕt͡ɕ n
järjestys
uporządkowanie pozwalające ustalić dla dowolnych dwóch elementów pewnej zbiorowości (haseł, czynności, ludzi, itp.), który z nich jest wcześniejszy, a który późniejszy

kolejowy ˌkɔlɛˈjɔvɨ adj
rautatie-
związany z kolejnictwem (koleją); taki, który dotyczy kolejnictwa, pociągów

kolekcja kɔˈlɛkt͡sʲja n
kokoelma
zbiór przedmiotów tego samego typu, gromadzonych zwykle z powodu ich wartości (artystycznej, historycznej itp.)

kolekcjonować ˌkɔlɛkt͡sʲjɔ̃ˈnɔvat͡ɕ v
kerätä
zbierać przedmioty tworząc z nich kolekcję

kolekta n
eturukous
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z modlitw w kanonie mszy świętej;

kolektomia n
kolektomia
(medycyna, medyczny) częściowe lub całkowite chirurgiczne usunięcie jelita grubego;

kolektywizacja n
kollektivisointi
nadawanie czemuś formy kolektywnej;

kolektywizm n
kollektivismi
(socjologia, socjologiczny) przeciwstawiany indywidualizmowi pogląd akcentujący rolę wspólnot, grup i zbiorowości;

kolendra kɔˈlɛ̃ndra n
korianteri
(botanika, botaniczny) Coriandrum L., rodzaj roślin z rodziny selerowatych, mających zastosowanie kulinarne;

koleopterologia ˌkɔlɛɔptɛrɔˈlɔɟja n
koleopterologia
(zoologia, zoologiczny) nauka o chrząszczach;

koliber kɔˈlʲibɛr n
kolibri
(ornitologia, ornitologiczny) barwnie upierzony i żywiący się nektarem najmniejszy z ptaków;

kolidować ˌkɔlʲiˈdɔvat͡ɕ v
törmätä
być w sprzeczności, wykluczać się, stać w konflikcie

kolizja kɔˈlʲizʲja n
kolari
wypadek samochodowy; zderzenie, stłuczka

kolka n
koliikki
(medycyna, medyczny) silne, napadowe bóle w jamie brzusznej
pistos
(medycyna, medyczny) kłucie w boku

koloid n
kolloidi
(potocznie, potoczny) (chemia, chemiczny) niejednorodna mieszanina tworząca układ dwóch substancji, w którym jedna z nich jest rozproszona w drugiej

kolokacja ˌkɔlɔˈkat͡sʲja n
kollokaatio
(językoznawstwo, językoznawczy) często spotykany związek wyrazów, którego znaczenie wynika ze znaczenia jego składników;

kolonia kɔˈlɔ̃ɲja n
siirtomaa
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) posiadłość państwa poza jego granicami podległa mu politycznie i gospodarczo;

kolonializm ˌkɔlɔ̃ˈɲalʲism̥ n
kolonialismi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) system i polityka mocarstw opierająca się na opanowaniu i utrzymywaniu w politycznej oraz ekonomicznej zależności krajów słabo rozwiniętych w celu czerpania z nich zysków;

kolonialny ˌkɔlɔ̃ˈɲalnɨ adj
siirtomaa-
związany z terytorium kolonii, dotyczący terytorium kolonii

kolonizacja n
kolonisaatio
przekształcanie podbitych miejsc w kolonie
tworzenie osad na obszarach słabo zamieszkanych lub niezamieszkanych

kolonizować v
valloittaa
przekształcać zdobyty kraj we własną kolonię

kolonoskopia ˌkɔlɔ̃nɔˈskɔpʲja n
kolonoskopia
(medycyna, medyczny) endoskopowe badanie jelita grubego przez odbyt; może obejmować również niewielkie zabiegi;

kolor ˈkɔlɔr n
väri
cecha przedmiotu, określająca, jaka część pasma widzialnego światła jest odbijana przez przedmiot;
(termin karciany) symbol na karcie umieszczony obok jej wartości;

koloratka ˌkɔlɔˈratka n
papinkaulus
(krawiectwo) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biały, sztywny kołnierzyk noszony przez duchownych chrześcijańskich;

koloratura n
koloratuuri
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ozdabianie partii wokalnej elementami wirtuozowskimi
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiew ozdobiony elementami wirtuozowskimi

kolorowanka ˌkɔlɔrɔˈvãnka n
värityskirja
książeczka, w której małe dzieci wypełniają kontury kredkami lub farbami;

kolosalny ˌkɔlɔˈsalnɨ adj
valtava
bardzo duży; wielki

kolostomia n
kolostomia
(medycyna, medyczny) stomia operacyjnie wyłoniona na jelicie grubym;

kolumbarium ˌkɔlũmˈbarʲjũm n
kolumbaario
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) rodzaj rzymskiego zbiorowego grobowca w formie budowli z niszami na urny z prochami;
(współcześnie) (architektura, architektoniczny) cmentarna ściana z miejscami na urny z prochami zmarłych

kolumbijski ˌkɔlũmˈbʲijsʲci adj
kolumbialainen
odnoszący się do państwa Kolumbia

kolumna kɔˈlũmna n
pylväs
(architektura, architektoniczny) pionowy element architektoniczny pełniący rolę konstrukcyjną, dekoracyjną i symboliczną;

kolumnada ˌkɔlũmˈnada n
kolonnadi
(architektura, architektoniczny) dekoracyjny rząd połączonych kolumn lub kilka takich rzędów

kolęda kɔˈlɛ̃nda n
joululaulu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pieśń religijna, tematycznie nawiązująca do Bożego Narodzenia;

koma ˈkɔ̃ma n
huntu koma
(astronomia, astronomiczny) gazowa otoczka jądra komety
koma huntu
(fizyka, fizyczny) rodzaj aberracji optycznej

komar ˈkɔ̃mar n
hyttynen sääski moskiitto
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielki latający owad z rodziny Culicidae, znany ze swędzących ugryzień;

kombajn ˈkɔ̃mbajn n
leikkuupuimuri
(rolnictwo, rolniczy) wieloczynnościowa maszyna rolnicza do zmechanizowanego zbierania plonów

kombi ˈkɔ̃mbʲi n
farkku
(motoryzacja) samochód z nadwoziem typu kombi (1.1)

kombinacja n
kombinaatio
łączenie składowych w całość oraz efekt tego działania

kombinat kɔ̃mˈbʲĩnat n
kombinaatti
(zarządzanie) zespół kilku zakładów przemysłowych powiązanych organizacyjnie i technologicznie;

kombinatoryka n
kombinatoriikka
(matematyka, matematyczny) dział matematyki zajmujący się badaniem liczby możliwych do utworzenia konfiguracji, które spełniałyby określone warunki w danej strukturze matematycznej;

kombinezon n
haalari
jednoczęściowe ubranie ochronne;

kombucza n
kombutsa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój ze słodzonej herbaty poddanej fermentacji przez tzw. „grzybek” herbaciany;

komedia kɔ̃ˈmɛdʲja n
komedia
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) utwór sceniczny lub filmowy przedstawiający w sposób zabawny lub satyryczny postacie, obyczaje, wydarzenia itp.;

komensalizm n
kommensalismi
(ekologia, ekologiczny) typ współżycia między dwoma gatunkami, w którym jeden czerpie korzyści nie przynosząc korzyści ani szkody drugiemu

komentarz kɔ̃ˈmɛ̃ntaʃ n
kommentaari
objaśnienie lub uzupełnienie jakiegoś tekstu bądź grafiki zamieszczone przez autora
kommentti
uwaga odnośnie czegoś lub kogoś

komentować ˌkɔ̃mɛ̃nˈtɔvat͡ɕ v
kommentoida selostaa
wyrażać opinię na jakiś temat; oceniać coś, robić uwagi

komercyjny ˌkɔ̃mɛrˈt͡sɨjnɨ adj
kaupallinen
nastawiony na zysk; związany z odnoszeniem korzyści ze swoich działań

kometa kɔ̃ˈmɛta n
komeetta pyrstötähti
(astronomia, astronomiczny) małe, nietrwałe ciało niebieskie, złożone z jądra otoczonego komą, które na krótko pojawia się w pobliżu gwiazdy centralnej;

komiczny kɔ̃ˈmʲit͡ʃnɨ adj
koominen
taki, który wywołuje śmiech; jest śmieszny

komik ˈkɔ̃mʲik n
koomikko
artysta estradowy zabawiający publiczność śmiesznymi występami

komiks ˈkɔ̃mʲiks n
sarjakuva
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) z reguły opowiadanie utworzone przez połączenie kilku lub więcej obrazków składających się na jakąś historię;

komin ˈkɔ̃mʲĩn n
savupiippu
(budownictwo) konstrukcja służąca do odprowadzenia ku górze dymu z paleniska, silnika lub pieca;

kominek kɔ̃ˈmʲĩnɛk n
takka
otwarte palenisko umieszczone bezpośrednio w ścianie lub przed nią w celu ogrzewania wnętrza pomieszczenia;

kominiarka ˌkɔ̃mʲĩˈɲarka n
huppupipo
(potocznie, potoczny) czapka okrywająca głowę i szyję, mająca niewielkie wycięcie na twarz, a czasem tylko na oczy i usta, noszona także w formie wywiniętej wokół głowy

kominiarz kɔ̃ˈmʲĩɲaʃ n
nuohooja nokikolari
rzemieślnik zajmujący się czyszczeniem kominów;

komisariat ˌkɔ̃mʲiˈsarʲjat n
poliisiasema
lokal, w którym urzędują pracownicy policji

komisarz n
komissaari valtuutettu viranhaltija
urzędnik posiadający szczególne pełnomocnictwa

komisja kɔ̃ˈmʲisʲja n
komissio
grupa wydelegowana z większego grona, powołana do sprawowania określonych funkcji, najczęściej do zbadania jakiejś kwestii, kontroli czyjejś działalności;

komitet kɔ̃ˈmʲitɛt ˈkɔ̃mʲitɛt n
komitea
grupa osób powołanych do wykonania określonych zadań

komiwojażer n
kauppamatkustaja
(przestarzałe, przestarzały) (handel, handlowy) przedstawiciel handlowy odbywający podróże w celu zdobycia nabywców produktu czy usługi

komnata kɔ̃mˈnata n
huone
pomieszczenie mieszkalne w pałacu lub rezydencji, zwykle pełne przepychu;

komoda kɔ̃ˈmɔda n
lipasto
mebel z szufladami, niski, ok. metr, półtora metra wysoki;

komora kɔ̃ˈmɔra n
allas
wydzielone pomieszczenie

komora gazowa kɔ̃ˈmɔra ɡaˈzɔva n
kaasukammio
urządzenie służące do wykonywania kary śmierci przez zagazowanie skazańca;

komoryjski ˌkɔ̃mɔˈrɨjsʲci adj
komorilainen
odnoszący się do państwa Komory

kompania kɔ̃mˈpãɲja n
komppania
(wojskowość, wojskowy) jednostka wojskowa (rzadziej policyjna) składająca się z kilkudziesięciu żołnierzy pod dowództwem młodszego oficera;
kilka osób spędzających wspólnie czas

kompas ˈkɔ̃mpas n
kompassi
(geografia, geograficzny) przyrząd nawigacyjny służący do wyznaczania bieżącego kierunku południka magnetycznego;

kompendium kɔ̃mˈpɛ̃ndʲjũm n
tiivistelmä
książka zawierająca zwięzły wykład podstawowych wiadomości z danej dziedziny wiedzy;

kompensacja ˌkɔ̃mpɛ̃w̃ˈsat͡sʲja n
hyvitys
(ekonomia, ekonomiczny) wzajemne umorzenie wierzytelności u dwóch osób, które są dla siebie zarówno dłużnikami, jak i wierzycielami
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) przejmowanie funkcji niepełnosprawnego lub utraconego narządu lub czynnika biologicznego

kompetencja ˌkɔ̃mpɛˈtɛ̃nt͡sʲja n
kompetenssi
zakres czyiś uprawnień, władzy, spraw, którymi ktoś zajmuje się
zakres czyjejś wiedzy

kompetentny adj
pätevä
uprawniony do decydowania, posiadający kwalifikacje

kompilacja ˌkɔ̃mpʲiˈlat͡sʲja n
kokoaminen
(informatyka, informatyczny) tłumaczenie przez kompilator kodu źródłowego na równoważny kod wynikowy
(informatyka, informatyczny) wynik kompilacji (1.3), skompilowany program
dokonywanie zbioru dzieł (lub ich fragmentów) na jakiś temat
wynik kompilacji (1.1) (zbiór fragmentów dzieł na jakiś temat)

kompilator ˌkɔ̃mpʲiˈlatɔr n
kokoaja
(informatyka, informatyczny) program komputerowy dokonujący kompilacji;

kompleks ˈkɔ̃mplɛks n
kompleksi
(budownictwo) zespół budowli i urządzeń, które tworzą jakąś całość
(psychologia, psychologiczny) zespół wyobrażeń lub odczuć tkwiących w psychice człowieka i nieakceptowanych przez niego;
zespół zjawisk lub cech, które są grupowane w całość

kompleks niższości n
alemmuuskompleksi
(psychologia, psychologiczny) poczucie bycia gorszym wywołane odkryciem w sobie jakiejkolwiek niedoskonałości czy ułomności;

komplement n
kohteliaisuus
grzecznościowa, zwykle przesadna pochwała

komplementarność ˌkɔ̃mplɛ̃mɛ̃nˈtarnɔɕt͡ɕ n
komplementaarisuus
wzajemne uzupełnianie się

komplikacja n
komplikaatio
dodatkowa, nieprzewidziana wcześniej trudność wymuszająca odstępstwo od założeń

komponować ˌkɔ̃mpɔ̃ˈnɔvat͡ɕ v
säveltää
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) tworzyć utwór muzyczny

kompost ˈkɔ̃mpɔst n
komposti
produkt rozkładu substancji organicznych, najczęściej odpadów, za pomocą mikroorganizmów - bakterii i grzybów, insektów i robaków (dżdżownic)

kompot ˈkɔ̃mpɔt n
kompotti
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodki napój z gotowanych owoców;

kompozytor ˌkɔ̃mpɔˈzɨtɔr n
säveltäjä
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba tworząca, komponująca muzykę;

kompozytorka ˌkɔ̃mpɔzɨˈtɔrka n
säveltäjä
kobieta tworząca, komponująca muzykę

kompresja kɔ̃mˈprɛsʲja n
puristaminen
(fizyka, fizyczny) zagęszczenie, sprężenie czegoś, zmniejszenie, redukcja zajmowanej przez coś przestrzeni;
(informatyka, informatyczny) operacja zakodowania danych w taki sposób aby zajmowały mniej bajtów;

kompromis kɔ̃mˈprɔ̃mʲis n
kompromissi
sposób zakończenia dyskusji lub sporu, w którym obie strony rezygnują z części swoich żądań, chcąc zawrzeć porozumienie;

komputer kɔ̃mˈputɛr n
tietokone
(informatyka, informatyczny) maszyna licząca, służąca do przetwarzania informacji, które da się zakodować w formie ciągu cyfr;

komputer osobisty n
henkilökohtainen tietokone
(informatyka, informatyczny) mikrokomputer przeznaczony przede wszystkim do użytku osobistego w domu i biurze;

komputerowy ˌkɔ̃mputɛˈrɔvɨ adj
tietokone-
dotyczący komputera, związany z komputerem
taki, który jest wykonywany przy pomocy komputera

komputeryzacja n
tietokoneistus
(informatyka, informatyczny) wprowadzanie używania komputerów do przedsiębiorstw, szkół i urzędów;

komunikacja ˌkɔ̃mũɲiˈkat͡sʲja n
viestintä kommunikaatio
ogół działań składających się na utrzymanie łączności między danymi miejscami; drogi, szlaki i środki lokomocji służące do utrzymywania tej łączności;

komunista ˌkɔ̃mũˈɲista n
kommunisti
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik komunizmu

komunistycznie adj
kommunistisesti
w sposób komunistyczny

komunistyczny ˌkɔ̃mũɲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
kommunistinen
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z komunizmem, dotyczący komunizmu

komunizm kɔ̃ˈmũɲism̥ n
kommunismi
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój ekonomiczny i doktryna polityczna, zgodnie z którymi środki produkcji powinny być własnością społeczeństwa;

komórka kɔ̃ˈmurka n
komero
małe pomieszczenie, pokój
kännykkä
(potocznie, potoczny) (telekomunikacja) telefon komórkowy
solu
(biologia, biologiczny) podstawowa jednostka budowy organizmów żywych;

komórkowy ˌkɔ̃murˈkɔvɨ adj
solu-
związany z komórką

koncentracja ˌkɔ̃nt͡sɛ̃nˈtrat͡sʲja n
keskittyminen
(psychologia, psychologiczny) (edukacja, edukacyjny) skupienie uwagi

koncentrat n
konsentraatti
artykuł zawierający więcej składników wartościowych niż wyjściowy

koncentrat pomidorowy n
tomaattipyree
(spożywczy) zagęszczony przecier pomidorowy pozbawiony pestek i skóry

koncepcja kɔ̃nˈt͡sɛpt͡sʲja n
konsepti
ogólny plan działania, rozwiązania jakiegoś problemu

konceptualny adj
ajatuksellinen
(filozofia, filozoficzny) (sztuka) związany z konceptualizmem
dotyczący pojęć

koncern ˈkɔ̃nt͡sɛrn n
konserni
(ekonomia, ekonomiczny) zjednoczenie przedsiębiorstw o odrębnej osobowości prawnej;

koncert ˈkɔ̃nt͡sɛrt n
konsertti
występ muzyczny instrumentalny, wokalny, bądź wokalno-instrumentalny;

koncertmistrz n
konserttimestari
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) główny instrumentalista danej grupy instrumentów w orkiestrze symfonicznej, najczęściej pierwszy skrzypek

koncesja n
(tappion) tunnustaminen
(urzędowy) pozwolenie władz administracyjnych na prowadzenie danej działalności gospodarczej
ustępstwo na czyjąś korzyść

kondensacja ˌkɔ̃ndɛ̃w̃ˈsat͡sʲja n
kondensaatioreaktio
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna, w której substraty łączą się ze sobą, tworząc większą od nich cząsteczkę produktu głównego, i jedną lub więcej małych cząsteczek produktu ubocznego

kondensator ˌkɔ̃ndɛ̃w̃ˈsatɔr n
kondensaattori
(elektryczność) (elektronika, elektroniczny) podzespół zbudowany z dwóch przewodników rozdzielonych dielektrykiem, mający za zadanie gromadzić ładunki elektryczne;

kondolencje ˌkɔ̃ndɔˈlɛ̃nt͡sʲjɛ n
osanotto
(książkowy) wyrażanie żalu z powodu czyjejś śmierci, wyrazy współczucia składane komuś, kto stracił bliską osobę

kondominium ˌkɔ̃ndɔ̃ˈmʲĩɲũm n
yhteishallinto
terytorium podlegające wspólnej władzy przynajmniej dwóch państw;

kondor ˈkɔ̃ndɔr n
kondori
(ornitologia, ornitologiczny) wielki drapieżny ptak z rodziny kondorowatych, występujący w Ameryce, przeważnie padlinożerny

kondor królewski n
kuningaskondori
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku kondorów królewskich (1.1)
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Sarcoramphus papa Linnaeus, gatunek dużego ptaka padlinożernego z rodziny kondorowatych;

kondotier n
kondottieeri
(historia, historyczny, historycznie) we Włoszech, w okresie od XIV do XVI w.: dowódca armii najemników, sprzedający jej usługi miastom albo dworom książęcym

konduktor kɔ̃nˈduktɔr n
konduktööri
osoba zajmująca się sprawdzaniem biletów, czasem też ich sprzedażą w pociągu (dawniej także w autobusie, tramwaju itp.);

kondygnacja ˌkɔ̃ndɨɡˈnat͡sʲja n
kerros
poziom w budynku

konewka kɔ̃ˈnɛfka n
kastelukannu
pojemnik z uchem i szyjką, który służy do podlewania roślin;

konfederacja ˌkɔ̃nfɛdɛˈrat͡sʲja n
konfederaatio
(społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) porozumienie osób fizycznych lub osób prawnych (również państw) w celu wspólnego działania

konfederacyjny adj
konfederatiivinen
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z konfederacją, dotyczący konfederacji; będący konfederacją

konferencja ˌkɔ̃nfɛˈrɛ̃nt͡sʲja n
konferenssi
zjazd, spotkanie przedstawicieli instytucji bądź organizacji, w celu omówienia pewnych zagadnień

konferencja prasowa ˌkɔ̃nfɛˈrɛ̃nt͡sʲja praˈsɔva n
lehdistötilaisuus
spotkanie przedstawicieli jakiejś instytucji z dziennikarzami, wysłannikami mediów;

konfesjonał n
rippituoli
(kościelny) kościelny mebel służący do słuchania spowiedzi;

konfiguracja n
rakenne
układ elementów wchodzących we wzajemne relacje

konfiskata n
takavarikko
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zajęcie części lub całego majątku osoby prywatnej na rzecz państwa

konfiskować ˌkɔ̃nfʲiˈskɔvat͡ɕ v
takavarikoida
dokonywać konfiskaty

konfitura ˌkɔ̃nfʲiˈtura n
hillo
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoce smażone w syropie cukrowym;

konflikt ˈkɔ̃nflʲikt n
ristiriita
sprzeczność (racji, wartości), spór między osobami; brak zgodności;

konfrontacja n
konfrontaatio
porównanie ze sobą, zestawiając cechy wspólne i rozbieżne

konfucjanizm n
kungfutselaisuus
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system filozoficzno-religijny zapoczątkowany przez Konfucjusza;

kongijski kɔ̃ŋʲˈɟijsʲci adj
kinshasankongolainen
odnoszący się do państwa Demokratyczna Republika Konga

konglomerat n
konglomeraatti
(ekonomia, ekonomiczny) koncern, grupujący przedsiębiorstwa o najróżniejszym profilu produkcji bez żadnej trwałej zasady doboru
(geologia, geologiczny) grubookruchowa, lita skała osadowa o różnych barwach, złożona z ziaren żwiru (lub głazów) spojonych lepiszczem;

kongres ˈkɔ̃ŋɡrɛs n
kongressi
zjazd osób o wspólnych zainteresowaniach, podobnej działalności, zrzeszonych w jednej organizacji

koniak ˈkɔ̃ɲak n
konjakki
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj mocnego alkoholu, wytwarzanego we wschodniej Francji;

koniczyna ˌkɔ̃ɲiˈt͡ʃɨ̃na n
apila
(botanika, botaniczny) Trifolium L., rodzaj roślin z rodziny bobowatych;

koniec ˈkɔ̃ɲɛt͡s n
loppu pää
chwila, w której jakaś czynność nie jest już dłużej wykonywana
miejsce, w którym nastąpił koniec (1.2) ruchu
okoliczności końca (1.2)
pää loppu
ostatni fragment, część podłużnego przedmiotu, czubek

koniec świata ˈkɔ̃ɲɛt͡sʲ ˈɕfʲjata n
maailmanloppu
(potocznie, potoczny) miejsce bardzo odległe
chwila, w której zostanie zniszczona Ziemia, zginą wszyscy ludzie; w chrześcijaństwie i innych religiach: Sąd Ostateczny;

koniecznie adv
välttämättä
bezwzględnie, absolutnie

konieczność kɔ̃ˈɲɛt͡ʃnɔɕt͡ɕ n
tarpeellisuus
coś, czego nie można uniknąć

konieczny kɔ̃ˈɲɛt͡ʃnɨ adj
tarpeellinen
taki, który dotyczy konieczności; jest nieunikniony lub niezbędny

konik ˈkɔ̃ɲik n
jobbari
(potocznie, potoczny) osoba sprzedająca nielegalnie bilety na widowiska, koncerty

konik morski ˈkɔ̃ɲik ˈmɔrsʲci n
merihevonen
(ichtiologia, ichtiologiczny) tropikalna ryba oceaniczna z rodzaju Hippocampus, przypominająca kształtem konika szachowego;

konik polny ˈkɔ̃ɲik ˈpɔlnɨ n
heinäsirkka
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad przypominający pasikonika lub szarańczę;
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rodzaju konik;

konina kɔ̃ˈɲĩna n
hevosenliha
(spożywczy) mięso końskie;

koniugacja ˌkɔ̃ɲuˈɡat͡sʲja n
taivuttaminen taivutus
(językoznawstwo, językoznawczy) odmiana czasownika przez osoby, liczbę, czas, tryb, aspekt, rodzaj;

koniunkcja kɔ̃ˈɲũŋkt͡sʲja n
konjunktio
(astronomia, astronomiczny) ustawienie ciał niebieskich i obserwatora w jednej linii;

konjak n
konjak
(spożywczy) naturalna substancja zagęszczająca uzyskiwana z bulw dziwidła Riviera (Amorphophallus konjac), składnik wywodzący się z kuchni dalekowschodniej

konklawe kɔ̃ŋˈklavɛ n
konklaavi
(kościelny) w Kościele katolickim: zgromadzenie wybierające papieża; obrady tego zgromadzenia.

konkluzja kɔ̃ŋˈkluzʲja n
johtopäätös
(historia, historyczny, historycznie) siedemnasto- lub osiemnastowieczny napis trumienny zawierający ostatnią sentencję mowy pogrzebowej, który był umieszczany na tkaninach, często wraz z portretem i herbem zmarłego
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wniosek strony w procesie, żądanie
wniosek końcowy

konkordat kɔ̃ŋˈkɔrdat n
konkordaatti
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) układ pomiędzy Stolicą Apostolską a państwem regulujący stanowisko prawne Kościoła katolickiego w danym państwie;

konkretny kɔ̃ŋˈkrɛtnɨ adj
erityinen
dobrze określony
praktyczny, rzeczowy
nimenomainen
wybrany z jakiegoś powodu

konkubina ˌkɔ̃ŋkuˈbʲĩna n
jalkavaimo
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kobieta żyjąca z mężczyzną bez zawarcia związku małżeńskiego

konkurencja ˌkɔ̃ŋkuˈrɛ̃nt͡sʲja n
kilpailu
(biologia, biologiczny) oddziaływanie antagonistyczne pomiędzy populacjami polegające na ubieganiu się przez co najmniej dwie populacje o tę samą niszę ekologiczną
(ekonomia, ekonomiczny) ubieganie się o nabywców towarów i usług przez różne firmy z tej samej branży
ogólnie: proces wyłaniania zwycięzców spośród pewnej grupy
(ekonomia, ekonomiczny) jednostki konkurujące ze sobą

konkurencyjny adj
kilpailukykyinen
mający znamiona konkurencji

konkurować v
kilpailla
robić konkurencję, uczestniczyć w konkurencji, ubiegać się o pierwszeństwo

konkurs ˈkɔ̃ŋkurs n
kilpailu
(sport, sportowy) przedsięwzięcie rozrywkowe, artystyczne lub sportowe pozwalające wyłonić najlepszego uczestnika (lub uczestników), który najczęściej zostaje nagrodzony

konkury n
kosiskelu
(przestarzałe, przestarzały) zabieganie o rękę kobiety

konopie kɔ̃ˈnɔpʲjɛ n
hamppu
(botanika, botaniczny) Cannabis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny konopiowatych, pochodzących z Azji, uprawianych dla mocnych włókien, nasion oraz używek;

konosament ˌkɔ̃nɔˈsãmɛ̃nt n
konossementti
(handel, handlowy) (morski) morski list przewozowy, potwierdzający przyjęcie ładunku do przewozu;

konsekwencja ˌkɔ̃w̃sɛˈkfɛ̃nt͡sʲja n
seuraus
skutek czegoś, rezultat

konsensus kɔ̃w̃ˈsɛ̃w̃sus n
konsensus yksimielisyys
porozumienie osiągnięte w wyniku dyskusji i kompromisu

konserwacja n
kunnossapito
(technologia, technika, techniczny) zabiegi mające na celu utrzymywanie czegoś w dobrym stanie i chronienie tego przed zniszczeniem;

konserwant n
säilöntäaine
(chemia, chemiczny) substancja będąca dodatkiem do żywności albo produktów przemysłowych zapobiegająca niepożądanym zmianom chemicznym, rozwojowi bakterii, grzybów i wirusów oraz przedłużająca termin przydatności produktów;

konserwatysta ˌkɔ̃w̃sɛrvaˈtɨsta n
konservatiivi vanhoillinen
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek partii konserwatywnej lub jej sympatyk

konserwatywny ˌkɔ̃w̃sɛrvaˈtɨvnɨ adj
konservatiivi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z konserwatyzmem, charakterystyczny dla konserwatyzmu lub konserwatystów

konserwatyzm ˌkɔ̃w̃sɛrˈvatɨsm̥ n
konservatiivisuus konservatismi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kierunek w polityce, popierający konserwatyzm (1.1)
postawa cechująca się przywiązaniem do tradycji, a niechęcią do zmian;

konserwować ˌkɔ̃w̃sɛrˈvɔvat͡ɕ v
säilöä
chronić coś przed zniszczeniem za pomocą odpowiednich środków; utrzymywać we właściwym stanie

konsjerż n
concierge
dozorca domu, gospodarz domu — szczególnie we Francji

konsola kɔ̃w̃ˈsɔla n
ohjauskaappi
(informatyka, informatyczny) tryb wprowadzania poleceń do komputera w postaci komend wpisywanych z klawiatury
(technologia, technika, techniczny) blat lub tablica z elementami sterującymi
(technologia, technika, techniczny) zestaw cyfrowych urządzeń multimedialnych do gier, odtwarzania muzyki, filmów itp.;

konsorcjum kɔ̃w̃ˈsɔrt͡sʲjũm n
konsortio
(zarządzanie) związek kilku przedsiębiorstw zawarty w celu dokonania wspólnego przedsięwzięcia;

konspiracja n
konspiraatio
tajna, nielegalna działalność przeciwko istniejącej władzy

konsternacja ˌkɔ̃w̃stɛrˈnat͡sʲja n
tyrmistys
stan osłupienia spowodowany nieoczekiwanym zwrotem sytuacji, w której znajduje się osoba „skonsternowana”; uczucie strachu spowodowane nieprzewidywalnością dalszego przebiegu sytuacji

konstrukcja kɔ̃w̃ˈstrukt͡sʲja n
konstruktio
proces budowania, konstruowania
układ elementów, sposób ich powiązania

konstruktor kɔ̃w̃ˈstruktɔr n
rakentaja
ktoś zajmujący się konstruowaniem czegoś, np. inżynier projektujący budynki

konstytucja ˌkɔ̃w̃stɨˈtut͡sʲja n
perustuslaki valtiosääntö
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny, określany także jako ustawa zasadnicza, który zazwyczaj ma najwyższą moc prawną w systemie źródeł prawa w państwie;
yleiskunto
(historia, historyczny, historycznie) w I Rzeczypospolitej uchwała sejmu

konstytucyjność n
perustuslaillisuus
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zgodność ustawy albo przepisu prawnego z ustawą zasadniczą

konstytucyjny ˌkɔ̃w̃stɨtuˈt͡sɨjnɨ adj
perustuslaillinen
dotyczący konstytucji
zgodny z konstytucją, wynikający z konstytucji

konsul ˈkɔ̃w̃sul n
konsuli
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: wysoki urzędnik odpowiedzialny za politykę zagraniczną;
(historia, historyczny, historycznie) we Francji: tytuł jednego z trzech najwyższych członków rządu w okresie I Republiki;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) urzędnik państwa pełniący funkcje za granicą, w urzędzie konsularnym;

konsulat kɔ̃w̃ˈsulat n
konsulaatti
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) urząd państwa wysyłającego w państwie przyjmującym;

konsultacja ˌkɔ̃w̃sulˈtat͡sʲja n
konsultaatio
narada specjalistów lub decydentów przed decyzją w jakiejś sprawie
udzielanie rad i wyjaśnień przez specjalistę lub rzeczoznawcę
zasięganie opinii u specjalisty lub rzeczoznawcy

konsumować v
kuluttaa
spożywać, jeść
nabywać i użytkować coś, zużywać

konsumpcja kɔ̃w̃ˈsũmpt͡sʲja n
kulutus
zużywanie dóbr w celu zaspokojenia określonych potrzeb; kupowanie, nabywanie, używanie, użytkowanie, zużycie, wykorzystanie

konsystencja ˌkɔ̃w̃sɨˈstɛ̃nt͡sʲja n
koostumus
poziom określonych cech fizycznych (gęstość, twardość, lepkość) danej substancji; spoistość

kontakt ˈkɔ̃ntakt n
kosketus
zetknięcie się

kontekst ˈkɔ̃ntɛkst n
asiayhteys konteksti
(językoznawstwo, językoznawczy) tekst, którego częścią jest dany wyraz;
konteksti
(przenośnie, przenośnia) sytuacja, tło, okoliczności, które określają lub wyjaśniają znaczenie zdarzenia lub następstwo innych zdarzeń

kontemplować ˌkɔ̃ntɛ̃mˈplɔvat͡ɕ v
mietiskellä
pogrążać się głęboko w myślach

kontener kɔ̃nˈtɛ̃nɛr n
kontti
(informatyka, informatyczny) struktura danych, której zadaniem jest przechowywanie w zorganizowany sposób zbioru danych;

kontinuum ˌkɔ̃ntʲĩˈnu<sup>w</sup>ũm n
jatkumo
(matematyka, matematyczny) moc zbioru liczb rzeczywistych
ciągły, zgodny z porządkiem zbiór elementów, które przechodzą jeden w drugi

konto ˈkɔ̃ntɔ n
tili
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) rachunek w banku, na którym są przechowywane pieniądze klienta;

kontrabas kɔ̃nˈtrabas n
kontrabasso
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) największy smyczkowy instrument strunowy;

kontrafagot ˌkɔ̃ntraˈfaɡɔt n
kontrafagotti
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) fagot o niskiej skali;

kontrakt ˈkɔ̃ntrakt n
sitoumus
umowa dotycząca jakiegoś przedsięwzięcia lub czyjegoś zatrudnienia

kontrast ˈkɔ̃ntrast n
kontrasti
(optyka, optyczny) stosunek między największym a najmniejszym stopniem naświetlenia jakiegoś przedmiotu

kontrastować v
asettaa vastakkain
być kontrastem dla czegoś; odznaczać się w zestawieniu z czym

kontratenor ˌkɔ̃ntraˈtɛ̃nɔr n
kontratenori
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najwyższy głos męski wykorzystujący rejestr falsetowy;
osoba z takim głosem

kontrfaktyczny adj
kontrafaktuaalinen
(filozofia, filozoficzny) taki, który odnosi się do zdarzeń potencjalnych lub nierzeczywistych

kontrmanifestacja n
vastamielenosoitus
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) manifestacja będąca formą przeciwstawienia się innej manifestacji

kontrola kɔ̃nˈtrɔla n
hallinta
(potocznie, potoczny) nadzór nad kimś lub nad czymś
tarkastus
sprawdzenie, czy coś spełnia określone warunki i wymogi

kontrola jakości kɔ̃nˈtrɔla jaˈkɔɕt͡ɕi n
laadunvalvonta
świadome działania przedsiębiorstwa mające na celu dbanie o jakość towarów i usług;

kontroler kɔ̃nˈtrɔlɛr n
ajuri
osoba kontrolująca, sprawdzająca coś
(informatyka, informatyczny) program sterujący
(technologia, technika, techniczny) urządzenie kontrolujące pracę maszyn

kontrolować ˌkɔ̃ntrɔˈlɔvat͡ɕ v
hallita
sprawdzać, czy coś działa tak, jak powinno, czy jest takie, jak powinno być

kontrowersja n
kiista
niejednoznaczność opinii w jakiejś sprawie, wywołująca dyskusje, sprzeczki

kontrowersyjny ˌkɔ̃ntrɔvɛrˈsɨjnɨ adj
kiistanalainen
wzbudzający kontrowersje, prowokujący spory i dyskusje

kontrreformacja ˌkɔ̃ntr̥rɛfɔrˈmat͡sʲja n
vastauskonpuhdistus
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ruch w Kościele katolickim w XVI i XVII w., skierowany przeciw reformacji i wyznaniom protestanckim, mający na celu także przeprowadzenie odnowy wewnętrznej w Kościele;

kontrrewolucja ˌkɔ̃ntr̥rɛvɔˈlut͡sʲja n
vastavallankumous
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) działania stanowiące reakcję w stosunku do rewolucji;

kontrrewolucyjny adj
vastavallankumouksellinen
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z kontrrewolucją, dotyczący kontrrewolucji

kontrwywiad kɔ̃ndr‿vɨˈvʲjat n
vastavakoilu
instytucja państwowa zajmująca się bezpieczeństwem państwa poprzez uniemożliwianie działalności szpiegom obcych państw;

kontur ˈkɔ̃ntur n
ääriviiva
linia, zarys kształtu

kontuzja kɔ̃nˈtuzʲja n
ruhjevamma
(medycyna, medyczny) (sport, sportowy) uraz jakiejś części ciała powodujący jej częściową lub pełną niesprawność

kontynent kɔ̃nˈtɨ̃nɛ̃nt n
maanosa manner mantere
(geografia, geograficzny) wielki obszar lądu otoczony morzem lub oceanem, mający więcej niż 5 000 000 kilometrów kwadratowych;

kontyngent n
kiintiö
(handel, handlowy) maksymalna norma importu, eksportu lub tranzytu określona w umowach międzypaństwowych

kontynuować ˌkɔ̃ntɨ̃nuˈ<sup>w</sup>ɔvat͡ɕ v
jatkaa
dalej wykonywać określoną czynność; rozwijać coś

konurbacja ˌkɔ̃nurˈbat͡sʲja n
konurbaatio
zespół wielu sąsiadujących ze sobą miast, z których żadne nie dominuje nad pozostałymi;

konwalia kɔ̃nˈvalʲja n
kielo
(botanika, botaniczny) Convallaria L., roślina z rodziny szparagowatych o białych kwiatach i intensywnym zapachu;

konwencja kɔ̃nˈvɛ̃nt͡sʲja n
sopimus
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umowa międzynarodowa

konwencjonalny ˌkɔ̃nvɛ̃nt͡sʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
konventionaalinen
zgodny z konwencjami; tradycyjny, pospolity

konwent ˈkɔ̃nvɛ̃nt n
kokous
spotkanie członków jakiejś instytucji bądź organizacji, na którym podejmuje się decyzje w istotnych kwestiach

konwergencja ˌkɔ̃nvɛrˈɡɛ̃nt͡sʲja n
konvergenssi
(biologia, biologiczny) proces powstawania podobnych cech u niespokrewnionych ze sobą organizmów na skutek życia w podobnych warunkach;
(ekonomia, ekonomiczny) zbieżność ekonomiczna państw Unii Europejskiej pod względem inflacji, stóp procentowych, zadłużenia i kursu walutowego;
(ekonomia, ekonomiczny) zjawisko zbliżania się poziomu rozwoju różnych krajów poprzez doganianie bogatych przez biedne;
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) niezależne powstawanie podobnych zjawisk kulturowych w odległych od siebie regionach świata w podobnych warunkach geograficznych
(medycyna, medyczny) jednoczesny, zbieżny ruch gałek ocznych przy zmianie odległości obiektu, na którym jest skupiany wzrok;
(meteorologia, meteorologiczny) zbliżanie się do siebie mas powietrza z różnych stron, powodujące wyparcie znajdującego się tam wcześniej powietrza w górę;
(technologia, technika, techniczny) kojarzenie różnych zjawisk na pograniczu działów telekomunikacji, informatyki i multimediów;
zbieżność lub jej powstawanie

konwersacyjny adj
keskustelu-
związany z konwersacją, dotyczący konwersowania

konwertować ˌkɔ̃nvɛrˈtɔvat͡ɕ v
kääntyä
(informatyka, informatyczny) dokonywać zmiany formatu pliku na inny
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zmieniać wyznanie na inne
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) dokonywać zmiany warunków pożyczki

konwój ˈkɔ̃nvuj n
autosaattue
(wojskowość, wojskowy) poruszająca się wspólnie grupa pojazdów lub okrętów, sformowana ze względów logistycznych lub z uwagi na bezpieczeństwo;

kooperacja ˌkɔːpɛˈrat͡sʲja n
yhteistyö
współpraca, współdziałanie

koordynacja n
koordinaatio
organizowanie i planowanie wspólnych działań

koordynować v
koordinoida
kierować różnymi elementami, działaniami tak, aby zapewniać ich harmonię, najlepszą wspólną skuteczność; uzgadniać wzajemne funkcjonowanie

kopa ˈkɔpa n
viisi tusina
(jednostka miary) (przestarzałe, przestarzały) 60 sztuk;

kopacz n
kaivaja
ktoś, kto zajmuje się kopaniem w ziemi, wykopywaniem

kopalnia kɔˈpalʲɲa n
kaivos
(górnictwo, górniczy) zakład górniczy zajmujący się wydobyciem kopalin;

koparka kɔˈparka n
kaivinkone
(maszynoznawstwo) maszyna budowlana, pojazd służący do kopania dużych dołów w miękkim gruncie lub do wybierania gruntu

kopać ˈkɔpat͡ɕ v
kaivaa
wydobywać np. ziemię przy pomocy łopaty, innego narzędzia lub maszyny

kopciuszek kɔpʲˈt͡ɕuʃɛk n
mustaleppälintu
(ornitologia, ornitologiczny) Phoenicurus ochruros, mały ptak z rzędu wróblowatych;

kopenhaski ˌkɔpɛ̃nˈxasʲci adj
kööpenhaminalainen
odnoszący się do miasta Kopenhaga

kopenhażanin ˌkɔpɛ̃nxaˈʒãɲĩn n
kööpenhaminalainen
mieszkaniec Kopenhagi

koper ˈkɔpɛr n
tilli
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) roślina o pierzastych liściach i zielonożółtych kwiatach, używana jako przyprawa;

koper włoski ˈkɔpɛr ˈvwɔsʲci n
fenkoli
(botanika, botaniczny) gatunek dwuletniej rośliny z rodziny selerowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku kopru włoskiego (1.1)
(spożywczy) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) nasiona kopru włoskiego (1.2)
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna ze zgrubiałych łodyg kopru włoskiego (1.2)

kopernik kɔˈpɛrʲɲik n
kopernikium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cn i liczbie atomowej 112;

kopernikański adj
kopernikaaninen
związany z kopernikanizmem – nauką, poglądami głoszonymi przez Kopernika

koperta kɔˈpɛrta n
kirjekuori
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) płaskie opakowanie papierowe na list, pismo lub drobne przedmioty;

kopia ˈkɔpʲja n
kopio
przedmiot wykonany na wzór pierwszego, nie oryginał
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (biurowość, biurowy) nie oryginał dokumentu
peitsi
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) rodzaj białej broni o długim drzewcu, do walki konno;

kopiec n
kasa
(książkowy) lub (architektura, architektoniczny) pomnik w formie takiego wzniesienia
keko
(informatyka, informatyczny) struktura danych oparta na drzewie, w której wartości potomków węzła są w stałej relacji z wartością rodzica

kopiejka kɔˈpʲjɛ̇jka n
kopeekka
(jednostka monetarna) drobna jednostka monetarna Rosji, Białorusi, a dawniej także ZSRR, jedna setna rubla;

kopista n
kopisti
osoba sporządzająca kopie

kopolimer n
kopolymeeri
(chemia, chemiczny) polimer, któreg łańcuchy zawierają dwa lub więcej rodzajów merów;

koprolalia ˌkɔprɔˈlalʲja n
koprolalia
obsesyjne wypowiadanie słów nieprzyzwoitych lub wulgarnych

koprolit kɔˈprɔlʲit n
koproliitti
(geologia, geologiczny) zachowany w osadach skamieniały ekskrement zwierzęcy;

koptyjski kɔpˈtɨjsʲci adj
koptilainen
(antropologia, antropologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Koptami; dotyczący Kościoła koptyjskiego i jego wyznawców

koptyjski kɔpˈtɨjsʲci n
koptilainen
(językoznawstwo, językoznawczy) ostatnia faza rozwojowa języka egipskiego, język wywodzący się ze staroegipskiego, należący do rodziny języków afroazjatyckich;

kopulacja n
parittelu
(fizjologia, fizjologiczny) cielesne zespolenie się dwóch osobników różnej płci, umożliwiające zapłodnienie

kopulować ˌkɔpuˈlɔvat͡ɕ v
paritella
(fizjologia, fizjologiczny) odbywać stosunek seksualny

kopuła kɔˈpuwa n
kupoli
(architektura, architektoniczny) półkoliste lub półeliptyczne sklepienie;

kopytny adj
kavio
taki, który ma kopyta

kopyto kɔˈpɨtɔ n
kavio sorkka
(zoologia, zoologiczny) rogowe zakończenie kończyn niektórych ssaków;

kora ˈkɔra n
kaarna
(botanika, botaniczny) kora pierwotna tkanka łodygi i korzenia znajdująca się między walcem osiowym a skórką
kaarna kuori
(botanika, botaniczny) kora wtórna występująca u starszych roślin tkanka złożona z łyka oraz korka lub korowiny

koral ˈkɔral n
koralli
(biologia, biologiczny) koralowiec

koralowiec n
koralli
(zoologia, zoologiczny) osiadłe zwierzę morskie z gromady koralowców;

kord kɔrt n
hukari
(staropolski) krótki miecz, używany zazwyczaj przez niższe warstwy społeczeństwa;

koreański ˌkɔrɛˈãj̃sʲci adj
korealainen korea
odnoszący się do Korei lub Koreańczyków

koreański ˌkɔrɛˈãj̃sʲci n
korea korealainen
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Korei Południowej i Korei Północnej;

korek ˈkɔrɛk n
korkki
zatyczka od butelki wykonana z korka (1.3) lub innego materiału

korelacja ˌkɔrɛˈlat͡sʲja n
korrelaatio
(statystyka, statystyczny) zależność zmiennych losowych;

korespondencja ˌkɔrɛspɔ̃nˈdɛ̃nt͡sʲja n
kirjeenvaihto
wymiana informacji między ludźmi na papierze (list, pocztówka) lub w postaci elektronicznej (e-mail, czat, komunikatory)

korespondent n
kirjeenvaihtaja
ktoś kto koresponduje

korespondować ˌkɔrɛspɔ̃nˈdɔvat͡ɕ v
olla kirjeenvaihdossa
prowadzić korespondencję, wymieniać się listami

koriacki n
korjakki
(językoznawstwo, językoznawczy) język koriacki;

korkociąg kɔrˈkɔt͡ɕɔ̃ŋk n
korkkiruuvi
urządzenie służące do wyjmowania korków z butelek;

kormoran kɔrˈmɔrãn n
merimetso
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak wodny zamieszkujący brzegi mórz i rzek;

kornak n
norsunajaja
osoba pracująca ze słoniami

kornet ˈkɔrnɛt n
kornetti
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dęty instrument blaszany, podobny do trąbki;

kornijski adj
korni
odnoszący się do Kornwalii lub Kornwalijczyków

kornijski n
korni
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy brytańskiej języków celtyckich;

kornik ˈkɔrʲɲik n
kaarnakuoriainen
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) żyjący pod korą chrząszcz, ksylofag;

kornwalijski adj
cornwallilainen
związany z Kornwalią, dotyczący Kornwalii

koromysło n
ämmänlänget
nosidło do dźwigania na barkach ciężarów, zwykle wiader z wodą;

korona kɔˈrɔ̃na n
kruunu
atrybut królewski (złota obręcz zakładana na głowę)
(jednostka monetarna) waluta w Skandynawii;
(jednostka monetarna) waluta w Czechach;
(jednostka monetarna) (dawniej, dawny) waluta w Czechosłowacji, Protektoracie Czech i Moraw, na Węgrzech i na Słowacji, w Austro-Węgrzech
monarchia
(botanika, botaniczny) część drzewa składająca się z gałęzi;

korona cierniowa n
piikkikruunu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (sztuka) wieniec upleciony z cierni, który według Nowego Testamentu został włożony Jezusowi na głowę przez żołnierzy rzymskich;
(zoologia, zoologiczny) Acanthaster planci L., rozgwiazda o pokrytych licznymi kolcami jadowymi ramionach;

koronacja n
kruunajaiset
akt przekazania insygniów królewskich następcy tronu

koronawirus n
koronavirus
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) wirus z podrodziny Coronavirinae powodujący infekcje układu oddechowego;

koroniec kɔˈrɔ̃ɲɛt͡s n
kruunukyyhky
(ornitologia, ornitologiczny) Goura, niebieski gołąb z czubkiem z piór;

koronka kɔˈrɔ̃nka n
pitsi
(włókiennictwo) wyrób będący rodzajem ażurowej plecionki z nici;

koronkowy ˌkɔrɔ̃ŋˈkɔvɨ adj
pitsinen
wykonany z koronki

koronować v
kruunata
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przekazywać uroczyście najwyższą władzę poprzez nakładanie korony na głowę przyszłego panującego

korozja n
korroosio
proces niszczenia metalu lub innego materiału na skutek kontaktu z otoczeniem;

korpus ˈkɔrpus n
armeijakunta
(wojskowość, wojskowy) jednostka wojskowa utworzona tymczasowo w celach administracyjnych, szkoleniowych lub taktycznych;
korpus
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór tekstów będący podstawą badań językoznawczych;

korrida kɔrˈrʲida n
härkätaistelu
(etnografia, etnograficzny) widowisko polegające na walce toreadorów z bykiem, popularne przede wszystkim w Hiszpanii;

korsykański ˌkɔrsɨˈkãj̃sʲci adj
korsikalainen
odnoszący się do Korsyki, związany lub wywodzący się z Korsyki

korsykański ˌkɔrsɨˈkãj̃sʲci n
korsikalainen
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany na Korsyce;

kort kɔrt n
kenttä
(sport, sportowy) miejsce do gry w tenisa, badmintona, squasha itp.;

kortyzol n
kortisoli
(biochemia, biochemiczny) hormon należący do kortykosteroidów;

kortyzon n
kortisoni
(biochemia, biochemiczny) hormon kory nadnercza z grupy steroidów, nieaktywny biologicznie;

korund ˈkɔrũnt n
korundi
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, najtwardszy po diamencie; tlenek glinu;

korupcja kɔˈrupt͡sʲja n
korruptio
nadużycie stanowiska publicznego w celu uzyskania prywatnych korzyści;

korweta n
korvetti
(historia, historyczny, historycznie) (marynarka) okręt żaglowy do służby zwiadowczej oraz zadań pomocniczych;
(marynarka) średni okręt wojenny o wyporności od 500 do 1000 ton;

korytarz kɔˈrɨtaʃ n
eteiskäytävä käytävä
(budownictwo) wąskie pomieszczenie łączące inne pomieszczenia w budynku;

koryto kɔˈrɨtɔ n
kaukalo
podłużny pojemnik przeznaczony do pojenia i karmienia zwierząt domowych

korzeń ˈkɔʒɛ̃ɲ n
juuri
(botanika, botaniczny) organ roślin naczyniowych umiejscowiony zwykle w podłożu (glebie), utrzymujący roślinę w jednym miejscu i pobierający dla niej wodę i składniki mineralne;

korzystny kɔˈʒɨstnɨ adj
hyödyllinen
sprzyjający

korzyść ˈkɔʒɨɕt͡ɕ n
hyöty
zysk, pożytek

kos kɔs n
mustarastas
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak leśny, ogrodowy i parkowy z gatunku kosów (1.1)

kosa ˈkɔsa n
viikate
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie do ścinania zbóż, traw itp.: ostrze na długim kiju;

kosarz ˈkɔsaʃ n
lukki
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) pajęczak o bardzo długich odnóżach;

kosmetyk kɔsˈmɛtɨk n
kosmetiikka
substancja, produkt przeznaczony do pielęgnacji, oczyszczania, ochrony i upiększania ciała lub włosów

kosmiczny kɔsˈmʲit͡ʃnɨ adj
avaruus- kosminen
związany z kosmosem, dotyczący kosmosu
kosminen
odbywający się w kosmosie

kosmita kɔsˈmʲita n
avaruusolento
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczny mieszkaniec planety innej niż Ziemia, planetoidy, księżyca itp.;

kosmo- ˈkɔsmɔ
kosmo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z kosmosem

kosmodrom kɔsˈmɔdrɔ̃m n
kosmodromi
(astronautyka, astronautyczny) ośrodek, w którym przeprowadza się starty statków kosmicznych oraz starty i lądowania promów kosmicznych, w którym przygotowuje się i nadzoruje loty kosmiczne;

kosmolog n
kosmologi
specjalista w dziedzinie kosmologii

kosmologia ˌkɔsmɔˈlɔɟja n
kosmologia
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, który zajmuje się kosmosem; nauka o wszechświecie;

kosmonauta ˌkɔsmɔ̃ˈnawta n
kosmonautti
człowiek, który wziął udział w podróży kosmicznej

kosmopolita ˌkɔsmɔpɔˈlʲita n
kosmopoliitti
człowiek nieuznający jakiegokolwiek obywatelstwa, a jedynie światowe

kosmopolityczny adj
kosmopoliittinen
nieczujący związku z żadnym państwem (miejscem) w szczególności

kosmos ˈkɔsmɔs n
kosmos
(astronomia, astronomiczny) przestrzeń poza obszarem ziemskiej atmosfery;

kosowski adj
kosovolainen
odnoszący się do Kosowa

kostarykański ˌkɔstarɨˈkãj̃sʲci adj
costaricalainen
odnoszący się do Kostaryki, państwa w Ameryce Środkowej

kostka ˈkɔstka n
nilkka
(anatomia, anatomiczny) mała kość łącząca stopę z nogą;
plektra
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) mała płytka, którą gra się na niektórych instrumentach strunowych

kostka Rubika ˈkɔstka ruˈbʲika n
Rubikin kuutio
zabawka logiczna o kształcie sześcianu;

kostka do gry n
noppa
niewielki wielościan, najczęściej sześcian, z umieszczonymi na poszczególnych bokach liczbami, wykorzystywany w grach planszowych, fabularnych i hazardowych w celu wygenerowania losowych wyników

kostka lodu n
jääkuutio jääpala
lód w kształcie małego sześcianu powstały w wyniku zamrożenia wody w odpowiedniej formie

kostnica kɔˈstʲɲit͡sa n
ruumishuone
pomieszczenie, w którym przechowuje się ciała zmarłych do chwili pogrzebu;

kostny ˈkɔstnɨ adj
luinen
związany z kością

kostrzewa n
nata
(botanika, botaniczny) Festuca L., rodzaj roślin należący do rodziny wiechlinowatych;

kosz kɔʃ n
kori ostoskori
pojemnik pleciony z elastycznego materiału naturalnego lub sztucznego
roskakori
pojemnik na odpady

koszerny adj
košer
taki, który spełnia wymogi żydowskiego prawa w zakresie czystości rytualnej pokarmów, napojów i leków

koszmar ˈkɔʃmar n
painajainen
marzenie senne o treści wywołującej u śniącego uczucie strachu;

koszmarny kɔʃˈmarnɨ adj
painajaismainen
bardzo zły, tragiczny; taki, jak w koszmarze

koszt kɔʃt n
kustannus
(ekonomia, ekonomiczny) poniesiony wydatek

kosztować kɔˈʃtɔvat͡ɕ v
maksaa
mieć jakąś cenę w pieniądzu

koszula kɔˈʃula n
paita
(odzieżownictwo) (krawiectwo) lekkie ubranie z rękawami, nakładane na tułów, zapinane na guziki;

koszula nocna n
yöpaita
(krawiectwo) jednoczęściowy luźny ubiór w formie tuniki używany do snu;

koszyk ˈkɔʃɨk n
kori
mały, pleciony pojemnik służący do noszenia przedmiotów

koszykarz kɔˈʃɨkaʃ n
koripalloilija
(sport, sportowy) sportowiec grający w koszykówkę

koszykówka ˌkɔʃɨˈkufka n
koripallo
(sport, sportowy) dyscyplina sportu drużynowego, w której dwie pięcioosobowe drużyny grają przeciwko sobie, próbując zdobyć punkty, umieszczając piłkę w koszu;

kot kɔt n
kissa kissaeläin
(zoologia, zoologiczny) Felis catus Linnaeus, zwierzę domowe;
pölykoira
(potocznie, potoczny) kłąb kurzu zbierającego się w zakamarkach mieszkania

kot domowy n
kotikissa
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Felis silvestris catus Linnaeus, udomowiony gatunek ssaka z rzędu drapieżnych w rodzinie kotowatych;

kot norweski leśny n
norjalainen metsäkissa
(felinologia, felinologiczny) kot rasy kot norweski leśny (1.1)
(felinologia, felinologiczny) naturalna rasa kota klimatu chłodnego;

kot w worku n
sika säkissä
coś nabywanego bez uprzedniego sprawdzenia przez nabywcę

kotek ˈkɔtɛk n
kissanpentu
(językoznawstwo, językoznawczy) (zdrobniale) od: kot

kotek cętkowany n
kalastajakissa
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Prionailurus viverrinus Bennett, gatunek drapieżnych ssaków z rodziny kotowatych, występujących w lasach południowo-wschodniej Azji;

kotka ˈkɔtka n
kissa
(zoologia, zoologiczny) samica kota

kotlet ˈkɔtlɛt n
kyljys
mięso (ale również warzywa, jajka) uformowane zazwyczaj w plastry i usmażone na tłuszczu;

kotwica kɔtˈfʲit͡sa n
ankkuri ankkuris
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) przyrząd służący do unieruchomienia statku (czasem także innych pływających obiektów) przez zaczepienie o dno;

kotylion n
kotiljon
tradycyjna zbiorowa zabawa taneczna, o XIX-wiecznym francuskim rodowodzie, złożona z kilku samodzielnych tańców i zabaw, niekiedy z wymianą drobnych upominków, podczas której tańczy się walca figurowego, mazurka albo galop, a w której pary dobierają się według przypiętych wcześniej wstążek kotylionów (2.1);

kowadło kɔˈvadwɔ n
alasin
(technologia, technika, techniczny) ciężka, stalowa podstawa, na której kładzie się obrabiany przedmiot w trakcie kucia ręcznego;

kowal ˈkɔval n
seppä
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wyrabiający przedmioty z metalu;

kowalik kɔˈvalʲik n
pähkinänakkeli
(ornitologia, ornitologiczny) Sitta europaea, mały leśny ptak z rzędu wróblowych, zimą często spotykany w karmnikach;

kowariancja ˌkɔvarʲˈjãnt͡sʲja n
kovarianssi
(matematyka, matematyczny) (statystyka, statystyczny) iloczyn współczynnika korelacji Pearsona i odchyleń standardowych korelowanych zmiennych losowych;

kowboj ˈkɔvbɔj n
cowboy
pasterz bydła w Ameryce;

koza ˈkɔza n
vuohi
(zoologia, zoologiczny) ssak z rodziny krętorogich;

kozak ˈkɔzak n
saapas
(obuwnictwo, obuwniczy) wysoki but damski ze skóry

kozia bródka ˈkɔʑa ˈbrutka n
pukinparta
zarost w formie spiczastej, nieco podkręconej w górę bródki

kozica kɔˈʑit͡sa n
gemssi
(zoologia, zoologiczny) Rupicapra rupicapra, ssak górski o bujnej sierści i pionowo wyrastających rogach, zagiętych ku tyłowi u samca;

kozieradka n
rohtosarviapila
(botanika, botaniczny) Trigonella, rodzaj aromatycznych roślin z rodziny bobowatych, używanych jako przyprawa i w celach leczniczych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z nasion kozieradki pospolitej (Trigonella foenum-graecum)

koziorożec n
vuorikauris vuohi
(zoologia, zoologiczny) ssak z rzędu parzystokopytnych;

kozioł ˈkɔʑɔw n
pukki
(zoologia, zoologiczny) dorosły samiec kozy;

kozioł ofiarny ˈkɔʑɔw ɔˈfʲjarnɨ n
syntipukki
(przenośnie, przenośnia) człowiek, na którego inni zrzucają całą odpowiedzialność za coś;
(biblijny) (dosłownie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ofiara z kozła składana Bogu, wg Bibliii, za grzechy ludzi

kozioł oporowy ˈkɔʑɔw ˌɔpɔˈrɔvɨ n
päätepuskin
element umieszczony na końcu toru kolejowego, tak aby uniemożliwić wyjechanie z niego;

kołacz ˈkɔwat͡ʃ n
kalatši
(folklor) (spożywczy) rodzaj obrzędowego pieczywa, pierwotnie o okrągłym kształcie;

kołchoz ˈkɔwxɔs n
kolhoosi
spółdzielcze gospodarstwo rolne w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich;

kołczan ˈkɔwt͡ʃãn n
nuolikotelo
podłużny pojemnik na strzały noszony na pasku u boku lub na plecach;

kołdra ˈkɔwdra n
peitto
element pościeli składający się z tkaniny oraz wypełnienia, służący do okrywania ciała podczas snu

kołek n
tappi
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) walec naciągający struny w instrumentach

kołnierz ˈkɔwʲɲɛʃ n
kaulus
część ubrania otaczająca szyję;

koło ˈkɔwɔ n
pyörä ratas
przedmiot o takim kształcie, zwykle część maszyny lub urządzenia, zwłaszcza pojazdu;

koło fortuny n
kohtalonpyörä
(mitologia, mitologiczny) (filozofia, filozoficzny) zmienność losu

koło garncarskie ˈkɔwɔ ɡarn̥ˈt͡sarsʲcɛ n
dreija
urządzenie do wykonywania przedmiotów i narzędzi z gliny techniką toczenia;

koło podbiegunowe ˈkɔwɔ ˌpɔdbʲjɛɡũˈnɔvɛ n
napapiiri
(geografia, geograficzny) równoleżnik o szerokości geograficznej 66°33 na pólkuli północnej i południowej;

koło ratunkowe ˈkɔwɔ ˌratũŋˈkɔvɛ n
pelastusrengas
przyrząd w postaci obręczy z lekkiego materiału, służący do ratowania tonącej osoby;

koło sterowe ˈkɔwɔ stɛˈrɔvɛ n
ruori
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) element steru statku w kształcie dużej obręczy, służący do ręcznego zadawania wychylenia płetwy sterowej;

koło wodne n
vesipyörä
(technologia, technika, techniczny) urządzenie przekształcające energię przepływu lub spadku wody w inne użyteczne formy energii;

koło zębate ˈkɔwɔ zɛ̃mˈbatɛ n
hammaspyörä hammasratas
(mechanika) koło lub walec z wystającymi zębami, element czynny przekładni zębatej oraz innych mechanizmów;

kołodziej kɔˈwɔd͡ʑɛ̇j n
pyöräseppä
(historia, historyczny, historycznie) (zawód, zawodowy, zawodowo) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wyrabiający i naprawiający koła do wozów;

kołowrotek n
rukki
(mechanika) (włókiennictwo) (dawniej, dawny) urządzenie mechaniczne służące do przędzenia nici;

kołowrót n
vinssi
(mechanika) drewniana oś z korbą, np. do wyciągania ze studni wiadra z wodą

kołpak n
pölykapseli
(motoryzacja) wypukła pokrywa osłaniająca np. piastę koła samochodowego od zewnętrznej strony, piastę śmigła w samolocie itp.;

kołtun ˈkɔwtũn n
takku
kłąb włosów sklejonych łojem;

kołysanka ˌkɔwɨˈsãnka n
tuutulaulu
piosenka śpiewana małym dzieciom, żeby łatwiej zasnęły

kołyska kɔˈwɨska n
kehto
sprzęt do kołysania małych dzieci np. łóżeczko na biegunach;

koń kɔ̃ɲ n
hevonen
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gatunku Equus caballus L., hodowane jako pociągowe lub do jazdy wierzchem;
(sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny w formie skrzyni na czterech nogach
ratsu hevonen
(szachy, pojęcie szachowe) (potocznie, potoczny) skoczek szachowy;

koń mechaniczny ˈkɔ̃ɲ ˌmɛxãˈɲit͡ʃnɨ n
hevosvoima
(fizyka, fizyczny) jedna z pozaukładowych jednostek mocy;

koń trojański ˈkɔ̃ɲ trɔˈjä̃j̃sʲci idiom
Troijan hevonen
(informatyka, informatyczny) typ szkodliwego oprogramowania, które podszywając się pod przydatne lub ciekawe dla użytkownika aplikacje, dodatkowo implementuje niepożądaną, ukrytą przed użytkownikiem funkcjonalność;
(przenośnie, przenośnia) o czymś pozornie wyglądającym na przyjacielski podarunek, w rzeczywistości będącym niebezpieczeństwem; ukryte niebezpieczeństwo; spisek, podstęp

końcoworoczny adj
vuoden lopun
związany z końcem roku, dotyczący końca roku, odbywający się w końcówce roku – zwykle roku szkolnego

kończyna kɔ̃j̃n͇ˈt͡ʃɨ̃na n
raaja
(anatomia, anatomiczny) narząd ruchu u kręgowców

kończyć ˈkɔ̃j̃n͇t͡ʃɨt͡ɕ v
lopettaa
wykonywać coś, co zostało zaczęte, do końca

koński ˈkɔ̃j̃sʲci possessiveAdjective
hevos-
należący do konia

kości zostały rzucone ˈkɔɕt͡ɕi zɔˈstawɨ ʒuˈt͡sɔ̃nɛ idiom
arpa on heitetty
(książkowy) stała się rzecz nieodwracalna; zapadła ostateczna decyzja;

kościół ˈkɔɕt͡ɕuw n
kirkko seurakunta
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świątynia chrześcijańska;

kościół parafialny n
seurakunta
(kościelny) (administracja) jedyna lub główna świątynia w danej parafii;

kościół słupowy n
sauvakirkko
(architektura, architektoniczny) rodzaj skandynawskiego tradycyjnego kościoła drewnianego stawianego w średniowieczu opartego konstrukcyjnie na słupach;

kość kɔɕt͡ɕ n
luu
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu ludzi lub zwierząt;
noppa arpakuutio
wielościan z oczkami służący do gry;

kość gnykowa n
kieliluu
(anatomia, anatomiczny) kość w obrębie szyi zawieszona poniżej żuchwy;

kość guziczna n
häntäluu
(anatomia, anatomiczny) końcowy odcinek kręgosłupa człowieka;

kość krzyżowa ˈkɔɕt͡ɕ kʃɨˈʒɔva n
ristiluu
(anatomia, anatomiczny) dolny odcinek kręgosłupa powstały ze zrośnięcia pięciu kręgów krzyżowych;

kość strzałkowa n
pohjeluu
(anatomia, anatomiczny) kość po stronie bocznej goleni, łącząca się z piszczelą;

kość słoniowa ˈkɔɕt͡ɕ swɔ̃ˈɲɔva n
norsunluu
(zoologia, zoologiczny) materiał pochodzący z zębów dużych ssaków: słonia, morsa, hipopotama, narwala;

koźlę n
kili
(zootechnika, zootechniczny) młode kozy domowej

kożuch ˈkɔʒux n
kalvo
wierzchnia, gęstsza lub stężała warstwa jakiegoś płynu

kpić v
matkia
odnosić się z lekceważeniem, żartować, wyśmiewać, drwić

kra kra n
jäälautta
tafla lodu oddzielona od reszty pokrywy lodowej na rzece, jeziorze itp.; także: o zbiorowisku takich tafli;

krab krap n
taskurapu rapu
(zoologia, zoologiczny) skorupiak ciepłych mórz;

krach krax n
romahdus
(ekonomia, ekonomiczny) bankructwo, upadek gospodarczy, załamanie ekonomiczne

kradzież ˈkrad͡ʑɛʃ n
varkaus
przejęcie cudzej własności bez zgody właściciela i bez podstawy prawnej

kraj kraj n
maa valtio
(geografia, geograficzny) kraina, obszar geograficzny;
państwo (obszar państwa)

kraj związkowy ˈkraj zvʲjɔ̃w̃sˈkɔvɨ n
osavaltio
(administracja) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa części składowej federacji w Niemczech i Austrii;

krajacz do sera ˈkrajad͡ʒ dɔ‿ˈsɛra n
juustohöylä
(zobacz) [[krajacz, do, ser]]

krajobraz kraˈjɔbras n
maisema
wygląd ziemi w określonym miejscu, widok okolicy;

krajowy kraˈjɔvɨ adj
kotimaan
związany z konkretnym krajem; uzyskany, wytworzony w tym kraju, dziejący się wewnątrz kraju

krakać ˈkrakat͡ɕ v
raakkua
wydawać charakterystyczny dla wron i kruków dźwięk
(przenośnie, przenośnia) wygłaszać pesymistyczne sądy

kraken ˈkrakɛ̃n n
kraken
(mitologia, mitologiczny) legendarny potwór morski zatapiający statki, zwykle przedstawiany jako ogromna ośmiornica;

krakers n
hapankorppu
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suche, cienkie, kruche, słonawe ciastko;

krakowski kraˈkɔfsʲci adj
krakovalainen
związany z Krakowem, dotyczący Krakowa
charakterystyczny dla Krakowa lub krakowian, mający cechy lub właściwości przypisywane Krakowowi lub krakowianom

krakwa ˈkrakfa n
harmaasorsa
(ornitologia, ornitologiczny) Anas strepera, gatunek kaczki pływającej;

kran krãn n
hana
rodzaj zaworu pozwalający na regulację przepływu cieczy lub gazu;

kraniologia n
kraniologia
(anatomia, anatomiczny) (antropologia, antropologiczny) nauka zajmująca się budową czaszki człowieka i innych naczelnych;

krata ˈkrata n
ristikko
(budownictwo) krzyżujące się pręty metalowe lub drewniane; ażurowe zamknięcie otworu (wejściowego, okiennego) lub rodzaj ogrodzenia konkretnej przestrzeni wewnątrz lub na zewnątrz budowli

krater ˈkratɛr n
kraatteri
(geologia, geologiczny) lejkowate zagłębienie na szczycie stożka wulkanicznego, przez który wydobywa się lawa i gazy wulkaniczne;
(geologia, geologiczny) owalne zagłębienie spowodowane upadkiem meteorytu;

kratka ˈkratka n
ruutukuvio
wzór na danym materiale (np. papierze, tkaninie), złożony z układu linii krzyżujących się pod kątem prostym lub ułożonych w pionowe i poziome pasy kwadratów

kraul krawl n
krooli
(sport, sportowy) sposób pływania polegający na naprzemiennych, zagarniających ruchach rąk oraz nóg pracujących jak nożyce;

krawat ˈkravat n
solmio kravatti
(krawiectwo) pasek materiału noszony na szyi przez mężczyzn, rzadziej przez kobiety;

krawiec ˈkravʲjɛt͡s n
räätäli
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik zajmujący się szyciem ubrań i innych rzeczy z tkanin;

krawędź ˈkravɛ̃ɲt͡ɕ n
laita
miejsce wyznaczające ostry lub ekstremalny koniec czegoś
(geometria) odcinek łączący dwa sąsiednie wierzchołki wielościanu lub powierzchni wielościennej;
(matematyka, matematyczny) połączenie między dwoma wierzchołkami grafu;

krawężnik kraˈvɛ̃w̃ʒʲɲik n
reunakiveys
(budownictwo) element budowlany oddzielający chodnik od jezdni i wyznaczający granicę między chodnikiem a jezdnią

kraść kraɕt͡ɕ v
varastaa
brać coś na własność bez zgody i wiedzy właściciela

kreacjonista n
kreationisti
zwolennik kreacjonizmu

kreacjonizm ˌkrɛaˈt͡sʲjɔ̇̃ɲism̥ n
kreationismi
pogląd, według którego świat i życie powstały w wyniku stworzenia przez istotę wyższą (np. Boga);

kreator n
apuri
(informatyka, informatyczny) program ułatwiający użytkownikowi wykonanie określonej procedury

kreatynina ˌkrɛatɨ̃ˈɲĩna n
kreatiniini
(biochemia, biochemiczny) bezwodnik kreatyny, metabolit stanowiący parametr do oceny wydolności nerek;

kreatywna księgowość ˌkrɛaˈtɨvna cɕɛ̃ŋˈɡɔvɔɕt͡ɕ idiom
luova kirjanpito
(ekonomia, ekonomiczny) termin określający sposób księgowania operacji finansowych przedsiębiorstwa sprzeczny z zasadami księgowania bądź ze stanem faktycznym, mający na celu ukrycie strat, nielegalnych transferów pieniędzy czy obniżenie obciążeń podatkowych;

kreatywny ˌkrɛaˈtɨvnɨ adj
luova
twórczy, wnoszący coś nowego, odkrywczego

krecia robota ˈkrɛt͡ɕa rɔˈbɔta n
myyräntyö
skryte działanie mające charakter podstępu; intryga przeciwko komuś

kreda ˈkrɛda n
liitu liitukivi
(edukacja, edukacyjny) kruchy, najczęściej biały materiał z kredy (1.1) do pisania po tablicy lub kartonie
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) miękka skała osadowa składająca się z węglanu wapnia;

kredens ˈkrɛdɛ̃w̃s n
senkki
mebel do przechowywania naczyń stołowych;

kredka ˈkrɛtka n
värikynä
ołówek z kolorowym grafitem służący do rysowania lub pisania

kredyt ˈkrɛdɨt n
luotto
(ekonomia, ekonomiczny) odstąpienie określonej wartości w pieniądzach lub w towarach pod warunkiem zwrotu równowartości i odsetek w ustalonym terminie

krem krɛ̃m n
kreemi voide
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) stała lub półtłusta emulsja nakładana na skórę w dermatologii i kosmetyce;

krem do golenia n
parranajovoide
(fryzjerstwo, fryzjerski) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) stała lub półtłusta emulsja do wyrabiania pianki do golenia

krem do opalania ˈkrɛ̃m ˌdɔ‿ːpaˈlãɲa n
aurinkovoide
krem do ochrony przed słońcem

kremacja krɛ̃ˈmat͡sʲja n
tuhkaus
spalenie ciała zmarłej osoby

krematorium ˌkrɛ̃maˈtɔrʲjũm n
krematorio
budynek, w którym spopiela się zwłoki ludzkie;

kreska ˈkrɛska n
piirto
zwykle cienka i krótka linia, niekoniecznie prosta; (zobacz) kresa
viiva
(marynarka) dłuższy sygnał w alfabecie Morse'a
(potocznie, potoczny) (edukacja, edukacyjny) znak graficzny pełniący różne funkcje w języku pisanym, np. myślnik, dywiz, oznaczenie miękkości spółgłoski

kret krɛt n
myyrä maamyyrä
(zoologia, zoologiczny) ssak owadożerny o czarnej sierści, kopiący podziemne tunele;

kreton n
kretonki
(włókiennictwo) barwna tkanina bawełniana;

kretyn ˈkrɛtɨ̃n n
kretiini
(przestarzałe, przestarzały) (medycyna, medyczny) osoba dotknięta wrodzonym zespołem niedoboru jodu, nazywanego dawniej kretynizmem lub matołectwem

krew krɛf n
veri
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) płynna tkanka łączna zwierząt;
(przenośnie, przenośnia) pokrewieństwo, linia rodowa

krewetka krɛˈvɛtka n
katkarapu
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso z odwłoka niektórych małych gatunków krewetek (1.1)
(zoologia, zoologiczny) Caridea, rodzaj skorupiaków o dziesięciu nogach;

krewny ˈkrɛvnɨ n
sukulainen
człowiek mający z kimś wspólnego przodka

krocze n
väliliha
(anatomia, anatomiczny) część ciała położona między narządami płciowymi a odbytem

krogulec krɔˈɡulɛt͡s n
varpushaukka
(ornitologia, ornitologiczny) zwyczajowa nazwa kilku ptaków drapieżnych średniej wielkości, z rodzaju Accipiter, z rodziny jastrzębiowatych;

kroić ˈkrɔ.<sup>j</sup>it͡ɕ v
leikata
oddzielać z czegoś kawałki lub dzielić na części za pomocą noża lub ostrego narzędzia

krok krɔk n
askel
przestawienie nogi, by wykonać ruch

krok po kroku adv
askel kerrallaan
powoli, stopniowo, dążąc do wyznaczonego celu

krokiet ˈkrɔcɛt n
kroketti
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z masy z gotowanych ziemniaków z jajkiem i przyprawami w postaci smażonych kulek lub o walcowatym kształcie;

krokiew n
kattopiiru
(budownictwo) ukośna belka, element wiązara dachowego;

krokodyl krɔˈkɔdɨl n
krokotiili
(herpetologia, herpetologiczny) drapieżny, ziemnowodny gad z rzędu krokodyli (Crocodilia), o wydłużonym ciele;

krokodyle łzy ˌkrɔkɔˈdɨlɛ ˈwzɨ idiom
krokotiilinkyyneleet
nieszczery płacz; fałszywe, udawane ubolewanie

krokomierz krɔˈkɔ̃mʲjɛʃ n
askelmittari
(metrologia, metrologiczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie mierzące odległość w krokach lub tylko samą liczbę kroków;

krokosz n
saflori
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku krokosz barwierski;

krokosz barwierski n
värisaflori
(botanika, botaniczny) (systematyka) Carthamus tinctorius L., gatunek rośliny jednorocznej z rodziny astrowatych, występującej na Bliskim Wschodzie i Indiach, uprawianej już w starożytności jako roślina farbierska i oleista;

kroksztyn n
olkakivi
(architektura, architektoniczny) rodzaj wspornika osadzonego w ścianie najczęściej w kształcie konsoli lub wystający przed mur koniec belki stropowej

krokus ˈkrɔkus n
krookus
(botanika, botaniczny) Crocus L., rodzaj roślin cebulowych z rodziny kosaćcowatych, kwitnących zwykle wczesną wiosną;

kromka ˈkrɔ̃mka n
viipale
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) cienki kawałek chleba odcięty nożem

kromlech n
cromlech
prehistoryczny megalityczny krąg;

kronika ˈkrɔ̃ɲika n
aikakirja
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj księgi, w której wydarzenia prezentowane są zwykle w porządku chronologicznym;

kropidło n
vihmin
(kościelny) przyrząd o funkcji jak kropidło (1.1), ale wykonany w formie pojemnika z otworami osadzonego na trzonku
(kościelny) specjalna miotełka do kropienia wodą, w szczególności wodą święconą;

kropierz n
koristeloimi
(jeździectwo, jeździecki) średniowieczne sukienne okrycie konia z otworami na oczy, dłuższe od czapraka;

kropka ˈkrɔpka n
piste
znak graficzny w postaci drobnego kółka (punktu) stosowany m.in.:
krótki sygnał w alfabecie Morse'a

kropla ˈkrɔpla n
pisara tippa
drobna ilość płynu w kształcie zbliżonym do kuli, utrzymująca spoistość;

kropla, która przepełnia czarę ˈkrɔpla ˈktura pʃɛˈpɛwʲɲa ˈt͡ʃarɛ n
korsi, joka katkaisee kamelin selän
dowolna przykrość lub niedogodność (jak niepowodzenie albo złośliwy postępek ze strony drugiego człowieka) występująca jako kolejna w łańcuchu i ostatecznie przekraczająca granice cierpliwości osoby, którą spotyka.

kroplomierz krɔˈplɔ̃mʲjɛʃ n
pipetti
(metrologia, metrologiczny) przyrząd do odmierzania, dozowania kropli

krosno ˈkrɔsnɔ n
kangaspuut
(włókiennictwo) maszyna włókiennicza lub ręczny warsztat tkacki do wytwarzania tkanin, dywanów itp. przez wielokrotne przeplatanie nitek osnowy i wątku;

krowa ˈkrɔva n
lehmä
(zoologia, zoologiczny) dorosła samica bydła domowego;
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) (grubiański, grubiańsko) (obraźliwie) obraźliwe określenie kobiety

krowa, która dużo ryczy, mało mleka daje ˈkrɔva ˈktura ˈduʒɔ ˈrɨt͡ʃɨ ˈmawɔ ˈmlɛka ˈdajɛ proverb
haukkuva koira ei pure
z przechwałek niewiele wynika

krowianka n
lehmänrokko
(medycyna, medyczny) wirusowa choroba zakaźna zwierząt i ludzi;

krtań kr̥tãɲ n
kurkunpää
(anatomia, anatomiczny) górny odcinek układu oddechowego łączący gardło z tchawicą;

kruchy ˈkruxɨ adj
hauras
łatwo ulegający złamaniu, pokruszeniu
hauras särkyvä
(przenośnie, przenośnia) nietrwały, delikatny, słaby

krucjata kruˈt͡sʲjata n
ristiretket ristiretki
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyprawa wojenna podejmowana w XI–XII wieku przez chrześcijaństwo zachodnie w celu zdobycia Ziemi Świętej;
ristiretki
(przenośnie, przenośnia) kampania prowadzona przeciwko komuś lub czemuś

krucyfiks kruˈt͡sɨfʲiks n
krusifiksi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krzyż z wizerunkiem ukrzyżowanego Chrystusa;

kruk kruk n
korppi
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus corax, czarny ptak z rodziny krukowatych, większy od wrony i gawrona, zamieszkujący półkulę północną;

kruk krukowi oka nie wykole ˈkruk ːruˈkɔvʲi ˈɔka ˌɲɛ‿vɨˈkɔlɛ proverb
ei korppi korpin silmää noki
osoby znające się, zaprzyjaźnione i podobne do siebie, osoby należące do tej samej grupy interesów, do tej samej grupy zawodowej nie będą robiły sobie krzywdy

kruk zwyczajny n
korppi
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku kruk zwyczajny (1.1)
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Corvus corax Linnaeus, gatunek ptaków z rodziny krukowatych;

krupier n
krupieeri
pracownik kasyna, który odpowiada za grę przy stole;

kruszyna pospolita kruˈʃɨ̃na ˌpɔspɔˈlʲita n
korpipaatsama
(botanika, botaniczny) Frangula alnus, gatunek pospolitego w Polsce krzewu z rodziny szakłakowatych;

krwawienie n
verenvuoto
tracenie krwi

krwawić ˈkr̥favʲit͡ɕ v
vuotaa verta
(medycyna, medyczny) broczyć krwią, tracić krew, wypływać z naczyń krwionośnych

krwawnik n
kärsämö
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju krwawników (1.1)

krwawnik pospolity n
siankärsämö
(systematyka) (botanika, botaniczny) Achillea millefolium L., gatunek roślin z rodziny astrowatych;

krwawodziób kr̥faˈvɔd͡ʑup n
punajalkaviklo
(ornitologia, ornitologiczny) Tringa totanus, brodziec krwawodzioby, średniej wielkości ptak z rodziny bekasowatych;

krwawy adj
verinen
(przenośnie, przenośnia) okrutny, brutalny

krwinka ˈkr̥fʲĩnka n
verisolu
(biologia, biologiczny) komórka krwi

krwiobieg n
verenkierto
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) (zobacz) układ krwionośny

krwiodawca kr̥fʲjɔˈdaft͡sa n
verenluovuttaja
(medycyna, medyczny) osoba oddająca swoją krew w celu wykorzystania jej w krwiolecznictwie

krwiodawstwo kr̥fʲjɔˈdafstfɔ n
verenluovutus
(medycyna, medyczny) oddawanie własnej krwi na cele medyczne;

krwiopijca kr̥fʲjɔˈpʲijt͡sa n
verenimijä
ten, który pije krew

krwisty adj
raaka
taki, który zawiera krew

krwotok ˈkr̥fɔtɔk n
vuoto
obfita utrata krwi na skutek urazu lub jako objaw choroby;

krykiet ˈkrɨcɛt n
kriketti
(sport, sportowy) gra zespołowa, w której zawodnicy dwóch drużyn próbują na zmianę zbić bramkę drużyny przeciwnej i obronić swoją;

kryl krɨl n
krilli
rząd drobnych morskich skorupiaków zamieszkujących morza i oceany na całym świecie, stanowiący istotne źródło pokarmu m.in. wielorybów, ryb, pingwinów;

kryminalny ˌkrɨ̃mʲĩˈnalnɨ adj
rikollinen
odnoszący się do przestępstwa, związany z popełnieniem przestępstwa
związany ze ściganiem przestępców
taki, którego tematem jest przestępstwo i metody jego wykrywania

kryminologia ˌkrɨ̃mʲĩnɔˈlɔɟja n
kriminologia
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nauka o przestępczości (przestępstwach, przestępcy, objawach i przyczynach przestępczości oraz wszelkich związanych z nią zjawiskach);

kryminologiczny ˌkrɨ̃mʲĩnɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
kriminologinen
dotyczący kryminologii, związany z kryminologią

krymski ˈkrɨ̃msʲci adj
Krimin
od Krym

krymskotatarski ˌkrɨ̃mskɔtaˈtarsʲci adj
krimintataari
odnoszący się do Tatarów krymskich

krymskotatarski ˌkrɨ̃mskɔtaˈtarsʲci n
krimintataari
(językoznawstwo, językoznawczy) język krymskotatarski;

krypta ˈkrɨpta n
hautakammio
podziemne pomieszczenie w kościele przeznaczone do przechowywania relikwii lub chowania zmarłych;

kryptografia n
kryptografia salaus
umiejętność przekształcania tekstu zrozumiałego dla wszystkich w tekst zaszyfrowany; szyfrowanie

kryptolog n
kryptologi
osoba zajmująca się szyfrowaniem i deszyfracją tekstów

kryptologia n
kryptografia
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) dziedzina wiedzy zajmująca się przekazywaniem informacji w sposób zabezpieczony przed nieuprawnionym dostępem, obejmuje tak utajnianie wiadomości (kryptografię) jak i przełamywanie ich zabezpieczeń i odczyt treści (kryptoanalizę);

krypton ˈkrɨptɔ̃n n
krypton
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Kr i liczbie atomowej 36;

kryptonim n
koodinimi
złożenie liter i cyfr albo wyraz, który ukrywa nazwę czegoś lub czyjeś nazwisko

kryptowaluta n
kryptovaluutta
waluta elektroniczna oparta o mechanizmy kryptograficzne

krystaliczny ˌkrɨstaˈlʲit͡ʃnɨ adj
kiteinen
taki, który występuje pod postacią kryształu

krystalizować v
kiteyttää
(chemia, chemiczny) tworzyć strukturę krystaliczną

kryształ ˈkrɨʃ.taw n
kide
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (mineralogia, mineralogiczny) ciało stałe o geometrycznie uporządkowanej budowie wewnętrznej;

kryterium n
kriteeri
obserwowany czynnik, wchodzący w skład danych służących za podstawę oceny, wyceny, podziału, decyzji lub wyboru

krytyczny krɨˈtɨt͡ʃnɨ adj
elintärkeä
bardzo trudny, ciężki
znajdujący się w decydującej fazie

krytyk ˈkrɨtɨk n
arvostelija
osoba oceniająca coś lub kogoś negatywnie

krytyka ˈkrɨtɨka n
kritiikki
surowa lub negatywna ocena

krytykować ˌkrɨtɨˈkɔvat͡ɕ v
arvostella kritisoida
oceniać negatywnie, wytykać będy, niepowodzenia, wady

kryza n
kauluri
(paleontologia, paleontologiczny) (zoologia, zoologiczny) kościsty twór wokół szyi gadów, w tym dinozaurów;

kryzys ˈkrɨzɨs n
kriisi
zła sytuacja (trwająca dłużej)
(ekonomia, ekonomiczny) załamanie procesu wzrostu gospodarczego

kryzys wieku średniego n
keski-iän kriisi
(psychologia, psychologiczny) nazwa okresu w połowie życia człowieka polegająca na przewartościowaniu dotychczasowych priorytetów, (na przykład) dotyczących pracy zawodowej, małżeństwa czy rodziny;

kryzysowy adj
kriisi-
dotyczący kryzysu, właściwy kryzysowi

kryć krɨt͡ɕ v
astua
(sport, sportowy) w piłce nożnej, hokeju itp.: pilnować przeciwnika, starając się uniemożliwić mu skuteczną grę, zdobywanie punktów, bramek
(zoologia, zoologiczny) o zwierzętach: zapładniać
chować coś, zwykle jakąś część ciała, zasłaniając czymś

krzak kʃak n
pensas
(botanika, botaniczny) krzew

krzem kʃɛ̃m n
pii
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Si i liczbie atomowej 14;

krzemian ˈkʃɛ̃mʲjãn n
silikaatti
(chemia, chemiczny) sól kwasu krzemowego;

krzemień n
piikivi
(geologia, geologiczny) krzemionkowa, skrytokrystaliczna skała osadowa;

krzepki adj
voimakas
silny fizycznie, pełen tężyzny

krzepnąć v
hyydyttää
(fizjologia, fizjologiczny) przechodzić z postaci płynnej krwi w stałą

krzesło ˈkʃɛswɔ n
tuoli
(branża meblarska, meblarstwo, meble) mebel przeznaczony do siedzenia z oparciem na plecy (zazwyczaj bez podłokietników i z czterema nogami);

krzesło elektryczne ˈkʃɛswɔ ˌɛlɛkˈtrɨt͡ʃnɛ n
sähkötuoli
(elektryczność) (technologia, technika, techniczny) (więziennictwo, więzienny) urządzenie do wykonywania wyroków śmierci;

krzyczeć ˈkʃɨt͡ʃɛt͡ɕ v
huutaa karjua
mówić lub wołać bardzo głośno

krzyk kʃɨk n
huuto kirkuna
głośne wołanie lub nieartykułowane dźwięki

krzywa ˈkʃɨva n
käyrä kaari
(geometria) dowolna linia ciągła na płaszczyźnie lub w przestrzeni;

krzywda ˈkʃɨvda n
väärinteko
szkoda, strata, która spotyka kogoś niezasłużenie, niesłusznie

krzywe zwierciadło ˈkʃɨvɛ zvʲjɛrʲˈt͡ɕadwɔ n
vääristävä peili
lustro o pofalowanej powierzchni, dające skrzywiony obraz

krzywica n
riisitauti
(medycyna, medyczny) choroba wieku dziecięcego spowodowana niedoborem witaminy D w organizmie, charakteryzująca się zmianami w układzie kostnym i zaburzeniami rozwojowymi;

krzywoprzysięstwo ˌkʃɨvɔpʃɨˈɕɛ̃w̃stfɔ n
perätön lausuma
złożenie fałszywych zeznań pod przysięgą

krzywy ˈkʃɨvɨ adj
kiero
wygięty, powyginany, nieprosty

krzyż kʃɨʃ n
risti
(przenośnie, przenośnia) cierpienie, trudności
order, odznaczenie w kształcie krzyża (1.1)
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) symbol chrześcijaństwa
risti rasti
konstrukcja, figura geometryczna lub znak złożony z dwóch przecinających się linii;

krzyżmo n
mirha
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie konsekrowany olej używany m.in. przy poświęcaniu ołtarzy i kościołów;

krzyżodziób kʃɨˈʒɔd͡ʑup n
käpylintu
(ornitologia, ornitologiczny) Loxia, rodzaj ptaków z rodziny łuszczaków, w polskiej ornitofaunie reprezentowny przez trzy gatunki

krzyżodziób świerkowy kʃɨˈʒɔd͡ʑupʲ ɕfʲjɛrˈkɔvɨ n
pikkukäpylintu
(ornitologia, ornitologiczny) Loxia curvirostra, gatunek ptaka z rodziny łuszczaków, rodzaju krzyżodziobów;

krzyżować v
risteyttää
(biologia, biologiczny) łączyć różne genetycznie organizmy

krzyżowiec n
ristiretkeilijä
(historia, historyczny, historycznie) uczestnik zwoływanych przez kościół wypraw krzyżowych

krzyżówka kʃɨˈʒufka n
sanaristikko ristisana ristisanatehtävä
zagadka, którą rozwiązuje się przez wpisywanie w odpowiednie pola odgadniętych wyrazów;
sinisorsa
(ornitologia, ornitologiczny) Anas platyrhynchos, gatunek kaczki;

krój n
leikkaus
(krawiectwo) styl, wygląd, fason ubrania

król krul n
kuningas
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koronowany władca państwa;
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) osoba najważniejsza w danej dziedzinie
(szachy, pojęcie szachowe) najważniejsza figura w szachach;
(termin karciany) figura w kartach między damą a asem;

król zwierząt ˈkrul ˈzvʲjɛʒɔ̃nt idiom
eläinten kuningas
lew

królestwo kruˈlɛstfa kruˈlɛstfɔ n
kuningaskunta
(biologia, biologiczny) kategoria systematyczna niższa od domeny i wyższa od typu (w zoologii) albo od gromady (w botanice);
kuningaskunta kunta
ustrój państwa, w którym rządzi król lub królowa;

królewski kruˈlɛfsʲci adj
kuninkaallinen
mający związek z królem lub królową

królewsko adv
kuninkaallisesti
na sposób królewski, po królewsku

królewskość n
kuningasperhe
cecha tego co królewskie

króliczek kruˈlʲit͡ʃɛk n
kani
kelnerka w nocnym klubie w kostiumie królika
młody, mały królik
zabawka lub słodycze w kształcie królika

królik ˈkrulʲik n
kani kaniini
(zoologia, zoologiczny) udomowione zwierzę z rodziny zającowatych;

królikarnia ˌkrulʲiˈkarʲɲa n
kanihäkki
pomieszczenie przeznaczone do hodowli królików

królobójca n
kuninkaansurmaaja
zabójca króla

królowa kruˈlɔva n
kuningatar
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchini rządząca królestwem
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) płodna samica niektórych owadów społecznych, np. pszczół, os, trzmieli, mrówek, termitów
żona króla
(szachy, pojęcie szachowe) (zobacz) hetman

krótki ˈkrutʲci adj
lyhyt
mający małą długość
trwający niedługo

krótkotrwały ˌkrutkɔˈtr̥fawɨ adj
lyhytaikainen
trwający przez krótki czas

krótkowzroczność ˌkrutkɔˈvzrɔt͡ʃnɔɕt͡ɕ n
likinäköisyys
(medycyna, medyczny) wada refrakcyjna wzroku, polegająca na tym, że oko nieprawidłowo skupia promienie świetlne, przez co niewyraźnie widzi się odległe przedmioty;

krótkowzroczny adj
likinäköinen
(medycyna, medyczny) cierpiący na krótkowzroczność, widzący nieostro odległe przedmioty
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) nieumiejący przewidywać

krótkowłosy ˌkrutkɔˈvwɔsɨ adj
lyhythiuksinen
(książkowy) mający krótkie włosy

krówka ˈkrufka n
fudge
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj miękkiego cukierka otrzymywanego z mleka i cukru

krążek ˈkrɔ̃w̃ʒɛk n
kiekko
(sport, sportowy) przedmiot, którym rozgrywa się hokej

krążownik krɔ̃w̃ˈʒɔvʲɲik n
risteilijä
(wojskowość, wojskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) opancerzony okręt bojowy o silnym uzbrojeniu;

krążownik liniowy krɔ̃w̃ˈʒɔvʲɲik lʲĩˈɲjɔvɨ n
taisteluristeilijä
(wojskowość, wojskowy) klasa dużych okrętów artyleryjskich, która wykształciła się w okresie poprzedzającym I wojnę światową jako połączenie cech krążowników i pancerników;

kręcić ˈkrɛ̃ɲt͡ɕit͡ɕ v
kiertää
zwijać

kręcz n
kiertokaula
(medycyna, medyczny) bolesny przykurcz mięśni szyjnych powodujący odchylenie głowy i szyi w stronę barku;

kręg n
nikama
(anatomia, anatomiczny) podstawowy element budujący kręgosłup

kręgiel n
keila
pion o butelkowatym kształcie używany do gry w kręgle

kręglarz n
keilaaja
(sport, sportowy) gracz w kręgle

kręgosłup krɛ̃ŋˈɡɔswup n
selkäranka
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu, stanowiąca jego główną oś i podporę;

kręgowce n
selkärankaiset
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Vertebrata Cuvier, podtyp strunowców obejmujący kręgouste, ryby, płazy, gady, ptaki i ssaki;

kręgowiec krɛ̃ŋˈɡɔvʲjɛt͡s n
selkärankainen
(zoologia, zoologiczny) organizm mający szkielet z kręgosłupem;

krętogłów krɛ̃nˈtɔɡwuf n
käenpiika
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny krętogłowów, Jynginae;

ksenofobia ˌksɛ̃nɔˈfɔbʲja n
ksenofobia
(psychologia, psychologiczny) niechęć, wrogość, lęk wobec obcokrajowców i wszystkiego, co obce, zagraniczne, cudzoziemskie;

ksenofobiczny adj
ksenofobinen muukalaisvihamielinen
związany z ksenofobią; stanowiący przejaw ksenofobii

ksenon ˈksɛ̃nɔ̃n n
ksenon
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Xe i liczbie atomowej 54;

kserokopia n
kserokopio
(biurowość, biurowy) kopia dokumentu sporządzona przy użyciu kserokopiarki

ksi ksʲi n
ksii
czternasta litera alfabetu greckiego, ξ;

książka ˈcɕɔ̃w̃ʃka n
kirja
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) dokument piśmienniczy w postaci publikacji wielostronicowej o określonej liczbie stron, o charakterze trwałym;

książka kucharska ˈcɕɔ̃w̃ʃka kuˈxarska n
keittokirja
książka będąca zbiorem przepisów kulinarnych;

książka telefoniczna ˈcɕɔ̃w̃ʃka ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲit͡ʃna n
puhelinluettelo
spis właścicieli telefonów wraz z numerami telefonów, posortowany zazwyczaj alfabetycznie albo tematycznie;

książkowy cɕɔ̃w̃ʃˈkɔvɨ adj
paperinen
odnoszący się do książki, zawarty w książce

książę ˈcɕɔ̃w̃ʒɛ n
herttua
wysoki tytuł szlachecki
prinssi ruhtinas
władca księstwa, monarcha niekoronowany na króla;

księgarnia cɕɛ̃ŋˈɡarʲɲa n
kirjakauppa
sklep z książkami, czasopismami, mapami itp.;

księgi n
satakerta
(anatomia, anatomiczny) trzeci z przedżołądków przeżuwaczy;

księgowość cɕɛ̃ŋˈɡɔvɔɕt͡ɕ n
tilinpito
(ekonomia, ekonomiczny) systematyczne rejestrowanie przychodów i wydatków przedsiębiorstwa;

księgowy cɕɛ̃ŋˈɡɔvɨ n
kirjanpitäjä
(księgowość) osoba zajmująca się zawodowo prowadzeniem ksiąg rachunkowych

księstwo ˈcɕɛ̃w̃stfɔ n
herttuakunta
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządzone przez księcia (dux) państwo lub jego część;
ruhtinaskunta
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządzone przez księcia (princeps) państwo lub jego część;

księżna ˈcɕɛ̃w̃ʒna n
herttuatar
kobieta, która sprawuje władzę w księstwie
członkini rodu, której nadano tytuł książęcy
żona księcia

księżniczka cɕɛ̃w̃ʒʲˈɲit͡ʃka n
prinsessa
córka księcia i/lub księżnej

księżyc ˈcɕɛ̃w̃ʒɨt͡s n
kuu
Księżyc widziany jako tarcza na niebie lub jej część
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie obiegające planetę, planetę karłowatą, planetoidę itp.;

ksylen ˈksɨlɛ̃n n
ksyleeni
(chemia, chemiczny) węglowodór aromatyczny używany głównie jako rozpuszczalnik;

ksylitol ksɨˈlʲitɔl n
ksylitoli
(chemia, chemiczny) (spożywczy) zredukowana pochodna ksylozy stosowana w przemyśle spożywczym jako dodatek służący do słodzenia żywności;

ksylofon ksɨˈlɔfɔ̃n n
ksylofoni
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) samobrzmiący instrument perkusyjny (idiofon uderzany), w którym dźwięk powstaje na skutek uderzenia w szereg płytek różnej długości;

kształt kʃtawt n
muoto
zarys przedmiotu, inny przedmiot, figura lub bryła, które ten przedmiot przypomina

kszyk kʃɨk n
taivaanvuohi
(ornitologia, ornitologiczny) Gallinago gallinago, mały, długodzioby, jasnobrązowy ptak eurazjatycki;

kto ktɔ interrogativePronoun
kuka
…służący do zadawania pytań o osobę lub zwierzę

kto ktɔ pronoun
kuka
…służący do przyłączania zdania podrzędnego, gdy określa ono osobę lub zwierzę

kto mieczem wojuje, (ten) od miecza ginie ˈktɔ ˈmʲjɛt͡ʃɛ̃m vɔˈjüjɛ ˈtɛ̃n ɔd‿ˈmʲjɛt͡ʃa ˈɟĩɲɛ proverb
joka miekkaan tarttuu, se miekkaan hukkuu
jeśli ktoś próbuje kogoś skrzywdzić, to najczęściej sam zostaje poszkodowany, pokonany takimi samymi metodami

kto pierwszy, ten lepszy proverb
ensiksi tullutta palvellaan ensin
pierwszy więcej korzysta; im prędzej ktoś coś zrobi lub gdzieś się znajdzie, tym prędzej osiągnie swój cel

kto pod kim dołki kopie, sam w nie wpada ˈktɔ pɔtʲ‿ˈcĩm ˈdɔwʲci ˈkɔpʲjɛ ˈsãm ˈvʲ‿ɲɛ ˈfpada proverb
joka toiselle kuoppaa kaivaa, se itse siihen lankeaa
intrygi zwykle obracają się przeciw intrygantowi

kto rano wstaje, temu Pan Bóg daje ˈktɔ ˈrãnɔ ˈfstajɛ ˈtɛ̃mu ˈpãn‿buɡ ˈdajɛ proverb
aikainen lintu madon nappaa
ludziom pracowitym dobrze się wiedzie, bo wszystko im sprzyja, nawet sam Bóg

kto się na gorącym sparzył, ten na zimne dmucha ˈktɔ‿ɕɛ ˌna‿ɡɔˈrɔ̃nt͡sɨ̃m ˈspaʒɨw ˈtɛ̃n ːa‿ˈʑĩmnɛ ˈdmuxa proverb
Siperia opettaa
po bolesnych doświadczeniach ludzie stają się przesadnie ostrożni

ktoś ktɔɕ indefinitePronoun
joku
nieokreślona osoba, nieznany człowiek

który ˈkturɨ pronoun
joka
…względny, łączący zdanie podrzędne z nadrzędnym, gdy zdanie podrzędne opisuje cechę jednego z rzeczowników (lub wyrazów pełniących funkcję rzeczownika) zdania nadrzędnego
mikä kuka
…pytajny, służący do tworzenia pytań o numer elementu w danej grupie

kubański kuˈbãj̃sʲci adj
kuubalainen
związany z państwem lub wyspą Kuba, dotyczący Kuby, pochodzący z Kuby

kubek ˈkubɛk n
muki
naczynie ceramiczne bądź drewniane, z którego można pić, może być zaopatrzone w ucho,

kubizm ˈkubʲism̥ n
kubismi
(sztuka) kierunek w sztuce zapoczątkowany we Francji na początku XX wieku, który opiera się o spłaszczenie perspektywy i zgeometryzowanie kształtów;
(architektura, architektoniczny) czeski i słowacki styl w architekturze na początku XX w.;

kuc kut͡s n
poni
(zoologia, zoologiczny) koń niewielkich rozmiarów, nie przekraczający 148 cm w kłębie;
(fryzyjski) włosy zawiązany z tyłu i swobodnie zwisające

kuc szetlandzki n
shetlanninponi
(zoologia, zoologiczny) niewielki koń pochodzący z Wysp Szetlandzkich;

kucać ˈkut͡sat͡ɕ v
kyykistyä
obniżać się opierając ciało na zgiętych nogach

kucharz ˈkuxaʃ n
kokki
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ten, kto gotuje potrawy;

kuchenka kuˈxɛ̃nka n
hella
(potocznie, potoczny) sprzęt kuchenny służący do dostarczania ciepła podczas gotowania

kuchenka mikrofalowa n
mikroaaltouuni
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (technologia, technika, techniczny) piecyk kuchenny podgrzewający produkty przy pomocy energii mikrofal radiowych;

kuchnia ˈkuxʲɲa n
keittiö
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zbiór dań charakterystycznych dla danej narodowości lub sposobu odżywiania się
sposób przyrządzania potraw przez daną osobę, restaurację itp.
komplet mebli kuchennych
keittiö kyökki
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) pomieszczenie w budynku lub mieszkaniu do przygotowywania posiłków;

kuchnia polowa ˈkuxʲɲa pɔˈlɔva n
kenttäkeittiö
mobilny piec kuchenny na kołach, głównie do użytku wojskowego;

kucie ˈkut͡ɕɛ n
paja
(rzeczownik odczasownikowy) od kuć

kucyk ˈkut͡sɨk n
poninhäntä
(fryzjerstwo, fryzjerski) rodzaj fryzury, w której włosy są związane razem i luźno opadają;

kufer ˈkufɛr n
matkalaukku
bagażnik samochodu osobowego lub autobusu
okuta skrzynia z wypukłym (rzadziej płaskim) wiekiem, dawniej do przewożenia, a obecnie do przechowywania rzeczy, głównie odzieży

kujon ˈkujɔ̃n n
hikari
(pogardliwie, pogardliwy) osoba, która dużo się uczy, ale bez zrozumienia

kukabura n
nauraja
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju Dacelo;

kukać ˈkukat͡ɕ v
kukkua
(ornitologia, ornitologiczny) wydawać dźwięki charakterystyczne dla kukułki

kukurydza ˌkukuˈrɨd͡za n
maissi
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Zea L., rodzaj roślin zbożowych z rodziny wiechlinowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ziarno kukurydzy (1.1)
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kolba kukurydzy (1.1)

kukuryku ˌkukuˈrɨku interjection
kukkokiekuu
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) dźwięk naśladujący pianie koguta

kukułka kuˈkuwka n
käki
(ornitologia, ornitologiczny) Cuculus canorus, ptak wędrowny podrzucający jaja do innych gniazd;
figurka ptaka w ściennych zegarach, wysuwająca się ze środka w równych odstępach czasu

kukła ˈkukwa n
nukke
przedmiot wykonany na podobieństwo postaci człowieka, zwykle przedstawionej karykaturalne

kula ˈkula n
kainalosauva
(medycyna, medyczny) rodzaj laski do wysokości pachy ułatwiająca chodzenie inwalidzie;
kuula
(sport, sportowy) sprzęt lekkoatletyczny używany w konkurencji pchnięcia kulą
kuula pallo
(wojskowość, wojskowy) pocisk z broni palnej
każdy przedmiot o kształcie zbliżonym do kuli (1.1)
pallo kuula
(geometria) abstrakcyjna bryła utworzona z wszystkich punktów, których odległość od pewnego ustalonego punktu jest nie większa od pewnej ustalonej liczby;

kulczyk ˈkult͡ʃɨk n
keltahemppo
(ornitologia, ornitologiczny) Serinus serinus, ptak z rodziny łuszczaków;

kulinarny ˌkulʲĩˈnarnɨ adj
kulinaarinen
taki, który dotyczy gotowania, kulinariów, gastronomii, przygotowywania potraw

kulomb ˈkulɔ̃mp n
coulombi
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) (elektryczność) jednostka ładunku elektrycznego w układzie SI, oznaczana symbolem C;

kulon ˈkulɔ̃n n
paksujalka
(ornitologia, ornitologiczny) Burhinus oedicnemus, średni eurazjatycki i afrykański ptak wędrowny o dużych, żółtych oczach;
(ornitologia, ornitologiczny) ogólnie ptak z rodziny kulonów (1.1) (Burhinidae);

kuloodporny adj
luodinkestävä
taki, który jest odporny na przebicie kulą z broni palnej

kult kult n
kultti
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zachowania o charakterze religijnym skupione na bóstwie, innej istocie lub przedmiocie;

kult jednostki n
henkilöpalvonta
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrytykowana w ustroju socjalistycznym i komunistycznym polityka błędów w przywództwie przez otaczanie swojej osoby oficjalnym uwielbieniem i całkowitym blokowaniem krytyki;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (socjologia, socjologiczny) kult osoby występujący w autokratycznym systemie władzy, prowadzący do idealizowania i wręcz do deifikacji władcy czy przywódcy;

kultowy adj
kultti-
związany z kultem, dotyczący kultu
(przenośnie, przenośnia) taki, który cieszy się dużą popularnością w określonej grupie społecznej

kultura kulˈtura n
kulttuuri
umiejętność obcowania z ludźmi
kulttuuri viljely
całokształt dorobku materialnego i duchowego danej społeczności lub całej ludzkości

kulturoznawstwo n
kulttuurintutkimus
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o kulturze

kulturysta n
kehonrakentaja bodari
(sport, sportowy) mężczyzna uprawiająca kulturystykę

kultywar kulˈtɨvar n
lajike
(botanika, botaniczny) odmiana uprawna rośliny wybrana z uwagi na szczególne właściwości;

kumaron n
kumaroni
(chemia, chemiczny) (zobacz) benzofuran

kumaryna n
kumariini
(biochemia, biochemiczny) bezbarwna substancja występująca w roślinach;

kumkwat ˈkũmkfat n
kumkvatti
mały, pomarańczowy, słodko-kwaśny owoc tej rośliny

kumycki n
kumykki
(językoznawstwo, językoznawczy) język kumycki;

kumys ˈkũmɨs n
kumissi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (etnografia, etnograficzny) napój alkoholowy otrzymywany z mleka klaczy lub oślicy poddanego fermentacji, popularny w Azji;

kuna ˈkũna n
näätä
(zoologia, zoologiczny) rodzaj ssaków drapieżnych z rodziny łasicowatych (Martes), zwyczajowo także ssak należący do tego rodzaju;

kuna domowa n
kivinäätä
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Martes foina Erxleben, euroazjatycki gatunek małego ssaka drapieżnego z rodziny łasicowatych, uznawany za zwierzę synantropijne

kundel ˈkũndɛl n
piski
pies niezaliczany do żadnej z ras psów

kupiec ˈkupʲjɛt͡s n
kauppias
ktoś, kto trudni się handlem, właściciel sklepu, przedsiębiorstwa handlowego

kupić ˈkupʲit͡ɕ v
ostaa
(zobacz) kupować

kupno ˈkupnɔ n
osto
nabywanie czegoś

kupon ˈkupɔ̃n n
kuponki
blankiet, formularz z wydrukowanymi rubrykami do wypełnienia używany do udziału w grze liczbowej, konkursie
(ekonomia, ekonomiczny) odcinek papieru wartościowego uprawniający właściciela do odbioru należnego mu procentu lub dywidendy

kupować kuˈpɔvat͡ɕ v
ostaa
nabywać coś w zamian za jakąś sumę pieniędzy

kupryt ˈkuprɨt n
kupriitti
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, tlenek miedzi; ruda miedzi;

kura ˈkura n
kana
(ornitologia, ornitologiczny) (rolnictwo, rolniczy) ptak hodowany dla mięsa i jaj;

kurator sądowy n
ehdonalaisen valvoja
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba wyznaczona przez sąd do sprawowania nadzoru nad kimś i realizacją przez niego orzeczeń;

kurczak ˈkurt͡ʃak n
broileri
(spożywczy) mięso z kurczaka (1.1)
kana
większe kurczę (pisklę kury)

kurczę ˈkurt͡ʃɛ n
kananpoika
pisklę kury

kurdupel kurˈdupɛl n
ipana
(pospolicie) (pogardliwie, pogardliwy) ktoś bardzo niski, krępy, przysadzisty

kurdyjski kurˈdɨjsʲci adj
kurdi kurdilainen
dotyczący / pochodzący z ludu Kurdów

kurdyjski kurˈdɨjsʲci n
kurdi
(językoznawstwo, językoznawczy) język Kurdów

kurek ˈkurɛk n
hana
(wojskowość, wojskowy) element broni palnej powodujący odpalenie pocisku poprzez uderzenie w iglicę;
(technologia, technika, techniczny) element służący do ręcznego zamykania, otwierania lub regulacji przepływu w zaworze
tuulikukko
(etnografia, etnograficzny) łopocząca na dachu atrapa koguta wykorzystywana w zwyczajach ludowych, zabawach strzeleckich

kurhan ˈkurxãn n
hautakumpu
(archeologia, archeologiczny) rodzaj mogiły w kształcie kopca;

kurka ˈkurka n
keltavahvero
(potocznie, potoczny) (mikologia, mikologiczny) Cantharellus cibarius, pieprznik jadalny, gatunek grzyba jadalnego;

kurka wodna ˈkurka ˈvɔdna n
liejukana
(ornitologia, ornitologiczny) Gallinula chloropus, pospolity, występujący na całym świecie, ptak wodny z rodziny chruścieli, w Polsce chroniony;

kurkuma kurˈkũma n
kurkuma
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) Curcuma, ostryż, ostryż długi

kurnik ˈkurʲɲik n
kanala kanakoppi
(rolnictwo, rolniczy) pomieszczenie gospodarcze dla kur;

kuropatwa ˌkurɔˈpatfa n
peltopyy punapyy
(ornitologia, ornitologiczny) Perdix perdix, polny ptak łowny, żywiący się m.in. stonką ziemniaczaną;

kurs kurs n
kurssi
(edukacja, edukacyjny) cykl lekcji, tekstów, audycji itp. służący zdobyciu wiedzy na jakiś temat
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) kierunek ruchu statku, także samolotu; trasa takiego ruchu

kursor ˈkursɔr n
kohdistin
(informatyka, informatyczny) wskaźnik na ekranie monitora komputerowego poruszający się wraz z ruchami myszy komputerowej;
osoitin
(informatyka, informatyczny) wskaźnik na ekranie monitora komputerowego wyznaczający miejsce wpisywania znaków z klawiatury

kursywa n
kursiivi
odręczne pismo pochyłe

kurtka ˈkurtka n
takki pusakka
(krawiectwo) krótkie okrycie wierzchnie;

kurtyna kurˈtɨ̃na n
esirippu
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) zasłona oddzielająca scenę od widowni

kurtyzana ˌkurtɨˈzãna n
kurtisaani
(przestarzałe, przestarzały) prostytutka

kurwa ˈkurva interjection
vittu kyrpä paska
(wulgarnie, wulgaryzm) …powtarzany jako przekleństwo, w mowie potocznej często jako przerywnik w zdaniu;

kurwa ˈkurva n
huora
(wulgarnie, wulgaryzm) prostytutka

kurz kuʃ n
pöly
pył powstały ze sproszkowanych ziarenek piasku, ziemi itp.

kuskus ˈkuskus n
kuskus
tradycyjny produkt spożywczy wywodzący się z krajów Maghrebu łączący cechy makaronu i kaszy;

kustodia n
hallussapito
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonna jednostka administracyjna niższa rangą od prowincji, zarządzana przez kustosza;

kusza ˈkuʃa n
jalkajousi varsijousi
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) broń miotająca bełty, rodzaj żelaznego łuku z kolbą i spustem oraz mechanizmem napinającym;

kusznik ˈkuʃʲɲik n
jalkajousimies
(wojskowość, wojskowy) żołnierz uzbrojony w kuszę, strzelający z kuszy;

kutas ˈkutas n
peelo
(wulgarnie, wulgaryzm) obraźliwy epitet wobec kogoś nielubianego

kute żelazo n
kankirauta
(hutnictwo, hutniczy) (chemia, chemiczny) stop żelaza o bardzo małej zawartości węgla

kuter ˈkutɛr n
kutteri
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) typ statku żaglowego mający jeden maszt, oraz kilka żagli przednich – sztaksli;
(spożywczy) maszyna służąca do rozdrabniania i emulgowania mięsa wraz z dodatkami;
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) mały statek rybacki o długości do ok. 25 metrów;

kuwejcki kuˈvɛjt͡sʲci adj
kuwaitilainen
odnoszący się do państwa Kuwejt

kuzyn ˈkuzɨ̃n n
serkku
syn wujka / stryjka lub cioci / wujenki / stryjenki

kuzynka kuˈzɨ̃nka n
serkku
córka wujka / stryjka lub cioci / wujenki / stryjenki

kuć żelazo, póki gorące ˈkud͡ʑ ʒɛˈlazɔ ˈpuci ɡɔˈrɔ̃nt͡sɛ proverb
takoa silloin kun rauta on kuuma
robić coś wykorzystując sprzyjające okoliczności; próbować zdążyć ze swoim celem póki jest to możliwe

kułak n
kulakki
(historia, historyczny, historycznie) (pogardliwie, pogardliwy) majętny chłop tępiony przez władzę radziecką;

kuźnia ˈkuʑɲa n
paja
(technologia, technika, techniczny) wydział fabryki, w którym wykonuje się kucie
warsztat kowala;

kwadrans ˈkfadrãw̃s n
vartti
czwarta część godziny, 15 minut

kwadrat ˈkfadrat n
neliö
(geometria) wielokąt o czterech bokach równej długości i czterech kątach prostych, czworokąt foremny;
(matematyka, matematyczny) wynik potęgowania stopnia drugiego;

kwadratowy ˌkfadraˈtɔvɨ adj
neliömäinen
(matematyka, matematyczny) o pierwiastku: drugiego stopnia

kwadratura koła ˌkfadraˈtura ˈkɔwa n
ympyrän neliöiminen
(geometria) jeden ze starożytnych, nie mających rozwiązania problemów matematyki greckiej, polegający na skonstruowaniu kwadratu, którego pole równe jest polu danego koła, przy użyciu wyłącznie cyrkla i linijki bez podziałki;
(przenośnie, przenośnia) cel niemożliwy do osiągnięcia, sytuacja bez wyjścia

kwadryga kfaˈdrɨɡa n
nelivaljakko
(historia, historyczny, historycznie) rzymski wóz dwukołowy, zaprzężony w cztery konie obok siebie;

kwadrylion kfaˈdrɨlʲjɔ̃n n
kvadriljoona
liczba o wartości: 1 000 000 000 000 000 000 000 000 = 1024;

kwakier n
kveekari
członek Religijnego Towarzystwa Przyjaciół (protestanckiej grupy wyznaniowej)

kwalifikacja ˌkfalʲifʲiˈkat͡sʲja n
aika-ajo
(książkowy) zaliczenie do określonej kategorii

kwant kfãnt n
kvantti
(fizyka, fizyczny) najmniejsza porcja o jaką może zmienić się wielkość fizyczna;

kwantyl n
kvantiili
(statystyka, statystyczny) liczba określająca dla jakiej wartości zadany procent rozkładu statystycznego leży na lewo od niej;

kwarantanna n
karanteeni
przymusowe odosobnienie osób, zwierząt i rzeczy przybyłych z miejsc objętych epidemią

kwarc kfart͡s n
kvartsi ukonkivi
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał zbudowany głównie z dwutlenku krzemu występujący w wielu odmianach i kolorach;

kwark kfark n
kvarkki
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna, składnik m.in. protonów i neutronów;

kwarta n
neljännesgallona
dawna miara, czwarta część

kwartalnik kfarˈtalʲɲik n
neljännesvuosijulkaisu
czasopismo periodyczne ukazujące się co kwartał;

kwartał ˈkfartaw n
neljännesvuosi
trzy miesiące, czwarta część roku

kwartet ˈkfartɛt n
kvartetti
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół czterech muzyków lub śpiewaków

kwas kfas n
happo
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, składający się z wodoru i reszty kwasowej;

kwas abietynowy ˈkfas ˌabʲjɛtɨ̃ˈnɔvɨ n
abietiinihappo
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy kwasów żywicznych, żółte ciało stałe występujące naturalnie w żywicach drzew iglastych;

kwas akrylowy ˈkfas ˌakrɨˈlɔvɨ n
akryylihappo
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy nienasycony kwas karboksylowy, stosowany do produkcji tworzyw sztucznych i żywic akrylowych;

kwas askorbinowy ˈkfas ˌaskɔrbʲĩˈnɔvɨ n
askorbiinihappo
(biochemia, biochemiczny) rozpuszczalny w wodzie związek organiczny stosowany jako środek zwiększający odporność organizmu;

kwas azotowy ˈkfas ˌazɔˈtɔvɨ n
typpihappo
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, silny kwas o wzorze HNO3

kwas chlebowy n
kvassi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bezalkoholowy napój otrzymywany przez fermentację chleba lub słodu zbożowego;

kwas cytrynowy n
sitruunahappo
(chemia, chemiczny) dodatek do żywności stosowany jako naturalna substancja zakwaszająca

kwas deoksyrybonukleinowy n
deoksiribonukleiinihappo
(biochemia, biochemiczny) (genetyka) kwas biorący udział w biosyntezie białka i przenoszeniu cech dziedzicznych

kwas foliowy ˈkfas fɔˈlʲjɔvɨ n
foolihappo
(biochemia, biochemiczny) witamina z grupy B;

kwas hialuronowy n
hyaluronaani
(biochemia, biochemiczny) związek wiążący wodę w skórze właściwej, glikozoaminoglikan występujący we wszystkich organizmach żywych;

kwas karboksylowy n
karboksyylihappo
(chemia, chemiczny) kwas organiczny zawierający jedną lub więcej grup karboksylowych;

kwas krotonowy ˈkfas ˌkrɔtɔ̃ˈnɔvɨ n
krotonihappo
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy kwasów karboksylowych;

kwas masłowy n
butaanihappo
(biochemia, biochemiczny) kwas tłuszczowy, organiczny związek chemiczny występujący w zjełczałym maśle i nadający lekko gorzki posmak wielu rodzajom serów;

kwas mlekowy ˈkfas mlɛˈkɔvɨ n
maitohappo
(chemia, chemiczny) organiczny hydroksykwas, obecny w skwaśniałym mleku, powstający w mięśniach w trakcie intensywnego wysiłku fizycznego, kiedy dochodzi do procesu beztlenowej glikolizy;

kwas mrówkowy ˈkfas mrufˈkɔvɨ n
muurahaishappo
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy kwas karboksylowy, silnie żrący i redukujący;

kwas octowy ˈkfas ɔt͡sˈtɔvɨ n
etikkahappo
(chemia, chemiczny) bezbarwny i ciekły lub skrystalizowany związek organiczny o wzorze sumarycznym CH3COOH;

kwas salicylowy n
salisyylihappo
(chemia, chemiczny) związek organiczny o właściwościach bakteriobójczych, stosowany do produkcji kwasu acetylosalicylowego (aspiryny);

kwas siarkowy ˈkfasʲ ɕarˈkɔvɨ n
rikkihappo
(chemia, chemiczny) bezbarwny, bezwonny i żrący tlenowy kwas nieorganiczny, związek siarki sześciowartościowej;

kwas solny n
suolahappo
(chemia, chemiczny) silnie żrący kwas nieorganiczny, będący m.in. ważnym czynnikiem trawiennym zwierząt, odczynnikiem laboratoryjnym czy środkiem przemysłowym

kwas szczawiowy n
oksaalihappo
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy kwas dikarboksylowy;

kwas tłuszczowy n
rasvahappo
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny z klasy kwasów karboksylowych, zawierający jedną grupą karboksylową i alifatyczny łańcuch węglowy, jeden z głównych składników m.in. lipidów;

kwas węglowy ˈkfaz vɛ̃ŋɡˈlɔvɨ n
hiilihappo
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny z grupy nieorganicznych kwasów tlenowych, słaby kwas występujący jedynie w wodnych roztworach dwutlenku węgla, służący do produkcji napojów gazowanych;

kwasowość n
happamuus
(chemia, chemiczny) cecha roztworów elektrolitów, charakteryzujących się przewagą stężenia jonów wodorowych nad stężeniem jonów wodorotlenowych; właściwość zawierania kwasu w swoim składzie

kwazar ˈkfazar n
kvasaari
(astronomia, astronomiczny) bardzo odległe ciało niebieskie emitujące promieniowanie elektromagnetyczne o ogromnej mocy, oglądane przez teleskop wygląda jak gwiazda;

kwaśny ˈkfaɕnɨ adj
hapan
(chemia, chemiczny) mający właściwości kwasu
(przenośnie, przenośnia) pokazujący niezadowolenie
hapan kirpeä
(dosłownie) mający cierpki smak

kwaśny deszcz n
happosade
(ekologia, ekologiczny) opad atmosferyczny o odczynie pH mniejszym niż 5,6, zawierający m.in. produkty przemiany tlenków azotu, dwutlenku siarki i tlenków węgla;

kwestia ˈkfɛstʲja n
kyse
motyw postępowania
repliikki
wypowiedź aktora na scenie

kwestionariusz n
kyselylomake
arkusz zawierający szereg pytań dotyczących konkretnego zagadnienia

kwestionować ˌkfɛstʲjɔ̃ˈnɔvat͡ɕ v
kyseenalaistaa
zaprzeczać czemuś, wątpić w słuszność czegoś

kwiaciarnia kfʲjäˈt͡ɕarʲɲa n
kukkakauppa
(handel, handlowy) sklep z kwiatami

kwiat kfʲjat n
kukka
(botanika, botaniczny) organ roślin nasiennych, w którym wykształcają się wyspecjalizowane elementy służące do rozmnażania
(ogrodnictwo, ogrodniczy) kwitnąca roślina ozdobna
(potocznie, potoczny) roślina doniczkowa
(przenośnie, przenośnia) najlepsza część społeczności

kwiatostan kfʲjaˈtɔstãn n
kukinto
(botanika, botaniczny) zgrupowanie kwiatów na jednym pędzie rośliny;

kwiatowy kfʲjaˈtɔvɨ adj
kukka
dotyczący kwiatów

kwiczoł ˈkfʲit͡ʃɔw n
räkättirastas
(ornitologia, ornitologiczny) Turdus pilaris, niewielki europejski ptak wędrowny;

kwiecień ˈkfʲjɛ̇t͡ɕɛ̇̃ɲ n
huhtikuu
czwarty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

kwietnik ˈkfʲjɛtʲɲik n
kukkapenkki
(ogrodnictwo, ogrodniczy) teren obsadzony kwiatami;

kwietniowy kfʲjɛtʲˈɲɔvɨ adj
huhtikuinen
charakterystyczny dla kwietnia, związany z kwietniem; taki, jak w kwietniu

kwietyzm n
kvietismi
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nurt kładący nacisk na kontemplowanie i modlitwę;

kwinta n
kvintti
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) interwał pięciu tonów między dźwiękami

kwintesencja ˌkfʲĩntɛˈsɛ̃nt͡sʲja n
perikuva
elementy najważniejsze dla jakiejś sprawy; istota rzeczy

kwintet n
kvintetti kvintetto
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny skomponowany na pięć instrumentów lub pięć głosów
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół pięciu muzyków lub śpiewaków

kwitnąć ˈkfʲitnɔ̃ɲt͡ɕ v
kukkia
(botanika, botaniczny) rozwijać i wydawać kwiaty

kwokacz ˈkfɔkat͡ʃ n
valkoviklo
(ornitologia, ornitologiczny) Tringa nebularia, gatunek ptaka z rodziny bekasowatych;

kynologia ˌkɨ̃nɔˈlɔɟja n
kynologia
(zoologia, zoologiczny) nauka o psach;

kynologiczny ˌkɨ̃nɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
kynologinen
związany z kynologią, dotyczący kynologii

kółko i krzyżyk ˈkuwkɔ i‿ˈkʃɨʒɨk n
jätkänsakki
popularna gra strategiczna, w której gracze, wykonujący ruchy na zmianę, dążą do objęcia trzech pól planszy w jednej linii przy jednoczesnym uniemożliwieniu tego samego przeciwnikowi;

kąkol ˈkɔ̃ŋkɔl n
aurankukka
(botanika, botaniczny) Agrostemma L., roślina z rodziny goździkowatych, pospolity chwast zbożowy o purpurowoliliowych kwiatach;

kąpać ˈkɔ̃mpat͡ɕ v
kylvettää
zanurzać kogoś w wodzie w celu umycia go, bądź w celach leczniczych

kąpiel ˈkɔ̃mpʲjɛl n
kylpy
kąpanie kogoś, kąpanie się

kąpielówki ˌkɔ̃mpʲjɛˈlufʲci n
uimahousut
krótkie spodenki męskie zakładane do kąpieli

kąt kɔ̃nt n
kulma
(geometria) część płaszczyzny ograniczona dwiema półprostymi o wspólnym początku

kąt ostry n
terävä kulma
(geometria) (matematyka, matematyczny) kąt o mierze poniżej 90 stopni

kąt prosty ˈkɔ̃nt ˈprɔstɨ n
suora kulma
(geometria) kąt o mierze 90 stopni;

kąt rozwarty n
tylppä kulma
(geometria) (matematyka, matematyczny) kąt o mierze większej od 90 stopni lecz mniejszej od 180 stopni

kątomierz n
astelevy
przyrząd kreślarski służący do ustalania miar kątów;

kęs kɛ̃w̃s n
suullinen
tyle jedzenia, ile zmieści się w ustach

kłamać ˈkwãmat͡ɕ v
valehdella
świadomie mówić nieprawdę

kłamca ˈkwãmt͡sa n
valehtelija
mężczyzna lub chłopiec, który kłamie

kłamstwo ˈkwãmstfɔ n
valhe valehtelu vale
nieprawda powiedziana świadomie mająca na celu wprowadzenie kogoś w błąd;

kłamstwo ma krótkie nogi ˈkwãmstfɔ ˈma ˈkrutʲcɛ ˈnɔɟi proverb
valheella on lyhyet jäljet
kłamstwo zawsze wyjdzie na jaw

kłaść kwaɕt͡ɕ v
panna
umieszczać coś w jakimś miejscu
pokrywać warstwą

kłoda ˈkwɔda n
puunrunko
grube drzewo, zdatne na budowę i do wyrobów bednarskich

kłopotliwy ˌkwɔpɔˈtlʲivɨ adj
hankala
sprawiający kłopot lub wprowadzający w zakłopotanie

kłos kwɔs n
tähkä
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) rodzaj kwiatostanu i owocostanu groniastego, występujący głównie u traw i zbóż;

kłosek ˈkwɔsɛk n
tähkylä
(botanika, botaniczny) kwiatostan charakterystyczny dla traw

kłus kwus n
ravi
(jeździectwo, jeździecki) dwutaktowy chód konia;

kłusować v
kalastaa salaa
(łowiectwo, łowiecki) nielegalnie polować na zwierzynę lub łowić ryby

kłusownictwo n
salametsästys
(łowiectwo, łowiecki) nielegalne łowienie zwierząt

kłusownik kwuˈsɔvʲɲik n
salametsästäjä
(łowiectwo, łowiecki) człowiek zajmujący się kłusownictwem, nielegalnie polujący na zwierzęta

kłuć kwut͡ɕ v
pistää
przebijać coś czymś ostro zakończonym, spiczastym
(o owadach) żądlić
wywoływać uczucie ostrego bólu

kłódka ˈkwutka n
riippulukko
przenośne urządzenie do zamykania w formie pałąka i sztabki z zamkiem;

kłódka miłości ˈkwutka mʲiˈwɔɕt͡ɕi n
lemmenlukko
kłódka wieszana w miejscu publicznym, najczęściej na moście lub drzewie, jako symbol miłości zakochanej w sobie pary;

kłąb n
säkä
(zoologia, zoologiczny) miejsce między karkiem i grzbietem u dużych ssaków;

kłącze ˈkwɔ̃n͇t͡ʃɛ n
maavarsi
(botanika, botaniczny) pęd podziemny niektórych roślin, pełniący funkcję organu spichrzowego i przetrwalnikowego;
(filozofia, filozoficzny) twór pozbawiony centrum i różny w każdym swoim punkcie

la la interjection
la
…zastępujący słowa śpiewanej piosenki; ułatwiający powtarzanie znanej melodii

la la n
la
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nazwa solmizacyjna dźwięku A (szóstego w gamie C-dur);

labializacja ˌlabʲjalʲiˈzat͡sʲja n
labialisaatio
(językoznawstwo, językoznawczy) zaokrąglenie warg występujące przy artykulacji niektórych głosek;

labilny laˈbʲilnɨ adj
labiili
zmienny, niestały, niestabilny, chwiejny

labioplastyka n
labioplastia
(medycyna, medyczny) zabieg korekty wyglądu lub wielkości warg sromowych;

labirynt laˈbʲirɨ̃nt n
labyrintti sokkelo
(budownictwo) układ krzyżujących się korytarzy i pomieszczeń, w którym trudno znaleźć wyjście;

labiryntowy adj
labyrinttikuvioinen
mający formę labiryntu; związany z labiryntem

laborant laˈbɔrãnt n
laborantti
pracownik laboratorium

laboratorium ˌlabɔraˈtɔrʲjũm n
laboratorio
pomieszczenie przeznaczone do przeprowadzania eksperymentów naukowych, analiz medycznych lub nadzorowania procesów technologicznych;

labradorski adj
labradorilainen
związany z Labradorem, dotyczący Labradoru

labradoryt ˌlabraˈdɔrɨt n
labradoriitti
(mineralogia, mineralogiczny) skała w większości utworzona z labradoru

ladyboy n
kikityty
określenie transgenderycznego mężczyzny funkcjonującego w społeczeństwie Tajlandii

ladyński adj
ladino
związany z językiem ladyńskim, dotyczący języka ladyńskiego

ladyński n
ladino
(językoznawstwo, językoznawczy) język ladyński;

laguna laˈɡũna n
laguuni
(geografia, geograficzny) zatoka, najczęściej płytka, odcięta od morza przez lido, mierzeję, rafę koralową lub atol;

lahar ˈlaxar n
lahari
(geologia, geologiczny) spływ błotny, w którym biorą udział przesycone wodą produkty erupcji wulkanicznej, przede wszystkim popiół wulkaniczny;

laicki adj
maallinen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niezwiązany z religią

laik ˈla<sup>j</sup>ik n
maallikko
ktoś niekompetentny

laikat n
maallikko
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ogół świeckich członków Kościoła katolickiego

lak lak n
sinettivaha
topliwa mieszanina kalafonii i innych substancji żywicznych, używana do odciskania pieczęci i do uszczelniania;

lakier ˈlacɛr n
lakka
(technologia, technika, techniczny) płynny i twardniejący środek do pokrywania powierzchni przedmiotów w celu jej upiększenia lub ochrony

lakier do paznokci ˈlacɛr ˌdɔ‿pazˈnɔct͡ɕi n
kynsilakka
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) lakier do nakładania na paznokcie w celach ozdobnych, pielęgnacyjnych lub leczniczych

lakierować v
lakata
pokrywać, powlekać coś lakierem

lakmus ˈlakmus n
lakmus
(chemia, chemiczny) wskaźnik pH, naturalnie występujący w wielu gatunkach porostów;

lakonicznie adv
lakonisesti
w sposób lakoniczny

laktacja lakˈtat͡sʲja n
maidoneritys
(biologia, biologiczny) wydzielanie mleka z sutków samicy ssaków w okresie karmienia;

laktaza lakˈtaza n
laktaasi
enzym trawienny rozkładający laktozę do glukozy i galaktozy;

lakton n
laktooni
(biochemia, biochemiczny) jeden z cyklicznych estrów powstających na drodze wewnątrzcząsteczkowej estryfikacji hydroksykwasów;

laktoza lakˈtɔza n
laktoosi maitosokeri
(chemia, chemiczny) dwucukier występujący w mleku ssaków;

lalka ˈlalka n
nukke
dziecięca zabawka mająca ludzką postać;

lama ˈlãma n
laama lama
(zoologia, zoologiczny) zwierzę juczne o sierści wykorzystywanej do produkcji wełny;
lama
jedwabna tkanina ze srebrnymi lub złotymi nićmi

lamaizm lãˈma<sup>j</sup>ism̥ n
lamalaisuus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) buddyzm tybetański

lambda ˈlãmbda n
lambda
nazwa jedenastej litery alfabetu greckiego, λ;

lament ˈlãmɛ̃nt n
valitus
narzekanie, biadanie

lampa ˈlãmpa n
lamppu valaisin
urządzenie będące sztucznym źródłem światła; wytwarzające światło;

lampart ˈlãmpart n
leopardi
(zoologia, zoologiczny) zwykle cętkowany, afrykański i azjatycki kot drapieżny;

lampka nocna n
valaisin
(elektryczność) oświetlenie elektryczne umiejscawiane przy łóżku

langusta lãŋˈɡusta n
langusti
(zoologia, zoologiczny) duży skorupiak mórz ciepłych poławiany dla celów spożywczych i zaliczany do owoców morza;

lankijski lãŋʲˈcijsʲci adj
srilankalainen
odnoszący się do państwa Sri Lanka

lantan ˈlãntãn n
lantaani
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu La i liczbie atomowej 57;

laotański ˌlaɔˈtãj̃sʲci adj
laosilainen
odnoszący się do Laosu lub Laotańczyków

laparoskopia ˌlaparɔˈskɔpʲja n
laparoskopia
(medycyna, medyczny) wziernikowanie jamy otrzewnej;

laparotomia ˌlaparɔˈtɔ̃mʲja n
laparotomia
(medycyna, medyczny) operacyjne otwarcie jamy brzusznej, polegające na przecięciu skóry, mięśni i otrzewnej umożliwiające eksplorację wnętrza jamy brzusznej;

lapis lazuli ˈlapʲis laˈzulʲi n
lapislatsuli
(mineralogia, mineralogiczny) minerał o intensywnie niebieskiej barwie

lapoński laˈpɔ̃j̃sʲci adj
lappilainen
dotyczący Laponii, związany z Laponią, pochodzący z Laponii

lapoński laˈpɔ̃j̃sʲci n
saame
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Laponii;

laptop ˈlaptɔp n
kannettava tietokone läppäri
(informatyka, informatyczny) (potocznie, potoczny) komputer przenośny większy niż palmtop;

larwa ˈlarva n
toukka
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) stadium życia owada różniące się pod względem budowy i zachowań od osobnika dojrzałego;

laryngolog ˌlarɨ̃ŋˈɡɔlɔk n
kurkkulääkäri
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób krtani i gardła
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka laryngologii

laryngologia n
kurkkutautioppi
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się schorzeniami gardła i krtani

laryngoskop n
laryngoskooppi
(medycyna, medyczny) przyrząd medyczny pozwalający obejrzeć wnętrze krtani;

las las n
metsä
gęste zbiorowisko drzew;

las deszczowy n
sademetsä
(ekologia, ekologiczny) formacja roślinna wiecznie zielone lasów na obszarach o rocznej sumie opadów przekraczającej 2000 mm i wysokiej wilgotności;

lasagne n
lasagne
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zapiekanka z tego makaronu ułożonego warstwami, na przemian z mięsem mielonym lub innym farszem, beszamelem i sosem pomidorowym, posypana parmezanem
(spożywczy) włoski makaron o kształcie szerokich pasków;

laser ˈlasɛr n
laser
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) generator światła, wykorzystujący zjawisko emisji wymuszonej;

laska ˈlaska n
tipu
(potocznie, potoczny) atrakcyjna, ładna dziewczyna

lassi n
lassi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) orientalny napój chłodzący na bazie wody i jogurtu, przyrządzany na różne sposoby, specjalność m.in. kuchni hinduskiej i pakistańskiej;

lasówka złotogłowa n
tulipääkerttuli
(ornitologia, ornitologiczny) Seiurus aurocapilla, gatunek niedużego, wędrownego ptaka zasiedlającego lasy liściaste Ameryki

latający spodek ˌlataˈjɔ̃nt͡sɨ ˈspɔdɛk n
lentävä lautanen
(potocznie, potoczny) (zobacz) UFO

latarka laˈtarka n
taskulamppu fikkari
podręczne urządzenie elektryczne emitujące światło

latarnia laˈtarʲɲa n
majakka
lampa przeznaczona do wysyłania sygnałów świetlnych

latarnia morska laˈtarʲɲa ˈmɔrska n
majakka
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) budowla z silnym światłem na szczycie, wznoszona do celów nawigacyjnych w pobliżu wybrzeża morskiego;

latarniowiec n
majakka-alus
(marynarka) statek, na którym zainstalowano latarnię morską;

latawiec laˈtavʲjɛt͡s n
leija
zabawka w kształcie czworokąta, zrobiona z drewna i papieru lub płótna, która lata na wietrze na uwięzi;

latać ˈlatat͡ɕ v
lentää
umieć przemieszczać się ponad gruntem, w powietrzu lub kosmosie

lateks ˈlatɛks n
lateksi
(chemia, chemiczny) koloidalny roztwór kauczuku w cieczy;

latencja n
latenssi
(informatyka, informatyczny) opóźnienie czasowe podczas przesyłania informacji

lato ˈlatɔ n
kesä suvi
pora roku, charakteryzująca się najwyższymi temperaturami;

latryna laˈtrɨ̃na n
latriini
prymitywna toaleta polowa, często w postaci drewnianej lub kamiennej konstrukcji z otworem na odchody, zwykle budowana w miejscach, gdzie nie ma możliwości zbudowania lepszej;

latte n
latte
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kawa espresso z dużą ilością mleka krowiego lub roślinnego, zazwyczaj w stosunku 1 do 2

latynizacja n
latinalaistaminen
(książkowy) poddawanie wpływowi języka łacińskiego lub cywilizacji łacińskiej; uleganie takiemu wpływowi
(książkowy) tłumaczenie (najczęściej nazwy własnej lub terminu) na język łaciński, nadawanie wyrazowi postaci językowej łacińskiej

latynizm laˈtɨ̃ɲism̥ n
latinismi
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka łacińskiego;

latynizować v
latinantaa
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) poddawać wpływom języka lub kultury łacińskiej

latynoamerykański adj
latinalaisamerikkalainen
związany z Ameryką Łacińską, dotyczący Ameryki Łacińskiej

latyński laˈtɨ̃j̃sʲci adj
latinalainen
związany z Lacjum, Latynami (Latyńczykami)

lawa ˈlava n
laava
(geologia, geologiczny) ciekły produkt działalności wulkanicznej;

lawenda laˈvɛ̃nda n
laventeli
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych kwitnących na niebiesko lub purpurowo, niektóre gatunki są uprawiane dla olejków wykorzystywanych w kosmetyce i w lecznictwie;

laweta laˈvɛta n
hinausauto
(motoryzacja) samochód z platformą do przewożenia samochodów osobowych, często z wyciągarką do wtaczania niesprawnych pojazdów

lawina laˈvʲĩna n
lumivyöry vyöry maanvyöry
masa śniegu, lodu, ziemi lub kamieni schodząca ze stoku górskiego;

lać lat͡ɕ v
sataa
(potocznie, potoczny) o deszczu: intensywnie padać
powodować, że ciecz wypływa z czegoś lub płynie
wykonywać odlew (np. dzwonu, pomnika)

lać jak z cebra ˈlat͡ɕ ˈjak ˈs‿t͡sɛbra v
sataa kaatamalla
(potocznie, potoczny) bardzo mocno padać, o ulewnym deszczu

leading ˈlʲidʲĩŋk n
rivivälistys
(termin typograficzny) odległość w pionie pomiędzy sąsiednimi wierszami drukowanego tekstu;

lecytyna n
lesitiini
(biochemia, biochemiczny) mieszanina lipidów, związek organiczny, który występuje głównie w tkance nerwowej

leczenie lɛˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
hoito
(rzeczownik odczasownikowy) od leczyć

leczyć ˈlɛt͡ʃɨt͡ɕ v
parantaa
przywracać do zdrowia; uwalniać od choroby

ledwo ˈlɛdvɔ adv
hädin tuskin
… sposobu: z trudem, z ledwością

legalizacja ˌlɛɡalʲiˈzat͡sʲja n
laillistaminen
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nadanie mocy prawnej, uznanie czegoś za zgodne z prawem

legalizm n
legalismi
ścisłe przestrzeganie przepisów prawnych

legalnie adv
juridisesti
w sposób legalny; nie odchodząc od litery prawa

legalny lɛˈɡalnɨ adj
laillinen
zgodny z prawem
produkowany, używany, rozpowszechniany w sposób zgodny z prawem

legenda lɛˈɡɛ̃nda n
legenda
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) opowieść fantastyczna, przekazywana jako część tradycji;

legendarny ˌlɛɡɛ̃nˈdarnɨ adj
legendaarinen
fikcyjny, ale taki, który pochodzi z legend
rzeczywisty, ale tak sławny, że krążą o nim legendy

legia cudzoziemska ˈlɛɟja ˌt͡sud͡zɔˈʑɛ̃mska n
muukalaislegioona
(wojskowość, wojskowy) w niektórych armiach, oddziały żołnierzy zawodowych składające się w części lub w całości z obcokrajowców;

legion ˈlɛɟɔ̃n n
legioona
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: jednostka wojskowa o liczebności do 6000 żołnierzy;

legwan n
iguaani
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka z rodziny legwanowatych

lej lɛj n
leu
(jednostka monetarna) waluta Mołdawii
(jednostka monetarna) waluta Rumunii;

lejek n
suppilo
urządzenie, zwykle o stożkowym kształcie, służące do zmniejszenia średnicy strumienia cieczy;

lejek Büchnera n
büchnersuppilo
rodzaj lejka laboratoryjnego z dnem sitowym do sączenia większych ilości osadu metodą podciśnieniowa;

lekarstwo lɛˈkarstfɔ n
lääke
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) produkt, który leczy

lekarz ˈlɛkaʃ n
lääkäri tohtori lekuri
(medycyna, medyczny) osoba, która zawodowo zajmuje się zdrowiem ludzi lub zwierząt;

lekceważyć ˌlɛkt͡sɛˈvaʒɨt͡ɕ v
ohittaa
nie przywiązywać do czegoś wagi

lekceważący adj
epäkunnioittava
świadczący o lekceważeniu, bagatelizowaniu

lekcja ˈlɛkt͡sʲja n
oppitunti luento
(edukacja, edukacyjny) jednostka zajęć dydaktycznych

lekki ˈlɛcːi adj
kevyt
o małej wadze, małym ciężarze

lekko ˈlɛkːɔ adv
kevyesti
w sposób znamionujący lekkość, zwinnie
łatwo

lekkoatleta ˌlɛkːɔaˈtlɛta n
yleisurheilija
(sport, sportowy) sportowiec uprawiający lekkoatletykę

lekkoatletyka ˌlɛkːɔaˈtlɛtɨka n
yleisurheilu
(sport, sportowy) zespół konkurencji sportowych obejmujący biegi, skoki i rzuty;

lekkomyślny adj
ajattelematon
czyniony bez głębszego namysłu

lekomania ˌlɛkɔ̃ˈmãɲja n
lääkeaineriippuvuus
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) uzależnienie od leków, nadużywanie leków;

leksem ˈlɛksɛ̃m n
lekseemi
(językoznawstwo, językoznawczy) zestaw form, jakie może przyjmować dany wyraz, nie tracąc swojego znaczenia;

leksykograf n
sanakirjantekijä
(językoznawstwo, językoznawczy) badacz i znawca leksykografii

leksykografia n
leksikografia sanakirjatyö
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o opracowywaniu i układaniu słowników;

leksykograficzny adj
leksikografinen
dotyczący leksykografii, właściwy leksykografii

leksykologia n
leksikologia sanasto-oppi
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o słownictwie, zasobie wyrazów i związków wyrazowych, badanie wyrazów ze względu na ich znaczenie i sposoby użycia;

leksykologicznie adv
leksikologisesti
(językoznawstwo, językoznawczy) w odniesieniu do leksykologii, zgodnie z regułami leksykologii

leksykologiczny adj
leksikologinen
(językoznawstwo, językoznawczy) odnoszący się do leksykologii, mający związek z leksykologią

leksykon n
sanakirja sanasto
publikacja książkowa, niekiedy wielotomowa, będąca uporządkowanym zbiorem wiedzy w formie skondensowanej;

lektyka ˈlɛktɨka n
kantotuoli
łoże osłonięte baldachimem, ściankami i daszkiem;

lelek kozodój ˈlɛlɛk ːɔˈzɔduj n
kehrääjä
(ornitologia, ornitologiczny) Caprimulgus europaeus; gatunek ptaków leśnych z rodziny Caprimulgus, o sztywnych piórach otaczających dziób;

lemat n
apulause
(matematyka, matematyczny) twierdzenie pomocnicze, używane do udowodnienia innego twierdzenia

lemiesz ˈlɛ̃mʲjɛʃ n
vannas
(rolnictwo, rolniczy) dolna część pługa odcinająca skibę;

leming ˈlɛ̃mʲĩŋk n
sopuli
(zoologia, zoologiczny) Lemmus Link, niewielki gryzoń występujący licznie w tundrze północnej Europy, Azji i Ameryki Północnej;
vaalikarja
(publikatory) (pogardliwie, pogardliwy) młody człowiek zwykle pracujący w korporacji, zwykle wyborca liberalny, nieposiadający własnego zdania, lecz idący za tłumem, bezkrytycznie ufający popularnym mediom

lemoniada ˌlɛ̃mɔ̃ˈɲada n
limonadi limonaati limsa limu
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój z cytryn;

lemur ˈlɛ̃mur n
maki
(zoologia, zoologiczny) Lemur Linnaeus, madagaskarska ogoniasta małpiatka o puszystym futrze;

len lɛ̃n n
pellava
(botanika, botaniczny) Linum, roślina kilkuletnia z rodziny lnowatych, uprawiana dla włókien i oleistych nasion
(włókiennictwo) włókno lnu (1.1)
(włókiennictwo) (krawiectwo) tkanina z lnu (1.2)

leninowski ˌlɛ̃ɲĩˈnɔfsʲci adj
leniniläinen
związany z Włodzimierzem Leninem albo leninizmem, właściwy dla leninizmu

lenistwo lɛ̃ˈɲistfɔ n
laiskuus
odpoczywanie ponad potrzebę, unikanie wysiłku

leniuchować v
laiskotella lekotella
(potocznie, potoczny) oddawać się bezczynności

leniwiec lɛ̃ˈɲivʲjɛt͡s n
laiskiainen
(zoologia, zoologiczny) średniej wielkości, powolny, nadrzewny, roślinożerny ssak z rodziny leniwcowatych (Bradypodidae) lub leniuchowcowatych (Megalonychidae);

leniwy lɛ̃ˈɲivɨ adj
laiska
charakteryzujący się lenistwem

lepidopterologia lɛˈpʲidɔˌptɛrɔˈlɔɟja n
lepidopterologia
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dział entomologii, nauka o motylach;

lepiej ˈlɛpʲjɛ̇j adv
paremmin
powinno się (coś zrobić)

lepiej późno niż wcale ˈlɛpʲjɛ̇j ˈpuʑnɔ ˈɲiʃ ˈft͡salɛ proverb
parempi myöhään kuin ei milloinkaan
sytuacja, w której robi się coś po właściwym czasie, z opóźnieniem, jest lepsza niż niezrobienie tej czynności wcale

lepiej zapobiegać niż leczyć ˈlɛpʲjɛ̇j ˌzapɔˈbʲjɛɡat͡ɕ ˈɲiʃ ˈlɛt͡ʃɨt͡ɕ proverb
parempi katsoa kuin katua
bardziej opłaca się zapobieganie niż naprawianie zaniedbań i błędów

lepki ˈlɛpʲci adj
tahmea
mający właściwości kleju

lepkość n
viskositeetti
(fizyka, fizyczny) tarcie pomiędzy poruszającymi się względem siebie warstwami cieczy lub plastycznego ciała stałego

lepszy rydz niż nic ˈlɛpʃɨ ˈrɨt͡sʲ ˈɲiʃʲ ˈɲit͡s proverb
parempi pyy pivossa kuin kymmenen oksalla
warto jest dysponować czymkolwiek, nawet jeśli nie zaspokaja to całkowicie naszych oczekiwań

lepszy wróbel w garści niż gołąb na dachu ˈlɛpʃɨ ˈvrubɛl ˈv‿ɡarʲɕt͡ɕi ˈɲiʒ ˈɡɔwɔ̃mp na‿ˈdaxu proverb
parempi pyy pivossa kuin kaksi oksalla
lepsze coś, co jest niedoskonałe, ale pewne, dostępne niż niedostępny ideał

lepton ˈlɛptɔ̃n n
lepto
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna będąca fermionem, lecz niebędąca kwarkiem;
(historia, historyczny, historycznie) moneta miedziana bita w starożytnej Grecji;

lerka n
kangaskiuru
(ornitologia, ornitologiczny) Lullula arborea, gatunek ptaka z rodziny skowronków;

lesbijka lɛzˈbʲijka n
lesbo
homoseksualna kobieta;

lesbijski adj
lesbolainen
dotyczący lesbijek, właściwy lesbijkom

less lɛs n
lössi
(geologia, geologiczny) pylasta skała osadowa pochodzenia eolicznego;

leszcz lɛʃt͡ʃ n
lahna
(ichtiologia, ichtiologiczny) Abramis brama, eurazjatycka duża spłaszczona ryba słodkowodna;

leszczyna lɛʃˈt͡ʃɨ̃na n
pähkinäpensas
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Corylus L., rodzaj krzewów i drzew o jadalnych owocach, zwanych orzechami laskowymi;

letarg n
horros
(medycyna, medyczny) stan pozornej śmierci, polegający na głębokim śnie, w którym zanikają reakcje na bodźce;

letni ˈlɛtʲɲi adj
haalea
o substancji: ciepły, lecz nie gorący
kesäinen
taki, który odbywa się w lecie, odnosi się do lata; jest przystosowany do lata

leucyna n
leusiini
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, kodowany aminokwas alifatyczny;

leucystyczny adj
leukistinen
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) dotknięty leucyzmem

leukopenia n
leukosytopenia
(medycyna, medyczny) niedobór leukocytów we krwi; zmniejszona liczba krwinek białych we krwi obwodowej

lew lɛf n
leijona
(zoologia, zoologiczny) Panthera leo, gatunek dużego ssaka z rodziny kotowatych;
(zoologia, zoologiczny) samiec lwa (1.1)

lew morski n
haaremihylje
(zoologia, zoologiczny) pacyficzny ssak morski, przedstawiciel rodziny uchatkowatych

lewar n
nosturi
(technologia, technika, techniczny) (mechanika) rodzaj dźwigni do podnoszenia ciężarów

lewica lɛˈvʲit͡sa n
vasemmisto
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie na ogół sił politycznych dążących do zmian polityczno-ustrojowych, społecznych i gospodarczych, przeciwstawiających się tzw. tradycyjnemu porządkowi społecznemu, przeciwieństwo prawicy;

lewicowiec n
vasemmistolainen
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik lewicy

lewicowy ˌlɛvʲiˈt͡sɔvɨ adj
vasemmistolainen
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z lewicą, właściwy lewicy, charakterystyczny dla idei lewicy

lewirat lɛˈvʲirat n
lankousavioliitto
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwyczajowe prawo małżeńskie nakazujące poślubienie wdowy przez brata lub nawet przez spadkobiercę jej zmarłego męża (nawet jeśli jest żonaty), w celu zapewnienia ciągłości rodu, obowiązujące u ludów Azji (Arabów, Hindusów, Mongołów) oraz plemion afrykańskich;

lewitacja n
leijutus
(fizyka, fizyczny) unoszenie się dzięki oddziaływaniu sił równoważących siłę grawitacji;
unoszenie się wbrew grawitacji, dzięki zjawiskom paranormalnym;

lewitować v
leijua
(fizyka, fizyczny) unosić się dzięki oddziaływaniu sił równoważących siłę grawitacji;
unosić się wbrew grawitacji, dzięki zjawiskom paranormalnym;

lewkonia n
leukoija
(botanika, botaniczny) Matthiola R. Br., rodzaj roślin z rodziny kapustowatych;

lewy ˈlɛvɨ adj
vasen
znajdujący się po tej stronie, po której znajduje się serce człowieka

leń lɛ̃ɲ n
sohvaperuna
człowiek odpoczywający ponad potrzebę, unikający pracy

leśnictwo lɛɕˈɲit͡stfɔ n
metsänhoito
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) zespół nauk leśnych zajmujący się całokształtem zagadnień związanych z gospodarką leśną

leżak ˈlɛʒak n
rantatuoli
rodzaj fotela, służący do leżenia; zwykle składany, co umożliwia jego łatwy transport

leżeć ˈlɛʒɛt͡ɕ v
maata
zachowywać pozycję poziomą

liana ˈlʲjãna n
liaani
(botanika, botaniczny) roślina o długim pędzie czepnym, rosnąca głównie w lasach tropikalnych;

libacja lʲiˈbat͡sʲja n
juomauhri
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwyczaj wylewania alkoholu, oliwy lub innych cennych płynów na ofiarę bogu;

libański lʲiˈbãj̃sʲci adj
libanonilainen
odnoszący się do państwa Liban

liberalizm ˌlʲibɛˈralʲism̥ n
liberalismi vapaamielisyys
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia i kierunek polityczny, według którego wolność jest nadrzędną wartością;

liberalny ˌlʲibɛˈralnɨ adj
liberaali
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący liberalizmu w polityce i gospodarce
nieuznający przymusu, tolerancyjny

liberał n
liberaali
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik liberalizmu

liberia lʲiˈbɛrʲja n
livree virka-asu
(historia, historyczny, historycznie) uniform używany przez służbę królewską i magnacką, a także urzędników dworskich

libero lʲiˈbɛrɔ n
libero
(sport, sportowy) w siatkówce: zawodnik mogący brać udział jedynie w obronie, wyróżniający się spośród kolegów z zespołu innym kolorem koszulki

libertarianizm n
libertarismi
(filozofia, filozoficzny) doktryna uznająca wolność osobistą i wolność ekonomiczną za najwyższe wartości w polityce;

liberyjski ˌlʲibɛˈrɨjsʲci adj
liberialainen
odnoszący się do państwa Liberia

libido lʲiˈbʲidɔ n
libido
(seksuologia, seksuologiczny) pożądanie, dążenie do zaspokojenia seksualnego;

libijski lʲiˈbʲijsʲci adj
libyalainen
odnoszący się do Libii

licencja lʲiˈt͡sɛ̃nt͡sʲja n
lisenssi
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umowa określająca warunki korzystania z jakiegoś dobra, np. patentu albo programu komputerowego;

liceum lʲiˈt͡sɛ<sup>w</sup>ũm n
lyceum lyseo
(edukacja, edukacyjny) szkoła średnia ogólnokształcąca lub zawodowa, przygotowująca do studiów uniwersyteckich;

lichtuga n
lehteri
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) barka portowa przeznaczona do rozładowania statku w celu zmniejszenia zanurzenia

lichwa ˈlʲixfa n
koronkiskonta
(pejoratywnie, pejoratywny) forma stosunków kredytowych między wierzycielem a dłużnikiem, polegająca na pobieraniu wygórowanych procentów za pożyczone pieniądze;

lichwiarz n
koronkiskuri
(pejoratywnie, pejoratywny) człowiek pożyczający pieniądze na wysoki procent

liczba ˈlʲid͡ʒba n
luku
(matematyka, matematyczny) pojęcie będące w najprostszym przypadku abstrakcyjną reprezentacją liczebności zbioru lub poziomu jakiejś wielkości (np. fizycznej);
zapis liczby (1.1)
lukumäärä
grupa o określonej liczebności

liczba atomowa ˈlʲid͡ʒba ˌːtɔ̃ˈmɔva n
atomiluku järjestysluku
(fizyka, fizyczny) liczba określająca, ile protonów znajduje się w jądrze danego atomu;

liczba całkowita ˈlʲid͡ʒba ˌt͡sawkɔˈvʲita n
kokonaisluku
(matematyka, matematyczny) liczba należąca do zbioru liczb naturalnych dodatnich lub zbioru liczb przeciwnych do nich, a także liczba 0;

liczba mnoga ˈlʲid͡ʒba ˈmnɔɡa n
monikko
(gramatyka) w deklinacji: cecha wyrazu opisującego więcej niż jeden element

liczba naturalna n
[[ei-negatiivinen]] kokonaisluku
(matematyka, matematyczny) (rzadki, rzadko używany) liczba z ciągu 1, 2, 3, …
(matematyka, matematyczny) liczba z ciągu 0, 1, 2, 3, …;

liczba nieparzysta n
pariton luku
(matematyka, matematyczny) liczba całkowita niepodzielna przez dwa

liczba niewymierna ˈlʲid͡ʒba ˌɲɛvɨ̃ˈmʲjɛrna n
irrationaaliluku
(matematyka, matematyczny) liczba rzeczywista niedająca się zapisać w postaci ilorazu liczb całkowitych;

liczba parzysta n
parillinen luku
(matematyka, matematyczny) liczba całkowita podzielna przez 2

liczba pierwsza ˈlʲid͡ʒba ˈpʲjɛrfʃa n
alkuluku
(matematyka, matematyczny) liczba naturalna, która ma dokładnie dwa dzielniki naturalne: jedynkę i siebie samą;

liczba podwójna ˈlʲid͡ʒba pɔˈdvujna n
kaksikko
(gramatyka) w deklinacji: cecha wyrazu opisującego dokładnie dwa elementy, różna od liczby mnogiej;

liczba pojedyncza ˈlʲid͡ʒba ˌpɔjɛˈdɨ̃n͇t͡ʃa n
yksikkö
(gramatyka) cecha wyrazu oznaczająca, iż odnosi się on do jednej osoby lub jednej rzeczy;

liczba rzeczywista n
reaaliluku
(matematyka, matematyczny) liczba wymierna (ułamek) lub dowolna liczba pomiędzy liczbami wymiernymi;

liczba urojona n
imaginaariluku
(matematyka, matematyczny) liczba, której kwadrat jest liczbą rzeczywistą niedodatnią;

liczba wymierna n
rationaaliluku
(matematyka, matematyczny) liczba dająca się przedstawić jako ułamek liczb całkowitych;

liczba zespolona n
kompleksiluku
(matematyka, matematyczny) liczba postaci a+bi, gdzie a i b to liczby rzeczywiste, a i reprezentuje jednostkę urojoną;

liczebnik lʲiˈt͡ʃɛbʲɲik n
numeraali lukusana
(gramatyka) nazwa liczby

liczebnik główny n
perusluku
(gramatyka) nazwa liczby całkowitej

liczebnik porządkowy n
järjestysluku
(gramatyka) nazwa liczby określająca położenie elementu w pewnym szeregu

liczebny adj
numeerinen
mogący być wyrażonym liczbami

liczenie lʲiˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
lasku
(rzeczownik odczasownikowy) od liczyć

licznik ˈlʲit͡ʃʲɲik n
osoittaja
(matematyka, matematyczny) część ułamka znajdująca się nad kreską ułamkową;

liczny ˈlʲit͡ʃnɨ adj
lukuisa
(o rzeczownikach zbiorowych) składający się z wielu jednostek

liczyć ˈlʲit͡ʃɨt͡ɕ v
luku laskea
określać liczbę elementów składających się na dany zbiór

lidokaina ˌlʲidɔkaˈ<sup>j</sup>ĩna n
lidokaiini
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, używany jako środek miejscowo znieczulający;

lidyjski adj
lyydia
związany z Lidią, pochodzący z Lidii

lidyjski n
lyydia
(językoznawstwo, językoznawczy) język lidyjski;

lifehack ˈlajfxak n
niksi
(potocznie, potoczny) pomysł, trick ułatwiający życie, rozwiązujący problem bądź przyspieszający codzienną czynność;

liga ˈlʲiɡa n
liiga
(sport, sportowy) klasa rozgrywek w sportach zespołowych, np. w piłce nożnej, siatkówce, hokeju, itp.
zrzeszenie osób, organizacji lub państw

liga językowa n
kieliliitto
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa języków różnego pochodzenia, która na skutek długotrwałego wzajemnego oddziaływania wykształciła podobieństwa, np. pod względem słownictwa, gramatyki czy fonologii;

ligustr n
likusteri
(botanika, botaniczny) Ligustrum L., rodzaj roślin krzewiastych lub drzew z rodziny oliwkowatych, często używanych jako ozdobne;

likantropia n
lykantropia
urojenie polegające na przekonaniu, że jest się zwierzęciem, zwłaszcza wilkiem

likier ˈlʲicɛr n
likööri
(spożywczy) słodki i mocny napój alkoholowy;

liktor n
liktori
(historia, historyczny, historycznie) rzymski niższy funkcjonariusz państwowy, stanowiący ochronę urzędników;

likwidator n
pesänselvittäjä
urzędnik zajmujący się likwidacją przedsiębiorstwa

likwidować ˌlʲikfʲiˈdɔvat͡ɕ v
likvidoida
usuwać, znosić lub rozwiązywać coś

lilak ˈlʲilak n
syreeni
(botanika, botaniczny) Syringa L., rodzaj krzewów lub drzew z rodziny oliwkowatych;

lilia ˈlʲilʲja n
lilja
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny liliowatych;

lima ˈlʲĩma n
limetti
(botanika, botaniczny) krzew lub niewielkie drzewo cytrusowe;
owoc limy (1.1), żółtozielony, podobny do cytryny, ale mniejszy

limba ˈlʲĩmba n
sembramänty
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z gatunku sosna limba;

limburski lʲĩmˈbursʲci n
limburgi
(językoznawstwo, językoznawczy) język (dialekt) limburski;

limfa n
imuneste
(fizjologia, fizjologiczny) płyn ustrojowy pośredniczący w wymianie składników między krwią i tkankami; chłonka;

limfatyczny adj
lymfaattinen
(anatomia, anatomiczny) związany z limfą, dotyczący limfy

limit ˈlʲĩmʲit n
raja
granica niemożliwa do przekroczenia

limnologia ˌlʲĩmnɔˈlɔɟja n
limnologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (hydrologia, hydrologiczny) dział hydrobiologii i hydrologii badający życie organizmów wodnych w zbiornikach śródlądowych jak też właściwości chemiczne i fizyczne tego środowiska;

limuzyna n
limusiini
(motoryzacja) luksusowy samochód;

lin lʲĩn n
suutari
(ichtiologia, ichtiologiczny) słodkowodna ryba;

lina ˈlʲĩna n
köysi
elastyczne cięgno z włókna lub drutów;

lingala n
lingala
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny bantu, używany przez około 2 miliony osób w północno-zachodniej Demokratycznej Republice Konga oraz północnym i środkowym Kongu;

lingwista lʲĩŋɡˈvʲista n
lingvistikko lingvisti
(językoznawstwo, językoznawczy) językoznawca

lingwistyka lʲĩŋɡˈvʲistɨka n
kielitiede
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) (językoznawstwo, językoznawczy) nauka o języku

linia ˈlʲĩɲja n
viiva
kształt dający się narysować jednym pociągnięciem ołówka

linia kolejowa n
rautatie
(kolejnictwo) droga kolejowa wraz z przyległym pasem gruntu i infrastrukturą umożliwiającą funkcjonowanie kolei;

linie lotnicze n
ilmailuyhtiö
(lotnictwo, lotniczy) przedsiębiorstwo świadczące usługi transportu lotniczego;

linijka lʲĩˈɲijka n
viivoitin viivain
przyrząd służący do kreślenia linii i odmierzania odległości;

liniowiec lʲĩˈɲɔvʲjɛt͡s n
linjalaiva
(wojskowość, wojskowy) okręt liniowy, zwykle drewniany
matkustajalaiva linjalaiva
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek regularnie kursujący między danymi punktami;

liniowy lʲĩˈɲjɔvɨ adj
lineaarinen suoraviivainen
mający związek z linią

link lʲĩŋk n
linkki
(informatyka, informatyczny) odnośnik w dokumencie elektronicznym (np. na stronie WWW) prowadzący do innego dokumentu elektronicznego lub do innego miejsca w tym samym dokumencie

linoleum ˌlʲĩnɔˈlɛ<sup>w</sup>ũm n
linoleumi
(budownictwo) wodoodporny materiał zrobiony z płótna pokrytego masą z utwardzonego oleju lnianego stosowany do wykładania podłóg;

linoskoczek ˌlʲĩnɔˈskɔt͡ʃɛk n
nuorallatanssija
cyrkowiec wykonujący ćwiczenia gimnastyczne na wysoko zawieszonej linie

lioński adj
lyonilainen
związany z Lyonem, dotyczący Lyonu

lipa ˈlʲipa n
lehmus
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Tilia L., drzewo liściaste z podrodziny lipowatych;

lipiec ˈlʲipʲjɛt͡s n
heinäkuu
siódmy miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

lipień ˈlʲipʲjɛ̇̃ɲ n
harjus
(ichtiologia, ichtiologiczny) Thymallus, słodkowodna ryba z rodziny łososiowatych;

lipodystrofia ˌlʲipɔdɨˈstrɔfʲja n
lipodystrofia
(medycyna, medyczny) zespół zaburzeń charakteryzujących się miejscowym lub uogólnionym zanikiem, nieprawidłowym stanem lub rozmieszczeniem tkanki tłuszczowej;

liposukcja ˌlʲipɔˈsukt͡sʲja n
rasvaimu
(medycyna, medyczny) zabieg odsysania tkanki tłuszczowej;

lira ˈlʲira n
lyyra
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) smyczkowy strunowy instrument muzyczny, posiadający trzy lub cztery struny, popularny na Krecie, Dodekanezie, w Tracji i wśród uchodźców z Azji Mniejszej
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) starogrecki instrument muzyczny, szarpany posiadający od czterech do dziesięciu strun;

lira korbowa ˈlʲira kɔrˈbɔva n
kampiliira
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny strunowy instrument smyczkowy z korbą i klawiszami;

lirogon n
lyyrypyrstö
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rzędu wróblowych występujący na kontynencie australijskim;

liryczny lʲiˈrɨt͡ʃnɨ adj
lyyrinen
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) związany z liryką, lirykiem

liryk n
lyyrinen runo
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór liryczny

liryzm n
lyyrisyys
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pierwiastek uczuciowy w utworze lub zachowaniu osób

lis lʲis n
kettu repo
(zoologia, zoologiczny) Vulpes, drapieżnik o wydłużonym tułowiu, krótkich łapach i długim, puszystym ogonie;

lis polarny ˈlʲis pɔˈlarnɨ n
naali
(zoologia, zoologiczny) ssak drapieżny z rodziny psowatych, zamieszkujący obszary na północ od koła podbiegunowego;

lisica lʲiˈɕit͡sa n
naaraskettu
(zoologia, zoologiczny) samica lisa

list lʲist n
kirje
wiadomość, wypowiedź sformułowana pisemnie
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) przesyłka pocztowa zawierająca korespondencję lub drobne rzeczy dopuszczone do przewozu pocztowego, nadane w zamkniętym opakowaniu
papier, na którym napisano list (1.1)

list motywacyjny n
saatekirje
list przedstawiający powody, dla których piszący interesuje się pewnym stanowiskiem i dla których jest odpowiednim kandydatem na nie, wręczany potencjalnemu pracodawcy zwykle wraz z życiorysem;

list otwarty ˈlʲist ɔtˈfartɨ n
avoin kirje
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) upubliczniony list z apelem lub deklaracją;

lista ˈlʲista n
lista
elementy zapisane w kolejności

listek ˈlʲistɛk n
lehdykkä
(zdrobniale) od: liść
jedna z blaszek liściowych, część liścia złożonego, osadzona na wspólnej osadce

listek figowy ˈlʲistɛk fʲiˈɡɔvɨ n
viikunanlehti
skąpa przysłona nagości

listonosz lʲiˈstɔ̃nɔʃ n
postinkantaja
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) pracownik urzędu pocztowego, który doręcza adresatom listy i inne przesyłki

listopad lʲiˈstɔpat n
marraskuu
jedenasty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);

listopadowy ˌlʲistɔpaˈdɔvɨ adj
marraskuinen
mający miejsce, odbywający się w listopadzie

listwa ˈlʲistfa n
lista
kawałek drewna używany w budownictwie do wzmocnienia konstrukcji lub jako ozdoby

listwa przypodłogowa n
jalkalista
(budownictwo) podłużny dekoracyjny element konstrukcyjny, który wykańcza ścianę przy podłodze

lit lʲit n
litium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Li i liczbie atomowej 3;

litania n
litania
(kościelny) dłuższa formuła modlitewna z powtarzającym się wezwaniem;

litera lʲiˈtɛra n
kirjain aakkonen
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwany znak graficzny, odpowiadający konkretnemu dźwiękowi, umożliwiający zapis słów;

litera prawa lʲiˈtɛra ˈprava n
lain kirjain
dosłowne brzmienie, strona formalna tekstu prawnego, przepisu itp.

literacki ˌlʲitɛˈrat͡sʲci adj
kirjallinen
mający związek z literaturą

literatura ˌlʲitɛraˈtura n
kirjallisuus
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wszystkie dzieła artystyczne zachowane w formie pisanej lub w przekazie ustnym;

literatura faktu n
tietokirjallisuus
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) ogół piśmiennictwa o charakterze dokumentalnym;

literaturoznawstwo ˌlʲitɛraˈturɔˈznafstfɔ n
kirjallisuustiede
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dyscyplina humanistyczna zajmująca się literaturą;

literować v
tavata
podawać pisownię wyrazu, wymawiając po kolei poszczególne litery tego słowa

literówka ˌlʲitɛˈrufka n
kirjoitusvirhe
błąd w pisaniu polegający na pomyleniu lub opuszczeniu liter w słowie

litewski lʲiˈtɛfsʲci adj
liettualainen liettua
odnoszący się do Litwy lub Litwinów

litewski lʲiˈtɛfsʲci n
liettua
(językoznawstwo, językoznawczy) bałtyjski język używany przez Litwinów;

litograf n
litografi
(sztuka) artysta, rzemieślnik stosujący technikę litografii

litografia ˌlʲitɔˈɡrafʲja n
litografia
(drukarstwo, drukarski) (sztuka) technika graficzna, zaliczana do druku płaskiego lub wklęsłego;
(sztuka) odbitka, praca wykonana techniką litografii (1.1)

litoralny adj
rannikko-
(biologia, biologiczny) (geografia, geograficzny) związany z litoralem, dotyczący litoralu

litosfera ˌlʲitɔˈsfɛra n
litosfääri
(geologia, geologiczny) zewnętrzna, najbardziej sztywna sfera kuli ziemskiej;

litościwy ˌlʲitɔˈɕt͡ɕivɨ adj
osaaottava
pełen litości, mający litość

litość ˈlʲitɔɕt͡ɕ n
armo
współczucie, miłosierdzie, żal nad kimś

litr lʲitr̥ n
litra
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka objętości, decymetr sześcienny;

liturgia lʲiˈturʲɟja n
liturgia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w religiach chrześcijańskich – ogół obrzędów i ceremonii towarzyszących czynnościom kultowym;

liturgiczny adj
liturginen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z liturgią, dotyczący liturgii

live lajf n
suora
internetowy przekaz lub spotkanie na żywo
muzyka na żywo

liwermor n
livermorium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Lv i liczbie atomowej 116;

lizak ˈlʲizak n
tikkari
twardy cukierek na patyku
(potocznie, potoczny) (kolejnictwo) przyrząd policjanta drogowego lub kolejarza służący do pomocy przy kierowaniu ruchem

lizawka n
nuolukivi
(leśnictwo) stojak lub miejsce do podawania soli mineralnych zwierzętom leśnym lub hodowlanym

lizać ˈlʲizat͡ɕ v
nuolla
dotykać czegoś językiem i przesuwając po tym

lizus ˈlʲizus n
imartelija
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) człowiek przesadnie lub sztucznie grzeczny, żeby uzyskać czyjeś względy

liściasty lʲiɕˈt͡ɕastɨ adj
kesävihanta
(botanika, botaniczny) mający liście, złożony z drzew lub krzewów mających liście

liścień ˈlʲiɕt͡ɕɛ̇̃ɲ n
sirkkalehti
(biologia, biologiczny) pierwszy liść rośliny nasiennej;

liściożerca n
folivori
(zoologia, zoologiczny) zwierzę żywiące się liścmi

liść lʲiɕt͡ɕ n
lehti
(botanika, botaniczny) element budowy sporofitu rośliny naczyniowej, pełniący funkcje odżywcze dzięki zawartości chlorofilu;

liść curry n
currylehti
(spożywczy) przyprawa z liści krzewu Bergera koenigii L., stosowana w postaci świeżej, suszonej lub sproszkowanej

liść laurowy ˈlʲiɕt͡ɕ lawˈrɔvɨ n
laakerinlehti
(spożywczy) suszony liść wawrzynu szlachetnego używany jako przyprawa;

loafersy n
louferi
wsuwane obuwie z cholewką o charakterystycznym kształcie podkowy

lobbować v
lobata
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) wywierać wpływ na władze publiczne w imieniu koncernów lub grup społecznych

lobotomia n
lobotomia
(medycyna, medyczny) zabieg neurochirurgiczny, który polega na odcięciu połączeń pomiędzy korą przedczołową oraz innymi strukturami mózgowia;

loch lɔx n
vankityrmä
podziemne pomieszczenie pod dużą budowlą, najczęściej zamkiem, wykorzystywane dawniej jako więzienie;

locha ˈlɔxa n
emakko
(zoologia, zoologiczny) dorosła samica świni

lockdown n
aresti
zakaz wyjścia, zakaz opuszczania danej strefy

lockout n
työsulku
(ekonomia, ekonomiczny) uniemożliwienie strajku przez zakaz wstępu do fabryki do czasu akceptacji przez pracowników warunków zatrudnienia stawianych przez zarząd
(społeczny) (administracja) zamknięcie instytucji i lokali publicznych w związku z epidemią

lodowaty ˌlɔdɔˈvatɨ adj
jääkylmä
zimny jak lód, bardzo zimny

lodowiec lɔˈdɔvʲjɛt͡s n
jäätikkö
(geologia, geologiczny) ogromna masa lodu powstała z przekształcenia pokładów wiecznego śniegu;

lodowisko ˌlɔdɔˈvʲiskɔ n
luistelukenttä
miejsce przeznaczone do sportowej lub rekreacyjnej jazdy na łyżwach;

lodołamacz ˌlɔdɔˈwãmat͡ʃ n
jäänmurtaja
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek o wzmocnionym kadłubie, przystosowany do rozbijania pokrywy lodu na morzu lub rzece celem utworzenia drogi dla innych statków;

lody ˈlɔdɨ n
jäätelö
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser, który stanowi słodka, zamrożona masa sporządzona z mleka, cukru, jaj i innych dodatków

lodówka lɔˈdufka n
alli
(ornitologia, ornitologiczny) Clangula hyemalis Linnaeus, gatunek morskiej kaczki;
jääkaappi
pojemnik, szafka lub urządzenie izolowane termicznie, umożliwiające przechowywanie czegoś w obniżonej temperaturze;

log lɔk n
lokikirja
(marynarka) przyrząd do pomiaru prędkości statku;

logarytm lɔˈɡarɨtm̥ n
logaritmi
(matematyka, matematyczny) wykładnik potęgi, do której należy podnieść określoną liczbę (podstawę logarytmu), aby uzyskać jego argument;

logarytmiczny ˌlɔɡarɨtˈmʲit͡ʃnɨ adj
logaritminen
związany z logarytmami, dotyczący logarytmów

loggia n
loggia
(architektura, architektoniczny) otwarta zadaszona galeria lub balkon wzdłuż ściany budynku;

logicznie adv
loogisesti
(potocznie, potoczny) w sposób sensowny, rozsądny (o zachowaniu, postępowaniu)
w myśl zasad logiki, zgodnie z logiką

logiczny lɔˈɟit͡ʃnɨ adj
looginen
związany z logiką, zgodny z logiką

logik ˈlɔɟik n
loogikko
osoba zajmująca się zawodowo logiką

logika ˈlɔɟika n
logiikka
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina naukowa zajmująca się regułami poprawnego myślenia i wnioskowania;
poprawne, rzeczowe myślenie, oparte na związkach przyczynowo-skutkowych

logistyka n
huolto
(ekonomia, ekonomiczny) planowanie i realizacja przepływu dóbr;
(wojskowość, wojskowy) organizacja i realizacja zaopatrzenia dla wojska;

logo ˈlɔɡɔ n
logo
znak graficzny spełniający rolę marketingową i informacyjną;

logopedia n
logopedia
nauka o wadach mowy;

logotyp n
logo
(drukarstwo, drukarski) czcionka lub matryca zawierająca skrót wyrazu lub wyrażenia;
logo w formie tekstowej zawierające nazwę firmy lub jej akronim;

lojalnie lɔˈjalʲɲɛ adv
lojaalisti
w sposób lojalny

lojalność n
lojaliteetti
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest lojalne; cecha tych, którzy są lojalni

lokal wyborczy n
äänestyspaikka
miejsce oddawania głosów w wyborach

lokalny lɔˈkalnɨ adj
paikallinen
związany z jakimś rejonem, miejscem, ograniczony do jakiegoś miejsca

lokator lɔˈkatɔr n
asukas
ktoś, kto mieszka w wynajętym mieszkaniu

lokomotywa ˌlɔkɔ̃mɔˈtɨva n
veturi
(kolejnictwo) pojazd szynowy mający własny napęd, przeznaczony do ciągnięcia (lub pchania) wagonów; .

loksodroma n
kompassiviiva
(nawigacja) (matematyka, matematyczny) linia krzywa na powierzchni kuli, przecinająca wszystkie południki pod tym samym kątem;

lokówka lɔˈkufka n
kiharrin
(fryzyjski) (technologia, technika, techniczny) przyrząd elektryczny służący do zakręcenia loków na gorąco
papiljotti
(fryzyjski) wałek wykonany z metalu lub tworzyw sztucznych, służący do zakręcania włosów

lombard ˈlɔ̃mbart n
panttilainaamo
instytucja udzielająca pożyczek pod zastaw przedmiotów lub papierów wartościowych;

lombardzista n
panttilainaamon pitäjä
(potocznie, potoczny) właściciel lombardu, osoba pożyczająca pod zastaw

londyńczyk lɔ̃nˈdɨ̃j̃n͇t͡ʃɨk n
lontoolainen
mieszkaniec Londynu

londyński lɔ̃nˈdɨ̃j̃sʲci adj
lontoolainen
pochodzący z Londynu, dotyczący Londynu

longboard n
lonkkari
(sport, sportowy) deskorolka o dłuższym rozmiarze, pozwalająca rozwinąć większą prędkość;

lont lɔ̃nt n
sytytyslanka
(wojskowość, wojskowy) łatwopalna linka przy starej broni artyleryjskiej lub ładunku wybuchowym, służąca do odpalenia go lub oddania strzału z bezpiecznej odległości, poprzez zapalenie końca tej linki i stopniowe przenoszenie się płomienia do zapalnika

loping ˈlɔpʲĩŋk n
Loping-epookki
(geologia, geologiczny) trzecia, najmłodsza epoka permu, trwająca 260,4 – 251 milionów lat temu; późny perm;

lorens ˈlɔrɛ̃w̃s n
lawrencium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Lr i liczbie atomowej 103;

lornetka lɔrˈnɛtka n
kiikari
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny do obserwacji dwuocznej, składający się z dwóch jednakowych, połączonych zawiasowo, ułożonych równolegle lunet obserwacyjnych;

los lɔs n
arpa arpalippu
mała kartka pełniąca rolę kuponu, decydująca o wygranej lub przegranej

lot lɔt n
lento
przemieszczanie się w powietrzu lub w przestrzeni kosmicznej
lentomatka
podróż, np. samolotem, balonem

lotaryński adj
lorrainelainen
związany z Lotaryngią, dotyczący Lotaryngii lub Lotaryńczyków

lotaryński n
lorrainelainen
(językoznawstwo, językoznawczy) język Lotaryńczyków, (właściwie) gwara lotaryńska języka niemieckiego

loteria lɔˈtɛrʲja n
arvonta
gra, której uczestnicy nabywają losy, a o wygranej decyduje losowanie

lotka ˈlɔtka n
siiveke
(lotnictwo, lotniczy) ruchomy element skrzydła statku powietrznego, służący do kontroli jego przechylenia, czyli obrotu wzdłuż osi podłużnej;

lotnictwo lɔtʲˈɲit͡stfɔ n
ilmailu
ogół zagadnień związanych ze wszelkiego rodzaju statkami powietrznymi;

lotnik ˈlɔtʲɲik n
lentäjä
(lotnictwo, lotniczy) (zawód, zawodowy, zawodowo) człowiek, który lata samolotem lub należy do jego obsługi
(wojskowość, wojskowy) żołnierz służący w lotnictwie

lotnisko lɔtʲˈɲiskɔ n
lentoasema lentokenttä
(lotnictwo, lotniczy) wydzielony obszar na ziemi przystosowany do obsługi statków powietrznych;

lotniskowiec ˌlɔtʲɲiˈskɔvʲjɛt͡s n
lentotukialus
(wojskowość, wojskowy) okręt stanowiący ruchomą bazę dla samolotów, poprzez odpowiednio ukształtowany pokład jako pas startowy;

lotny adj
haihtuva
(fizyka, fizyczny) występujący w postaci gazowej lub łatwo w nią przechodzący
łatwo unoszący się w powietrzu

lotos ˈlɔtɔs n
lootus
(botanika, botaniczny) Nelumbo Adans., rodzaj roślin z rodziny lotosowatych;

loża n
aitio
(architektura, architektoniczny) specjalne miejsce na widowni przeznaczone dla osobistości;

lub lup conjunction
tai
spójnik łączący dwa zdania równorzędne oraz dwie części zdania, wskazując, że przynajmniej jedna część jest prawdziwa;

lubczyk ˈlupt͡ʃɨk n
liperi
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny selerowatych o żółtych kwiatach, używana jako przyprawa kuchenna, według wierzeń ludowych uważana za środek wywołujący miłość, afrodyzjak;

lubić ˈlubʲit͡ɕ v
digata
darzyć kogoś lub coś pozytywnym uczuciem

lucerna luˈt͡sɛrna n
sinimailanen
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) jednoroczna lub dwuletnia bylina z rodziny bobowatych;

lud lut n
kansa
zbiorowość ludzi o wspólnym języku i kulturze, niebędąca narodem

luddysta n
luddiitti
(historia, historyczny, historycznie) zwolennik luddyzmu, czyli niszczenia maszyn postrzeganych przez robotników jako źródło zagrożenia u progu rewolucji przemysłowej

ludność ˈludnɔɕt͡ɕ n
väestö
ogół ludzi zamieszkujących dane terytorium

ludobójczy adj
kansanmurhaan liittyvä
związany z ludobójstwem, właściwy ludobójstwu

ludobójstwo ˌludɔˈbujstfɔ n
kansanmurha
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrodnia przeciwko ludzkości polegająca na celowym wyniszczaniu całych narodów lub ich części (grup etnicznych / religijnych / rasowych) poprzez zabójstwa jak i tworzenie warunków życia obliczonych na fizyczne wyniszczenie;

ludowy luˈdɔvɨ adj
kansan-
dotyczący obszarów wiejskich i chłopów
pochodzący od ludu
przeznaczony dla ludu, powszechny

ludożerca ˌludɔˈʒɛrt͡sa n
miestennielijä
człowiek zjadający mięso ludzkie

ludożerstwo ˌludɔˈʒɛrstfɔ n
ihmissyönti
jedzenie mięsa ludzkiego przez innych ludzi

ludzki ˈlut͡sʲci adj
inhimillinen
odnoszący się do wytworów rąk lub umysłu człowieka
cecha charakterystyczna dla poczynań lub dążeń człowieka

ludzkość ˈlut͡skɔɕt͡ɕ n
ihmiskunta
ród ludzki; ogół, suma ludzi na świecie

lufa ˈlufa n
piippu
część broni palnej w postaci rury, w której następuje rozpędzenie pocisku przy strzale;

lufcik n
tuuletusikkuna
otwieralna część w skrzydle okna umożliwiająca wietrzenie pomieszczenia

luidor n
louis d'or
(dawniej, dawny) (numizmatyka, numizmatyczny) złota moneta bita we Francji;

lukier ˈlucɛr n
kuorrute
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) polewa używana do pokrywania wyrobów cukierniczych, sporządzana z roztopionego cukru pudru;

lukrecja luˈkrɛt͡sʲja n
lakritsi laku
(botanika, botaniczny) Glycyrrhiza, rodzaj bylin z rodziny bobowatych, rosnących w Eurazji;
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) wysuszone korzenie lukrecji (1.1) z odłogami lub ich przetwory

luks luks n
luksi
(fizyka, fizyczny) jednostka natężenia światła, symbol lx;

luksemburski ˌluksɛ̃mˈbursʲci adj
luxemburg
odnoszący się do miasta Luksemburg
odnoszący się do państwa Luksemburg

luksus ˈluksus n
luksus ylellisyys
warunki zapewniające komfortowe życie i zbytek;

luksusowy adj
ylellinen
taki, który jest przejawem luksusu, bogatego życia

lulać ˈlulat͡ɕ v
tuudittaa
(potocznie, potoczny) kołysać dziecko (najczęściej do snu)

lulek czarny n
hullukaali
(botanika, botaniczny) Hyoscyamus niger L., gatunek rośliny z rodziny psiankowatych o własnościach leczniczych i trujących w większej ilości;

lumbago lũmˈbaɡɔ n
noidannuoli
(medycyna, medyczny) ból okolicy lędźwiowej, mogący mieć różne przyczyny, m.in. zapalenie korzonków czy urazy i zmiany kręgosłupa;

lumen n
luumen
(fizyka, fizyczny) jednostka miary strumienia świetlnego

lumpenproletariat n
lumpenproletariaatti
(socjologia, socjologiczny) (pogardliwie, pogardliwy) warstwa społeczna składająca się z miejskiej biedoty, ludzi trwale bezrobotnych żyjących na marginesie społeczeństwa;

luneta n
kaukoputki
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny do oglądania odległych obiektów, którego elementami są okular i obiektyw;

lupa ˈlupa n
suurennuslasi
wypukła soczewka wyposażona w uchwyt, prosty przyrząd optyczny do powiększania obrazu;

lustracja n
seulonta
(urzędowy) przegląd, kontrola jakichś pomieszczeń, dokumentów itp.

lustro ˈlustrɔ n
peili kuvastin
gładka powierzchnia odbijająca światło; tafla szkła od spodu pokrytego warstwą srebra lub aluminium;

luteranizm ˌlutɛˈrãɲism̥ n
evankelis-luterilaisuus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna teologiczna, jeden z nurtów protestantyzmu, zapoczątkowany przez Marcina Lutra;

luterański adj
luterilainen
związany z luteranizmem

lutet ˈlutɛt n
lutetium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Lu i liczbie atomowej 71;

lutnia ˈlutʲɲa n
luuttu
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument strunowy przypominający mandolinę;

lutować luˈtɔvat͡ɕ v
juottaa
(technologia, technika, techniczny) łączyć metalowe elementy przy pomocy lutu roztopionego lutownicą lub palnikiem

lutownica ˌlutɔvʲˈɲit͡sa n
kolvi
(technologia, technika, techniczny) narzędzie do lutowania;

luty ˈlutɨ n
helmikuu
drugi miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)

luwijski adj
luuvi
(dosłownie) związany z Luwią lub Luwijczykami, dotyczący Luwii lub Luwijczyków

luwijski n
luuvi
(językoznawstwo, językoznawczy) język luwijski;

luzem adv
irto-
o towarach: bez opakowania, pojedynczo

luźno ˈluʑnɔ adv
irtonaisesti
w sposób luźny, swobodny

luźny ˈluʑnɨ adj
irti
nieprzylegający, swobodny, zapewniający swobodę ruchów (o ubraniach)
nieumocowany

lwi lvʲi possessiveAdjective
leijonamainen leijonan-
należący do lwa

lwia część ˈlvʲja ˈt͡ʃɛ̃w̃ɕt͡ɕ n
leijonanosa
znaczna, większa część czegoś

lwica ˈlvʲit͡sa n
naarasleijona
(zoologia, zoologiczny) samica lwa

lód lut n
jää
stały stan skupienia wody;
(potocznie, potoczny) lodowisko
jäätelö jää
(potocznie, potoczny) porcja lodów przeznaczona do zjedzenia przez jedną osobę

ląd lɔ̃nt n
maa
obszar skorupy ziemskiej niepokryty wodami mórz i oceanów;

lądolód lɔ̃nˈdɔlut n
mannerjää
gruba warstwa lodu pokrywająca duże obszary ziemi;

lądowanie ˌlɔ̃ndɔˈvãɲɛ n
laskeutuminen
(rzeczownik odczasownikowy) od lądować

lądownik n
laskeutuja
(astronautyka, astronautyczny) część statku kosmicznego przeznaczona do lądowania;

lędźwie ˈlɛ̃ɲd͡ʑvʲjɛ n
kuve
(anatomia, anatomiczny) część pleców między żebrami a miednicą

lęgowisko n
soidinpaikka
(ornitologia, ornitologiczny) obszar gniazdowania i lęgu;

lęk lɛ̃ŋk n
ahdistus
(psychologia, psychologiczny) strach pojawiający się bez przyczyny;

maar n
maari
(geologia, geologiczny) lejkowaty krater powstały na skutek wybuchu wulkanu, często wypełniony wodą i tworzący jezioro;

macchiato n
macchiato
kawa espresso z odrobiną mleka;

macedoński ˌmat͡sɛˈdɔ̃j̃sʲci adj
makedonialainen
odnoszący się do państwa Macedonii lub Macedończyków

machinacja ˌmaxʲĩˈnat͡sʲja n
masinointi
podstępne działanie na czyjąś niekorzyść

macica maˈt͡ɕit͡sa n
kohtu
(anatomia, anatomiczny) narząd kręgowców, w którym rozwija się embrion;

macierz ˈmat͡ɕɛʃ n
matriisi
(matematyka, matematyczny) prostokątna tablica liczb lub innych elementów pewnego pierścienia;

macierz diagonalna n
diagonaalimatriisi
(matematyka, matematyczny) macierz, zwykle kwadratowa, której wszystkie niezerowe elementy znajdują się na przekątnej głównej;

macierz kwadratowa n
neliömatriisi
(matematyka, matematyczny) macierz o jednakowej liczbie wierszy i kolumn

macierzyństwo ˌmat͡ɕɛˈʒɨ̃j̃stfɔ n
äitiys
bycie matką

macka n
lonkero
(zoologia, zoologiczny) wyrostek ciała niektórych wodnych bezkręgowców, służący do chwytania lub rozpoznawania dotykiem
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) zasięg czyichś groźnych wpływów (zwykle w liczbie mnogiej)

macocha maˈt͡sɔxa n
äitipuoli
żona ojca, ale nie matka;

maczeta maˈt͡ʃɛta n
viidakkoveitsi
długi, szeroki nóż podobny do tasaka, używany przeważnie do wyrąbywania ścieżek w gęstych zaroślach;

maczuga n
nuija
jedna z najstarszych broni obuchowych, pałka z grubym końcem nabitym ostrymi kamieniami lub kawałkami metalu;

madagaskarnik n
kyyhkyrääkkä
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Mesitornithidae;

madrycki maˈdrɨt͡sʲci adj
madridilainen
odnoszący się do miasta Madryt

madżong n
mahjong
chińska gra dla czterech graczy;

maestro maˈɛstrɔ n
maestro
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (podniośle) tytuł wyrażający szacunek dla wybitnego artysty muzyka

mafia ˈmafʲja n
mafia
(kryminologia, kryminologiczny) zorganizowana grupa przestępcza wywodząca się z Włoch (obecnie działająca w wielu krajach), o hierarchicznej strukturze, działająca w wielu obszarach życia, również dążąca do uzyskania wpływów w polityce

mag mak n
mystikko
(ezoteryka) osobnik, który wprawnie włada magią mistyczną

magazyn maˈɡazɨ̃n n
aikakauslehti
czasopismo ilustrowane
varasto
pomieszczenie do przechowywania przedmiotów, zwłaszcza towarów

magazynek n
lipas
(wojskowość, wojskowy) zasobnik na amunicję

magdalenka n
madeleine
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciastko w kształcie muszelki;

magenta maˈɡɛ̃nta n
aniliininpunainen
barwa purpurowa;

magia ˈmaɟja n
magia
(ezoteryka) lub (fantasy) praktyki oparte na wierze w zjawiska nadprzyrodzone, wykorzystujące zaklęcia i czynności rytualne;

magicznie adv
maagisesti
w sposób magiczny

magiczny maˈɟit͡ʃnɨ adj
maaginen
związany z magią, dotyczący magii

magik ˈmaɟik n
illusionisti
osoba robiąca sztuczki mające sprawiać wrażenie magii

magma ˈmaɡma n
magma
(geologia, geologiczny) gorąca, ruchliwa materia, ciekły stop złożony głównie z krzemianów i glinokrzemianów, znajdujący się w głębi skorupy ziemskiej;

magnes ˈmaɡnɛs n
magneetti
przedmiot mający zdolność przyciągania niektórych przedmiotów (zrobionych z żelaza i jego stopów);

magnetofon ˌmaɡnɛˈtɔfɔ̃n n
magnetofoni nauhuri
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wielokrotnego nagrywania i odtwarzania dźwięku na specjalnej taśmie magnetycznej;

magnetorecepcja n
magneettiaisti
(biologia, biologiczny) zdolność organizmu do rozpoznawania kierunku pola magnetycznego;

magnetowid ˌmaɡnɛˈtɔvʲit n
kuvanauhuri
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zapisywania na taśmie magnetycznej sygnałów telewizyjnych i późniejszego ich odtwarzania;

magnetyczny ˌmaɡnɛˈtɨt͡ʃnɨ adj
magneettinen
(fizyka, fizyczny) charakteryzujący się magnetyzmem; dotyczący magnesu, magnetyzmu; mający właściwości takie jak magnes
taki, który jest przyciągający, działa przyciągająco (również w znaczeniu przenośnym)

magnetyt maɡˈnɛtɨt n
magnetiitti
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady tlenków, o silnych właściwościach magnetycznych, najbogatsza ruda żelaza;

magnetyzm n
magnetismi
(fizyka, fizyczny) zjawiska i właściwości materii odnoszące się do oddziaływania pól magnetycznych;

magnez ˈmaɡnɛs n
magnesium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mg i liczbie atomowej 12

magnezyt n
magnesiitti
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady węglanów, składający się w głównej mierze ze związków magnezu;

magnituda n
magnitudi
(geologia, geologiczny) (fizyka, fizyczny) liczbowa miara energii trzęsienia ziemi oparta na wielkości momentu sejsmicznego;

magnolia maɡˈnɔlʲja n
magnolia
(botanika, botaniczny) Magnolia L., drzewo lub krzew należący do rodziny magnoliowatych;

maharadża n
maharadja
(historia, historyczny, historycznie) niezależny władca w Indiach i na Archipelagu Malajskim

mahometański adj
muhamettilainen
związany z mahometanizmem i mahometanami, dotyczący mahometanizmu

mahonia maˈxɔ̃ɲja n
mahonia
(botanika, botaniczny) Mahonia Nutt., rodzaj krzewów z rodziny berberysowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju mahonia (1.1)

mahoń ˈmaxɔ̃ɲ n
mahonki
drewno otrzymywane z mahoniowca

maizena ˌma<sup>j</sup>iˈzɛ̃na n
maissitärkkelys
(spożywczy) skrobia kukurydziana

maj maj n
toukokuu
piąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)

majeranek ˌmajɛˈrãnɛk n
meirami
(botanika, botaniczny) roślina uprawna stosowana w lecznictwie i gastronomii;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z suszonych pędów majeranku (1.1)

majestat maˈjɛstat n
majesteettisuus
dostojeństwo, powaga lub okazałość jakichś osób, zjawisk lub rzeczy

majestatyczny ˌmajɛstaˈtɨt͡ʃnɨ adj
majesteettinen
(książkowy) pełen dostojnej powagi

majonez maˈjɔ̃nɛs n
majoneesi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty sos z żółtek, musztardy, przypraw i oleju;

major ˈmajɔr n
majuri
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych wyższy od kapitana;

majstersztyk majˈstɛrʃtɨk n
mestarinäyte
(książkowy) coś wyjątkowo udanego, umiejętnie przeprowadzonego; osiągnięcie
(środowiskowy) (rzemiosło, rzemieślniczy) przedmiot, produkt będący sprawdzianem umiejętności zawodowych rzemieślnika, warunek uzyskania tytułu mistrza

mak mak n
unikko unikukka
(botanika, botaniczny) Papaver L., rodzaj roślin z rodziny makowatych;

maka n
maca
(spożywczy) korzeń pieprzycy peruwiańskiej (Lepidium meyenii Walp.), który w formie sproszkowanej sprzedawany jest jako suplement diety lub w całości jako jarzyna

makabryczny ˌmakaˈbrɨt͡ʃnɨ adj
kaamea
wywołujący przerażenie i odrazę, zazwyczaj przez sugestywne ukazanie agonii, śmierci lub rozkładu

makak ˈmakak n
makaki
(zoologia, zoologiczny) Macaca, niewielka, wąskonosa małpa;

makak japoński n
japaninmakaki
(zoologia, zoologiczny) Macaca fuscata L., gatunek małpy z rodziny koczkodanowatych;

makaron maˈkarɔ̃n n
makaroni
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) półprodukt żywnościowy wytwarzany z ciasta zagniecionego z mąki, wody i soli;

makaronik n
leivos
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj ciastka przyrządzanego z białek jaj, cukru pudru i mielonych migdałów;

makiawelizm ˌmacaˈvɛlʲism̥ n
häikäilemättömyys
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna i strategia postępowania opisana przez Niccolò Machiavellego;

makijaż maˈcijaʃ n
meikkaaminen meikkaus
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) czynność nakładania na twarz kosmetyków, sztuka zdobienia twarzy
meikki
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyki (szminka, tusz, cień do powiek itp.) nałożone na twarz

makolągwa ˌmakɔˈlɔ̃ŋɡva n
hemppo
(ornitologia, ornitologiczny) Carduelis cannabina, mniejszy od wróbla ptak gniazdujący w krzewach;

makrela maˈkrɛla n
makrilli
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba morska z rodziny makrelowatych z rodzaju Scomber lub Scomberomorus;

makro-
makro-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na duże rozmiary lub dużą skalę tego, co jest nazwane drugim członem

makroekonomiczny adj
makrotaloudellinen makroekonominen
dotyczący makroekonomii, związany z makroekonomią

makrofotografia ˌmakrɔfɔtɔˈɡrafʲja n
lähikuvaus
(fotografia) technika wykonywania zdjęć, w której fotografowany obiekt zostaje odwzorowany w naturalnych rozmiarach lub jest powiększony; także: zdjęcie wykonane tą techniką

maksimum ˈmaksʲĩmũm n
maksimi
największy stopień, największa ilość / wartość / wielkość

maksyma n
maksiimi
(książkowy) myśl zwięźle wyrażona, zawierająca jakąś zasadę postępowania

maksymalizacja n
maksimointi
maksymalne zwiększenie

maksymalny ˌmaksɨ̃ˈmalnɨ adj
maksimaalinen
taki, który osiągnął maksimum; taki, który jest największy (np. w nasileniu)

malachit maˈlaxʲit n
malakiitti
(mineralogia, mineralogiczny) (jubilerstwo, jubilerski) minerał o zielonej barwie, wykorzystywany w jubilerstwie, architekturze, sztuce zdobniczej oraz jako pigment;

malajski maˈlajsʲci n
malaiji
(językoznawstwo, językoznawczy) język Malezji i Malajów

malapropizm n
malapropismi
(językoznawstwo, językoznawczy) użycie innego słowa czy wyrażenia niż zamierzony, często dające komiczny efekt;

malaria maˈlarʲja n
malaria horkka
(medycyna, medyczny) zimnica, rodzaj choroby tropikalnej;

malarstwo maˈlarstfɔ n
maalaustaide
(sztuka) sztuka plastyczna posługująca się m.in. plamą barwną, linią nakładaną na określoną powierzchnię (np. płótno, tektura, deska, ściana);

malarz ˈmalaʃ n
taidemaalari maalari
(sztuka) artysta, który maluje obrazy
(budownictwo) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik lub robotnik, który maluje ściany i inne części budynku

male gaze n
miehinen katse
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (socjologia, socjologiczny) z perspektywy feminizmu, to spostrzeżenie, że kobiety są często przedstawiane w literaturze i produkcjach filmowych w męskim, heteroseksualnym ujęciu, dedykowanym męskiej heteroseksualnej widowni

malezyjski ˌmalɛˈzɨjsʲci adj
malaijinkielinen
odnoszący się do państwa Malezja

malijski maˈlʲijsʲci adj
malilainen
odnoszący się do państwa Mali

malina maˈlʲĩna n
vadelma vattu
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc maliny właściwej (1.2)
(botanika, botaniczny) Rubus L., rodzaj krzewów z rodziny różowatych;
(botanika, botaniczny) Rubus idaeus L., krzew maliny właściwej

malinka maˈlʲĩnka n
fritsu
(potocznie, potoczny) ślad na skórze po intensywnym pocałunku;

malinowy ˌmalʲĩˈnɔvɨ adj
vadelmanmakuinen
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony z malin, z dodatkiem owoców malin
dotyczący malin (krzewów i owoców)
mający kolor dojrzałego owocu maliny, różowoczerwony

malować maˈlɔvat͡ɕ v
maalata
(technologia, technika, techniczny) nakładać farbę na jakąś powierzchnię (płótno, papier, tekturę, ścianę), wypełniać coś kolorem
(sztuka) tworzyć obraz lub dzieło malarskie

malowniczy adj
kuvankaunis
pełny walorów malarskich

maltańczyk malˈtãj̃n͇t͡ʃɨk n
maltankoira
(kynologia, kynologiczny) rasa małych psów o białym włosie

maltański malˈtãj̃sʲci adj
maltalainen
(geografia, geograficzny) odnoszący się do wyspy Malta
maltalainen malta
(geografia, geograficzny) odnoszący się do państwa Malta

maltański malˈtãj̃sʲci n
malta maltalainen
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Malty;

malwa ˈmalva n
salkoruusu
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju malwa (1.1)

mama ˈmãma n
äiti
(potocznie, potoczny) matka

mamba ˈmãmba n
mamba
(herpetologia, herpetologiczny) rodzaj jadowitych, afrykańskich węży;

mameluk n
mamelukki
(historia, historyczny, historycznie) niewolnik państwowy będący żołnierzem straży przybocznej władców egipskich; później członek warstwy panującej w Egipcie, Syrii i Delhi;

mamka ˈmãmka n
imettäjä
kobieta karmiąca piersią cudze dziecko

mammalogia ˌmãmːaˈlɔɟja n
mammalogia
(zoologia, zoologiczny) teriologia, dział zoologii zajmujący się ssakami;

mammografia ˌmãmːɔˈɡrafʲja n
mammografia
(medycyna, medyczny) radiologiczne badanie piersi;

mamrotać mãmˈrɔtat͡ɕ v
mongertaa
mówić cicho i niewyraźnie

mamut ˈmãmut n
mammutti
(zoologia, zoologiczny) Elephas primigenius, wymarły ssak z rodziny słoniowatych;

mandala mãnˈdala n
mandala
motyw artystyczny, zwykle w kształcie okręgu, ze wpisanym kwadratem podzielonym na cztery trójkąty, który symbolizuje kosmos; jest używany w celach religijnych i w magii;

mandaryn n
mandariini
(historia, historyczny, historycznie) urzędnik w cesarskich Chinach;

mandarynka ˌmãndaˈrɨ̃nka n
mandariini
(botanika, botaniczny) Citrus reticulata Blanco, niewysokie, wiecznie zielone drzewo cytrusowe rosnące w ciepłych krajach, uprawiane dla jadalnych owoców;
(spożywczy) owoc mandarynki (1.1) mniejszy od pomarańczy, o cienkiej skórce
mandariinisorsa
(ornitologia, ornitologiczny) Aix galericulata, ptak wodny z rodziny kaczkowatych;

mandaryński n
mandariinikiina
(językoznawstwo, językoznawczy) standardowy język chiński;

mandat ˈmãndat n
sakko
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kara w postaci grzywny za wykroczenie;

mandolina ˌmãndɔˈlʲĩna n
mandoliini
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szarpany strunowy instrument muzyczny;
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ręczna szatkownica do warzyw

mandżurski mãn͇ˈd͡ʒursʲci adj
mantšurialainen
dotyczący Mandżurii, związany z Mandżurią, pochodzący z Mandżurii

manekin mãˈnɛcĩn n
malli
figura z dowolnego materiału mająca kształt człowieka;

manewr ˈmãnɛfr̥ n
liike
(przenośnie, przenośnia) zręczne posunięcie
(wojskowość, wojskowy) zaplanowany ruch wojsk w celu osiągnięcia dogodnej pozycji bojowej;
zwrot pojazdu, przedmiotu lub ciała w celu uzyskania zamierzonej pozycji, wymagający zręcznego kierowania

manga ˈmãŋɡa n
manga
japoński komiks;

mangan ˈmãŋɡãn n
mangaani
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mn i liczbie atomowej 25;

mango ˈmãŋɡɔ n
mangopuu
(botanika, botaniczny) Mangifera L., mangowiec, rodzaj drzew owocowych z rodzaju nanerczowatych;
mangopuu mango
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc drzewa z rodzaju mango (1.1)

mangostan n
mangostani
(botanika, botaniczny) Garcinia L., rodzaj wiecznie zielonych drzew z rodziny kluzjowatych;
(botanika, botaniczny) Garcinia mangostana L., wiecznie zielone drzewo tropikalne pochodzące z Azji Południowo-Wschodniej;
(spożywczy) ciemnofioletowy owoc mangostanu (1.2) o soczystym, słodkim i cierpkim miąższu przypominającym w smaku ananas i brzoskwinię

mania ˈmãɲja n
mania
silne, niemalże chorobliwe zainteresowanie czymś, zamiłowanie do czegoś

mania prześladowcza n
vainoamisharha vainoamisharhaluulo
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy stan psychiczny objawiający się nieustannym dopatrywaniu się niebezpieczeństw i urojonych wrogów, której towarzyszy wzrost serotoniny i adrenaliny w organizmie

maniak ˈmãɲak ˈmãɲjak n
maanikko
(medycyna, medyczny) człowiek znajdujący się w fazie maniakalnej choroby afektywnej dwubiegunowej
(potocznie, potoczny) człowiek ogarnięty jakąś obsesją, nadmiernie zaangażowany

manichejczyk n
manikealainen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) (historia, historyczny, historycznie) zwolennik manicheizmu

manicure n
käsienhoito
pielęgnacja dłoni, paznokci u rąk;

maniery n
käytöstavat
sposób zachowania

manifest mãˈɲifɛst n
manifesti
(urzędowy) wykaz ładunku

manipulacja ˌmãɲipuˈlat͡sʲja n
manipulaatio
celowe naginanie lub przeinaczanie faktów dla udowodnienia swoich racji lub w celu wywarcia wpływu na czyjeś poglądy, nastroje, reakcje

manipulować ˌmãɲipuˈlɔvat͡ɕ v
manipuloida
kierować kimś, powodować, że ktoś coś robi, bez jego wiedzy i zgody

mankiet ˈmãŋʲcɛt n
kalvosin
(krawiectwo) pasek materiału kończący rękaw, nogawkę lub skarpetkę

manna ˈmãnːa n
manna
(biblijny) pokarm z nieba, który Bóg zsyłał Izraelitom przez 40 lat na pustyni;

manometr mãˈnɔ̃mɛtr̥ n
painemittari
przyrząd do mierzenia ciśnienia;

manosfera n
manosfääri
(socjologia, socjologiczny) nieformalna sieć blogów, forów internetowych i stron WWW, skupiających się na kwestiach związanych z mężczyznami i męskością, często toksyczna i interpretowana jako przejaw maskulinizmu;

mansarda mãw̃ˈsarda n
aumattu taitekatto
(architektura, architektoniczny) dach zbudowany z dwóch części, którego niższa część jest mocniej nachylona niż wyższa
pomieszczenie mieszkalne na strychu, pod dachem mansardowym;

mansyjski n
mansi
(językoznawstwo, językoznawczy) język mansyjski;

mantra ˈmãntra n
mantra
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wedyjski hymn lub modlitwa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielokrotnie powtarzana rytualna formuła magiczna stosowana w niektórych odmianach hinduizmu lub buddyzmu

mantykora n
mantikori
(mitologia grecka) potwór o głowie ludzkiej, skrzydłach smoczych lub nietoperzych oraz ogonie skorpionim, który zawierać miał silną truciznę, mogąca zabić w kilka chwil;

manul n
arokissa
(zoologia, zoologiczny) azjatycki drapieżnik z rodziny kotowatych;

manx mãŋks n
manksi
(językoznawstwo, językoznawczy) język celtycki używany na Wyspie Man;

maoizm n
maolaisuus
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sformułowana przez Mao Tse-tunga doktryna Komunistycznej Partii Chin;

maoryski adj
maori
związany z Maorysami, dotyczący Maorysów

maoryski n
maori
(językoznawstwo, językoznawczy) język maoryski;

mapa ˈmapa n
kartta
graficzne odwzorowanie terenu, także nieba;

marakuja n
passiohedelmä
(spożywczy) (botanika, botaniczny) owoc męczennicy jadalnej, Passiflora edulis Sims

marathi n
marathi
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z szerzej używanych w Indiach języków, język urzędowy stanu Maharasztra;

maraton maˈratɔ̃n n
maraton
(sport, sportowy) bieg na dystansie 42 km i 195 m;

marcepan marˈt͡sɛpãn n
marsipaani
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa ze zmielonych migdałów utartych z cukrem i białkiem, używana do wyrobów cukierniczych;

marchew ˈmarxɛf n
porkkana
(botanika, botaniczny) Daucus L., rodzaj roślin z rodzaju selerowatych;

marchia n
markiisikunta
(historia, historyczny, historycznie) (administracja) w państwie karolińskim oraz w Świętym Cesarstwie Rzymskim okręg przygraniczny zarządzany przez margrabię;

margaryna ˌmarɡaˈrɨ̃na n
margariini
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) produkt spożywczy, tłuszcz jadalny podobny do masła, wytwarzany z olejów roślinnych;

margiel ˈmarʲɟɛl n
merkeli
(geologia, geologiczny) skała osadowa złożona głównie z węglanów oraz minerałów ilastych;

margines n
marginaali
niezadrukowany brzeg strony, (na przykład) zeszytu;

margrabia marˈɡrabʲja n
rajakreivi
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu: zwierzchnik marchii

margrabstwo n
rajakreivikunta
(historia, historyczny, historycznie) tytuł i urząd margrabiego
(historia, historyczny, historycznie) ziemie zarządzane przez margrabiego

marihuana ˌmarʲixuˈ<sup>w</sup>ãna n
marihuana
substancja psychoaktywna wytwarzana z konopi siewnych;

marimba maˈrʲĩmba n
marimba
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny z grupy idiofonów;

marina maˈrʲĩna n
venesatama
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) port dla jachtów;

marionetka ˌmarʲjɔ̃ˈnɛtka n
marionetti
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) lalka poruszana za pomocą sznurków;

marka ˈmarka n
Saksan markka
(handel, handlowy) znak na produktach danej firmy

markaczka marˈkat͡ʃka n
mustalintu
(ornitologia, ornitologiczny) Melanitta nigra, gatunek morskiej kaczki o czarnym upierzeniu;

marketing n
markkinointi
(ekonomia, ekonomiczny) działania zorientowane wokół potrzeb konsumentów, polegające na ustaleniu wielkości produkcji oraz metod dystrybucji, sprzedaży i reklamy towarów;

markiz n
markiisi
tytuł arystokratyczny pomiędzy księciem a hrabią;

markiza marʲˈciza n
markiisitar
arystokratka – żona markiza

marksistowski adj
marxilainen
(filozofia, filozoficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący marksizmu

marksizm ˈmarʲcɕism̥ n
marxismi
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koncepcja filozoficzna, ekonomiczna i społeczno-polityczna stworzona przez Karola Marksa i Fryderyka Engelsa, zakładająca, że motorem zmian historycznych jest walka klas, prowadząca do utworzenia społeczeństwa komunistycznego;

marmolada ˌmarmɔˈlada n
marmeladi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, stężony przetwór owocowy sporządzany z przetartych owoców gotowanych z cukrem;

marmur ˈmarmur n
marmori
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna powstała z przeobrażenia wapieni, stosowana jako dekoracyjny materiał budowlany i artystyczny;

marnieć v
nääntyä
tracić wartość, stawać się marnym

marnować marˈnɔvat͡ɕ v
tuhlata
wykorzystywać w sposób, który nie przynosi korzyści

marokański ˌmarɔˈkãj̃sʲci adj
marokkolainen
odnoszący się do Maroka

marsjański marˈsʲjä̃j̃sʲci adj
marsilainen
dotyczący Marsa, związany z Marsem

marsz marʃ n
marssi
przemieszczanie się, pochód wojsk;
rodzaj aktywności fizycznej, równomierny chód, również szybki rytmiczny chód wojskowy
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny o wyraźnej rytmice;

marszand ˈmarʃãnt n
taidekauppias
(książkowy) (sztuka) osoba handlująca dziełami sztuki

marszałek marˈʃawɛk n
marsalkka
(wojskowość, wojskowy) najwyższy stopień wojskowy, m.in. w Polsce;

martwa natura ˈmartfa naˈtura n
asetelma
(sztuka) kompozycja malarska przedstawiająca drobne przedmioty, owoce, zabite zwierzęta itp.;

martwak n
kuoliosiru
(medycyna, medyczny) martwa tkanka oddzielona od tkanki żywej, najczęściej w kości

martwe pole ˈmartfɛ ˈpɔlɛ n
kuollut kulma
fragment przestrzeni wokół pojazdu niewidoczny dla kierującego w żadnym z lusterek;

martwicze zapalenie powięzi n
nekrotisoiva faskiitti
(medycyna, medyczny) rzadkie, ostre zakażenie podskórnej tkanki łącznej szerzące się wzdłuż powięzi okrywających mięśnie tułowia i kończyn;

martwiczy adj
nekroottinen
(medycyna, medyczny) związany z martwicą, miejscowym obumieraniem tkanek

martwy ˈmartfɨ adj
kuollut
taki, który umarł

martwy ciąg n
maastaveto
(sport, sportowy) ćwiczenie i dyscyplina sportowa, w której osoba wykonująca musi podnieść z ziemi jakiś ciężar aż do momentu całkowitego wyprostowania nóg oraz pleców;

marynarka ˌmarɨ̃ˈnarka n
laivasto
(wojskowość, wojskowy) wojska walczące na wodzie

marynarka wojenna ˌmarɨ̃ˈnarka vɔˈjɛ̃nːa n
laivasto
(wojskowość, wojskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) ogół morskich sił zbrojnych jakiegoś państwa;

marynarz maˈrɨ̃naʃ n
merimies
(marynarka) człowiek należący do załogi okrętu lub statku;

marynata n
marinadi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mieszanina przypraw suchych lub płynnych przygotowana do nadania produktom spożywczym pewnych walorów smakowych;

marynować v
marinoida
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zaprawiać w zalewie octowej

marzec ˈmaʒɛt͡s n
maaliskuu
trzeci miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)

marzenie maˈʒɛ̃ɲɛ n
haave
fantazjowanie, pragnienie czegoś, chęć uzyskania lub osiągnięcia czegoś

marznący deszcz marzˈnɔ̃nt͡sɨ ˈdɛʃt͡ʃ n
jäätävä sade
(meteorologia, meteorologiczny) deszcz, którego krople mają ujemną temperaturę, są przechłodzone i zamarzają błyskawicznie po uderzeniu w ziemię;

marzyciel n
haaveilija
ten, kto marzy

marzyć ˈmaʒɨt͡ɕ v
haaveilla unelmoida uneksia haaveksia
myśleć o czymś przyjemnym, stwarzając tego obraz w wyobraźni; bardzo pragnąć, aby coś się wydarzyło

marża n
marginaali
(handel, handlowy) różnica między ceną sprzedaży a ceną produkcji lub zakupu towaru, umożliwiająca zysk

masa ˈmasa n
massa
(fizyka, fizyczny) podstawowa wielkość fizyczna określająca ilość materii;

masa krytyczna ˈmasa krɨˈtɨt͡ʃna n
kriittinen massa
(fizyka, fizyczny) najmniejsza ilość materiału rozszczepialnego, niezbędna by mogła nastąpić i utrzymać się jądrowa reakcja łańcuchowa

masa solna n
taikataikina
masa składająca się z mąki i soli, używana do modelowania i wykonywania ozdób;

masakra maˈsakra n
joukkomurha verilöyly
umyślne, masowe zabijanie w sposób wyjątkowo okrutny;

masaż ˈmasaʃ n
hieronta
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zabieg fizjoterapeutyczny lub kosmetyczny wykonywany ręcznie lub przy pomocy aparatury, polegający na ugniataniu, głaskaniu, rozcieraniu, oklepywaniu ciała;

masażystka ˌmasaˈʒɨstka n
hieroja
kobieta wykonująca masaż

mascarpone ˌmaskarˈpɔ̃nɛ n
mascarpone
(spożywczy) miękki, tłusty, twarogowy ser deserowy, wytwarzany tradycyjnie ze śmietany we włoskiej Lombardii;

maska ˈmaska n
naamio naamari
przykrycie twarzy lub jej części z otworami na oczy, używana w różnych celach, np. ochronnych lub obrzędowych;

maskonur maˈskɔ̃nur n
lunni
(ornitologia, ornitologiczny) Fratercula arctica Linnaeus, wodny ptak o krótkim, silnym i kolorowym dziobie występujący na północnych wybrzeżach Atlantyku;
(ornitologia, ornitologiczny) Fratercula Brisson, rodzaj ptaka z rodziny alk;

maskonur pacyficzny maˈskɔ̃nur ˌpat͡sɨˈfʲit͡ʃnɨ n
isolunni
(ornitologia, ornitologiczny) Fratercula corniculata, gatunek ptaka z rodziny alk, rodzaju maskonurów, występujący na północy Pacyfiku

maskonur złotoczuby maˈskɔ̃nur ˌzwɔtɔˈt͡ʃubɨ n
töyhtölunni
(ornitologia, ornitologiczny) Lunda cirrhata, gatunek ptaka z rodziny alk, jeden z trzech gatunków maskonurów, zamieszkuje północny Pacyfik;

maskować v
naamioida
(technologia, technika, techniczny) czynić niedostrzegalnym, niewidocznym, używając jakiejś techniki zasłaniania

masochizm maˈsɔxʲism̥ n
masokismi
(psychologia, psychologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zboczenie seksualne, które polega na odczuwaniu satysfakcji seksualnej pod wpływem bólu lub upokorzenia
przyjemność w zadawaniu sobie bólu lub w poddawaniu się bolesnym praktykom;

masować v
hieroa
wykonywać masaż

mastaba maˈstaba n
mastaba
(archeologia, archeologiczny) grobowiec egipski w kształcie ściętego ostrosłupa;

mastektomia ˌmastɛkˈtɔ̃mʲja n
rinnanpoisto mastektomia
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie piersi;

mastodont n
mastodontti
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) słoniopodobne zwierzę kopalne;

masturbacja ˌmasturˈbat͡sʲja n
itsetyydytys masturbaatio
(medycyna, medyczny) (zobacz) onanizm

masturbować ˌmasturˈbɔvat͡ɕ v
masturboida
pobudzać narządy płciowe w celu wywołania rozkoszy seksualnej – bez udziału partnera lub z jego wyłącznie biernym udziałem

masyw ˈmasɨf n
massiivi
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) grupa gór mająca podobną rzeźbę

maszerować v
marssia
iść miarowym, równym krokiem

maszt maʃt n
masto
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pionowe drzewce ustawione przeważnie w osi jednostki pływającej o napędzie żaglowym, którego podstawowym zadaniem jest stawianie na nim żagli i przenoszenie działania siły aerodynamicznej na kadłub jednostki;
masto tanko tukikeppi
(architektura, architektoniczny) wysoki słup lub pionowa konstrukcja opierająca się na fundamencie;

maszyna maˈʃɨ̃na n
kone
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zawierające mechanizm lub zespół współdziałających mechanizmów, służące do przetwarzania energii albo do wykonywania określonej pracy

maszyna do pisania maˈʃɨ̃na ˌdɔ‿pʲiˈsãɲa n
kirjoituskone
(technologia, technika, techniczny) urządzenie mechaniczne do pisania tekstów;

maszyna do szycia maˈʃɨ̃na dɔ‿ˈʃɨt͡ɕa n
ompelukone
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do łączenia kawałków materiałów przy pomocy nici;

maszynista ˌmaʃɨ̃ˈɲista n
veturinkuljettaja
(kolejnictwo) osoba prowadząca pociąg;

maszynka do golenia maˈʃɨ̃nka ˌdɔ‿ɡɔˈlɛ̃ɲa n
varsiterä
(higiena, higieniczny) narzędzie służące do usuwania w bezpieczny sposób owłosienia ciała

masło ˈmaswɔ n
voi
(spożywczy) tłuszcz jadalny produkowany z mleka;
(spożywczy) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) spożywczy lub kosmetyczny zamiennik masła (1.1) produkowany z tłuszczy roślinnych

masło orzechowe ˈmaswɔ ˌːʒɛˈxɔvɛ n
maapähkinävoi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasta produkowana z orzeszków ziemnych, wywodząca się z kuchni amerykańskiej;

mat mat n
matti
(szachy, pojęcie szachowe) stan gry, w którym król jednej ze stron jest zaszachowany i nie ma żadnego pola, na które mógłby odejść;

mata ˈmata n
alunen
(sport, sportowy) miękkie pokrycie podłogi używane podczas ćwiczeń i zawodów sportowych
plecionka z trzciny, słomy, trawy morskiej lub innych tworzyw, służący wieszania na ścianie, przykrywania podłóg, blatów, ładunków itp.

matador maˈtadɔr n
matadori
(etnografia, etnograficzny) główny uczestnik korridy, toreador zadający bykowi ostatni cios szpadą;

matcha n
matcha
(spożywczy) specjalny rodzaj sproszkowanej zielonej herbaty;

matematycznie adv
matemaattisesti
w sposób dotyczący matematyki; pod względem matematyki

matematyczny ˌmatɛ̃maˈtɨt͡ʃnɨ adj
matemaattinen
związany z matematyką

matematyk ˌmatɛ̃ˈmatɨk n
matemaatikko
osoba zajmująca się zawodowo matematyką;

matematyka ˌmatɛ̃ˈmatɨka n
matematiikka
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka dedukcyjna zajmująca się analizą zbiorów, liczb i innych elementów abstrakcyjnych;

materac maˈtɛrat͡s n
patja
duży płaski przedmiot, wypełniony elastycznym materiałem dla uniknięcia kontaktu z twardą powierzchnią np. podczas snu lub ćwiczeń gimnastycznych;

materia maˈtɛrʲja n
aine
(fizyka, fizyczny) ogół obiektywnie istniejących przedmiotów, poznawalnych za pomocą zmysłów lub przyrządów pomiarowych;

materialista ˌmatɛrʲjaˈlʲista n
materialisti
(filozofia, filozoficzny) wyznawca, zwolennik materializmu
(potocznie, potoczny) człowiek kierujący się w życiu pragnieniem zdobycia korzyści materialnych

materializm ˌmatɛrʲˈjalʲism̥ n
materialismi
kierowanie się w życiu względami materialnymi

materialny ˌmatɛrʲˈjalnɨ adj
aineellinen
dotyczący materii, związany z pojęciem materii
związany z dobrami finansowymi, ekonomicznymi

materiał maˈtɛrʲjaw n
kangas
to, z czego się szyje m.in. ubrania; tkanina, dzianina
materiaali
to, z czego są wytwarzane przedmioty

materiał wybuchowy maˈtɛrʲjaw ˌvɨbuˈxɔvɨ n
räjähde räjähdysaine
związek chemiczny lub ich mieszanina, zdolna do wybuchu pod wpływem uderzenia lub iskry;

matka ˈmatka n
äiti
rodzic płci żeńskiej;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica, przełożona klasztoru
(zoologia, zoologiczny) samica mająca potomstwo

matriarchat maˈtrʲjarxat n
matriarkia
(socjologia, socjologiczny) organizacja społeczeństwa pierwotnego, w którym dominujące znaczenie mają kobiety;

matrioszka maˈtrʲjɔʃka n
maatuska
rosyjska ludowa drewniana zabawka w formie kilku lalek wkładanych jedna w drugą;

matrona n
emäntä
(przestarzałe, przestarzały) (książkowy) stateczna i dostojna starsza kobieta

mauretański ˌmawrɛˈtãj̃sʲci adj
mauritanialainen
(architektura, architektoniczny) odnoszący się do stylu mauretańskiego
odnoszący się do Mauretanii, państwa w Afryce

mauryjski adj
maurilainen
związany z Maurami, dotyczący Maurów

mauzer n
mauseri
(wojskowość, wojskowy) broń palna produkcji albo systemu Mausera; w szczególności karabin powtarzalny lub pistolet

mauzoleum ˌmawzɔˈlɛ<sup>w</sup>ũm n
mausoleumi
(architektura, architektoniczny) monumentalny grobowiec, przeważnie osobna budowla pełniąca taką funkcję;

mazidło maˈʑidwɔ n
linimentti
częściowo płynna substancja służąca do smarowania, wcierania

mazurek maˈzurɛk n
masurkka
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (choreografia, choreograficzny) wiejska taneczna forma muzyczna często utożsamiana z oberkiem;
pikkuvarpunen
(ornitologia, ornitologiczny) Passer montanus, gatunek małego ptaka podobnego do wróbla;

mazut n
masuutti
(chemia, chemiczny) oleista ciecz pozostała po destylacji ropy naftowej niskiej jakości, używana jako paliwo lub olej opałowy;

mała czarna ˈmawa ˈt͡ʃarna n
pieni tummaverikkö
niska brunetka
pikkukahvi mustana
filiżanka kawy bez mleka
pikkumusta
czarna sukienka (także spódnica) kończąca się powyżej kolan;

małe piwo n
hiluja
(potocznie, potoczny) coś łatwego i prostego do wykonania

mało ˈmawɔ indefiniteCardinalNumeral
vähän hieman
niewielka ilość czegoś lub kogoś

małpa ˈmawpa n
apina
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rzędu naczelnych o silnie rozwiniętym mózgu i chwytnych kończynach;
ät-merkki
(potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) znak @

małpi ˈmawpʲi adj
apina
związany z małpą, dotyczący małpy

mały ˈmawɨ adj
pieni
mający niewielkie rozmiary, nieduży, drobny, niski
występujący w niewielkiej ilości lub liczbie (zwykle z domyślną cechą)

mały ekran ˈmawɨ ˈɛkrãn n
kuvaruutu
telewizja

mały palec ˈmawɨ ˈpalɛt͡s n
pikkusormi pikkurilli
(anatomia, anatomiczny) piąty, najmniejszy palec u ręki lub nogi

małż mawʃ n
simpukka
(zoologia, zoologiczny) spłaszczony i okryty muszlą mięczak;

małżeński mawˈʒɛ̃j̃sʲci adj
avio-
dotyczący małżeństwa, związany z małżeństwem

małżeństwo mawˈʒɛ̃j̃stfɔ n
avioliitto
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) usankcjonowany prawnie lub kulturowo stały związek dwóch osób, zwykle płci przeciwnej, tradycyjnie mający ułatwić wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego i finansów, pożycie oraz wychowanie dzieci;

małżonek mawˈʒɔ̃nɛk n
puoliso
mąż lub żona (czyiś)
mąż (czyjś)

małżonka mawˈʒɔ̃nka n
puoliso
(podniośle) cudza żona

małżowina uszna n
korvalehti
(anatomia, anatomiczny) część ucha zewnętrznego zbierająca bodźce słuchowe z otoczenia;

maślak sitarz ˈmaɕlac ˈɕitaʃ n
nummitatti
(mikologia, mikologiczny) Suillus bovinus, gatunek grzyba z rodziny maślakowatych o dużych porach rurek;

maślanka maɕˈlãnka n
piimä kirnupiimä
(spożywczy) napój mleczny, pozostający ze śmietany po zrobieniu z niej masła;

maślany maɕˈlãnɨ adj
voinen
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zrobiony z wykorzystaniem masła

maść maɕt͡ɕ n
voide
(medycyna, medyczny) substancja o półstałej, miękkiej konsystencji i o właściwościach leczniczych przeznaczona do smarowania skóry;

mdły mdwɨ adj
lattea
bez wyrazistego smaku

mebel ˈmɛbɛl n
huonekalu
ruchomy sprzęt użytkowy przeznaczony do wyposażenia pomieszczeń;

mech mɛx n
sammal
(botanika, botaniczny) drobna, niewielka roślina zarodnikowa żyjąca w ocienionych i wilgotnych miejscach

mechaniczny ˌmɛxãˈɲit͡ʃnɨ adj
mekaaninen
związany z mechaniką, opierający się na zasadach mechaniki

mechanik mɛˈxãɲik n
autonasentaja
osoba, która zajmuje się obsługą oraz naprawą maszyn i urządzeń

mechanika mɛˈxãɲika n
mekaniikka
(fizyka, fizyczny) dział fizyki opisujący ruch i odkształcenie ciał materialnych lub ich części na skutek ich wzajemnych oddziaływań oraz badający stan równowagi między nimi.
(technologia, technika, techniczny) dział obejmujący mechanikę ośrodków ciągłych i wytrzymałość materiałów
(technologia, technika, techniczny) dział techniki zajmujący się konstruowaniem i budowaniem maszyn i pojazdów;
sposób działania mechanizmu

mechanika kwantowa n
kvanttimekaniikka
(fizyka, fizyczny) dział fizyki zajmujący się badaniem zjawisk w skali mikroskopowej oraz nadprzewodnictwa i nadciekłości;

mechanika nieba n
taivaanmekaniikka
(astronomia, astronomiczny) nauka o wzajemnym oddziaływaniu i ruchach ciał niebieskich;

mechanizm mɛˈxãɲism̥ n
mekanismi
(technologia, technika, techniczny) zespół pracujących elementów maszyny / urządzenia mających wykonywać określoną czynność
(książkowy) grupa współdziałających wydarzeń, procesów lub zachowań

mechatronika ˌmɛxaˈtrɔ̃ɲika n
mekatroniikka
dział techniki, który łączy w sobie elementy mechaniki, budowy maszyn, elektroniki, automatyki, robotyki oraz informatyki;

mecz mɛt͡ʃ n
ottelu matsi
(sport, sportowy) część rozgrywek sportowych, rozgrywana między dwoma zawodnikami lub drużynami, umożliwiająca wyłonienie zwycięzcy

meczet ˈmɛt͡ʃɛt n
moskeija
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek, miejsce modlitwy i sprawowania kultu Boga w islamie;

medal ˈmɛdal n
mitali
niewielki okrągły wytwór metalowy, ozdobiony reliefem, często na wstążce, wykonany dla upamiętnienia ważnych wydarzeń lub jako odznaczenie;

medalion mɛˈdalʲjɔ̃n n
medaljonki
(jubilerstwo, jubilerski) ozdobny wisiorek-pojemniczek, w którym umieszcza się miniaturowy portret lub pamiątkę;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owalny kotlet bez panierki
(sztuka) element dekoracyjny w owalnym obramowaniu, na ścianie lub meblu;

media ˈmɛdʲja n
media
(publikatory) (zobacz) mass media

mediacja n
välitys
pośredniczenie w sporze, aby ułatwić stronom dojście do porozumienia

mediana mɛˈdʲjãna n
mediaani
(statystyka, statystyczny) wartość liczbowa, która zajmująca środkowe miejsce w rosnącym szeregu liczb (przy parzystej ilości elementów jest średnią dwóch środkowych liczb);

mediolański ˌmɛdʲjɔˈlãj̃sʲci adj
milanolainen
związany z Mediolanem, wywodzący się z Mediolanu

meduza mɛˈduza n
meduusa
(zoologia, zoologiczny) galaretowate zwierzę wodne o parasolowatym ciele unoszonym przez toń;

medycyna ˌmɛdɨˈt͡sɨ̃na n
lääketiede
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka o zdrowiu i chorobach człowieka i zwierząt oraz sposobach zapobiegania i leczenia;

medycyna weterynaryjna n
eläinlääketiede
nauka o zdrowiu i chorobach zwierząt, ich leczeniu oraz profilaktyce;

medyjski adj
meedialainen
związany z Medią lub Medami, dotyczący Medii lub Medów

medytacja ˌmɛdɨˈtat͡sʲja n
meditaatio
w hinduizmie, buddyzmie i dżinizmie: praktyki mające na celu samopoznanie, samodoskonalenie;
pogrążanie się w myślach

medytować ˌmɛdɨˈtɔvat͡ɕ v
mietiskellä
uprawiać medytację

mefistofeliczny possessiveAdjective
paholaismainen
(książkowy) należący do diabła

megabajt n
megatavu
(informatyka, informatyczny) jednostka pojemności dysków i pamięci komputera równa 1 048 576 bajtów;

megafon mɛˈɡafɔ̃n n
huutotorvi
(technologia, technika, techniczny) głośnik o dużej mocy, instalowany w miejscach publicznych
(technologia, technika, techniczny) przenośne urządzenie składające się z mikrofonu i głośnika tubowego

megaherc n
megahertsi
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka częstotliwości równa milionowi herców

meitner ˈmajtnɛr n
meitnerium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mt i liczbie atomowej 109;

mejoza mɛˈjɔza n
meioosi
(biologia, biologiczny) proces podziału redukcyjnego jądra komórkowego, z którego powstają cztery jądra o połowie chromosomów komórki macierzystej;

meksykański ˌmɛksɨˈkãj̃sʲci adj
meksikolainen
odnoszący się do państwa Meksyk

meksykańskość n
meksikolaisuus
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) cecha tego, co meksykańskie; meksykański charakter czegoś

melancholia ˌmɛlãnˈxɔlʲja n
alakulo
(psychologia, psychologiczny) depresja psychiczna objawiająca się apatią i niechęcią do życia

melanezyjski adj
melanesialainen
związany z Melanezją, dotyczący Melanezji

melasa mɛˈlasa n
melassi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciemnobrązowy, gęsty syrop o odczynie słabo alkalicznym, który powstaje jako produkt uboczny podczas produkcji cukru spożywczego;

melatonina ˌmɛlatɔ̃ˈɲĩna n
melatoniini
(biochemia, biochemiczny) hormon syntetyzowany w pinealocytach szyszynki, odpowiadający za regulację dobowego cyklu snu i czuwania;

melisa mɛˈlʲisa n
melissa
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) Melissa officinalis L., roślina lecznicza o owłosionej łodydze i jajowatych liściach, kwitnąca na niebiesko lub różowo, mająca cytrynowym zapach, stosowana także jako przyprawa;

melodia mɛˈlɔdʲja n
sävelmä sävel melodia
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ciąg dźwięków, każdy o określonej wysokości i czasie trwania, rozpoznawany przez słuchacza jako jedna całość;

melodramat n
melodraama
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) sentymentalny utwór o wartkiej fabule przeplatanej wątkami miłosnymi

melodramatyczny adj
melodramaattinen
dotyczący melodramatu

melodyczny adj
melodinen
odnoszący się do melodyki

melodyjnie adv
melodisesti
w sposób melodyjny

melodyjny adj
melodinen
o przyjemnym brzmieniu

melon ˈmɛlɔ̃n n
meloni
(spożywczy) jadalny owoc melona (1.1)
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku ogórek melon, należącego do rodziny jednorocznych dyniowatych;
(przenośnie, przenośnia) (slangowo) (grubiański, grubiańsko) wydatna kobieca pierś

melonik mɛˈlɔ̃ɲik n
knalli
sztywny, półkolisty kapelusz męski

mem mɛ̃m n
meemi
(informatyka, informatyczny) (środowiskowy) internetowe: chwytliwa porcja informacji lub idea, powielana w internecie, mająca wywołać u odbiorcy, lub w jakimś środowisku odbiorców, określone uczucia;
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) dająca się powielać i podlegająca ewolucji jednostka kultury;

memorandum ˌmɛ̃mɔˈrãndũm n
muistio
niepodpisane i niepodstemplowane jeszcze pismo, dokument dyplomatyczny, mogący być przedmiotem rokowań

menażeria ˌmɛ̃naˈʒɛrʲja n
sekalainen joukko
(historia, historyczny, historycznie) (zoologia, zoologiczny) niecodzienne gatunki zwierząt w klatkach obwożone w celach pokazowych;
(historia, historyczny, historycznie) (zoologia, zoologiczny) pomieszczenie lub zespół klatek, gdzie przetrzymywane są niecodzienne gatunki zwierząt

mendelew mɛ̃nˈdɛlɛf n
mendelevium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Md i liczbie atomowej 101;

mendykant n
kerjäläismunkki
(dawniej, dawny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek zakonu mendykanckiego

menhir ˈmɛ̃nxʲir n
menhir
(archeologia, archeologiczny) w kulturze celtyckiej: nieociosany lub częściowo obrobiony głaz (najczęściej zaostrzony od góry);

mennica n
rahapaja
przedsiębiorstwo przemysłu metalowego produkujące monety, medale oraz stemple;

menora mɛ̃ˈnɔra n
menora
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski siedmioramienny świecznik liturgiczny;

menstruacja ˌmɛ̃w̃struˈ<sup>w</sup>at͡sʲja n
kuukautiskierto
(fizjologia, fizjologiczny) cykliczne złuszczanie się nabłonka macicy kobiety pod wpływem zmian stężenia hormonów płciowych;

mentalność n
mentaliteetti mielenlaatu
właściwy komuś sposób myślenia i postrzegania rzeczywistości

mentalny adj
henkinen
dotyczący sposobu myślenia

menu n
menu
(informatyka, informatyczny) zestawienie funkcji programu
ruokalista
karta z nazwami potraw oferowanych w restauracji

meronim mɛˈrɔ̃ɲĩm n
meronyymi
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz oznaczający część pewnej całości, np. „dywizja” w stosunku do słowa „armia”;

merytokracja n
meritokratia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system, w którym władza powierzana jest osobom kompetentnym;

mesjanizm mɛˈsʲjä̃ɲism̥ n
messianismi
wiara w nadejście Mesjasza, który zbawi ludzkość

mesjasz n
messias
(przenośnie, przenośnia) ten, który wybawia

meskalina ˌmɛskaˈlʲĩna n
meskaliini
(chemia, chemiczny) narkotyk z grupy alkaloidów fenyloetyloaminowych, silny enteogen;

messidor n
messidor
nazwa dziesiątego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym;

meta ˈmɛta n
maali
(sport, sportowy) miejsce, które należy osiągnać w zawodach

metaanaliza n
meta-analyysi
(statystyka, statystyczny) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) analiza polegająca na uogólnianiu informacji zawartych w innych badaniach o podobnej tematyce, w celu otrzymania dokładniejszych wniosków, wyników;

metaboliczny adj
metabolinen
(biochemia, biochemiczny) związany z metabolizmem, dotyczący metabolizmu

metabolizm ˌmɛtaˈbɔlʲism̥ n
aineenvaihdunta metabolia
(biochemia, biochemiczny) przemiana materii w organizmie;

metadon n
metadoni
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o wzorze sumarycznym C21H27NO, silny opioidowy lek przeciwbólowy;

metafizyczny ˌmɛtafʲiˈzɨt͡ʃnɨ adj
metafyysinen
(filozofia, filozoficzny) związany z metafizyką, charakterystyczny dla metafizyki i metafizyków

metafizyka n
metafysiikka
(filozofia, filozoficzny) podstawowa dyscyplina filozoficzna, badająca powszechne własności bytu

metafora ˌmɛtaˈfɔra n
metafora
(językoznawstwo, językoznawczy) środek stylistyczny polegający na zestawieniu obcych sobie znaczeniowo wyrazów w celu uzyskania nowego, przenośnego znaczenia;

metaforyczny adj
metaforinen
dotyczący metafory

metaklasa n
metaluokka
(informatyka, informatyczny) w programowaniu obiektowym: klasa służąca do definiowania zachowań innych klas i ich instancji

metakognicja n
metakognitio
(psychologia, psychologiczny) zdolność osobnicza do rozpoznawania własnych błędów w rozumowaniu, tzw. „myślenie o myśleniu”

metal ˈmɛtal n
metalli
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny charakteryzujący się obecnością w sieci krystalicznej elektronów swobodnych;
(heraldyka, heraldyczny) jeden z rodzajów tynktury heraldycznej;

metalowy ˌmɛtaˈlɔvɨ adj
metallinen
(chemia, chemiczny) związany z metalem, dotyczący metalu, zrobiony z metalu

metalurg n
metallurgi
osoba zajmująca się metalurgią

metalurgia n
metallurgia
nauka o wytwarzaniu i obróbce metali;

metalurgiczny adj
metallurginen
związany z metalurgią

metamfetamina n
metamfetamiini
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) pochodna amfetaminy o silnym działaniu psychoaktywnym;

metamorficzny adj
metamorfinen
ulegający przemianie lub powstały w jej wyniku

metamorfoza ˌmɛtãmɔrˈfɔza n
metamorfoosi muodonvaihdos
przekształcenie się jednej formy, postaci, struktury w inną

metan ˈmɛtãn n
metaani
(chemia, chemiczny) CH4, najprostszy alkan, bezwonny i bezbarwny gaz, główny składnik gazu ziemnego, stosowany do syntezy wielu związków organicznych i jako gaz opałowy;

metempsychoza n
sielunvaellus
reinkarnacja, ponowne wcielenie duszy, wędrówka dusz

meteor mɛˈtɛɔr n
meteori
(astronomia, astronomiczny) świecący ślad, jaki zostawia po sobie spalający się w górnych warstwach atmosfery okruch skalny (meteoroid);

meteoroid ˌmɛtɛɔˈrɔ<sup>j</sup>it n
meteoroidi
(astronomia, astronomiczny) okruch skalny mniejszy od planetoidy, poruszający się po orbicie;

meteorolog ˌmɛtɛɔˈrɔlɔk n
meteorologi
(zawód, zawodowy, zawodowo) (meteorologia, meteorologiczny) specjalista w dziedzinie meteorologii, osoba prognozująca pogodę

meteorologia ˌmɛtɛɔrɔˈlɔɟja n
meteorologia ilmatiede
nauka zajmująca się badaniem zjawisk fizycznych i procesów zachodzących w atmosferze i stanem pogody;

meteorologiczny ˌmɛtɛɔrɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
meteorologinen
związany z meteorologią, dotyczący meteorologii

meteoryt ˌmɛtɛˈɔrɨt n
meteoriitti
(astronomia, astronomiczny) pozostałość drobnego skalnego ciała niebieskiego (meteoroidu) przyciągniętego przez znacznie większe ciało niebieskie, która w postaci ciała stałego dotarła do jego powierzchni;

meteotsunami n
meteotsunami
(meteorologia, meteorologiczny) przybrzeżna fala morska pochodzenia meteorologicznego podobna do tsunami

metformina n
metformiini
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) chemiczny związek organiczny, dimetylowa pochodna biguanidu, będąca lekiem z grupy biguanidów, stosowanym jako doustny lek przeciwcukrzycowy;

metoda mɛˈtɔda n
metodi
(informatyka, informatyczny) funkcja składowa klasy
metodi menetelmä
sposób postępowania mający doprowadzić do osiągnięcia zamierzonego celu

metodologia ˌmɛtɔdɔˈlɔɟja n
metodologia
nauka o metodach badań naukowych, ich skuteczności i wartości poznawczej;

metonimia n
metonymia
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na zastąpieniu nazwy czegoś nazwą czegoś innego, co pozostaje z nim w uchwytnej zależności;

metr mɛtr̥ n
metri
odległość, jaką pokonuje światło w próżni w czasie 1/299 792 458 sekundy;

metr kwadratowy ˈmɛtr̥ ˌkfadraˈtɔvɨ n
neliömetri
(matematyka, matematyczny) jednostka miary równa polu kwadratu o boku jednego metra;

metr sześcienny n
kuutiometri
(jednostka miary) jednostka objętości równa objętości sześcianu o krawędzi jednego metra;

metro ˈmɛtrɔ n
metro maanalainen
(transport, transportowy) podziemna kolej miejska

metrolog mɛtˈrɔlɔk n
metrologi
specjalista z zakresu metrologii

metrologia ˌmɛtrɔˈlɔɟja n
metrologia
nauka o miarach, systemach mierzenia i przyrządach pomiarowych;

metronom mɛˈtrɔ̃nɔ̃m n
metronomi
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd do ustalania tempa utworu muzycznego;

metropolia ˌmɛtrɔˈpɔlʲja n
metropoli suurkaupunki
(geografia, geograficzny) (urbanistyka, urbanistyczny) główne miasto kraju

metropolita ˌmɛtrɔpɔˈlʲita n
metropoliitta
(administracja) (kościelny) arcybiskup zajmujący czołowe miejsce w prowincji kościelnej – metropolii;

metroseksualny ˌmɛtrɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
hienostelija
o wielkomiejskim mężczyźnie nowoczesny, dbający o swój wygląd, podążający za modą, korzystający ze zdobyczy kosmetologii

metylofenidat n
metyylifenidaatti
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny stosowany jako lek o działaniu stymulującym, inhibitor zwrotnego wychwytu dopaminy i norepinefryny;

mewa ˈmɛva n
lokki
(ornitologia, ornitologiczny) ptak płetwonogi o upierzeniu koloru białego lub popielatego żyjący na wybrzeżach;

mewa blada ˈmɛva ˈblada n
isolokki
(ornitologia, ornitologiczny) Larus hyperboreus, gatunek dużej mewy występujący w strefie polarnej półkuli północnej;

mewa mała ˈmɛva ˈmawa n
pikkulokki
(ornitologia, ornitologiczny) Larus minutus, najmniejszy gatunek mewy występujący w Polsce;

mewa pospolita ˈmɛva ˌpɔspɔˈlʲita n
kalalokki
(ornitologia, ornitologiczny) Larus canus, średniej wielkości gatunek mewy spotykany na wybrzeżach morskich i w pobliżu wód śródlądowych;

mewa siodłata ˈmɛva ɕɔdˈwata n
merilokki
(ornitologia, ornitologiczny) Larus marinus, gatunek dużej mewy, spotykanej z reguły tylko na wybrzeżach morskich;

mewa srebrzysta ˈmɛva srɛˈbʒɨsta n
harmaalokki
(ornitologia, ornitologiczny) Larus argentatus Pontoppidan, gatunek dużej mewy spotykany nad morzem i w głębi lądu;

mewa trójpalczasta n
pikkukajava
(ornitologia, ornitologiczny) Rissa tridactyla, gatunek mewy;

mezosfera ˌmɛzɔˈsfɛra n
mesosfääri
(meteorologia, meteorologiczny) warstwa atmosfery Ziemi znajdująca się między stratosferą a termosferą;

mezuza n
mezuza
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ozdobny wąski pojemnik z fragmentem Tory wieszany przez żydów na odrzwiach domu;

mglisty ˈmɡlʲistɨ adj
sumuinen
pełen mgły

mgła mɡwa n
sumu
zawiesina mikroskopijnych kropelek wody unosząca się nisko nad ziemią w postaci obłoku utrudniającego widoczność;

mgławica mɡwaˈvʲit͡sa n
nebula tähtisumu
(astronomia, astronomiczny) obłok gazu i pyłu międzygwiazdowego;

mianowicie ˌmʲjãnɔˈvʲit͡ɕɛ conjunction
nimittäin
służy wprowadzeniu do uszczegółownienia wcześniejszej wypowiedzi
służy wprowadzeniu wyliczenia

mianownik mʲjãˈnɔvʲɲik n
nimittäjä
(matematyka, matematyczny) w wyrażeniu ułamkowym: część tego wyrażenia umieszczona pod kreską ułamkową;
nominatiivi
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) pierwszy przypadek deklinacji, który odpowiada na pytania: kto? co?;

miara ˈmʲjara n
asteikko
(matematyka, matematyczny) rodzaj funkcji umożliwiający wyznaczanie „rozmiaru” zbioru, np. długość, pole, objętość;
metoda szacowania lub pomiaru
odmierzona ilość
rozmiar

miastenia mʲjaˈstɛ̃ɲja n
myasthenia
(medycyna, medyczny) nabyta, przewlekła choroba, charakteryzująca się szybkim zmęczeniem i osłabieniem mięśni szkieletowych;

miasto ˈmʲjastɔ n
kaupunki
(administracja) znaczny obszar gęsto zabudowany, będący skupiskiem ludności wykonującej zawody nierolnicze, a który otrzymał prawa miejskie;
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) ogół mieszkańców miasta (1.1)
keskusta kantakaupunki
(potocznie, potoczny) centrum, główne miejsce miasta (1.1)

miasto widmo n
aavekaupunki
opuszczony teren zabudowany z niszczejącymi budynkami

miau mʲjaw interjection
miau
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) dźwięk wydawany przez kota

miauczeć ˈmʲjawt͡ʃɛt͡ɕ v
naukua
(zoologia, zoologiczny) o kocie: wydawać charakterystyczny głos

miazga ˈmʲjazɡa n
hammasydin
bezkształtna masa powstała wskutek rozbicia, zgniecenia lub roztarcia czegoś

miażdżyca mʲjaʒˈd͡ʒɨt͡sa n
ateroskleroosi valtimonrasvoittumistauti
(medycyna, medyczny) przewlekły proces zapalno-zwyrodnieniowy tętnic, powodujący ich stwardnienie i zwężenie ich światła; jedna z chorób cywilizacyjnych;

micela mʲiˈt͡sɛla n
miselli
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) kulista cząstka, zawierająca od kilkudziesięciu do kilkuset cząsteczek;

miech mʲjɛx n
palkeet
(technologia, technika, techniczny) proste urządzenie do tłoczenia powietrza w instrumentach muzycznych, piecach

miecz mʲjɛt͡ʃ n
miekka
obosieczna broń z długim, prostym metalowym ostrzem;

miecz Damoklesa ˈmʲjɛd͡ʒ ˌdãmɔkˈlɛsa n
Damokleen miekka
symbol niepewności losu, nawisłej groźby zatruwającej poczucie beztroski i każdą chwilę szczęścia;

miecz świetlny mʲjɛt͡ʃ‿ˈɕfʲjɛtl̥nɨ n
valosapeli
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) laserowa biała broń i atrybut rycerzy Jedi w uniwersum „Gwiezdnych wojen”;

mieczyk ˈmʲjɛt͡ʃɨk n
miekkalilja
(botanika, botaniczny) Gladiolus L., rodzaj roślin z rodziny kosaćcowatych o kwiatach w postaci grona na wzniesionej łodydze;

miednicowy adj
lantio
(anatomia, anatomiczny) związany z miednicą

miedza ˈmʲjɛd͡za n
ampuma-aukko
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) przestrzeń między zębami blanek, czyli merlonami
kyntämätön sarka
(rolnictwo, rolniczy) wąski pas ziemi będący granicą między obszarami rolnymi, działkami budowlanymi;

miedziany mʲjɛ̇ˈd͡ʑãnɨ adj
kuparinen
zawierający miedź lub zrobiony z miedzi

miedź mʲjɛ̇t͡ɕ n
kupari vaski
(chemia, chemiczny) metal, pierwiastek chemiczny o symbolu Cu i liczbie atomowej 29;

miejsce ˈmʲjɛ̇jst͡sɛ n
paikka tila
obszar lub punkt w przestrzeni
(sport, sportowy) ranga, pozycja
wyznaczone miejsce (1.1), przeznaczone dla kogoś; krzesło, fotel itp. zarezerwowane dla kogoś
tila paikka
miejsce (1.1), niezajęte przez nic, wolne do umieszczenia w nim czegoś

miejsce artykulacji ˈmʲjɛ̇jst͡sɛ ˌartɨkuˈlat͡sʲji n
ääntöpaikka
(językoznawstwo, językoznawczy) miejsce, w którym narządy mowy zbliżają się do siebie podczas wymawiania danej głoski

miejscownik mʲjɛ̇jsˈt͡sɔvʲɲik n
lokatiivi
(gramatyka) szósty przypadek deklinacji polskiej, odpowiada na pytania (o) kim? (o) czym?;

miejscówka n
paikkalippu
bilet uprawniający do zajęcia konkretnego siedzenia w środkach transportu publicznego

miejski ˈmʲjɛ̇jsʲci adj
kaupunkilainen
związany z miastem (jako miejscem lub jednostką administracyjną)

mielizna mʲjɛˈlʲizna n
matalikko
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) płytkie miejsce w morzu, jeziorze lub rzece;

mienie ˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
omaisuus
ogół rzeczy stanowiących czyjąś własność;

mierzeja mʲjɛˈʒɛja n
kynnäs
(geografia, geograficzny) piaszczysta bariera oddzielająca zalew lub zatokę od otwartego morza;

mierzyć ˈmʲjɛʒɨt͡ɕ v
mitata
liczbowo określać właściwość (np. ilość, długość) czegoś poprzez porównanie z ustalonym wzorcem (np. calem, metrem czy długością własnej stopy); robić pomiar

miesiąc ˈmʲjɛ̇ɕɔ̃nt͡s n
kuukausi kuu
(jednostka miary) jednostka czasu obejmująca 28–31 dni; każda z dwunastu części roku;

miesiąc miodowy ˈmʲjɛ̇ɕɔ̃nt͡s mʲjɔˈdɔvɨ n
kuherruskuukausi
pierwsze tygodnie po ślubie spędzane tylko we dwoje

miesiączkować v
kuukautiset
(fizjologia, fizjologiczny) mieć miesiączkę

miesięcznik mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇t͡ʃʲɲik n
kuukausijulkaisu
czasopismo wydawane co miesiąc;

mieszadło n
sekoitin
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do mieszania

mieszanina ˌmʲjɛʃãˈɲĩna n
seos
dwie lub więcej substancji, zmieszanych ze sobą

mieszać ˈmʲjɛʃat͡ɕ v
sekoittaa
łączyć składniki podczas mieszania (poruszając lub potrząsając substancją)
dodawać, łączyć pojęcia itp.
mylić, błędnie łączyć jakieś informacje

mieszkanie mʲjɛˈʃkãɲɛ n
asunto huoneisto
zespół pomieszczeń mający odrębne wejście, przystosowanych do zamieszkania przez ludzi;

mieszkaniec mʲjɛˈʃkãɲɛt͡s n
asukas
osoba, która gdzieś mieszka (żyje)

mieszkać ˈmʲjɛʃkat͡ɕ v
asua
przebywać w jakimś miejscu przez wiele dni, wraz ze spaniem

mieć mʲjɛ̇t͡ɕ v
omistaa omata
być w posiadaniu czegoś, posiadać coś
dysponować środkami na wykonanie czegoś

mieć głowę na karku ˈmʲjɛ̇d͡ʑ ˈɡwɔvɛ na‿ˈkarku v
olla järjissään
być rozsądnym, zaradnym, umieć sobie radzić; myśleć trzeźwo

mieć krew na rękach v
olla verta käsissään
(przenośnie, przenośnia) pośrednio lub bezpośrednio odpowiadać za czyjąś śmierć, przyczynić się do czyjejś śmierci

mieć nadzieję ˈmʲjɛ̇t͡ɕ naˈd͡ʑɛ̇jɛ v
toivoa
wierzyć, ufać, wyrażać nadzieję na coś; myśleć, że; spodziewać się, że

migawka mʲiˈɡafka n
suljin
część aparatu fotograficznego służąca do odsłaniania na odpowiedni czas a następnie zasłaniania z powrotem materiału światłoczułego;

migać ˈmʲiɡat͡ɕ v
tuikkia
świecić przerywanym światłem
viittoa
używać języka migowego, bądź miganego

migdał ˈmʲiɡdaw n
manteli
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalna pestka owocu migdałowca pokryta brązową łuską, wewnątrz barwy kremowej;

migdałowiec n
mantelipuu
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) krzew lub nieduży drzewo z rodziny różowatych o owocach z jadalnym nasieniem w środku

migdałowy ˌmʲiɡdaˈwɔvɨ adj
mantelinvalkoinen
zrobiony z migdałów lub z ich znacznym dodatkiem

migotać v
tuikkia
świecić w sposób przerywany lub krótko

migrena mʲiˈɡrɛ̃na n
migreeni
(medycyna, medyczny) choroba objawiająca się napadami silnego bólu głowy połączonego często z mdłościami;

mikoryza n
mykorritsa
(botanika, botaniczny) (mikologia, mikologiczny) współżycie korzeni lub nasion roślin naczyniowych z grzybami;

mikro- ˈmʲikrɔ
mikro-
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający jednostki milion razy mniejsze od podstawowych;
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na bardzo małe rozmiary lub bardzo małą skalę tego, co jest nazwane drugim członem

mikroamper n
mikroampeeri
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka natężenia prądu elektrycznego równa jednej milionowej ampera

mikrobiolog ˌmʲikrɔˈbʲjɔlɔk n
mikrobiologi
specjalista zajmujący się mikrobiologią

mikrobiologia ˌmʲikrɔbʲjɔˈlɔɟja n
mikrobiologia
(biologia, biologiczny) nauka zajmująca się badaniem organizmów niewidocznych gołym okiem;

mikrobus n
minibussi
(motoryzacja) mały autobus dla około dziesięciu osób

mikrofon mʲiˈkrɔfɔ̃n n
mikrofoni
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do zamiany informacji dźwiękowej na sygnał elektryczny, zwykle celem jej wzmocnienia;

mikrokomputer n
mikro
(informatyka, informatyczny) komputer do użytku personalnego

mikrometr n
mikrometri
(metrologia, metrologiczny) jednostka długości równa milionowej części metra;

mikroorganizm ˌmʲikrɔːrˈɡãɲism̥ n
mikro-organismi
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) organizm żywy widoczny tylko pod mikroskopem

mikropaleontologia n
mikropaleontologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina paleontologii zajmująca się małymi skamieniałościami;

mikrosekunda n
mikrosekunti
(jednostka miary) jednostka czasu równa jednej milionowej części sekundy;

mikroskop mʲiˈkrɔskɔp n
mikroskooppi
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny umożliwiający obserwowanie z bliskiej odległości przedmiotów niewidocznych gołym okiem;

mikroskop elektronowy n
elektronimikroskooppi
(optyka, optyczny) mikroskop, który dzięki użyciu wiązki elektronów o długości fali mniejszej niż ma światło, pozwala uzyskać powiększenie obrazu powyżej 1500 razy i badać budowę materii nawet na poziomie atomowym

mikroskopijny ˌmʲikrɔskɔˈpʲijnɨ adj
mikroskooppinen
bardzo mały, w skali mikro

miks mʲiks n
kooste
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięki połączone przez mikser; efekt miksowania
(potocznie, potoczny) mieszanka, mieszanina

mila ˈmʲila n
maili
(jednostka miary) jednostka długości stosowana m.in. w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych;

milczenie mʲilˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
vaikeneminen
nieodzywanie się, niemówienie

milczeć ˈmʲilt͡ʃɛt͡ɕ v
vaieta olla hiljaa
nie mówić, nie wydawać głosu

milenium mʲiˈlɛ̃ɲũm n
vuosituhat
okres tysiąca lat

mili- ˈmʲilʲi
milli-
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary tysiąc razy mniejsze od podstawowych;

miliarder mʲiˈlʲjardɛr n
miljardööri
osoba bardzo bogata, posiadająca miliardy

milicja mʲiˈlʲit͡sʲja n
miliisi
formacja wojskowa tworzona z cywilów mających własną broń, zwykle na czas wojny
w niektórych krajach, w tym w PRL: nazwa policji

miligram mʲiˈlʲiɡrãm n
milligramma
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka masy równa jednej tysięcznej grama

mililitr n
millilitra
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka objętości, milionowa część metra sześciennego

milimetr mʲiˈlʲĩmɛtr̥ n
millimetri
tysięczna część metra;

milion ˈmʲilʲjɔ̃n n
miljoona
liczba o wartości: 1 000 000 = 106;

milioner mʲiˈlʲjɔ̃nɛr n
miljonääri
osoba bardzo bogata, posiadająca miliony

milisekunda n
millisekunti
(jednostka miary) jednostka czasu równa jednej tysięcznej części sekundy;

militarny ˌmʲilʲiˈtarnɨ adj
sotilaallinen
związany z wojskiem, wojskowością lub wojną

militaryzacja ˌmʲilʲitarɨˈzat͡sʲja n
militarisointi
zwiększenie liczby wojska przez państwo

militaryzm n
militarismi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tendencja w polityce wewnętrznej polegająca na rozbudowywaniu potencjału militarnego państwa do rozmiarów przekraczających rzeczywiste potrzeby obronne

miliwolt mʲiˈlʲivɔlt n
millivoltti
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) tysięczna część wolta

mim mʲĩm n
miimikko
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) aktor występujący w pantomimie;

mimo że
vaikka
łącząca zdanie przyzwalające, wyrażające rozbieżność pomiędzy tym, co się dzieje w rzeczywistości, a tym, czego się oczekiwało

mimoza mʲĩˈmɔza n
mimoosa
(botanika, botaniczny) rodzaj tropikalnych roślin, rozpowszechniony w Ameryce Południowej oraz na wyspach Oceanu Spokojnego;

mina ˈmʲĩna n
miina
(wojskowość, wojskowy) ukryty ładunek wybuchowy, przeznaczony do detonacji, gdy w pobliżu znajdzie się ofiara;

minarchizm n
minarkismi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna zakładająca istnienie państwa o jak najmniejszej roli rządu w życiu społecznym i politycznym obywateli;

minaret mʲĩˈnarɛt n
minareetti
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wieża przy meczecie, z której muezin woła wiernych na modlitwę;

mineralny adj
mineraali-
nie będący organicznym

mineralogia ˌmʲĩnɛraˈlɔɟja n
mineralogia
(geologia, geologiczny) nauka o minerałach;

minerał mʲĩˈnɛraw n
mineraali kivennäinen
(geologia, geologiczny) substancja, której struktura ukształtowała się w wyniku procesów geologicznych, będąca ciałem krystalicznym lub posiadająca jednorodną strukturę chemiczną;

minimalizacja ˌmʲĩɲĩmalʲiˈzat͡sʲja n
minimointi
sprowadzenie czegoś do możliwe najmniejszych rozmiarów

minimalizm ˌmʲĩɲĩˈmalʲism̥ n
minimalismi
ograniczenie do minimum wymagań, potrzeb, dążeń (et cetera)

minimalny ˌmʲĩɲĩˈmalnɨ adj
minimaalinen
(książkowy) bardzo mały, ograniczony lub zbliżony do minimum

minimum ˈmʲĩɲĩmũm n
minimi
najmniejsza możliwa, niezbędna lub wymagana ilość, wielkość

minispódniczka ˌmʲĩɲispudʲˈɲit͡ʃka n
minihame
(krawiectwo) spódnica okrywająca jedynie uda lub ich część;

minister mʲĩˈɲistɛr n
ministeri
urzędnik będący członkiem rządu i kierujący ministerstwem;

minister bez teki n
salkuton ministeri
urzędnik będący członkiem rządu, ale niekierujący żadnym ministerstwem;

ministerialny adj
ministeri
(administracja) dotyczący ministerstwa albo ministra, związany z ministerstwem albo ministrem

ministerstwo ˌmʲĩɲiˈstɛrstfɔ n
ministeriö
(administracja) urząd państwowy, którego szefem jest minister;

ministrant mʲĩˈɲistrãnt n
kuoripoika
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chłopiec pełniący funkcję pomocnika katolickiego prezbitera, głównie podczas sprawowania mszy;

mintaj ˈmʲĩntaj n
alaskanseiti
(ichtiologia, ichtiologiczny) Theragra chalcogramma, ryba z północnego Pacyfiku, masowo odławiana dla przemysłu spożywczego;

minus ˈmʲĩnus conjunction
miinus
oprócz, z wyjątkiem

minus ˈmʲĩnus n
miinus
(termin typograficzny) znak oznaczający odejmowanie lub wartość poniżej zera;

minuta mʲĩˈnuta n
minuutti
(matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego równa 1/60 stopnia (= jednej sześćdziesiątej); poprawnie minuta kątowa;
odległość pokonywana w ciągu minuty (1.1)
minuutti kulmaminuutti
(jednostka miary) jednostka czasu, równa 60 sekundom (= sześćdziesięciu);

minóg n
nahkiainen
(zoologia, zoologiczny) prymitywna, podobna do węgorza ryba o długim ciele pozbawionym łusek i uzębionym otworze gębowym bez szczęki, którego używa, by przysysać się do innych ryb i żywić się ich krwią;

miocen ˈmʲjɔt͡sɛ̃n n
mioseenikausi
(geologia, geologiczny) pierwsza (starsza) epoka neogenu;

miodojad n
mesikko
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Meliphagidae;

miodownik mʲjɔˈdɔvʲɲik n
hunajakakku
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto z dodatkiem miodu

miodowód n
hunajaopas
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Indicatoridae;

mion n
myoni
(fizyka, fizyczny) nietrwała cząstka elementarna należąca do leptonów, podobna do elektronu, ale cięższa od niego

miopatia n
myopatia
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na nieprawidłowym funkcjonowaniu włókien mięśniowych;

miotacz ˈmʲjɔtat͡ʃ n
syöttäjä
(sport, sportowy) zawodnik drużyny baseballa będący na pozycji, z której rzuca piłkę

miotła ˈmʲjɔtwa n
luuta
narzędzie służące do zamiatania, zazwyczaj w postaci pęku rózg związanych z jednej strony i przymocowanych do trzonka; symbol czarownicy;

miriada n
myriadi
(książkowy) dziesięć tysięcy
(książkowy) ogromna ilość czegoś

mirra ˈmʲirːa n
myrha
(botanika, botaniczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) żywica o przyjemnym zapachu, gorzkim, korzennym smaku otrzymywana z drzew i krzewów z rodzaju balsamowiec;

mirt mʲirt n
myrtti
(botanika, botaniczny) Myrtus L, rodzaj roślin krzewiastych z rodziny mirtowatych;

misa ˈmʲisa n
kulho
duża miska, płaskie, otwarte naczynie z krawędziami uniesionymi do góry; także zawartość tego naczynia

miseczka mʲiˈsɛt͡ʃka n
kuppi
każda z dwóch części stanika osłaniająca pierś
mała miska

misja ˈmʲisʲja n
lähetys
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) działalność instytucji religijnych mająca na celu rozpowszechnianie jakiejś religii i pozyskanie jej nowych wyznawców
tehtävä
posłannictwo, ważne, odpowiedzialne zadanie do wykonania

misjonarz mʲiˈsʲjɔ̃naʃ n
lähetyssaarnaaja
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny lub osoba świecka uczestnicząca w działalności misyjnej

miska ˈmʲiska n
kulho
mała misa, płaskie, otwarte naczynie z krawędziami uniesionymi do góry;

miso ˈmʲisɔ n
miso
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna gęsta pasta japońska produkowana ze sfermentowanego ryżu, pszenicy, soli, drożdży i/lub soi;

misterium n
mysteerinäytelmä
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (historia, historyczny, historycznie) antyczny obrządek ku czci pogańskiego bóstwa w kulturze greckiej, hinduskiej lub egipskiej

mistrz mʲisṭʃ n
mestari nuoriherra oppi-isä
osoba najlepsza w czymś

mistrzostwo mʲiˈsṭʃɔstfɔ n
loppuottelu
(sport, sportowy) tytuł mistrza w określonej konkurencji lub dyscyplinie

mistycyzm mʲiˈstɨt͡sɨsm̥ n
mystiikka mystisismi
kierunek religijno-filozoficzny dopuszczający możliwość pozazmysłowego, bezpośredniego kontaktu z Bogiem;

mistyczny adj
mystinen
związany z mistyką, mistycyzmem

mistyfikacja ˌmʲistɨfʲiˈkat͡sʲja n
mystifikaatio
(książkowy) celowe wprowadzenie kogoś w błąd przez zaaranżowanie sytuacji stwarzającej pozory prawdy, a nie będącej prawdą; także: to, co jest rezultatem takiego działania;

mistyk n
mystikko
osoba doświadczająca stanów mistycznych
wyznawca mistycyzmu

mistyka ˈmʲistɨka n
mystiikka
duchowość opierająca się na mistycyzmie

mit mʲit n
myytti
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) baśń, stara opowieść fantastyczna;
(potocznie, potoczny) fałszywy pogląd o czymś, coś zmyślonego

mitochondrium n
mitokondrio
(biologia, biologiczny) organellum odpowiadające za oddychanie komórkowe;

mitologia ˌmʲitɔˈlɔɟja n
mytologia
funkcjonujący w określonej religii lub społeczności zbiór mitów i podań;
nauka zajmująca się mitami

mitologiczny ˌmʲitɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
mytologinen
związany z mitologią, dotyczący mitologii

mitoza n
mitoosi
(biologia, biologiczny) proces podziału jądra komórkowego, w wyniku którego powstają dwie identyczne komórki;

mitra ˈmʲitra n
mitra hiippa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) liturgiczne nakrycie głowy hierarchy kościelnego;

mitraizm n
mithralaisuus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kult solarnego boga Mitry

mityczny mʲiˈtɨt͡ʃnɨ adj
myyttinen
związany z mitem, mitologią

mizantrop n
ihmisvihaaja
(książkowy) ktoś stroniący od ludzi, czujący do nich niechęć lub wręcz wrogość

mizantropia ˌmʲizãnˈtrɔpʲja n
ihmisviha misantropia
niechęć do ludzi, do obcowania z nimi;

mizantropijny adj
misantrooppinen
charakteryzujący się mizantropią, niechętny ludziom

mizoandria n
miesviha
(psychologia, psychologiczny) patologiczny wstręt do mężczyzn;

mizofobia n
likakammo
(psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed brudem;

mizofonia ˌmʲizɔˈfɔ̃ɲa n
misofonia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) nadwrażliwość na określone dźwięki objawiająca się złością i lękiem;

mizoginia ˌmʲizɔˈɟĩɲja n
misogynia
patologiczne, silne uprzedzenie do kobiet;

miód mʲjut n
hunaja
(spożywczy) gęsty, słodki produkt spożywczy, w kolorze żółtym lub brązowym, wytwarzany przez pszczoły;
sima
(spożywczy) napój alkoholowy powstały w wyniku fermentacji brzeczki miodu (1.1) i innych składników;

miód pitny ˈmʲjut ˈpʲitnɨ n
sima
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny polski napój alkoholowy powstały w wyniku fermentacji brzeczki miodu i przypraw;

miąższ mʲjɔ̃w̃ʃ n
hedelmäliha
miękka, wewnętrzna część owocu lub narządu

mięczak ˈmʲjɛ̃n͇t͡ʃak n
nilviäinen
(zoologia, zoologiczny) bezkręgowe zwierzę wodne;

między ˈmʲjɛ̃nd͡zɨ preposition
välillä
…używany, gdy coś znajduje się pomiędzy obiektami

między innymi adv
muun muassa
fraza informująca o tym, że oprócz wymienionych po niej rzeczy, osób itd. istnieją również inne, które odnoszą się do tego, o czym mowa

między młotem a kowadłem ˈmʲjɛ̃nd͡zɨ ˈmwɔtɛ̃m ˌa‿kɔˈvadwɛ̃m adv
puun ja kuoren välissä
w sytuacji wyboru między dwiema złymi możliwościami

międzygalaktyczny adj
galaksienvälinen
(astronomia, astronomiczny) odbywający się lub znajdujący się pomiędzy różnymi galaktykami

międzyludzki ˌmʲjɛ̃nd͡zɨˈlut͡sʲci adj
ihmissuhde-
odbywający się między ludźmi, mający miejsce pomiędzy ludźmi

międzynarodowy ˌmʲjɛ̃nd͡zɨ̃narɔˈdɔvɨ adj
kansainvälinen
taki, który dotyczy dwu lub więcej narodów

międzyplanetarny ˌmʲjɛ̃nd͡zɨplãnɛˈtarnɨ adj
interplanetaarinen planeettainvälinen
taki, który znajduje się między planetami, dzieje się w przestrzeni między danymi planetami

międzyrasowy adj
rotujenvälinen
odbywający się pomiędzy różnymi rasami

miękki ˈmʲjɛ̃ŋʲci adj
pehmeä
taki, który łatwo ugina się pod naciskiem

miękkość ˈmʲjɛ̃ŋkɔɕt͡ɕ n
pehmeys
cecha tego, co jest miękkie w dotyku

mięsak n
sarkooma
(medycyna, medyczny) złośliwy nowotwór tkanki łącznej;

mięsień ˈmʲjɛ̃w̃ɕɛ̇̃ɲ n
lihas
(anatomia, anatomiczny) czynny element narządu ruchu;

mięsień gruszkowaty n
päärynänmuotoinen lihas
(anatomia, anatomiczny) mięsień szkieletowy zaczynający się na miedniczej kości krzyżowej;

mięsień sercowy ˈmʲjɛ̃w̃ɕɛ̇̃ɲ sɛrˈt͡sɔvɨ n
sydänlihas
(anatomia, anatomiczny) główna warstwa mięśniowa serca;

mięso ˈmʲjɛ̃w̃sɔ n
liha
(spożywczy) jadalne części zabitego zwierzęcia;

mięso armatnie ˈmʲjɛ̃w̃sɔ arˈmatʲɲɛ n
tykinruoka
(wojskowość, wojskowy) żołnierze wysyłani na pewną śmierć, żołnierze mający zginąć na wojnie

mięso mielone ˈmʲjɛ̃w̃sɔ mʲjɛˈlɔ̃nɛ n
jauheliha
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) surowiec spożywczy z mocno rozdrobnionego mięsa (bez względu na pochodzenie)

mięsożerca ˌmʲjɛ̃w̃sɔˈʒɛrt͡sa n
lihansyöjä
(ekologia, ekologiczny) zwierzę lub roślina żywiąca się głównie mięsem

mięsożerny ˌmʲjɛ̃w̃sɔˈʒɛrnɨ adj
lihansyöjä
(zoologia, zoologiczny) żywiący się mięsem

mięta ˈmʲjɛ̃nta n
minttu
(botanika, botaniczny) Mentha, ziele z rodziny wargowych o charakterystycznym zapachu;

mięta pieprzowa n
piparminttu
(botanika, botaniczny) Mentha × piperita

miętowy mʲjɛ̃nˈtɔvɨ adj
mintunvihreä
(rzadki, rzadko używany) związany z miętą, dotyczący mięty
taki, który ma kolor bladej, chłodnej zieleni

miętus ˈmʲjɛ̃ntus n
made
(ichtiologia, ichtiologiczny) Lota lota, drapieżna ryba o zielonkawym grzbiecie i białym brzuchu, zamieszkująca wody słodkie, rzadziej półsłone;

mięśniowy mʲjɛ̃w̃ɕˈɲɔvɨ adj
lihas
dotyczący mięśni

miłego dnia interjection
hyvää päivänjatkoa
zwrot używany przy porannym pożegnaniu

miłosierdzie ˌmʲiwɔˈɕɛrʲd͡ʑɛ n
armeliaisuus
okazywane współczucie, dobroć lub litość

miłosierny ˌmʲiwɔˈɕɛrnɨ adj
laupias armollinen armelias armahtavainen armoinen
okazujący dobroć i współczucie cierpiącym

miłosny mʲiˈwɔsnɨ adj
rakkaus-
dotyczący miłości, kochania; taki, który jest wynikiem miłości, faktu kochania kogoś

miłość ˈmʲiwɔɕt͡ɕ n
rakkaus
osoba, którą się kocha
silna więź emocjonalna łącząca ludzi; także: łącząca osobę z Bogiem, bóstwem, krajem rodzinnym
kontakt fizyczny prowadzący zwykle do stosunku płciowego
przedmioty, czynności, które sprawiają przyjemność
rakkaus lempi
uczucie, którym się darzy kochaną osobę;

miłość jest ślepa ˈmʲiwɔɕt͡ɕ ˈjɛstʲ ˈɕlɛpa proverb
rakkaus on sokea
osoba kochająca nie widzi wad, błędów osoby, którą kocha

miłość od pierwszego wejrzenia ˈmʲiwɔɕt͡ɕ ˌɔt‿pʲjɛrfˈʃɛɡɔ vɛjˈʒɛ̃ɲa n
rakkaus ensi silmäyksellä
zakochanie się w kimś od momentu zobaczenia go po raz pierwszy

miłość platoniczna ˈmʲiwɔɕt͡ɕ ˌplatɔ̃ˈɲit͡ʃna n
platoninen rakkaus
miłość pozbawiona zmysłowości, miłość aseksualna

miły ˈmʲiwɨ adj
herkullinen
uprzejmy, serdeczny
wywołujący przyjemne uczucie

miński ˈmʲĩj̃sʲci adj
minskiläinen
odnoszący się do Mińska (stolicy Białorusi)

mińszczanka mʲĩj̃ʃˈt͡ʃãnka n
minskiläinen
mieszkanka Mińska

miś mʲiɕ n
teddykarhu
zabawka wyobrażająca misia (1.1);

mknąć m̥knɔ̃ɲt͡ɕ v
kipittää
(książkowy) poruszać się bardzo szybko naprzód

mlask n
avulsiivi
(językoznawstwo, językoznawczy) spółgłoska zwarta lub zwarto-szczelinowa brzmiąca niczym cmoknięcie, spotykana w językach mlaskowych

mlecz mlɛt͡ʃ n
voikukka
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) mniszek lekarski

mleczarnia n
meijeri
(zootechnika, zootechniczny) miejsce, gdzie przechowuje, oczyszcza i przetwarza się mleko

mleczarz ˈmlɛt͡ʃaʃ n
maitomies
(potocznie, potoczny) roznosiciel lub sprzedawca mleka

mleczny ˈmlɛt͡ʃnɨ adj
maitoinen
dotyczący mleka, otrzymywany, zrobiony z mleka, z dodatkiem mleka

mleko ˈmlɛkɔ n
maito
(spożywczy) wydzielina gruczołów mlecznych, najczęściej krowy, spożywana przez ludzi jako dodatek do pokarmu lub jako sam pokarm

mleko owsiane n
kauramaito
napój otrzymywany z ziaren owsa;

mleko skondensowane n
maitotiiviste
krowie mleko ze zredukowaną ilością wody

mleko sojowe ˈmlɛkɔ sɔˈjɔvɛ n
soijamaito
(spożywczy) tradycyjny chiński napój otrzymywany poprzez namoczenie w wodzie ziaren soi;

mleć mlɛt͡ɕ v
jauhaa
rozdrabniać coś za pomocą odpowiednich przyrządów

mniam mʲɲãm interjection
nam
służy do wyrażenia, że mówiącemu coś bardzo smakuje bądź ma na to apetyt

mnich mʲɲix n
munkki
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek klasztornej wspólnoty religijnej w religiach niechrześcijańskich

mniejszość ˈmʲɲɛ̇jʃɔɕt͡ɕ n
vähemmistö
mniejsza część jakiejś całości
(etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) grupa ludności różniąca się od większości mieszkańców danego państwa przynależnością narodową, rasową, wyznaniową itp.

mnogi ˈmnɔɟi adj
monikko-
dotyczący jakiejś zbiorowości, mnogości

mnożenie mnɔˈʒɛ̃ɲɛ n
kertolasku
(matematyka, matematyczny) działanie arytmetyczne, będące dla liczb naturalnych wielokrotnym dodawaniem

mnożnik n
kertoja
(matematyka, matematyczny) liczba, przez którą się mnoży poprzednią liczbę w działaniu mnożenia

mnożyć ˈmnɔʒɨt͡ɕ v
kertoa
powiększać ilość, liczbę czegoś; pomnażać

mobilizacja ˌmɔbʲilʲiˈzat͡sʲja n
liikekannallepano
(wojskowość, wojskowy) powołanie rezerwistów do czynnej służby wojskowej

moc mɔt͡s n
teho
(fizyka, fizyczny) ilość pracy w jednostce czasu, wielkość fizyczna wyrażana w watach;

mocarz n
vahva mies
(podniośle) człowiek posiadający wielką siłę fizyczną lub duchową

mocno ˈmɔt͡snɔ adv
lujasti
w sposób mocny

mocny ˈmɔt͡snɨ adj
voimakas
mający duże natężenie i wyraźnie widoczny lub wyczuwalny
wywołujący silne wrażenia lub zrodzony pod ich wpływem
mający w sobie duże stężenie substancji czynnej
odporny na działanie czynników fizycznych i przez to trudny do zniszczenia
skuteczny dzięki dostatecznym możliwościom lub wpływom
mający dużą moc

mocz mɔt͡ʃ n
virtsa
(fizjologia, fizjologiczny) płynne resztki usuwane z organizmu zwierząt;

moczan n
uraatti
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu moczowego

moczar n
jänkä
(książkowy) teren podmokły

moczary n
neva räme
(hydrologia, hydrologiczny) (książkowy) tereny podmokłe

mocznica n
virtsamyrkytys
(medycyna, medyczny) stan zatrucia ustroju produktami przemiany materii (m.in. mocznikiem) jako przejaw zaawansowanej niewydolności nerek, powodujący wiele przykrych objawów, jak np. męczliwość, wymioty, wyniszczenie, bóle głowy, świąd, obrzęk płuc, krwawienia itd.;

mocznik n
urea
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, diamid kwasu węglowego;

moczowód n
virtsanjohdin
(anatomia, anatomiczny) parzysty przewód biegnący z miedniczki nerkowej do pęcherza moczowego;

moda ˈmɔda n
muoti
zmieniający się styl życia, ubioru, obyczaju związany z epoką, normami danego społeczeństwa

model ˈmɔdɛl n
malli
mężczyzna prezentujący stroje na pokazach mody

modem ˈmɔdɛ̃m n
modeemi
(informatyka, informatyczny) urządzenie zmieniające sygnał elektryczny w postaci analogowej na sygnał cyfrowy, przystosowany do odbioru przez komputer i na odwrót;

moderator ˌmɔdɛˈratɔr n
sovittelija
(fizyka, fizyczny) spowalniacz neutronów, mający zastosowanie w reaktorach jądrowych;
(informatyka, informatyczny) osoba zarządzająca treścią oraz kontami użytkowników na poziomie wyższym niż zwykli uczestnicy, lecz niższym niż administratorzy;
osoba, która kieruje dyskusją i czuwa nad jej właściwym przebiegiem, zwłaszcza w mediach

modernistyczny adj
modernistinen
związany z modernizmem, dotyczący modernizmu
podobny do modernizmu, mający cechy modernizmu

modernizacja ˌmɔdɛrʲɲiˈzat͡sʲja n
modernisointi
unowocześnienie, uwspółcześnienie produktu, trwałe ulepszenie prowadzące do zwiększenia jego wartości użytkowej

modernizm n
modernismi
(architektura, architektoniczny) (sztuka) ogół kierunków awangardowych eksponujących rolę indywidualizmu w twórczości, nacechowany symbolizmem i estetyzmem;
(teologia, teologiczny) katolicki ruch religijny przełomu XIX i XX w. uznający potrzebę dostosowania doktryny do sytuacji w danej epoce dziejów Kościoła;

modliszka mɔˈdlʲiʃka n
rukoilijasirkka
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Mantodea, drapieżny owad z rzędu Mantodea, przypominający osobę ze złożonymi rękoma do modlitwy;

modlitwa mɔˈdlʲitfa n
rukous
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) forma kultu religijnego, kierowanie myśli do boga, świętych, aniołów, ogólnie do sfery sacrum;

modlić się ˈmɔdlʲit͡ɕ‿ɕɛ v
rukoilla
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mówić modlitwę, prosić Boga (bóstwa) o coś, dziękować Mu (im) za coś

modny ˈmɔdnɨ adj
muodikas
będący w modzie, popularny; powszechny przez jakiś czas

modry adj
taivaansini
niebieski o dużej intensywności

modrzew ˈmɔḍʒɛf n
lehtikuusi
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Larix Mill., drzewo iglaste z rodzaju sosnowatych, o delikatnych, jasnozielonych igłach, opadających na zimę;

moduł n
itseisarvo
(matematyka, matematyczny) wartość bezwzględna liczby
moduuli
wyodrębniony i wymienny zespół funkcjonalny, używany w ramach większej całości

moher ˈmɔxɛr n
mohair
wełna z kóz angorskich;

mojito mɔˈxʲi.tɔ n
mojito
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kubański alkoholowy drink przygotowany na bazie białego rumu z dodatkiem limonki i mięty;

mokasyn n
avokas
(obuwnictwo, obuwniczy) krótki but wzorowany na indiańskim mokasynie (1.1)
(obuwnictwo, obuwniczy) tradycyjny, skórzany indiański but o miękkiej cholewie;
(zoologia, zoologiczny) Agkistrodon, rodzaj węży z podrodziny grzechotnikowatych
(zoologia, zoologiczny) wąż z rodzaju mokasyn (2.1)

moknąć v
kastua
stawać się mokrym, zazwyczaj od deszczu

mokradło mɔˈkradwɔ n
kosteikko
obszar o grząskiej ziemi, częściowo zalany wodą;

mokry ˈmɔkrɨ adj
märkä
pokryty lub nasiąknięty wodą, albo inną cieczą

mokry sen n
märkä uni
(potocznie, potoczny) sen o treści erotycznej, który często łączy się z polucją

mol mɔl n
mooli
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka liczności materii w układzie SI;

molalny adj
molaalinen
(chemia, chemiczny) odnoszący się do stężenia molalnego, określający stężenie molalne

molekularny adj
molekyyli- molekulaarinen
dotyczący cząsteczki, najmniejszych części czegoś

molekuła ˌmɔlɛˈkuwa n
molekyyli
(chemia, chemiczny) obojętne elektrycznie indywiduum chemiczne, złożone z więcej niż jednego atomu, które są ze sobą trwale połączone wiązaniami chemicznymi;

molestować v
ahdistella
nakłaniać kogoś do kontaktów seksualnych wbrew woli tej osoby przy wykorzystywaniu własnej przewagi, wyższości
naprzykrzać się, natrętnie prosić

molibden mɔˈlʲibdɛ̃n n
molybdeeni
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mo i liczbie atomowej 42;

molibdenit n
molybdeenihohde molybdeniitti
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarczków, którego głównym składnikiem jest disiarczek molibdenu;

molo ˈmɔlɔ n
laituri
pomost spacerowy wychodzący w morze;

molowy adj
molli
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dotyczący skali diatonicznej, gamy lub tonacji opartej na małej tercji

moment ˈmɔ̃mɛ̃nt n
hetki
krótki odcinek czasu

momo n
momo
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj tybetańskiego pierożka mięsnego;

monarcha mɔ̃ˈnarxa n
monarkki
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba, która rządzi krajem o ustroju nierepublikańskim;

monarchia mɔ̃ˈnarxʲja n
monarkia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym krajem rządzi jedna osoba nazywana monarchą;

monarchiczny adj
monarkkinen
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący monarchii, związany z monarchią (formą rządu)

monarchista ˌmɔ̃narˈxʲista n
monarkisti
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik monarchizmu

moneta mɔ̃ˈnɛta n
kolikko lantti
metalowy krążek lub wielobok, o określonym wymiarze, wadze i wzorze plastycznym, służący jako środek płatniczy;

mongolski mɔ̃ŋˈɡɔlsʲci adj
mongoli mongolialainen
odnoszący się do Mongolii lub Mongołów

mongolski mɔ̃ŋˈɡɔlsʲci n
mongoli
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Mongolii;

monitor mɔ̃ˈɲitɔr n
monitori
(marynarka) mały okręt artyleryjski uzbrojony w działa dużego kalibru;
näyttö
(technologia, technika, techniczny) uproszczony telewizor odbierający sygnał z urządzeń technicznych lub komputera

monizm n
monismi
(filozofia, filozoficzny) pogląd głoszący jednorodność materii i rzeczywistości;

mono- prefix
mono-
pierwszy człon wyrazów złożonych mający znaczenie: jeden, pojedynczy

monocykl mɔ̃ˈnɔt͡sɨkl̥ n
yksipyöräinen
rower z jednym kołem

monodia mɔ̃ˈnɔdʲja n
monodia
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) solowa melorecytacja w antycznym dramacie greckim, w szczególności monolog o charakterze lamentacyjnym
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyczny wyróżniający się jednolitą linią melodyczną i takimż akompaniamentem

monoftong mɔ̃ˈnɔftɔ̃ŋk n
monoftongi
(językoznawstwo, językoznawczy) prosty dźwięk samogłoskowy

monoftongizacja ˌmɔ̃nɔftɔ̃ŋʲɟiˈzat͡sʲja n
monoftongiutuminen
(językoznawstwo, językoznawczy) proces przekształcania się dyftongu w monoftong;

monogamia ˌmɔ̃nɔˈɡãmʲja n
monogamia yksiavioisuus
(socjologia, socjologiczny) życie w związku małżeńskim z tylko jednym partnerem

monogamiczny adj
yksiavioinen
(socjologia, socjologiczny) (biologia, biologiczny) związany z monogamią, mający charakter monogamii

monografia ˌmɔ̃nɔˈɡrafʲja n
monografi
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) rozprawa naukowa o jednym zagadnieniu – epoce, życiu, twórczości jednej osoby itp., której celem jest wyczerpujące i wielostronne przedstawienie omawianego tematu;

monogram mɔ̃ˈnɔɡrãm n
monogrammi
ozdobny znak graficzny z połączonych kilku liter;

monokini ˌmɔ̃nɔˈcĩɲi n
monokini
bardzo mocno wycięty jednoczęściowy strój kąpielowy przypominający bikini, zazwyczaj połączony tylko na brzuchu

monokl n
monokkeli
soczewka zakładana na jedno oko, popularna w XIX wieku

monokultura ˌmɔ̃nɔkulˈtura n
monokulttuuri
system wieloletniego uprawiania tego samego gatunku roślin na określonym gruncie;

monolog mɔ̃ˈnɔlɔk n
monologi
dłuższa wypowiedź jednej osoby, szczególnie na scenie lub w utworze dramatycznym

monomer mɔ̃ˈnɔ̃mɛr n
monomeeri
(chemia, chemiczny) cząsteczka składowa polimeru;

monopod mɔ̃ˈnɔpɔt n
yksijalka
(fotografia) rodzaj statywu składający się z jednej nogi, stabilizujący całkowicie aparat fotograficzny tylko w osi pionowej;
(mitologia, mitologiczny) fantastyczna postać ze starożytnych mitów mająca jedną nogę

monopol mɔ̃ˈnɔpɔl n
monopoli
(handel, handlowy) wyłączne prawo do produkcji i/lub handlu czymś; (także, też) przedsiębiorstwo, które ma takie prawo;

monosacharyd n
monosakkaridi
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, bezbarwna, krystaliczna substancja tworzona przez rośliny w procesie fotosyntezy;

monoteistyczny ˌmɔ̃nɔtɛ<sup>j</sup>iˈstɨt͡ʃnɨ adj
monoteistinen
związany z monoteizmem, właściwy monoteizmowi i / lub monoteistom

monoteizm ˌmɔ̃nɔˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
monoteismi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wiara w jednego boga;

monotlenek diwodoru n
divetymonoksidi
(chemia, chemiczny) woda;

monotonny ˌmɔ̃nɔˈtɔ̃nːɨ adj
yksitoikkoinen
ciągle taki sam, bez urozmaicenia

monotypowy adj
monotyyppinen
(biologia, biologiczny) (systematyka) związany z monotypem, dotyczący monotypu

monstera n
peikonlehti
(botanika, botaniczny) Monstera Adans., pnącze z rodziny obrazkowatych o dużych, skórzastych liściach z głębokimi wcięciami;

monstrancja n
monstranssi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) naczynie liturgiczne do wystawiania konsekrowanej hostii; ; (zobacz) też monstrancja w Encyklopedii staropolskiej

monstrualny adj
hirveä
wyjątkowo brzydki
wyjątkowo dużych rozmiarów lub natężenia

monsun ˈmɔ̃w̃sũn n
monsuuni
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) wiatr (system wiatrów) sezonowo zmienny pomiędzy oceanem, a lądem, często będący przyczyną występowania pory suchej i deszczowej;

montować mɔ̃nˈtɔvat͡ɕ v
koota
budować coś z części

monument mɔ̃ˈnũmɛ̃nt n
suursaavutus
(książkowy) posąg, obelisk lub rzeźba o dużych rozmiarach upamiętniające jakieś wydarzenie lub wzniesione ku czci kogoś zasłużonego

monumentalny adj
mittava
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) stanowiący wielką wartość dla kultury
znacznych rozmiarów

mop mɔp n
moppi
zmywak do podłogi na kiju;

mops mɔps n
mopsi
(kynologia, kynologiczny) rasa niedużych, łagodnych psów;

mora n
interferenssikuvio
(poligrafia) niepożądany efekt w postaci regularnych punktów lub wzorów, wskutek krzyżowania się co najmniej dwu siatek rastrowych;
specjalna odmiana jedwabiu o dekoracyjnym, mieniącym się splocie;

morale n
moraali
czyjaś gotowość do wypełniania obowiązków, znoszenia trudów i niebezpieczeństw, także poczucie odpowiedzialności i wiara w sukces, często w odniesieniu do służby wojskowej: duch bojowy i wola walki

moralnie mɔˈralʲɲɛ adv
moraalisesti
w sposób zgodny z moralnością

moralność mɔˈralnɔɕt͡ɕ n
moraali
zbiór zasad postępowania zgodnych z tym, co jest dobre, prawidłowe, nieszkodliwe;

moralny mɔˈralnɨ adj
moraalinen
dotyczący moralności, opisujący moralność

moratorium ˌmɔraˈtɔrʲjũm n
keskeytys
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) czasowe wstrzymanie określonych działań ze względu na szczególne okoliczności

morał ˈmɔraw n
opetus
zwięzły, pouczający wniosek podsumowujący

morderca mɔrˈdɛrt͡sa n
murhaaja tappaja
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, która popełniła morderstwo

morela mɔˈrɛla n
aprikoosi aprikoosipuu
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoce tego drzewa
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzew z rodziny różowatych;

morena mɔˈrɛ̃na n
moreeni
(geologia, geologiczny) materiał skalny transportowany i osadzany przez lodowiec;

morfem ˈmɔrfɛ̃m n
morfeemi
(gramatyka) najmniejsza znacząca cząstka wyrazu;

morfina mɔrˈfʲĩna n
morfiini
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) narkotyk (alkaloid opium) stosowany w medycynie jako silny środek przeciwbólowy, otrzymywany z maku;

morfologia ˌmɔrfɔˈlɔɟja n
morfologia
(biologia, biologiczny) nauka o budowie organizmów zwierzęcych i roślinnych;

morfologiczny adj
morfologinen
(biologia, biologiczny) (językoznawstwo, językoznawczy) (geologia, geologiczny) dotyczący morfologii

morganit mɔrˈɡãɲit n
morganiitti
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, odmiana berylu;

mornel ˈmɔrnɛl n
keräkurmitsa
(ornitologia, ornitologiczny) Charadrius morinellus, gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rzędu siewkowców;

moroszka mɔˈrɔʃka n
hilla lakka muurain
(botanika, botaniczny) Rubus chamaemorus L., gatunek maliny o pędach bez kolców i jadalnych żółtych owocach, występujący na torfowiskach i bagnach;

mors mɔrs n
mursu
(zoologia, zoologiczny) Odobenus rosmarus, gatunek ssaka morskiego;

morszczuk ˈmɔrʃt͡ʃuk n
kummeliturska
(ichtiologia, ichtiologiczny) Merluccius merluccius, drapieżna ryba morska, poławiana dla smacznego mięsa;

mortadela ˌmɔrtaˈdɛla n
mortadella
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj kiełbasy, produkowanej z mięsa mielonego i słoniny, doprawiana pieprzem czy innymi dodatkami

morwa n
mulperi
(botanika, botaniczny) Morus L., rodzaj dużych krzewów lub niewielkich drzew liściastych z rodziny morwowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju morwa (1.1)
(spożywczy) jadalny owoc morwy (1.2)

morze ˈmɔ.ʒɛ n
meri
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) duży zbiornik słonej wody mający połączenie z oceanem;
(przenośnie, przenośnia) ogromna ilość czegoś

morzyk ˈmɔʒɨk n
murri
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak morski z rodziny alk, z rodzaju Brachyramphus
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak morski z rodziny alk, z rodzaju Synthliboramphus

morzyk japoński ˈmɔʒɨc jaˈpɔ̃j̃sʲci n
töyhtömurri
(ornitologia, ornitologiczny) Synthliboramphus wumizusume, gatunek ptaka z rodziny alk występujący u wybrzeży Japonii i Dalekiego Wschodu Rosji

morzyk marmurkowy ˈmɔʒɨk ˌmarmurˈkɔvɨ n
marmorimurri
(ornitologia, ornitologiczny) Brachyramphus marmoratus, gatunek ptaka z rodziny alk występujący na północnym Pacyfiku

morzyk sędziwy ˈmɔʒɨk sɛ̃ɲˈd͡ʑivɨ n
mustakurkkumurri
(ornitologia, ornitologiczny) Synthliboramphus antiquus, gatunek ptaka z rodziny alk gnieżdżący się u północnych wybrzeżach Pacyfiku, Azji i Ameryki Północnej:

morświn ˈmɔrʲɕfʲĩn n
pyöriäinen
(dawniej, dawny) (zoologia, zoologiczny) Phocoena phocoena Linnaeus, morświn zwyczajny;

morświn zwyczajny n
pyöriäinen
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Phocoena phocoena Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny morświnowatych;

mosiądz ˈmɔɕɔ̃nt͡s n
messinki
stop miedzi z cynkiem;

mosiężny mɔˈɕɛ̃w̃ʒnɨ adj
messinkinen
wykonany z mosiądzu

moskiewski mɔˈsʲcɛfsʲci adj
moskovalainen
(geografia, geograficzny) związany z miastem Moskwa, dotyczący miasta Moskwy

moskitiera ˌmɔsʲciˈtʲjɛra n
hyttysverkko
zasłona z gęstej siatki chroniąca przed przedostawaniem się owadów (np. do pomieszczeń);

moskow n
moskovium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mc i liczbie atomowej 115;

most mɔst n
silta
(architektura, architektoniczny) konstrukcja tworząca drogę ponad wodą;

most zwodzony n
läppäsilta
(technologia, technika, techniczny) rodzaj mostu, który posiada ruchomą część umożliwiającą ruch statków;

mostek ˈmɔstɛk n
rintalasta
(anatomia, anatomiczny) środkowa kość przedniej ściany klatki piersiowej;

moszcz mɔʃt͡ʃ n
puristemehu
(spożywczy) młode wino o niewielkiej zawartości alkoholu

moszna ˈmɔʃna n
kivespussi
(anatomia, anatomiczny) skórno-mięśniowy woreczek, w którym mieszczą się jądra, występujący u samców wielu ssaków lądowych (w tym u człowieka), znajdujący się pomiędzy prąciem i odbytem;

mosznowy mɔʃˈnɔvɨ adj
kivespussi-
(przymiotnik) od moszna

motel ˈmɔtɛl n
motelli
hotel znajdujący się w pobliżu szosy, zazwyczaj składający się z małych oddzielnych domków i obsługujący przejezdnych podróżnych;

motocykl mɔˈtɔt͡sɨkl̥ n
moottoripyörä
(motoryzacja) niemający nadwozia pojazd silnikowy, najczęściej dwukołowy, przeznaczony dla jednej, dwóch lub rzadko dla trzech osób;

motorower ˌmɔtɔˈrɔvɛr n
mopedi mopo
(motoryzacja) pojazd jednośladowy lub dwuśladowy, posiadający dwa lub cztery koła jezdne, wyposażony w silnik spalinowy o pojemności do 50 cm³ i czasem również pedały;

motoryzacyjny ˌmɔtɔrɨzaˈt͡sɨjnɨ adj
auto-
dotyczący motoryzacji, samochodów

motorówka ˌmɔtɔˈrufka n
moottorivene
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) mała jednostka pływająca napędzana silnikiem (motorem);

motyka mɔˈtɨka n
kuokka
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) proste narzędzie rolnicze służące m.in. do spulchniania ziemi;

motyl ˈmɔtɨl n
perhonen
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dorosły owad z rzędu motyli, Lepidoptera;

motyw ˈmɔtɨf n
aihe
(psychologia, psychologiczny) bodziec skłaniający do działania

motywacja ˌmɔtɨˈvat͡sʲja n
motivaatio
coś, co powoduje podjęcie jakichś działań lub decyzji
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uzasadnienie czyichś działań lub decyzji

mowa ˈmɔva n
puhe
przemówienie, wypowiedź;

mowa jest srebrem, a milczenie złotem ˈmɔva ˈjɛst ˈsrɛbrɛ̃m ˌa‿mʲilˈt͡ʃɛ̃ɲɛ ˈzwɔtɛ̃m proverb
puhuminen on hopeaa, mutta vaikeneminen kultaa
chociaż mowa jest dobra, to czasem lepiej milczeć

mowa nienawiści n
vihapuhe
(socjologia, socjologiczny) (publikatory) wypowiedzi mające na celu znieważenie, wyszydzenie bądź poniżenie jakiejś osoby lub grupy osób;

moweina n
malvanväri
(chemia, chemiczny) czerwonofioletowy barwnik z grupy barwników azynowych stosowany dawniej do barwienia jedwabiu i bawełny; pierwszy barwnik uzyskany syntetycznie

mozaika mɔˈzajka n
mosaiikki
(sztuka) dekoracja w postaci ornamentu lub obrazu, wykonana z małych, wielobarwnych kamyczków, kawałków szkła lub ceramiki o różnej fakturze i kształcie;

mozzarella n
mozzarella
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) biały, miękki, wilgotny ser o łagodnym smaku, dawniej wytwarzany z mleka bawolic, dziś – z mleka krowiego;

mołdawski mɔwˈdafsʲci adj
moldovalainen
odnoszący się do Mołdawii

mołdawski mɔwˈdafsʲci n
moldovalainen
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Mołdawii

moździerz ˈmɔʑd͡ʑɛʃ n
kranaatinheitin mörssäri
(wojskowość, wojskowy) lekka broń artyleryjska ładowana od lufy, umożliwia częsty ostrzał pociskami małego kalibru;
mörssäri
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) narzędzie kuchenne lub laboratoryjne w postaci ciężkiego naczynia i tłuczka, służące do rozdrabniania czegoś na proszek;

może ˈmɔʒɛ particle
ehkä
…nadająca wypowiedzi charakter przypuszczenia
…stosowana w celu wyrażenia propozycji, rady, prośby

możliwość mɔʒˈlʲivɔɕt͡ɕ n
mahdollisuus
stan, w którym coś jest możliwe (da się zrealizować)

możliwy mɔʒˈlʲivɨ adj
mahdollinen
taki, który da się zrealizować lub urzeczywistnić

mroczny ˈmrɔt͡ʃnɨ adj
pimeä
(przenośnie, przenośnia) przepełniony cierpieniem, pełen tragizmu, smutku, grozy
pogrążony w mroku

mrok mrɔk n
pimeys
brak wystarczającej jasności, światła, ciemna szarość, która pojawia się po zachodzie słońca, zgaszeniu światła lub wypełnia słabo oświetlone miejsca

mrowisko mrɔˈvʲiskɔ n
muurahaiskeko
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) gniazdo budowane przez owady z rodziny mrówkowatych;

mroźny ˈmrɔʑnɨ adj
jääkylmä
przejmująco zimny

mruczeć v
kehrätä
zazwyczaj o kocie: wydawać cichy, niski, przeciągły dźwięk

mrugać ˈmruɡat͡ɕ v
räpäyttää silmiä
(przenośnie, przenośnia) świecić nieregularnym, przerywanym światłem
wykonywać szybkie ruchy powiekami

mrówka ˈmrufka n
muurahainen
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rodzaju mrówkowatych, Formicidae

mrówkojad mrufˈkɔjat n
muurahaiskarhu
(zoologia, zoologiczny) południowoamerykański ssak żywiący się mrówkami i termitami;

mrówkolew mrufˈkɔlɛf n
muurahaisleijona
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Myrmeleon, owad, którego larwy budują piaskowe pułapki na mrówki (którymi się żywią);

mrówkożer n
töpökkä
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju Conopophaga Vieillot;

mrównik ˈmruvʲɲik n
maasika
(zoologia, zoologiczny) Orycteropus, gatunek afrykańskiego ssaka;

mróz mrus n
pakkanen halla
temperatura poniżej 0 stopni Celsjusza;

msza m̥ʃa n
messu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celebracja liturgiczna sprawowana w katolicyzmie i prawosławiu;

mszyca ˈm̥ʃɨt͡sa n
kirva
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały owad żerujący na roślinach;

mszysty adj
sammaleinen
porosły mchem

mu mu interjection
ammuu
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) imitacja dźwięku wydawanego przez bydło

mucha ˈmu.xa n
kärpänen
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) pospolity dwuskrzydły owad;

mucha domowa n
huonekärpänen
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Musca domestica L., gatunek kosmopolitycznego owada z rodziny muchowatych;

muchomor muˈxɔ̃mɔr n
kärpässieni
(systematyka) (mikologia, mikologiczny) Amanita Pers., rodzaj grzybów kapeluszowych, często trujących;

muchomor czerwony muˈxɔ̃mɔr t͡ʃɛrˈvɔ̃nɨ n
punakärpässieni
(mikologia, mikologiczny) Amanita muscaria, trujący gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o czerwonym kolorze kapelusza;

muchomor mglejarka muˈxɔ̃mɔr mɡlɛˈjarka n
harmaakärpässieni
(mikologia, mikologiczny) Amanita vaginata, gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o prążkowanej powierzchni kapelusza;

muchomor plamisty muˈxɔ̃mɔr plãˈmʲistɨ n
pantterikärpässieni
(mikologia, mikologiczny) Amanita pantherina, silnie trujący gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o brunatnej barwie kapelusza, z białymi cętkami;

muchołówka szara ˌmuxɔˈwufka ˈʃara n
harmaasieppo
(ornitologia, ornitologiczny) Muscicapa striata, mały ptak z rzędu wróblowatych, którego głównym pożywieniem są muchy i inne owady chwytane w locie;

muczeć v
ammua
o bydle: wydawać niski, przeciągły odgłos

mudżahedin n
mujahid
muzułmański bojownik uczestniczący w ruchu religijnym, społecznym lub wyzwoleńczym;

muezin muˈ<sup>w</sup>ɛzʲĩn n
muessin
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) w islamie: mężczyzna wzywający z minaretu pięć razy dziennie wiernych na modlitwę;

mufka n
muhvi
rodzaj futrzanego lub sukiennego tunelu do ocieplania rąk, noszonego przeważnie przez kobiety;

muflon n
mufloni
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Ovis aries musimon Pallas, podgatunek ssaków łożyskowych z rzędu parzystokopytnych;

mugol ˈmuɡɔl n
jästi
(fantasy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba nieposiadająca magicznych zdolności;

mukowiscydoza n
kystinen fibroosi
(medycyna, medyczny) choroba objawiająca się zwiększoną lepkością śluzu wydzielanego przez gruczoły;

mulcz mult͡ʃ n
lehtikate
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) pokrywa ochronna gleby, umieszczana na jej powierzchni głównie w celach ochronnych lub izolacyjnych;

multimedia ˌmultʲĩˈmɛdʲja n
multimedia
media stanowiące połączenie kilku różnych form przekazu informacji np.: tekstu, dźwięku, grafiki, animacji, wideo;

multimilioner n
monimiljonääri
mężczyzna, który posiada wielomilionowy majątek

mumia ˈmũmʲja n
muumio
zwłoki zabezpieczone przed rozkładem;

mumio n
shilajit
(geologia, geologiczny) mineralna żywica o ciemnej barwie, której przypisuje się lecznicze właściwości;

mundżak n
muntjakki
(zoologia, zoologiczny) Muntiacus, gatunek małego, azjatyckiego ssaka parzystokopytnego;

mur mur n
muuri
(budownictwo) kamienna lub ceglana konstrukcja, np. ściany budynku
(sport, sportowy) w piłce nożnej: zawodnicy ustawieni jeden obok drugiego tak, aby zasłonić drogę do bramki zawodnikowi wykonującemu rzut wolny

mural ˈmural n
muraali
(sztuka) malowidło ścienne, najczęściej monumentalne, o charakterze artystycznym lub reklamowym;

murarstwo muˈrarstfɔ n
muurarius
rzemiosło i rodzaj pracy zajmujące się głównie murowaniem – wznoszeniem ścian;

murarz ˈmuraʃ n
muurari
robotnik pracujący przy wznoszeniu ścian, murów

murena n
mureena
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba o wężowatym pokroju występująca w morzach ciepłych i gorących;

murować muˈrɔvat͡ɕ v
muurata
budować ściany przy pomocy kamieni lub cegieł łączonych zaprawą
(przenośnie, przenośnia) (sport, sportowy) zastawiać wieloma zawodnikami własną bramkę

murzyn ˈmuʒɨ̃n n
haamukirjailija
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba pracująca intensywnie i ciężko bez adekwatnego wynagrodzenia

musical ˈmuzʲikal ˈmʲjuzʲikal n
musikaali
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) widowisko teatralne lub filmowe, którego akcja zawiera części śpiewane i taniec;

musieć ˈmuɕɛ̇t͡ɕ modal
täytyä
być zobowiązanym do zrobienia czegoś
zapewne, z dużym prawdopodobieństwem; zgodnie z domysłami

muskowit muˈskɔvʲit n
muskoviitti
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów, o silnym perłowym połysku;

muszka ˈmuʃka n
etutähtäin
(łowiectwo, łowiecki) jeden z elementów celownika mechanicznego;
rusetti
(krawiectwo) rodzaj ozdoby noszonej przez mężczyzn zamiast krawata;

muszkiet ˈmuʃʲcɛt n
musketti
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) długa czarnoprochowa, odprzodowa, gładkolufowa broń palna wyposażona w lufę kalibru od 18 do 20 milimetrów,

muszkieter n
musketööri
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz uzbrojony w muszkiet;

muszla klozetowa n
wc-allas
ceramiczne siedzisko, element wyposażenia ubikacji;

musztarda muˈʃtarda n
sinappi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) przyprawa wytwarzana z ziaren gorczycy i octu;

musztardowy adj
sinapinkeltainen
przypominający musztardę w smaku lub zapachu

musztra n
harjoite
(wojskowość, wojskowy) trening żołnierski, którego celem jest wyszkolenie żołnierzy w sprawnym wykonywaniu rozkazów;

mutacja muˈtat͡sʲja n
mutaatio
(biologia, biologiczny) zmiana w liczbie i strukturze elementów dziedzicznych;

mutant n
mutantti
(biologia, biologiczny) organizm ze zmutowanym kodem genetycznym

muza ˈmuza n
muusa
(mitologia grecka) każda z dziewięciu bogiń sztuki i nauki, córek Zeusa i Mnemosyne, utożsamianych z rzymskimi kamenami;
(książkowy) kobieta będąca inspiracją, natchnieniem dla artysty

muzeum muˈzɛ<sup>w</sup>ũm n
museo
(turystyka, turystyczny) budynek muzeum (1.1)
(turystyka, turystyczny) instytucja zajmująca się przechowywaniem obiektów o wartości historycznej, zwykle z jednej dziedziny wiedzy, celem pokazywania ich odwiedzającym;

muzułmanin ˌmuzuwˈmãɲĩn n
muslimi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca islamu;

muzułmański ˌmuzuwˈmãj̃sʲci adj
islamilainen
związany z muzułmanami, dotyczący muzułmanów

muzycznie adv
musiikillinen
w sposób dotyczący muzyki, muzyczności

muzyczny muˈzɨt͡ʃnɨ adj
musiikillinen
odnoszący się do muzyki, związany z muzyką

muzyk ˈmuzɨk n
muusikko
osoba, która zajmuje się muzyką;

muzyka ˈmuzɨka n
musiikki
kompozycja artystyczna złożona z dźwięków
całokształt takich kompozycji
sztuka układania takich kompozycji

muzykolog n
musiikkitieteilijä
(edukacja, edukacyjny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) badacz twórczości muzycznej

muzykologia n
musiikkitiede
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) naukowe badania nad muzyką w aspekcie historycznym, teoretycznym czy też fizycznej natury dźwięku;

muzykologiczny adj
musiikkitieteellinen
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z muzykologią

muł muw n
muuli
(zoologia, zoologiczny) juczny, wytrzymały mieszaniec ogiera osła i klaczy konia;
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba uparta, bardzo niechętna do zmiany swojego zdania

mułła n
mullah
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w szyizmie: honorowy tytuł teologa lub prawnika muzułmańskiego;

muślin ˈmuɕlʲĩn n
musliini
(włókiennictwo) cienka, lekka, przejrzysta tkanina jedwabna lub bawełniana o splocie płóciennym, zwykle jednobarwna;

my mɨ personalPronoun
me
pierwsza osoba liczby mnogiej, grupa osób, wśród której znajduje się osoba mówiąca

mydelniczka ˌmɨdɛlʲˈɲit͡ʃka n
saippua-astia
pojemnik na mydło

mydlić v
saippuoida
nacierać zmoczonym mydłem

mydło ˈmɨdwɔ n
saippua
(higiena, higieniczny) substancja używana do mycia i prania

mydło do golenia n
parranajosaippua
(fryzjerstwo, fryzjerski) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) bryłka mydła używanego do wytwarzania pianki do golenia

mykolog mɨˈkɔlɔk n
sienitieteilijä
(biologia, biologiczny) człowiek biegły w dziedzinie mykologii

mykologiczny adj
mykologinen sienitieteellinen
związany z mykologią

myrmekologia ˌmɨrmɛkɔˈlɔɟja n
myrmekologia
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dział entomologii, nauka o mrówkach;

mysikrólik ˌmɨɕiˈkrulʲik n
hippiäinen
(ornitologia, ornitologiczny) Regulus regulus, mały, eurazjatycki ptak owadożerny;

mysz mɨʃ n
hiiri
(zoologia, zoologiczny) nazwa kilkunastu gatunków gryzoni z rodziny myszowatych;
(informatyka, informatyczny) urządzenie komputerowe umożliwiające poruszanie kursorem na ekranie monitora;
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) małe zwierzę z jednego z gatunków z rodziny myszowatych

myszowór n
wambengeri
(zoologia, zoologiczny) Phascogale Temminck, niewielki mięsożerny torbacz z podrodziny niełazów występujący w Australii;

myszołów mɨˈʃɔwuf n
hiirihaukka
(ornitologia, ornitologiczny) Buteo Lacépède, duży ptak drapieżny o zakrzywionym, krótkim dziobie, polujący na drobne gryzonie, płazy i gady;

myszołów włochaty mɨˈʃɔwuv ːwɔˈxatɨ n
piekana
(ornitologia, ornitologiczny) Buteo lagopus, gatunek dużego drapieżnego ptaka, gnieżdżący się na północy Eurazji i Ameryki Północnej;

myć mɨt͡ɕ v
pestä
czyścić coś za pomocą wody

myśl mɨɕl̥ n
ajatus
zbiór powiązanych idei
ajatus idea
efekt pracy umysłu

myśleć ˈmɨɕlɛt͡ɕ v
ajatella
mieć zdanie
ajatella luulla
kojarzyć, wnioskować, zastanawiać się, przetwarzać świadomie informację w mózgu

myśliciel n
ajattelija
człowiek rozważający życie, próbujący zrozumieć rzeczywistość

myśliwiec mɨɕˈlʲivʲjɛt͡s n
hävittäjä
(lotnictwo, lotniczy) (wojskowość, wojskowy) samolot wojskowy przeznaczony do walki z samolotami wroga;

myśliwy mɨɕˈlʲivɨ n
metsästäjä
(łowiectwo, łowiecki) osoba polująca na dzikie zwierzęta

myślnik n
ajatusviiva
znak interpunkcyjny w postaci poziomej kreski, używany m.in. do wyodrębniania wtrąceń w wypowiedzi, zaznaczenia początku wypowiedzi w zapisie dialogu lub zastąpienia domyślnej części zdania w celu uniknięcia powtórzenia;

myślozbrodnia n
ajatusrikos
(neologizm) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) zbrodnia, którą popełnia niepoprawnymi myślami obywatel podporządkowany wszechwładnemu ustrojowi; myślenie podniesione do rangi karygodnego występku;

móc mut͡s modal
voida osata
być w stanie coś wykonać, zrobić
voida saada
mieć zezwolenie lub uprawnienie do wykonania czegoś
mieć szansę zaistnieć, wydarzyć się

mój muj pronoun
minun -ni
1. (osoba) lp

mól książkowy ˈmul cɕɔ̃w̃ʃˈkɔvɨ n
kirjatoukka
(przenośnie, przenośnia) osoba, która czyta bardzo dużo książek, spędza dużo czasu na czytaniu

mówca ˈmuft͡sa n
puhuja
człowiek wygłaszający mowę, dający przemówienie; ten, który zabiera głos podczas kongresu, zebrania

mówić ˈmuvʲit͡ɕ v
puhua
posługiwać się jakimś językiem
rozmawiać
puhua sanoa
używać mowy
sanoa
(przenośnie, przenośnia) o rzeczach, zjawiskach: mieć jakieś znaczenie

mówić jak ślepy o kolorach v
puhua läpiä päähänsä
mówić o czymś, czego się nie rozumie, nie wie, nie zna

mówić na ty ˈmuvʲit͡ɕ na‿ˈtɨ v
sinutella
zwracać się do kogoś używając formy drugiej osoby, nie używać wobec niego formy „pan”, „pani” („państwo”)

mózg musk n
aivot
(anatomia, anatomiczny) narząd znajdujący się wewnątrz czaszki odpowiedzialny za myślenie;

mózgoczaszka ˌmuzɡɔˈt͡ʃaʃka n
aivokoppa
(anatomia, anatomiczny) grzbietowa, mająca kształt puszki, część czaszki;

mózgowy muzˈɡɔvɨ adj
aivoperäinen
związany z mózgiem, dotyczący mózgu

móżdżek n
pikkuaivot
(anatomia, anatomiczny) część mózgu, której działanie polega na koordynowaniu ruchu mięśni;

mączka ˈmɔ̃n͇t͡ʃka n
jauho
sproszkowany surowiec techniczny

mącznica mɔ̃n͇t͡ʃʲˈɲit͡sa n
sianpuolukka
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju mącznica (1.1)

mądrość ˈmɔ̃ndrɔɕt͡ɕ n
viisaus
umiejętność podejmowania uzasadnionych decyzji, poparta wiedzą i doświadczeniem

mądry ˈmɔ̃ndrɨ adj
viisas
odznaczający się umiejętnością podejmowania uzasadnionych decyzji, mający wiedzę, inteligencję i doświadczenie
przygotowany przez kogoś z wiedzą, erudycją; dobrze obmyślony

mąka ˈmɔ̃ŋka n
jauho jauhot
(spożywczy) zmielone na drobny proszek ziarna zbóż;

mąka pszenna n
vehnäjauho
(spożywczy) mąka wytwarzana z drobno zmielonych zieren pszenicy;

mąka żytnia n
ruisjauho
(spożywczy) mąka uzyskana z ziarna żyta;

mąż mɔ̃w̃ʃ n
aviomies puoliso
mężczyzna będący w małżeństwie

mąż stanu mɔ̃w̃ʃ stãnu n
valtiomies
wybitny polityk lub dyplomata

męczennica ˌmɛ̃n͇t͡ʃɛ̃ɲˈːit͡sa n
passiot
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju męczennica (1.2)

męczennik n
marttyyri
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto poniósł śmierć za wiarę i zwykle został wyniesiony na ołtarze;

męczeństwo n
marttyyrius
znoszenie mąk (przeważnie z powodów religijnych bądź politycznych)

mędrzec ˈmɛ̃nḍʒɛt͡s n
tietäjä
osoba o bardzo dużej wiedzy i doświadczeniu

męka ˈmɛ̃ŋka n
piina
wielkie cierpienie (fizyczne lub psychiczne)

męski ˈmɛ̃w̃sʲci adj
miehekäs
dotyczący mężczyzny, przeznaczony dla mężczyzny
miespuolinen
(biologia, biologiczny) zawierający cechy, organy (głównie płciowe) właściwe samcom
(gramatyka) (zobacz) rodzaj męski

męskość ˈmɛ̃w̃skɔɕt͡ɕ n
maskuliinisuus
(antropologia, antropologiczny) zbiór cech uważanych za typowe dla mężczyzny;
miehekkyys
(eufemistycznie) genitalia, męskie narządy płciowe
(seksuologia, seksuologiczny) potencja seksualna mężczyzny

męstwo ˈmɛ̃w̃stfɔ n
miehekkyys miehuullisuus
odwaga, nieustraszoność, bohaterstwo

mężczyzna mɛ̃w̃ʃˈt͡ʃɨzna n
mies
dorosły człowiek płci męskiej;

młode ˈmwɔdɛ n
pentu poikanen
(zoologia, zoologiczny) zwierzę, które jeszcze nie osiągnęło dojrzałości płciowej

młodość ˈmwɔdɔɕt͡ɕ n
nuoruus nuoruusikä
okres życia pomiędzy dzieciństwem a dorosłością

młody ˈmwɔdɨ adj
nuori
znajdujący się w okresie między dzieciństwem a dorosłością
uusi
niedawno wyrosły

młody ˈmwɔdɨ n
sulhanen
(potocznie, potoczny) (zobacz) pan młody

młodzieniec mwɔˈd͡ʑɛ̇̃ɲɛt͡s n
nuorimies
(książkowy) młody mężczyzna

młodzież ˈmwɔd͡ʑɛʃ n
nuoriso nuoret
młodzi ludzie

młot mwɔt n
vasara
(sport, sportowy) metalowa kula z rączką służąca do rzutów w konkurencji rzut młotem
(technologia, technika, techniczny) duży, ciężki młotek
(technologia, technika, techniczny) maszyna do rozbijania betonu lub nawierzchni drogi;
(ichtiologia, ichtiologiczny) gatunek rekina o spłaszczonej głowie

młoteczek mwɔˈtɛt͡ʃɛk n
vasara vasaraluu
(anatomia, anatomiczny) jedna z trzech kosteczek słuchowych w uchu środkowym

młotek ˈmwɔtɛk n
vasara
(technologia, technika, techniczny) narzędzie służące do uderzania, najczęściej do przybijania gwoździ

młyn mwɨ̃n n
mylly
budynek, w którym zboże miele się na mąkę
maszyna do rozdrabniania lub miażdżenia twardych materiałów

młyn wodny n
vesimylly
budowla z urządzeniem do przemiału ziarna na mąkę i kaszę, poruszanym za pomocą koła wodnego lub turbiny wodnej;

młynarz ˈmwɨ̃naʃ n
mylläri
człowiek, który miele mąkę w młynie

młynek do kawy n
kahvimylly
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie służące do zmielenia ziaren kawy

młócić v
puida
(rolnictwo, rolniczy) łuskać ziarna z kłosów, strąków używając do tego cepów lub maszyn

mściciel ˈm̥ʲɕt͡ɕit͡ɕɛl n
kostaja
osoba dokonująca zemsty, mszcząca się

mściwy ˈm̥ʲɕt͡ɕivɨ adj
kostonhaluinen
skłonny do zemsty, niewybaczający

mżawka ˈmʒafka n
tihkusade
(meteorologia, meteorologiczny) bardzo drobny opad, składający się z kropelek wody o średnicy poniżej 0,5 mm;

na na preposition
-lle
…opisujący miejsce, w którym odbywa się czynność tak, że wyrażenie za przyimkiem znajduje się pod podmiotem
kautta
…opisujący miarę, zakres, stopień
…opisujący moment w czasie
päällä
…opisujący miejsce na (1.1) jakimś obiekcie, w kierunku którego odbywa się ruch

na antenie ˌna‿ãnˈtɛ̃ɲɛ adv
lähettää
(przenośnie, przenośnia) będąc w programie telewizyjnym lub radiowym

na barana ˌna‿baˈrãna adv
reppuselässä
o noszeniu kogoś na plecach lub na barkach

na chybił trafił adv
miten sattuu
losowo, przypadkowo

na dobitkę adv
kaiken lisäksi
ponadto, dodatkowo, poza tym, prócz tego

na dobrej stopie adv
hyvissä väleissä
mieć z kimś dobre relacje

na dobrą sprawę adv
käytännössä
w rzeczywistości, tak naprawdę, w istocie, tak na dobrą sprawę

na dole adv
alakerta
na parterze, na niższym piętrze budynku

na dworze adv
ulkona
poza domem

na dłuższą metę idiom
ajan mittaan
w dalszej perspektywie czasowej, po upływie dostatecznie długiego czasu

na gapę na‿ˈɡapɛ adv
pummilla
jechać bez ważnego biletu – autobusem, pociągiem lub innym publicznym środkiem komunikacji

na głos adv
ääneen
tak, że wyraźnie słychać

na koszt firmy na‿ˈkɔʃt ˈfʲirmɨ adv
ilmaiseksi
o poczęstunku, który jest fundowany przez restauratora

na lewą stronę na‿ˈlɛvɔ̃w̃ ˈstrɔ̃nɛ adv
nurinperin
o ubraniu: w sposób, w którym wewnętrzna część ubrania znajduje się na zewnątrz

na niby adj
teeskennelty
nieprawdziwy, pozorowany

na ogół na‿ˈɔɡuw adv
tavallinen
zazwyczaj, przeważnie

na ostatnich nogach ˌna‿ɔˈstatʲɲix ˈnɔɡax adv
parras
resztkami sił, będąc bardzo wyczerpanym

na oścież na‿ˈɔɕt͡ɕɛʃ adv
ammollaan
o drzwiach, oknie: na całą szerokość

na pamięć na‿ˈpãmʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ adv
ulkoa
w taki sposób, aby wiernie zapamiętać

na pewno na‿ˈpɛvnɔ adv
varmasti
z całą pewnością, bez wątpliwości

na pierwszy rzut oka na‿ˈpʲjɛrfʃɨ ˈʒut ˈɔka
ensinäkemältä
o wstępnej, pochopnej ocenie: na oko, pozornie, bez głębszej analizy

na piśmie adv
kirjallisesti
będąc zapisanym

na podstawie
mukaan
wyrażenie zaznaczające, co jest podstawą wykonania danej czynności, dzieła, utworu lub przedmiotu

na pokaz na‿ˈpɔkas adj
näyttävä
czyniony, demonstrowany dla pozoru, dla efektu

na przykład na‿ˈpʃɨkwat
esimerkiksi
… poprzedzająca wyliczenie przykładów

na razie na‿ˈraʑɛ adv
tällä erää
tymczasem, póki coś się nie zmieni

na równi na‿ˈruvʲɲi adv
tasavertainen
w równym stopniu, tak samo, podobnie, jednakowo

na wagę złota na‿ˈvaɡɛ ˈzwɔta idiom
painonsa arvoinen kultaa
unikatowe, poszukiwane i zarazem bardzo wartościowe, cenione lub kosztowne

na wieki adv
ikuisesti
na zawsze

na wieki wieków adv
aina ja ikuisesti
na zawsze, na wieki

na wszelki wypadek na‿ˈfʃɛlʲci vɨˈpadɛk adv
varmuuden vuoksi
przewidując wszelkie możliwe okoliczności, zabezpieczając się przed czymś niespodziewanym

na wynos na‿ˈvɨ̃nɔs adj
mukaan
o daniach, napojach: taki, który można wziąć ze sobą

na własną rękę na‿ˈvwasnɔ̃w̃ ˈrɛ̃ŋkɛ adv
omin neuvoin
samodzielnie, na własną odpowiedzialność

na zawsze adv
ikuisesti
bez możliwości zmiany danego stanu

na zdrowie na‿ˈzdrɔvʲjɛ interjection
kippis
zwrot używany przed toastem
terveydeksi
zwrot używany w stosunku do kogoś, kto właśnie kichnął

na zewnątrz na‿ˈzɛvnɔ̃nṭʃ
ulkona
w kierunku do obszaru poza daną ograniczoną przestrzenią
ulos
poza daną ograniczoną przestrzenią

na zewnątrz na‿ˈzɛvnɔ̃nṭʃ adv
ulkona
poza daną ograniczoną przestrzenią (zwykle budynkiem)
ulos
w kierunku do obszaru poza daną ograniczoną przestrzenią (zwykle budynkiem)

na żądanie adj
tarvittaessa
taki, który wystąpi tylko wtedy, gdy ktoś zażąda

nabiał ˈnabʲjaw n
maitokauppa
(spożywczy) ogólne określenie mleka i produktów mlecznych oraz jaj;

nabożeństwo n
jumalanpalvelus
(kościelny) obrzęd religijny, niekiedy znacznie rozbudowany, odbywający się najczęściej w świątyni;

nabyć v
hankkia
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (książkowy) wejść w posiadanie czegoś
(książkowy) zdobyć jakąś umiejętność, osiągnąć coś, dojść do czegoś

nabój ˈnabuj n
patruuna
(wojskowość, wojskowy) jednostka amunicji broni palnej w formie metalowego walca zawierającego pocisk oraz materiał wybuchowy;

nabór 'nabur n
ilmoittautuminen
przyjmowanie nowych osób w jakieś struktury

nacisk ˈnat͡ɕisk n
paine
działanie na coś z pewną siłą
presja, przymus

nacięcie krocza n
episiotomia
(medycyna, medyczny) zabieg ginekologiczno-położniczy stosowany często podczas porodu, polegający na nacięciu krocza w celu ochrony przed samoczynnym pęknięciem krocza i ułatwienia porodu;

nacjonalista ˌnat͡sʲjɔ̃naˈlʲista n
nationalisti
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik nacjonalizmu

nacjonalistyczny ˌnat͡sʲjɔ̃nalʲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
kansallismielinen
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z nacjonalizmem lub nacjonalistami, dotyczący nacjonalizmu lub nacjonalistów

nacjonalizm ˌnat͡sʲjɔ̃ˈnalʲism̥ n
nationalismi kansallismielisyys
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia społeczno-polityczna i postawa uznająca naród za najwyższe dobro;

nacjonalizować ˌnat͡sʲjɔ̃nalʲiˈzɔvat͡ɕ v
kansansallistaa
(ekonomia, ekonomiczny) zmieniać właściciela czegoś z prywatnego na państwowego

naczelny n
kädellinen
(zoologia, zoologiczny) zwykle w lm Primates, przedstawiciel rzędu ssaków charakteryzujących się najlepiej rozwiniętym mózgiem;

naczyniak naˈt͡ʃɨ̃ɲak n
angiooma
(medycyna, medyczny) łagodny nowotwór z układu naczyniowego;

naczyniak krwionośny naˈt͡ʃɨ̃ɲak ːr̥fʲjɔ̃ˈnɔɕnɨ n
hemangiooma verisuoniluomi
łagodny nowotwór z naczyń krwionośnych

naczynie naˈt͡ʃɨ̃ɲɛ n
astia
(biologia, biologiczny) rodzaj tkanki lub element układu przystosowany do transportowania płynów (limfy, krwi, wody)
rodzaj pojemnika używanego, zwykle do przechowywania, przyrządzania lub serwowania jedzenia

naczynie krwionośne n
verisuoni
(anatomia, anatomiczny) narząd przenoszący krew, stanowiący element układu krążenia

naczyniowy ˌnat͡ʃɨ̃ˈɲɔvɨ adj
vaskulaarinen
dotyczący naczynia, np. chłonnego lub krwionośnego

nad nat preposition
päällä yllä
…ruch kogoś lub czegoś w kierunku góry omawianego wyrażenia
yllä päällä
…położenie kogoś lub czegoś powyżej omawianego wyrażenia

nadajnik n
radiolähetin
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zamieniające doprowadzone doń informacje na fale elektromagnetyczne i przesyłające je dalej do odbiornika

nadawać naˈdavat͡ɕ v
lähettää
emitować komunikat, wiadomość za pomocą radio, telewizji lub w inny sposób

nadawca naˈdaft͡sa n
lähettäjä
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) ktoś wysyłający list, przekaz, przesyłkę

nadbałtycki ˌnadbawˈtɨt͡sʲci adj
balttilainen
taki, który leży nad Bałtykiem

nadbitka n
eripainos
(poligrafia) artykuł pochodzący z czasopisma lub pracy zbiorowej wydrukowany osobno z tego samego składu drukarskiego;

nadciśnienie n
hypertensio
(medycyna, medyczny) wzrost ciśnienia tętniczego krwi ponad wartości uznawane za normalne

naddźwiękowy ˌnadʲd͡ʑvʲjɛ̃ŋˈkɔvɨ adj
yliääni-
poruszający się szybciej niż dźwięk (w powietrzu)

nadgarstek nadˈɡarstɛk n
ranne
(anatomia, anatomiczny) część ręki pomiędzy przedramieniem a dłonią;

nadgodzina ˌnadɡɔˈd͡ʑĩna n
ylityötunti
(urzędowy) godzina nadliczbowa, spędzona w pracy poza obowiązującym wymiarem

nadgorliwy adj
tungetteleva
nadmiernie, przesadnie gorliwy, wykazujący nadmierny zapał

nadir ˈnadʲir n
nadiiri
(astronomia, astronomiczny) punkt na sferze niebieskiej, położony naprzeciwko zenitu;

nadkonsumpcja ˌnatkɔ̃w̃ˈsũmpt͡sʲja n
liikakulutus
(socjologia, socjologiczny) zjawisko masowego wydawania pieniędzy ponad możliwości finansowe

nadludzki nadˈlut͡sʲci adj
yli-inhimillinen
taki, który przekracza ludzkie siły i wytrzymałość

nadmorski nadˈmɔrsʲci adj
merenranta-
znajdujący się w niewielkiej odległości od morza

nadnercze nadˈnɛrt͡ʃɛ n
lisämunuainen
(anatomia, anatomiczny) gruczoł dokrewny położony w sąsiedztwie nerek;

nadnerczowy adj
lisämunuainen
(anatomia, anatomiczny) związany z nadnerczem, dotyczący nadnercza

nadolbrzym n
ylijättiläinen
(astronomia, astronomiczny) gwiazda o masie od około 10 do 50 mas Słońca;

nadprzewodnictwo ˌnatpʃɛvɔdʲˈɲit͡stfɔ n
suprajohtavuus
(fizyka, fizyczny) stan materiału polegający na zerowym oporze elektrycznym osiągany w niskiej temperaturze;

nadprzewodnik ˌnatpʃɛˈvɔdʲɲik n
suprajohde
(fizyka, fizyczny) ciało, u którego w obniżonej temperaturze zanika opór elektryczny

nadrodzina n
yläheimo
(biologia, biologiczny) (systematyka) w systematyce: jednostka wyższa od rodziny

nadrząd n
ylälahko
(biologia, biologiczny) (systematyka) jednostka obejmująca rzędy

nadstępka n
kelsi
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) element szkieletu żaglowca, belka przymocowana od góry do stępki na części jej długości rozkładająca ciężar masztu;

nadużycie n
väärinkäyttö
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) postępowanie lub czyn niezgodne z prawem

nadwaga nadˈvaɡa n
ylipaino
(medycyna, medyczny) nadmierna masa ciała, nagromadzenie tkanki tłuszczowej w organizmie przekraczające optymalne ilości zdrowotne;

nadwozie n
kori
część górna pojazdu;

nadwzroczność n
kaukotaittoisuus kaukonäköisyys
(medycyna, medyczny) druga obok krótkowzroczności najczęściej spotykana wada refrakcyjna wzroku objawiająca się złym widzeniem przedmiotów znajdujących się blisko;

nadzieja naˈd͡ʑɛ̇ja n
toivo toive
oczekiwanie spełnienia się upragnionej rzeczy; wiara, że to się wydarzy
osoba, rzecz, działanie, z którym wiążemy oczekiwania, pragnienia

nadzorca n
valvoja
ktoś, kto nadzoruje coś lub kogoś

nafta ˈnafta n
kerosiini
(chemia, chemiczny) ciekła frakcja ropy naftowej będąca mieszaniną węglowodorów, żółtawa, palna ciecz, stosowana dawniej do celów oświetleniowych, obecnie jako paliwo lotnicze, rozpuszczalnik oraz w kosmetyce;

naganiacz naˈɡãɲat͡ʃ n
ajomies
(środowiskowy) (łowiectwo, łowiecki) osoba naganiająca zwierzynę w kierunku stanowisk myśliwych podczas polowania

naganny adj
moitittava
taki, który zasługuje na naganę

nagi ˈnaɟi adj
alaston
bez ubrania, rozebrany do naga

nagietek naˈɟɛtɛk n
kehäkukka
(botanika, botaniczny) Calendula, rodzaj roślin z rodziny astrowatych liczący około 20 gatunków;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju nagietek (1.1)

nagle ˈnaɡlɛ adv
äkkiä yhtäkkiä
w nieoczekiwany i gwałtowny sposób

nagość ˈnaɡɔɕt͡ɕ n
alastomuus
brak ubrania na ciele

nagranie naˈɡrãɲɛ n
levytys
zapis dźwięku lub obrazu taki, że można później znowu zobaczyć ten obraz lub posłuchać tego dźwięku

nagrobek naˈɡrɔbɛk n
hautakivi
trwałe oznaczenie miejsca pochówku ciała lub prochów osób, rzadziej zwierząt, w postaci kompozycji architektonicznej;

nagroda naˈɡrɔda n
palkinto palkkio
wyróżnienie lub wynagrodzenie za dokonany czyn lub pracę
palkkio
wynagrodzenie za wyrzeczenia, trudności lub straty

nagrywarka ˌnaɡrɨˈvarka n
poltin
(informatyka, informatyczny) urządzenie służące do zapisywania danych na płytach CD lub DVD;

nagły ˈnaɡwɨ adj
äkkinäinen äkillinen
taki, który dzieje się nagle, niespodziewanie, raptownie, szybko, znienacka

nagłówek naˈɡwuvɛk n
otsikko
wyróżniony napis umieszczony nad tekstem
(informatyka, informatyczny) w edytorach tekstu, obszar na górnym marginesie strony, mogący zawierać tekst lub grafikę

naiwnie naˈ<sup>j</sup>ivʲɲɛ adv
naiivisti
w sposób naiwny; łatwowiernie, zbyt ufnie

naiwny naˈ<sup>j</sup>ivnɨ adj
lapsellinen
taki, który jest pełen prostoty, łatwowierności, naiwności

najemnik naˈjɛ̃mʲɲik n
palkkasotilas palkkasoturi
(wojskowość, wojskowy) wynajęty za pieniądze, niezależny żołnierz;

najpierw ˈnajpʲjɛrf adv
ensin
przedtem, na początku, jako pierwsze w kolejności

najstarszy zawód świata najˈstarʃɨ ˈzavutʲ ˈɕfʲjata idiom
maailman vanhin ammatti
(eufemistycznie) prostytucja

najądrze n
lisäkives
(anatomia, anatomiczny) narząd płciowy męski wewnętrzny, przylegający od góry do jądra;

nakrycie głowy n
päähine
element stroju zakładany na głowę

nakrętka naˈkrɛ̃ntka n
mutteri
(technologia, technika, techniczny) element konstrukcyjny o wewnętrznym gwincie

naktuz n
kompassipylväs
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wąska szafka stanowiąca podstawę kompasu okrętowego;

nalegać v
vaatia
mocno lub uparcie domagać się czegoś

naleśnik naˈlɛɕɲik n
pannukakku räiskäle
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) cienki placek z rzadkiego ciasta, z mąki, mleka i jaj, smażony na patelni, podawany zwykle z nadzieniem, zwinięty w rulonik lub złożony w rożek;

należeć naˈlɛʒɛt͡ɕ v
kuulua
być w posiadaniu czyimś

nalot ˈnalɔt n
pidätys
(potocznie, potoczny) niespodziewana akcja policji lub służb specjalnych polegająca na wkroczeniu do domu lub lokalu w celu przeprowadzenia kontroli, rewizji, aresztowania przestępców itp.

nalot dywanowy ˈnalɔd ˌːɨvãˈnɔvɨ n
mattopommitus
(wojskowość, wojskowy) atak lotniczy z użyciem samolotów bombowych, mający na celu całkowite zniszczenie wyznaczonego terenu;

namacalny adj
kouriintuntuva
możliwy do wyczucia zmysłem dotyku
niewątpliwy, oczywisty, pewny

namaszczenie n
voide
(rzeczownik odczasownikowy) od namaścić

namibijski ˌnãmʲiˈbʲijsʲci adj
namibialainen
odnoszący się do państwa Namibia

namiot ˈnãmʲjɔt n
teltta
(turystyka, turystyczny) (wojskowość, wojskowy) rodzaj przenośnego schronienia z impregnowanej tkaniny, używanego przez jedną lub więcej osób;

namiętny nãˈmʲjɛ̃ntnɨ adj
intohimoinen kiihkeä
żarliwy, pełen pasji, zamiłowania do czegoś

nandu ˈnãndu n
nandu
(ornitologia, ornitologiczny) Rhea, szybki i duży nielot przypominający strusia;

nano- ˈnãnɔ prefix
nano-
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary miliard razy mniejsze od podstawowych
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z małymi rozmiarami lub niskim wzrostem

nanometr nãˈnɔ̃mɛtr̥ n
nanometri
jednostka długości równa jednej miliardowej metra

nanosekunda n
nanosekunti
(jednostka miary) jednostka czasu równa jednej miliardowej części sekundy;

napalm ˈnapalm n
napalm
(chemia, chemiczny) substancja stosowana do zagęszczania lekkich paliw ciekłych w celu zwiększenia ich skuteczności jako bojowych środków zapalających; także gotowa zagęszczona mieszanina paliwowa;

napalony ˌnapaˈlɔ̃nɨ adj
kiimainen
(potocznie, potoczny) podniecony seksualnie

napar ˈnapar n
uute
spożywczy, leczniczy lub kosmetyczny płyn otrzymywany po zalaniu ziela (niekiedy owoców, kwiatów) gorącą wodą;

naparstek naˈparstɛk n
sormustin
(krawiectwo) metalowa nasadka na palec ułatwiająca wbijanie igieł przy ręcznym szyciu;

napastnik naˈpastʲɲik n
hyökkääjä
strona atakująca, osoba dokonująca napaści
(sport, sportowy) w piłce nożnej: zawodnik mający za zadanie strzelać bramki;

napełniać naˈpɛwʲɲät͡ɕ v
täyttää
sprawiać, że coś staje się pełne
wywoływać stany emocjonalne

napis ˈnapʲis n
kirjoitus
napisana informacja o czymś

napisać naˈpʲisat͡ɕ v
kirjoittaa
wyrazić coś słowami na piśmie

napisy końcowe naˈpʲisɨ kɔ̃j̃nˈt͡sɔvɛ n
lopputekstit
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) dodawana na końcu filmu, programu telewizyjnego itp., lista nazwisk aktorów obsady i osób zaangażowanych w produkcję

napiwek naˈpʲivɛk n
juomaraha tippi
pieniądze dodawane przez klienta do właściwej opłaty za usługę;

napięcie naˈpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɛ n
jännite
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) różnica potencjałów pola elektrycznego; (potocznie, potoczny) potencjał takiego pola względem Ziemi lub innego znanego punktu odniesienia
jännitys
stan psychiczny, podczas którego ktoś jest zaniepokojony, odczuwa obawę przed nadchodzącą sytuacją

napletek naˈplɛtɛk n
esinahka
(anatomia, anatomiczny) fałd skórny osłaniający częściowo lub całkowicie żołądź prącia;

napomnienie ˌnapɔ̃mʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
käskeminen
karcące ostrzeżenie

naprawa naˈprava n
korjaus
doprowadzanie czegoś do właściwego stanu, użyteczności, porządku; usuwanie błędów

naprawdę naˈpravdɛ particle
tosiaan
…wyrażająca zdziwienie lub niedowierzanie mówiącego
tosiaan todella
…potwierdzająca, że coś jest zgodne z prawdą, z rzeczywistością

naprawiacz n
korjaaja
osoba, która naprawia jakieś urządzenie lub rzecz, usuwa usterkę i przywraca przydatność danego przedmiotu

naprzeciwko preposition
vastapäätä
po przeciwnej stronie

naprzód ˈnapʃut adv
edelle
do przodu, przed siebie

napój ˈnapuj n
juoma drinkki
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płyn przeznaczony do picia;

napój gazowany n
virvoitusjuoma
(spożywczy) zwykle orzeźwiający napój nasycony dwutlenkiem węgla

napęd taśmowy n
kasettiasema
(informatyka, informatyczny) urządzenie do zapisywania danych na taśmie magnetycznej

narciarstwo narʲˈt͡ɕarstfɔ n
laskettelu hiihto
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa obejmująca biegi, skoki, zjazdy na nartach;

narciarz ˈnarʲt͡ɕaʃ n
laskettelija
(sport, sportowy) osoba jeżdżąca na nartach – po śniegu lub wodzie; także: zawodnik uprawiający narciarstwo

narcystyczny adj
narsistinen
wyróżniający się narcyzmem, związany z narcyzmem

narcyz ˈnart͡sɨs n
narsissi
(botanika, botaniczny) Narcissus L., rodzaj roślin z rodziny amarylkowatych;

narcyzm n
narsismi
(psychologia, psychologiczny) cecha charakteru polegająca na samouwielbieniu i bezkrytycznym stosunku do swojej osoby

narkolepsja n
narkolepsia
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na nadmiernej senności w ciągu dnia i napadach krótkiego oraz niekontrolowanego snu;

narkom n
kansankomissaari
(historia, historyczny, historycznie) komisarz ludowy (odpowiednik ministra w Związku Radzieckim do 1946);

narkoman narˈkɔ̃mãn n
narkomaani
osoba uzależniona od narkotyków

narkomania ˌnarkɔ̃ˈmãɲja n
huumeisuus
nałóg związany z ciągłą potrzebą zażywania narkotyków;

narkotyk narˈkɔtɨk n
huume huumausaine
substancja, którą przyjmowanie powoduje po jakimś okresie używania uzależnienie fizyczne;

narodowość ˌnarɔˈdɔvɔɕt͡ɕ n
kansallisuus
przynależność do określonego narodu (np. polskiego, niemieckiego, rosyjskiego), poczucie przynależności do narodu;

narodowy ˌnarɔˈdɔvɨ adj
kansallinen
charakterystyczny dla danego narodu (lub kraju zamieszkiwanego przez dany naród), związany z danym narodem lub krajem

narodziny ˌnarɔˈd͡ʑĩnɨ n
syntymä
akt przyjścia na świat potomstwa, dziecka
(przenośnie, przenośnia) powstanie, początek, rozpoczęcie się czegoś

narożnik naˈrɔʒʲɲik n
kulma
(sport, sportowy) miejsce na ringu przeznaczone do odpoczynku zawodnika

narracja n
kertomus
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) sposób wypowiedzi w epickim utworze literackim lub w filmie prezentującej świat przedstawiony;

nartnik ˈnartʲɲik n
vesimittari
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rodziny Gerridae, nartnikowatych, z podrzędu pluskwiaków różnoskrzydłych, który potrafi chodzić po powierzchni wody

naruszenie ˌnaruˈʃɛ̃ɲɛ n
murros
(rzeczownik odczasownikowy) od naruszyć

narwal ˈnarval n
sarvivalas
(zoologia, zoologiczny) Monodon monoceros, duży ssak morski z charakterystycznym pojedynczym, spiralnie skręconym kłem, żyjący w morzach arktycznych;

narzeczona ˌnaʒɛˈt͡ʃɔ̃na n
morsian
kobieta, która jest w stanie narzeczeństwa, jest zaręczona

narzeczony n
sulhanen
mężczyzna w okresie narzeczeństwa

narząd płciowy n
sukupuolielin
(biologia, biologiczny) (anatomia, anatomiczny) narząd służący organizmowi do rozrodu

narzędnik naˈʒɛ̃ndʲɲik n
instrumentaali
(gramatyka) piąty przypadek deklinacji polskiej, odpowiada na pytania (z) kim? (z) czym?;

narzędzie naˈʒɛ̃ɲd͡ʑɛ n
työkalu
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zazwyczaj trzymane w ręku, służące do wykonywania danej czynności lub zadania;

naród ˈnarut n
kansakunta
grupa ludzi, których łączy wspólna kultura, język, religia, historia lub pochodzenie etniczne;

nasienie naˈɕɛ̇̃ɲɛ n
siemenneste
(fizjologia, fizjologiczny) płyn zawierający plemniki, wytwarzany przez narządy rozrodcze mężczyzn i samców zwierząt;

nasieniowód n
siemenjohdin
(anatomia, anatomiczny) parzysty przewód wyprowadzający plemniki z jąder

nasiono naˈɕɔ̃nɔ n
siemen
(botanika, botaniczny) organ roślin nasiennych składający się z zarodka, tkanki zapasowej i łupiny nasiennej;

nasięźrzał n
käärmeenkieli
(botanika, botaniczny) Ophioglossum L. rodzaj roślin z rodziny nasięźrzałowatych (Ophioglossaceae);

naskórek naˈskurɛk n
orvaskesi
najbardziej zewnętrzna warstwa skóry;

nasosznik trzęś n
vaaksiaishämähäkki
(zoologia, zoologiczny) Pholcus phalangioides, gatunek pająka z rodziny nasosznikowatych;

nastawa ołtarzowa n
alttaritaulu
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tylna dekoracja ołtarza kościelnego ustawiana na mensie;

nastawienie ˌnastaˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
olemus
osobisty stosunek co czegoś

nastawić naˈstavʲit͡ɕ v
virittää
włączyć coś

nasturcja naˈsturt͡sʲja n
koristekrassi
(botanika, botaniczny) Tropaeolum, rodzaj roślin z rodziny nasturcjowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju nasturcji (1.1)

następca naˈstɛ̃mpt͡sa n
seuraaja
ktoś obejmujący, dziedziczący po kimś jakąś funkcję, posadę, urząd itp.

następnie naˈstɛ̃mpʲɲɛ adv
sitten
później, w chwili następnej

następny naˈstɛ̃mpnɨ adj
seuraava ensi
mający nastąpić, kolejny

nasz naʃ pronoun
-mme
1. (osoba) lm (należący do nas lub mający związek z nami)

naszyjnik naˈʃɨjɲik n
kaulakoru
(rzemiosło, rzemieślniczy) (jubilerstwo, jubilerski) element biżuterii w postaci ozdoby na szyję;

natura naˈtura n
luonto
przyroda i wszystko, co w niej zachodzi z wyłączeniem produktów działalności człowieka;
ogół cech człowieka lub zwierzęcia

naturalizacja ˌnaturalʲiˈzat͡sʲja n
kansalaisuuden myöntäminen
(biologia, biologiczny) proces utrwalania się obcego gatunku w nowym środowisku;
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nadanie cudzoziemcowi obywatelstwa państwa, na terytorium którego się osiedlił;

naturalizm ˌnatuˈralʲism̥ n
naturalismi
(filozofia, filozoficzny) kierunek usiłujący tłumaczyć wszystkie zjawiska działaniem praw natury;
(książkowy) uwypuklenie czegoś brutalnego
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) kierunek powstały we Francji w XIX w., zakładający jak najwierniejsze ukazywanie życia, podkreślający czynniki biologiczne towarzyszące człowiekowi; ;
(pedagogika, pedagogiczny) kierunek oparty na założeniu, że pracę wychowawczą należy przystosować do psychologicznej natury dziecka
(socjologia, socjologiczny) kierunek zakładający, że społeczeństwo jest integralną częścią przyrody, a jej prawa rządzą procesami społecznymi;

naturalnie ˌnatuˈralʲɲɛ adv
luonnollisesti
w sposób naturalny, zgodnie z naturą

naturalny ˌnatuˈralnɨ adj
luonnollinen
charakterystyczny dla natury
najbardziej powszechny, zwykły
wykonany z surowców występujących w naturze

natychmiast naˈtɨxmʲjast adv
heti
bardzo szybko, bez zwłoki

natychmiastowy adj
välitön
dziejący się natychmiast, bardzo szybko po jakimś wydarzeniu

nauczyciel ˌna<sup>w</sup>uˈt͡ʃɨt͡ɕɛl n
opettaja
osoba zajmująca się nauczaniem;

nauczycielka ˌna<sup>w</sup>ut͡ʃɨˈt͡ɕɛlka n
opettaja
(edukacja, edukacyjny) kobieta, która zajmuje się nauczaniem

nauka naˈ<sup>w</sup>uka n
tiede
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) usystematyzowana, wielokrotnie rzeczowo weryfikowana i rzetelna wiedza;

naukowiec ˌna<sup>w</sup>uˈkɔvʲjɛt͡s n
tiedemies
człowiek zajmujący się nauką;

naukowo adv
tieteellisesti
w sposób naukowy

naukowy ˌna<sup>w</sup>uˈkɔvɨ adj
tieteellinen
związany z nauką

nauruański ˌna<sup>w</sup>uruˈ<sup>w</sup>ãj̃sʲci n
nauru
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Nauru,

nawa ˈnava n
laiva
(architektura, architektoniczny) główna, wydzielona dla wiernych część kościoła pomiędzy kruchtą, przy wejściu, a prezbiterium;

nawet ˈnavɛt particle
jopa
…wyrażająca zdziwienie mówiącego wywołane jakąś nietypową lub nieoczekiwaną sytuacją
…wyrażająca obojętność mówiącego wobec czyjegoś wyboru

nawias ˈnavʲjas n
sulje
(termin typograficzny) (matematyka, matematyczny) parzysty znak graficzny w postaci łuków lub klamer zwróconych w przeciwne strony, który grupuje lub wyodrębnia tekst lub symbole i pełni pewną umowną rolę – piśmienniczą, matematyczną, programistyczną, w zapisie chemicznym itp.;
(termin typograficzny) każdy z dwóch łuków będących elementem nawiasu (1.1)

nawierzchnia naˈvʲjɛʃxʲɲa n
katukivetys
górna część drogi, placu, chodnika;

nawietrzny naˈvʲjɛṭʃnɨ adj
tuulenpuoleinen
(morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) mający tendencję do samoistnego obracania dzioba w stronę wiatru
(morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) znajdujący się po stronie, na którą wieje wiatr

nawigacja n
merenkulku
(astronomia, astronomiczny) (lotnictwo, lotniczy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) nauka o prowadzeniu statków wodnych lub powietrznych

nawigacja zliczeniowa n
merkintälasku
(lotnictwo, lotniczy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) określanie pozycji statku lub samolotu na podstawie ostatniej zmierzonej pozycji obiektu oraz szacunków jego prędkości, kursu oraz czasu podróży;

nawijać v
kelata
zwijać coś na coś

nawyk ˈnavɨk n
tapa
(psychologia, psychologiczny) nabyta skłonność do mechanicznego wykonywania jakiejś czynności, wynikająca z częstego jej wykonywania, także: sama ta czynność;

nawzajem naˈvzajɛ̃m adv
toisensa
o wykonywaniu czynności przez podmiot zbiorowy każdy tak samo dla innego

nawóz ˈnavus n
lannoite
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) środek pochodzenia nieorganicznego służący do polepszania jakości gleby
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) środek pochodzenia organicznego służący do polepszania jakości gleby;

nawłoć n
piisku
(botanika, botaniczny) wieloletnia roślina rosnąca na polanach, w zaroślach i widnych lasach;

nazad ˈnazat adv
taakse
wstecz, za siebie, w tył
z powrotem

nazaretański adj
nasaretilainen
odnoszący się do Nazaretu, związany z Nazaretem

naziemny adj
maa
(zoologia, zoologiczny) prowadzący tryb życia na powierzchni ziemi, a nie na drzewach czy innych poziomach

nazista naˈʑista n
natsi
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik nazizmu

nazizm ˈnaʑism̥ n
natsismi
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna i ideologia państwowa III Rzeszy niemieckiej, charakteryzująca się m.in. nacjonalizmem, rasizmem, antykomunizmem, antyparlamentaryzmem, korporacjonizmem i kultem wodza;

nazwa własna ˈnazva ˈvwasna n
propri
(zobacz) rzeczownik własny

nazwisko naˈzvʲiskɔ n
sukunimi
nazwa własna rodziny, do której dana osoba należy;

nazwisko panieńskie n
tyttönimi
nazwisko kobiety przed wyjściem za mąż

nazywać naˈzɨvat͡ɕ v
kutsua
określać nazwą, mianem
nadawać nazwę lub imię

nazywać rzeczy po imieniu naˈzɨvad͡ʑ ˈʒɛt͡ʃɨ ˌpɔ‿ĩˈmʲjɛ̇̃ɲu v
kutsua asioita niiden oikeilla nimillä
mówić szczerze, bez ogródek

naśladować ˌnaɕlaˈdɔvat͡ɕ v
matkia
powtarzać po kimś jakąś czynność

neandertalczyk ˌnɛãndɛrˈtalt͡ʃɨk n
neandertalinihminen
(przenośnie, przenośnia) (ekspresywnie, ekspresywny) osoba nieokrzesana

neapolitański ˌnɛapɔlʲiˈtãj̃sʲci adj
napoli
związany z Neapolem lub neapolitańczykami

nearktyczny adj
nearktinen
dotyczący Nearktyki, związany z Nearktyką

nefrolog nɛfˈrɔlɔk n
nefrologi
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób nerek

nefryt ˈnɛfrɨt n
nefriitti
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów;

negatyw nɛˈɡatɨf n
nega negatiivi
(fotografia) obraz na kliszy fotograficznej lub taśmie filmowej mający odwrócone barwy;

negatywnie adv
kielteisesti
w sposób negatywny, ujemnie

negatywny ˌnɛɡaˈtɨvnɨ adj
kielteinen
wyrażający krytykę, dezaprobatę lub sprzeciw; przeczący
stwierdzający nieistnienie lub brak czegoś (w badaniu, eksperymencie, doświadczeniu)
negatiivinen
niekorzystny dla kogoś, zły, niewłaściwy

negocjowalny adj
neuvoteltava
taki, który może podlegać negocjacjom

nekrofag n
raadonsyöjä
(ekologia, ekologiczny) zwierzę odżywiające się padłymi zwierzętami

nekrofilia n
nekrofilia
(seksuologia, seksuologiczny) parafilia polegająca na pociągu seksualnym do martwych ciał;

nekrolog nɛˈkrɔlɔk n
kuolinilmoitus
notatka prasowa lub artykuł poświęcony zmarłej osobie;

nekromancja n
nekromantia
(ezoteryka) wróżenie polegające na wywoływaniu duchów zmarłych w celu uzyskania od nich wiedzy o przyszłości;

nektar ˈnɛktar n
mesi
(botanika, botaniczny) (pszczelarstwo, pszczelarski) słodki sok wydzielany przez kwiaty
(mitologia grecka) napój bogów dający im nieśmiertelność
(spożywczy) gęsty napój z przecieru owocowego

nektarnik n
medestäjä
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Nectariniidae;

nektarnik palestyński n
isopurppuramedestäjä
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Cinnyris osea Bonaparte, gatunek ptaków z rodziny nektarników;

nektarynka ˌnɛktaˈrɨ̃nka n
nektariini
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc nektarynki (1.1)
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) Prunus persica var. nucipersica, Prunus persica var. nectarina odmiana brzoskwini zwyczajnej o owocach z gładką skórką;

neodym nɛˈɔdɨ̃m n
neodyymi
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Nd i liczbie atomowej 60;

neofaszyzm ˌnɛɔˈfaʃɨsm̥ n
uusfasismi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) współczesna doktryna polityczna lub ideologia, nawiązująca do faszyzmu;

neofita n
neofyytti
człowiek, który zmienił wyznanie na inne
nowy, żarliwy wyznawca jakiejś doktryny, nauki lub ideologii

neogen nɛˈɔɡɛ̃n n
neogeenikausi
(geologia, geologiczny) drugi okres ery kenozoicznej;

neoliberalizm n
neoliberalismi
(ekonomia, ekonomiczny) nurt we współczesnej myśli ekonomicznej głoszący zasady liberalizmu gospodarczego i wolnego rynku przy ograniczonej do minimum ingerencji państwa w gospodarkę;

neologizm ˌnɛɔˈlɔɟism̥ n
uudissana
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub wyrażenie, które niedawno pojawiło się w danym języku;

neon ˈnɛɔ̃n n
neon
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ne i liczbie atomowej 10;

neonazista ˌnɛɔ̃naˈʑista n
uusnatsi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik neonazizmu

nepalski nɛˈpalsʲci adj
nepali nepalilainen
odnoszący się do państwa Nepal

nepalski nɛˈpalsʲci n
nepali
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Nepalu;

nepotyzm nɛˈpɔtɨsm̥ n
nepotismi
obsadzanie podległych sobie stanowisk krewnymi

neptun ˈnɛptũn n
neptunium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Np i liczbie atomowej 93;

nerd nɛrt n
nörtti
osoba pasjonująca się naukami ścisłymi, informatyką, grami komputerowymi itp. kosztem nieprzystosowania do życia społecznego, niezdolności utrzymywania stosunków towarzyskich lub niedbałości o formę fizyczną;

nerka ˈnɛrka n
munuainen
(anatomia, anatomiczny) narząd w układzie wydalniczym zwierząt;

nerkowy nɛrˈkɔvɨ adj
munuais-
(anatomia, anatomiczny) dotyczący nerek

nerw nɛrf n
hermo
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) splot włókien okrytych wspólną otoczką, którego zadaniem jest przewodzenie bodźców czuciowych i ruchowych;

nerwowo nɛrˈvɔvɔ adv
hermostuneesti
w sposób nerwowy, zdradzający zdenerwowanie/poddenerwowanie/niepokój

nerwowy nɛrˈvɔvɨ adj
hermo-
(anatomia, anatomiczny) związany z nerwami, dotyczący nerwów

nestorianin n
nestorilainen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca, zwolennik doktryny nestorianizmu

nestorianizm n
nestoriolaisuus
(teologia, teologiczny) chrześcijańska doktryna chrystologiczna, która uznaje w Chrystusie dwie osoby, boską i ludzką, oraz neguje kult Marii jako Matki Boskiej;

nestoriański adj
nestorilainen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący nestorianizmu

neurastenia n
neurastenia
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) nerwica polegająca na pobudliwości, drażliwości i szybkim wyczerpywaniem się układu nerwowego;

neurochirurg ˌnɛwrɔˈxʲirurk n
neurokirurgi
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami układu nerwowego

neurochirurgia ˌnɛwrɔxʲiˈrurʲɟja n
neurokirurgia
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się leczeniem operacyjnym i diagnostyką części chorób układu nerwowego;

neurofizjologia n
neurofysiologia
(medycyna, medyczny) fizjologia układu nerwowego

neuroleptyk n
neurolepti
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek psychotropowy, który stosuje się w leczeniu psychoz i nerwic

neurologia ˌnɛwrɔˈlɔɟja n
neurologia hermotautioppi
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się schorzeniami układu nerwowego;

neurologiczny adj
neurologinen
(medycyna, medyczny) dotyczący neurologii

neuron ˈnɛwrɔ̃n n
neuroni
(anatomia, anatomiczny) rodzaj elektrycznie pobudliwej komórki zdolnej do przetwarzania i przewodzenia informacji;

neuropatolog n
neuropatologi
(medycyna, medyczny) specjalista w dziedzinie neuropatologii

neuroróżnorodność n
neurodiversiteetti
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) termin oznaczający uznawanie i szanowanie wyjątkowych sposobów funkcjonowania mózgu poszczególnych osób, obejmując szereg różnic neurologicznych, w tym ADHD, spektrum autyzmu, dysleksję, synestezję i inne;

neurotoksyna n
hermomyrkky
(biochemia, biochemiczny) substancja działająca destrukcyjnie na układ nerwowy;

neurotyczny ˌnɛwrɔˈtɨt͡ʃnɨ adj
neuroottinen
mający skłonność do nerwicowych reakcji lub cierpiący na nerwicę

neutralność ˌnɛ<sup>w</sup>uˈtralnɔɕt͡ɕ n
neutraalius neutraliteetti neutraalisuus
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sytuacja państwa, które nie bierze udziału w wojnie toczącej się między innymi państwami

neutralność węglowa n
hiilineutraalius
(ekologia, ekologiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) strategia kompensowania emisji dwutlenku węgla przez sekwestrację lub zakup kredytów węglowych;

neutralny nɛwˈtralnɨ ˌnɛ<sup>w</sup>uˈtralnɨ adj
neutraali
taki, który nie opowiada się za żadną ze stron w sporze, bezstronny

neutrino nɛwˈtrʲĩnɔ n
neutriino
(fizyka, fizyczny) trwała cząstka elementarna, należąca do leptonów, mająca zerowy ładunek elektryczny i masę bliską zeru;

neutron nɛˈ<sup>w</sup>utrɔ̃n ˈnɛwtrɔ̃n n
neutroni
(fizyka, fizyczny) cząstka złożona z dwóch kwarków dolnych i jednego górnego;

newsroom n
uutistoimitus
pomieszczenie telewizyjnej redakcji programów informacyjnych;

niania ˈɲä̃ɲa n
lastenhoitaja
kobieta zajmująca się zawodowo dziećmi, opiekująca się nimi

nibynóżka ˌɲibɨ̃ˈnuʃka n
pseudopodi
(biologia, biologiczny) specjalna wypustka plazmatyczna o zmiennym kształcie, występująca u niektórych pierwotniaków;

nic ɲit͡s indefinitePronoun
mitään ei mitään
…sygnalizujący – zazwyczaj w połączeniu z przeczeniem – nieistnienie obiektu lub zdarzenia o właściwościach określonych w danym zdaniu

nicość n
olemattomuus
pustka, brak, nieistnienie czegoś

niderlandzki ˌɲidɛrˈlãnt͡sʲci adj
hollanti
związany z Niderlandami, dotyczący Niderlandów

nie ɲɛ particle
ei
zaprzeczenie orzeczenia, także innych wyrazów
ei eivät
zaprzeczenie w odpowiedzi na pytanie o prawdziwość czegoś
ei älä
wyraża zakaz

nie ma dymu bez ognia ˈɲɛ‿ma ˈdɨ̃mu bɛz‿ˈɔɟɲa proverb
ei savua ilman tulta
nie ma skutku bez przyczyny

nie ma mowy ˈɲɛ‿ma ˈmɔvɨ interjection
ei ikimaailmassa
o czymś zupełnie niemożliwym do zrealizowania; stanowcza odmowa

nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło ˈɲɛ‿ma ˈtɛɡɔ ˈzwɛɡɔ ˈt͡sɔ ˈbɨ na‿ˈdɔbrɛ ɲɛ‿ˈvɨʃwɔ proverb
ei niin pahaa, ettei jotakin hyvääkin
każda niepomyślna sytuacja może mieć pozytywny skutek, nawet pozornie negatywne wydarzenia ostatecznie mogą spowodować pozytywne zmiany

nie ma za co interjection
eipä kestä
uprzejma odpowiedź na „dziękuję”

nie mieć wszystkich w domu ˈɲɛ‿mʲjɛ̇t͡ɕ ˈfʃɨstʲciγ ˈv‿dɔ̃mu idiom
olla ruuvi löysällä
(potocznie, potoczny) zachowywać się odmiennie od standardów, irracjonalnie, naiwnie, wbrew czyimś oczekiwaniom, być niespełna rozumu

nie od razu Kraków zbudowano ˌɲɛ‿ɔd‿ˈrazu ˈkrakuv ˌzbudɔˈvãnɔ proverb
Roomaa ei rakennettu yhdessä päivässä ei Roomaakaan rakennettu päivässä
nie osiąga się natychmiast imponujących wyników

nie posiadać się z radości v
riemuita
być właśnie w stanie dużej radości

nie wszystko złoto, co się świeci ɲɛ‿ˈfʃɨstkɔ ˈzwɔtɔ ˈt͡sɔ‿ɕɛ ˈɕfʲjɛ̇t͡ɕi proverb
kaikki ei ole kultaa mikä kiiltää
nie wszystko, co na pozór wydaje się idealne, jest takie w rzeczywistości

nie wywołuj wilka z lasu ˌɲɛ‿vɨˈvɔwuj ˈvʲilka ˈz‿lasu proverb
älä herätä nukkuvaa karhua
nie przewiduj pesymistycznie, bo się sprawdzi

nie- ɲɛ prefix
-ton
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwszy człon przymiotników złożonych oznaczający…

nieagresja n
hyökkäämättömyys
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewystępowanie zbrojne jednego państwa przeciwko innemu

nieaktualny adj
epämuodikas
taki, który nie jest aktualny; przestarzały, stary

niebezpieczeństwo ˌɲɛbɛspʲjɛˈt͡ʃɛ̃j̃stfɔ n
vaara
sytuacja zagrażająca czemuś lub komuś, mogąca wywołać szkody

niebezpiecznie ˌɲɛbɛsˈpʲjɛt͡ʃʲɲɛ adv
vaarallisesti
tak, iż jest to groźnym, ryzykownym

niebezpieczny ˌɲɛbɛsˈpʲjɛt͡ʃnɨ adj
vaarallinen
taki, który stanowi niebezpieczeństwo: jest groźny, szkodliwy lub taki, który może spowodować wypadek lub coś złego

niebiański adj
taivaallinen
związany z mitycznym niebem, dotyczący tego nieba
budzący zachwyt, podziw

niebiańskie pnie ɲɛˈbʲjä̃j̃sʲcɛ ˈpʲɲɛ n
taivaalliset rungot
dziesięciostopniowy system cykliczny używany w chińskiej filozofii, alchemii i astrologii;

niebieskawy ˌɲɛbʲjɛˈskavɨ adj
sinertävä
w kolorze podobnym do niebieskiego

niebieski ɲɛˈbʲjɛsʲci adj
sininen
mający kolor piątego pasma tęczy, taki jak kolor pogodnego, bezchmurnego nieba, kwiatu lnu itp.; mający kolor podstawowy;

niebieskooki ˌɲɛbʲjɛskɔˈːci adj
sinisilmäinen
taki, który ma niebieskie oczy

niebo ˈɲɛbɔ n
taivas
(astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) część atmosfery lub kosmosu widziana z Ziemi jako otaczająca ją sfera;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mityczne miejsce, gdzie przebywa Bóg, bogowie

nieboszczyk ɲɛˈbɔʃt͡ʃɨk n
vainaja
człowiek zmarły

niech żyje ˈɲɛγ ˈʒɨjɛ interjection
eläköön
wiwat na cześć kogoś lub czegoś

niechlujny ɲɛˈxlujnɨ adj
epäsiisti
niestaranny, niedbały, byle jaki

niechętny ɲɛˈxɛ̃ntnɨ adj
haluton
nieskory, taki, który nie chcący czegoś zrobić; (także, też) wyrażający niechęć, brak entuzjazmu

niecierpek n
palsami
(botanika, botaniczny) Impatiens, rodzaj roślin zielnych z rodziny niecierpkowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju niecierpek (1.1)

niecierpliwość ˌɲɛ̇t͡ɕɛrˈplʲivɔɕt͡ɕ n
kärsimättömyys
brak cierpliwości, brak umiejętności czekania na coś

niecierpliwy ˌɲɛ̇t͡ɕɛrˈplʲivɨ adj
kärsimätön
taki, który nie umie długo czekać lub znosić czegoś; taki, który nie ma cierpliwości

niecny adj
alhainen
(książkowy) haniebny, niegodziwy, nikczemny

nieczysty adj
epäpuhdas
niezgodny z nakazami obowiązującej w danym środowisku etyki

nieczytelny adj
lukukelvoton
niemożliwy do odczytania, nie dający się przeczytać

niedaleko pada jabłko od jabłoni ˌɲɛdaˈlɛkɔ ˈpada ˈjapw̥kɔ ˌːdʲ‿jabˈwɔ̃ɲi proverb
ei omena puusta kauas putoa
dzieci zwykle dziedziczą skłonności i cechy charakteru po rodzicach

niedbały adj
huoleton
wyrażający lekceważenie
świadczący o braku staranności

niedobór ɲɛˈdɔbur n
alijäämä
zbyt mała ilość czegoś

niedochodowy adj
kannattamaton
(ekonomia, ekonomiczny) nie przynoszący zysków, ale straty

niedojrzały ˌɲɛdɔjˈʒawɨ adj
epäkypsä
o człowieku: niedorosły; taki, który nie osiągnął dojrzałości, nie jest w pełni ukształtowany psychicznie lub fizycznie

niedokończony adj
keskeneräinen
nie doprowadzony do końca, nie mający zakończenia

niedokrwienie ˌɲɛdɔˈkr̥fʲjɛ̇̃ɲɛ n
iskemia
(medycyna, medyczny) lokalne zaburzenie ukrwienia będące skutkiem ograniczenia lub całkowitego zatrzymania dopływu krwi do tkanki lub narządu;

niedokrwistość ˌɲɛdɔˈkr̥fʲistɔɕt͡ɕ n
anemia
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na niższym poziomie niektórych składników krwi;

niedorzeczny ˌɲɛdɔˈʒɛt͡ʃnɨ adj
järjetön
nie do rzeczy, niemający sensu

niedoskonałość ˌɲɛdɔskɔ̃ˈnawɔɕt͡ɕ n
epätäydellisyys
brak doskonałości

niedoskonały adj
epätäydellinen
niepozbawiony wad; posiadający słabe strony

niedostatek ˌɲɛdɔˈstatɛk n
niukkuus
brak środków do życia
vähyys
zbyt mała ilość

niedostępny ˌɲɛdɔˈstɛ̃mpnɨ adj
ei paikalla
taki, do którego nie ma dostępu, do którego nie każdy może dotrzeć

niedożywienie ˌɲɛdɔʒɨˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
aliravitsemus
(medycyna, medyczny) nieprawidłowy stan organizmu będący skutkiem trwającego przez dłuższy czas niedoboru składników pokarmowych, wynikający z niedoboru określonych składników odżywczych w pokarmach lub z niewielkiej ilości spożywanych pokarmów;

niedziela ɲɛ̇ˈd͡ʑɛla n
sunnuntai
siódmy i ostatni dzień tygodnia;

niedzielny kierowca ɲɛ̇ˈd͡ʑɛlnɨ cɛˈrɔft͡sa idiom
sunnuntaiajelija
(żartobliwie) słaby kierowca, który rzadko jeździ samochodem (zwykle w dni świąteczne)

niedźwiedzi ɲɛ̇ˈd͡ʑvʲjɛ̇d͡ʑi adj
karhu-
związany z niedźwiedziem, dotyczący niedźwiedzia

niedźwiedzia przysługa ɲɛ̇ˈd͡ʑvʲjɛ̇d͡ʑa pʃɨˈswuɡa n
karhunpalvelus
przysługa przynosząca szkodę temu, komu chciano przysłużyć

niedźwiedź ˈɲɛ̇d͡ʑvʲjɛ̇t͡ɕ n
karhu
(zoologia, zoologiczny) duży, drapieżny ssak pokryty futrem z rodziny niedźwiedziowatych (Ursidae);

niedźwiedź brunatny n
karhu ruskeakarhu
(zoologia, zoologiczny) Ursus arctos Linnaeus, duży drapieżny ssak z rodziny niedźwiedziowatych;

niedźwiedź polarny ˈɲɛ̇d͡ʑvʲjɛ̇t͡ɕ pɔˈlarnɨ n
jääkarhu
(zoologia, zoologiczny) Ursus maritimus Phipps, gatunek zwierzęcia z rodzaju Ursus, o białym futrze, zamieszkujący Arktykę;

nieelastyczny adj
epäelastinen
pozbawiony elastyczności

nieestetyczny ˌɲɛːstɛˈtɨt͡ʃnɨ adj
epäesteettinen
niezgodny z wymaganiami estetyki

nieetyczny ˌɲɛːˈtɨt͡ʃnɨ adj
epäeettinen
niezgodny z etyką

niegościnny adj
karu
taki, który nie jest gościnny

nieistotny ˌɲɛ<sup>j</sup>iˈstɔtnɨ adj
merkityksetön mitätön
bez znaczenia, pozbawiony treści; nieważny, błahy

niejadalny ˌɲɛ̇jaˈdalnɨ adj
syömäkelvoton
nienadający się do jedzenia

niejasny ɲɛ̇ˈjasnɨ adj
epämääräinen
trudny do zrozumienia, mętny, zawiły, budzący wątpliwości

niekompetencja n
epäpätevyys
brak odpowiednich kompetencji

niekompetentny ˌɲɛkɔ̃mpɛˈtɛ̃ntnɨ adj
epäpätevä taitamaton
nieposiadający pełnych kompetencji lub profesjonalizmu

niekonwencjonalny ˌɲɛkɔ̃nvɛ̃nt͡sʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
epätavallinen
taki, który wykracza poza ustalone schematy

niekulturalny adj
sivistymätön
cechujący się brakiem kultury

nielegalny ˌɲɛlɛˈɡalnɨ adj
laiton lainvastainen
niezgodny z prawem

nielogicznie adv
epäloogisesti
w sposób nielogiczny

nielogiczny adj
epälooginen
sprzeczny z prawidłami logiki

nieludzki ɲɛˈlut͡sʲci adj
epäinhimillinen
nie taki, jaki powinien cechować człowieka i stosunki między ludźmi

niemetal ɲɛ̃ˈmɛtal n
epämetalli
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny, który nie wykazuje żadnych właściwości metalicznych, np. nie przewodzi prądu elektrycznego;

niemiecki ɲɛ̃ˈmʲjɛt͡sʲci adj
saksalainen saksa
związany z Niemcami, dotyczący Niemców lub Niemiec

niemiecki ɲɛ̃ˈmʲjɛt͡sʲci n
saksa saksalainen
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Niemczech, Austrii i części Szwajcarii (język niemiecki);

niemieckojęzyczny ɲɛ̃ˈmʲjɛt͡skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ adj
saksankielinen
posługujący się językiem niemieckim
taki, którego mieszkańcy posługują się językiem niemieckim
spisany, stworzony w języku niemieckim

niemoralność n
moraalittomuus
cecha tego, co jest niemoralne; cecha tego, kto jest niemoralny

niemoralny ˌɲɛ̃mɔˈralnɨ adj
moraaliton
niezgodny z zasadami postrzeganymi w danej społeczności za dobre i słuszne

niemowlę ɲɛ̃ˈmɔvlɛ n
vauva
małe dziecko nie umiejące jeszcze mówić;

niemożliwość n
mahdottomuus
cecha tego, co niemożliwe

niemożliwy ˌɲɛ̃mɔʒˈlʲivɨ adj
mahdoton
taki, którego nie da się urzeczywistnić

niemy ˈɲɛ̃mɨ adj
mykkä
taki, który nie może mówić

nienaganny adj
moitteeton
(książkowy) niedający powodu do jakichkolwiek zarzutów

nienasycony adj
kyltymätön
nieznający umiaru; stale pragnący więcej

nienaturalny ˌɲɛ̃natuˈralnɨ adj
luonnoton
taki, który nie wynika z praw natury

nienawidzić ˌɲɛ̃naˈvʲid͡ʑit͡ɕ v
vihata
czuć nienawiść do jakiegoś obiektu (osoby czy przedmiotu) lub pojęcia; być do czegoś lub kogoś bardzo negatywnie nastawionym; mieć silną awersję, niechęć wobec czegoś lub kogoś

nienawistnik n
vihaaja
ktoś, kto nienawidzi

nienawistny adj
vihantäyteinen
budzący nienawiść
wyrażający nienawiść

nienawiść ɲɛ̃ˈnavʲiɕt͡ɕ n
viha
silna niechęć, awersja, wrogość;

nieobecność ˌɲɛɔˈbɛt͡snɔɕt͡ɕ n
poissaolo
brak kogoś w jakimś miejscu
(urzędowy) opuszczenie lekcji, zajęć, dnia pracy itp.

nieobecny ˌɲɛɔˈbɛt͡snɨ adj
poissaoleva poissa oleva
taki, którego nie ma tam, gdzie być powinien lub gdzie się go spodziewa

nieobliczalny adj
lukematon
niedający się przewidzieć lub wytłumaczyć
reagujący w sposób nieoczekiwany
taki, którego nie można obliczyć

nieoczekiwany ˌɲɛɔt͡ʃɛciˈvãnɨ adj
äkkinäinen
taki, którego nikt nie oczekiwał, nie spodziewał się

nieodmienny ˌɲɛɔdˈmʲjɛ̃nːɨ adj
taipumaton
(gramatyka) o wyrazie: taki, który nie odmienia się, który ma wszystkie formy gramatyczne takie same

nieodparty adj
vastustamaton
taki, któremu nie da się oprzeć

nieodpowiedzialność n
vastuuttomuus
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest nieodpowiedzialne; cecha tych, którzy są nieodpowiedzialni

nieodpowiedzialny ˌɲɛɔtpɔvʲjɛ̇ˈd͡ʑalnɨ adj
vastuuton
taki, który nie poczuwa się do odpowiedzialności za swoje czyny, nie przewiduje konsekwencji, na którym nie można polegać

nieodwołalny adj
peruuttamaton
niemogący być odwołanym, cofniętym

nieodwracalność n
kääntämättömyys
cecha tego, co nieodwracalne

nieodwracalny adj
peruuttamaton
taki, którego nie można usunąć, cofnąć; uniemożliwiający przywrócenie do poprzedniego stanu

nieoficjalny adj
epävirallinen
taki, który nie został podany oficjalnie do wiadomości

nieokrzesany ˌɲɛɔkʃɛˈsãnɨ adj
karkea
nieposiadający ogłady towarzyskiej

nieomylność n
erehtymättömyys
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest nieomylne; cecha tych, którzy są nieomylni

nieparzysty ˌɲɛpaˈʒɨstɨ adj
pariton
(matematyka, matematyczny) niedzielący się przez dwa

niepatriotycznie adv
epäisänmaallisesti
w sposób niepatriotyczny

niepewność ɲɛˈpɛvnɔɕt͡ɕ n
epävarmuus
brak pewności

niepewny ɲɛˈpɛvnɨ adj
epävarma
ciężki do przewidzenia, niebezpieczny, ryzykowny; taki, który nie jest pewny, oczywisty, jasny

niepełnoletni ˌɲɛpɛwnɔˈlɛtʲɲi adj
alaikäinen
niebędący dojrzałym

niepełnosprawny ˌɲɛpɛwnɔˈspravnɨ adj
invalidi
nieosiągający wystarczających władz fizycznych lub umysłowych wskutek ułomności swego ciała

niepełnosprawny ˌɲɛpɛwnɔˈspravnɨ n
invalidi
osoba niepełnosprawna (1.1)

niepełny adj
epätäydellinen
nieobejmujący całości

niepodległość ˌɲɛpɔdˈlɛɡwɔɕt͡ɕ n
itsenäisyys riippumattomuus
niezależność państwa od innych państw pod względem stosunków zewnętrznych i spraw wewnętrznych;

niepodległy ˌɲɛpɔdˈlɛɡwɨ adj
itsenäinen
mający niepodległość; niezależny

niepodważalny adj
kiistaton
taki, którego nie da się podważyć

niepodzielny ˌɲɛpɔˈd͡ʑɛlnɨ adj
jakamaton
nie dający się podzielić, nie do podziału

niepogoda ˌɲɛpɔˈɡɔda n
rajuilma
zła, nieprzyjemna pogoda

niepokalane poczęcie n
neitseestäsyntymisoppi perisynnitön sikiäminen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) poczęcie osoby ludzkiej bez przekazania jej grzechu pierworodnego

niepokalany adj
puhtoinen
w sensie duchowym: nieobarczony winą czy zmazą

niepokojący adj
huolestuttava
wzbudzający niepokój; zakłócający spokój

niepokój ɲɛˈpɔkuj n
hätäily
stan emocjonalny, który charakteryzuje się napięciem, pobudzeniem psychicznym, brakiem równowagi

niepoprawny adj
parantumaton
taki, który nie zamierza lub nie daje się poprawić

nieporozumienie ˌɲɛpɔrɔzũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
väärinkäsitys väärinymmärrys
pomyłka wynikła z niewłaściwego zrozumienia słów, sytuacji

nieporównywalny adj
verraton
nie dający się porównać, zbyt różny/odmienny

nieposłuszeństwo ˌɲɛpɔswuˈʃɛ̃j̃stfɔ n
tottelemattomuus
cecha kogoś, kto jest nieposłuszny; brak posłuszeństwa

nieposłuszny adj
tottelematon
odznaczający się nieposłuszeństwem

niepotrzebny ˌɲɛpɔˈṭʃɛbnɨ adj
tarpeeton
taki, który nie jest potrzebny

niepowodzenie ˌɲɛpɔvɔˈd͡zɛ̃ɲɛ n
epäonnistuminen
przeciwieństwo powodzenia, sukcesu; przegrana, porażka

niepowstrzymany adj
pysäyttämätön
niedający się powstrzymać, powściągnąć

niepożądany adj
epämieluinen
taki, jakiego się unika; odwrotny do zamierzonego

nieprzechodni ˌɲɛpʃɛˈxɔdʲɲi adj
intransitiivinen
(gramatyka) o czasowniku: niemający formy strony biernej

nieprzekupny adj
turmeltumaton
niedający się przekupić

nieprzemakalny ˌɲɛpʃɛ̃maˈkalnɨ adj
vesitiivis
nieprzepuszczający wody ani wilgoci

nieprzetłumaczalny ˌɲɛpʃɛtwũmaˈt͡ʃalnɨ adj
kääntymätön
niemożliwy do przetłumaczenia, nie dający się przetłumaczyć na inny język

nieprzewidywalny ˌɲɛpʃɛvʲidɨˈvalnɨ adj
ennalta-arvaamaton
taki, którego nie da się przewidzieć

nieprzygotowany ˌɲɛpʃɨɡɔtɔˈvãnɨ adj
valmistautumaton
taki, który zaniedbał przygotowań

nieprzyjazny ˌɲɛpʃɨˈjaznɨ adj
epäystävällinen vihamielinen
nastawiony niechętnie, wrogo

nieprzyjemność n
epämiellyttävyys
nieprzyjemna sytuacja albo rzecz

nieprzyjemny ˌɲɛpʃɨˈjɛ̃mnɨ adj
epämiellyttävä
sprawiający przykrość, wywołujący niemiłe odczucia

nieprzytomność n
tajuttomuus
(medycyna, medyczny) stan całkowitej utraty przytomności; brak przytomności

nieprzytomny ˌɲɛpʃɨˈtɔ̃mnɨ adj
tajuton
taki, który stracił przytomność, świadomość

nieprzyzwoitość n
siveettömyys säädyttömyys
brak przyzwoitości

nieprzyzwoity ˌɲɛpʃɨzvɔˈ<sup>j</sup>itɨ adj
sopimaton
niezgodny z powszechnymi zasadami moralnymi (często w kontekście seksualnym)

nierdzewny adj
ruostumaton
nieulegający rdzewieniu, odporny na rdzewienie

nierealnie adv
epätodellisesti
w sposób nierealny

nieregularny adj
epäsäännöllinen
pojawiający się, działający, występujący w nierównych odstępach czasu

niereligijny ˌɲɛrɛlʲiˈɟijnɨ adj
epäuskonnollinen
charakteryzujący się brakiem religijności

nierozpoznawalny ˌɲɛrɔspɔznaˈvalnɨ adj
tunnistamaton
taki, który nie daje się rozpoznać

nierozpuszczalny adj
liukenematon
taki, którego nie można rozpuścić

nierozsądny adj
kohtuuton
bez rozsądku

nierozłączka ˌɲɛrɔzˈwɔ̃n͇t͡ʃka n
kaijanen
(ornitologia, ornitologiczny) mała papuga żyjąca w Afryce, zawsze w parze z inną;

nieruchomość ˌɲɛruˈxɔ̃mɔɕt͡ɕ n
kiinteistö
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) grunt, budynek trwale związany z gruntem lub część budynku, które stanowią odrębny przedmiot własności;

nierówność ɲɛˈruvnɔɕt͡ɕ n
epätasa-arvo
brak równości, nierównowaga lub brak sprawiedliwości

nierówny ɲɛˈruvnɨ adj
epätasainen
mający zmienne tempo
niemający równej, gładkiej, jednolitej powierzchni

nieskazitelnie ˌɲɛskaʑiˈtɛlʲɲɛ adv
moitteettomasti
w sposób nieskazitelny

nieskazitelny adj
tahraton
niemający żadnej skazy moralnej

nieskończony ˌɲɛskɔ̃j̃n͇ˈt͡ʃɔ̃nɨ adj
loputon rajaton
niemający końca, niekończący się

niesmaczny ɲɛˈsmat͡ʃnɨ adj
pahanmakuinen
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) źle smakujący

niespodzianka ˌɲɛspɔˈd͡ʑãŋka n
yllätys
coś, czego się ktoś nie spodziewa

niespokojny ˌɲɛspɔˈkɔjnɨ adj
levoton
będący ciągle w ruchu, wciąż podejmujący nowe działania
nerwowy
pełen niepokoju, zamętu, niebezpieczeństw

niesporczak n
karhukainen
(zoologia, zoologiczny) Tardigrada, typ bardzo małych zwierząt bezkręgowych;
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z typu niesporczak (1.1)

niesprawiedliwość ˌɲɛspravʲjɛˈdlʲivɔɕt͡ɕ n
vääryys epäoikeudenmukaisuus
brak sprawiedliwości
niesprawiedliwy czyn; przykre, niesprawiedliwe zdarzenie

niesprawiedliwy ˌɲɛspravʲjɛˈdlʲivɨ adj
epäoikeudenmukainen
taki, który nie jest sprawiedliwy; postępujący wbrew zasadom sprawiedliwości

niestety ɲɛˈstɛtɨ particle
valitettavasti ikävä kyllä
…służąca do wyrażania żalu, że dana sytuacja ma miejsce

nieszczelny adj
vuotava
mający szczeliny, przepuszczający coś

nieszczerość n
epärehellisyys
cecha tego, co nieszczere; cecha tego, kto jest nieszczery

nieszczery adj
epärehellinen
pozbawiony szczerości, fałszywy

nieszczerze ɲɛˈʃt͡ʃɛʒɛ adv
epärehellisesti
w sposób nieszczery, nieuczciwy, fałszywy

nieszczęścia chodzą parami ɲɛˈʃt͡ʃɛ̃w̃ɕt͡ɕa ˈxɔd͡zɔ̃w̃ paˈrãmʲi proverb
kaikki on vastaan, vain saha puoltaa
jedno niepowodzenie pociąga za sobą następne

nieszczęście ɲɛˈʃt͡ʃɛ̃w̃ɕt͡ɕɛ n
ilottomuus
pechowy, niepomyślny dla kogoś zbieg zdarzeń
przykre, nieszczęśliwe, pechowe zdarzenie

nieszkodliwy adj
harmiton
niestanowiący zagrożenia

nieszpory n
iltahartaus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z godzin kanonicznych w Liturgii godzin;

nieszpułka ɲɛˈʃpuwka n
mispeli
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Eriobotrya, nieśplik japoński, miszpelnik japoński
(botanika, botaniczny) Mespilus, krzew lub niewielkie drzewko o białych kwiatach i pomarańczowych owocach; w Polsce roślina o charakterze ozdobnym, w cieplejszym klimacie owocodajna
owoc nieszpułki (1.1) nadający się do jedzenia po przemarznięciu

niesławny adj
pahamaineinen
okryty niesławą, okryty hańbą

niesłyszalny ˌɲɛswɨˈʃalnɨ adj
kuulumaton
taki, którego nie da się usłyszeć

nietolerancja ˌɲɛtɔlɛˈrãnt͡sʲja n
suvaitsemattomuus
brak tolerancji, nieakceptowanie/nietolerowanie czegoś lub kogoś
negatywne reagowanie organizmu na pokarm, szczepionkę itd.

nietoperz ɲɛˈtɔpɛʃ n
lepakko yölepakko
(zoologia, zoologiczny) niewielki, latający ssak, kierujący się echolokacją;

nietykalny adj
koskematon
taki, którego coś chroni, nie można go tknąć

nietypowy ˌɲɛtɨˈpɔvɨ adj
epätavallinen
inny niż powszechnie spotykany, nie należący do żadnego typu

nieuchwytny adj
abstrakti
trudny do określenia
hämärä
niedający się uchwycić, ująć

nieuczciwy ˌɲɛ<sup>w</sup>ut͡ʃʲˈt͡ɕivɨ adj
epärehellinen
taki, który nie jest uczciwy; postępujący niewłaściwie lub świadczący o niewłaściwym zachowaniu

nieudany ɲɛuˈdanɨ adj
epäonnistunut
taki, który nie udał się, nie spełnił oczekiwań

nieudolny adj
kykenemätön
nie potrafiący dobrze czegoś zrobić

nieugięty adj
taipumaton
o osobie niedający się przekonać, pokonać lub zmienić

nieuleczalny ˌɲɛ<sup>w</sup>ulɛˈt͡ʃalnɨ adj
parantumaton
(medycyna, medyczny) taki, który jest niemożliwy do wyleczenia

nieunikniony ˌɲɛ<sup>w</sup>ũɲiˈcɲɔ̃nɨ adj
väistämätön välttämätön
taki, którego nie da się uniknąć; taki, który musi zajść

nieustraszony ˌɲɛ<sup>w</sup>ustraˈʃɔ̃nɨ adj
peloton
dzielny, nie ulegający strachowi

nieuważny adj
tarkkaamaton
wykazujący brak uwagi

nieuzbrojony adj
aseeton
niewyposażony w broń lub uzbrojenie

nieważkość n
painottomuus
(fizyka, fizyczny) stan braku lub znikomości siły ciążenia;

niewdzięczność ɲɛˈvʲd͡ʑɛ̃n͇t͡ʃnɔɕt͡ɕ n
epäkiitollisuus
brak wdzięczności; cecha tego, co jest niewdzięczne; cecha tego, kto jest niewdzięczny

niewdzięczny ɲɛˈvʲd͡ʑɛ̃n͇t͡ʃnɨ adj
kiittämätön
pozbawiony wdzięczności, nieokazujący wdzięczności; (także, też) świadczący o wdzięczności

niewiadoma n
tuntematon
(matematyka, matematyczny) wielkość poszukiwana w równaniu lub nierówności, zwykle oznaczona literą x, y, lub z
coś, o czym nic nie wiemy, nie potrafimy przewidzieć

niewiara ɲɛˈvʲjara n
uskottomuus
brak wiary w boga, odrzucanie dogmatów religijnych, niewierzenie

niewiarygodny ˌɲɛvʲjarɨˈɡɔdnɨ adj
uskomaton
w który trudno uwierzyć, graniczący z nieprawdopodobieństwem

niewidzialność n
näkymättömyys
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest niewidzialne; cecha tych, którzy są niewidzialni

niewidzialny ˌɲɛvʲiˈd͡ʑalnɨ adj
näkymätön
niemożliwy do zaobserwowania wzrokiem lub, ogólniej, instrumentami pomiarowymi

niewiedza ɲɛˈvʲjɛd͡za n
tietämättömyys
brak dostatecznej wiedzy, niedouczenie

niewierność ɲɛˈvʲjɛrnɔɕt͡ɕ n
uskottomuus
zdrada, bycie niewiernym

niewierny adj
uskoton
taki, który nie dochował wierności w małżeństwie lub innym związku

niewierny n
pakana
(pejoratywnie, pejoratywny) ktoś innej wiary religijnej

niewierny Tomasz ɲɛˈvʲjɛrnɨ ˈtɔ̃maʃ n
epäilevä Tuomas
o człowieku, który nie uwierzy w coś, póki tego nie zobaczy, nie dotknie

niewinnie adv
syyttömästi
z niewinnością, prostotą

niewinność ɲɛˈvʲĩnːɔɕt͡ɕ n
viattomuus
cecha tego, co niewinne, nie ma w sobie winy; brak popełnienia przestępstwa, grzechu, określonego błędu

niewinny ɲɛˈvʲĩnːɨ adj
syytön viaton
taki, który nie popełnił czegoś złego; taki, który nie ma winy

niewola ɲɛˈvɔla n
orjuus
brak wolności, suwerenności; zamknięcie
vankeus
areszt dla żołnierzy drugiej strony podczas wojny

niewolnictwo ˌɲɛvɔlʲˈɲit͡stfɔ n
orjuus
(socjologia, socjologiczny) system społeczny oparty na pozbawieniu pewnej grupy ludzi wolności i uczynieniu ich czyjąś własnością, zwykle w celu wykorzystywania do przymusowej pracy bez wynagrodzenia;

niewolniczy ˌɲɛvɔlʲˈɲit͡ʃɨ adj
orjallinen
dotyczący niewolnika lub niewolnictwa

niewolnik ɲɛˈvɔlʲɲik n
orja
osoba będąca w niewoli

niewrażliwy adj
haavoittumaton kestävä
niepodatny na działanie
sydämetön tunteeton
pozbawiony wrażliwości

niewybaczalny ˌɲɛvɨbaˈt͡ʃalnɨ adj
anteeksiantamaton
taki, którego nie można wybaczyć

niewybuchły adj
räjähtämätön
taki, który nie wybuchł, nie eksplodował choć powinien

niewydolność serca n
sydämen vajaatoiminta
(medycyna, medyczny) choroba serca, w sytuacji gdy nie jest ono w stanie pompować krwi tak, by zachować organizm w równowadze metabolicznej

niewygodny adj
epämukava
o narzędziach sprawiający uczucie dyskomfortu, niepasujący
o odzieży sprawiający uczucie dyskomfortu, uciskający
o sytuacji nieprzyjemny, krępujący

niewykształcony ˌɲɛvɨkʃtawˈt͡sɔ̃nɨ adj
kouluttamaton
niemający wykształcenia

niewypłacalny adj
maksukyvytön
(ekonomia, ekonomiczny) taki, który nie ma możliwości spłaty swoich długów z posiadanego majątku

niewystarczający adj
puutteellinen riittämätön
niedostateczny, nieodpowiadający określonym wymaganiom

niewytłumaczalny adj
käsittämätön
nie dający się wytłumaczyć lub wyjaśnić, niemożliwy do wytłumaczenia

niewód ˈɲɛvut n
nuotta
(rybołówstwo, rybacki) rodzaj dużej sieci rybackiej;

niewątpliwie ˌɲɛvɔ̃ntˈplʲivʲjɛ adv
epäilemättä
najprawdopodowniej tak jest (taki jest stan rzeczy lub wyrażający daną opinię jest o tym przekonany)

niewłaściwy ˌɲɛvwaɕˈt͡ɕivɨ adj
väärä
inny, niż oczekiwano; inny niż powinien być

niezadowolenie ˌɲɛzadɔvɔˈlɛ̃ɲɛ n
tyytymättömyys
brak zadowolenia; negatywne uczucie będące rezultatem tego, że coś dzieje się niezgodnie z czyimś życzeniem, planem, zamiarem

niezadowolony ˌɲɛzadɔvɔˈlɔ̃nɨ adj
tyytymätön
odczuwający niezadowolenie

niezależność ˌɲɛzaˈlɛʒnɔɕt͡ɕ n
riippumattomuus
bycie niezależnym od kogoś lub czegoś
(statystyka, statystyczny) brak wpływu jednego zdarzenia losowego na warunkowe prawdopodobieństwo drugiego;
(statystyka, statystyczny) brak wpływu wartości jednej zmiennej losowej na warunkowy rozkład prawdopodobieństwa drugiej;

niezamężny ˌɲɛzãˈmɛ̃w̃ʒnɨ adj
naimaton
zwykle o kobiecie: nie mająca męża, będąca panną; nie będąca żoną, małżonką

niezapominajka ˌɲɛzapɔ̃mʲĩˈnajka n
lemmikki
(botanika, botaniczny) Myosotis L., rodzaj roślin z rodziny ogórecznikowatych;

niezapomniany adj
mieleenpainuva
taki, którego nie można zapomnieć

niezatapialny adj
uppoamaton
taki, którego nie da się zatopić

niezawodny adj
luotettava
taki, który nie zawodzi
prawidłowo i bezawaryjnie funkcjonujący

niezdarny ɲɛˈzdarnɨ adj
kömpelö
charakteryzujący się brakiem zręczności lub sprawności

niezdecydowanie ˌɲɛzdɛt͡sɨdɔˈvãɲɛ n
epäröinti
nieumiejętność podjęcia decyzji

niezdecydowany adj
epäröivä
taki, który nie podjął decyzji, nie wybrał czegoś
wskazujący na brak zajęcia jednoznacznego stanowiska w jakiejś kwestii

niezdolność ɲɛˈzdɔlnɔɕt͡ɕ n
kykenemättömyys kyvyttömyys
brak zdolności do zrobienia czegoś, brak umiejętności

niezdolny adj
kykenemätön
niebędący w stanie; taki, który nie nadaje się; bez predyspozycji

niezdrowy ɲɛˈzdrɔvɨ adj
epäterveellinen
chory lub nie do końca zdrowy
szkodliwy dla zdrowia

niezerowy adj
[[ei-]]nolla
taki, który nie jest równy zeru

niezgoda ɲɛˈzɡɔda n
epäsopu
brak zgody, harmonii; istnienie konfliktowych sytuacji; waśnie między kimś

niezidentyfikowany obiekt latający n
UFO
obserwowany statek powietrzny o nieustalonym pochodzeniu, domniemany obiekt pozaziemski;

niezmiennie ɲɛˈzmʲjɛ̇̃ɲːɛ adv
kiinteästi
w sposób niezmienny

niezmienny ɲɛˈzmʲjɛ̃nːɨ adj
muuttumaton
taki, który się prędko nie zmienia; w którym nie zachodzą zmiany

niezmierzony adj
mittaamaton
tak duży, że trudno zmierzyć, określić wielkość

nieznany ɲɛˈznãnɨ adj
tuntematon
ten, którego się nie zna; niezidentyfikowany
mało znany

niezniszczalny ˌɲɛzʲɲiʃˈt͡ʃalnɨ adj
tuhoutumaton
taki, którego nie da się zniszczyć

nieznośny ɲɛˈznɔɕnɨ adj
kestämätön
taki, którego nie da się znieść; bardzo męczący

niezrozumiały ˌɲɛzrɔzũˈmʲjawɨ adj
ei ymmärrettävä
niedający się zrozumieć
käsittämätön
(przenośnie, przenośnia) niedający się zinterpretować, niejasny

niezwyciężony ˌɲɛzvɨt͡ɕɛ̃w̃ˈʒɔ̃nɨ adj
voittamaton
taki, którego nie da się zwyciężyć

niezwykle ɲɛˈzvɨklɛ adv
epätavallisesti
w sposób niezwykły, nietypowy
erittäin
bardzo, silnie, mocno, intensywnie

niezwykłość n
epätavallisuus kummallisuus
cecha tego, co niezwykłe

niełupka ɲɛˈwupka n
pähkylä
(botanika, botaniczny) suchy, niepękający, jednonasienny owoc, posiadający skórzastą lub zdrewniałą owocnię otaczającą luźno nasienie;

nieśmiałość ɲɛ̇ˈɕmʲjawɔɕt͡ɕ n
ujous
cecha tego, kto jest nieśmiały, wstydliwy, nie ma pewności siebie

nieśmiały ɲɛ̇ˈɕmʲjawɨ adj
ujo
niemający pewności siebie, wstydliwy
varovainen
cichy, niepewny, ledwo widoczny

nieśmiertelnik n
tunnuslevy
(wojskowość, wojskowy) metalowy identyfikator żołnierski noszony na szyi

nieśmiertelność ˌɲɛ̇ɕmʲjɛrˈtɛlnɔɕt͡ɕ n
kuolemattomuus
koncepcja życia przez potencjalnie nieskończenie długi czas;

nieśmiertelny ˌɲɛ̇ɕmʲjɛrˈtɛlnɨ adj
kuolematon
wiecznie żywy, żyjący, nieumierający

nieświeży adj
pahanhajuinen
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) taki, który utracił świeżość

nieść ɲɛ̇ɕt͡ɕ v
kantaa
zmieniać położenie jakiegoś przedmiotu, idąc i będąc nim obciążonym

nigdy ˈɲiɡdɨ pronoun
ei koskaan koskaan
w żadnym czasie, momencie, sytuacji

nigdzie ˈɲiɟd͡ʑɛ adv
ei missään
w żadnym miejscu

nigerski ɲiˈɡɛrsʲci adj
nigeriläinen
odnoszący się do państwa Niger

nigeryjski ˌɲiɡɛˈrɨjsʲci adj
nigerialainen
odnoszący się do państwa Nigeria

nihilistyczny adj
nihilistinen
właściwy nihiliście lub nihilizmowi

nihilizm n
nihilismi
(filozofia, filozoficzny) postawa polegająca na całkowitej relatywizacji ogólnie przyjętych norm i wartości;

nihon n
nihonium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Nh i liczbie atomowej 113;

nijaki ɲiˈjäci adj
merkityksetön
niczym niewyróżniający się, niemający żadnych charakterystycznych cech
neutrinen
(gramatyka) rodzaj nijaki

nikab ˈɲikap n
niqab
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) element stroju noszonego przez muzułmanki jako zasłona na twarz (często chusta), lecz nie wymagany przez islam;

nikaraguański ˌɲikaraɡuˈ<sup>w</sup>ãj̃sʲci adj
nicaragualainen
odnoszący się do państwa Nikaragua

nikczemny ɲikˈt͡ʃɛ̃mnɨ adj
kurja
podły, niegodziwy, zły; postępujący źle lub świadczący o złym, niegodziwym postępowaniu

nikiel ˈɲicɛl n
nikkeli
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ni i liczbie atomowej 28;

nikielin n
nikkoliitti
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady arsenków o metalicznym połysku i miedzianoczerwonym kolorze;

niklować v
nikkelöidä
(technologia, technika, techniczny) pokrywać powierzchnię przedmiotów metalowych warstwą niklu

nikotyna ˌɲikɔˈtɨ̃na n
nikotiini
bezbarwny, płynny alkaloid spotykany przede wszystkim w liściach tytoniu;

nikt ɲikt pronoun
ei kukaan
żadna osoba

nimbus ˈɲĩmbus n
nimbus
(meteorologia, meteorologiczny) chmura deszczowa

nimfa ˈɲĩw̃fa n
nymfi
(mitologia, mitologiczny) w mitologii greckiej i rzymskiej boginka mająca postać pięknej, młodej dziewczyny, będąca uosobieniem sił przyrody
(zoologia, zoologiczny) ostatnie stadium larwalne niektórych pajęczaków i owadów

niniejszym ɲĩˈɲɛ̇jʃɨ̃m adv
täten
(urzędowy) tym oto aktem (pismem, wystąpieniem)

ninja ˈɲĩn͇ʤ̑a n
ninja
japoński wojownik, specjalizujący się w zamachach i szpiegostwie;

niob ɲɔp n
niobium niobi
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Nb i liczbie atomowej 41;

nirwana ɲirˈvãna n
autuus
w buddyzmie: oświecenie, wyzwolenie, cel praktyki buddyjskiej;

niski ˈɲisʲci adj
matala
oceniany ujemnie w sensie moralnym
matala alhainen
mający mały wymiar w pionie
mały w porównaniu z innymi na skali jakiejś wartości

niskotłuszczowy ˌɲiskɔtwuʃˈt͡ʃɔvɨ adj
vähärasvainen
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o niskiej zawartości tłuszczu

nisza n
ekologinen lokero
(geologia, geologiczny) zagłębienie w skale
coś względnie małego, co jest nieco niżej położone w obrębie większej powierzchni
niezajęta i mniejsza część jakiejś dziedziny, postaci przejawu życia
rako
(architektura, architektoniczny) wnęka w ścianie budynku, zwykle będąca ramą architektoniczną dla rzeźby

niszczarka n
paperisilppuri
urządzenie służące do niszczenia dokumentów;

niszczyciel ɲiʃˈt͡ʃɨt͡ɕɛl n
hävittäjä
ten, kto niszczy
(marynarka) (wojskowość, wojskowy) szybki okręt przystosowany do zwalczania małych jednostek pływających;

niszczyć ˈɲiʃt͡ʃɨt͡ɕ v
tuhota hävittää
pozbawiać rzecz jej kształtu bądź funkcji

nit ɲit n
niitti
(technologia, technika, techniczny) metalowy element łączący w połączeniu nitowanym;

nitkowaty ˌɲitkɔˈvatɨ adj
jouhimainen
taki, który kształtem przypomina nitkę

nitrogliceryna n
nitroglyseriini
(chemia, chemiczny) oleista, wybuchowa ciecz o wzorze sumarycznym C3H5N3O9, używana głównie w produkcji dynamitu oraz jako lek rozszerzający naczynia krwionośne;

niuans ˈɲu<sup>w</sup>ãw̃s n
vivahde
drobna, subtelna różnica, ledwo dostrzegalna zmiana; odcień

niuton ˈɲutɔ̃n n
newton
(fizyka, fizyczny) jednostka siły w układzie SI;

nivôse n
nivôse
nazwa czwartego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym;

niwchijski n
nivhi
(językoznawstwo, językoznawczy) język niwchijski;

nizina ɲiˈʑĩna n
alanko
(geografia, geograficzny) obszar leżący na wysokości od 0 do 200 m n.p.m.

nić ɲit͡ɕ n
lanka
cienkie włókno używane np. do szycia

niż ɲiʃ conjunction
kuin
…używany przy porównaniach, służący do wyrażenia, że dana cecha opisująca wyrażenia przed i za spójnikiem silniej występuje w zwrocie przed spójnikiem; służący do podkreślania różnic między takimi wyrażeniami

no nɔ particle
jep
(potocznie, potoczny) …oznaczająca przytaknięcie

nobel ˈnɔbɛl n
nobelium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu No i liczbie atomowej 102;

noc nɔt͡s n
yö
okres od zmierzchu do świtu;

nocebo nɔˈt͡sɛbɔ n
nosebo
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) negatywne, niepożądane objawy zjawiska zwanego placebo, objawy uboczne;

nocna zmiana ˈnɔt͡sna ˈzmʲjãna n
yövuoro
okres czasu pracy przebiegający w nocy
grupa pracowników wykonująca swoje obowiązki nocą

nocnik ˈnɔt͡sʲɲik n
potta
naczynie do wypróżniania się, używane zwłaszcza przez małe dzieci;

nocny ˈnɔt͡snɨ adj
öinen
związany z nocą – mający miejsce w nocy, żyjący w nocy, pracujący w nocy, przeznaczony do użycia w nocy

nocny marek ˈnɔt͡snɨ ˈmarɛk n
yökyöpeli
(potocznie, potoczny) ktoś, kto pracuje w nocy; w nocy wykonuje czynności, które zazwyczaj wykonuje się w dzień

nocowanie n
yöpyminen
spędzanie gdzieś nocy, zazwyczaj w obcym miejscu

nocą ˈnɔt͡sɔ̃w̃ adv
yöllä
wtedy, gdy trwa noc

noga ˈnɔɡa n
jalka
element budowy mebla
jalka sääri
(anatomia, anatomiczny) kończyna dolna człowieka lub jedna z kończyn czworonoga;

nogal ˈnɔɡal n
isojalkakana
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Megapodiidae;

nogawka nɔˈɡafka n
lahje
(krawiectwo) część spodni okrywająca nogę

nokaut n
tyrmäys
(sport, sportowy) w sportach walki: cios powalający przeciwnika i uniemożliwiający dalszy pojedynek;

nokturn n
nokturno
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalna forma muzyczna inspirowana nastrojem nocy;

nominacja n
ehdollepano
oficjalne powołanie na stanowisko, szczególnie na wysoki urząd państwowy; (także, też) dokument stwierdzający powołanie
zgłoszenie kandydatury do nagrody lub stanowiska

nominalny adj
nimellinen
(ekonomia, ekonomiczny) wyrażony wartością przypisaną czemuś, ale niekoniecznie zgodną ze stanem rzeczy
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z częścią mowy odmieniającą się przez przypadki
istniejący tylko z nazwy dla pełnienia danej funkcji, lecz niekoniecznie realnie ją wykonujący

nominał nɔ̃ˈmʲĩnaw n
arvo
(ekonomia, ekonomiczny) wartość wyszczególniona na danym papierze wartościowym, monecie, znaczku pocztowym itp.

nominować ˌnɔ̃mʲĩˈnɔvat͡ɕ v
asettaa ehdolle
oficjalnie powołać kogoś na stanowisko

nonkonformista ˌnɔ̃ŋkɔ̃nfɔrˈmʲista n
toisinajattelija
ten, kto nie zgadza się z powszechnie panującymi opiniami i wyraża jawnie swój sprzeciw wobec nich

nonsens ˈnɔ̃w̃sɛ̃w̃s n
hölynpöly
zupełny brak sensu, niedorzeczność;

nonszalancki adj
välinpitämätön
(książkowy) świadczący o czyjejś nonszalancji, traktujący innych lekceważąco

nordycki nɔrˈdɨt͡sʲci adj
pohjoismainen
(książkowy) północnoeuropejski;

norka n
vesikko minkki
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z każdego z dwóch gatunków z rodziny łasicowatych: norka europejska lub norka amerykańska;

norma ˈnɔrma n
normi
ogólnie przyjęta zasada;

normalizacja n
normalisointi
doprowadzenie czegoś do normalnego stanu
opracowanie i wprowadzenie norm w zakresie danych czynności

normalność n
normaalisuus
cecha tego, co normalne; brak dziwactw

normalny nɔrˈmalnɨ adj
normaali säännönmukainen
zgodny z normą, uchodzący za taki, jaki powinien być
(chemia, chemiczny) odnoszący się do stężenia normalnego, określający stężenie normalne

normatywny adj
normatiivinen
(językoznawstwo, językoznawczy) określający zewnętrzne normy bądź zalecenia językowe
określający obowiązujące normy

nornik bury n
peltomyyrä
(zoologia, zoologiczny) Microtus agrestis Linnaeus, gryzoń z rodziny chomikowatych występujący w całej Palearktyce;

norweski nɔrˈvɛsʲci adj
norjalainen norja
odnoszący się do państwa Norwegia lub Norwegów

norweski nɔrˈvɛsʲci n
norja norjalainen
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Norwegii;

nos nɔs n
nenä
(anatomia, anatomiczny) część twarzy powyżej ust, między oczami, narząd zmysłu węchu, część układu oddechowego, również u zwierząt;
dziób samolotu
koniec buta

nosacizna n
räkätauti
(weterynaria, weterynaryjny) przewlekła, zakaźna i zaraźliwa choroba zwierząt nieparzystokopytnych;

nosaty adj
isonenäinen
mający wielki nos

nosić ˈnɔɕit͡ɕ v
kantaa
fizycznie trzymając zmieniać położenie zewnętrznego obiektu
o ubraniu, okularach, znakach, itd mieć na sobie

nosorożec ˌnɔsɔˈrɔʒɛt͡s n
sarvikuono
(zoologia, zoologiczny) Rhinoceros, duży ssak z rzędu nieparzystokopytnych;

nosorożec jawajski n
jaavansarvikuono
(zoologia, zoologiczny) Rhinoceros sondaicus Desmarest, ssak z rodziny nosorożcowatych, zagrożony wyginięciem;

nosowy nɔˈsɔvɨ adj
nasaali
(fonetyka, fonetyczny) o głosce, przy wymawianiu której część lub całość wydychanego powietrza przechodzi przez jamę nosową
(przymiotnik) od nos

nostalgia nɔˈstalʲɟja n
nostalgia
tęsknota, zwłaszcza za krajem ojczystym

nostalgiczny ˌnɔstalʲˈɟit͡ʃnɨ adj
nostalginen
(książkowy) taki, który wyraża, odczuwa lub wzbudza nostalgię; jest pełen tęsknoty

nosze n
paarit
(medycyna, medyczny) sprzęt do ręcznego przenoszenia chorych lub rannych;

noszowy n
paarienkantaja
sanitariusz, ratownik wyznaczony do noszy

nota ˈnɔta n
nootti
(administracja) oficjalne pismo urzędowe, w szczególności międzyrządowe

notacja nɔˈtat͡sʲja n
merkintä
pewien ściśle określony sposób zapisu

notariusz n
notaari
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urzędnik sporządzający akty prawne na żądanie stron

notes ˈnɔtɛs n
vihko
plik zszytych kartek papieru, zwykle w sztywnej oprawie, który służy do zapisywania osobistych notatek;

nowa miotła ˈnɔva ˈmʲjɔtwa idiom
uusi luuta
o człowieku na nowym stanowisku, zwłaszcza kierowniczym, szczególnie, gdy gorliwie spełnia obowiązki lub gdy pochodzi z innej opcji politycznej, innego obozu niż poprzednik, a w domyśle również będzie „wymiatał” ludzi starego układu

nowicjat nɔˈvʲit͡sʲjat n
noviisi
okres próbny kandydata do zakonu;

nowofundland n
newfoundlandinkoira
(kynologia, kynologiczny) rasa psa wyhodowana na Nowej Fundlandii w Kanadzie;

nowokaledoński adj
uusikaledonialainen
związany z Nową Kaledonią, dotyczący Nowej Kaledonii

nowomowa n
uuskieli
język władzy i kontrolowanych przez nią środków przekazu w państwach totalitarnych;

nowonarodzony adj
vastasyntynyt
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nowo narodzony (wyłącznie o Jezusie jako dziecięciu)

noworodek ˌnɔvɔˈrɔdɛk n
vastasyntynyt
człowiek lub zwierzę tuż po przyjściu na świat;

nowość ˈnɔvɔɕt͡ɕ n
uutuus
cecha czegoś nowego
coś nowego

nowożeniec ˌnɔvɔˈʒɛ̃ɲɛt͡s n
vastanainut
mężczyzna świeżo po ślubie

nowożytność n
Varhaismoderni
(historia, historyczny, historycznie) okres w dziejach ludzkości następujący po średniowieczu;

nowy ˈnɔvɨ adj
uusi
taki, który pojawił się na miejscu poprzedniego
uusi tuore
istniejący od niedawna

nowy porządek świata n
uusi maailmanjärjestys
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (społeczny) teoria spiskowa tłumacząca istotne zmiany w polityce międzynarodowej rzekomą zmową „zakonspirowanej elity globalnej władzy” przejmującej rządzenie państwami;

nozdrze ˈnɔzḍʒɛ n
sierain
(anatomia, anatomiczny) jeden z dwóch otworów nosa

nośnik ˈnɔɕɲik n
kantaja
(technologia, technika, techniczny) urządzenie transportujące coś
coś, co przekazuje, przechowuje, propaguje jakąś treść, informację, ważne wartości
coś, po czym lub w czym coś przepływa, jest przenoszone lub na czym coś się osadza

nożyczki nɔˈʒɨt͡ʃʲci n
sakset
małe nożyce;

nożyczki do paznokci n
kynsisakset
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) narzędzie służące do obcinania paznokci u rąk i u stóp

nubijski adj
nuubialainen
związany z Nubią, dotyczący Nubii, pochodzący z Nubii

nuda ˈnuda n
tylsyys
stan, gdy jest nudno, gdy nie dzieje się nic ciekawego;

nudny ˈnudnɨ adj
tylsä
wywołujący nudę, niebudzący zainteresowania, powodujący apatię i zmęczenie

nudny jak flaki z olejem ˈnudnɨ ˈjak ˈflaci z‿ɔˈlɛjɛ̃m adj
tylsä kuin mikä
nieinteresujący, rozwlekły

nuklearny adj
ydin
(fizyka, fizyczny) dotyczący jądra atomu
(wojskowość, wojskowy) dotyczący broni działającej na zasadzie rozszczepienia jądra atomu
(wojskowość, wojskowy) dotyczący konfliktu zbrojnego z użyciem broni nuklearnej (1.2)

nukleon n
nukleoni
(fizyka, fizyczny) proton lub neutron;

nuklid n
nuklidi
(fizyka, fizyczny) jądro atomu o określonej liczbie nukleonów;

numer ˈnũmɛr n
numero
liczba naturalna, która identyfikuje jakiś element ze zbioru

numeracja ˌnũmɛˈrat͡sʲja n
numerointi
system oznaczania czegoś numerem

numerować ˌnũmɛˈrɔvat͡ɕ v
numeroida
nadawać czemuś kolejne numery, oznaczać coś numerami

numeryczny ˌnũmɛˈrɨt͡ʃnɨ adj
numeerinen
składający się z liczb lub cyfr

numizmatyk n
numismaatikko
specjalista w dziedzinie numizmatyki

numizmatyka n
numismatiikka rahatiede
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (historia, historyczny, historycznie) nauka pomocnicza historii zajmująca się badaniem monet i medali;

nunatak nũˈnatak n
nunatak
(geologia, geologiczny) wzniesienie wystające nad powierzchnię lodowca lub lądolodu i zewsząd otoczone przez pokrywę lodową;

nur nur n
kuikka
(ornitologia, ornitologiczny) ptak wodny zamieszkujący Amerykę Północną i północną część Europy;

nur białodzioby ˈnur ˌbʲjawɔˈd͡ʑɔbɨ n
jääkuikka
(ornitologia, ornitologiczny) Gavia adamsii, gatunek ptaka z rodziny nurów, gniazdującego w dalekiej Arktyce;

nur czarnoszyi ˈnur ˌt͡ʃarnɔˈʃɨji n
kuikka
(ornitologia, ornitologiczny) Gavia arctica, duży ptak wodny z rodziny nurów, zamieszkuje północną Eurazję;

nur pacyficzny n
tundrakuikka
(ornitologia, ornitologiczny) Gavia pacifica, gatunek ptaka z rodziny nurów;

nur rdzawoszyi ˈnur ˌːd͡zavɔˈʃɨji n
kaakkuri
(ornitologia, ornitologiczny) Gavia stellata, duży ptak wodny, jeden z pięću gatunków nurów;

nurek ˈnurɛk n
sukeltaja
człowiek uprawiający nurkowanie zawodowo lub w celach sportowych
sarvikiisla
(ornitologia, ornitologiczny) Cerorhinca monocerata, ptak z rodziny alk;

nurkowanie ˌnurkɔˈvãɲɛ n
sukellus
(przenośnie, przenośnia) szybkie chowanie się w czymś
(rzeczownik odczasownikowy) od nurkować
o samolotach, ptakach szybki lot w dół
pływanie pod wodą;
skakanie do wody

nurkować nurˈkɔvat͡ɕ v
sukeltaa
pływać pod powierzchnią wody

nurniczek nurʲˈɲit͡ʃɛk n
kiislanen
(ornitologia, ornitologiczny) mały ptak morski z rodziny alk, z rodzajów Aethia i Ptychoramphus

nurniczek ciemny n
ulappakiislanen
(ornitologia, ornitologiczny) Ptychoramphus aleuticus, mały ptak morski z rodziny alk

nurniczek czubaty nurʲˈɲit͡ʃɛk t͡ʃuˈbatɨ n
töyhtökiislanen
(ornitologia, ornitologiczny) Aethia cristatella, gatunek ptaka z rodziny alk występujący na północy Oceanu Spokojnego

nurniczek krasnodzioby nurʲˈɲit͡ʃɛk ˌːrasnɔˈd͡ʑɔbɨ n
punanokkakiislanen
(ornitologia, ornitologiczny) Aethia psittacula, gatunek ptaka z rodziny alk występujący na północy Pacyfiku

nurniczek malutki n
pikkukiislanen
(ornitologia, ornitologiczny) Aethia pusilla, mały ptak morski z rodziny alk, rodzaju nurniczków;

nurniczek wąsaty n
hapsukiislanen
(ornitologia, ornitologiczny) Aethia pygmaea, mały ptak morski z rodziny alk, rodzaju nurniczków;

nurnik ˈnurʲɲik n
riskilä
(ornitologia, ornitologiczny) Cepphus, morski ptak z rodziny alk;

nurnik aleucki ˈnurʲɲik ˌalɛˈ<sup>w</sup>ut͡sʲci n
tyynenmerenriskilä
(ornitologia, ornitologiczny) Cepphus columba, gatunek ptaka z rodziny alk, rodzaju nurników, występujący na północy Oceanu Spokojnego,

nurnik ochocki n
nokiriskilä
(ornitologia, ornitologiczny) Cepphus carbo, gatunek ptaka z rodziny alk, rodzaju nurników, występujący na północy Oceanu Spokojnego

nurogęś nuˈrɔɡɛ̃w̃ɕ n
isokoskelo
(ornitologia, ornitologiczny) Mergus merganser, tracz nurogęś, gatunek dużego wodnego ptaka z rodziny kaczkowatych, grupy traczy;

nurzec n
myrskysukeltaja
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Pelecanoididae;

nurzyk ˈnuʒɨk n
kiisla
(ornitologia, ornitologiczny) Uria, ptak morski gnieżdżący się na skalistych północnych wybrzeżach;

nurzyk polarny ˈnuʒɨk pɔˈlarnɨ n
pohjankiisla
(ornitologia, ornitologiczny) Uria lomvia, gatunek ptaka z rodziny alk gnieżdżący się na arktycznych wybrzeżach;

nuta ˈnuta n
nuotti
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak graficzny oznaczający długość trwania dźwięku, a po umieszczeniu na pięciolinii także jego wysokość

nutria ˈnutrʲja n
nutria
(zoologia, zoologiczny) zwierzę futerkowe z gatunku nutria amerykańska (Myocastor coypus), prowadzące ziemno-wodny tryb życia;

nużyca n
kapi
(weterynaria, weterynaryjny) choroba skóry wywoływana przez nużeńce mogąca dotykać wiele gatunków zwierząt;

nyktofobia ˌnɨktɔˈfɔbʲja n
nyktofobia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy strach przed ciemnością;

nylon ˈnɨlɔ̃n n
nailon
(włókiennictwo) tkanina syntetyczna o dużej wytrzymałości, stosowana głównie do wyrobu spadochronów i pończoch;

nów nuf n
uusikuu
(astronomia, astronomiczny) faza Księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez Słońce w taki sposób, że z Ziemi widać wyłącznie jego zacienioną część;

nóż nuʃ n
veitsi puukko
krótkie i ostre narzędzie ręczne do krojenia lub cięcia;

nóż do masła ˈnuʒ dɔ‿ˈmaswa n
voiveitsi
nóż służący do smarowania masłem lub innymi smarowidłami

nęcić ˈnɛ̃ɲt͡ɕit͡ɕ v
houkuttaa
działać przyciągająco

nędzny ˈnɛ̃nd͡znɨ adj
kurja
niewiele wart, będący w złym stanie; ubogi, zapuszczony

o ɔ preposition
-sta
…wskazujący treść, zawartość znaczeniową, sens (z niektórymi czasownikami)

o ile
kunhan
łączy zdanie nadrzędne z podrzędnym, które wyraża warunek treści

o wilku mowa ɔ‿ˈvʲilku ˈmɔva idiom
siinä paha missä mainitaan
wyrażenie używane, gdy osoba, o której mówimy, nagle się pojawia; zobacz też: o wilku mowa w Wikicytatach

oaza ɔˈaza n
keidas
(geografia, geograficzny) odosobniony teren o bardzo bujnej roślinności wegetującej na obszarze pustyń i półpustyń dzięki lokalnej obecności wody;

oba ˈɔba collective
molemmat
dwa konkretne przedmioty lub zwierzęta, określone rzeczownikiem rodzaju męskiego lub nijakiego; i jeden, i drugi

obcas ˈɔpt͡sas n
korko kanta
(obuwnictwo, obuwniczy) część buta w tylnej jego części, pod piętą, często unoszący ją do góry;

obchodzić się jak z jajkiem v
käsitellä silkkihansikkain
obchodzić się z kimś lub czymś bardzo ostrożnie, ze szczególną delikatnością

obchód n
kierros
kontrolne obejście danego miejsca

obcowanie n
yhteys
przebywanie z kimś, kontaktowanie się

obcy ˈɔpt͡sɨ adj
vieras
nienależący do jakiegoś kręgu

obcy ˈɔpt͡sɨ n
muukalainen
ktoś nienależący do danej grupy

obcęgi n
pihdit tongit
(technologia, technika, techniczny) narzędzie ręczne wykonane z metalu, złożone z dwóch ruchomych na zawiasach uchwytów z ostrymi rękojeściami, służące do przytrzymywania czego, przecinania metalu, wyciągania gwoździ, itp.

obdżektor ɔbˈd͡ʒɛktɔr n
aseistakieltäytyjä
(wojskowość, wojskowy) (filozofia, filozoficzny) osoba odmawiająca odbycia obowiązkowej służby wojskowej z powodów religijnych, moralnych lub etycznych;

obecnie ɔˈbɛt͡sʲɲɛ adv
nykyisin
teraz, aktualnie, w tym momencie

obecność ɔˈbɛt͡snɔɕt͡ɕ n
läsnäolo
bycie, przebywanie gdzieś

obecny ɔˈbɛt͡snɨ adj
nykyinen
dzisiejszy, teraźniejszy, współczesny

obejmować ˌɔbɛjˈmɔvat͡ɕ v
käsittää
mieścić w sobie
omaksua
otaczać ramionami

obelisk ɔˈbɛlʲisk n
obeliski
pomnik w formie wysokiego, smukłego słupa, najczęściej o czworobocznej podstawie, wykonanego z jednego bloku skalnego;

oberwanie chmury ˌɔbɛˈrvãɲɛ ˈxmurɨ n
rankkasade
(potocznie, potoczny) krótkotrwałe, gwałtowne i bardzo obfite opady deszczu

obfitość ɔpˈfʲitɔɕt͡ɕ n
runsaus
duża, w zupełności wystarczająca ilość czegoś

obfity ɔpˈfʲitɨ adj
runsas
występujący w dużej ilości lub w dużym natężeniu, składający się z dużej liczby czegoś

obiad ˈɔbʲjat n
lounas päivällinen
gorący posiłek spożywany zwykle w środku dnia;

obiecywać gruszki na wierzbie ˌɔbʲjɛˈt͡sɨvad͡ʑ ˈɡruʃʲci na‿ˈvʲjɛʒbʲjɛ v
luvata kuu taivaalta
składać obietnice bez pokrycia

obiekt ˈɔbʲjɛkt n
esine
rzecz fizycznie istniejąca
olio
(informatyka, informatyczny) istniejąca w pamięci komputera reprezentacja klasy lub struktury
osoba lub przedmiot będące adresatem lub celem wykonywanej czynności

obiektyw ɔˈbʲjɛktɨf n
objektiivi linssi
(technologia, technika, techniczny) (fotografia) soczewka, układ optyczny lub magnetyczny, przenoszący obraz przedmiotu do dalszej części urządzenia

obiektyw szerokokątny ɔˈbʲjɛktɨf ˌʃɛrɔkɔˈkɔ̃ntnɨ n
laajakulmaobjektiivi
(fotografia) obiektyw fotograficzny o krótkiej ogniskowej, obejmujący większe pole widzenia niż obiektyw standardowy, pozwalający na fotografowanie dużych przedmiotów z małych odległości;

obiektywność n
objektiivisuus
cecha tego, co jest obiektywne, bezstronność

obiektywny ˌɔbʲjɛkˈtɨvnɨ adj
objektiivinen
odznaczający się obiektywizmem, wolny od uprzedzeń

obieraczka ˌɔbʲjɛˈrat͡ʃka n
kuorimaveitsi
(potocznie, potoczny) przyrząd służący do obierania warzyw ze skóry

obierać ɔˈbʲjɛrat͡ɕ v
kuoria
usuwać wierzchnią, zewnętrzną warstwę: łupinę, łuski, skórę lub skorupę itp.

obietnica ˌɔbʲjɛtʲˈɲit͡sa n
lupaus
wypowiedź zapewniająca kogoś o zrobieniu czegoś w przyszłości

obieżyświat ˌɔbʲjɛˈʒɨɕfʲjat n
maailmanmatkaaja
ktoś wiele podróżujący, włóczący się po świecie

objazd ˈɔbʲjast n
kiertotie
(motoryzacja) tymczasowa trasa wyznaczona w celu ominięcia miejsca zablokowanego przez roboty drogowe lub wypadek

objętość ɔbʲˈjɛ̃ntɔɕt͡ɕ n
tilavuus
(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna określająca rozmiar zajmowanej przez układ fizyczny przestrzeni (wyrażana w metrach sześciennych, litrach itp.); (potocznie, potoczny) rozmiar zajmowanej przez coś przestrzeni

oblegać v
motittaa
(wojskowość, wojskowy) otaczać zbrojnie

obligacja ˌɔblʲiˈɡat͡sʲja n
joukkovelkakirja
(ekonomia, ekonomiczny) papier wartościowy o charakterze dłużnym dający posiadaczowi prawo do otrzymania świadczenia od emitenta w określonym terminie;

oblężenie ˌɔblɛ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ n
piiritys
(wojskowość, wojskowy) otoczenie siłami zbrojnymi jakiejś twierdzy lub miasta w celu ich zdobycia

obojczyk ɔˈbɔjt͡ʃɨk n
solisluu
(anatomia, anatomiczny) kość obręczy barkowej, która łączący mostek z łopatką;

obojętność ˌɔbɔˈjɛ̃ntnɔɕt͡ɕ n
välinpitämättömyys
brak zainteresowania czymś, brak czułości wobec czegoś, kogoś

obojętny ˌɔbɔˈjɛ̃ntnɨ adj
välinpitämätön
taki, który nie wykazuje zainteresowania czymś, nie jest wrażliwy na coś

obok ˈɔbɔk preposition
...[[-n]] vierellä
w niedużej odległości

obol n
oboli
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) drobna moneta w starożytnej Grecji;

obora ɔˈbɔra n
navetta
(zootechnika, zootechniczny) budynek gospodarski dla bydła, miejsce jego przebywania;

obowiązek ˌɔbɔˈvʲjɔ̃w̃zɛk n
velvollisuus
nakaz, konieczność wykonania czegoś, czasami też pod groźbą kary

obowiązkowy ˌɔbɔvʲjɔ̃w̃ˈskɔvɨ adj
pakollinen
będący czyimś obowiązkiem

obrabiarka ˌɔbraˈbʲjarka n
työstökone
maszyna do mechanicznej obróbki przedmiotów;

obrabiać ɔbˈrabʲjät͡ɕ v
muokata
nadawać kształt

obraz ˈɔbras n
kuva
(sztuka) dzieło plastyczne, wykonane ręcznie dwuwymiarowe odwzorowanie rzeczywistości lub wizji
całościowy opis osoby, przedmiotu lub zagadnienia
widok na ekranie urządzenia
wyobrażenie, wizja, koncepcja danego zagadnienia
(informatyka, informatyczny) cyfrowy zapis obrazu (1.1);
scena rozgrywająca się w wyobraźni lub pamięci

obraza ɔbˈraza n
loukkaus
urażenie czyjejś godności osobistej

obraźliwy ˌɔbraʑˈlʲivɨ adj
hyökkäävä
stanowiący obrazę dla kogoś, będący obrazą dla kogoś; sprawiający, że ktoś się obraża

obrażać ɔbˈraʒat͡ɕ v
loukata
sprawiać komuś przykrość

obrona ɔbˈrɔ̃na n
puolustus
przeciwdziałanie atakowi, chronienie się przed obcą agresją
(wojskowość, wojskowy) przeciwdziałanie atakowi zbrojnemu;
przeciwstawianie się zarzutom lub wrogim argumentom

obrona sycylijska n
sisilialainen puolustus
(szachy, pojęcie szachowe) otwarcie szachowe rozpoczynające się od ruchów 1. e4 c5;

obrotnica ˌɔbrɔtʲˈɲit͡sa n
kääntöpöytä
(kolejnictwo) urządzenie służące do zmiany kierunku pojazdu dokonywanej przez obrót platformy, na której pojazd stoi;

obrotnik ɔbˈrɔtʲɲik n
aksis
(anatomia, anatomiczny) drugi kręg szyjny;

obrońca ɔbˈrɔ̃j̃nt͡sa n
puolustaja
(sport, sportowy) gracz broniący dostępu do bramki swojej drużyny

obroża ɔbˈrɔʒa n
kaulapanta
taśma albo łańcuszek zapinany na szyi zwierzęcia domowego

obrus ˈɔbrus n
pöytäliina
wykończony i zazwyczaj zdobiony materiał używany do przykrycia jadalnego stołu;

obrzezanie ˌɔbʒɛˈzãɲɛ n
ympärileikkaus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (medycyna, medyczny) zabieg częściowego usunięcia napletka ze względów rytualnych, religijnych, leczniczych, higienicznych bądź estetycznych;

obrzyn ˈɔbʒɨ̃n n
katkaistu haulikko
broń zazwyczaj kłusownicza, karabin z obciętą lufą;

obrzęk n
turvotus
(medycyna, medyczny) nagromadzenie się płynu w przestrzeni pozakomórkowej, powodujące zauważalne powiększenie narządu lub części ciała;

obrzęk naczynioruchowy n
angioödeema
(medycyna, medyczny) choroba skóry i błon śluzowych charakteryzująca się występowaniem ograniczonych obrzęków;

obróbka ɔbˈrupka n
käsittely
proces nadawania obiektowi założonych właściwości;

obrót ˈɔbrut n
kierros
ruch zmieniający kierunek, w jakim zwrócony jest obiekt materialny

obrączka ślubna n
vihkisormus
(jubilerstwo, jubilerski) kółko ze szlachetnego metalu, zazwyczaj bez oczka, noszone na palcu na znak zawarcia małżeństwa;

obręcz ˈɔbrɛ̃n͇t͡ʃ n
vanne
(sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny w kształcie okręgu;

obsada n
kokoonpano
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) zespół ludzi, który wciela się w role w sztuce, filmie, przedstawieniu baletowym, kabaretowym, operowym itp.

obsceniczny ˌɔpst͡sɛ̃ˈɲit͡ʃnɨ adj
rivo
nieprzyzwoity, nieodpowiedni do pokazywania w miejscach publicznych

obserwacja ˌɔpsɛrˈvat͡sʲja n
havainto
dokładne przyglądanie się czemuś lub komuś, celowe zauważanie jego ruchów lub czynów

obserwatorium ˌɔpsɛrvaˈtɔrʲjũm n
observatorio
miejsce lub budowla do obserwowania czegoś, zwykle placówka naukowa;

obserwatorium astronomiczne n
observatorio
(astronomia, astronomiczny) miejsce lub budowla do obserwacji ciał i zjawisk na nieboskłonie;

obserwowalny adj
havaittava
możliwy do zaobserwowania w jakikolwiek sposób

obserwować ˌɔpsɛrˈvɔvat͡ɕ v
seurata
spostrzegać
tarkkailla
uważnie, przez dłuższy czas przyglądać się czemuś

obsesja ɔpˈsɛsʲja n
pakkomielle
(książkowy) myśl, idea, przekonanie itp. uporczywie kogoś prześladujące, niemożność uwolnienia się od takich myśli lub od wykonywania powtarzających się czynności
(psychologia, psychologiczny) objaw choroby (nerwicy lub psychonerwicy), polegający na uporczywych myślach i czynnościach i niemożności uwolnienia się od nich;

obsesyjny adj
pakkomielteinen
właściwy obsesji, taki, jak w obsesji

obstrukcja n
tukkeuma
hamowanie sprawnego przebiegu czegoś

obsydian ɔpˈsɨdʲjãn n
laavalasi
(geologia, geologiczny) kwaśna skała wylewna;

obszar ˈɔpʃar n
ala alue
ograniczona część powierzchni, zwykle dużych rozmiarów

obszerny ɔpˈʃɛrnɨ adj
avara
dużych rozmiarów

obsługa ɔpˈswuɡa n
palvelu
czynność obchodzenia się z czymś lub kimś

obsługiwać ˌɔpswuˈɟivat͡ɕ v
palvella
wykonywać usługi na rzecz kogoś lub na rzecz jakiegoś przedsięwzięcia

oburzenie ˌɔbuˈʒɛ̃ɲɛ n
suuttumus
silne zdenerwowanie spowodowane czyimś nieodpowiednim, niewłaściwym lub niesprawiedliwym zachowaniem

oburęczny ˌɔbuˈrɛ̃n͇t͡ʃnɨ adj
molempikätinen
posługujący się z równą sprawnością obiema rękami

obuty ɔˈbutɨ adj
kengitetty
noszący buty
noszący dany rodzaj obuwia

obuwie ɔˈbuvʲjɛ n
jalkine
(obuwnictwo, obuwniczy) wierzchnie okrycie stóp, z podeszwami chroniącymi stopy przed obrażeniami

obwodnica ˌɔbvɔdʲˈɲit͡sa n
ohitustie
droga poprowadzona wokół obszarów miejskich, umożliwiająca ich ominięcie;

obwód ˈɔbvut n
kehä
(geometria) długość brzegu figury geometrycznej;
piiri
(elektryczność) układ, w którym może stale płynąć prąd;
ympyrä
brzeg, krawędź, otaczająca coś z każdej strony, obejmująca obiekt zwykle w poziomie

obwód drukowany n
piirilevy
(elektronika, elektroniczny) płytka z materiału izolacyjnego z naniesionymi na powierzchni ścieżkami przewodzącymi oraz punktami lutowniczymi do montażu elementów elektronicznych;

obwód murmański pn
Murmanskin alue
(geografia, geograficzny) obwód w północno zachodniej części Federacji Rosyjskiej niemal w całości leżący poza kołem podbiegunowym;

obywatel ˌɔbɨˈvatɛl n
kansalainen
członek społeczeństwa danego państwa, mający określone uprawnienia i obowiązki zastrzeżone przez prawo i konstytucję;

obywatelski ˌɔbɨvaˈtɛlsʲci adj
[[kansalainen|kansalais-]]
związany z obywatelem, właściwy obywatelowi

obywatelstwo ˌɔbɨvaˈtɛlstfɔ n
kansalaisuus
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (urzędowy) związek prawny osoby fizycznej z jakimś państwem, który daje jej określone prawa i obowiązki;

obój ˈɔbuj n
oboe
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu dętego drewnianego z grupy aerofonów dwustroikowych;

obóz ˈɔbus n
leiri
wydzielony teren, na którym tymczasowo ustawia się namioty lub inne zwykle prowizoryczne konstrukcje

obóz dla uchodźców n
pakolaisleiri
tymczasowa osada dla osób, które opuściły swój dom ze względu na wojnę, prześladowania lub klęskę żywiołową;

obóz koncentracyjny ˈɔbus ˌkɔ̃nt͡sɛ̃ntraˈt͡sɨjnɨ n
keskitysleiri
miejsce, w którym są przetrzymywane grupy ludności w celu ich izolacji, wykonywania niewolniczej pracy albo eksterminacji tych grup;

obóz zagłady n
tuhoamisleiri
miejsce zbiorowej eksterminacji ludzi;

obłok ˈɔbwɔk n
pilvi
(meteorologia, meteorologiczny) chmura niewielkich rozmiarów

obłudny ɔbˈwudnɨ adj
tekopyhä
fałszywy, nieszczery

obłączek n
lunula
(anatomia, anatomiczny) białawy obszar luźnej skóry w kształcie półksiężyca u nasady paznokcia;

obłąkany adj
häiriintynyt
będący w stanie obłąkania

obżarstwo ɔbˈʒarstfɔ n
ylensyönti
nadmierne spożywanie pokarmów

ocean ɔˈt͡sɛãn n
valtameri
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rozległy obszar słonej wody, pokrywający większą część powierzchni Ziemi

oceaniczny adj
merellinen
dotyczący oceanu, związany z oceanem

oceanografia ˌɔt͡sɛãnɔˈɡrafʲja n
meritiede
nauka o oceanach i morzach;

ocelot ɔˈt͡sɛlɔt n
oselotti
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus Gray, rodzaj ssaków drapieżnych z rodziny kotowatych;
(zoologia, zoologiczny) kot z rodzaju ocelotów (1.1)

ocena ɔˈt͡sɛ̃na n
arviointi
opinia kogoś o czymś lub kimś
oszacowanie wartości czegoś
arvosana
(edukacja, edukacyjny) nota dawana uczniowi lub studentowi

oceniać ɔˈt͡sɛ̃ɲät͡ɕ v
arvioida
(edukacja, edukacyjny) stawiać ocenę, stopień

ocet ˈɔt͡sɛt n
etikka
(spożywczy) spożywczy kwas octowy o stężeniu 5-10%, czasem z domieszkami smakowymi lub aromatyzującymi;

ocet balsamiczny n
balsamiviinietikka
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty ocet o ciemnej barwie powstający z zagęszczonego moszczu winogronowego poddanego długotrwałemu dojrzewaniu w drewnianych beczkach

ocet winny n
viinietikka
(spożywczy) produkt spożywczy wytwarzany z wina w procesie fermentacji octowej, w którym stężenie kwasu octowego wynosi zwykle od 6 do 10%

ochlokracja n
alhaisovalta
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy motłochu, zwyrodniała forma demokracji, w której władza jest sprawowana bez żadnych struktur i zasad prawnych, bezpośrednio przez niezorganizowany i ulegający emocjom tłum;

ochra ˈɔxra n
okra
barwa żółtobrunatna

ochrona ɔxˈrɔ̃na n
turva
dbanie o to, aby coś się nie zniszczyło; pilnowanie, aby coś nie uległo szkodzie, skrzywdzeniu

ochrona środowiska n
ympäristönsuojelu
(ekologia, ekologiczny) ogół działań, których celem jest wykorzystanie zasobów środowiska naturalnego ograniczając jednocześnie negatywne wpływy działalności człowieka;

ochryple adv
karheasti
mając chrypliwe brzmienie

ochrypły adj
käheä
(medycyna, medyczny) taki, który ochrypł

ochłodzenie n
jäähtyminen
uczynienie mniej intensywnymi jakiś pozytywnych uczuć lub relacji

octan ˈɔktãn n
asetaatti
(chemia, chemiczny) ester albo sól kwasu octowego;

oczekiwanie ˌɔt͡ʃɛciˈvãɲɛ n
odotus
pragnienie, żądanie
czekanie na kogoś lub na coś z nadzieją lub niecierpliwością

oczekiwać ˌɔt͡ʃɛˈcivat͡ɕ v
odotella
spodziewać się czegoś, liczyć na coś, chcieć czegoś

oczny ˈɔt͡ʃnɨ adj
silmä
dotyczący oka, związany z okiem, oczami

oczodół ɔˈt͡ʃɔduw n
silmäkuoppa
(anatomia, anatomiczny) jama kostna pomiędzy mózgoczaszką a twarzoczaszką, w której umieszczona jest gałka oczna;

oczopląs n
silmävärve
(medycyna, medyczny) mimowolne drganie gałek ocznych wywołane chorobą lub wadą wzroku;

oczyszczenie ˌɔt͡ʃɨʃˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
puhdistaminen
otrzymanie czystej substancji z substratu

oczytany adj
lukenut
taki, który przeczytał wiele książek

oczywisty ˌɔt͡ʃɨˈvʲistɨ adj
ilmeinen
taki, który jest bezsporny, jasny, pewny, określony; taki, co do którego nie ma wątpliwości, którego nie trzeba objaśniać

oczywiście ˌɔt͡ʃɨˈvʲiɕt͡ɕɛ interjection
tietysti
wykrzyknik wyrażający aprobatę, potwierdzenie

oczywiście ˌɔt͡ʃɨˈvʲiɕt͡ɕɛ particle
totta kai
partykuła wyrażająca brak wątpliwości

od ɔt preposition
alkaen
…tworzący konstrukcje opisujące źródło, z którego pochodzi podmiot

od czasu do czasu ɔt‿ˈt͡ʃasu dɔ‿ˈt͡ʃasu adv
silloin tällöin
co jakiś czas, niezbyt regularnie lub niezbyt często

od dawna adv
kauan sitten
od dłuższego czasu

od dupy strony ɔd‿ˈːupɨ ˈstrɔ̃nɨ adv
perse edellä
(wulgarnie, wulgaryzm) niewłaściwie, odwrotnie, na opak, od końca

oda ˈɔda n
oodi
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) patetyczny utwór liryczny sławiący wybitną osobę, doniosłe wydarzenie lub wzniosłe idee;

odbicie ɔdˈbʲit͡ɕɛ n
heijastuminen
(fizyka, fizyczny) refleks świetlny;
obraz w lustrze lub innej błyszczącej powierzchni

odbiornik n
vastaanotin
(technologia, technika, techniczny) urządzenie elektryczne odbierające fale elektromagnetyczne

odbitka n
vedos
zapis graficzny otrzymany określoną metodą techniczną, np. odciskową, drukarską, fotochemiczną

odbiór ˈɔdbʲjur interjection
kuuntelen
słowo używane podczas korzystania z radia na końcu wypowiedzi, aby poinformować rozmówcę o jej zakończeniu

odbiór ˈɔdbʲjur n
vastaanotto
(elektronika, elektroniczny) wychwycenie sygnału radiowego lub telewizyjnego
(fizjologia, fizjologiczny) odczuwanie sygnałów ze zmysłów

odbudowa ˌɔdbuˈdɔva n
entisöinti
odnowienie, wzniesienie czegoś, co zostało zniszczone

odbyt ˈɔdbɨt n
peräaukko anus
(anatomia, anatomiczny) końcowy otwór, ujście układu pokarmowego;

odbytnica ˌɔdbɨtʲˈɲit͡sa n
peräsuoli
(anatomia, anatomiczny) końcowy odcinek jelita grubego ssaków;

odchodzić ɔtˈxɔd͡ʑit͡ɕ v
lähteä
oddalać się od jakiegoś miejsca
(eufemistycznie) umierać
zrywać związek z kimś, opuszczać kogoś

odchylenie n
poikkeama
(matematyka, matematyczny) (statystyka, statystyczny) termin statystyczny, określający np. rozmiar błędu;

odchylenie standardowe n
keskihajonta
(statystyka, statystyczny) klasyczna miara zróżnicowania rozkładu zmiennej losowej – pierwiastek kwadratowy wariancji;

odcień ˈɔtʲt͡ɕɛ̇̃ɲ n
sävy
odmiana koloru, która różni się od niego intensywnością lub domieszką innego koloru
sõvy
nieznaczna różnica lub cecha trudno postrzegalna

odcinek ɔtʲˈt͡ɕĩnɛk n
jakso
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jeden fragment powieści, filmu itp., należący do większej całości, publikowany lub emitowany osobno
jana
(geometria) zbiór wszystkich punktów leżących pomiędzy dwoma punktami krzywej (w domyśle: prostej), włącznie z tymi punktami;

odcisk ˈɔtʲt͡ɕisk n
jälki
odbicie kształtu jakiegoś obiektu, przedmiotu w innym

odcisk palca ˈɔtʲt͡ɕisk ˈpalt͡sa n
sormenjälki
wzór linii papilarnych palca odciśnięty na jakiejś powierzchni w celu identyfikacji osoby

odcięta n
abskissa
(geometria) jedna ze współrzędnych, wykreślana na osi poziomej i oznaczana symbolem x;

odczasownikowy adj
deverbaalinen
(gramatyka) utworzony od czasownika, pochodzący od czasownika

odczuwać ɔṭˈt͡ʃuvat͡ɕ v
tuntea
reagować na coś zmysłowo, doświadczać czegoś za pomocą zmysłów

oddalenie n
syrjäisyys
odległość

oddechowy adj
hengitys-
(fizjologia, fizjologiczny) dotyczący oddechu i oddychania

oddychanie ˌɔdːɨˈxãɲɛ n
hengitys
(rzeczownik odczasownikowy) od oddychać

oddychać ɔdˈːɨxat͡ɕ v
hengittää
(fizjologia, fizjologiczny) (zoologia, zoologiczny) (biologia, biologiczny) pobierać tlen z naturalnego dla danego gatunku środowiska

oddział ˈɔdʲd͡ʑaw n
joukko
grupa ludzi jako część pewnej formacji

oddziaływanie ˌɔdʲd͡ʑawɨˈvãɲɛ n
vaikuttaminen
(książkowy) wywierany wpływ

oddzielnie adv
erikseen
nie razem, osobno

odejmowanie ˌɔdɛjmɔˈvãɲɛ n
vähennyslasku
(matematyka, matematyczny) jedno z czterech podstawowych działań arytmetycznych, działanie odwrotne do dodawania;

odejmować ˌɔdɛjˈmɔvat͡ɕ v
vähentää
(matematyka, matematyczny) wykonywać działanie odejmowania;

odgałęzienie n
haara sivutie
część odchodząca w bok od trzonu

odhaczać v
ruksata
stawiać znaczek w kształcie litery v dla potwierdzenia jakiegoś stanu lub wykonania danej czynności

odkrycie ɔtˈkrɨt͡ɕɛ n
löytö
napotkanie i opisanie prawa lub rzeczy istniejącej w naturze, ale przez nikogo do tej pory nieopisanej

odkurzacz ɔtˈkuʒat͡ʃ n
pölynimuri imuri
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zbierania kurzu i drobnych śmieci poprzez wsysanie ich do specjalnego zbiornika;

odległość ɔdˈlɛɡwɔɕt͡ɕ n
etäisyys
długość krzywej (w domyśle: odcinka) pomiędzy dwoma punktami

odma opłucnowa n
ilmarinta
(medycyna, medyczny) obecność powietrza lub innych gazów w jamie opłucnej;

odmiana ɔdˈmʲjãna n
muunnos
rodzaj, gatunek, wariant, klasa

odmieniec n
sopeutumaton henkilö
osoba dziwnie się zachowująca, wyróżniająca się w społeczności
vaihdokas
(mitologia, mitologiczny) (ludowy) diabli lub wiedźmi podrzutek;

odmieniec jaskiniowy n
olmi
(herpetologia, herpetologiczny) Proteus anguinus Laurenti, gatunek płaza ogoniastego zamieszkujący jaskinie na Półwyspie Bałkańskim;

odmienny ɔdˈmʲjɛ̃nːɨ adj
erilainen
różny

odmowa ɔdˈmɔva n
epuu kieltäytyminen
niewyrażenie zgody

odnawialny adj
uusiutuva
dający się odnowić, możliwy do odnowienia

odnawiać ɔdˈnavʲjät͡ɕ v
uudistaa
ponownie nadawać wygląd nowości, tak by coś wyglądało znów jak nowe
po pewnym czasie robić coś ponownie

odontologia ˌɔdɔ̃ntɔˈlɔɟja n
odontologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (stomatologia, stomatologiczny) nauka badająca budowę, rozwój, fizjologię i patologię zębów

odpoczynek ˌɔtpɔˈt͡ʃɨ̃nɛk n
lepo
przerwa podczas jakiegoś wysiłku, mająca na celu ponowne nabranie sił

odpoczywać ˌɔtpɔˈt͡ʃɨvat͡ɕ v
levätä
przerwać czynność fizyczną w celu zrelaksowania się i nabrania sił

odporność ɔtˈpɔrnɔɕt͡ɕ n
immuniteetti
(medycyna, medyczny) zdolność do czynnej i biernej obrony organizmu przed patogenami

odpowiadać ˌɔtpɔˈvʲjadat͡ɕ v
vastata
udzielać odpowiedzi
odpisywać (np. na list)
ponosić za coś konsekwencje
być równoważnym czemuś
spełniać jakieś warunki, oczekiwania
być zgodnym z czymś

odpowiedni ˌɔtpɔˈvʲjɛdʲɲi adj
sopiva
spełniający wymagane warunki

odpowiednio ˌɔtpɔˈvʲjɛdʲɲɔ adv
asiallisesti
w sposób odpowiedni; właściwie, stosownie
vastaavasti
(książkowy) w tej samej kolejności

odpowiedzialność ˌɔtpɔvʲjɛ̇ˈd͡ʑalnɔɕt͡ɕ n
edesvastuu vastuu
obowiązek odpowiadania za swoje działanie, bycia odpowiedzialnym za coś

odpowiedzialny ˌɔtpɔvʲjɛ̇ˈd͡ʑalnɨ adj
vastuullinen
kierujący czymś
vastuussa
będący przyczyną
mający poczucie winy w przypadku, gdy coś się nie udaje
poważnie traktujący swoje obowiązki
przeznaczony do pewnej czynności

odpowiedź ɔtˈpɔvʲjɛ̇t͡ɕ n
vastaus
reakcja na pytanie

odprawa celna n
tullitarkastus
(handel, handlowy) procedura towarzysząca przechodzeniu przez granicę państwową, której towarzyszą wylegitymowanie pasażerów oraz rewizja bagażu;

odpukać w niemalowane drewno ɔtˈpukad͡ʑ ˌvʲ‿ɲɛ̃malɔˈvãnɛ ˈdrɛvnɔ idiom
koputtaa puuta
pukać w niemalowane drewno, aby nie zapeszyć, by słowami (przypuszczeniami) nie zniszczyć dobrej passy

odpychający adj
vastenmielinen
taki, który wzbudza niechęć; zrażający do siebie

odpychać v
etoa
powodować niechęć

odpływ ˈɔtpwɨf n
luode
(hydrologia, hydrologiczny) niski stan wody w akwenie morskim wynikający ze zjawiska pływów

odra ˈɔdra n
tuhkarokko
(medycyna, medyczny) wirusowa choroba zakaźna wieku dziecięcego, której objawami są: wysoka gorączka, stan zapalny górnych dróg oddechowych, plamista wysypka;

odrobina ˌɔdrɔˈbʲĩna n
aavistus
bardzo mała ilość czegoś

odrzucenie n
torjuminen
(rzeczownik odczasownikowy) od odrzucić

odręczny ɔdˈrɛ̃n͇t͡ʃnɨ adj
käsinkirjoitettu
napisany własnoręcznie

odsiadka n
kakku
(potocznie, potoczny) odbywanie kary w zakładzie karnym

odsprzedaż n
jälleenmyynti
sprzedaż czegoś uprzednio kupionego lub nabytego, zwykle w celu osiągnięcia zysku

odstąpienie n
vastuuvapauslauseke
zrzeczenie się czegoś; zaniechanie działań

odszkodowanie ˌɔṭʃkɔdɔˈvãɲɛ n
korvaus vahingonkorvaus hyvitys
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj świadczenia, które wynika z odpowiedzialności za szkodę;

odtrutka ɔtˈːrutka n
vastamyrkky
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) środek likwidujący lub zmniejszający działanie trucizny;

odtwarzacz n
soitin
(technologia, technika, techniczny) urządzenie odtwarzające dźwięk lub obraz i dźwięk

odtąd ˈɔtːɔ̃nt pronoun
tästedes
od tej chwili, od teraz

odwaga ɔdˈvaɡa n
rohkeus
zdolność zrobienia czegoś, podjęcia ryzyka, mimo silnych obaw lub strachu czy niebezpieczeństwa

odważnie ɔdˈvaʒʲɲɛ adv
rohkeasti
w sposób odważny, z odwagą, śmiałością

odważny ɔdˈvaʒnɨ adj
rohkea
taki, który ma odwagę
taki, który jest wynikiem działania odwagi, świadczy o czyjejś odwadze

odwet n
kostoisku
odwzajemnienie za zło

odwiedzać ɔdˈvʲjɛd͡zat͡ɕ v
käydä vierailla
składać wizytę, pójść na spotkanie z kimś

odwilż ˈɔdvʲilʃ n
suojasää
(meteorologia, meteorologiczny) ocieplenie w zimie połączone z topnieniem śniegu

odwracalny adj
reversiibeli
taki, który daje się odwrócić, zdolny do powrotu do stanu pierwotnego

odwrotność ɔdˈvrɔtnɔɕt͡ɕ n
käänteisluku
(matematyka, matematyczny) liczba, która pomnożona przez daną niezerową liczbę daje jeden;

odwrót n
perääntyä
(wojskowość, wojskowy) wycofanie się wojska
vetäytyä
wyjście z trwania w czymś

odyseja ˌɔdɨˈsɛja n
harharetki
(książkowy) długa podróż pełna wydarzeń i przygód

odziarniarka n
raastinkone
(technologia, technika, techniczny) urządzenie odziarniające bawełnę i len

odzież ˈɔd͡ʑɛʃ n
vaatetus vaate
ubranie, okrycie, tkanina służąca do ochrony przed zimnem, wilgocią oraz okrywająca intymne miejsca

odzobaczyć v
unohtaa nähneensä
(żartobliwie) przestać widzieć, żałując, że się w ogóle zobaczyło, chcieć to zapomnieć; wyrażone w kategorii życzeniowej, niemożliwej do spełnienia

odłamek n
siru
mała część odłamana od całości

odświeżać v
ladata uudelleen
czynić coś świeżym, rześkim
czynić ponownie świeżym, przywrócić nowy lub nadać pożądany stan czemuś
powracać do czegoś po przerwie i czynić na nowo aktualnym

odżywianie ˌɔḍʒɨˈvʲjä̃ɲɛ n
syöminen
(rzeczownik odczasownikowy) od odżywiać

odżywka do włosów n
hiustenhoitoaine
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) produkt kosmetyczny nakładany na włosy najczęściej po ich umyciu w celach pielęgnacyjnych

oferować ˌɔfɛˈrɔvat͡ɕ v
tarjota
proponować coś, składać ofertę

oferta ɔˈfɛrta n
tarjous
(potocznie, potoczny) to, co się komuś oferuje

offline adj
[[offline-tila|offline-tilassa]]
(informatyka, informatyczny) niezwiązany z siecią internetową, odbywający się poza siecią internetową

offline adv
[[offline-tila|offline-tilassa]]
(informatyka, informatyczny) poza Internetem

ofiara ɔˈfʲjara n
uhri
osoba lub zwierzę, która została napadnięta, zaatakowana przez kogoś
osoba, która ucierpiała wskutek wypadku
poświęcenie czegoś dla kogoś lub czegoś, wyrzeczenie się czegoś

oficer ɔˈfʲit͡sɛr n
upseeri
(wojskowość, wojskowy) (administracja) osoba zajmująca odpowiednią pozycję w hierarchii jakiejś służby mundurowej; w Polsce: posiadająca stopień od podporucznika wzwyż;

oficjalnie ˌɔfʲiˈt͡sʲjalʲɲɛ adv
virallisesti
w sposób oficjalny

oficjalny ˌɔfʲiˈt͡sʲjalnɨ adj
virallinen
zatwierdzony przez jakiś organ władzy i obowiązujący

oftalmolog ˌɔftalˈmɔlɔk n
silmälääkäri
(medycyna, medyczny) okulista

oganeson n
oganesson
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Og i liczbie atomowej 118;

ogier ˈɔɟɛr n
ori
(zootechnika, zootechniczny) niekastrowany samiec konia i innych koniowatych;

ogień ˈɔɟɛ̇̃ɲ n
tuli
płomienie i żar powstające podczas procesu gwałtownego utleniania;

oglądactwo n
tirkistely voyeurismi
(psychologia, psychologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zaburzenie seksualne charakteryzujące się skłonnością do oglądania innych ludzi podczas zachowań seksualnych;

ognie świętego Elma ˈɔɟɲɛ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ ˈɛlma n
Elmon tuli
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) zjawisko tworzenia się światła w otoczeniu ostro zakończonych przedmiotów pod wpływem silnego pola elektrycznego;

ognisko ɔɟˈɲiskɔ n
nuotio valkea
ułożony, płonący stos drewna
polttopiste fokus
(optyka, optyczny) punkt na zewnątrz soczewki lub zwierciadła, w którym skupiają się przechodzące przez nią promienie;

ogniskowa ˌɔɟɲiˈskɔva n
polttoväli
(fizyka, fizyczny) (fotografia) odległość ogniska układu optycznego od soczewki lub zwierciadła;

ogniwo ɔɟˈɲivɔ n
lenkki
kółko w łańcuchu
paristo
(technologia, technika, techniczny) źródło prądu elektrycznego działającego na zasadzie reakcji chemicznej, cieplnej lub promieniowania elektromagnetycznego

ogon ˈɔɡɔ̃n n
häntä
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) część ciała niektórych zwierząt, składająca się z włosów, piór lub kręgów, także futro z tej części ciała;
końcowa część jakiegoś przedmiotu

ogonek ɔˈɡɔ̃nɛk n
häntä
(językoznawstwo, językoznawczy) znak diakrytyczny w postaci ogonka (1.2) umieszczany pod literą

ogorzałka ˌɔɡɔˈʒawka n
lapasotka
(ornitologia, ornitologiczny) Aythya marila, gatunek kaczki z grupy grążyc;

ogr ɔkr̥ n
hirviö
legendarne stworzenie;

ograniczony ˌɔɡrãɲiˈt͡ʃɔ̃nɨ adj
rajoitettu
taki, który ma jasno określone granice, mieszczący się w określonym zakresie (najczęściej niewielkim)

ogrodnictwo ˌɔɡrɔdʲˈɲit͡stfɔ n
puutarhanhoito
dział rolnictwa zajmujący się takimi uprawami
(rolnictwo, rolniczy) uprawa drzew owocowych, roślin ozdobnych i warzyw

ogrodnictwo partyzanckie n
sissiviljely
forma akcji bezpośredniej polegająca na prowadzeniu ogrodnictwa na terenach, do których nie ma się prawa własności, zwykle w przestrzeni publicznej miast;

ogrodniczki n
haalarihousut
(potocznie, potoczny) (krawiectwo) rodzaj spodni z charakterystycznym karczkiem z przodu i szalkami;

ogrodnik ɔˈɡrɔdʲɲik n
puutarhuri
(ogrodnictwo, ogrodniczy) osoba zajmująca się ogrodem

ogrzewanie ˌɔɡʒɛˈvãɲɛ n
lämmitys
czynność dostarczania ciepła

ogrzewać ɔˈɡʒɛvat͡ɕ v
lämmitellä
zwiększać temperaturę czegoś, dostarczać czemuś ciepła, czynić coś cieplejszym

ogród ˈɔɡrut n
puutarha
(ogrodnictwo, ogrodniczy) miejsce, gdzie uprawia się rośliny – np. kwiaty, drzewa, krzewy – w celach konsumpcyjnych lub estetycznych;

ogród botaniczny ˈɔɡrud ˌbɔtãˈɲit͡ʃnɨ n
kasvitieteellinen puutarha
(ogrodnictwo, ogrodniczy) ogród, w którym jest hodowane dla celów naukowych rośliny różnych stref klimatycznych i środowisk, zwykle dostępny dla zwiedzających;

ogród zimowy n
talvipuutarha
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) wydzielona i mocno przeszklona część budynku wypełniona wieloma wyeksponowanymi całorocznymi roślinami;

ogólnie ɔˈɡulʲɲɛ adv
yleisesti
powszechnie, w sposób przyjęty przez ogół określonych ludzi lub grupy
w sposób pozbawiony wnikania w szczegóły

ogólnonarodowy ˌɔɡulnɔ̃narɔˈdɔvɨ adj
valtakunnallinen
dotyczący całego narodu

ogólnoustrojowy adj
systeeminen
związany z całym ustrojem, dotyczący całego ustroju

ogólny ɔˈɡulnɨ adj
yleinen
zbierający w całość
nieuwzględniający szczegółów

ogórecznik lekarski ˌɔɡuˈrɛt͡ʃʲɲik lɛˈkarsʲci n
kurkkuyrtti rohtopurasruoho
(botanika, botaniczny) Borago officinalis, roślina z rodziny ogórecznikowatych pochodząca z krajów śródziemnomorskich, w Polsce uprawiana, czasami występuje w formie zdziczałej;

ogórek ɔˈɡurɛk n
kurkku
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Cucumis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny dyniowatych;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) Cucumis sativus L., owoc ogórka siewnego

ogłaszać ɔɡˈwaʃat͡ɕ v
mainostaa
podawać do wiadomości informacje o sobie

ohar ˈɔxar n
ristisorsa
(ornitologia, ornitologiczny) Tadorna tadorna, wędrowny, eurazjatycki ptak wodny;

ohydny ɔˈxɨdnɨ adj
inhottava
obrzydliwy, budzący wstręt

ojciec ˈɔjt͡ɕɛt͡s n
isä
mężczyzna mający własne dziecko (w stosunku do tego dziecka);
założyciel, pierwszy przedstawiciel;
(biologia, biologiczny) samiec mający potomstwo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) forma tytularna zakonników, rzadziej księży;

ojciec chrzestny ˈɔjt͡ɕɛt͡s ˈxʃɛstnɨ n
kummisetä
(kościelny) mężczyzna przedstawiający do chrztu osobę chrzczoną
(kryminologia, kryminologiczny) przywódca mafijny we Włoszech i w Stanach Zjednoczonych

ojcostwo ɔjˈt͡sɔstfɔ n
isyys
bycie ojcem

ojcowski ɔjˈt͡sɔfsʲci adj
isällinen
dotyczący ojca
właściwy ojcu

ojczym ˈɔjt͡ʃɨ̃m n
isäpuoli
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) mąż matki, który nie jest ojcem biologicznym

ojczyzna ɔjˈt͡ʃɨzna n
isänmaa
kraj, w którym ktoś się urodził;

okap ˈɔkap n
räystäs
(architektura, architektoniczny) dolna krawędź dachu, która wystaje poza obrys budynku;

okapi ɔˈkapʲi n
okapi
(zoologia, zoologiczny) brunatny ssak kopytny lasów tropikalnych o pręgowanych nogach;

okaryna ˌɔkaˈrɨ̃na n
okariina
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj fletu naczyniowego o jajowatym korpusie;

okazały adj
kookas
mający imponujące rozmiary

okazja czyni złodzieja ɔˈkazʲja ˈt͡ʃɨ̃ɲi zwɔˈd͡ʑɛ̇ja proverb
tilaisuus tekee varkaan
możliwość szybkiego, nieoczekiwanego wzbogacenia się jest pokusą do kradzieży

okiennica ˌɔcɛ̇̃ɲˈːit͡sa n
ikkunaluukku
rozchylane na boki zamknięcie okna w postaci skrzydła, służące do zabezpieczania lub zacieniania okna od zewnątrz;

okno ˈɔkna ˈɔknɔ n
ikkuna
oszklony otwór w ścianie
(informatyka, informatyczny) wydzielony obszar na ekranie obsługiwany przez jeden program
(przenośnie, przenośnia) (matematyka, matematyczny) czas, w którym pobierane są wartości sygnałów do danego filtra

oknówka ɔkˈnufka n
räystäspääsky
(ornitologia, ornitologiczny) Delichon urbica, pospolity w Polsce gatunek jaskółki;

oko ˈɔkɔ n
silmä
(anatomia, anatomiczny) narząd wzroku;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) krążek tłuszczu na powierzchni płynu
(meteorologia, meteorologiczny) centrum cyklonu tropikalnego
w grze go, niezajęty punkt lub punkty otoczone przez kamienie tego samego koloru;

oko cyklonu ˈɔkɔ t͡sɨkˈlɔ̃nu n
myrskyn silmä
centrum burzliwych, niebezpiecznych wydarzeń
obszar ciszy w centrum cyklonu;

oko za oko, ząb za ząb ˈɔkɔ za‿ˈɔkɔ ˈzɔ̃mb za‿ˈzɔ̃mp proverb
silmä silmästä, hammas hampaasta
zasada odwetu, odpłacanie złem za zło;

oko złożone n
verkkosilmä
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) rodzaj oka występujący u owadów, wijów i niektórych skorupiaków, składające się z tysięcy drobnych omatidiów;

okolicznik ˌɔkɔˈlʲit͡ʃʲɲik n
adverbiaali
(gramatyka) część zdania określająca czasownik;

okoliczność ˌɔkɔˈlʲit͡ʃnɔɕt͡ɕ n
olosuhteet
coś, co towarzyszy czemuś; kontekst sytuacji, zdarzenia

okostna ɔˈkɔstna n
luukalvo
(anatomia, anatomiczny) błona otaczająca i ochraniająca kości;

około ɔˈkɔwɔ particle
noin suunnilleen
… wskazująca przybliżenie liczby, miary, czasu

około ɔˈkɔwɔ preposition
noin suunnilleen
… wskazujący przybliżenie liczby, miary, czasu

okołoporodowy ˌɔkɔwɔpɔrɔˈdɔvɨ adj
perinataalinen
taki, który ma miejsce w okresie porodu oraz bezpośrednio przed nim lub po nim

okołorostek ˌɔkɔwɔˈrɔstɛk n
sirkumfiksi
(językoznawstwo, językoznawczy) element słowotwórczy otaczający leksem, np. morfem otaczający rdzeń;

okoń ˈɔkɔ̃ɲ n
ahven
(ichtiologia, ichtiologiczny) Perca fluviatilis Linnaeus, słodkowodna ryba drapieżna;

okra ˈɔkra n
okra
(botanika, botaniczny) Abelmoschus moschatus Medik., roślina jednoroczna o wyprostowanych pędach o wysokości jednego metra i żółtych kwiatach, stosowana jako roślina ozdobna, warzywo i zioło;

okres ˈɔkrɛs n
jakso
przedział czasu, czas trwania czegoś
(fizyka, fizyczny) czas, po którym jakieś zjawisko się powtarza; czas trwania jakiegoś zjawiska, po którym się ono powtórzy;
(potocznie, potoczny) (fizjologia, fizjologiczny) u kobiety: część cyklu menstruacyjnego, która wiąże się z krwawieniem

okres wegetacyjny n
kasvukausi
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) część roku, gdy roślinność może się rozwijać ze względu na dostateczną ilość wilgoci i ciepła;

określać ɔˈkrɛɕlat͡ɕ v
päättää
definiować, ustalać cechy czegoś

określnik n
tarkenne
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo lub wyrażenie określające

określony ˌɔkrɛɕˈlɔ̃nɨ adj
määräinen
zdefiniowany, pewien, sprecyzowany

okropnie adv
hirmuisesti
(potocznie, potoczny) niezmiernie, bardzo, ogromnie
źle, strasznie, przerażająco

okropny ɔˈkrɔpnɨ adj
kauhea
wywołujący strach, odrzucający

okruch ˈɔkrux n
murunen
(przenośnie, przenośnia) (o zjawiskach, stanach, uczuciach, informacji) bardzo mała ilość czegoś, pozostałość po czymś
mały, odkruszony kawałek czegoś

okrucieństwo ˌɔkruˈt͡ɕɛ̇̃j̃stfɔ n
julmuus
skłonność do zadawania cierpień ludziom i zwierzętom;

okrutny ɔˈkrutnɨ adj
julma
nie znający litości, nieludzki, charakteryzujący się okrucieństwem

okrzemka ɔˈkʃɛ̃mka n
piilevä
jednokomórkowy glon z typu chryzofitów;

okrąg ˈɔkrɔ̃ŋk n
ympyrä
(geometria) krzywa na płaszczyźnie wyznaczona przez wszystkie punkty leżące w jednakowej odległości od danego punktu (środka okręgu);
kształt utworzony na podobieństwo okręgu (1.1)

okrągły ɔˈkrɔ̃ŋɡwɨ adj
pyöreä
mający kształt okręgu, owalu, elipsy, kuli lub zbliżony do nich

okrążenie n
kierros
droga, trasa, którą ktoś przebył dookoła czegoś

okręg ˈɔkrɛ̃ŋk n
piirikunta
(administracja) jednostka administracyjna w niektórych krajach, zwykle odpowiadająca polskiemu powiatowi; obszar geograficzny o takiej wielkości

okręt ˈɔkrɛ̃nt n
sotalaiva
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) jednostka pływająca pod banderą wojenną, należąca do marynarki wojennej państwa;

okręt liniowy ˈɔkrɛ̃nt lʲĩˈɲjɔvɨ n
linjalaiva
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) okręt wojenny wystarczająco duży, by walczyć w linii bojowej;

okręt podwodny n
sukellusvene
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) okręt wojenny, który może pływać i walczyć w zanurzeniu;

okręt pustyni n
erämaalaiva
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) wielbłąd

okręt wojenny n
sota-alus
(marynarka) uzbrojony statek wchodzący w skład sił zbrojnych państwa;

okrężnica n
lynkkysuoli
(anatomia, anatomiczny) najdłuższa część jelita grubego

okrężny adj
epäsuora
dążący do celu nie wprost
taki, który swoim położeniem okrąża coś
okrążający coś poprzez ruch, przemieszczenie

oksymoron ˌɔksɨ̃ˈmɔrɔ̃n n
oksymoron
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna polegająca na celowym zestawieniu dwóch pojęć sprzecznych;

oksytocyna ˌɔksɨtɔˈt͡sɨ̃na n
oksitosiini
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) hormon powodujący skurcze mięśni gładkich, będący fizjologicznym bodźcem do rozpoczęcia porodu;

oktan ˈɔktãn n
oktaani
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, jeden ze składników benzyny;

oktawa ɔkˈtava n
oktaavi
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) strofa składająca się z ośmiu wierszy
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) interwał między pierwszym a ósmym dźwiękiem w skali diatonicznej
przedział czasu równy ośmiu dniom; również ostatni dzień tego okresu

okular ɔˈkular n
okulaari
(optyka, optyczny) rodzaj soczewki optycznej – w układzie optycznym ta, która znajduje się przy oku patrzącego;

okulary ˌɔkuˈlarɨ n
silmälasit
przedmiot służący do korekty wzroku lub ochrony oczu;

okulary przeciwsłoneczne ˌɔkuˈlarɨ ˌpʃɛt͡ɕifswɔ̃ˈnɛt͡ʃnɛ n
aurinkolasit
(optyka, optyczny) rodzaj okularów z przyciemnianymi szkłami, chroniących przed słońcem;

okulista ˌɔkuˈlʲista n
silmälääkäri
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób oczu

okulistka ˌɔkuˈlʲistka n
silmälääkäri
forma żeńska od: okulista

okultyzm n
okkultismi
doktryna ezoteryczna zakładająca istnienie w przyrodzie i człowieku sił tajemnych, które można pobudzić poprzez stosowanie odpowiednich praktyk;

okup ˈɔkup n
lunnaat
pieniądze dawane porywaczom w zamian za uwolnienie zakładników

okupacja ˌɔkuˈpat͡sʲja n
miehitys
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przejęcie władzy nad obcym terytorium

okupować ˌɔkuˈpɔvat͡ɕ v
miehittää
zbrojnie zajmować terytorium innego państwa

okwiat ˈɔkfʲjat n
kehä
(botanika, botaniczny) część kwiatu złożona z kielicha i korony osłaniająca pręciki i słupek lub słupki;

okładka ɔˈkwatka n
kansi
wierzchnia, trwała część książki lub zeszytu

olbrzym ˈɔlbʒɨ̃m n
jättiläinen
człowiek o wyjątkowo dużym wzroście i sile

olcha ˈɔlxa n
leppä
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Alnus Mill., drzewo z rodziny brzozowatych, rosnące na terenach podmokłych;

oleander ˌɔlɛˈãndɛr n
oleanteri
(botanika, botaniczny) Nerium, krzew lub niskie drzewo o lancetowatych, skórzastych, wiecznie zielonych liściach oraz dużych, białych, różowych lub czerwonych kwiatach zebranych w baldachogrona;

olej ˈɔlɛj n
öljy
(spożywczy) płynny tłuszcz otrzymywany z nasion lub owoców niektórych roślin lub tkanek zwierząt, używany np. w przemyśle spożywczym i jako paliwo
(technologia, technika, techniczny) produkt rafinacji ropy naftowej, przerobu smoły węglowej lub węgla kamiennego służący jako paliwo lub smar

olej palmowy n
palmuöljy
(spożywczy) olej spożywczy i techniczny o czerwonej barwie uzyskiwany z nasion lub miąższu owoców olejowca gwinejskiego;

olej rycynowy n
risiiniöljy
olej pozyskiwany z nasion rącznika pospolitego, mający zastosowanie w medycynie i kosmetyce;

olej sezamowy n
seesamiöljy
(spożywczy) olej tłoczony z ziaren sezamu;

olej słonecznikowy ˈɔlɛj ˌswɔ̃nɛt͡ʃʲɲiˈkɔvɨ n
auringonkukkaöljy
olej wytwarzany z nasion słonecznika;

olejek eteryczny ɔˈlɛjɛk ˌɛtɛˈrɨt͡ʃnɨ n
eteerinen öljy
mieszanina bezbarwnych, lotnych związków organicznych o przyjemnym zapachu, występujących naturalnie w roślinach, mająca zastosowanie w przemyśle spożywczym i perfumeryjnym oraz w lecznictwie;

oligarcha n
oligarkki
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek oligarchii

oligarchia ˌɔlʲiˈɡarxʲja n
harvainvalta oligarkia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów, polegający na sprawowaniu władzy w państwie przez wąską grupę uprzywilejowanych obywateli;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielka grupa uprzywilejowanych ludzi sprawująca władzę lub mająca na nią duży wpływ

oligarchiczny adj
oligarkkinen
związany z oligarchią, oligarchami; dotyczący oligarchii, oligarchów; rządzony przez oligarchię, oligarchów

oligocen ˌɔlʲiˈɡɔt͡sɛ̃n n
oligoseenikausi
(geologia, geologiczny) najmłodsza epoka paleogenu

oligopol ˌɔlʲiˈɡɔpɔl n
oligopoli
(ekonomia, ekonomiczny) forma monopolizacji rynku, polegająca na opanowaniu określonej gałęzi gospodarki przez kilka niezależnych od siebie przedsiębiorstw;

olimpiada ˌɔlʲĩmˈpʲjada n
olympiadi
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: odstęp czasu między dwoma następującymi po sobie igrzyskami, trwający zazwyczaj cztery lata;
(sport, sportowy) igrzyska olimpijskie
zawody, rozgrywki, konkursy o wysokiej randze lub dużym znaczeniu

olimpijski ˌɔlʲĩmˈpʲijsʲci adj
olympialainen
związany z olimpiadą (starożytną lub nowożytną), taki, który dotyczy olimpiady albo taki jak na olimpiadzie

oliwka ɔˈlʲifka n
oliivi
(spożywczy) owoc oliwki (1.1)
öljypuu oliivi
(botanika, botaniczny) Olea, rodzaj drzew z rodziny oliwkowatych, wykorzystywane również jako rośliny uprawne;

oliwkowy ˌɔlʲifˈkɔvɨ adj
oliivinvihreä
mający kolor dojrzałego owocu zielonej, marynowanej oliwki;

om ɔ̃m n
ohmi
(jednostka miary) (elektryczność) jednostka oporu elektrycznego;

omański ɔ̃ˈmãj̃sʲci adj
omanilainen
odnoszący się do państwa Oman

ombudsman n
oikeusasiamies
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) niezależny urzędnik powoływany przez parlament, do którego obywatele mogą odwoływać się w sprawach naruszania praw i wolności po wyczerpaniu innych możliwości prawnych;

omdlenie ɔ̃ˈmdlɛ̃ɲɛ n
pyörtyminen
(medycyna, medyczny) chwilowa utrata przytomności spowodowana zmniejszeniem dopływu krwi do mózgu na skutek wyczerpania, wykrwawienia, bólu, niedoboru tlenu itp.;

omega ɔ̃ˈmɛɡa n
oomega
(językoznawstwo, językoznawczy) dwudziesta czwarta litera alfabetu greckiego, ω;

omijać ɔ̃ˈmʲijät͡ɕ v
karttaa karsastaa
okrążyć coś, żeby do tego nie podejść, nie zbliżać się; przejść obok czegoś nie zatrzymując się

omikron ɔ̃ˈmʲikrɔ̃n n
omikron
nazwa piętnastej litery alfabetu greckiego, ο;

omlet ˈɔ̃mlɛt n
munakas omeletti
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa przyrządzona z ubitych jajek z dodatkiem mleka i mąki, smażona, przypominająca gruby naleśnik; podawana samodzielnie lub z nadzieniem, na słodko lub pikantnie;

omnibus ɔ̃mʲˈɲibus n
bussi
(motoryzacja) dawny wieloosobowy pojazd;

omocznia ɔ̃ˈmɔt͡ʃʲɲa n
rakkokalvo
(biologia, biologiczny) jedna z błon płodowych;

omułek ɔ̃ˈmuwɛk n
sinisimpukka
(zoologia, zoologiczny) przybrzeżny małż mórz europejskich i Oceanu Atlantyckiego;

on ɔ̃n personalPronoun
hän se
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj męski

ona ˈɔ̃na personalPronoun
hän se
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj żeński

onager ɔ̃ˈnaɡɛr n
aasialainen villiaasi
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) rodzaj starożytnej i średniowiecznej katapulty;
(zoologia, zoologiczny) Equus onager, zagrożony wyginięciem dziki azjatycki ssak kopytny;

onanizm ɔ̃ˈnãɲism̥ n
onania
(seksuologia, seksuologiczny) zachowanie seksualne polegające na erotycznym pobudzaniu własnych organów płciowych;

one ˈɔ̃nɛ personalPronoun
he ne
3 (osoba) lm rodzaju niemęskoosobowego

oni ˈɔ̃ɲi personalPronoun
oni he
trzecia osoba liczby mnogiej rodzaju męskoosobowego

onigiri n
onigiri
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjne danie japońskie w formie ryżowych bryłek z wytrawnym nadzieniem i dodatkami;

onkolog ɔ̃ŋˈkɔlɔk n
onkologi
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób nowotworowych

onkologia ˌɔ̃ŋkɔˈlɔɟja n
onkologia
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się nowotworami

online adj
kytketty
(informatyka, informatyczny) związany z siecią internetową, dotyczący sieci internetowej, przekazywany za pomocą sieci internetowej

online adv
online
(informatyka, informatyczny) za pomocą Internetu

ontologia ˌɔ̃ntɔˈlɔɟja n
ontologia
(filozofia, filozoficzny) dziedzina wiedzy, która stara się odpowiadać na pytania o strukturę rzeczywistości i problematykę związaną z pojęciem bytu;
(informatyka, informatyczny) formalna reprezentacja pewnej dziedziny wiedzy, na którą składa się zapis zbioru konceptów i relacji między nimi;

onuca ɔ̃ˈnut͡sa n
jalkarätti
(odzieżownictwo) pas tkaniny do owijania stopy stosowany zamiast skarpety;

onyks n
onyksi
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) kamień półszlachetny, odmiana chalcedonu o równoległym ułożeniu warstewek, na przemian białej i czarnej lub ciemnobrunatnej;

oo- prefix
oo-
(biologia, biologiczny) pierwszy człon wyrazów złożonych, który wskazuje na ich związek znaczeniowy z jajem, komórką jajową

oologia ˌɔːˈlɔɟja n
oologia
(ornitologia, ornitologiczny) dział ornitologii zajmujący się jajami, w szczególności ptasimi – ich budową, ubarwieniem, wielkością, kształtem i zmiennością;

opacki adj
luostarin
związany z opatem lub opactwem

opactwo ɔˈpat͡stfɔ n
luostari luostarikirkko
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) klasztor katolicki pod zarządem opata;

opad ˈɔpat n
kiire
(meteorologia, meteorologiczny) spadająca na ziemię woda w postaci ciekłej lub stałej;

opad atmosferyczny n
sade
(meteorologia, meteorologiczny) dowolny produkt kondensacji pary wodnej opadający z chmur w wyniku przyciągania grawitacyjnego;

opakowanie ˌɔpakɔˈvãɲɛ n
kääre
to, co służy do przechowywania
pakkausmateriaali
(rzeczownik odczasownikowy) od opakować

opal ˈɔpal n
opaali
(mineralogia, mineralogiczny) mieniący się barwami minerał zaliczany do krzemianów, uwodniony dwutlenek krzemu;

opalenizna ˌɔpalɛ̃ˈɲizna n
rusketus
ciemniejsze zabarwienie skóry uzyskane poprzez działanie promieni słonecznych lub UV;

opanowanie ˌɔpãnɔˈvãɲɛ n
harkinta
spokój, panowanie nad swoimi emocjami

opat ˈɔpat n
apotti
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony opactwa

opatrunek n
side
(medycyna, medyczny) materiał do zabezpieczania i leczenia uszkodzeń ciała

opatrzność ɔˈpaṭʃnɔɕt͡ɕ n
johdatus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) opieka Boga

opcja ˈɔpt͡sʲja n
optio
(finanse, finansowy) instrument pochodny w formie prawa do kupna lub sprzedaży określonej ilości danej waluty w ustalonym czasie i cenie;
vaihtoehto
jedna z możliwości do wyboru

opera ˈɔpɛra n
ooppera
utwór muzyczny, przedstawienie z fabułą, przeznaczone dla orkiestry i śpiewaków, będących jednocześnie aktorami;
budynek przeznaczony do wystawiania oper (1.1);

operacja ˌɔpɛˈrat͡sʲja n
leikkaus
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny;
działania skierowane na wykonanie określonego zadania

operator ˌɔpɛˈratɔr n
keskuksenhoitaja
człowiek obsługujący maszynę lub urządzenie
(matematyka, matematyczny) funkcja; najczęściej określenie funkcji przekształcającej funkcję w funkcję

operetka n
operetti
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sceniczny utwór muzyczny podobny do opery, lecz o komediowym charakterze

opieka ɔˈpʲjɛka n
hoito
dbanie o kogoś lub coś;
huoltajuus
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nadzór prawny nad osobą małoletnią

opieka zdrowotna ɔˈpʲjɛka zdrɔˈvɔtna n
terveydenhuolto
ogół środków, których celem ma być zapobieganie chorobom i leczenie ich;

opiekować się ˌɔpʲjɛˈkɔvat͡ɕ‿ɕɛ v
huolehtia
sprawować opiekę nad kimś lub czymś; chronić coś / kogoś

opiekun ɔˈpʲjɛkũn n
huoltaja
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (urzędowy) osoba sprawująca z ramienia sądu opiekę nad dzieckiem

opiekun klienta n
yhteyspäällikkö
osoba odpowiedzialna za bezpośredni kontakt z klientem – w agencji reklamowej, banku itp.;

opierać ɔˈpʲjɛrat͡ɕ v
kestää
przeciwstawiać się, stawiać opór

opinia ɔˈpʲĩɲja n
mielipide
sąd, zdanie na jakiś temat

opis ˈɔpʲis n
kuvaus
określenie podstawowych cech czegoś

opisowy adj
kuvaileva
mający charakter opisu

opium ˈɔpʲjũm n
oopiumi
wysuszony sok mleczny z ponacinanych, niedojrzałych makówek;

opiłek ɔˈpʲiwɛk n
jauhe
mały kawałek metalu powstający podczas piłowania za pomocą pilnika lub piły

opodatkowanie n
verotus
(ekonomia, ekonomiczny) nałożenie podatku lub podatków

opona ɔˈpɔ̃na n
rengas
(motoryzacja) zewnętrzna część koła nakładana na felgę lub obręcz;

opona pajęcza n
lukinkalvo
(anatomia, anatomiczny) błona mózgu i rdzenia kręgowego położona między oponą twardą a miękką, której pasma zwane beleczkami tworzą sieć niczym pajęczą

oponiak n
aivokalvokasvain
(medycyna, medyczny) niezłośliwy nowotwór opon mózgowo-rdzeniowych;

oportunista ˌɔpɔrtũˈɲista n
opportunisti
(książkowy) człowiek niekierujący się żadnymi stałymi zasadami, dostosowujący się do aktualnych okoliczności dla osiągnięcia własnych korzyści

oportunizm ˌɔpɔrˈtũɲism̥ n
opportunismi
postawa moralna człowieka kierującego się w swym postępowaniu nie powszechnie przyjętymi zasadami, lecz tym, co w danej sytuacji jest dla niego korzystne;

opowiadanie ˌɔpɔvʲjaˈdãɲɛ n
kertomus
coś, co zostało opowiedziane
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótki utwór epicki;

opowiadać ˌɔpɔˈvʲjadat͡ɕ v
kertoa
mówić o jakiejś historii, przedstawiać słowami jakieś wydarzenie, relacjonować

opowieść ɔˈpɔvʲjɛ̇ɕt͡ɕ n
satu
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór narracyjny o bogatej fabule i gawędziarskiej narracji, zwykle dłuższy od opowiadania i noweli, krótszy od powieści
tarina
opowiadana historia

opozycja ˌɔpɔˈzɨt͡sʲja n
oppositio
przeciwstawienie, przeciwdziałanie

oprogramowanie ˌɔprɔɡrãmɔˈvãɲɛ n
ohjelmisto
(informatyka, informatyczny) ogół programów komputerowych

opryszczka n
yskänrokko huuliherpes rokahtuma
(medycyna, medyczny) (Herpes simplex) choroba zakaźna wywołana przez wirusy HSV1 i HSV2;

optometrysta n
optometristi
(medycyna, medyczny) mężczyzna, specjalista medyczny wykonujący pomiary parametrów układu wzrokowego

optyk ˈɔptɨk n
optikko
naukowiec fizyk, specjalista w dziedzinie optyki
rzemieślnik wykonujący soczewki i okulary
sprzedawca okularów

optyka n
optiikka
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) dział fizyki będący nauką o świetle

optymalny ˌɔptɨ̃ˈmalnɨ adj
optimaalinen
najlepszy

optymistycznie adv
optimistlikult
w sposób optymistyczny; budząc optymizm

optymistyczny ˌɔptɨ̃mʲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
optimistinen
pełen optymizmu, właściwy optymiście; dostrzegający pozytywne strony czegoś, wierzący w powodzenie

optymizm ɔpˈtɨ̃mʲism̥ n
optimismi
wiara w pomyślność, dostrzeganie pozytywów

opuncja ɔˈpũnt͡sʲja n
kaktusviikuna
(botanika, botaniczny) Opuntia, roślina z rodziny kaktusowatych o okazałych kwiatach i zielonych soczystych pędach i często jadalnych owocach;

opuszczony adj
hylätty
taki, którego opuszczono
zniszczony wskutek zaniedbania

opuszka n
sormenpää
(anatomia, anatomiczny) końcowa, zaokrąglona część palca

opór ˈɔpur n
vastus
(fizyka, fizyczny) siła bierna pojawiająca się w trakcie wprawiania ciała w ruch lub spowodowana ruchem tego ciała, skierowana w stronę przeciwną od kierunku ruchu
akt przeciwstawiania się cudzej przemocy, woli, rozkazom itp.
w lm przeszkody, utrudnienia

opóźnienie ˌɔpuʑˈɲɛ̇̃ɲɛ n
aikailu
odsunięcie zdarzenia w czasie

opóźniony adj
viivästynyt
(potocznie, potoczny) nieprawidłowo rozwinięty umysłowo

opętanie n
riivaus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stan bycia owładniętym przez demona;

opętany ˌɔpɛ̃nˈtãnɨ n
riivattu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba, której ciałem zawładnął zły duch

opłacalny adj
kustannustehokas
taki, który się opłaca i przynosi zysk albo oszczędność

opłata ɔˈpwata n
maksu
kwota płacona za usługę, świadczenie

opłucna n
keuhkopussi
(anatomia, anatomiczny) błona surowicza okrywająca płuca i wyściełająca wnętrze klatki piersiowej;

oracja n
juhlapuhe
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) kwieciste przemówienie;
typ modlitwy wieńczącej część liturgii lub nabożeństwa;

oracz n
kyntäjä
ten, kto orze pole

orangutan ˌɔrãŋˈɡutãn n
oranki
(zoologia, zoologiczny) rodzaj nadrzewnej małpy człekokształtnej;

oranżada ˌɔrãw̃ˈʒada n
appelsiinijuoma
napój o smaku pomarańczowym, również jego surogat

oranżeria ˌɔrãw̃ˈʒɛrʲja n
appelsiinitarha
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) szklarnia służąca do hodowli egzotycznych roślin, np. pomarańcz, cytryn, pełniąca rolę wypoczynkową;

oraz ˈɔras conjunction
samoin kuin
…łączący słowa i zdania równorzędne, wskazując je jako występujące równocześnie

orać ˈɔrat͡ɕ v
kyntää
(rolnictwo, rolniczy) przygotowywać ziemię pod zasiew poprzez przerzucenie górnej jej warstwy pługiem

orbita ɔrˈbʲita n
kiertorata
(astronomia, astronomiczny) tor ciała krążącego lub przelatującego obok innego ciała, zakrzywiony w wyniku ich wzajemnego przyciągania;

orchidea ˌɔrxʲiˈdɛa n
orkidea
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) egzotyczny storczyk;

order ˈɔrdɛr n
kunniamerkki
wysokiej rangi odznaczenie, wywodzące się z dawnych zakonów rycerskich (religijnych i świeckich);

ordowik ɔrˈdɔvʲik n
ordoviikkikausi
(geologia, geologiczny) drugi okres geologiczny paleozoiku;

ordynans n
sotilaspalvelija
(wojskowość, wojskowy) żołnierz posługujący oficerowi

orenburski adj
orenburgilainen
związany z Orenburgiem, dotyczący Orenburga

organ ˈɔrɡãn n
toimielin äänenkannattaja
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instytucja powoływana w celu sprawowania władzy lub nadzoru czegoś;
äänenkannattaja elin
część organizmu ludzkiego, zwierzęcego lub roślinnego

organiczny ˌɔrɡãˈɲit͡ʃnɨ adj
eloperäinen
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) będący częścią świata zwierzęcego lub roślinnego, właściwy organizmom żywym lub z nich pochodzący

organista ˌɔrɡãˈɲista n
urkuri
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk grający na organach;

organizacja ˌɔrɡãɲiˈzat͡sʲja n
järjestö organisaatio
grupa społeczna funkcjonująca według określonych reguł, współpracująca ze sobą w celu osiągnięcia określonych celów
sposób przygotowywania czegoś, planowania

organizacja pozarządowa ˌɔrɡãɲiˈzat͡sʲja ˌpɔzaʒɔ̃nˈdɔva n
kansalaisjärjestö
stowarzyszenie zrzeszające osoby fizyczne lub osoby prawne, które jest niezależne od władz państwowych i nie działa dla zysku;

organizacyjny adj
järjestelmä
dotyczący organizacji

organizm ɔrˈɡãɲism̥ n
eliö organismi
(biologia, biologiczny) istota żywa charakteryzująca się procesami życiowymi;
(medycyna, medyczny) cielesny ustrój człowieka

organizować ˌɔrɡãɲiˈzɔvat͡ɕ v
järjestellä
porządkować, zbierać, zakładać coś; układać coś w pewną całość podległą określonym normom

organy n
urut
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny stosowany głównie w kościołach, posiadający wiele piszczałek, klawiaturę i pedały;

orgazm ˈɔrɡasm̥ n
orgasmi
(seksuologia, seksuologiczny) szczytowy moment podniecenia w stosunku płciowym, związany z odczuwaniem rozkoszy;

orgia ˈɔrʲɟja n
orgiat
(potocznie, potoczny) zabawa niemoralna, nieprzyzwoita, często alkoholowa, hałaśliwa, uciążliwa dla otoczenia

orientacja n
orientaatio
określone poglądy polityczne lub preferencje seksualne
rozeznanie w sytuacji, jakimś zagadnieniu oraz umiejętność ich oceny
umiejętność rozpoznawania określonych miejsc i kierunków w terenie
ustawienie, pozycja względem jakiegoś punktu odniesienia

orientacja seksualna n
seksuaalinen suuntautuminen
(psychologia, psychologiczny) pociąg erotyczny odczuwany do osób określonej płci;

orientalistyka ˌɔrʲjɛ̃ntaˈlʲistɨka n
itämaiden tutkimus
(edukacja, edukacyjny) nauka o kulturach Orientu;

origami ˌɔrʲiˈɡãmʲi n
origami
(sztuka) technika artystycznego składania papieru, pochodząca z Chin, rozwinięta w Japonii;

orija n
orija
(językoznawstwo, językoznawczy) język indoaryjski używany w indyjskim stanie Orisa;

ork ɔrk n
örkki
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (fantasy) rosły człekokształtny potwór z zieloną skórą;

orka ˈɔrka n
auraaminen kyntäminen
(rolnictwo, rolniczy) czynność rozdrabniania i odwracania wierzchniej warstwy gleby;
miekkavalas
(zoologia, zoologiczny) Orcinus orca L., drapieżny gatunek delfina, ubarwiony w czarno-białe plamy;

orkiestra ɔrʲˈcɛstra n
orkesteri
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wieloosobowy zespół instrumentalny, który pod kierownictwem dyrygenta wykonuje utwory muzyczne;

orlica n
lännensananjalka
(botanika, botaniczny) paproć z rodzaju Pteridium;

orlik ˈɔrlʲik n
akileija
(botanika, botaniczny) Aquilegia L., roślina zielna o dużych, różnobarwnych kwiatach;

orlik grubodzioby n
kiljukotka
(ornitologia, ornitologiczny) Clanga clanga Pallas, ptak drapieżny z podrodziny jastrzębi;

orlik krzykliwy n
pikkukiljukotka
(ornitologia, ornitologiczny) Aquila pomarina, ptak drapieżny z podrodziny orłów należący do polskiej ornitofauny;

ormiański ɔrˈmʲjä̃j̃sʲci n
armenia
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Armenii;

ornament ɔrˈnãmɛ̃nt n
koriste
(sztuka) motyw zdobniczy stosowany w architekturze, sztuce, rzemiośle artystycznym;

ornat n
kasukka
(kościelny) wierzchnia szata liturgiczna prezbiterów;

ornitolog ˌɔrʲɲiˈtɔlɔk n
lintutieteilijä ornitologi
(biologia, biologiczny) specjalista w zakresie ornitologii
(biologia, biologiczny) specjalistka w dziedzinie ornitologii

ornitologia ˌɔrʲɲitɔˈlɔɟja n
lintutiede ornitologia
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o ptakach;

ornitologiczny ˌɔrʲɲitɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
lintutieteellinen
(biologia, biologiczny) związany z ornitologią, dotyczący ornitologii

orogeneza ˌɔrɔɡɛ̃ˈnɛza n
orogenia
(geologia, geologiczny) proces powstawanie gór z przyczyn tektonicznych;

orografia ˌɔrɔˈɡrafʲja n
orografia
(geografia, geograficzny) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o górach

ortodontyczny adj
ortodonttinen
związany z ortodoncją

ortoepia ˌɔrtɔˈɛpʲja n
ortoepia
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o normach wymowy

ortografia ˌɔrtɔˈɡrafʲja n
ortografia oikeinkirjoitus
zbiór umownych przepisów regulujących sposób posługiwania się systemem pisma, normalizowanych i przystosowywanych do danego języka

ortolan ɔrˈtɔlãn n
peltosirkku
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Emberiza hortulana Linnaeus, gatunek małego ptaka wędrownego z rodziny trznadli;

ortopeda ˌɔrtɔˈpɛda n
ortopedi
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista w dziedzinie ortopedii

orwellowski adj
orwellilainen
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący życia i twórczości George'a Orwella, charakterystyczny, typowy dla Orwella lub jego twórczości, taki jak u Orwella

oryginalność n
omaleimaisuus
cecha tego, co jest oryginalne

oryginał ˌɔrɨˈɟĩnaw n
alkuperäinen
rzecz powstała jako pierwsza
(potocznie, potoczny) osoba o ekscentrycznym wyglądzie lub zachowaniu

oryks n
keihäsantilooppi
(zoologia, zoologiczny) afrykańska antylopa o krępej budowie i długich rogach;

oryks arabski n
arabiankeihäsantilooppi
(zoologia, zoologiczny) Oryx leucoryx Pallas, duża antylopa dawniej występująca powszechnie na Bliskim Wschodzie;

orzech ˈɔʒɛx n
pähkinä
suchy owoc o zdrewniałej łupinie;

orzech laskowy n
hasselpähkinä
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) jadalny owoc leszczyny

orzech włoski n
pähkinä
(spożywczy) jadalne nasiono z drzewa orzecha włoskiego (1.2)
pähkinäpuu
(botanika, botaniczny) Juglans regia L., gatunek drzewa liściastego z rodziny orzechowatych;
(botanika, botaniczny) drzewo z gatunku orzech włoski (1.1)

orzech ziemny ˈɔʒɛγʲ ˈʑɛ̃mnɨ n
maapähkinä
(botanika, botaniczny) Arachis hypogaea, brazylijska roślina zielna uprawiana w klimacie ciepłym ze względu na jadalne nasiona;

orzechowiec n
pähkinäkakku
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto z orzechami

orzeczenie ˌɔʒɛˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
predikaatti
(językoznawstwo, językoznawczy) część zdania informująca o czynności lub stanie podmiotu

orzecznikowy adj
predikatiivinen
(gramatyka) związany z orzecznikiem, dotyczący orzecznika

orzeszek piniowy n
pinjansiemen
(spożywczy) jadalne drobne nasiono niektórych gatunków sosny, w szczególności sosny pinii;

orzeł ˈɔʒɛw n
kotka
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak drapieżny z podrodziny Aquilinae, o zakrzywionym dziobie, mocnych szponach i szerokich, deskowatych skrzydłach;
(przenośnie, przenośnia) zdolna, bystra osoba

orzeł cesarski n
keisarikotka
(ornitologia, ornitologiczny) Aquila heliaca Savigny, duży ptak szponiasty z rodziny jastrzębiowatych, zamieszkujący stepy strefy umiarkowanej od południowo-wschodniej Europy po Bajkał oraz od Bliskiego Wschodu po Azję Środkową;

orzeł przedni n
maakotka
(ornitologia, ornitologiczny) Aquila chrysaetos Linnaeus, duży ptak szponiasty z rodziny jastrzębiowatych;

orzeł stepowy n
arokotka
(ornitologia, ornitologiczny) Aquila nipalensis Hodgson, duży wędrowny ptak szponiasty z rodziny jastrzębiowatych, zamieszkujący stepy południowo-wschodniej Europy i Azji;

osa ˈɔsa n
ampiainen
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Vespula, uskrzydlony owad o żółto-czarnym ubarwieniu, posiadający żądło;

osad ˈɔsat n
jäte
(chemia, chemiczny) substancja nierozpuszczalna, wydzielająca się z roztworu w postaci ciała stałego;

oscyloskop ˌɔst͡sɨˈlɔskɔp n
oskilloskooppi
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do obrazowania przebiegu oscylacji;

oset ˈɔsɛt n
ohdake
(botanika, botaniczny) Carduus, rodzaj roślin z rodziny astrowatych;

osetyjski ˌɔsɛˈtɨjsʲci adj
osseetti
(przymiotnik) od Osetia, Osetyjczyk

osełka n
hiomakivi
narzędzie służące do ręcznego ostrzenia narzędzi

osiadły adj
vähän liikkuva
(biologia, biologiczny) mający stałe miejsce życia, nieprzemieszczający się gdzie indziej

osiedle ɔˈɕɛdlɛ n
asumalähiö lähiö
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) nieduże skupisko budynków miejskich lub wiejskich

osiem ˈɔɕɛ̃m cardinalNumeral
kahdeksan
liczba 8

osiemnasty ˌɔɕɛ̃mˈnastɨ adj
kahdeksastoista
od 18

osiemnaście ˌɔɕɛ̃mˈnaɕt͡ɕɛ cardinalNumeral
kahdeksantoista
18

osierdzie ɔˈɕɛrʲd͡ʑɛ n
perikardium sydänpussi
(anatomia, anatomiczny) worek surowiczy ochraniający serce;

osika ɔˈɕika n
haapa metsähaapa
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) gatunek drzewa należący do rodziny wierzbowatych;

osioł ˈɔɕɔw n
aasi
(zoologia, zoologiczny) Equus asinus Linnaeus, zwierzę domowe z rodziny koniowatych;
(potocznie, potoczny) głupi człowiek
(potocznie, potoczny) uparty człowiek

osiągalny ˌɔɕɔ̃ŋˈɡalnɨ adj
saavutettavissa
możliwy do osiągnięcia

osiągać ɔˈɕɔ̃ŋɡat͡ɕ v
saavuttaa
realizować pewien cel

osiągnięcie ˌɔɕɔ̃ŋʲɟˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ n
saavutus
coś, co zostało osiągnięte
(gry komputerowe) wyróżnienie za wykonanie zadania w grze;

oskarżać ɔˈskarʒat͡ɕ v
syyttää
obwiniać kogoś o coś

oskarżenie ˌɔskarˈʒɛ̃ɲɛ n
syyte
zarzut dokonania czynu nagannego lub niezgodnego z prawem

oskarżyciel n
syyttäjä
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w procesie karnym osoba wnosząca do sądu akt oskarżenia przeciw komuś

oskoła n
koivunmahla
(spożywczy) sok z brzozy;

oskrzele n
keuhkoputki
(anatomia, anatomiczny) parzysty narząd rurowaty położony poniżej tchawicy, stanowiący część dolnych dróg oddechowych, rozgałęziający się dychotomicznie

oslowski adj
-lainen
związany z Oslo, dotyczący Oslo

osm ɔsm̥ n
osmium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Os i liczbie atomowej 76;

osmoregulacja n
osmoregulaatio
(biologia, biologiczny) regulacja ciśnienia osmotycznego płynów ustrojowych organizmu;

osmotyczny ˌɔsmɔˈtɨt͡ʃnɨ adj
osmoottinen
oparty na procesie osmozy; dotyczący osmozy

osmoza n
osmoosi
(biologia, biologiczny) (fizyka, fizyczny) ruch cząsteczek rozpuszczalnika z obszaru o niższym stężeniu substancji rozpuszczonej do obszaru o wyższym stężeniu substancji rozpuszczonej przez częściowo przepuszczalną membranę;
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) przenikanie wpływów kulturowych itp. z jednego obszaru na drugi

osnowa ɔsˈnɔva n
loimi
(włókiennictwo) sposób ułożenia nici w tkaninie, w które wplata się nici wątku; także same nici tworzące ten układ;

osoba ɔˈsɔba n
henkilö persoona
pojedynczy człowiek, ktoś
persoona
(gramatyka) pojęcie używane do określenia formy czasownika, w zależności od wykonawcy czynności
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) podmiot czynności prawnych

osoba prawna ɔˈsɔba ˈpravna n
oikeushenkilö
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jednostka organizacyjna powołana do określonych celów, którą przepis prawny uznaje za samodzielny podmiot prawa cywilnego;

osobiście ˌɔsɔˈbʲiɕt͡ɕɛ adv
henkilökohtaisesti
w odniesieniu do siebie samego / konkretnej osoby
we własnej osobie, samemu, bez pośrednictwa

osobliwość n
singulariteetti
osoba lub rzecz niezwykła, oryginalna

osobliwy adj
erikoinen outo
nietypowy, oryginalny, dziwaczny, inny niż reszta

osobnik ɔˈsɔbʲɲik n
yksilö
(biologia, biologiczny) jednostkowy okaz gatunku;

osobowość ˌɔsɔˈbɔvɔɕt͡ɕ n
luonne persoonallisuus
(psychologia, psychologiczny) zespół najbardziej trwałych cech psychicznych lub dyspozycji psychicznych człowieka, odróżniających go od innych ludzi;

osobowy ˌɔsɔˈbɔvɨ adj
persoona
(gramatyka) związany z kategorią gramatyczną osoby
dotyczący osoby

osocze n
plasma
(biologia, biologiczny) zasadniczy płynny składnik krwi, w którym zawieszone są krwinki

ospa wietrzna n
vesirokko
(medycyna, medyczny) bardzo zakaźna choroba wirusowa głównie wieku dziecięcego, wywoływana przez VZV;

ostaniec ɔˈstãɲɛt͡s n
eroosion erottama osa
(geologia, geologiczny) odosobnione wzniesienie będące pozostałością dawnej powierzchni zniszczonej w wyniku wietrzenia, erozji i denudacji;

ostatecznie ˌɔstaˈtɛt͡ʃʲɲɛ adv
lopuksi
wreszcie, w końcu

ostatni ɔˈstatʲɲi adj
viimeinen
znajdujący się na końcu listy, kolejności

ostatni raz adv
viimeinen kerta
już nigdy więcej

ostatnia deska ratunku ɔˈstatʲɲa ˈdɛska raˈtũnku n
viimeinen keino
sposób wyjścia z trudnej sytuacji

ostatnio ɔˈstatʲɲɔ adv
viime aikoina
w niedalekiej przeszłości

ostentacja ˌɔstɛ̃nˈtat͡sʲja n
näytelmä
(książkowy) demonstracyjny, manifestacyjny sposób zachowania się, mający na celu zwrócenie czyjejś uwagi, na pokaz

ostentacyjny ˌɔstɛ̃ntaˈt͡sɨjnɨ adj
huomiotaherättävä
(książkowy) robiony na pokaz, w sposób mający zwrócić czyjąś uwagę

osteoklast n
luunsyöjäsolu
(biologia, biologiczny) wielojądrzasta komórka zdolna do resorpcji tkanki kostnej;

osteomalacja ˌɔstɛɔ̃maˈlat͡sʲja n
osteomalasia
(medycyna, medyczny) zwykle związana z niedoborem witaminy D choroba metaboliczna kości, której istotą jest brak wapnia w kośćcu, co powoduje zmniejszenie właściwości mechanicznych kośćca i odkształcanie kości;

osteopatia n
osteopatia
metoda medycyny alternatywnej zajmująca się leczeniem zespołów bólowych układu mięśniowo-szkieletowego

osteoporoza ˌɔstɛɔpɔˈrɔza n
osteoporoosi
(medycyna, medyczny) stan chorobowy charakteryzujący się postępującym ubytkiem masy kostnej, osłabieniem struktury kości i większą podatnością na ich złamania;

ostracyzm ɔˈstrat͡sɨsm̥ n
ostrakismos
wykluczenie, bojkot kogoś z danej grupy lub z danego środowiska

ostroga n
kannus
(jeździectwo, jeździecki) ostro zakończony metalowy kabłąk przypinany do butów, wspomagający działanie łydki;

ostrogocki adj
ostrogoottilainen
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) związany z Ostrogotami, dotyczący Ostrogotów

ostrokrzew ɔˈstrɔkʃɛf n
orjanlaakeri
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ilex L., rodzaj roślin z rodziny ostrokrzewowatych; krzew lub drzewo zimozielone o pojedynczych, skórzastych, ciemnozielonych, całobrzegich lub kolczasto ząbkowanych liściach i kulistych owocach;

ostrokątny adj
teräväkulmainen
mający kąt ostry

ostrosłup ɔˈstrɔswup n
pyramidi
(geometria) bryła o wielokącie w podstawie i trójkątnych ścianach bocznych zbiegających się w jednym punkcie;

ostrożnie ɔˈstrɔʒʲɲɛ adv
tarkasti
w sposób ostrożny, uważny

ostrożny ɔˈstrɔʒnɨ adj
varovainen
postępujący, zachowujący się i podejmujący decyzje z rozwagą, mający się na baczności

ostry ˈɔstrɨ adj
kiireellinen
(medycyna, medyczny) związany z nagłymi i silnymi objawami chorobowymi
terävä
taki, który ma kłujące lub tnące zakończenie
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o potrawie: mający intensywny smak, silnie odczuwany, gryzący, palący
(matematyka, matematyczny) o kącie; o czymś, co ma kształt kąta: mniejszy niż 90°
o zmysłach: silny, o dużych możliwościach odbioru

ostryga ɔˈstrɨɡa n
osteri
(zoologia, zoologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) osiadły małż morski żyjący w ławicach na przybrzeżnych skałach płytkich mórz, o dużym znaczeniu w przemyśle spożywczym;

ostrygojad ˌɔstrɨˈɡɔjat n
meriharakka
(ornitologia, ornitologiczny) czarno-biały ptak nadmorski o czerwonych nogach i dziobie;

ostrze ˈɔsṭʃɛ n
terä
część robocza narzędzia do krajania, ostre zakończenie lub krawędź przedmiotu

ostrzeżenie ˌɔsṭʃɛˈʒɛ̃ɲɛ n
varoittaminen varoitus
akt ostrzegania; przestroga przed czymś

ostrzyć ˈɔsṭʃɨt͡ɕ v
teroittaa
czynić ostrym (krawędź czegoś)

osuwisko ˌɔsuˈvʲiskɔ n
maanvyöry maanvyörymä
(geologia, geologiczny) forma rzeźby terenu powstała w wyniku przemieszczenia materiału skalnego w dół stoku wzdłuż powierzchni poślizgu, efekt osuwania;

oswojony ˌɔsfɔˈjɔ̃nɨ adj
kesy
o dzikim zwierzęciu: takie, które straciło dzikość

oszacowanie n
arvio
wynik szacowania

oszczep ˈɔʃt͡ʃɛp n
keihäs
(łowiectwo, łowiecki) (wojskowość, wojskowy) (dawniej, dawny) broń wojenna lub myśliwska, o długim drzewcu i twardym, metalowym a wcześniej kamiennym, grocie;
(sport, sportowy) długi, zaostrzony pręt używany w lekkoatletyce do rzucania;

oszczerczy adj
loukkaava
będący oszczerstwem lub zawierający oszczerstwa

oszczędnie ɔʃˈt͡ʃɛ̃ndʲɲɛ adv
säästäväisesti
w sposób oszczędny

oszczędność ɔʃˈt͡ʃɛ̃ndnɔɕt͡ɕ n
säästäväisyys
cecha osoby, która ogranicza swoje wydatki

oszczędny adj
hyvinvoiva
nietrwoniący pieniędzy, majątku

oszczędzać ɔʃˈt͡ʃɛ̃nd͡zat͡ɕ v
säästää
zużywać w niewielkiej ilości

oszukańczy ˌɔʃuˈkãj̃n͇t͡ʃɨ adj
epärehellinen
opierający się na oszustwie, nieuczciwości

oszukiwać ˌɔʃuˈcivat͡ɕ v
huijata
doprowadzać kogoś do niekorzystnego rozporządzenia jego mieniem przez podanie nieprawdy lub ukrycie nieznanych mu faktów
mówić komuś nieprawdę, kłamać
celowo i potajemnie nie przestrzegać reguł podczas gry celem uzyskania lepszego wyniku; oszukiwać (1.1) partnerów gry

oszust ˈɔʃust n
petturi
ten, kto oszukuje

oszustwo ɔˈʃustfɔ n
petos
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępstwo polegające na doprowadzeniu innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem własnym lub cudzym za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania jej błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej;

osłaniać v
suojata
okrywać coś czymś, odgradzać od czegoś, czynić coś niewidocznym
swoim położeniem uniemożliwiać zaatakowanie kogoś albo zabezpieczać kogoś lub coś przed czymś szkodliwym, niebezpiecznym
(przenośnie, przenośnia) chronić kogoś lub coś przed odpowiedzialnością albo czymś nieprzyjemnym, niebezpiecznym

osłomuł ɔsˈwɔ̃muw n
muuliaasi
(zootechnika, zootechniczny) mieszaniec ogiera konia i klaczy osła, bezpłodny;

otaczać ɔˈtat͡ʃat͡ɕ v
piirittää
rozciągać się wokół, znajdować się dookoła (statyczny stan)
zajmować ze wszystkich stron tereny wokół określonego miejsca, okrążać (ruch)

otaku ɔˈtaku n
otaku
(środowiskowy) miłośnik japońskiej popkultury, głównie anime, mangi i gier komputerowych;

oto ˈɔtɔ pronoun
tässä
w połączeniu z czasownikiem „być” wskazuje coś lub kogoś w bezpośrednim otoczeniu

otocjon ɔˈtɔt͡sʲjɔ̃n n
korvakoira
(zoologia, zoologiczny) ssak afrykański przypominający psa i lisa, z charakterystycznymi długimi uszami;

otoczenie ˌɔtɔˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
ympäristö
ludzie, z którymi ma się najczęstsze kontakty, którzy są najbardziej znaczący
łącznie to, co znajduje się blisko ze wszystkich stron

otologia n
otologia
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) specjalizacja zajmująca się fizjologią uszu i leczeniem ich chorób;

otoskop ɔˈtɔskɔp n
otoskooppi
(medycyna, medyczny) przyrząd laryngologiczny do badania wnętrza ucha;

otrzewna n
vatsakalvo
(anatomia, anatomiczny) błona surowicza wyścielająca jamę brzuszną i jamę miednicy;

otrzęsiny n
nasutus
(uczniowskie) (studencki) zabawa związana z przyjmowaniem uczniów najmłodszych roczników szkół średnich lub wyższych uczelni;

otręby ɔˈtrɛ̃mbɨ n
lese
(rolnictwo, rolniczy) (spożywczy) łuski nasion i zarodki ziarna pozostałe po jego zmieleniu, używane jako cenna pasza treściwa lub dodawane do potraw;

otwarcie ɔtˈfarʲt͡ɕɛ n
aloitus
(szachy, pojęcie szachowe) początkowa faza partii szachów;
avaus
uroczystość założenia, uruchomienia czegoś

otwarty ɔtˈfartɨ adj
auki
o człowieku: nieukrywający swoich intencji, uczuć
auki avoin
o problemie, kwestii: do tej pory nierozwiązany, wciąż podlegający dyskusji;
o sklepie: czynny, działający
ogólnie dostępny, nieobłożony ograniczeniami
(informatyka, informatyczny) mający dostępny kod źródłowy
avoin auki
niestawiający przeszkód do wejścia / przejścia, niczym nieokolony

otwieracz ɔtˈfʲjɛrat͡ʃ n
avaaja
przyrząd służący do otwierania, np. konserw, butelek

otwierać ɔtˈfʲjɛrat͡ɕ v
avata
powodować, że coś przestaje być zamknięte

otwór ˈɔtfur n
aukko reikä
dziura lub wgłębienie

otyłość ɔˈtɨwɔɕt͡ɕ n
liikalihavuus ylipaino
(medycyna, medyczny) szkodliwy dla zdrowia skutek spożywania zbyt dużych ilości jedzenia przy braku ruchu; poważna nadwaga;

otyły ɔˈtɨwɨ adj
liikalihava
o człowieku lub zwierzęciu: ważący o wiele za dużo; o dużej nadwadze

owacja ɔˈvat͡sʲja n
suosionosoitukset
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: przyznawana przez senat nagroda dla zwycięskiego wodza w postaci uroczystego wjazdu do Rzymu, mająca status niższy niż triumf;
ostentacyjne i publiczne wyrażenie komuś uznania lub czci, w szczególności burzą braw

owad ˈɔvat n
hyönteinen itikka
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielkie zwierzę, zaliczane do stawonogów, posiadające trzy pary odnóży oraz zazwyczaj dwie pary skrzydeł;

owadożerca ˌɔvadɔˈʒɛrt͡sa n
hyönteissyöjä
zwierzę lub roślina żywiąca się owadami

owadożerny ˌɔvadɔˈʒɛrnɨ adj
hyönteissyöjä
(zoologia, zoologiczny) żywiący się owadami

owal ˈɔval n
ovaali
(geometria) krzywa płaska, zamknięta, kształtem przypominająca elipsę;

owalny ɔˈvalnɨ adj
munanmuotoinen
(geometria) mający kształt owalu
przypominający kształtem owal

owca ˈɔft͡sa n
lammas
(zoologia, zoologiczny) Ovis, zwierzę hodowlane o białej wełnie;
uuhi
(zoologia, zoologiczny) samica owcy (1.1)

owczarek niemiecki ɔfˈt͡ʃarɛc ɲɛ̃ˈmʲjɛt͡sʲci n
saksanpaimenkoira
(kynologia, kynologiczny) rasa psa należąca do grupy owczarków;

owczarz n
lammaspaimen
hodowca owiec

owies ˈɔvʲjɛs n
kaura
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Avena L., roślina zbożowa należąca do rodziny wiechlinowatych, mających kwiatostan w kształcie wiechy;

owies głuchy n
hukkakaura
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Avena fatua L. gatunek zboża z rodziny wiechlinowatych, gatunek rodzimy w Eurazji i północnej Afryce;

owijać w bawełnę ɔˈvʲijäd͡ʑ v‿baˈvɛwnɛ idiom
jaaritella
mówić z użyciem aluzji, unikać bezpośredniego przedstawienia sprawy

owoc ˈɔvɔt͡s n
hedelmä
(botanika, botaniczny) organ rozrodczy roślin, powstający z zalążni, zawierający nasiona;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięsisty i słodki owoc (1.1) lub owocostan różnych roślin, który można spożywać na surowo
(przenośnie, przenośnia) skutek pewnych działań

owocarka n
hedelmäkulho
naczynie na owoce, często dekoracyjne

owocny ɔˈvɔt͡snɨ adj
antoisa
dający rezultaty, przynoszący korzyści

owocowy ˌɔvɔˈt͡sɔvɨ adj
hedelmäinen
taki, który jest zrobiony z owoców, smakuje lub pachnie jak owoc

owocożerny adj
hedelmiä syövä
(zoologia, zoologiczny) żywiący się owocami

owsianka ɔfʲˈɕãnka n
kaurapuuro
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa z płatków owsianych na mleku lub wodzie;

owsik ˈɔfʲɕik n
kihomato
(zoologia, zoologiczny) Enterobius vermicularis, owsik ludzki, nicień pasożytujący w jelicie człowieka;

owulacja n
ovulaatio
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) proces wytwarzania komórek jajowych u ssaków płci żeńskiej;

oz ɔs n
harju
(geologia, geologiczny) wał lub silnie wydłużony pagórek, powstały wskutek osadzania piasku i żwiru przez płynące wody polodowcowe;

ozdabiać ɔzˈdabʲjät͡ɕ v
koristella
czynić coś ładniejszym lub strojniejszym

ozdoba ɔzˈdɔba n
koru
coś, co ozdabia; dodatek upiększający coś

ozdobny ɔˈzdɔbnɨ adj
koristeellinen
stanowiący ozdobę; o cechach właściwych ozdobie

oznaczenie n
nimike
etykietka

ozon ˈɔzɔ̃n n
otsoni
(chemia, chemiczny) alotropowa odmiana tlenu o trzech atomach;

ołowiany ˌɔwɔˈvʲjãnɨ adj
lyijynharmaa
wykonany z ołowiu, związany z ołowiem, dotyczący ołowiu
(przenośnie, przenośnia) taki, który ma cechy podobne do ołowiu, np. barwę, ciężar

ołowica n
lyijymyrkytys
(medycyna, medyczny) zatrucie ołowiem

ołtarz ˈɔwtaʃ n
alttari
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stół lub podwyższenie, na którym składa się ofiarę bogu lub bóstwu;

ołów ˈɔwuf n
lyijy luoti
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pb i liczbie atomowej 82;

ołówek ɔˈwuvɛk n
lyijykynä kynä
przyrząd służący do pisania, mający rysik z grafitu, można go zmazywać;

oś ɔɕ n
akseli
centralna linia danego układu
(matematyka, matematyczny) prosta, na której wyróżniono zwrot i punkt O zwany zerowym oraz ustalono odcinek jednostkowy;
(technologia, technika, techniczny) element mechanizmu lub maszyny, służący utrzymaniu w określonym położeniu osadzonych na osi (1.1) wirujących elementów;

ośle ucho ˈɔɕlɛ ˈuxɔ n
hiirenkorva
zagięty róg książki;

ośli ˈɔɕlʲi possessiveAdjective
aasi
należący do osła

ośmiokąt n
kahdeksankulmio
(matematyka, matematyczny) figura geometryczna mająca osiem kątów;

ośmiornica ˌɔɕmʲjɔˈrʲɲit͡sa n
tursas mustekala
(zoologia, zoologiczny) drapieżny głowonóg o ośmiu ramionach;

ośrodek ɔˈɕrɔdɛk n
keskipiste
środkowy, centralny punkt czegoś
środowisko, okręg, centrum, w którym lub wokół którego coś się skupia

oświecenie n
valaistuminen
(filozofia, filozoficzny) koncepcja uwypuklająca rolę rozumu i wiedzy, dominująca w filozofii europejskiej od końca XVII w.

oświetlać ɔɕˈfʲjɛtlat͡ɕ v
valaista
rzucać, kierować na coś światło

ość ɔɕt͡ɕ n
kalanruoto ruodot
(ichtiologia, ichtiologiczny) mała kość u ryb;

ożenić ɔˈʒɛ̃ɲit͡ɕ v
mennä naimisiin
zawrzeć związek małżeński z kobietą

pacha ˈpaxa n
kainalo
(anatomia, anatomiczny) wgłębienie pod stawem ramiennym;

pachnieć ˈpaxʲɲɛ̇t͡ɕ v
haista
wydzielać jakiś zapach, zwykle przyjemny

pachnący paxˈnɔ̃nt͡sɨ adj
tuoksahtava
taki, który wydziela łatwo wyczuwalny zapach, najczęściej przyjemny

pachwina paxˈfʲĩna n
nivunen
(anatomia, anatomiczny) zagłębienie między dolną (u człowieka) lub tylną (u zwierząt) boczną częścią podbrzusza a wewnętrzną powierzchnią górnej części uda

pachwinowy adj
nivuset
związany z pachwiną, dotyczący pachwiny

pacjent ˈpat͡sʲjɛ̃nt n
potilas
osoba, która korzysta ze świadczeń opieki zdrowotnej;

pacyficzny adj
Tyynenmeren-
zamieszkujący Pacyfik, związany z Pacyfikiem

pacyfikacja ˌpat͡sɨfʲiˈkat͡sʲja n
rauhoittaminen
tłumienie buntu, powstania, strajku itp., zwykle przy użyciu siły zbrojnej;

pacyfizm n
rauhanaate pasifismi
pogląd głoszący pokój i konieczność zaprzestania wojen

pacynka paˈt͡sɨ̃nka n
käsinukke
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) lalka nakładana na dłoń i poruszana palcami;

paczka ˈpat͡ʃka n
paketti
(handel, handlowy) zawartość małego opakowania
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) przesyłka pocztowa nie mieszcząca się lub nie nadająca się do wysłania listem;

padaczka paˈdat͡ʃka n
epilepsia
(medycyna, medyczny) choroba cechująca się napadami padaczkowymi będącymi efektem przejściowych zaburzeń czynności mózgu, polegających na nadmiernych i gwałtownych, samorzutnych wyładowaniach bioelektrycznych w komórkach nerwowych;

padalec paˈdalɛt͡s n
vaskitsa
(zoologia, zoologiczny) Anguis, rodzaj beznogiej jaszczurki;

padać ˈpadat͡ɕ v
sataa
(meteorologia, meteorologiczny) o opadach atmosferycznych: opadać na powierzchnię (z podmiotem domyślnym w 3 os. lp rodzaju nijakiego)

padać jak muchy ˈpadat͡ɕ ˈjak ˈmuxɨ v
putoilla kuin kärpäsiä
(przenośnie, przenośnia) umierać, ginąć masowo

pademelon n
vallabi
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Thylogale Gray, rodzaj ssaka z podrodziny kangurów występującego w Australii, Tasmanii i Nowej Gwinei;

padlina paˈdlʲĩna n
haaska raato
zwierzęce zwłoki

padlinożerca ˌpadlʲĩnɔˈʒɛrt͡sa n
haaskaeläin
(zoologia, zoologiczny) zwierzę żywiące się padliną

paella n
paella
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jednogarnkowa potrawa z ryżu z szafranem i z dodatkami np. mięsa królika, kurczaka, owoców morza, ślimaków, grzybów, fasoli, pomidorów i innych warzyw, przygotowywana na specjalnej patelni z dwoma uchwytami, specjalność kuchni hiszpańskiej;

pager ˈpɛjʤ̑ɛr n
hakulaite
(technologia, technika, techniczny) elektroniczne urządzenie używane do komunikowania się poprzez krótkie informacje odczytywane z wyświetlacza;

paginować ˌpaɟĩˈnɔvat͡ɕ v
sivuttaa
(drukarstwo, drukarski) numerować kolejno strony

pagoda paˈɡɔda n
pagodi
(budownictwo) azjatycka budowla o wielu kondygnacjach zaznaczonych z zewnątrz wystającymi daszkami
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świątynia buddyjska o architekturze pagody (1.1)

pagórek paˈɡurɛk n
kumpu
niewielkie wzniesienie, zazwyczaj od kilku do kilkudziesięciu metrów

pagórkowaty ˌpaɡurkɔˈvatɨ adj
kukkulainen
nierówny; taki, który jest pokryty pagórkami

paintball n
paintball
gra zespołowa, w której zawodnicy pozorują walkę, strzelając do siebie nawzajem z broni pneumatycznej nabojami wypełnionymi farbą;

paisley n
kašmirkuvio
delikatny, kwiatowo-geometryczny deseń tkaniny o orientalnej, przypuszczalnie perskiej, proweniencji

pajacyk paˈjat͡sɨk n
haarahyppy
ćwiczenie gimnastyczne wykonywane w podskoku, z wykonaniem rozkroku i klaśnięciem nad głową

pająk ˈpajɔ̃ŋk n
hämähäkki
(arachnologia, arachnologiczny) ośmionożny pajęczak budujący pajęczyny;

pajęczak n
hämähäkkieläin
(zoologia, zoologiczny) zwierzę bezkręgowe z sześcioma nogami i odwłokiem

pajęczyna ˌpajɛ̃n͇ˈt͡ʃɨ̃na n
hämähäkinseitti
sieć tkana przez pająka

pakiet ˈpacɛt n
paketti
(informatyka, informatyczny) jednostka danych przekazywana z komputera źródłowego do docelowego z wykorzystaniem sieci komputerowej, np. internetu;
kilka rzeczy spakowanych razem

pakistański ˌpaciˈstãj̃sʲci adj
pakistanilainen
związany z Pakistanem, dotyczący Pakistanu

palacz ˈpalat͡ʃ n
tupakoija tupakoitsija
osoba, która pali tytoń, zwykle nałogowo

palankin n
palankiini
ozdobna lektyka z dachem i firankami

palec ˈpalɛt͡s n
sormi
część rękawiczki przykrywająca palce (1.1)
sormi varvas
u człowieka i zwierzęcia: jedno z pięciu cienkich zakończeń dłoni lub stopy

palec wskazujący ˈpalɛt͡s ˌfskazuˈjɔ̃nt͡sɨ n
etusormi
(anatomia, anatomiczny) drugi po kciuku palec ręki;

palenie paˈlɛ̃ɲɛ n
tupakointi
zwyczaj palenia papierosów, tytoniu

paleoantropolog n
paleoantropologi
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) badacz zajmujący się opisaniem ewolucji człowieka

paleoantropologia ˌpalɛɔãntrɔpɔˈlɔɟja n
paleoantropologia
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) nauka o ewolucji człowieka;

paleobotanika ˌpalɛɔbɔˈtãɲika n
paleobotaniikka
(botanika, botaniczny) nauka o roślinach kopalnych;

paleocen n
paleoseeni
(geologia, geologiczny) najstarsza epoka paleogenu

paleogen ˌpalɛˈɔɡɛ̃n n
paleogeenikausi
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych w kenozoiku;

paleografia ˌpalɛɔˈɡrafʲja n
paleografia
badanie dziejów pisma i rozwoju narzędzi piśmienniczych;

paleontolog ˌpalɛɔ̃ˈntɔlɔk n
paleontologi
(biologia, biologiczny) naukowiec zajmujący się badaniem organizmów kopalnych
specjalistka z zakresu paleontologii

paleontologia ˌpalɛɔ̃ntɔˈlɔɟja n
paleontologia
(biologia, biologiczny) nauka o organizmach kopalnych;

paleontologiczny adj
paleontologinen
(biologia, biologiczny) związany z paleontologią, dotyczący paleontologii

paleoproterozoik paˈlɛɔˌprɔtɛrɔˈzɔ<sup>j</sup>ik n
paleoproterotsooinen maailmankausi
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych;

palestyński ˌpalɛˈstɨ̃j̃sʲci adj
palestiinalainen
związany z Palestyną, dotyczący Palestyny lub jej mieszkańców

paleta paˈlɛta n
paletti
specjalna owalna deseczka służąca artyście-malarzowi do mieszania farb;

pali ˈpalʲi n
pali
(językoznawstwo, językoznawczy) martwy język średnioindyjski z grupy indoaryjskiej języków indoeuropejskich, mający duże podobieństwo do języka wedyjskiego i sanskrytu klasycznego, jeden z prakrytów używany w tekstach buddyjskich

paliatywny adj
oireita lievittävä
uśmierzający ból lub łagodzący objawy choroby, lecz nieusuwający jej przyczyn

paliczek paˈlʲit͡ʃɛk n
sormiluu
(anatomia, anatomiczny) mała kość palców stopy i dłoni;

palilalia n
palilalia
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) objaw chorobowy polegający na mimowolnym powtarzaniu własnych słów, lub sylab;

palimpsest paˈlʲĩmpsɛst n
palimpsesti
(historia, historyczny, historycznie) rękopis spisany na używanym już wcześniej materiale piśmienniczym, z którego usunięto poprzedni tekst;

palindrom paˈlʲĩndrɔ̃m n
palindromi
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zdanie brzmiące tak samo przy czytaniu od lewej strony do prawej, jak i odwrotnie (np. kajak, zaraz);

paliusz n
pallium
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) element liturgicznego stroju metropolity;

paliwo paˈlʲivɔ n
polttoaine
substancja palna używana do napędzania silników i maszyn lub do palenia w piecach;

palić ˈpalʲit͡ɕ v
polttaa
o silniku spalinowym, pojeździe z takim silnikiem: zużywać jakąś ilość paliwa
polttaa palaa
niszczyć coś za pomocą ognia
polttaa tupakoida
wdychać dym tytoniowy z papierosa, fajki itp.; czynić to nałogowo

palić za sobą mosty ˈpalʲid͡ʑ za‿ˈsɔbɔ̃w̃ ˈmɔstɨ v
polttaa siltansa
(książkowy) uniemożliwiać sobie drogę powrotu, wycofanie się z czegoś, zrywać z kimś, z czymś nieodwołalnie

pallad ˈpalːat n
palladium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pd i liczbie atomowej 46;

palma ˈpalma n
palmu palmupuu
(botanika, botaniczny) Arecaceae, roślina drzewiasta z rodziny arekowatych z gładkim pniem i charakterystycznym pióropuszem liści na szczycie;

palnik ˈpalʲɲik n
kaasupoltin
urządzenie wytwarzające płomień, służące do spawania metali

palpitacja n
sydämentykytys
(medycyna, medyczny) zbyt szybkie bicie serca;

palto ˈpaltɔ n
palttoo
ciepłe okrycie wierzchnie do noszenia głównie zimą

paluch ˈpalux n
isovarvas
(anatomia, anatomiczny) duży palec u nogi;

pamflet ˈpãw̃flɛt n
pamfletti
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) satyryczny utwór publicystyczny lub literacki mający na celu zdemaskowanie, ośmieszenie i poniżenie osoby, grupy, środowiska społecznego lub instytucji

pamiątka pãˈmʲjɔ̃ntka n
matkamuisto muistoesine
drobny przedmiot lub znak przypominający jakieś zdarzenie, miejsce albo osobę

pamiętać pãˈmʲjɛ̃ntat͡ɕ v
muistaa
przechowywać informacje w pamięci i potrafić je odtwarzać
(o przedmiotach) pochodzić z dawnych czasów
dbać, troszczyć się o kogoś lub o coś

pamiętny adj
mieleenpainuva
taki, który długo się pamięta; godny zapamiętania; zapadający w pamięć

pamięć ˈpãmʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ n
muisti
(informatyka, informatyczny) podzespół lub urządzenie przechowujące dane;
muisti muisto
zdolność umysłu do zapamiętywania – przechowywania wspomnień, informacji itp.;
muisto muisti
fakt zachowania informacji, możliwość przypominania sobie – indywidualnie albo w umyśle i kulturze zbiorowości

pamięć złotej rybki n
kanan muisti
(ironicznie) czyjaś skłonność do pamiętania czegoś tylko przez kilka chwil

pan pãn n
herra
zwrot grzecznościowy w stosunku do mężczyzny; w zwrotach bezpośrednich zastępuje zaimek ty
z czasownikiem w drugiej osobie zwrot nieco mniej bezpośredni niż „ty”, lecz raczej nieuprzejmy
feudał lub właściciel ziemski, również magnat; władca
pracodawca dla służby
właściciel niewolników

pan młody ˈpãn ˈmwɔdɨ n
sulhanen
mężczyzna w dniu swojego ślubu i wkrótce po nim

panaceum ˌpãnaˈt͡sɛ<sup>w</sup>ũm n
ihmelääke
(książkowy) lek (środek) na wszystko; superlekarstwo

panamski pãˈnãmsʲci adj
panamalainen
odnoszący się do państwa Panama

pancernik pãnˈt͡sɛrʲɲik n
vyötiäinen
(zoologia, zoologiczny) niewielki ssak o pancerzu złożonym z ruchomych tarczek;
panssarilaiva taistelulaiva
(marynarka) (wojskowość, wojskowy) silnie opancerzony okręt, wyposażony w działa bardzo dużego kalibru;

pancerz ˈpãnt͡sɛʃ n
panssari
(zoologia, zoologiczny) u niektórych zwierząt: fragment twardej skóry lub innej powierzchni chroniący narządy wewnętrzne przed uszkodzeniem mechanicznym; ubranie o takiej cesze;

panczenlama n
Panchen-lama
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny tybetański, najwyższy obok dalajlamy;

panda ˈpãnda n
isopanda panda
(zoologia, zoologiczny) panda mała
(zoologia, zoologiczny) panda wielka

pandeizm pãnˈdɛ<sup>j</sup>ism̥ n
pandeismi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) poglądy teologiczne i filozoficzne lub przekonania religijne utożsamiające Boga ze światem;

pandemia pãnˈdɛ̃mʲja n
pandemia
(medycyna, medyczny) globalna epidemia, obejmująca duże obszary (kraj, kontynent lub cały świat)

pandemiczny adj
pandeeminen
(medycyna, medyczny) związany z pandemią; mający charakter pandemii

pandemonium ˌpãndɛ̃ˈmɔ̃ɲũm n
kaaos
(książkowy) przerażająca sytuacja, wydarzenie, miejsce

panegiryk ˌpãnɛˈɟirɨk n
ylistys
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) uroczysty tekst pochwalny, sławiący konkretną osobę, czyn;

panel ˈpãnɛl n
lautakunta
(budownictwo) ozdobna płyta z tworzywa lub kompozytu pokrywająca powierzchnię
(technologia, technika, techniczny) płaski, modułowy element konstrukcyjny
(technologia, technika, techniczny) tablica z elementami sterowniczymi, gniazdami
publiczna dyskusja z udziałem wielu dyskutantów, przedstawicieli z różnych środowisk

pangermanizm n
pangermanismi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nacjonalistyczna doktryna polityczna postulująca zjednoczenie wszystkich ludów germańskich

pangram ˈpãŋɡrãm n
pangrammi
(językoznawstwo, językoznawczy) zdanie, w którym zostały użyte wszystkie litery alfabetu;

pani ˈpãɲi n
rouva
zwrot grzecznościowy w stosunku do kobiety; w zwrotach bezpośrednich zastępuje zaimek ty

panierować v
leivittää
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) obtaczać mięso, rybę, grzyby lub warzywa w panierce

panika ˈpãɲika n
paniikki
nagły, nierzadko bezpodstawny strach, przerażenie (często dotyczy grup ludzi, tłumu)

panikować v
panikoida
wpadać w panikę

panleukopenia ˌpãnlɛwkɔˈpɛ̃ɲa n
kissarutto
(weterynaria, weterynaryjny) wysoce zaraźliwa, wirusowa choroba kotowatych przebiegająca z objawami zapalenia układu pokarmowego i leukopenią;

panna ˈpãnːa n
neiti
kobieta, która nigdy nie była mężatką, dawniej tytuł grzecznościowy dla takiej kobiety (obecnie: pani)
dziewczyna, młoda kobieta

panna cotta n
panna cotta
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) delikatny deser kuchni włoskiej zrobiony ze śmietany podgrzanej z żelatyną i różnymi dodatkami;

panna młoda ˈpãnːa ˈmwɔda n
morsian
kobieta w dniu swojego ślubu

panorama ˌpãnɔˈrãma n
panoraama yleisnäkymä
rozległy, szeroki widok

panowanie ˌpãnɔˈvãɲɛ n
hallituskausi
okres władzy danego monarchy

panpsychizm n
panpsykismi
(filozofia, filozoficzny) pogląd, który głosi, iż wszystkie obiekty materialne obdarzone są właściwościami psychicznymi

panseksualizm n
panseksuaalisuus
(filozofia, filozoficzny) (seksuologia, seksuologiczny) postrzeganie wszelkich zjawisk w świecie przez pryzmat seksualny;

panslawizm pãw̃ˈslavʲism̥ n
panslavismi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ruch ideowy dążący do zjednoczenia Słowian bazujący na jedności kulturowo-językowej narodów słowiańskich;

panteizm pãnˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
panteismi
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd, że Bogiem jest wszechświat, ubóstwienie natury;

panteon pãnˈtɛɔ̃n n
pantheon
(starożytność) (architektura, architektoniczny) w starożytnej Grecji i Rzymie świątynia poświęcona wszystkim bogom;

pantera mglista n
puuleopardi
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Neofelis nebulosa Griffith, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w południowo-wschodniej Azji;
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku pantera mglista (1.1)

pantera śnieżna pãnˈtɛra ˈɕɲɛʒna n
lumileopardi
(zoologia, zoologiczny) Panthera uncia Schreber, drapieżny ssak z rodziny kotowatych, występujący na terenach Azji Środkowej;

pantofel pãnˈtɔfɛl n
kenkä
(obuwnictwo, obuwniczy) rodzaj lekkiego, płytkiego, wsuwanego buta

pantoflarz pãnˈtɔflaʃ n
vihtori
mężczyzna potulny, ulegający kobiecie

pantograf pãnˈtɔɡraf n
saksivirroitin
przyrząd kreślarski do wykonywania powiększeń lub pomniejszeń;
przyrząd służący do pobierania prądu z napowietrznej sieci trakcyjnej przez pojazdy szynowe;

pantomima ˌpãntɔ̃ˈmʲĩma n
pantomiimi
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) widowisko sceniczne, w którym treść przekazywana jest tylko za pomocą ruchu;

pantoprazol n
pantopratsoli
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, lek gastryczny z grupy inhibitorów pompy protonowej;

papacha n
papaha
(odzieżownictwo) męska futrzana czapka używana przez Kozaków, mieszkańców Kaukazu i Azji Środkowej;

papier ˈpapʲjɛr n
asiapaperi paperi
(potocznie, potoczny) (biurowość, biurowy) (księgowość) (urzędowy) dokument
paperi
wyrób z celulozy w postaci arkusza, zwykle przeznaczony do zapisywania informacji;

papier toaletowy ˈpapʲjɛr ˌtɔalɛˈtɔvɨ n
vessapaperi WC-paperi
chłonny papier przeznaczony do utrzymywania higieny po wypróżnieniu;

papier wartościowy ˈpapʲjɛr ˌvartɔɕˈt͡ɕɔvɨ n
arvopaperi
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) dokument lub zapis w systemie informatycznym, który poświadcza prawo posiadacza do własności lub innych praw majątkowych;

papier śniadaniowy n
voipaperi
specjalny papier do zawijania kanapek

papiernia n
paperitehdas
zakład wytwarzający papier

papieros paˈpʲjɛrɔs n
savuke tupakka
wyrób tytoniowy w postaci cienkiej papierowej rurki długości kilku centymetrów wypełnionej zmielonym tytoniem;

papierowy tygrys n
paperitiikeri
osoba lub grupa ludzi sprawiająca wrażenie silnej, lecz będąca w rzeczywistości słaba

papież ˈpapʲjɛʃ n
paavi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biskup i patriarcha Rzymu, głowa Kościoła katolickiego oraz państwa Watykan;

papirologia n
papyrologia
nauka, która zajmuje się badaniem i odczytywaniem rękopisów;

papirus paˈpʲirus n
papyrus
(botanika, botaniczny) Cyperus papyrus L., cibora papirusowa, gatunek roślin należący do rodziny ciborowatych, pochodzący z Afryki, głównie z Egiptu;
materiał pisarski, wyrabiany z włókien papirusu (1.1);
zwój lub dokument spisany na papirusie (1.2)

paplać ˈpaplat͡ɕ v
lörpötellä
(potocznie, potoczny) mówić dużo i bez sensu lub o mało istotnych sprawach

paprotka zwyczajna n
kailliomarre
(botanika, botaniczny) Polypodium vulgare L., pospolita w Polsce roślina wieloletnia z rodziny paprotkowatych, hemikryptofit;

paprotnik n
saniainen
(botanika, botaniczny) wieloletnia bylina z pierzastymi liśćmi, występująca w strefie umiarkowanej i subarktycznej półkuli północnej

paprotnik samczy n
kivikkoalvejuuri
(botanika, botaniczny) Dryopteris filix-mas L., gatunek paproci z rodziny nerecznicowatych o właściwościach leczniczych;

paproć ˈpaprɔt͡ɕ n
saniainen
(botanika, botaniczny) Polypodiopsida, klasa roślin z kladu monilofitów;

papryka ˈpaprɨka n
paprika
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) gatunek rośliny uprawnej o owocach spożywane jako warzywo lub przyprawa;
(spożywczy) jarzyna z owocu papryki (1.1);

papuga paˈpuɡa n
papukaija
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny papug (1.1)
(ornitologia, ornitologiczny) Psittaciformes Wagler, rząd ptaków tropikalnych;
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto powtarza czyjeś słowa lub gesty

papugować v
hokea
(potocznie, potoczny) naśladować kogoś bezkrytycznie

papużka falista paˈpuʃka faˈlʲista n
undulaatti
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Melopsittacus undulatus Shaw, gatunek ptaka z rodziny papug wschodnich, występujacy w Australii, ceniony przez hodowców ze względu na różnorodne barwy upierzenia;

para ˈpara n
pari
dwa przedmioty stanowiące komplet
dwie osoby występujące wspólnie, np. w grze, w tańcu
określenie niektórych przedmiotów, składających się z dwóch takich samych części
pari pariskunta
dwie osoby, darzące się uczuciem
vesihöyry höyry
(fizyka, fizyczny) woda w stanie gazowym;

para wodna ˈpara ˈvɔdna n
vesihöyry
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) woda w gazowym stanie skupienia;

parabola ˌparaˈbɔla n
paraabeli
(matematyka, matematyczny) zbiór punktów równo odległych od pewnej prostej (kierownicy paraboli) i pewnego punktu (ogniska paraboli) nieleżącego na tej prostej;

paraboliczny ˌparabɔˈlʲit͡ʃnɨ adj
paraabeliin liittyvä
związany z parabolą, dotyczący paraboli

paracetamol ˌparat͡sɛˈtãmɔl n
parasetamoli
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek o działaniu przeciwbólowym i przeciwgorączkowym;

parada paˈrada n
komeilu
(wojskowość, wojskowy) uroczysty przegląd wojsk połączony z defiladą;
efektowny przemarsz z udziałem wielu osób;

paradoks paˈradɔks n
paradoksi
rozumowanie logiczne, pozornie oczywiste, prowadzące z powodu pewnych nieścisłości logicznych do wyniku sprzecznego z założeniem lub udowadniające jednocześnie dwie sprzeczne tezy
zaskakujące twierdzenie sprzeczne z przyjętą powszechnie opinią

paradoksalny ˌparadɔˈksalnɨ adj
paradoksaalinen
sprzeczny z tym, co jest lub wydaje się oczywiste, będący paradoksem lub mający cechy paradoksu, osobliwy, absurdalny

paradygmat ˌparaˈdɨɡmat n
paradigma
(filozofia, filozoficzny) zbiór pojęć i teorii tworzących podstawy danej nauki;
(językoznawstwo, językoznawczy) system form odmieniającego się wyrazu;

parafia paˈrafʲja n
seurakunta
(kościelny) najmniejsza jednostka podziału administracyjnego w niektórych wspólnotach chrześcijańskich, wspólnota eucharystyczna kierowana przez proboszcza;

parafialny adj
seurakunnallinen
(kościelny) związany z parafią, należący do parafii

parafilia n
parafilia
(seksuologia, seksuologiczny) (medycyna, medyczny) zboczenie lub zaburzenie seksualne

parafowanie n
parafointi
(rzeczownik odczasownikowy) od parafować

parafraza n
parafraasi
(językoznawstwo, językoznawczy) wyrażenie tej samej treści innymi środkami wyrazowymi

paragraf paˈraɡraf n
paragraafi
podstawowa jednostka redakcyjna tekstu prawnego (z wyjątkiem ustaw nieokreślanych mianem kodeksów), oznaczana w tekście symbolem §;

paragwajski ˌparaˈɡvajsʲci adj
paraguaylainen
odnoszący się do państwa Paragwaj

paralotniarstwo ˌparalɔtʲˈɲarstfɔ n
varjoliito
(sport, sportowy)sport i forma rekreacji polegająca na lataniu przy użyciu paralotni:

paramilitarny ˌparãmʲilʲiˈtarnɨ adj
puolisotilaallinen
zorganizowany na wzór wojskowy

paranoidalny ˌparãnɔ<sup>j</sup>iˈdalnɨ adj
paranoidinen
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) mający pewne cechy paranoi, podobny do paranoi

paranoja n
paranoia vainoharhaisuus
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna charakteryzująca się występowaniem urojeń o różnym podłożu;

parapet paˈrapɛt n
ikkunalauta
fragment deski lub innego tworzywa umieszczony poziomo tuż pod oknem na zewnątrz lub wewnątrz pomieszczenia

parapetówka ˌparapɛˈtufka n
tupaantuliaiset
(potocznie, potoczny) impreza z okazji wprowadzenia się do nowego domu/mieszkania

paraplegia ˌparaˈplɛɟja n
alaraajahalvaus
(medycyna, medyczny) porażenie dwóch kończyn spowodowane urazem rdzenia kręgowego na różnych poziomach lub mózgu;

parapsychologia ˌparapsɨxɔˈlɔɟja n
parapsykologia
dziedzina badań zajmująca się zjawiskami psychicznymi, których charakter nie został jeszcze w pełni wyjaśniony przez naukę;

parapsychologiczny adj
parapsykologinen
(psychologia, psychologiczny) związany z parapsychologią, dotyczący parapsychologii

parasol paˈrasɔl n
auringonvarjo
przyrząd jak parasol (1.1) do ochrony przed słońcem
sateenvarjo
przyrząd składający się z laski i czaszy, używany do ochrony przed deszczem

parazytologia ˌparazɨtɔˈlɔɟja n
loisoppi
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział biologii zajmujący się pasożytami;

parcela n
tontti
działka gruntu utworzona poprzez wydzielenie jej z większego obszaru

pardon interjection
anteeksi
(potocznie, potoczny) przepraszam

pardwa ˈpardva n
kiiruna riekko
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z jednego z gatunków rodzaju Lagopus;

pardwa białosterna n
valkopyrstöriekko
(ornitologia, ornitologiczny) Lagopus leucura, gatunek ptaka z rodziny kurowatych, występujący w Ameryce Północnej;

pardwa górska ˈpardva ˈɡurska n
kiiruna
(ornitologia, ornitologiczny) Lagopus muta, gatunek ptaka z rodziny kurowatych;

pardwa mszarna ˈpardva ˈm̥ʃarna n
riekko
(ornitologia, ornitologiczny) Lagopus lagopus, gatunek ptaka z rodziny kurowatych;

pardwa szkocka n
nummiriekko
(ornitologia, ornitologiczny) Lagopus lagopus scotica, podgatunek pardwy mszarnej, występujący na Wyspach Brytyjskich

pareidolia n
pareidolia
(psychologia, psychologiczny) błąd poznawczy polegający na dopatrywaniu się znanych kształtów w przypadkowych szczegółach;

paremiologia ˌparɛ̃mʲjɔˈlɔɟja n
paremiologia
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) nauka o przysłowiach zajmująca się ich pochodzeniem, znaczeniem oraz porównywaniem ich wersji w różnych językach;

parestezja n
parestesia
(medycyna, medyczny) przykre wrażenie czuciowe, zwykle odbierane jako mrowienie, drętwienie lub zmiany temperatury skóry, będące objawem uszkodzeniem układu nerwowego;

parias n
paaria
człowiek uważany w jakiejś grupie za gorszego, pogardzany
w Indiach: człowiek należący do jednej z najniższych kast lub będący poza systemem kastowym;

park park n
puisto
(turystyka, turystyczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) duży miejski, rekreacyjny zadrzewiony teren zielony z wytyczonymi alejkami;

park narodowy ˈpark ˌnarɔˈdɔvɨ n
kansallispuisto
obszar wydzielony przez władze państwowe w celu ochrony przyrody;

parking ˈparʲcĩŋk n
parkkipaikka
plac lub budynek przeznaczony do odstawiania (parkowania) pojazdów mechanicznych;

parkować parˈkɔvat͡ɕ v
pysäköidä
zostawiać pojazd na parkingu, miejscu przeznaczonym do zatrzymania pojazdu lub innym wolnym miejscu

parlament parˈlãmɛ̃nt n
parlamentti eduskunta
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w systemach demokratycznych najwyższy organ ustawodawczy;

parlamentarny ˌparlãmɛ̃nˈtarnɨ adj
parlamentaarinen
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący parlamentu, związany z parlamentem

parmezan parˈmɛzãn n
parmesaani
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoski twardy ser podpuszczkowy, dojrzewający kilka lat, utarty dodawany do potraw jako przyprawa;

parobek n
renki
(historia, historyczny, historycznie) najemny pracownik rolny;

parodia paˈrɔdʲja n
parodia
celowa przeróbka czyjegoś utworu (książki, filmu, muzyki itp., także stylu) lub zachowania, gestów, służąca ośmieszeniu oryginału lub będąca żartem z niego;

parodiować v
parodioida
dokonywać parodii czegoś

paroksyzm n
kohtaus
(medycyna, medyczny) nasilenie się choroby
(przenośnie, przenośnia) napad żalu, gniewu lub śmiechu

paronim paˈrɔ̃ɲĩm n
paronyymi
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz kojarzący się z innym ze względu na podobieństwo brzmienia, ale odmienny pod względem znaczeniowym;

parowar paˈrɔvar n
höyrykeitin
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) naczynie lub urządzenie służące do gotowania na parze;

parować paˈrɔvat͡ɕ v
höyrytä
wydzielać parę wodną

parowiec n
höyrylaiva höyryalus
(przestarzałe, przestarzały) statek z napędem parowym;

parowóz paˈrɔvus n
höyryveturi
(kolejnictwo) lokomotywa, której napęd stanowi silnik parowy

parsek n
parsek
(astronomia, astronomiczny) jednostka długości w astronomii, odległość, przy której paralaksa roczna jest równa 1 sekundzie łuku;

parsować v
jäsentää
(informatyka, informatyczny) dokonywać analizy składniowej ciągu znaków w celu ustalenia jej struktury;

parszywy parˈʃɨvɨ adj
kapinen
(potocznie, potoczny) podły, zły, nędzny

parter ˈpartɛr n
pohjakerros ensimmäinen kerros
kondygnacja budynku położona tuż nad ziemią

partia ˈpartʲja n
puolue
(zobacz) partia polityczna

partia polityczna ˈpartʲja ˌpɔlʲiˈtɨt͡ʃna n
poliittinen puolue
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) grupa ludzi, zwykle zarejestrowana w odpowiedni sposób w administracji państwowej, których celem jest przejęcie władzy i rządzenie państwem;

partner ˈpartnɛr n
partneri
współuczestnik w grze, rozmowie, zabawie lub przedsięwzięciu

partnerstwo n
kumppanuus
równe traktowanie siebie nawzajem, bycie partnerami

partycja n
levyosio
(informatyka, informatyczny) wydzielona część dysku fizycznego umożliwiająca utworzenie dysku logicznego;

partykuła ˌpartɨˈkuwa n
partikkeli
(językoznawstwo, językoznawczy) nieodmienna i niesamodzielna część mowy wyrażająca, uwydatniająca pytanie, rozkaz, zaprzeczenie, życzenie, np. bym, byście, -li, -ż, -że, nie, czy, niech;

partyzant parˈtɨzãnt n
partisaani
(wojskowość, wojskowy) uczestnik konspiracyjnej walki zbrojnej na tyłach nieprzyjaciela; żołnierz oddziału partyzanckiego

paruzja paˈruzʲja n
paruusia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: ponowne przyjście Chrystusa na świat,

paryski paˈrɨsʲci adj
pariisilainen
związany z Paryżem, dotyczący Paryża

paryżanin ˌparɨˈʒãɲĩn n
pariisilainen
mieszkaniec Paryża

parzysty paˈʒɨstɨ adj
parillinen
(matematyka, matematyczny) podzielny przez dwa;
taki, który występuje w parze

pas pas n
kaista
(motoryzacja) wydzielona część jezdni, przeznaczona do jazdy pojazdów w jednym kierunku i ze zbliżoną prędkością; długa droga;
vyö
część ubioru służąca do trzymania spodni, koszuli itp. blisko ciała, zwykle uniemożliwiając im zsunięcie się;

pas bezpieczeństwa n
turvavyö
pas, który zabezpiecza przed urazem w razie wypadku;

pas cnoty ˈpas ˈt͡snɔtɨ n
siveysvyö
(historia, historyczny, historycznie) specjalny metalowy lub skórzany pas, który mąż mocował wokół bioder i pachwin żony, aby uniemożliwić jej stosunek seksualny z drugim mężczyzną podczas swojej nieobecności;

pas planetoid n
asteroidivyöhyke
(astronomia, astronomiczny) w Układzie Słonecznym obszar między orbitami Marsa i Jowisza, w którym porusza się większość planetoid;

pas startowy ˈpas ːtarˈtɔvɨ n
kiitorata kiitotie
(lotnictwo, lotniczy) wydzielona i specjalnie oznaczona część lotniska przeznaczona do startów i lądowań samolotów

pasat ˈpasat n
pasaatituuli
(meteorologia, meteorologiczny) (geografia, geograficzny) stały, ciepły wiatr wiejący w strefie międzyzwrotnikowej w kierunku równika;

pasażer paˈsaʒɛr n
matkustaja
osoba podróżująca, ale nie kierująca pojazdem

pascha ˈpasxa n
pasha
(etnografia, etnograficzny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) tradycyjna potrawa wielkanocna, podawana zazwyczaj w postaci ściętej piramidki ozdobionej rodzynkami i skórką pomarańczową;

pasek narzędzi ˈpasɛk naˈʒɛ̃ɲd͡ʑi n
työkalupalkki
(informatyka, informatyczny) pasek interfejsu graficznego programu, na którym znajdują się ikony narzędzi programu

paserstwo n
varastetun tavaran kauppa
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępstwo polegające na skupie, przechowywaniu lub sprzedaży rzeczy kradzionych;

pasieka paˈɕɛka n
mehiläistarha
(pszczelarstwo, pszczelarski) teren z ustawionymi ulami;

pasierb ˈpaɕɛrp n
poikapuoli
syn męża lub żony pochodzący z wcześniejszego małżeństwa

pasierbica ˌpaɕɛrˈbʲit͡sa n
tytärpuoli
córka małżonka z innego małżeństwa

pasja ˈpasʲja n
intohimo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) utwór artystyczny lub przedstawienie religijne opisujący mękę Jezusa Chrystusa
silne zainteresowania, zamiłowanie

pasjans ˈpasʲjãw̃s n
pasianssi
(termin karciany) rodzaj jednoosobowej gry karcianej polegająca na układaniu w odpowiedni sposób talii kart na stole;

pasjonujący ˌpasʲjɔ̃nuˈjɔ̃nt͡sɨ adj
jännittävä
szczególnie ciekawy, wyjątkowo interesujący

paskal ˈpaskal n
pascal
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka ciśnienia w układzie SI;

paskudny paˈskudnɨ adj
inhottava
zły, przykry, nieznośny

pasmanteria ˌpasmãnˈtɛrʲja n
ompelutarvikeliike
sklep z odzieżowymi elementami wykończeniowymi
wyroby włókiennicze służące do obszywania i wykańczania odzieży (frędzle, wstążki, lamówki, tasiemki)

pasmo ˈpasmɔ n
aallonpituusalue
(fizyka, fizyczny) przedział (częstotliwości, energii, czasu)

pasować paˈsɔvat͡ɕ v
sopia
być w sam raz wobec czegoś, zgadzać się z czymś pod określonymi względami; nie być ani za dużym, ani za małym, przylegać, mieścić się

pasożyt paˈsɔʒɨt n
loinen
(biologia, biologiczny) organizm żerujący na innym organizmie, zazwyczaj ze szkodą dla swego żywiciela;

pasożytniczy adj
loinen
(biologia, biologiczny) dotyczący pasożytów
loismainen
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) postępujący jak pasożyt, żyjący na cudzy koszt

pasożytować v
loisia
(biologia, biologiczny) żyć kosztem innego organizmu, nie uśmiercając go gwałtownie lub wcale

pasta ˈpasta n
massa
substancja o stałej, ale kleistej konsystencji; coś, czym można smarować

pasta do zębów ˈpasta dɔ‿ˈzɛ̃mbuf n
hammastahna
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) półpłynna substancja przechowywana w tubce służąca do utrzymywania czystości zębów i jamy ustnej;

pastel ˈpastɛl n
pastelli
środek rysunkowy i malarski w postaci miękkiego sztyftu, kredki lub ołówka;
(sztuka) obraz namalowany pastelami (1.1)

pasternak n
palsternakka
(botanika, botaniczny) Pastinaca L., roślina warzywna i pastewna o jadalnym korzeniu;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) korzeń tej rośliny

pasterski adj
paimen
(kościelny) (przenośnie, przenośnia) leżący w gestii biskupa lub episkopatu, odnoszący się do ich posługi
dotyczący pasterstwa, związany z pasterstwem

pasteryzacja ˌpastɛrɨˈzat͡sʲja n
pastörointi
(spożywczy) metoda konserwacji żywności przez jej podgrzewanie;

pasteryzować v
pastöroida
(spożywczy) eliminować zawarte w produkcie spożywczym drobnoustroje powodujące jego psucie poprzez ogrzewanie tego produktu przez pewien czas w wystarczająco wysokiej temperaturze

pasterz ˈpastɛʃ n
paimen
(zootechnika, zootechniczny) osoba, opiekująca się zwierzętami podczas wypasu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przenośnie, przenośnia) duchowy lub religijny opiekun

pastisz ˈpastʲiʃ n
pastissi
(książkowy) dzieło sztuki, którego autor świadomie naśladuje styl innego autora, innej szkoły lub epoki;

pastor ˈpastɔr n
pastori
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny protestancki;

pastuch n
lehmipoika
człowiek wypasający hodowlane zwierzęta domowe

pastwisko paˈstfʲiskɔ n
laidun
(rolnictwo, rolniczy) teren porośnięty trawą, przeznaczony do wypasania zwierząt

pastylka paˈstɨlka n
kurkkupastilli
lek w postaci małego krążka

pasywny adj
passiivinen
który nie wykazuje chęci działania

pasza ˈpaʃa n
rehu
(zootechnika, zootechniczny) pożywienie przeznaczone dla zwierząt gospodarskich; karma;

paszczak n
pöllökehrääjä
(ornitologia, ornitologiczny) owadożerny ptak z rodziny paszczaków prowadzący nocny tryb życia

paszkot ˈpaʃkɔt n
kulorastas
(ornitologia, ornitologiczny) Turdus viscivorus, średniej wielkości ptak z rodziny drozdowatych;

paszkwil ˈpaʃkfʲil n
pilkkakirjoitus
publikacja brukająca czyjąś reputację;

paszport ˈpaʃpɔrt n
passi
dokument tożsamości uprawniający do przekraczania granic państwowych;

pasztet ˈpaʃtɛt n
tahna
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) potrawa z kilku gatunków duszonego lub gotowanego mięsa i podrobów, które się mieli i zwykle zapieka

pasztet strasburski ˈpaʃtɛt strazˈbursʲci n
hanhenmaksa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasztet z otłuszczonych wątróbek gęsich lub kaczych, specjalność kuchni francuskiej;

paszto ˈpaʃtɔ n
paštu
(językoznawstwo, językoznawczy) język Pasztunów;

pasztuński paˈʃtũj̃sʲci adj
pataanilainen
związany z Pasztunami

pat pat n
pattitilanne
(szachy, pojęcie szachowe) sytuacja remisowa, w której gracz, na którego przypada posunięcie, nie może wykonać ruchu, a jego król nie jest szachowany;

patelnia paˈtɛlʲɲa n
paistinpannu pannu
naczynie kuchenne służące do smażenia potraw;

patena n
pateeni
(kościelny) okrągła, zwykle pozłacana tacka na hostię lub do nakrywania kielicha podczas liturgii

patent ˈpatɛ̃nt n
patentti
dokument uznający czyjeś wyłączne prawa do wynalazku;

patison paˈtʲisɔ̃n n
kiekkokurpitsa
(botanika, botaniczny) roślina warzywna o dużych liściach i obłych owocach;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z owocu patisona (1.1)

patogen n
patogeeni
(medycyna, medyczny) czynnik chorobotwórczy; czynnik (np. drobnoustrój) zdolny wywołać dane schorzenie

patogeneza n
patogeneesi
(medycyna, medyczny) nauka, która bada powstawanie i rozprzestrzenianie się chorób

patolog n
patologi
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista w zakresie patologii

patologia ˌpatɔˈlɔɟja n
patologia tautioppi
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) nauka badająca przyczyny, mechanizmy i skutki chorób
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) zaburzenia w funkcjonowaniu organizmu

patologicznie adv
patologisesti
odbiegając od normy w sensie negatywnym

patologiczny ˌpatɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
patologinen
(medycyna, medyczny) odbiegający od stanu fizjologicznego lub zmieniony pod wpływem choroby
(przenośnie, przenośnia) o uczuciach i reakcjach: cechujący się przesadą, skrajnością
(socjologia, socjologiczny) odbiegający od społecznie przyjętej normy

patriarcha paˈtrʲjarxa n
patriarkka
(biblijny) tytuł legendarnych praojców ludzkości i Izraela – Abrahama, Izaaka, Jakuba i jego 12 synów
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) mężczyzna stojący na czele rodu w społecznościach rodowych
(przenośnie, przenośnia) sędziwy, czcigodny starzec
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność najwyższego duchownego dostojnika w Kościołach wschodnich
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność tytularna niektórych biskupów w Kościele katolickim
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł biskupów najważniejszych miast we wczesnym chrześcijaństwie

patriarchat n
miesvalta
dominująca rola mężczyzny, zwłaszcza ojca, w rodzinie
patriarkaatti
godność i władza patriarchy

patriotycznie adv
isänmaallisesti
w sposób patriotyczny

patriotyczny ˌpatrʲjɔˈtɨt͡ʃnɨ adj
isänmaallinen
taki, którego cechuje patriotyzm
związany z patriotyzmem, dotyczący patriotyzmu

patriotyzm paˈtrʲjɔtɨsm̥ n
isänmaallisuus patriotismi
miłość ojczyzny i własnego narodu, często połączona z gorliwością ofiar dla ojczczyzny;

patrol ˈpatrɔl n
partio
(harcerski) kilkuosobowa grupa harcerzy, nieformalny zastęp harcerski utworzony ad hoc
(wojskowość, wojskowy) grupa rozpoznania, ubezpieczenia i kontroli;
(wojskowość, wojskowy) zadanie dokonywania rekonesansu
obchód pilnowanego terenu

patronimiczny ˌpatrɔ̃ɲĩˈmʲit͡ʃnɨ adj
patronyymi
(językoznawstwo, językoznawczy) utworzony od imienia ojca

patrzeć ˈpaṭʃɛt͡ɕ v
katsoa
kierować wzrok na coś lub na kogoś
obserwować, zauważać
pojmować lub oceniać coś w pewien sposób

patrzeć przez palce v
katsoa läpi sormien
udawać, że się czegoś nie widzi, być pobłażliwym, tolerować coś

patrzeć przez różowe okulary ˈpaṭʃɛt͡ɕ ˌpʃɛz‿ruˈʒɔvɛ ˌɔkuˈlarɨ v
ruusunpunainen
być optymistą, zapomnieć o problemach; widzieć tylko pozytywne strony (aspekty)

patyczek do uszu n
pumpulipuikko vanupuikko
plastikowy patyczek zakończony watą przeznaczony do higieny uszu

pauza ˈpawza n
m-viiva
(termin typograficzny) znak interpunkcyjny; pozioma kreska długości jednego firetu;

paw paf n
riikinkukko
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju pawi (1.1)

pawian ˈpavʲjãn n
paviaani
(zoologia, zoologiczny) Papio, małpa z charakterystycznie odsłoniętymi pośladkami i o wydłużonym pysku;

paywall n
maksumuuri
(informatyka, informatyczny) (handel, handlowy) mechanizm ograniczenia dostępności treści na WWW do osób, które wykupią dostęp;

pazerny adj
ahne
(potocznie, potoczny) odznaczający się chciwością

paznokieć pazˈnɔcɛ̇t͡ɕ n
kynsi
(anatomia, anatomiczny) płaska rogowa osłona ostatniego członu palca małp i człowieka;

pazur ˈpazur n
kynsi
(zoologia, zoologiczny) ostro zakończony, rogowy twór naskórka na końcach palców niektórych zwierząt, zwłaszcza drapieżnych;

pałac ˈpawat͡s n
palatsi
(architektura, architektoniczny) okazały, pozbawiony cech obronnych budynek mieszkalny należący do władcy lub bogatego człowieka

pałacowy adj
palatsi-
związany z pałacem, dotyczący pałacu

pałeczka paˈwɛt͡ʃka n
kapula
(sport, sportowy) cylindryczny przedmiot przekazywany przez zawodników podczas sztafety lekkoatletycznej
puikko
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (zobacz) pałeczki

pałkarz n
lyöjä
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) członek bojówki używający pałki

państwo ˈpãj̃stfɔ n
valtio
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) struktura polityczna obejmująca określony obszar i grupę ludzi go zamieszkującą, rządzona przez osoby reprezentujące tę grupę; ustrój takiej struktury;

państwowość pãj̃ˈstfɔvɔɕt͡ɕ n
osavaltioasema
zespół właściwości cechujących państwo; (także, też) odrębność, niezależność państwowa

państwowy pãj̃ˈstfɔvɨ adj
valtiollinen
będący w posiadaniu lub pod kontrolą państwa, ustanowiony lub sprawowany przez państwo; odnoszący się do państwa, związany z państwem

pańszczyzna pãj̃ˈʃt͡ʃɨzna n
maaorjuus
(historia, historyczny, historycznie) bezpłatna i przymusowa praca chłopów na rzecz właściciela ziemskiego w zamian za nadział gruntu;

paść paɕt͡ɕ v
laiduntaa
doglądać zwierząt pożywiających się na łące

paź paɕ n
paaši
(historia, historyczny, historycznie) chłopiec ze szlacheckiej rodziny, który stanowi czyjąś osobistą służbę na dworze magnackim lub królewskim;

październik paʑˈd͡ʑɛrʲɲik n
lokakuu
dziesiąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);

październikowy ˌpaʑd͡ʑɛrʲɲiˈkɔvɨ adj
lokakuinen
dotyczący października, dziejący się w październiku

pchać pxat͡ɕ v
työntää
przesuwać coś przed sobą napierając z tyłu
zadawać cios bronią, dźgać

pchełki n
kirppupeli
stołowa gra zręcznościowa polegaląca na trafianiu do miseczki lub tarczy strzelając małymi krążkami przy pomocy większego;

pchli targ ˈpxlʲi ˈtark n
kirpputori kirppari
(handel, handlowy) bazar z rzeczami używanymi, artykułami dla kolekcjonerów;

pchnięcie kulą ˈpxʲɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ ˈkulɔ̃w̃ n
kuulantyöntö
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, polegająca na wypchnięciu kuli jednorącz z koła o średnicy 2,135 m;

pchła pxwa n
kirppu
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, bezskrzydły, skaczący owad żywiący się krwią;

pe pɛ n
pee
nazwa litery p / P

pech pɛx n
huono tuuri
niepomyślny zbieg okoliczności

pedagogiczny adj
pedagoginen
związany z pedagogiką, wychowawczy

pedagogika ˌpɛdaˈɡɔɟika n
pedagogiikka
nauka o celach, metodach i środkach nauczania i wychowania;

pedantyczny ˌpɛdãnˈtɨt͡ʃnɨ adj
anaalinen
skrajnie, nadmiernie dokładny

pedał ˈpɛdaw n
poljin pedaali
(technologia, technika, techniczny) dźwignia przeznaczona do obsługi stopą w samochodzie, samolocie, rowerze itp., także w niektórych instrumentach muzycznych;
hinttari
(slangowo) (obraźliwie) określenie geja, niekiedy rozszerzane na mężczyzn postrzeganych jako homoseksualiści

pediatra pɛˈdʲjatra n
lastenlääkäri pediatri
(medycyna, medyczny) lekarz dziecięcy

pediatria pɛˈdʲjatrʲja n
lastentaudit
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się dziećmi, ich rozwojem, opieką nad nimi oraz chorobami dziecięcymi;

pedofil pɛˈdɔfʲil n
pedofiili
(seksuologia, seksuologiczny) dorosły odczuwający popęd płciowy do dzieci

pedofilia ˌpɛdɔˈfʲilʲja n
pedofilia
(seksuologia, seksuologiczny) (psychologia, psychologiczny) popęd seksualny do dzieci;

pejoratywny ˌpɛjɔraˈtɨvnɨ adj
alentava
mający negatywny, ujemny (obraźliwy, zniechęcający) wydźwięk

pejzaż ˈpɛjzaʃ n
näkymä
(sztuka) obraz, którego tematem jest krajobraz

pekińczyk pɛˈcĩj̃n͇t͡ʃɨk n
kiinanpalatsikoira
(kynologia, kynologiczny) rasa małych psów o długiej sierści i krótkim pysku;

pelargonia ˌpɛlarˈɡɔ̃ɲja n
pelargoni
(botanika, botaniczny) Pelargonium, popularna roślina doniczkowa

peleryna ˌpɛlɛˈrɨ̃na n
viitta
wierzchnie okrycie bez rękawów, zarzucone na ramiona, niekiedy krótsze, tylko do łokci;

peleton pɛˈlɛtɔ̃n n
pääjoukko
(sport, sportowy) najliczniejsza zwarta grupa kolarzy jadących w wyścigu;

pelikan pɛˈlʲikãn n
pelikaani
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rzędu pełnopłetwych;

pendrive n
muistitikku
(informatyka, informatyczny) niewielkie urządzenie przenośne podłączane do komputera poprzez port USB, zawierające pamięć trwałą;

pendżabski pɛ̃n͇ˈd͡ʒapsʲci adj
punjabilainen
związany z Pendżabem, wywodzący się z Pendżabu

pendżabski pɛ̃n͇ˈd͡ʒapsʲci n
punjabilainen
(językoznawstwo, językoznawczy) indoaryjski język używany przez 28 milionów osób zamieszkujących historyczną krainę Pendżab na pograniczu indyjsko-pakistańskim

penis ˈpɛ̃ɲis n
penis siitin
(anatomia, anatomiczny) narząd kopulacyjny samców, zarówno u ludzi, jak i u niektórych zwierząt;

pensjonat pɛ̃w̃ˈsʲjɔ̃nat n
majatalo
(książkowy) dom mieszkalny, najczęściej w miejscowościach wypoczynkowych, z pokojami do czasowego wynajęcia, często zapewniający całodzienne wyżywienie;

pensylwański adj
myöhäiskivihiilikautinen
związany z Pensylwanią, dotyczący Pensylwanii

pentagram pɛ̃nˈtaɡrãm n
pentagrammi viisikanta
(geometria) pięciokąt gwiaździsty;

pentekostalizm n
helluntailaisuus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nurt chrześcijaństwa wyrosły i zakorzeniony w ewangelikalnym protestantyzmie, charakteryzujący się uprzywilejowaną rolą Ducha Świętego;

pepperoni ˌpɛpɛˈrɔ̃ɲi n
pepperoni
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kiełbasa o ostrym smaku, odmiana salami, zazwyczaj wołowa lub wieprzowa;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pizza z plasterkami kiełbasy pepperoni (1.1)

pepsyna n
pepsiini
(biochemia, biochemiczny) czynna postać pepsynogenu, enzym trawienny występujący w soku żołądkowym;

peptyd ˈpɛptɨt n
peptidi
(biochemia, biochemiczny) produkt rozkładu peptonów

per capita ˈpɛr ˈkapʲita
asukasta kohti
(statystyka, statystyczny) (ekonomia, ekonomiczny) na głowę (przy przeliczaniu czegoś na osoby)

percepcja n
aistimus hahmotus perseptio
(fizjologia, fizjologiczny) odbiór i postrzeganie zjawisk za pomocą zmysłów

perfekcjonizm ˌpɛrfɛkˈt͡sʲjɔ̇̃ɲism̥ n
perfektionismi
dążenie do doskonałości

perfekcyjny adj
täydellinen
odznaczający się perfekcją, dopracowany w każdym detalu

perfidny pɛrˈfʲidnɨ adj
petollinen
przewrotny, podstępny, chytry i złośliwy, przebiegły

perfumeria ˌpɛrfũˈmɛrʲja n
parfymeria
sklep sprzedający perfumy i często również inne kosmetyki

perfumy pɛrˈfũmɨ n
hajuvesi parfyymi hajuste
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) roztwór alkoholowy odpowiednio dobranych substancji zapachowych, stosowany jako kosmetyk

pergamin n
pergamentti
niegarbowana, cienka, odpowiednio przygotowana skóra owcza, cielęca lub ośla, przeznaczona do pisania lub malowania;

pergola pɛrˈɡɔla n
pergola
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) budowla ogrodowa w postaci dwóch rzędów podpór i umieszczonej na nich poziomej ażurowej konstrukcji, po której pną się rośliny;

peri-
peri-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na obszar lub tematykę wokół tego, co określa drugi człon złożenia

perkoz ˈpɛrkɔs n
uikku
(ornitologia, ornitologiczny) ptak śródlądowy zmieniający upierzenie stosownie do pory roku;

perkoz dwuczuby ˈpɛrkɔz dvuˈt͡ʃubɨ n
silkkiuikku
(ornitologia, ornitologiczny) Podiceps cristatus, gatunek ptaka z rodziny perkozów;

perkoz rdzawoszyi ˈpɛrkɔs ˌrd͡zavɔˈʃɨji n
härkälintu
(ornitologia, ornitologiczny) Podiceps grisegena, gatunek ptaka wodnego z rodziny perkozów;

perkozek pɛrˈkɔzɛk n
pikku-uikku
(ornitologia, ornitologiczny) Tachybaptus ruficollis, najmniejszy gatunek perkoza występujący w Polsce;

perkołyska n
uikkukana
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny perkołysek (Heliornithidae), zamieszkujący głównie lasy tropikalne w strefie równikowej;

perkusja pɛrˈkusʲja n
lyömäsoitinryhmä
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zestaw różnych instrumentów perkusyjnych;

perliczka pɛrˈlʲit͡ʃka n
helmikana
(ornitologia, ornitologiczny) Numida meleagris, udomowiony naziemny ptak grzebiący z rodziny perlic;

perlit n
perliitti
(geologia, geologiczny) minerał, wieloskładnikowa skała pochodzenia wulkanicznego, zawierająca kilka procent wody;

perm pɛrm n
permikausi
(geologia, geologiczny) szósty i ostatni okres ery paleozoicznej;

permakultura n
permakulttuuri
(ochrona środowiska) (ekologia, ekologiczny) idea inspirowania się naturą i korzystanie z zasad w niej funkcjonujących – projektowania ekologicznego, które tworzy zrównoważoną architekturę i samoregulujące się systemy rolnictwa na wzór ekosystemów naturalnych itp.;

permanencja n
pysyvyys
cecha osób, rzeczy i zjawisk niezmiennych w czasie

permutacja n
permutaatio
(matematyka, matematyczny) każda ustalona kolejność elementów jakiegoś zbioru

peron ˈpɛrɔ̃n n
asemalaituri
(kolejnictwo) wydzielona część stacji kolejowej, przeznaczona dla pasażerów, umożliwiająca im wsiadanie do pociągu i wysiadanie z niego

peronizm pɛˈrɔ̃ɲism̥ n
peronismi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system polityczny zbudowany przez Juana Peróna w Argentynie, w połowie XX wieku, dążący do zbudowania ustroju pośredniego między amerykańskim kapitalizmem a radzieckim komunizmem;

perpetuum mobile n
ikiliikkuja
(fizyka, fizyczny) hipotetyczny, modelowy mechanizm, który raz wprawiony w ruch, pracowałby w nieskończoność bez potrzeby dostarczania energii;

perski ˈpɛrsʲci adj
persia persialainen
dotyczący Persji, pochodzący z Persji

perski ˈpɛrsʲci n
persia farsi
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Iranu, Afganistanu i Tadżykistanu;

personel pɛrˈsɔ̃nɛl n
henkilökunta henkilöstö
zespół pracowników jakiejś instytucji, najczęściej publicznej, których celem jest wykonywanie ściśle określonych zadań nienależących do kierownika tej instytucji

perspektywa ˌpɛrspɛkˈtɨva n
mahdollisuus
perspektywy widoki na przyszłość, wizje świetlanej przyszłości
näkymä
(informatyka, informatyczny) widok bazodanowy
(przenośnie, przenośnia) sposób interpretacji czegoś, punkt widzenia
daleki widok
(przenośnie, przenośnia) odległość w czasie potrzebna do właściwego ocenienia jakichś zjawisk
(sztuka) metoda odwzorcowania figury geometrycznej na płaszczyźnie za pomocą prostych rzutujących o wspólnym wierzchołku

persymona ˌpɛrsɨ̃ˈmɔ̃na n
kaki persimoni sharon
(botanika, botaniczny) Diospyros L., rodzaj tropikalnych roślin drzewiastych z rodziny hebankowatych;

peruka pɛˈruka n
peruukki
cudze lub sztuczne włosy przystosowane do zakładania na głowę;

peruwiański ˌpɛruˈvʲjä̃j̃sʲci adj
perulainen
odnoszący się do państwa Peru

perwersja n
kieroutuneisuus perversio
(psychologia, psychologiczny) skłonność do zaspokajania popędów w sposób odbiegający od normy

peryfiton n
perifyton
(ekologia, ekologiczny) zespół drobnych organizmów roślinnych i zwierzęcych przytwierdzonych do podłoża czasowo lub na stałe

perygeum n
perigeum
(astronomia, astronomiczny) punkt orbity okołoziemskiej, który znajduje się najbliżej Ziemi

peryhelium ˌpɛrɨˈxɛlʲjũm n
periheli
(astronomia, astronomiczny) punkt orbity okołosłonecznej planety, planety karłowatej, planetoidy lub komety położony najbliżej Słońca;

perykopa n
perikooppi
(biblijny) określony fragment tekstu biblijnego odczytywanego podczas liturgii lub badanego przez biblistę;

peryskop pɛˈrɨskɔp n
periskooppi
urządzenie zbudowane z co najmniej dwóch luster, umożliwiające obserwowanie otoczenia zza zasłony;

perła ˈpɛrwa n
helmi
(biologia, biologiczny) wytwór płaszcza niektórych mięczaków, szczególnie perłopławów;
(jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny pochodzenia organicznego z pereł (1.1)

pescowegetarianizm n
pescovegetarismi
dieta polegająca na niejedzeniu mięsa czerwonego i drobiu, a akceptowaniu ryb i owoców morza;

peseta pɛˈsɛta n
peseta
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) waluta Hiszpanii w latach 1869–2002;

peso ˈpɛsɔ n
peso
(jednostka monetarna) waluta niektórych krajów, głównie południowoamerykańskich;

pestka ˈpɛstka n
kivi
(spożywczy) każde nasiono, zwykle niejadalne, w owocu przeznaczonym do konsumpcji
(botanika, botaniczny) wewnętrzna część owocu typu pestkowca, zbudowana z twardego endokarpu obrastającego prawdziwe nasiono

pesto n
pesto
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sos z utartych orzechów i świeżych jarzyn z oliwą, w klasycznej wersji z orzeszków piniowych i bazylii;

pestycyd pɛˈstɨt͡sɨt n
tuholaismyrkky
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) substancja syntetyczna lub naturalna stosowana do zwalczania organizmów szkodliwych lub niepożądanych, używana głównie do ochrony roślin uprawnych, lasów, zbiorników wodnych;

pesymista ˌpɛsɨ̃ˈmʲista n
pessimisti
człowiek dostrzegający tylko ujemne strony życia, negatywnie oceniający rzeczywistość i przewidujący same najgorsze rzeczy

pesymistyczny ˌpɛsɨ̃mʲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
pessimistinen
pełen pesymizmu, właściwy pesymiście; dostrzegający tylko negatywne strony czegoś, przewidujący jedynie niepowodzenia i nieszczęścia

pesymizm pɛˈsɨ̃mʲism̥ n
pessimismi
tendencja do zakładania, że wydarzenia potoczą się najgorszym z możliwych scenariuszy;

petarda n
papattimatto
nieduży ładunek wybuchowy dający efekty świetlne i/lub akustyczne

petrologia ˌpɛtrɔˈlɔɟja n
petrologia
(geologia, geologiczny) nauka o składzie, powstawaniu i rozmieszczeniu skał w skorupie ziemskiej

petting n
halailu suukottelu
(książkowy) (seksuologia, seksuologiczny) technika seksualna polegająca na wzajemnych pieszczotach okolic narządów płciowych bez stosunku płciowego

petycja pɛˈtɨt͡sʲja n
adressi
(administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pismo zawierające zbiorową prośbę, kierowane najczęściej do organów władzy;

pewnie ˈpɛvʲɲɛ particle
lujasti
(potocznie, potoczny) komunikuje duże prawdopodobieństwo

pewność ˈpɛvnɔɕt͡ɕ n
varmuus
całkowite przekonanie o czymś

pewność siebie n
itseluottamus
(psychologia, psychologiczny) wiara w swoją wartość, we własne możliwości

pewny ˈpɛvnɨ adj
varma
gwarantujący trwałość i stałość, zdecydowany, stanowczy, niezachwiany
nie ulegający wątpliwości; taki, który niewątpliwie nastąpi
o człowieku: całkowicie przekonany o czymś, mający silne przeświadczenie

pewny siebie adj
itsevarma
przekonany o swojej wartości lub swoich możliwościach

pełnia ˈpɛwʲɲa n
täysikuu
(astronomia, astronomiczny) faza księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez słońce w taki sposób, że z ziemi widać wyłącznie jego jasną część

pełnogłos n
täysääntymä
(językoznawstwo, językoznawczy) zjawisko językowe występowania w językach wschodniosłowiańskich grup „-oro-”, „-olo-”, „-ere-” i „-ele-”, którym w innych językach słowiańskich odpowiadają grupy z jedną samogłoską;

pełnoletni adj
täysi-ikäinen
mający wiek, w którym według prawa nabywa się pełnię praw obywatelskich oraz ponosi odpowiedzialność za swoje czyny

pełnoletniość n
täysi-ikäisyys
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) regulowany przepisami status prawny osoby, uzyskiwany zwykle po osiągnięciu określonego wieku;

pełnomocnictwo ˌpɛwnɔ̃mɔt͡sʲˈɲit͡stfɔ n
valtakirja
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawo do działania w czyimś imieniu, wydane przez tę osobę
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument potwierdzający czyjeś prawo do działania w imieniu kogoś innego

pełny ˈpɛwnɨ adj
täysi
wypełniony w największym możliwym stopniu
o największej możliwej wartości lub natężeniu
zawierający obfitość rzeczy, dóbr (dobra) lub mnóstwo ludzi

pi pʲi n
pii
(matematyka, matematyczny) stała matematyczna, równa stosunkowi długości okręgu do jego średnicy;
nazwa szesnastej litery alfabetu greckiego, π;

piaff n
piaffe
(jeździectwo, jeździecki) rodzaj chodu, w którym koń kłusuje w miejscu, w dużym zebraniu, wysoko unosząc przednie kończyny;

piana ˈpʲjãna n
vaahto
masa drobnych pęcherzyków powietrza na powierzchni płynu

pianino pʲjä̃ˈɲĩnɔ n
piano
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument muzyczny ze strunami w środku ustawionymi pionowo;

pianista pʲjä̃ˈɲista n
pianisti
osoba, która gra na pianinie lub fortepianie

pianistyczny adj
pianistinen
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z pianistyką, dotyczący pianistyki

pianistyka n
pianonsoitto
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sztuka gry na fortepianie

pianka ˈpʲjãnka n
vaahtokarkki
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodki, spieniony deser, np. z produktów mlecznych i jajek

pianka do golenia n
partavaahto
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) substancja z pęcherzykami powietrza rozsmarowywana na skórze podczas golenia w celu zapobieżenia podrażnieniu;

piarg n
louhikko
(geografia, geograficzny) osypisko skalne;

piasek ˈpʲjasɛk n
hiekka
luźna skała osadowa złożona z ziaren i okruchów skalnych o rozmiarze od 0,0625 do 2 mm, głównie kwarcu;

piaskowiec pʲjaˈskɔvʲjɛt͡s n
hiekkakivi
(geologia, geologiczny) zwięzła skała osadowa powstała przez scementowanie ziaren piasku spoiwem;
pulmussirri
(zoologia, zoologiczny) Calidris alba, ptak wędrowny;

piaskownica ˌpʲjaskɔvʲˈɲit͡sa n
hiekkalaatikko
wydzielone miejsce pokryte lub wypełnione piaskiem, przeznaczone do zabaw dla dzieci;
(informatyka, informatyczny) środowisko testowe w programowaniu komputerowym;

piasta ˈpʲjasta n
napa
(technologia, technika, techniczny) część koła, w którą mocuje się oś;

piaszczysty pʲjaʃˈt͡ʃɨstɨ adj
hiekkainen
usypany z piasku, pełen piasku

piać pʲjät͡ɕ v
kiekua
(ornitologia, ornitologiczny) o kogucie wydawać charakterystyczny koguci głos

picie ˈpʲit͡ɕɛ n
juominen
spożywanie płynów

piczy włos ˈpʲit͡ʃɨ ˈvwɔs idiom
hitunen
(wulgarnie, wulgaryzm) bardzo mała odległość

piec pʲjɛt͡s n
uuni
budowla lub konstrukcja przeznaczona do spalania

piec pʲjɛt͡s v
leipoa
poddawać coś (zwykle żywność) działaniu wysokiej temperatury powyżej 100°C bez udziału wody

piechota pʲjɛˈxɔta n
jalkaväki
(wojskowość, wojskowy) rodzaj wojsk walczących pieszo i w bliskim kontakcie z nieprzyjacielem;

piechur n
jalkaväkimies
(wojskowość, wojskowy) żołnierz piechoty

piecuszek pʲjɛˈt͡suʃɛk n
pajulintu uunilintu
(ornitologia, ornitologiczny) Phylloscopus trochilus, oliwkowozielony, mały ptak eurazjatycki o melancholijnym śpiewie;

pieczarka pʲjɛˈt͡ʃarka n
herkkusieni
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalny owocnik pieczarki (1.1), surowiec kulinarny

pieczeń ˈpʲjɛt͡ʃɛ̃ɲ n
paisti
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z upieczonego mięsa (z wyjątkiem ryb)

pieczony adj
paistettu
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony / przyrządzany w procesie pieczenia

pieczywo pʲjɛˈt͡ʃɨvɔ n
leipomotuote
(spożywczy) ogólnie o produktach spożywczych wypiekanych na bazie mąki

pieczęć ˈpʲjɛt͡ʃɛ̃ɲt͡ɕ n
sinetti
środek zabezpieczający nienaruszalność zamkniętego pisma lub przedmiotu
znak rozpoznawczy osoby prawnej lub fizycznej, wyciskany za pomocą stempla (tłoka); nadaje moc prawną pismu lub dokumentowi, stanowi świadectwo wiarygodności

pieg pʲjɛk n
kesakko pisama
mała plamka na skórze człowieka występująca najczęściej u osób o jasnej karnacji (blondynów i rudych);

piegowaty ˌpʲjɛɡɔˈvatɨ adj
pisamainen
pokryty piegami

piegża ˈpʲjɛɡʒa n
hernekerttu
(ornitologia, ornitologiczny) Sylvia curruca, niewielki ptak eurazjatycki wijący gniazda wewnątrz ciernistych krzewów lub żywopłotów;

piekarnia pʲjɛˈkarʲɲa n
leipomo
miejsce pracy piekarza; zakład produkujący chleb oraz inne wyroby z mąki
sklep, w którym sprzedaje się wyroby piekarnicze

piekarz ˈpʲjɛkaʃ n
leipuri
człowiek, który pracuje w piekarni i wypieka chleb, bułki itp.

piekielny pʲjɛ̇ˈcɛlnɨ adj
helvetillinen
dotyczący piekła, związany z piekłem, taki, jak w piekle

piekło ˈpʲjɛkwɔ n
helvetti
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) (filozofia, filozoficzny) miejsce przebywania dusz zmarłych potępionych za grzechy lub winy wobec bogów popełnione na ziemi;
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym trudno wytrzymać (z powodu ciężkich warunków), bardzo nieprzyjemna sytuacja, wydarzenie przysparzające wielu cierpień

pielgrzym n
pyhiinvaeltaja toiviomatkalainen toivioretkeläinen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba, która odbywa wędrówkę do miejsca kultu

pielgrzymka pʲjɛlˈɡʒɨ̃mka n
pyhiinvaellus
wędrówka do świętego miejsca

pielgrzymować v
pyhiinvaeltaa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wędrować do miejsca kultu lub kogoś, komu się chce oddać cześć

pieluszka pʲjɛˈluʃka n
vaippa
(higiena, higieniczny) kawałek płótna do przewijania niemowląt
(potocznie, potoczny) (higiena, higieniczny) jednorazowy artykuł higieniczny łączący funkcję pieluszki (1.1) z majtkami

pielęgniarka ˌpʲjɛlɛ̃ŋʲɟˈɲarka n
sairaanhoitaja
kobieta sprawująca podstawową opiekę medyczną nad pacjentami;

pielęgniarstwo n
sairaanhoito
profesja polegająca na opiekowaniu się chorymi

pielęgnować ˌpʲjɛlɛ̃ŋɡˈnɔvat͡ɕ v
hoitaa
dbać o chorych, pomagać w leczeniu chorych
dbać o coś, zajmować się czymś z dużą dbałością i troską

piemontyt n
piemontiitti
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów o czerwonej lub brunatnej barwie;

pieniądz pʲɛ̇ˈɲɔnd͡zɛ ˈpʲjɛ̇̃ɲɔ̃nt͡s n
raha
(bankowość, bankowy) umowny środek płatniczy, obecnie w postaci monet i banknotów;

pieniądze pʲjɛ̇̃ˈɲɔ̃nd͡zɛ n
raha
lm od: pieniądz

pieprz pʲjɛpʃ n
pippuri
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) przyprawa otrzymywana z nasion pieprzu (1.1)

pieprzniczka pʲjɛˈpʃʲɲit͡ʃka n
pippurisirotin
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) małe naczynie stołowe lub pojemnik do przechowywania pieprzu

pieprznik trąbkowy n
suppilovahvero
(mikologia, mikologiczny) Craterellus tubaeformis, gatunek grzybów z rodziny kolczakowatych;

pieprzyca siewna pʲjɛˈpʃɨt͡sa ˈɕɛvna n
vihanneskrassi
(botanika, botaniczny) Lepidium sativum, roślina zielna z rodziny kapustowatych, stosowana w kuchni;

pieprzyć ˈpʲjɛpʃɨt͡ɕ v
pippuroida
dodawać pieprzu do jedzenia

piercing n
lävistys
ozdabianie ciała kolczykami;

pierdnięcie pʲjɛrdʲˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ n
pieru
(potocznie, potoczny) (wulgarnie, wulgaryzm) odgłos wydawany podczas wypuszczania gazów trawiennych

pierdolić pʲjɛr.ˈdɔ.lʲit͡ɕ v
naida
(wulgarnie, wulgaryzm) uprawiać z kimś seks (jako strona aktywna)

pierdzieć ˈpʲjɛrʲd͡ʑɛ̇t͡ɕ v
pierrä pieraista
(wulgarnie, wulgaryzm) wypuszczać gazy trawienne

piernik ˈpʲjɛrʲɲik n
piparkakku
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) twarde ciemnobrązowe ciasto robione z mieszaniny mąki pszennej i żytniej, mleka, jajek, skarmelizowanego cukru, miodu, silnie przyprawione cynamonem, imbirem;

pierwiastek pʲjɛrˈvʲjastɛk n
alkuaine
(chemia, chemiczny) substancja składająca się z atomów o tej samej liczbie protonów w jądrze (liczbie atomowej); pierwiastek chemiczny;
juuri
(matematyka, matematyczny) liczba, która po podniesieniu do danej potęgi, jest równa liczbie pierwiastkowanej;
(matematyka, matematyczny) miejsce zerowe funkcji;

pierwiastek chemiczny pʲjɛrˈvʲjastɛk xɛ̃ˈmʲit͡ʃnɨ n
alkuaine
zbiór wszystkich atomów posiadających jednakową liczbę protonów w jądrze;
taka substancja chemiczna, która składa się wyłącznie z atomów posiadających jednakową liczbę protonów w jądrze;

pierwiastek kwadratowy n
neliöjuuri
(matematyka, matematyczny) liczba, która podniesiona do kwadratu daje pewną liczbę;

pierwiastek sześcienny n
kuutiojuuri
(matematyka, matematyczny) liczba, która podniesiona do trzeciej potęgi, daje liczbę pierwiastkowaną

pierwiosnek pʲjɛrˈvʲjɔsnɛk n
tiltaltti
(ornitologia, ornitologiczny) (zobacz) pierwiosnek zwyczajny

pierworodny ˌpʲjɛrvɔˈrɔdnɨ adj
esikoinen
urodzony jako pierwszy z potomstwa

pierwotniak pʲjɛrˈvɔtʲɲak n
alkueläin
(zoologia, zoologiczny) mikroskopijnej wielkości zwierzę jednokomórkowe

pierwotny pʲjɛrˈvɔtnɨ adj
alkuperäinen
taki, który pozostał w niezmienionej postaci

pierwsza n
kello yksi
godzina 1 po południu lub w nocy

pierwsza pomoc ˈpʲjɛrfʃa ˈpɔ̃mɔt͡s n
ensiapu
(medycyna, medyczny) pomoc przedmedyczna i medyczna udzielana ofiarom wypadków, rannym na miejscu zdarzenia;

pierwsza wojna światowa ˈpʲjɛrfʃa ˈvɔjna ɕfʲjaˈtɔva pn
Ensimmäinen maailmansota
(historia, historyczny, historycznie) konflikt zbrojny w latach 1914-1918;

pierwszeństwo pʲjɛrfˈʃɛ̃j̃stfɔ n
ykkössija
prawo do czegoś przed innymi; prawo bycia pierwszym, zrobienia czegoś na początku; przewaga, wyższość nad czymś lub nad kimś

pierwszy ˈpʲjɛrfʃɨ adj
ensimmäinen
od liczby 1

pierze ˈpʲjɛʒɛ n
höyhenet
(ornitologia, ornitologiczny) w ogólności, pióra i puch pokrywające ptaka

pierzyna pʲjɛˈʒɨ̃na n
untuvatäkki
gruba kołdra wykonana z pierza

pieróg ˈpʲjɛruk n
myky
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kawałek rozwałkowanego cienko ciasta nadzianego farszem mięsnym, serowym, warzywnym lub owocowym; gotowany, czasem też smażony na głębokim tłuszczu lub opiekany po ugotowaniu;
pelmeni
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczone danie kuchni ukraińskiej – ciasto w formie placka z farszem słodkim (jabłka albo biały ser) lub słonym (mięso, ziemniaki albo kapusta);

pierś pʲjɛrʲɕ n
rinta
(anatomia, anatomiczny) przednia, górna część tułowia u człowieka lub innego zwierzęcia
(anatomia, anatomiczny) parzysty gruczoł mlekowy człowieka;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) mięso z przedniej części tułowia drobiu

pierścień ˈpʲjɛrʲɕt͡ɕɛ̇̃ɲ n
sormus
(jubilerstwo, jubilerski) ozdoba nakładana na palec, masywna obrączka zazwyczaj z oczkiem;

pierścionek pʲjɛrʲɕˈt͡ɕɔ̃nɛk n
rengas
rodzaj ozdoby na palec, wykonanej zazwyczaj z metalu szlachetnego z oczkiem

pies pʲjɛs n
koira
(zoologia, zoologiczny) Canis familiaris, zwierzę domowe;

pies obronny ˈpʲjɛs ɔbˈrɔ̃nːɨ n
suojelukoira
(kynologia, kynologiczny) pies wyszkolony w celu obrony przed intruzami

pies pasterski ˈpʲjɛs paˈstɛrsʲci n
paimenkoira
(kynologia, kynologiczny) pies pilnujący stada zwierząt i chroniący je przed drapieżnikami;

pies policyjny ˈpʲjɛs ˌpɔlʲiˈt͡sɨjnɨ n
poliisikoira
pies wyszkolony do pracy z policją, m.in. wykrywający narkotyki, broń, materiały wybuchowe lub zaginione osoby

pies pracujący ˈpʲjɛs ˌprat͡suˈjɔ̃nt͡sɨ n
käyttökoira
(kynologia, kynologiczny) pies wyszkolony do wypełniania określonych zadań polegających na współpracy z człowiekiem

pies przewodnik ˈpʲjɛs pʃɛˈvɔdʲɲik n
opaskoira
pies szkolony w celu pomocy osobom niewidomym lub niesłyszącym

pies stróżujący ˈpʲjɛs ˌːtruʒuˈjɔ̃nt͡sɨ n
vahtikoira
(kynologia, kynologiczny) pies pilnujący bezpieczeństwa posesji przed intruzami

pies towarzyszący ˈpʲjɛs ˌtɔvaʒɨˈʃɔ̃nt͡sɨ n
palveluskoira
pies specjalnie przeszkolony do pomocy niepełnosprawnym;

pieskie życie ˈpʲjɛsʲcɛ ˈʒɨt͡ɕɛ n
koiranelämä
życie nędzne, pełne wyrzeczeń i trudności

pieszy ˈpʲjɛʃɨ n
jalankulkija
osoba, która porusza się na własnych nogach

pietruszka pʲjɛˈtruʃka n
persilja juuripersilja
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalne warzywo o białym korzeniu i zielonej naci;

pietyzm ˈpʲjɛtɨsm̥ n
pietismi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nurt religijny w luteranizmie w XVII i XVIII w.;

pień pʲjɛ̇̃ɲ n
runko puunrunko
zdrewniała łodyga drzewa, nadziemna część drzewa bez gałęzi

pieścić v
hyväillä
tulić, głaskać okazując czułość

pieśń pʲjɛ̇ɕɲ̊ n
laulu
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna utworu wokalnego, instrumentalnego lub wokalno-instrumentalnego;

pigment ˈpʲiɡmɛ̃nt n
pigmentti
(biologia, biologiczny) substancja barwiąca wytwarzana przez komórki i tkanki organizmów żywych, która nadaje im kolor
(technologia, technika, techniczny) sproszkowana, kryjąca substancja barwiąca, nierozpuszczalna w wodzie i olejach, używana do sporządzania farb

pigmentacja ˌpʲiɡmɛ̃nˈtat͡sʲja n
pigmentaatio
(biologia, biologiczny) ubarwienie roślin, człowieka i zwierząt uwarunkowane pigmentami w ich komórkach

pigułka pʲiˈɡuwka n
pilleri
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) mała porcja lekarstwa w zwartej postaci i zwykle o obłym kształcie

pigwa ˈpʲiɡva n
kvitteni
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc pigwy (1.1) używany na przetwory

pijak ˈpʲijak n
happo spurgu
osoba nadużywająca alkoholu

pijany pʲiˈjãnɨ adj
juopunut humalainen humalassa
pod wpływem alkoholu

pijany pʲiˈjãnɨ n
juopunut
osoba nietrzeźwa

pijawka pʲiˈjafka n
juotikas iilimato
(zoologia, zoologiczny) drobne zwierzę wodne z typu pierścienic;

pijawka lekarska n
verijuotikas
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Hirudo medicinalis L., gatunek bezkręgowca z rodziny pijawkowatych, wykorzystywany w hirudoterapii;

pijaństwo n
juopumus
nietrzeźwość, stan upojenia alkoholowego

pik pʲik n
pata
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czarnym listkiem w kształcie serca; karta tego koloru;

pika ˈpʲika n
peitsi
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) broń drzewcowa piechoty, używana przede wszystkim przeciwko kawalerii;

pikantny pʲiˈkãntnɨ adj
mausteinen
ostry w smaku, mający dużo drażniących język przypraw

pikieta pʲiˈcɛta n
piketti piquet
jedna ze starych gier karcianych dla dwóch osób, pochodząca z Francji;

piknik ˈpʲicɲik n
eväsretki
rodzaj wypoczynku na łonie natury z jedzeniem zabranym ze sobą;

piksel ˈpʲiksɛl n
pikseli
(informatyka, informatyczny) najmniejszy jednolity element obrazu wyświetlanego na ekranie, drukowanego lub uzyskiwanego za pomocą urządzeń przetwarzania obrazu (aparat cyfrowy, skaner);

piktogram pʲikˈtɔɡrãm n
piktogrammi
pojęcie przedstawione obrazem;

piktyjski adj
piktiläinen
związany z Piktami, dotyczący Piktów

piktyjski n
piktiläinen
(językoznawstwo, językoznawczy) język piktyjski;

pilaster pʲiˈlastɛr n
pilasteri
(architektura, architektoniczny) filar ustawiony przy ścianie lub częściowo w nią wtopiony, nieznacznie występujący przed lico ściany;

pilaw ˈpʲilaf n
pilahvi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z ryżu, ostrych przypraw i mięsa, najczęściej baraniego, pochodząca z Bliskiego Wschodu;

pilnie adv
huolellisesti
ze starannością, z gorliwością
kiireellisesti
będąc przymuszony upływającym terminem

pilnik ˈpʲilʲɲik n
viila
(technologia, technika, techniczny) rodzaj narzędzia z hartowanej stali w kształcie płaskiej sztabki o chropowatej powierzchni, używany do ścierania, gładzenia lub obrabiana, najczęściej kawałków drewna;

pilny ˈpʲilnɨ adj
kiireellinen
wymagający pośpiechu, szybkiego działania

pilot ˈpʲilɔt n
lentäjä
(lotnictwo, lotniczy) osoba kierująca pojazdem latającym – statkiem kosmicznym, śmigłowcem lub samolotem
kaukosäädin
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do sterowania na odległość sprzętem elektronicznym lub maszyną;

pilotować v
luotsata
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) przeprowadzać statek wodny przez obszar trudny do żeglugi
prowadzić statek powietrzny

pinczer n
pinseri
(kynologia, kynologiczny) przedstawiciel grupy ras europejskich psów kontynentalnych o proporcjonalnej, kwadratowej sylwetce, małych wymaganiach, obdarzonych inteligencją, czujnością oraz odpornością na choroby;

pinezka pʲĩˈnɛska n
nasta
krótka szpilka z płaską lub kulistą główką;

pingwin ˈpʲĩŋɡvʲĩn n
pingviini
(ornitologia, ornitologiczny) nielotny, czarno-biały ptak zamieszkujący zimne morza półkuli południowej;

pingwin cesarski n
keisaripingviini
(ornitologia, ornitologiczny) Aptenodytes forsteri G. R. Gray, ptak z rodziny pingwinów;

pingwin królewski n
kuningaspingviini
(ornitologia, ornitologiczny) Aptenodytes patagonicus J. F. Miller, ptak z rodziny pingwinów;

pionek ˈpʲjɔ̃nɛk n
sotilas
(szachy, pojęcie szachowe) najsłabsza bierka;

pionier ˈpʲjɔ̇̃ɲɛr n
pioneeri
ktoś, kto pierwszy coś odkrywa, poznaje

pionowo pʲjɔ̃ˈnɔvɔ adv
pystysuoraan
w kierunku pionowym; poruszając się w górę lub dół, prostopadle do podstawy
w grach planszowych: związany z pionem (bierką)

pionowy pʲjɔ̃ˈnɔvɨ adj
pystysuora
prostopadły do podstawy usytuowanej poziomo

piorun ˈpʲjɔrũn n
salama
(meteorologia, meteorologiczny) wyładowanie elektryczne między dwiema chmurami lub między chmurą a ziemią;

piorunochron ˌpʲjɔrũˈnɔxrɔ̃n n
ukkosenjohdatin
(technologia, technika, techniczny) urządzenie instalowane na budynkach lub obok nich, aby chronić je przed bezpośrednim uderzeniem pioruna ;

piosenka pʲjɔˈsɛ̃nka n
laulu
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wokalny utwór muzyczny, zwykle o rozrywkowym charakterze;

piosenkarz pʲjɔˈsɛ̃ŋkaʃ n
laulaja
osoba zajmująca się zawodowo śpiewaniem;

piołun ˈpʲjɔwũn n
koiruoho
(botanika, botaniczny) bylica piołun

pipeta pʲiˈpɛta n
pipetti
(laboratoryjny, związany z laboratorium) (chemia, chemiczny) wąsko zakończona rurka, zwykle szklana, służąca do przenoszenia lub odmierzania niewielkiej ilości cieczy;

piractwo pʲiˈrat͡stfɔ n
merirosvous
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki akt dobrowolnego udziału w korzystaniu ze statku morskiego lub powietrznego, jeżeli jego sprawca wiedział o okolicznościach nadających takiemu statkowi charakter pirackiego statku morskiego lub powietrznego
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki akt podżegania do popełnienia piractwa (1.1-2) lub wszelki akt celowego ułatwiania popełnienia takich czynów
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki bezprawny akt gwałtu, zatrzymania lub grabieży popełniony dla celów osobistych przez załogę lub pasażerów prywatnego statku lub samolotu na pełnym morzu lub w miejscu niepodlegającym jurysdykcji żadnego państwa wymierzony przeciwko innemu statkowi morskiemu lub powietrznemu albo przeciwko osobom lub mieniu na pokładzie takiego statku

piramida ˌpʲirãˈmʲida n
pyramidi
(architektura, architektoniczny) budowla w kształcie ostrosłupa, grobowiec faraona;
(geometria) ostrosłup o podstawie kwadratu i trójkątach równoramiennych tworzących jego boki;
(architektura, architektoniczny) podbudowa świątyni w prekolumbijskiej architekturze południowoamerykańskiej

pirania pʲiˈrãɲja n
piraija
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba drapieżna występująca głównie w dorzeczu Amazonki;

pirat ˈpʲirat n
merirosvo
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozbójnik napadający na statki morskie lub powietrzne;

pirat drogowy ˈpʲirad ːrɔˈɡɔvɨ n
autogangsteri
osoba, która podczas jazdy samochodem w znaczący sposób ignoruje i przekracza przepisy kodeksu drogowego, stwarzając zagrożenie dla siebie i innych użytkowników drogi

piroksen n
pyrokseeni
(mineralogia, mineralogiczny) skała z grupy minerałów skałotwórczych, występujących w barwach od białej do żółtawej, zielonej lub czarnej, zawierających krzemiany wapnia, sodu, litu, magnezu, żelaza i/lub glinu;

pirol ˈpʲirɔl n
pyroli
(chemia, chemiczny) związek chemiczny o wzorze C4H5N;

piroliza ˌpʲirɔˈlʲiza n
pyrolyysi
(chemia, chemiczny) proces rozkładu termicznego substancji prowadzony poprzez poddawanie ich działaniu wysokiej temperatury, ale bez kontaktu z tlenem i innymi czynnikami utleniającymi;

piroman pʲiˈrɔ̃mãn n
pyromaani
(psychologia, psychologiczny) ktoś dotknięty piromanią

piromania ˌpʲirɔ̃ˈmãɲja n
pyromania
(psychologia, psychologiczny) chorobliwa żądza podpalania lub bawienia się ogniem;

pirotechnika n
pyrotekniikka
dział chemii i techniki zajmujący się sporządzaniem wyrobów służących do wywoływania efektów świetlnych i akustycznych;

piruet n
piruetti
(choreografia, choreograficzny) (sport, sportowy) szybki obrót

piryt ˈpʲirɨt n
rikkikiisu pyriitti
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, polimorficzna odmiana siarczku żelaza;

pisarka pʲiˈsarka n
naiskirjailija
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma żeńska od: pisarz

pisarz ˈpʲisaʃ n
kirjailija kirjoittaja
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) osoba, która tworzy utwory literackie, zwłaszcza prozą;

pisać ˈpʲisat͡ɕ v
kirjoittaa
umieszczać tekst na jakimś materiale lub medium
tworzyć utwór literacki; przekazywać jakieś informacje za pomocą pisma
tworzyć, określać regułę pisowni; stosować taką regułę

pisemny pʲiˈsɛ̃mnɨ adj
kirjoittanut
odbywający się na piśmie, wyrażony na piśmie

piskliwy pʲisˈklʲivɨ adj
kitisevä
o głosie, dźwięku itp.: wysoki, cienki, przenikliwy

pisklę ˈpʲisklɛ n
linnunpoika
(ornitologia, ornitologiczny) niedawno wyklute młode ptaka;

piskorz ˈpʲiskɔʃ n
nuoliainen
(ichtiologia, ichtiologiczny) Misgurnus fossilis, gatunek słodkowodnej ryby z rodziny piskorzowatych (Cobitidae);

pismo ˈpʲismɔ n
aikakauslehti
czasopismo, gazeta, zwykle o lekkiej treści
kirjoittaminen
nota, dokument na jakiś temat
kirjoitus kirjoittaminen
zbiór liter i innych znaków graficznych umożliwiający wyrażanie i przechowywanie myśli za pomocą tekstu;

pisownia pʲiˈsɔvʲɲa n
oikeinkirjoitus
zasady dotyczące poprawnego pisania wyrazów

pistacja pʲiˈstat͡sʲja n
pistaasipähkinä
(spożywczy) owoc drzewa pistacjowego

pistolet pʲiˈstɔlɛt n
pistooli
ręczna, krótka broń palna, zasilana z magazynka lub jednostrzałowa;

pistolet maszynowy pʲiˈstɔlɛt ˌmaʃɨ̃ˈnɔvɨ n
konepistooli
indywidualna broń długa zasilana amunicją pistoletową, z mechanizmem spustowym umożliwiającym strzelanie seriami,

pisuar pʲiˈsu<sup>w</sup>ar n
pisoaari
muszla w ubikacji męskiej do oddawania moczu na stojąco

piszczałka pʲiʃˈt͡ʃawka n
urkupilli
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) część składowa wielu instrumentów muzycznych
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy dęty instrument muzyczny w postaci długiej, wąskiej rurki z otworami z boku

pita ˈpʲita n
pita
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) okrągły placek chlebowy z mąki pszennej lub jęczmiennej powszechny na Bliskim Wschodzie;

pitagoreizm n
pythagoralaisuus
(filozofia, filozoficzny) doktryna filozoficzna rozwinięta przez Pitagorasa;

pitagorejski adj
pythagoralainen
(filozofia, filozoficzny) związany z pitagoreizmem – nauką, poglądami głoszonymi przez Pitagorasa

pitny ˈpʲitnɨ adj
juomakelpoinen
nieszkodliwy i zdatny do picia

piuska ˈpʲjuska n
zucchetto
płaska, okrągła czapka, wykonana z tkaniny; pierwotnie służyła do przykrycia tonsury;

piwnica pʲivʲˈɲit͡sa n
kellari
podziemne piętro budynku

piwo ˈpʲivɔ n
olut kalja mallasjuoma kotikalja
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) niskoalkoholowy napój orzeźwiający;

pizda ˈpʲizda n
vittu
(wulgarnie, wulgaryzm) (anatomia, anatomiczny) pochwa lub srom; żeński narząd płciowy

pizza ˈpʲiʦ̑ːa n
pitsa pizza
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płaski placek z ciasta drożdżowego z dodatkami, danie o włoskim rodowodzie;

pizzeria pʲiʦ̑ˈːɛrʲja n
pizzeria
(gastronomia) restauracja, w której pizza jest głównym daniem;

piórnik ˈpʲjurʲɲik n
penaali
zwykle podłużne etui z przyborami szkolnymi;

pióro ˈpʲjurɔ n
höyhen
przyrząd do pisania
sulka höyhen
(ornitologia, ornitologiczny) wytwór naskórka ptaków, pokrywający ich ciało, składający się z elastycznej osi i dwu chorągiewek;

piąta n
kello viisi
godzina 5 nad ranem lub po południu

piąta kolumna ˈpʲjɔ̃nta kɔˈlũmna n
viides kolonna
(potocznie, potoczny) dywersanci, sabotażyści, prowokatorzy, szpiedzy, wrogowie wewnętrzni;

piąte koło u wozu ˈpʲjɔ̃ntɛ ˈkɔwɔ u‿ˈvɔzu n
kolmas pyörä
(przenośnie, przenośnia) osoba lub rzecz zbędna, niepotrzebna, zawadzająca lub niepożądana

piątek ˈpʲjɔ̃ntɛk n
perjantai
piąty dzień tygodnia

piątka ˈpʲjɔ̃ntka n
viitonen
nazwa cyfry 5

piąty ˈpʲjɔ̃ntɨ adj
viides
od 5

pić pʲit͡ɕ v
juoda
spożywać płyny
pić (1.1) alkohol, również nałogowo

pić jak szewc ˈpʲit͡ɕ ˈjak ˈʃɛft͡s idiom
juoda kuin sieni
pić dużo alkoholu, pić nałogowo, być pijakiem

pięciobój pʲjɛ̇̃ɲˈt͡ɕɔbuj n
nykyaikainen viisiottelu
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, która składa się z pięciu części;

pięciojęzyczny ˌpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇jɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ adj
viisikielinen
posługujący się pięcioma językami

pięciokąt pʲjɛ̇̃ɲˈt͡ɕɔkɔ̃nt n
viisikulmio pentagoni
(geometria) wielokąt mający pięć boków;

pięciolinia n
nuottiviivasto
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element graficzny składający się z pięciu równoległych linii, który służy do zapisu muzyki;

piędź pʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ n
vaaksa
(historia, historyczny, historycznie) (metrologia, metrologiczny) dawna miara długości równa odległości od końca kciuka do końca palca środkowego lub małego rozpostartej dłoni dorosłego mężczyzny (ok. 8 cali);

piękno ˈpʲjɛ̃ŋknɔ n
kauneus
zbiór pozytywnych cech (harmonia, proporcja) należących do obiektu, pojęcia; coś, co podoba się, wzbudza zachwyt;

piękność ˈpʲjɛ̃ŋknɔɕt͡ɕ n
kaunokainen
piękna kobieta

piękny ˈpʲjɛ̃ŋknɨ adj
kaunis
taki, którego cechuje piękno: bardzo ładny, wzbudzający zachwyt

pięta ˈpʲjɛ̃nta n
kantapää
(anatomia, anatomiczny) tylna część stopy

piętka ˈpʲjɛ̃ntka n
kannikka kanta kantapala
(spożywczy) kromka chleba odkrojona z początku lub końca bochenka chleba

piętnastościan n
viisitoistatahokas
(geometria) wielościan o piętnastu ścianach

piętnasty pʲjɛtˈnastɨ adj
viidestoista
od 15

piętnaście pʲjɛtˈnaɕt͡ɕɛ cardinalNumeral
viisitoista
liczba 15

piętno n
häpeämerkki
(przenośnie, przenośnia) cecha charakterystyczna, trwały ślad po czymś, znak rozpoznawczy

piętro ˈpʲjɛ̃ntrɔ n
kerros
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) nadziemna kondygnacja budynku bezpośrednio nad parterem albo jeszcze wyżej

pięć pʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ ordinalAdjective
viisi
(matematyka, matematyczny) liczba 5

pięćdziesiąt pʲjɛ̇̃ɲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt cardinalNumeral
viisikymmentä
50

pięść pʲjɛ̃w̃ɕt͡ɕ n
nyrkki koura
zaciśnięta dłoń

piła ˈpʲiwa n
saha
(technologia, technika, techniczny) narzędzie tnące z zębatym ostrzem;

piłka ˈpʲiwka n
pallo kuula
(sport, sportowy) kulisty lub owalny przedmiot, wykonany ze skóry lub gumy, często wypełniony powietrzem, wykorzystywany w sporcie lub do zabawy

piłka do metalu n
metallisaha rautasaha
(technologia, technika, techniczny) ręczne narzędzie z brzeszczotem zamocowanym na ramie, służąca do cięcia metalowych przedmiotów

piłka nożna ˈpʲiwka ˈnɔʒna n
jalkapallo
(sport, sportowy) sport zespołowy rozgrywany na trawiastym boisku przez dwie jedenastoosobowe drużyny, które starają się wbić piłkę do bramki przeciwnika;
(sport, sportowy) piłka używana do gry w piłkę nożną (1.1)

piłka ręczna ˈpʲiwka ˈrɛ̃n͇t͡ʃna n
käsipallo
(sport, sportowy) sport zespołowy, w którym dwie siedmioosobowe drużyny starają się wrzucić za pomocą rąk piłkę do bramki przeciwnika;

piłka siatkowa n
lentopallo
(sport, sportowy) piłka używana do gry w piłkę siatkową (1.1)

piłkarz ˈpʲiwkaʃ n
jalkapalloilija
(sport, sportowy) sportowiec grający w piłkę nożną

piłkarzyki ˌpʲiwkaˈʒɨci n
pöytäjalkapallo
gra zręcznościowa przypominająca futbol, rozgrywana w specjalnej skrzynce z figurkami piłkarzy na ruchomych prętach;

piłować v
sahata
rżnąć, przecinać coś piłą lub piłką

piżama pʲiˈʒãma n
pyjama yöpuku
strój, który zakłada się, idąc spać;

piżama party n
pyjamabileet
przyjęcie nocne z uczestniczącymi w piżamach

piżmak ˈpʲiʒmak n
piisami
(zoologia, zoologiczny) gryzoń półkuli północnej wytwarzający piżmo;

piżmo n
myski
(zootechnika, zootechniczny) wydzielina z gruczołów okołoodbytniczych piżmowca syberyjskiego;

piżmowół n
myskihärkä
(zoologia, zoologiczny) Ovibos moschatus, gatunek ssaka kopytnego występujący na dalekiej północy, w tundrach Ameryki Północnej i Azji;

plac plat͡s n
aukio tori
wydzielona część miasta, otoczona ulicami i budynkami, zwykle wyłączona z ruchu pojazdów;

plac budowy n
rakennustyömaa
miejsce, w którym prowadzone są prace budowlane: konstrukcyjne lub rozbiórkowe;

plac zabaw ˈplad͡z ˈzabaf n
leikkipuisto
niewielki teren, często ogrodzony, specjalnie urządzony dla dzieci do zabawy;

placebo plaˈt͡sɛbɔ n
lumelääke
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja lub działanie (np. zabieg chirurgiczny) obojętne, które nie mają wpływu na stan zdrowia pacjenta, podawane choremu jako terapia;

plaga ˈplaɡa n
kulkutauti
masowe, groźne zjawisko, szerzące się i trudne do opanowania

plagiat ˈplaɟjat n
plagiaatti
skopiowanie cudzego utworu lub jego fragmentu i przypisanie sobie autorstwa;
utwór, praca naukowa będąca efektem plagiatu (1.1)

plagiator plaˈɟatɔr n
plagioija
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jednostka lub osoba przypisująca sobie prawa autorskie do utworu, którego nie jest autorem

plama ˈplãma n
tahra läiskä
brudny lub oszpecający ślad pozostawiony na powierzchni czegoś

plama słoneczna ˈplãma swɔ̃ˈnɛt͡ʃna n
auringonpilkku
(astronomia, astronomiczny) ciemniejszy obszar obserwowany na powierzchni Słońca;

plan plãn n
suunnitelma
to, co chcemy zrobić
odwzorowanie terenu w postaci mapy, makiety
układ czegoś, szkic

plan B n
varasuunnitelma
opcja zapasowa w sytuacji niepowodzenia jakiegoś przedsięwzięcia

plandeka n
pressu
nieprzemakalna płachta do nakrywania czegoś

planeta plãˈnɛta n
planeetta
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o znacznej masie nie emitujące światła i zazwyczaj okrążające macierzystą gwiazdę;

planeta karłowata plãˈnɛta ˌkarwɔˈvata n
kääpiöplaneetta
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o rozmiarze pośrednim między planetą a planetoidą;

planetarium ˌplãnɛˈtarʲjũm n
planetaario
(astronomia, astronomiczny) (edukacja, edukacyjny) odpowiednio wyposażony obiekt przeznaczony do popularyzacji astronomii poprzez odtwarzanie na sferycznym ekranie wyglądu nieba i ruchów ciał niebieskich;

plankton ˈplãŋktɔ̃n n
plankton
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) zespół organizmów żywych unoszących się w wodzie;

planktonowy ˌplãŋktɔ̃ˈnɔvɨ adj
planktinen
związany z planktonem, dotyczący planktonu

plantacja plãnˈtat͡sʲja n
plantaasi
obszar zajęty pod uprawę na wielką skalę jednej rośliny o znaczeniu przemysłowym
suurtila
gospodarstwo rolne specjalizujące się w uprawie rośliny na skalę przemysłową

plantator plãnˈtatɔr n
plantaasinomistaja
właściciel plantacji

plaster ˈplastɛr n
laastari
(medycyna, medyczny) kawałek materiału pokryty substancją samoprzylepną, stosowany na rany

plastik ˈplastʲik n
muovi
(potocznie, potoczny) tworzywo sztuczne
rodzaj materiału wybuchowego;

plastikowy ˌplastʲiˈkɔvɨ adj
muovinen
wykonany z dowolnego rodzaju plastiku

plastyczny plaˈstɨt͡ʃnɨ adj
muovailtava
mający wyraźnie zarysowane kontury i kształty, sprawiający wrażenie trójwymiarowości
mający związek z twórczością malarza, rzeźbiarza, grafika itp.
określenie ciała stałego, oznaczające łatwość zmiany jego kształtu

plastyd n
plastidi
(botanika, botaniczny) organellum w cytoplazmie większości komórek roślinnych, które pełni podstawowe funkcje metaboliczne;

platan ˈplatãn n
plataani
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Platanus, wysokie drzewo o dużych, pachnących liściach i kwiatach zebranych w kuliste główki, z rodziny platanowatych;

platyna plaˈtɨ̃na n
platina
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pt i liczbie atomowej 78;

playboy n
playboy
hedonista prowadzący łatwe życie, także oddający się uciechom seksualnym

plazma ˈplazma n
plasma
(fizyka, fizyczny) materia powstała w bardzo wysokiej temperaturze z silnie zjonizowanego gazu, składająca się z naładowanych i obojętnych elektrycznie cząstek;

plaża ˈplaʒa n
ranta hiekkaranta
(turystyka, turystyczny) brzeg akwenu, pokryty piaskiem lub żwirem, nadający się do opalania i rekreacji;

plebania plɛˈbãɲja n
pappila
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przykościelny budynek przeznaczony na mieszkanie dla proboszcza, często mieszczący również urząd parafialny

plebiscyt plɛˈbʲist͡sɨt n
kansan mielipide
(publikatory) powszechne głosowanie określonej publiczności w celu wybrania najlepszej ich zdaniem osoby lub rzeczy

plecak ˈplɛt͡sak n
reppu selkäreppu
rodzaj worka lub torby przystosowanej za pomocą dwóch pasków do noszenia na plecach;

plecha n
sekovarsi
(botanika, botaniczny) wegetatywna tkanka niektórych organizmów niezróżnicowana na korzeń oraz pęd;

plecy ˈplɛt͡sɨ n
selkä
(anatomia, anatomiczny) tylna część tułowia, od barków do pasa;

plejstocen plɛjˈstɔt͡sɛ̃n n
pleistoseeni
(geologia, geologiczny) starsza epoka czwartorzędu;

plejstoceński adj
pleistoseenikautinen
(geologia, geologiczny) związany z plejstocenem, dotyczący plejstocenu

plemienny plɛ̃ˈmʲjɛ̃nːɨ adj
heimo-
dotyczący plemienia, właściwy plemieniu i jego regułom

plemię ˈplɛ̃mʲjɔna ˈplɛ̃mʲjɛ n
heimo
forma przedpaństwowej organizacji społeczeństw, grupa spokrewnionych rodów zamieszkujących jeden obszar;

pleonazm plɛˈɔ̃nasm̥ n
pleonasmi
(językoznawstwo, językoznawczy) wyrażenie składające się z wyrazów to samo lub prawie to samo znaczących;

pleść plɛɕt͡ɕ v
letittää
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) gadać bzdury
łączyć wzdłuż podłużne materiały (wiklinę, sznurki), przeplatając je ze sobą

pleśń n
home
gęsty nalot utworzony przez niektóre grzyby na produktach spożywczych i innych substancjach organicznych

plik plʲik n
tiedosto
(informatyka, informatyczny) zbiór danych stanowiących jedną całość;

pliocen ˈplʲjɔt͡sɛ̃n n
plioseenikausi
(geologia, geologiczny) młodsza epoka neogenu

plioceński adj
plioseenikautinen
(geologia, geologiczny) dotyczący pliocenu, związany z pliocenem, występujący lub powstały w pliocenie

pliszka ˈplʲiʃka n
västäräkki
(ornitologia, ornitologiczny) drobny ptak z długim ogonem należący do jednego z dwóch rodzajów rodziny pliszkowatych, Motacillidae;

pliszka górska n
virtavästäräkki
(ornitologia, ornitologiczny) Motacilla cinerea, gatunek drobnego ptaka z rzędu wróblowatych;

pliszka siwa ˈplʲiʃka ˈɕiva n
västäräkki
(ornitologia, ornitologiczny) Motacilla alba, najczęściej spotykany w Polsce gatunek pliszki;

plomba n
paikka
(stomatologia, stomatologiczny) wypełnienie dentystyczne w zębie

plotka ˈplɔtka n
juoru
pogłoska, często nieprawdziwa i szkodliwa dla czyjejś reputacji; wiadomość powtarzana z ust do ust, która traci swoje pierwsze, prawdziwe znaczenie;

plotkować plɔtˈkɔvat͡ɕ v
juoruilla
opowiadać, roznosić plotki

plurale tantum n
plurale tantum pluratiivi
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) rzeczownik występujący w danym znaczeniu wyłącznie w liczbie mnogiej;

plus plus adj
plus
dodatni

plus plus conjunction
plus
(matematyka, matematyczny) dodać (spójnik łączący składniki przy dodawaniu)

plus plus n
plus
(matematyka, matematyczny) znak w postaci krzyżyka oznaczający dodawanie lub wartość powyżej zera
znak przy ocenie szkolnej podwyższający ją

plus dodatni, plus ujemny ˈpluz dɔˈdatʲɲi ˈplus uˈjɛ̃mnɨ idiom
negatiivinen plussa positiivinen plussa
niezdecydowana, niejednoznaczna ocena, i dobrze i źle

plusk plusk interjection
loiskahdus
wykrzyknik naśladujący plusk (1.1)

plusk plusk n
loiskahdus
odgłos wydawany przy zderzeniu wody lub innej płynnej substancji (np. błota) i twardego przedmiotu

pluskać ˈpluskat͡ɕ v
loiskia
o cieczy: chlapać, wydając odgłos

pluskwa ˈpluskfa n
lude
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, żywiący się krwią, żyjący w pomieszczeniach owad z gatunku pluskwa domowa, Cimex lectularius;

pluskwiak ˈpluskfʲjak n
lude
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) uskrzydlony owad będący pasożytem roślin i zwierząt, występujący na całym świecie w wielu, zróżnicowanych morfologicznie gatunkach;

plusz n
plyysi
(włókiennictwo) rodzaj miękkiej, puszystej tkaniny z okrywą włókienną;

pluszowy miś pluˈʃɔvɨ ˈmʲiɕ n
nallekarhu
zabawka w kształcie misia wykonana z pluszu

plutokracja n
plutokratia rahavalta
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma rządów, w której władzę sprawują najbogatsi

pluton ˈplutɔ̃n n
plutonium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pu i liczbie atomowej 94;

pluviôse n
pluviôse
nazwa piątego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym;

pluć plut͡ɕ v
sylkeä
wyrzucać, wydalać coś z ust, najczęściej ślinę

plądrować plɔ̃nˈdrɔvat͡ɕ v
anastaa
przeczesywać jakiś obszar w poszukiwaniu łupów, dokonywać aktów grabieży na jakimś terenie

pląsawica ˌplɔ̃w̃saˈvʲit͡sa n
korea
(medycyna, medyczny) mimowolne, nieprawidłowe ruchy obwodowych części ciała;

plątanina ˌplɔ̃ntãˈɲĩna n
sotku
jeden lub wiele podłużnych elementów bezładnie skierowanych tak, że na pierwszy rzut oka trudno określić ich początek, koniec lub przebieg

pneumatyczny ˌpnɛwmaˈtɨt͡ʃnɨ adj
pneumaattinen
zawierający sprężone powietrze lub poruszany za jego pomocą

pneumatyka pnɛwˈmatɨka n
pneumatiikka
(fizyka, fizyczny) nauka, dział inżynierii mechanicznej;

po pɔ preposition
jälkeen
…służący do tworzenia wyrażeń, w których część za przyimkiem odbyła się wcześniej, niż część przed przyimkiem, lub znajduje się dalej w kolejności

po czym ˈpɔ‿t͡ʃɨ̃m
jolloin
a następnie, później zaś

po drodze adv
matkalla
o miejscu tak, że bezproblemowe jest dotarcie do określonego miejsca na trasie między dwoma innymi punktami

po moim trupie pɔ‿ˈmɔ<sup>j</sup>ĩm ˈtrupʲjɛ interjection
vain kuolleen ruumiini yli
nigdy na to nie pozwolę, nigdy na to się nie zgodzę, sprzeciwiam się absolutnie

po nitce do kłębka pɔ‿ˈɲitt͡sɛ dɔ‿ˈkwɛ̃mpka adv
yksi asia johti toiseen
(iść/dojść/trafić) do rezultatu, konkluzji, rozwiązania poznając kolejne szczegóły, fakty

po pierwsze pɔ‿ˈpʲjɛrfʃɛ adv
ensiksi
przy wyliczaniu jako początek, jako pierwszy element listy przedmiotów, zagadnień, zjawisk itp.

po prostu pɔ‿ˈprɔstu adv
vain
bezpośrednio, otwarcie, w sposób prosty, nie komplikując niepotrzebnie

po turecku ˌpɔ‿tuˈrɛt͡sku adv
jalat ristissä
o siadzie: ze skrzyżowanymi nogami

pobieżny adj
kursorinen
wykonany na szybko, bez wnikania w szczegóły, bez zgłębiania treści

pobożny pɔˈbɔʒnɨ adj
hurskas
taki, który żyje zgodnie z zasadami religii

pobyt ˈpɔbɨt n
oleskelu
przebywanie w jakimś miejscu, pozostawanie gdzieś

pobór n
asevelvollisuus
(administracja) (wojskowość, wojskowy) powołanie do służby wojskowej;

pocałunek ˌpɔt͡saˈwũnɛk n
suudelma
serdeczne dotknięcie ustami innej osoby

pochlebca n
imartelija
człowiek pochlebiający komu

pochlebiać v
imarrella
chwalić przesadnie

pochlebstwo n
imartelu
nadmierna lub nieszczera pochwała z celem przypodobania się

pochmurny pɔˈxmurnɨ adj
pilvinen
pokryty chmurami, mroczny wskutek pokrycia chmurami

pochodna pɔˈxɔdna n
derivaatta
(chemia, chemiczny) związek chemiczny pochodzący od innego związku;
(matematyka, matematyczny) granica ilorazu zmiany wartości funkcji i przyrostu zmiennej niezależnej tej funkcji, gdy przyrost ten dąży do określonej wartości;

pochodnia pɔˈxɔdʲɲa n
soihtu
smolne łuczywo lub skręcone pakuły, szmaty nasycone smołą osadzone na kawałku drewna, używane dawniej do oświetlania, obecnie raczej dla efektów świetlnych;

pochodzenie ˌpɔxɔˈd͡zɛ̃ɲɛ n
alkuperä syntyperä
wywodzenie się z czegoś

pochwa ˈpɔxfa n
emätin
(anatomia, anatomiczny) żeński narząd rozrodczy ssaków;
tuppi huotra
futerał na broń białą;

pochwała pɔxˈfawa n
kehu
pochwalenie kogoś lub czegoś

pochwodziób n
tuppinokka
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju Chionis;

pochyłość pɔˈxɨwɔɕt͡ɕ n
rinne
powierzchnia ukośna względem poziomu

pociecha pɔˈt͡ɕɛxa n
lohtu
to, co pociesza; pokrzepiające słowa, wsparcie

pocieszyciel n
lohduttaja
ten, który daje pocieszenie

pocisk ˈpɔt͡ɕisk n
luoti
przedmiot miotany z broni miotającej lub wyrzutni mający razić cel lub wykonać inne zadanie, np. zadymić, oświetlić pole walki;

pocisk manewrujący ˈpɔt͡ɕisk ˌmãnɛvruˈjɔ̃nt͡sɨ n
risteilyohjus
(wojskowość, wojskowy) bezpilotowa, sterowalna lub programowalna maszyna przemieszczająca się drogą powietrzną, a przeznaczona do przenoszenia ładunku wybuchowego;

pociąg ˈpɔt͡ɕɔ̃ŋk n
juna
(transport, transportowy) (kolejnictwo) (technologia, technika, techniczny) lokomotywa z wagonami;

pociąg pocztowy ˈpɔt͡ɕɔ̃ŋk pɔt͡ʃˈtɔvɨ n
postijuna
pociąg używany do przewozu przesyłek pocztowych, a w niektórych przypadkach do sortowania poczty

pociągający adj
viehättävä
wzbudzający zainteresowanie

pociągać v
houkutella
być dla kogoś interesującym, intrygującym, również seksualnie atrakcyjnym

pocić się ˈpɔt͡ɕit͡ɕ‿ɕɛ v
hikoilla
(fizjologia, fizjologiczny) wydzielać pot wskutek działania temperatury, choroby, wysiłku

poczekalnia ˌpɔt͡ʃɛˈkalʲɲa n
odotushuone
miejsce dla osób, które czekają

poczta ˈpɔt͡ʃta n
posti
instytucja zajmująca się przekazywaniem listów, paczek, towarów, pieniędzy itp.
korespondencja, listy
posti postitoimisto
budynek lub pomieszczenie, w którym znajduje się siedziba poczty (1.1)

poczta elektroniczna n
sähköposti
(informatyka, informatyczny) przesyłanie wiadomości drogą internetu

poczta pantoflowa ˈpɔt͡ʃta ˌpãntɔˈflɔva n
hevosmiesten uutistoimisto
nieformalny kanał przekazywania informacji; plotki

pocztowy pɔt͡ʃˈtɔvɨ adj
posti-
związany z pocztą, dotyczący poczty

pocztówka pɔt͡ʃˈtufka n
postikortti
karta służąca do korespondencji, zwykle z fotografią lub obrazkiem po jednej stronie, wysyłana pocztą, bez koperty;

poczucie pɔˈt͡ʃut͡ɕɛ n
tunne
świadomość czegoś, zdawanie sobie sprawy z czegoś; zdolność odbierania, odczuwania, rozumienia czegoś

poczucie humoru pɔˈt͡ʃut͡ɕɛ xũˈmɔru n
huumorintaju
umiejętność dostrzegania rzeczy śmiesznych, zabawnych, wrażliwość na komizm czegoś

poczwarka pɔt͡ʃˈfarka n
kotelo
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) przejściowa forma owadów w rozwoju larwalnym;

poczwórny adj
nelinkertainen
cztery razy większy
powtórzony cztery razy

poczytalny adj
syyntakeinen
świadomy dokonywanych przez siebie czynów

początek pɔˈt͡ʃɔ̃ntɛk n
alku alkaminen
to, od czego się coś zaczyna

początkowo ˌpɔt͡ʃɔ̃ntˈkɔvɔ adv
aluksi
na początku, wstępnie

początkowy ˌpɔt͡ʃɔ̃ntˈkɔvɨ adj
alku-
stanowiący początek czegoś, występujący lub odbywający się na początku czegoś

pod pɔt preposition
alla
…wskazujący położenie kogoś lub czegoś poniżej omawianego wyrażenia
…wskazujący ruch kogoś lub czegoś w kierunku dołu omawianego wyrażenia

pod gołym niebem pɔd‿ˈɡɔwɨ̃mʲ ˈɲɛbɛ̃m adv
ulkoilmassa
na świeżym powietrzu, na zewnątrz budynku, bez zadaszenia

pod wrażeniem ˌpɔd‿vraˈʒɛ̃ɲɛ̃m adj
vaikuttunut
pozytywnie zaskoczony

pod względem
suhteen
…wskazuje na sens, kryterium

podatek pɔˈdatɛk n
vero
powszechna obowiązkowa danina uiszczana zwykle na rzecz państwa, ale również na rzecz Kościoła, władcy;

podatek kościelny pɔˈdatɛk ːɔɕˈt͡ɕɛlnɨ n
kirkollisvero
(ekonomia, ekonomiczny) podatek pobierany na rzecz kościoła, np. w formie odpisu;

podatek od wartości dodanej pɔˈdatɛk ˌɔd‿varˈtɔɕt͡ɕi dɔˈdãnɛj n
arvonlisävero
(ekonomia, ekonomiczny) podatek od towarów i usług doliczany do ich ceny na kolejnych etapach ich tworzenia w zależności od kwoty, o jaką kolejne podmioty biorące udział w procesie tworzenia zwiększą ich wartość

podatnik pɔˈdatʲɲik n
veronmaksaja
osoba zobowiązana do płacenia podatków, osoba płacąca podatki

podatność n
alttius
cecha tego, co podatne

podatny adj
altis
ulegający z łatwością czemuś
mukautuvainen
(technologia, technika, techniczny) łatwo podlegający obróbce, wpływowi fizycznemu

podać ˈpɔdat͡ɕ v
ojentaa
przekazać coś komuś do rąk

podbródek pɔdˈbrudɛk n
leuka
(anatomia, anatomiczny) dolna część twarzy poniżej warg

podbój ˈpɔdbuj n
valloitus
wkroczenie i opanowanie terenów zajmowanych przez kogoś innego

podcast n
podcast
(publikatory) (informatyka, informatyczny) audycja dźwiękowa lub wideo dostarczana za pomocą RSS;

podchwytliwy adj
hankala
zawierający element który ma zmylić, wprawić w zakłopotanie lub oszukać

podczas ˈpɔṭt͡ʃas preposition
aikana
…służący do wyrażenia zdarzenia, równolegle z którym dzieje się (lub odbyła się) czynność, a które trwało przez cały czas wykonywania czynności

podczerwień pɔṭˈt͡ʃɛrvʲjɛ̇̃ɲ n
infrapuna
(optyka, optyczny) zakres promieniowania elektromagnetycznego o długości fali zawierającej się pomiędzy światłem widzialnym a falami radiowymi;

podczerwony ˌpɔṭt͡ʃɛrˈvɔ̃nɨ adj
infrapuna-
(optyka, optyczny) o promieniowaniu elektromagnetycznym: mający długość fali z zakresu pomiędzy światłem widzialnym a falami radiowymi

poddany n
alamainen
osoba urodzona lub osiadła na terenie należącym do władcy

poddasze pɔdˈːaʃɛ n
ullakko
(budownictwo) przestrzeń znajdująca się bezpośrednio pod stromym dachem, wykorzystywana jako strych lub do celów mieszkalnych

podejrzany ˌpɔdɛjˈʒãnɨ adj
epäilyksenalainen
taki, którego się o coś podejrzewa, posądzony o coś

podejrzany ˌpɔdɛjˈʒãnɨ n
epäilyksenalainen
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ktoś, kto jest posądzony o popełnienie przestępstwa, komu w wyniku śledztwa przedstawiono zarzuty

podejrzenie ˌpɔdɛjˈʒɛ̃ɲɛ n
epäily
posądzenie kogoś o coś, domniemanie czyjejś winy

podejrzewać ˌpɔdɛjˈʒɛvat͡ɕ v
epäillä
przypuszczać

podejrzliwość n
epäilyttävyys
cecha tego, kto jest podejrzliwy; nieufność, niedowierzanie

podejście pɔˈdɛjɕt͡ɕɛ n
lähestymistapa
sposób traktowania kogoś lub czegoś, stosunek do kogoś lub czegoś

podejźrzon n
ketonoidanlukko
(botanika, botaniczny) Botrychium Sw. rodzaj roślin z rodziny nasięźrzałowatych (Ophioglossaceae);

podeszwa pɔˈdɛʃfa n
antura
(obuwnictwo, obuwniczy) dolna część buta chroniąca stopę przed różnymi urazami
(potocznie, potoczny) spodnia część stopy

podfolder pɔtˈfɔldɛr n
alikansio
(informatyka, informatyczny) folder znajdujący się w innym folderze, położony niżej w strukturze katalogów

podgatunek n
alalaji
(systematyka) (biologia, biologiczny) (subspecies), jednostka taksonomiczna;

podgorzałka ˌpɔdɡɔˈʒawka n
ruskosotka
(ornitologia, ornitologiczny) Aythya nyroca, brązowy ptak wodny zamieszkujący wyspowo Eurazję;

podgrzybek brunatny n
ruskotatti
(systematyka) (mikologia, mikologiczny) Imleria badia, gatunek gatunek grzybów z rodziny borowikowatych;

podium ˈpɔdʲjũm n
palkintokoroke
podwyższenie w sali albo na świeżym powietrzu przeznaczone dla mówców, na występy artystyczne;

podklasa n
alaluokka
(systematyka) kategoria systematyczna niższa od klasy

podkolanówka ˌpɔtkɔlãˈnufka n
polvisukka
długa skarpetka sięgająca do kolana

podkoszulek ˌpɔtkɔˈʃulɛk n
aluspaita
krótka trykotowa lub bawełniana koszulka, noszona bezpośrednio na ciele;

podkowa pɔtˈkɔva n
hevosenkenkä
metalowe wzmocnienie kopyt końskich;

podkradać pɔtˈkradat͡ɕ v
näpistää
kraść komuś część czegoś, kraść coś stale w niewielkich ilościach, po trochu

podkładka n
aluslaatta
(technologia, technika, techniczny) element pomocniczy, płytka pomiędzy oddzielnymi materiałami, wprowadzona celem wzmocnienia, zabezpieczenia lub wyrównania konstrukcji

podkładka pod mysz n
hiirimatto
(informatyka, informatyczny) mały materiałowy lub plastikowy dywanik używany pod myszkę komputerową

podlewać pɔdˈlɛvat͡ɕ v
kastella
(ogrodnictwo, ogrodniczy) zasilać roślinę w wodę

podlizywać się v
imarrella
(potocznie, potoczny) zabiegając o czyjeś względy, pochlebić komuś, kto stoi wyżej w jakiejś hierarchii

podmenu n
alivalikko
(informatyka, informatyczny) menu podrzędne w stosunku do innego

podmiejski pɔdˈmʲjɛ̇jsʲci adj
esikaupunki-
znajdujący się na przedmieściu

podmiot ˈpɔdmʲjɔt n
subjekti
(gramatyka) wyraz lub fraza określająca wykonawcę lub odbiorcę czynności;
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba lub instytucja, która wykonuje jakąś czynność prawną, mająca prawa wobec czegoś

podmorski adj
merenalainen
leżący pod powierzchnią morza; przeznaczony do działania pod powierzchnią morza; dziejący się pod powierzchnią morza

podmuch ˈpɔdmux n
tuulahdus
strumień powietrza

podniebienie ˌpɔdʲɲɛˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
kitalaki suulaki
(anatomia, anatomiczny) górna część jamy gębowej kręgowców;

podnosić pɔdˈnɔɕit͡ɕ v
kohottaa
unieść, wziąć coś do góry
ustawiać coś do pionu

podnosić do kwadratu v
korottaa neliöön
(przenośnie, przenośnia) sprawiać, że coś jest bardziej nasilone, niż zwykle
(matematyka, matematyczny) mnożyć pewną liczbę przez samą siebie

podobać się pɔˈdɔbat͡ɕ‿ɕɛ v
miellyttää
odpowiadać czyjemuś gustowi, wyczuciu estetycznemu, robić na kimś dobre wrażenie; wydawać się komuś sympatycznym

podobieństwo ˌpɔdɔˈbʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
samankaltaisuus yhtäläisyys
zgodność pewnych cech, właściwości pomiędzy osobami lub rzeczami

podobny pɔˈdɔbnɨ adj
samanlainen
wyglądający prawie tak samo, mający zbliżony wygląd

podoficer n
aliupseeri
(wojskowość, wojskowy) (administracja) osoba zajmująca odpowiednią pozycję w hierarchii jakiejś służby mundurowej; w Polsce: posiadająca stopień co najmniej kaprala, a niższy niż podporucznika;

podpalacz n
tuhopolttaja
człowiek umyślnie wzniecający pożar

podpalenie ˌpɔtpaˈlɛ̃ɲɛ n
tuhopoltto
umyślne podłożenie ognia mające na celu wywołanie pożaru;

podpis ˈpɔtpʲis n
allekirjoitus
własnoręcznie napisane imię i nazwisko (lub symbol)

podpułkownik ˌpɔtpuwˈkɔvʲɲik n
everstiluutnantti
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski, w Wojsku Polskim bezpośrednio poprzedzający pułkownika, a powyżej stopnia majora;

podrodzina n
alaheimo
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) subfamilia, takson (grupa taksonomiczna) pośredni pomiędzy rodziną a rodzajem;

podrywać pɔdˈrɨvat͡ɕ v
iskeä
(potocznie, potoczny) zagadywać inną osobę i starać się zainteresować ją sobą w celach romantycznych lub erotycznych; uwodzić

podrzutek pɔḍˈʒutɛk n
katulapsi
dziecko opuszczone przez rodziców i podrzucone obcym ludziom

podrząd n
alalahko
(biologia, biologiczny) (systematyka) kategoria systematyczna niższa od rzędu; grupa powstała z podzielenia rzędu na niższe;

podrzędny pɔḍˈʒɛ̃ndnɨ adj
alamainen
(gramatyka) występujący w związku zależności jako element podporządkowany elementowi nadrzędnemu

podróż ˈpɔdruʃ n
matka
długotrwałe przemieszczanie się z jednego miejsca do drugiego

podróż poślubna n
häämatka
podróż odbywana przez parę nowożeńców

podróżniczek ˌpɔdruʒʲˈɲit͡ʃɛk n
sinirinta
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia svecica, mały, eurazjatycki ptak występujący na terenach wilgotnych;

podróżnik pɔdˈruʒʲɲik n
matkailija
ktoś, kto podróżuje, jest w podróży (szczególnie często)

podróżować ˌpɔdruˈʒɔvat͡ɕ v
matkustaa
przebywać drogę w celu odwiedzenia odległego miejsca

podręcznik pɔdˈrɛ̃n͇t͡ʃʲɲik n
oppikirja
książka służąca do nauki, podająca wiedzę z jakiejś dziedziny;

podskórny adj
ihonalainen
umiejscowiony pod skórą

podstawa pɔtˈstava n
kanta
pewna zasada, baza teoretyczna
to, na czym coś stoi

podstawowy ˌpɔtstaˈvɔvɨ adj
vaatimaton
główny, elementarny

podszewka pɔṭˈʃɛfka n
vuorausaine
(krawiectwo) cienka tkanina wszyta po wewnętrznej stronie ubrania

podtrzymywać ˌpɔtṭʃɨ̃ˈmɨvat͡ɕ v
pönkittää
trzymać kogoś lub coś, nie dać komuś, czemuś upaść, być podporą czegoś

podtyp n
alajakso
(biologia, biologiczny) (systematyka) w systematyce takson niższy od typu
alalaji
(informatyka, informatyczny) konstrukcja programistyczna;

podtytuł n
alaotsikko
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) tytuł uzupełniający, umieszczany po tytule właściwym

poduszeczka ˌpɔduˈʃɛt͡ʃka n
neulatyyny
miniaturowa poduszka do wbijania igieł lub szpilek

poduszka pɔˈduʃka n
tyyny pielus
worek wypełniony miękkim materiałem używany jako część pościeli lub w celach dekoracyjnych;

poduszka powietrzna pɔˈduʃka pɔˈvʲjɛṭʃna n
turvatyyny
(motoryzacja) rodzaj poduszki zabezpieczającej kierowcę lub pasażera przed skutkami wypadku drogowego, w momencie zderzenia wypełniającej się błyskawicznie gazem; element pasywnego systemu bezpieczeństwa w samochodzie;

poduszkowiec ˌpɔduˈʃkɔvʲjɛt͡s n
ilmatyynyalus
pojazd wodno-lądowy unoszący się nad podłożem na poduszce powietrznej;

podwieczorek ˌpɔdvʲjɛˈt͡ʃɔrɛk n
iltapäiväkahvit
posiłek między obiadem a kolacją

podwiązka pɔdˈvʲjɔ̃w̃ska n
sukkanauha
opaska lub taśma elastyczna podtrzymująca pończochę, skarpetkę;

podwodny pɔdˈvɔdnɨ adj
vedenalainen
będący pod powierzchnią wody; odbywający się pod wodą, w całkowitym zanurzeniu

podwozie pɔdˈvɔʑɛ n
alusta
(motoryzacja) dolna część pojazdu z układem jezdnym i kierowniczym;
laskuteline
(lotnictwo, lotniczy) dolna część samolotu umożliwiająca jego postój oraz toczenie się po ziemi;

podwójnie adv
kaksin verroin
dwa razy tyle

podwójny pɔˈdvujnɨ adj
kaksinkertainen
składający się z dwóch jednakowych lub podobnych części

podwójny podbródek n
kaksoisleuka
warstwy tłuszczu zbierające się na szyi, poniżej właściwego podbródka człowieka, które formując się tworzą wypukłość przypominajacą podbródek

podwładny pɔdˈvwadnɨ adj
alainen
podlegający komuś, pozostający pod czyjąś władzą

podwładny pɔdˈvwadnɨ n
alainen
osoba podległa komuś, czyjś pracownik

podzbiór n
osajoukko
(matematyka, matematyczny) zbiór zawarty w innym zbiorze; zbiór którego wszystkie elementy należą do innego zbioru

podzespół n
komponentti
(technologia, technika, techniczny) części zmontowane ze sobą

podział ˈpɔd͡ʑaw n
jakaminen
podzielenie czegoś na dwie lub więcej części

podzielny adj
jaollinen
(matematyka, matematyczny) taki, który daje się podzielić bez reszty przez konkretną liczbę

podziemny pɔdʲˈʑɛ̃mnɨ adj
maanalainen
znajdujący się pod powierzchnią ziemi

podziw ˈpɔd͡ʑif n
ihailu
zdumienie połączone z uznaniem, zachwytem

podziwiać pɔˈd͡ʑivʲjät͡ɕ v
ihailla
darzyć podziwem

podziękowanie ˌpɔd͡ʑɛ̃ŋkɔˈvãɲɛ n
kiitos
(rzeczownik odczasownikowy) od podziękować

podzwrotnikowy adj
subtrooppinen
leżący w pobliżu zwrotnika, właściwy dla strefy zwrotnika

podłoga pɔdˈwɔɡa n
lattia
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) pozioma powierzchnia w budynku, po której chodzą ludzie, wykonana z drewna, kamienia itp.; podłoże

podłokietnik n
kyynärnoja
(książkowy) oparcie pod łokcie, np. u fotela;

podły ˈpɔdwɨ adj
ilkeä
wynikający z czyjejś niegodziwości

podżebrze n
ylävatsa
(anatomia, anatomiczny) część jamy brzusznej pod żebrami

podżegać v
kannustaa
wzniecać negatywne uczucie lub czyny wobec kogo lub czego

poeta pɔˈɛta n
runoilija
literat piszący wiersze, tworzący poezję

poetka pɔˈɛtka n
runoilijatar
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) kobieta, która pisze wiersze

poetycki ˌpɔɛˈtɨt͡sʲci adj
runollinen
związany z poezją

poezja pɔˈɛzʲja n
runous lyriikka
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) działalność literacka obejmująca wiersze, twórczość poetycką

poganin pɔˈɡãɲĩn n
pakana
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba wyznająca religię inną niż jedna z monoteistycznych, abrahamowych (jak chrześcijaństwo, islam, judaizm)

pogarda pɔˈɡarda n
halveksunta
uczucie niechęci, poczucie wyższości wobec kogoś lub czegoś

pogardliwy ˌpɔɡarˈdlʲivɨ adj
epäkunnioittava
wyrażający pogardę

pogawędka ˌpɔɡaˈvɛ̃ntka n
juttelu
krótka, lekka rozmowa

pogański pɔˈɡãj̃sʲci adj
pakanallinen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z pogaństwem

pogańsko adv
pakanallisesti
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sposobem pogańskim, tak jak czynią poganie

pogaństwo pɔˈɡãj̃stfɔ n
pakanuus
często (pejoratywnie, pejoratywny) określenie zazwyczaj używane przez wyznawców religii monoteistycznych (judaizmu, chrześcijaństwa i islamu) na określenie wyznawania religii niechrześcijańskich, głównie politeistycznych lub animalistycznych

pogoda pɔˈɡɔda n
sää ilma
chwilowy stan atmosfery;

pogodny pɔˈɡɔdnɨ adj
kirkas
(książkowy) pełen spokoju, wesoły, odznaczający się pogodą ducha

pogranicze ˌpɔɡrãˈɲit͡ʃɛ n
raja-alue
obszar przy granicy dzielącej przestrzenie

pogrom ˈpɔɡrɔ̃m n
pogromi
masowe zabójstwo ludności należącej do tej samej grupy np. narodowościowej, etnicznej, religijnej

pogrzeb ˈpɔɡʒɛp n
hautajaiset
uroczyste pogrzebanie zmarłego w ziemi

pogłos n
kaikuefekti
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sztuczny efekt stosowany m.in. w muzyce elektronicznej imitujący zachowanie się dźwięku w przestrzeniach zamkniętych

pogłoska pɔˈɡwɔska n
kuulopuhe
rozpowszechniana wiadomość, której autentyczność jest niepewna, niesprawdzona

pohukiwanie n
huhuilu
(ornitologia, ornitologiczny) niski dźwięk wydawany i powtarzany przez sowy i puchacze

poimek pɔˈ<sup>j</sup>ĩmɛk n
postpositio
(gramatyka) nieodmienna część mowy, łącząca się z wyrazem (występująca po nim) i zmieniająca jego sens, występująca m.in. w językach ugrofińskich;

pointylizm n
pointillismi
(sztuka) technika malarska polegająca na równomiernym pokrywaniu powierzchni obrazu drobnymi punktami czystych kolorów;

pojawiać się pɔˈjavʲjät͡ɕ‿ɕɛ v
ilmestyä
stawać się widocznym, jawnym

pojawić się pɔˈjavʲit͡ɕ‿ɕɛ v
ilmestyä
(zobacz) pojawiać się

pojazd ˈpɔjast n
ajonuvo
(potocznie, potoczny) samochód
kulkuneuvo ajoneuvo
maszyna mogąca przemieszczać się sama lub z pomocą zwierząt pociągowych;

pojedynczy ˌpɔjɛˈdɨ̃n͇t͡ʃɨ adj
yksittäinen
taki, który jest tylko jeden; osobny

pojedynek n
kaksintaistelu
dawna metoda rozwiązywania zatargów honorowych polegająca na walce dwóch przeciwników używających broni siecznej lub palnej w obecności sekundantów

pojemnik pɔˈjɛ̃mʲɲik n
astia säiliö
zbiornik (naczynie, skrzynia, kosz itp.), w którym przechowywane są materiały, towary, przedmioty, substancje

pojemność pɔˈjɛ̃mnɔɕt͡ɕ n
kapasitanssi
parametr zbiornika lub naczynia określający, ile cieczy, gazu lub materiałów sypkich może się w nim zmieścić

pojutrze pɔˈjuṭʃɛ adv
ylihuomenna ylihuominen
za dwa dni, dwa dni po dniu dzisiejszym

pokarm ˈpɔkarm n
ruoka
pożywienie organizmów żywych danego gatunku (w szczególności człowieka);

pokarmowy adj
digestiivinen
dotyczący pokarmu

pokazać język pɔˈkazat͡ɕ ˈjɛ̃w̃zɨk v
näyttää kieltä
(dosłownie) wykonać minę wyciągając język z ust
(przenośnie, przenośnia) zadrwić z kogoś

pokazywać ˌpɔkaˈzɨvat͡ɕ v
näyttää
demonstrować, dawać komuś możliwość nauczenia się poprzez wykonywanie danej czynności
wskazywać w jakimś kierunku
näyttää osoittaa
dawać możliwość zobaczenia czegoś
wykonywać ruchy informujące kogoś o czymś

poker ˈpɔkɛr n
pokeri
(termin karciany) gra hazardowa, w różnych odmianach, polegająca na uzyskaniu najlepszej kombinacji kart w ręku w stosunku do przeciwników;

pokląskwa pɔˈklɔ̃w̃skfa n
pensastasku
(ornitologia, ornitologiczny) Saxicola rubetra, niewelki ptak wędrowny z rzędu wróblowatych, na wiosnę i w lecie często spotykany na łąkach;

pokojowy ˌpɔkɔˈjɔvɨ adj
rauhallinen
dotyczący porozumienia lub zgody
o spokojnym usposobieniu

pokolenie ˌpɔkɔˈlɛ̃ɲɛ n
sukupolvi
grupa ludzi lub zwierząt będących mniej więcej w tym samym wieku

pokora pɔˈkɔra n
nöyryys
świadomość własnych ograniczeń i słabości skłaniająca do niesprzeciwiania się życiowym koniecznościom

pokorny adj
nöyrä
nie wywyższający się, skromny

pokrewieństwo ˌpɔkrɛˈvʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
sukulaisuus
relacja łącząca osoby posiadające wspólnego przodka;

pokrewny pɔˈkrɛvnɨ adj
samankaltainen
mający wspólne pochodzenie

pokrywać pɔˈkrɨvat͡ɕ v
kattaa
(handel, handlowy) płacić, zapewniać całkowite finansowanie danej części
nanosić coś na coś
(zootechnika, zootechniczny) zapładniać
stanowić pokrywę, przykrycie czegoś

pokrzewka pɔˈkʃɛfka n
kerttu
(ornitologia, ornitologiczny) mały, częściowo wędrowny ptak z podrodziny gajówek, rodziny pokrzewkowatych, rzędu wróblowych, objęty ścisłą ochroną gatunkową;

pokrzywa pɔˈkʃɨva n
nokkonen
(botanika, botaniczny) jednoroczna roślina zielna lub bylina z rodzaju pokrzywa (1.1), o ząbkowatych liściach pokrytych parzącymi włoskami

pokrótce pɔˈkrutt͡sɛ adv
lyhyesti
mówiąc w skrócie

pokusa pɔˈkusa n
houkutus
trudne do opanowania pragnienie

pokój ˈpɔkuj n
huone
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wieczny pokój
(budownictwo) część mieszkania, izba
rauha
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) stan panujący między dwoma narodami, bez działań wojennych, bez wypowiedzenia wojny
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pakt kończący wojnę
(przestarzałe, przestarzały) spokój

pokój dwuosobowy n
kahden hengen huone
pokój przeznaczony dla dwóch osób, najczęściej z jednym łóżkiem

pokój gościnny ˈpɔkuj ɡɔɕˈt͡ɕĩnːɨ n
olohuone
w mieszkaniu: duży pokój, salon

pokład ˈpɔkwat n
kansi täkki
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) każde poziome pokrycie kadłuba statku;

pokładełko n
munanasetin
(zoologia, zoologiczny) narząd w postaci cienkiej wydłużonej rureczki, służący do składania jaj, występujący u samic wielu gatunków owadów, pajęczaków i niektórych ryb;

polana pɔˈlãna n
aukea
(leśnictwo) pozbawione drzew miejsce w lesie;

polatucha ˌpɔlaˈtuxa n
liito-orava
(zoologia, zoologiczny) Pteromys volans, gatunek gryzonia z rodziny wiewiórkowatych, występuje w tajdze od Finlandii po Sachalin i Kamczatkę;

pole ˈpɔlɛ n
kenttä
(fizyka, fizyczny) obszar działania sił;
miejsce do wypełnienia w formularzu, krzyżówce, na planszy, w formularzu elektronicznym
pelto kenttä
(rolnictwo, rolniczy) część ziemi przeznaczona pod uprawę;

pole bitwy ˈpɔlɛ ˈbʲitfɨ n
taistelukenttä
miejsce, w którym odbyła/odbywa się bitwa, walka lub starcie

pole elektryczne ˈpɔlɛ ˌːlɛkˈtrɨt͡ʃnɛ n
sähkökenttä
(fizyka, fizyczny) pole fizyczne, stan przestrzeni, w której na ładunek elektryczny działa siła;

pole grawitacyjne n
gravitaatiokenttä
(fizyka, fizyczny) pole wytwarzane przez obiekty posiadające masę;

pole karne n
rangaistusalue rangaistusaitio
(sport, sportowy) część boiska piłki nożnej położona przy bramce, oznaczona białymi liniami (większa niż pole bramkowe, które obejmuje), gdzie drużyna broniąca za określone przewinienia może zostać ukarana według specjalnych zasad

pole magnetyczne n
magneettikenttä
(fizyka, fizyczny) stan przestrzeni z siłami oddziałującymi na poruszające się ładunki elektryczne;

pole minowe n
miinakenttä
(wojskowość, wojskowy) obszar pokryty minami;

polecać pɔˈlɛt͡sat͡ɕ v
suositella
przedstawiać kogoś lub coś w korzystnym świetle

polegać pɔˈlɛɡat͡ɕ v
luottaa
na kimś ufać komuś, być pewnym jego zachowania

polemika pɔˈlɛ̃mʲika n
polemiikki kiista
dyskusja na temat sporny dla obu stron dyskusji

polenta n
polenta
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ludowa włoska potrawa z mąki z dodatkami;

poli- prefix
poly- moni-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na wielość, mnogość czegoś

poliamoria ˌpɔlʲi<sup>j</sup>ãˈmɔrʲja n
polyamoria monisuhteisuus
(socjologia, socjologiczny) zaangażowanie w związek miłosny z więcej niż jedną osobą jednocześnie za zgodą i wiedzą wszystkich osób tworzących dany związek;

poliandria ˌpɔlʲiˈ<sup>j</sup>ãndrʲja n
monimiehisyys polyandria
forma poligamii, w której kobieta jest zamężna jednocześnie z dwoma lub więcej mężczyznami;

policja pɔˈlʲit͡sʲja n
poliisi
instytucja państwowa mająca za zadanie ochronę obywateli przed przestępcami, wykrywanie przestępstw itp.;
(potocznie, potoczny) grupa policjantów

policja drogowa n
liikennepoliisi
(administracja) formacja policyjna zajmująca się nadzorem nad ruchem na drogach publicznych

policjant pɔˈlʲit͡sʲjãnt n
poliisi
funkcjonariusz policji

policjantka ˌpɔlʲiˈt͡sʲjãntka n
naispoliisi
kobieta, która pracuje w policji

policzalny adj
luvullinen
taki, który daje się policzyć

policzek pɔˈlʲit͡ʃɛk n
poski
(anatomia, anatomiczny) każde z dwóch miejsc na twarzy pod okiem, obok nosa

poliester n
polyesteri
(chemia, chemiczny) syntetyczny polimer zawierający w łańcuchu wiązania estrowe;

polietylen n
polyeteeni
(chemia, chemiczny) termoplastyczny polimer syntetyczny otrzymywany przez polimeryzację etenu;

polifonia n
moniäänisyys polyfonia
faktura muzyczna, w której co najmniej dwa głosy prowadzone są równocześnie i niezależnie od siebie;

poligamia ˌpɔlʲiˈɡãmʲja n
polygamia moniavioisuus
(socjologia, socjologiczny) związek małżeński z wieloma osobami

poligamiczny adj
moniavioinen
(socjologia, socjologiczny) (zoologia, zoologiczny) dotyczący poligamii

poliglota ˌpɔlʲiˈɡlɔta n
kielitaituri
osoba znająca i biegle się posługująca wieloma językami;

poligon pɔˈlʲiɡɔ̃n n
harjoitusalue
(wojskowość, wojskowy) wydzielony obszar służący do ćwiczeń wojskowych

poligynia ˌpɔlʲiˈɡɨ̃ɲja n
monivaimoisuus
forma poligamii, w której mężczyzna jest żonaty jednocześnie z dwiema lub więcej kobietami;

polimer n
polymeeri
(chemia, chemiczny) substancja chemiczna o bardzo dużej masie cząsteczkowej, składająca się z merów;

polimeryzacja ˌpɔlʲĩmɛrɨˈzat͡sʲja n
polymerisaatio
(chemia, chemiczny) proces chemiczny, w wyniku którego ze związków o małej masie cząsteczkowej (monomerów) powstają związki o dużej masie cząsteczkowej (polimery);

polimorficzny adj
monimuotoinen
mający różne postaci

polimorfizm n
monimuotoisuus
(biologia, biologiczny) zjawisko szczególnego zróżnicowania budowy osobników i przystosowania do pełnienia określonych ról w społeczeństwie;
(chemia, chemiczny) zjawisko występowania różnych odmian krystalograficznych tej samej substancji chemicznej. Występuje ono wtedy, gdy ta sama substancja może występować w dwóch lub nawet kilku formach krystalicznych;
(informatyka, informatyczny) mechanizmy pozwalające programiście używać wartości, zmiennych i podprogramów na kilka różnych sposobów;

polineuropatia n
polyneuropatia
(medycyna, medyczny) zespół objawów wynikłych z uszkodzenia wielu nerwów obwodowych

polinezyjski adj
polynesialainen
(geografia, geograficzny) dotyczący Polinezji

polipropylen n
polypropeeni
(chemia, chemiczny) termoplastyczny polimer syntetyczny;

poliptyk n
polyptyykki
(sztuka) praca artystyczna składająca się z wielu części tworzących jedno dzieło, w szczególności typ wieloczęściowej nastawy ołtarzowej charakterystyczny dla późnego gotyku;

polis ˈpɔlʲis n
kaupunkivaltio
(historia, historyczny, historycznie) typ organizacji państwa w starożytnej Grecji, który obejmował ośrodek miejski wraz z przyległymi obszarami;

polisacharyd ˌpɔlʲisaˈxarɨt n
polysakkaridi
(biochemia, biochemiczny) sacharyd będący polimerem zbudowanym z więcej niż 10 częsteczek monosacharydów;

politeista ˌpɔlʲitɛˈ<sup>j</sup>ista n
polyteisti
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek wyznający politeizm, wierzący w wielu bogów

politeistyczny ˌpɔlʲitɛ<sup>j</sup>iˈstɨt͡ʃnɨ adj
monijumalainen
związany z politeizmem, właściwy politeizmowi i/lub politeistom

politeizm ˌpɔlʲiˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
polyteismi monijumalisuus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielobóstwo, kult wielu bogów;

politologia ˌpɔlʲitɔˈlɔɟja n
valtiotiede
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się ogólnie pojętą polityką;

politura n
pulituuri
spirytusowy roztwór szelaku używany w meblarstwie do wykańczania powierzchni drewna; .

politycznie adv
poliittisesti
w sposób dotyczący polityki

polityczny ˌpɔlʲiˈtɨt͡ʃnɨ adj
poliittinen
dotyczący polityki, związany z polityką, nastawiony na osiągnięcie korzyści w polityce

polityk pɔˈlʲitɨk n
poliitikko
osoba zajmująca się polityką

polityka pɔˈlʲitɨka n
politiikka
całokształt działań jakiejś grupy, partii politycznej lub organizacji związanych z dążeniem do zdobycia i utrzymania władzy;
system odgórnie wprowadzonych zasad

polka ˈpɔlka n
polkka
(choreografia, choreograficzny) czeski taniec ludowy w metrum 2/4;

polo ˈpɔlɔ n
poolo
(sport, sportowy) gra drużynowa rozgrywana konno, w której za pomocą długich kijów dąży się do umieszczenia drewnianej kuli w bramce przeciwnej drużyny;

polon ˈpɔlɔ̃n n
polonium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny promieniotwórczy o symbolu Po i liczbie atomowej 84;

polonez pɔˈlɔ̃nɛs n
poloneesi
(choreografia, choreograficzny) tradycyjny, ludowy taniec polski w metrum 3/4;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyczna forma oparta o polonez (1.1);

polowanie ˌpɔlɔˈvãɲɛ n
jahti metsästys
(łowiectwo, łowiecki) zespół czynności podejmowanych celem wytropienia i zabicia dzikiej zwierzyny
metsästys
(przenośnie, przenośnia) zorganizowany pościg za określonymi ludźmi w celu ich ujęcia lub zabicia

polować pɔˈlɔvat͡ɕ v
jahdata metsästää
brać udział w polowaniu, tropić aby zabić

polski ˈpɔlsʲci adj
puolalainen puola
odnoszący się do Polski lub Polaków

polski ˈpɔlsʲci n
puola puolalainen
(językoznawstwo, językoznawczy) zachodniosłowiański język używany przez Polaków;

polskość ˈpɔlskɔɕt͡ɕ n
puolalaisuus
cecha tego, co polskie; polski charakter czegoś

polszczyzna pɔlˈʃt͡ʃɨzna n
puola
(językoznawstwo, językoznawczy) język polski

poltergeist n
räyhähenki
niewidzialny duch, hałasujący w nawiedzanym domu

polędwica ˌpɔlɛ̃ndˈvʲit͡sa n
filee
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso z grzbietu zwierzęcia

pomagać pɔ̃ˈmaɡat͡ɕ v
auttaa opastaa
ułatwiać komuś jakąś czynność, poprzez branie udziału w niej

pomarańcza ˌpɔ̃maˈrãj̃n͇t͡ʃa n
appelsiini
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc cytrusowy o pomarańczowej skórce
appelsiinipuu appelsiini
(botanika, botaniczny) drzewo, którego owocem jest pomarańcza (1.1);

pomarańczowy ˌpɔ̃marãj̃n͇ˈt͡ʃɔvɨ adj
oranssi
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (spożywczy) dotyczący owoców pomarańczy, zawierający owoce pomarańczy, zrobiony z owoców pomarańczy; (także, też) przypominający je w smaku, zapachu lub wyglądzie
mający kolor drugiego pasma tęczy, taki jak kolor owocu pomarańczy itp.; żółty z czerwonym zabarwieniem;

pomiar ˈpɔ̃mʲjar n
mittaus mittaaminen
(metrologia, metrologiczny) ustalenie wartości pewnej wielkości fizycznej;

pomidor pɔ̃ˈmʲidɔr n
tomaatti
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) owoc pomidora (1.2)
(botanika, botaniczny) Lycopersicon Mill., sekcja roślin z rodzaju psianka;

pomiędzy pɔ̃ˈmʲjɛ̃nd͡zɨ preposition
välissä
(zobacz) między

pomnik ˈpɔ̃mʲɲik n
monumentti
rzeźba, posąg utworzony w celu upamiętnienia jakiegoś wydarzenia lub osoby;

pomoc ˈpɔ̃mɔt͡s n
apu ohje
ułatwienie komuś życia lub wykonania określonej czynności

pomocnictwo n
avustava
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umyślne przestępstwo lub wykroczenie polegające na ułatwieniu innej osobie popełnienia czynu zabronionego;

pomocnik pɔ̃ˈmɔt͡sʲɲik n
avustaja
pracownik pracujący pod czyimś kierunkiem

pomorski pɔ̃ˈmɔrsʲci adj
pommerilainen
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dotyczący Pomorza; pochodzący z Pomorza;

pompa ˈpɔ̃mpa n
pumppu
(mechanika) maszyna do wymuszania przepływu cieczy lub gazu;

pompa ciepła ˈpɔ̃mpa ˈt͡ɕɛpwa n
lämpöpumppu
(fizyka, fizyczny) teoretyczna maszyna cieplna, która wymusza przepływ ciepła z obszaru o niższej temperaturze do obszaru o temperaturze wyższej;

pompka ˈpɔ̃mpka n
punnerrus
(mechanika) niewielkie urządzenie do pompowania, najczęściej wody lub powietrza
(sport, sportowy) ćwiczenie gimnastyczne polegające na uginaniu i prostowaniu ramion, wykonywane z dłońmi i palcami stóp opartymi o podłogę;

pomurnik pɔ̃ˈmurʲɲik n
kalliokiipijä
(ornitologia, ornitologiczny) Tichodroma muraria, niewielki ptak z rodziny kowalikowatych;

pomysł ˈpɔ̃mɨsw̥ n
idea
myśl zawierająca plan działania lub rozwiązanie jakiegoś problemu

pomysłowość ˌpɔ̃mɨˈswɔvɔɕt͡ɕ n
kekseliäisyys
dodatnia cecha intelektu charakteryzująca się zdolnością do tworzenia nowych pomysłów, projektów i koncepcji, byciu pomysłowym i pełnym inwencji twórczej

pomysłowy ˌpɔ̃mɨˈswɔvɨ adj
kekseliäs
mający wiele pomysłów

pomyłka pɔ̃ˈmɨwka n
virhe
błąd w rozumowaniu lub w postępowaniu

pomyślność pɔ̃ˈmɨɕl̥nɔɕt͡ɕ n
menestys
sprzyjający los, korzystny bieg wydarzeń

ponad ˈpɔ̃nat preposition
yli
…tworzący konstrukcję opisującą relację większości w stosunku do jakiejś wielkości
…tworzący konstrukcję opisującą położenie kogoś lub czegoś powyżej omawianego wyrażenia

ponadprzeciętny adj
keskimääräistä parempi
większy lub lepszy od przeciętnego

poncz n
punssi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój z wymieszanych różnych rodzajów alkoholi, soków owocowych i innych składników;

poniedziałek ˌpɔ̃ɲɛ̇ˈd͡ʑawɛk n
maanantai
pierwszy dzień tygodnia;

poniedziałkowy ˌpɔ̃ɲɛ̇d͡ʑawˈkɔvɨ adj
maanantainen
związany z poniedziałkiem, dotyczący poniedziałku, dziejący się w poniedziałek

ponieważ pɔ̃ˈɲɛvaʃ conjunction
koska sillä siksi
…wyrażający przyczynę czegoś z takiego powodu, że…

ponton ˈpɔ̃ntɔ̃n n
ponttoni
nadmuchiwana łódź o płaskim dnie;

pontyfik n
pontiff
(przenośnie, przenośnia) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) papież lub inny wyższy duchowny
(starożytność) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kapłan w starożytnym Rzymie, który należał do kolegium czuwającego nad formalną stroną kultu religijnego;

pontyfikat ˌpɔ̃ntɨˈfʲikat n
paavius
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) urząd sprawowany przez pontyfika w starożytnym Rzymie
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) okres sprawowania władzy przez papieża lub biskupa;

pontyjski adj
Pontos
związany z Pontem, dotyczący Pontu

pooperacyjny adj
leikkauksen jälkeinen
(medycyna, medyczny) następujący po operacji

popelina ˌpɔpɛˈlʲĩna n
popliini
(włókiennictwo) rodzaj tkaniny o splocie płóciennym;

popielaty ˌpɔpʲjɛˈlatɨ adj
tuhkanharmaa
mający kolor jasnoszary, taki jak kolor popiołu

popielica n
unikeko
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodzaju popielic (1.1)

popielniczka ˌpɔpʲjɛlʲˈɲit͡ʃka n
tuhkakuppi
otwarty pojemnik służący do strząsania do niego popiołu z papierosa;

popiersie pɔˈpʲjɛrʲɕɛ n
rintakuva
(sztuka) rzeźbiarskie lub malarskie przedstawienie postaci od tułowia w górę;

popiół ˈpɔpʲjuw n
tuhka
szary proszek pozostający po spaleniu czegoś

poporodowy adj
synnytyksen jälkeinen
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) następujący po porodzie, związany z okresem po porodzie

popołudnie ˌpɔpɔˈwudʲɲɛ n
iltapäivä
okres pomiędzy południem a wieczorem

poprawiać pɔˈpravʲjät͡ɕ v
korjata
usuwać błędy, np. z tekstu
czynić coś lepszym, doskonalszym

poprawność polityczna pɔˈpravnɔɕt͡ɕ ˌpɔlʲiˈtɨt͡ʃna n
poliittinen korrektius
(socjologia, socjologiczny) norma językowa zalecająca w tzw. dyskursie publicznym unikanie określeń i zwrotów, które mogą urazić, obrazić, naruszyć godność osób, o których się wypowiadamy czy z którymi polemizujemy;

poprawny pɔˈpravnɨ adj
oikea
zgodny z poprawnością, z normą lub zasadami, nie mający błędów, nie wykraczający poza określoną normę

poprzeczka pɔˈpʃɛt͡ʃka n
poikkipalkki
(sport, sportowy) belka układana na stojakach do skoków wzwyż i skoków o tyczce
(sport, sportowy) poprzeczna belka łącząca górne końce pionowych słupków bramki
belka albo listwa umocowana w poprzek czegoś

poprzedni pɔˈpʃɛdʲɲi adj
edellinen
taki, który poprzedza (w kolejności)
viime
taki, który był uprzednio (w czasie)

poprzednik n
edeltäjä
ten, który zajmował się daną sprawą lub był w określonym miejscu poprzednio
ehtolause
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwsza, podrzędna część okresu warunkowego

poprzednio pɔˈpʃɛdʲɲɔ adv
aiemmin
przed określonym czasem

popręg ˈpɔprɛ̃ŋk n
satulavyö
zakładany pod brzuchem konia pas przytrzymujący siodło;

populacja ˌpɔpuˈlat͡sʲja n
asukasluku
(biologia, biologiczny) podstawowa jednostka ekologiczna oznaczająca wszystkie osobniki danego gatunku żyjące na danym terenie w tym samym czasie
(socjologia, socjologiczny) ogół ludzi żyjących w tym samym czasie na danym terenie
(statystyka, statystyczny) zbiór jednostek na temat których wyciągane są wnioski poprzez analizę próby statystycznej

popularność ˌpɔpuˈlarnɔɕt͡ɕ n
suosio
bycie powszechnie znanym i lubianym, ogólne uznanie i rozgłos

popularny ˌpɔpuˈlarnɨ adj
suosittu
taki, który jest powszechnie używany; znany ogółowi społeczeństwa, cieszący się uznaniem; ceniony

populizm pɔˈpulʲism̥ n
populismi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) popieranie idei politycznych i ekonomicznych, które są w danym momencie najbardziej popularne w celu łatwego zdobycia poparcia bez zwracania uwagi na rzeczywistą możliwość zrealizowania obietnic, zwłaszcza pod kątem finansowym;

popyt ˈpɔpɨt n
kysyntä
(ekonomia, ekonomiczny) ilość dóbr i usług, którą konsumenci są w stanie nabyć po określonej cenie i w określonym czasie

por pɔr n
purjo purjosipuli
(botanika, botaniczny) Allium porrum L., roślina dwuletnia z rodziny amarylkowatych, uprawiana w celach konsumpcyjnych;
purjosipuli purjo
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) warzywo z młodych pędów pora (1.1)

pora ˈpɔra n
aika
pewien okres, czas trwania czegoś
stosowny moment, właściwa chwila na jakąś czynność

pora deszczowa n
sadekausi
(meteorologia, meteorologiczny) jedna z dwóch pór roku w klimacie podzwrotnikowym charakteryzująca się bardzo dużymi opadami atmosferycznymi;

pora dnia n
aika päivästä
określona część doby

pora roku ˈpɔra ˈrɔku n
vuodenaika
okres, w którym na skutek ruchu Ziemi i zmian jej oświetlenia występują zbliżone warunki klimatyczne, wpływające na wegetację roślin i zwierząt;

pora sucha ˈpɔra ˈsuxa n
kuiva kausi
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) jedna z dwóch pór roku w klimacie podzwrotnikowym charakteryzująca się bardzo niskimi opadami atmosferycznymi;

porada pɔˈrada n
neuvo
wskazówka, zalecenie komuś czegoś

poranny pɔˈrãnːɨ adj
aamu
taki, który ma miejsce o poranku

porażenie n
sähköisku
(medycyna, medyczny) zaburzenie pracy układu nerwowego dające liczne objawy ubytkowe

porażka pɔˈraʃka n
tappio häviö
przegrana bitwa

porcelana ˌpɔrt͡sɛˈlãna n
posliini
materiał ceramiczny służący do wyrobu delikatnych naczyń stołowych lub ozdób;

porcelanowy ˌpɔrt͡sɛlãˈnɔvɨ adj
posliininen
wykonany z porcelany

porcja ˈpɔrt͡sʲja n
annos
określona ilość (płynu, pokarmu, leku) przeznaczona np. do spożycia, użycia

pornografia ˌpɔrnɔˈɡrafʲja n
pornografia
wizerunek osób lub przedmiotów, wywołujący podniecenie seksualne;

pornograficzny ˌpɔrnɔɡraˈfʲit͡ʃnɨ adj
pornografinen siveetön
związany z pornografią, dotyczący pornografii

pornokracja n
pornokratia
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie czasów, w których kobiety rozpustne, kurtyzany wywierały znaczny wpływ na sprawy publiczne;

poronienie ˌpɔrɔ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ n
keskenmeno
(fizjologia, fizjologiczny) przedwczesne zakończenie ciąży wskutek wydalenia obumarłego zarodka lub płodu;

poronić v
saada keskenmeno
(medycyna, medyczny) urodzić przedwcześnie martwy płód

porost ˈpɔrɔst n
jäkälä
(przestarzałe, przestarzały) (biologia, biologiczny) symbiotyczny organizm składający się z grzyba i zielenicy lub cyjanobakterii;

porowatość n
huokoisuus
cecha tego, co jest porowate, co ma pory

porowaty adj
huokoinen
o ciele stałym mający pory wewnątrz swojej struktury
posiadający małe otwory (pory) na powierzchni

poroże n
sarvi
(łowiectwo, łowiecki) oba rogi samca jeleniowatych

port pɔrt n
satama
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wyznaczone miejsce, wyposażone w odpowiednią infrastrukturę, umożliwiające załadunek i wyładunek statków wodnych;

portal ˈpɔrtal n
portaali
(architektura, architektoniczny) ozdobne obramowanie otworu drzwiowego;
(informatyka, informatyczny) rozbudowany internetowy serwis informacyjny – ogólny lub poświęcony wąskiej tematyce;

portfel ˈpɔrtfɛl n
lompakko
najczęściej skórzany przedmiot o spłaszczonym kształcie służący do przechowywania pieniędzy, kart płatniczych, biletów i innych dokumentów (jak np. dowód osobisty, legitymacja)

portier ˈpɔrtʲjɛr n
talonmies
(urzędowy) osoba pełniąca służbę przy wejściu do budynku (instytucji, hotelu, itp.)

portmonetka n
lompakko
mała, kieszonkowa, zamykana torebka na bilon

portorykański adj
puertoricolainen
związany z Portorykiem (państwem lub wyspą) albo Portorykańczykami

portowy pɔrˈtɔvɨ adj
satama-
związany z portem, dotyczący portu

portret ˈpɔrtrɛt n
muotokuva
(sztuka) dzieło plastyczne przedstawiające konkretną osobę lub grupę osób
(przenośnie, przenośnia) charakterystyka postaci (zwłaszcza literackiej)

portret pamięciowy ˈpɔrtrɛt ˌpãmʲjɛ̇̃ɲˈt͡ɕɔvɨ n
tunnistamiskuvalaite
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) portret osoby wykonany według wskazówek świadka, który tę osobę widział; używany zwłaszcza do odtwarzania wyglądu nieznanych sprawców przestępstw;

portretować ˌpɔrtrɛˈtɔvat͡ɕ v
piirtää (jonkun/jonkin) kuva
sporządzać portret (plastyczny lub literacki) osoby lub grupy osób

portugalski ˌpɔrtuˈɡalsʲci adj
portugalilainen portugali
odnoszący się do państwa Portugalia, wywodzący się z Portugalii, związany z Portugalią

portugalski ˌpɔrtuˈɡalsʲci n
portugali portugalinkielinen
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Portugalii;

portugalskojęzyczny ˌpɔrtuˈɡalskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ adj
kielinen
posługujący się językiem portugalskim
taki, którego mieszkańcy posługują się językiem portugalskim

portugalskość n
portugalilaisuus
typowo portugalski charakter czegoś, kogoś

portulaka pospolita n
vihannesportulakka
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Portulaca oleracea L. rozprzestrzeniony na całej kuli ziemskiej gatunek rośliny jednorocznej z rodziny portulakowatych;

portulaka warzywna n
vihannesportulakka
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Portulaca oleracea L. (zobacz) portulaka pospolita

portyk n
portiikki
(architektura, architektoniczny) przednia część budowli przed wejściem głównym, z rzędem kolumn;

porucznik pɔˈrut͡ʃʲɲik n
luutnantti
(wojskowość, wojskowy) jeden z oficerskich stopni wojskowych;

porwanie pɔˈrvãɲɛ n
sieppaus
działanie podjęte w celu uprowadzenia kogoś lub czegoś; wywiezienie kogoś lub czegoś, a następnie przetrzymywanie (często w ukryciu)

poryw n
puuska
nagły, mocny ruch czy uderzenie siły natury

porywać się z motyką na słońce v
haukata liian iso pala
zabierać się za coś, czego nie jest się w stanie zrobić

porzeczka pɔˈʒɛt͡ʃka n
viinimarja herukka
(botanika, botaniczny) Ribes, rodzaj roślin z rodziny agrestowatych;
(spożywczy) owoc porzeczki (1.1)

porządek pɔˈʒɔ̃ndɛk n
järjestys
stan, w którym jest czysto, coś jest ułożone według jakiegoś planu
kolejność czegoś
siivous
czynność sprzątania, porządkowania

porządek dziobania n
nokkimisjärjestys
(przenośnie, przenośnia) (socjologia, socjologiczny) hierarchia społeczna w określonej grupie, która określa prawdopodobieństwo doświadczenia agresji ze strony członków grupy;

poród ˈpɔrut n
synnytys
(fizjologia, fizjologiczny) (ginekologia, ginekologiczny) zakończenie ciąży, wydanie dojrzałego płodu z organizmu matki;

porównanie ˌpɔruvˈnãɲɛ n
vertailu
(rzeczownik odczasownikowy) od porównać
konstrukcja semantyczna i figura retoryczna, w której cechy jednego przedmiotu zestawione są z cechami innego;

porównawczy adj
vertaileva
opierający się na porównaniu

porównywalny adj
vertailukelpoinen
na tyle podobny do czegoś, że można go z tym porównać, zestawić

porównywać ˌpɔruvˈnɨvat͡ɕ v
verrata
zestawiać ze sobą rzeczy lub osoby w celu znalezienia ich cech wspólnych lub różnic

poręcz ˈpɔrɛ̃n͇t͡ʃ n
kaide
uchwyt biegnący wzdłuż schodów
balustrada balkonu
nojapuut
poręcze (sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny z dwóch równoległych żerdzi;

poręczyciel n
takaaja
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ktoś, kto poręcza czyjeś wierzytelności

posada pɔˈsada n
posti
miejsce pracy dające stały dochód

posag ˈpɔsak n
myötäjäiset
rzeczy, które panna dostawała dawniej od rodziców, kiedy wychodziła za mąż

poselstwo n
lähetystö
misja dyplomatyczna
siedziba misji dyplomatycznej

posiadacz pɔˈɕadat͡ʃ n
omistaja
ktoś, kto coś ma, posiada

posiadanie ˌpɔɕaˈdãɲɛ n
hallinta
(rzeczownik odczasownikowy) od posiadać
omistajuus
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) faktyczne władztwo nad rzeczą;

posiadać pɔˈɕadat͡ɕ v
omistaa omata
(książkowy) o człowieku: być właścicielem czegoś o dużej wartości

posiadłość pɔˈɕadwɔɕt͡ɕ n
alusmaa
teren i zabudowania należące do kogoś

posiłek pɔˈɕiwɛk n
ateria
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) coś do zjedzenia, pożywienia się

posmak n
jälkimaku
wrażenie dziwności smaku pokarmu lub napoju

posrebrzać pɔˈsrɛbʒat͡ɕ v
hopeoida
pokrywać coś warstwą srebra

post pɔst n
paasto
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dobrowolna rezygnacja ze spożywania niektórych lub wszystkich pokarmów i z rozrywek;
czas obowiązywania postu (1.1)

postanowienie ˌpɔstãnɔˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
lupaus
coś, co zostało postanowione; decyzja, konkretny zamiar

postać ˈpɔstat͡ɕ n
hahmo
bohater utworu literackiego, filmu
określenie istoty, wyglądu, sylwetki
zewnętrzna forma, kształt czegoś

postmodernistyczny adj
postmoderni
związany z postmodernizmem, dotyczący postmodernizmu

postmodernizm n
postmodernismi
(sztuka) (filozofia, filozoficzny) (historia, historyczny, historycznie) XX-wieczny ruch artystyczny, kulturowy i filozoficzny odrzucający modernistyczny sposób myślenia;

postprodukcja n
jälkituotanto
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) etap produkcji filmu między filmowaniem, a premierą, w którym przetwarza się surowy materiał filmowy dodając efekty komputerowe, ścieżkę dźwiękową, napisy itp.

postulować ˌpɔstuˈlɔvat͡ɕ v
postuloida
proponować lub domagać się czegoś

postęp ˈpɔstɛ̃mp n
edistys
rozwój, osiągnięcie kolejnego etapu

postępowy ˌpɔstɛ̃mˈpɔvɨ adj
edistyksellinen
wyrażający postęp; też: będący zwolennikiem postępu

poszukiwacz ˌpɔʃuˈcivat͡ʃ n
etsijä
osoba, która czegoś poszukuje

posłowie pɔˈswɔvʲjɛ n
jälkipuhe
uwagi od wydawcy lub autora umieszczane na końcu książki;

posłuszeństwo n
kuuliaisuus
postawa zgody na wykonywanie cudzych poleceń, rozkazów

posłusznie adv
kuuliaisesti
w sposób posłuszny

posłuszny pɔˈswuʃnɨ adj
kuuliainen
spełniający bez protestu polecenia

pot pɔt n
hiki
(fizjologia, fizjologiczny) wydzielina gruczołów potowych;

potajemnie ˌpɔtaˈjɛ̃mʲɲɛ adv
salaa
ukrywając coś przed kimś, bez wiedzy innych, w tajemnicy

potas ˈpɔtas n
kalium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu K i liczbie atomowej 19;

potaż ˈpɔtaʃ n
potaska
(chemia, chemiczny) węglan potasu, (K2CO3);

potem ˈpɔtɛ̃m adv
myöhemmin sitten
później, w chwili następnej

potencjalny ˌpɔtɛ̃nˈt͡sʲjalnɨ adj
mahdollinen
możliwy do zrealizowania, osiągnięcia

potencjał pɔˈtɛ̃nt͡sʲjaw n
potentiaali
(fizyka, fizyczny) miara energii potrzebnej do przeniesienia jednostkowego ładunku (np. ładunku elektrycznego lub masy) z nieskończoności do danego punktu
tkwiący w kimś lub czymś zasób możliwości

potencjometr ˌpɔtɛ̃nˈt͡sʲjɔ̃mɛtr̥ n
potentiometri
(technologia, technika, techniczny) opornik z możliwością zmiany (poprzez zmianę położenia styku na ścieżce oporowej) rezystancji przez użytkownika;

potok ˈpɔtɔk n
puro
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) ciek wodny o wartkim nurcie, płynący skalnym lub kamienistym korytem o dużym spadku;

potomek pɔˈtɔ̃mɛk n
jälkeläinen
(książkowy) dziecko (w stosunku do rodziców), także dalszy następca (wnuk, prawnuk)

potop ˈpɔtɔp n
kaatosade
(hydrologia, hydrologiczny) powódź powstała na rozległych terenach
(przenośnie, przenośnia) duże ilości czegoś
paisumus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielka powódź opisana w Starym Testamencie (Rdz 6–8), jako kara zesłana przez Boga;

potrzeba pɔˈṭʃɛba n
tarve
uczucie konieczności wykonania lub zrobienia czegoś

potrzeba jest matką wynalazków pɔˈṭʃɛba ˈjɛst ˈmatkɔ̃w̃ ˌvɨ̃naˈlaskuf proverb
hätä keinon keksii
to sytuacja skłania do wprowadzania innowacji i ułatwiania sobie życia

potrzebny pɔˈṭʃɛbnɨ adj
tarpeellinen
taki, bez którego trudno jest się obyć, niezbędny lub przydatny

potrzebować ˌpɔṭʃɛˈbɔvat͡ɕ v
tarvita
mieć potrzebę/pragnienie posiadania/zrobienia czegoś; pragnąć kogoś w jakimś celu

potrzeszcz ˈpɔṭʃɛʃt͡ʃ n
harmaasirkku
(ornitologia, ornitologiczny) Emberiza calandra, mały ptak z rodziny trznadlowatych o niepozornym szarym upierzeniu;

potrzos n
pajusirkku
(ornitologia, ornitologiczny) Emberiza schoeniclus, ptak z rodziny trznadlowatych;

potrójny pɔˈtrujnɨ adj
kolmois-
składający się z trzech jednakowych lub podobnych części

potwierdzenie ˌpɔtfʲjɛrˈd͡zɛ̃ɲɛ n
vahvistus
pismo, wypowiedź lub podpis, które coś potwierdzają

potwierdzić pɔˈtfʲjɛrʲd͡ʑit͡ɕ v
vahvistaa
stwierdzić prawdziwość (autentyczność, istnienie) czegoś, dać potwierdzenie

potwór ˈpɔtfur n
hirviö
straszny stwór

potyczka pɔˈtɨt͡ʃka n
kahakka
niewielkie starcie, walka drobnych oddziałów zbrojnych

potylica ˌpɔtɨˈlʲit͡sa n
takaraivo
(anatomia, anatomiczny) kość potyliczna, kość czaszki, w której znajduje się otwór łączący jamę mózgoczaszki z kanałem kręgowym kręgosłupa;

potęga pɔˈtɛ̃ŋɡa n
potenssi
(matematyka, matematyczny) wynik potęgowania;
coś potężnego
przeważająca siła i skuteczność

potężny pɔˈtɛ̃w̃ʒnɨ adj
voimakas
o wielkiej mocy

poufność n
luottamuksellisuus
cecha tego, co poufne; cecha tych, którzy są poufni

poufny pɔˈ<sup>w</sup>ufnɨ adj
salainen
tajny, powierzony w sekrecie

powaga pɔˈvaɡa n
vakavuus
zrównoważony, opanowany sposób bycia, nieuleganie emocjom

poważnie pɔˈvaʒʲɲɛ adv
vakavasti
w sposób poważny

poważny pɔˈvaʒnɨ adj
vakava
budzący obawy, groźny dla życia; (także, też) skomplikowany, obarczony dużym ryzykiem
o człowieku, sytuacji, opinii itp.: charakteryzujący się powagą
mający uznanie u innych osób
odpowiedzialny, godny zaufania

powiadomienie n
tiedonanto
danie komuś znać o czymś, przekazanie wiadomości, przekazanie do informacji

powiedzenie ˌpɔvʲjɛˈd͡zɛ̃ɲɛ n
sanonta
przysłowie, maksyma, popularne zdanie

powiedzieć pɔˈvʲjɛ̇d͡ʑɛ̇t͡ɕ v
sanoa
wyrazić coś słowami, oznajmić
wyrazić w jakikolwiek sposób komunikatywny

powieka pɔˈvʲjɛka n
silmäluomi
(anatomia, anatomiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kawałek skóry zakrywający oko;

powierzchnia pɔˈvʲjɛʃxʲɲa pɔˈvʲjɛʃxʲɲɛ n
pinta
zewnętrzna strona
określony obszar, o ograniczonych rozmiarach
wierzchnia warstwa masy jakiejkolwiek substancji, cieczy

powierzchownie ˌpɔvʲjɛʃˈxɔvʲɲɛ adv
pinnallisesti
w sposób powierzchowny

powierzchowny adj
pinnallinen
taki, który opiera się na płytkiej, pobieżnej obserwacji, który nie wnika w istotę rzeczy

powieszenie ˌpɔvʲjɛˈʃɛ̃ɲɛ n
hirttäjäiset
jeden ze sposobów wykonywania kary śmierci;

powietrze pɔˈvʲjɛṭʃɛ n
ilma
mieszanina gazów, z której składa się atmosfera Ziemi;
w związkach z przyimkami miejsce ponad ziemią

powietrzny pɔˈvʲjɛṭʃnɨ adj
ilma
związany z powietrzem, dotyczący powietrza

powieść ˈpɔvʲjɛ̇ɕt͡ɕ n
romaani
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) długi utwór narracyjny opisujący rozbudowany ciąg zdarzeń; zwykle udostępniany w formie książki;

powieść graficzna n
sarjakuvakirja
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wielowątkowy dłuższy utwór literacki wydany w formie komiksu;

powinien pɔˈvʲĩɲɛ̃n modal
kuulua
musieć
wyrażający coś, co warto, żeby podmiot zrobił
wyrażający coś, czego mówiący spodziewa się po podmiocie

powiększać pɔˈvʲjɛ̃ŋkʃat͡ɕ v
suurentaa
powodować, że obraz czegoś staje się większy pod względem rozmiarów

powiększenie ˌpɔvʲjɛ̃ŋˈkʃɛ̃ɲɛ n
suurennus
(rzeczownik odczasownikowy) od powiększyć

powodzenia ˌpɔvɔˈd͡zɛ̃ɲa interjection
onnea
wyraża życzenie udanej pracy, szczęścia

powojenny adj
sodanjälkeinen
taki, który dzieje się po wojnie

powoli pɔˈvɔlʲi adv
hitaasti
wolno, z małą prędkością

powolność n
hitaus
cecha bycia powolnym; właściwość rozwijania się nieśpiesznie

powolny pɔˈvɔlnɨ adj
hidas
odbywający się, wykonywany lub przebiegający powoli

powrót ˈpɔvrut n
palaaminen
ponowne osiągnięcie tego samego stanu, sytuacji
ponowne przybycie do tego samego miejsca
wznowienie wykonywania czegoś po przerwie

powróz n
köysi
gruby, mocny sznur z plecionego włókna

powstanie pɔˈfstãɲɛ n
kansannousu
zbrojne wystąpienie ludności państwa, miasta lub pewnego obszaru, skierowane przeciw dotychczasowej władzy, najczęściej okupacyjnej;

powstanie warszawskie pɔˈfstãɲɛ varˈʃafsʲcɛ n
Varsovan kansannousu
(historia, historyczny, historycznie) działania zbrojne podjęte przez żołnierzy Armii Krajowej na terenie Warszawy i w jej okolicach od 1 sierpnia 1944 roku;

powstaniec pɔˈfstãɲɛt͡s n
kapinallinen
uczestnik powstania zbrojnego, insurekcji

powszechnie pɔˈfʃɛxʲɲɛ adv
tavallisesti
w sposób powszechny

powtarzać pɔˈftaʒat͡ɕ v
toistaa
mówić lub robić coś kolejny raz; wykonywać czynność, którą już ktoś zrobił

powyżej pɔˈvɨʒɛj preposition
edellä
znajdujący się wyżej czegoś, umieszczony nad czymś

powód ˈpɔvut n
syy
coś, co uzasadnia podjęcie jakiegoś działania lub zmianę stanu emocjonalnego

powódź ˈpɔvut͡ɕ n
ryöppy
(przenośnie, przenośnia) potok (np. słów), mnogość
tulva
(meteorologia, meteorologiczny) (hydrologia, hydrologiczny) zalanie wodą pewnego obszaru;

powój ˈpɔvuj n
kiertokasvi
(botanika, botaniczny) Convolvulus, liczący około 250 gatunków rodzaj roślin z rodziny powojowatych;

powściągliwy adj
pidättyväinen
potrafiący zachować opanowanie, mający umiar

poza ˈpɔza n
asento
postawa, stan ciała w danej chwili

pozamałżeński ˌpɔzãmawˈʒɛ̃j̃sʲci adj
avioliiton ulkopuolinen
odbywający się poza związkiem małżeńskim danej osoby, (także, też) będący rezultatem takiego działania

pozamieniać się z chujem na łby ˌpɔzãˈmʲjɛ̇̃ɲät͡ɕ‿ɕɛ ˈs‿xujɛ̃m na‿ˈwbɨ idiom
ajatella munallaan
(wulgarnie, wulgaryzm) o mężczyźnie myśleć, działać nierozsądnie pod wpływem motywacji seksualnych

pozarządowy ˌpɔzaʒɔ̃nˈdɔvɨ adj
kansalainen
działający poza rządem

pozasądowy adj
ilman tuomiota
odbywający się bez udziału sądu

pozaziemski adj
avaruus
pochodzący spoza Ziemi

pozbawienie ˌpɔzbaˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
riistäminen
sprawienie, że ktoś lub coś nie posiada danej rzeczy

pozbawienie wolności n
vapaudenriisto
odebranie komuś swobody wbrew jego woli
vapausrangaistus
kara polegająca na zamknięciu skazanego w zakładzie karnym

poziom ˈpɔʑɔ̃m n
leveli
etap gry komputerowej
stan zaawansowania czegoś, faza rozwoju
wartość jakiejś mierzalnej wielkości
taso
położenie, układ czegoś względem jakiejś płaszczyzny
stopień wykształcenia osoby, stan czyjejś kultury, wiedzy

poziom morza ˈpɔʑɔ̃m ˈːɔʒa n
merenpinnan taso
(geografia, geograficzny) umowny punkt wyjścia do pomiarów wysokości lub głębokości;

poziomka pɔˈʑɔ̃mka n
ahomansikka metsämansikka
(botanika, botaniczny) Fragaria, roślina o jadalnych, czerwonych owocach podobnych do truskawek, tylko mniejszych, rosnąca dziko, przeważnie w lasach, także uprawiana w ogrodach;

poziomo adv
vaakasuoraan
równolegle do podłoża

poziomy pɔˈʑɔ̃mɨ adj
vaakasuora
prostopadły do kierunku siły grawitacji

poznać ˈpɔznat͡ɕ v
tutustua
zdobyć wiedzę o czymś zwłaszcza poprzez bezpośrednie doświadczenie

pozornie adv
näennäisesti nähtävästi ilmeisesti
sprawiając wrażenie prawdziwego

pozorny pɔˈzɔrnɨ adj
näennäinen
nieprawdziwy, ale sprawiający wrażenie prawdziwego

pozostawać ˌpɔzɔˈstavat͡ɕ v
jäädä jäljelle
być częścią czegoś; pozostałością, resztą po czymś lub kimś

pozostawiać wiele do życzenia ˌpɔzɔˈstavʲjäd͡ʑ ˈvʲjɛlɛ ˌdɔ‿ʒɨˈt͡ʃɛ̃ɲa v
jättää toivomisen varaa
nie spełniać oczekiwań

pozować pɔˈzɔvat͡ɕ v
poseerata
przyjmować nieruchomą pozycję do zdjęcia lub obrazu
udawać kogoś, kim się nie jest

pozwalać pɔˈzvalat͡ɕ v
sallia
umożliwiać, sprawiać, że coś staje się możliwe, wykonalne
sallia antaa suoda
zgadzać się, aby ktoś mógł coś zrobić

pozycja pɔˈzɨt͡sʲja n
asento
(ekonomia, ekonomiczny) stanowisko kupującego/sprzedającego wobec przewidywanego przez niego przyszłego kursu instrumentu pochodnego wyrażone przez kupno bądź sprzedaż nieposiadanych kontraktów terminowych
paikka
konkretne ułożenie ludzkiego ciała
położenie kogoś lub czegoś w przestrzeni określane za pomocą współrzędnych lub odległości od innych obiektów

pozycja misjonarska n
lähetyssaarnaaja
(seksuologia, seksuologiczny) klasyczna pozycja seksualna, w której mężczyzna jest na górze, a kobieta pod nim;

pozyton n
positroni
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna będąca antycząstką elektronu;

pozytyw n
etu
(fotografia) otrzymywany z negatywu obraz fotograficzny, na którym rozkład ciemnych i jasnych miejsc oraz barw jest taki jak fotografowanego obiektu

pozytywizm n
positivismi
(filozofia, filozoficzny) kierunek filozoficzny powstały we Francji w XIX wieku, rozumiejący naukę jako badanie faktów, a odrzucający wszelką metafizykę z myślenia naukowego
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (socjologia, socjologiczny) prąd umysłowy, literacki i społeczny w Polsce w latach 1863–1890, krytykujący romantyzm, propagujący zdobycze nauki i kult pracy

pozytywka n
soittorasia
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pudełko lub skrzynka z nakręcanym, mechanicznym instrumentem muzycznym odtwarzającym dźwięki dzięki wypustkom na obrotowym elemencie szarpiącym o zęby metalowego grzebienia;

pozytywnie adv
myönteisesti
w sposób pozytywny

pozytywny ˌpɔzɨˈtɨvnɨ adj
myöntävä positiivinen
przychylnie nastawiony
positiivinen
kierujący się wartościami budzącymi szacunek; o wysokich walorach
z potwierdzoną obecnością w badaniu
positiivinen myönteinen
przynoszący korzyści

pozłacać v
kullata
pokrywać warstwą złota lub malować na złoty kolor

połabski n
polabi
(językoznawstwo, językoznawczy) język połabski;

połowa pɔˈwɔva n
puolikas
jedna z dwóch równych części całości

połoz ˈpɔwɔs n
tarhakäärme
(zoologia, zoologiczny) gad z największej rodziny węży;

położenie ˌpɔwɔˈʒɛ̃ɲɛ n
sijainti
miejsce znajdowania się czegoś
warunki, w jakich znajduje się dana osoba lub obiekt

położnica n
synnyttäjä
(ginekologia, ginekologiczny) kobieta w okresie połogu

położnictwo n
synnytysoppi
(medycyna, medyczny) gałąź medycyny zajmująca się przebiegiem ciąży, porodu i połogu

południe pɔˈwudʲɲɛ n
etelä
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez lewą rękę przy patrzeniu na zachód;
keskipäivä puolipäivä
chwila, kiedy Słońce jest najwyżej nad horyzontem w ciągu dnia; godzina dwunasta;

południk pɔˈwudʲɲik n
meridiaani pituuspiiri
(geografia, geograficzny) umowna linia na powierzchni Ziemi łącząca bieguny;

południowiec n
etelämaalainen
(historia, historyczny, historycznie) (potocznie, potoczny) osoba z południowych stanów USA, zwłaszcza w kontekście wojny secesyjnej
osoba z południa, z krajów na południu

południowo-wschodni ˌpɔwudʲɲɔvɔ‿ˈfsxɔdʲɲi adj
kaakkoinen kaakkois-
będący na południowym wschodzie

południowo-zachodni ˌpɔwudʲˈɲɔvɔ zaˈxɔdʲɲi adj
lounainen
będący na południowym zachodzie

południowoafrykański ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌafrɨˈkãj̃sʲci adj
eteläafrikkalainen
odnoszący się do Republiki Południowej Afryki

południowoamerykański ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci adj
eteläamerikkalainen
dotyczący Ameryki Południowej

południowoeuropejski adj
eteläeurooppalainen
odnoszący się do Europy Południowej, związany z Europą Południową

południowokoreański ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌkɔrɛˈãj̃sʲci adj
eteläkorealainen
odnoszący się do Korei Południowej, państwa na Półwyspie Koreańskim

południowy ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ adj
eteläinen etelä-
(geografia, geograficzny) mający miejsce na południu, dotyczący południa (kierunek)

południowy wschód ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ ˈfsxut n
kaakko
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między południowym a wschodnim

południowy zachód ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ ˈzaxut n
lounas
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między południowym a zachodnim

połykać v
niellä
przesuwać pokarm do żołądka w sposób fizjologiczny

połóg ˈpɔwuk n
lapsivuodeaika
(medycyna, medyczny) (ginekologia, ginekologiczny) okres po porodzie;

połów ˈpɔwuf n
saalis
efekt łowienia

połączenie ˌpɔwɔ̃n͇ˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
yhteys
(rzeczownik odczasownikowy) od połączyć

pończocha pɔ̃j̃n͇ˈt͡ʃɔxa n
sukka
obcisła, elastyczna część garderoby, okrywająca nogę;

pościel ˈpɔɕt͡ɕɛl n
lakana
wyposażenie łóżka rozkładane do spania – poduszki, prześcieradło, przykrycie

pościć ˈpɔɕt͡ɕit͡ɕ v
paastota
przestrzegać postu nakazanego przez religię

pośmiertnie adv
kuoleman jälkeen
po śmierci

pośmiertny adj
kuolemanjälkeinen
zrobiony po czyjejś śmierci; zachodzący po śmierci

pośmiewisko n
naurunaihe
obiekt kpin i szyderstw

pośpiech ˈpɔɕpʲjɛx n
kiire
spieszenie się, robienie czegoś szybko

pośredni pɔˈɕrɛdʲɲi adj
epäsuora
nie odnoszący się do czegoś wprost; nie dotyczący czegoś bezpośrednio

pośrednik n
välittäjä
osoba pośrednicząca, załatwiająca sprawy między jakimiś osobami

poświata n
jälkihehku
słabe, emanujące skądś światło

poświerka pɔˈɕfʲjɛrka n
lapinsirkku
(ornitologia, ornitologiczny) Calcarius lapponicus, ptak z rodziny trznadlowatych, gnieżdżący się na dalekiej północy Europy i Syberii;

poświęcenie ˌpɔɕfʲjɛ̃nˈt͡sɛ̃ɲɛ n
omistautuminen
skierowanie na coś uwagi, wyrażenie zainteresowania czymś

pożar ˈpɔʒar n
palo tulipalo
niekontrolowane rozprzestrzenianie się ognia;

pożegnanie n
jäähyväiset hyvästely
(rzeczownik odczasownikowy) od pożegnać

pożyczać pɔˈʒɨt͡ʃat͡ɕ v
lainata
dawać coś komuś na pewien czas
brać coś od kogoś na pewien czas za jego zgodą

pożyczka pɔˈʒɨt͡ʃka n
laina
danie komuś albo wzięcie od kogoś na pewien czas pieniędzy lub innych dóbr pod warunkiem ich zwrotu w określonym terminie; (także, też) to, co zostało pożyczone;

pożyteczny ˌpɔʒɨˈtɛt͡ʃnɨ adj
hyödyllinen
przynoszący pożytek lub przydatny do czegoś

pożyteczny idiota ˌpɔʒɨˈtɛt͡ʃnɨ iˈdʲjɔta n
hyödyllinen idiootti
ktoś nieświadomie manipulowany, przyczyniający się do sprawy;

pożywienie ˌpɔʒɨˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
ravinto
jedzenie, pokarm, strawa

pożywny pɔˈʒɨvnɨ adj
nutritiivinen
posilny, wzmacniający, sycący

pożądanie ˌpɔʒɔ̃nˈdãɲɛ n
intohimo
pociąg fizyczny; pragnienie obcowania seksualnego z kimś

pożądać pɔˈʒɔ̃ndat͡ɕ v
himoita
bardzo silnie czegoś pragnąć, chcieć
czuć silny pociąg fizyczny do kogoś; czuć pożądanie

prababcia praˈbapʲt͡ɕa n
isoisoäiti
matka dziadka lub babci

praca ˈprat͡sa n
työ
wykonywanie jakiejś czynności, służącej uzyskaniu dóbr;
miejsce pracy (1.1); funkcja pełniona w takim miejscu
(fizyka, fizyczny) energia potrzebna do przesunięcia ciała o danych parametrach z jednego punktu pola do drugiego;

praca domowa ˈprat͡sa dɔ̃ˈmɔva n
kotitehtävä läksy
(edukacja, edukacyjny) praca zadana uczniom w szkole do zrobienia w domu

pracodawca ˌprat͡sɔˈdaft͡sa n
työnantaja
osoba lub przedsiębiorstwo zatrudniające pracowników;

pracować praˈt͡sɔvat͡ɕ v
työskennellä tehdä työtä
wykonywać jakąś pracę; być zatrudnionym

pracowity ˌprat͡sɔˈvʲitɨ adj
ahkera
taki, który jest skłonny do długiej pracy; taki, który umie/lubi dużo pracować; charakteryzujący się pracowitością

pracowity jak mrówka ˌprat͡sɔˈvʲitɨ ˈjak ˈmrufka adj
hyöriä
bardzo pracowity; taki, który pracuje dużo i efektywnie

pracownik praˈt͡sɔvʲɲik n
työntekijä
osoba, która została zatrudniona za wynagrodzenie – przez instytucję, firmę lub inną osobę;

pracownik seksualny n
seksityöntekijä
mężczyzna, który świadczy płatne usługi seksualne (określenie neutralne, niedeprecjonujące)

praczka ˈprat͡ʃka n
pyykkäri
kobieta zawodowo piorąca

pradziadek praˈd͡ʑadɛk n
isoisoisä isoisän isä
ojciec dziadka lub babci

pragmatyczny adj
pragmaattinen
wynikający z pragmatyzmu, oparty na przekonaniu, że podejmowane czynności powinny być praktyczne, dawać korzyść

pragnienie praˈɟɲɛ̇̃ɲɛ n
jano
(fizjologia, fizjologiczny) jedna z najbardziej podstawowych potrzeb biologicznych człowieka i zwierząt przejawiająca się w popędzie ku pobraniu odpowiedniej ilości wody do organizmu;

praindoeuropejski ˌpra<sup>j</sup>ĩndɔɛwrɔˈpɛjsʲci adj
indoeurooppalainen kantakieli
(językoznawstwo, językoznawczy) indoeuropejski pierwotny, odnoszący się do pierwotnego okresu wspólnoty indoeuropejskiej

prairial n
prairial
nazwa dziewiątego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym;

prajęzyk n
kantakieli
(językoznawstwo, językoznawczy) język, z którego wywodzą się inne języki;

prakseologia ˌpraksɛɔˈlɔɟja n
prakseologia
nauka dotycząca norm i reguł sprawnego i efektywnego działania;

praktycznie adv
käytännöllisesti katsoen
blisko stanu rzeczywistego

praktyczny prakˈtɨt͡ʃnɨ adj
käytännöllinen
związany z praktyką, przeznaczony do zastosowania w praktyce

praktyka ˈpraktɨka n
ammatinharjoittaminen
doświadczenie zdobyte dzięki działalności ludzkiej
okres szkolenia lub nabywania wprawy w jakimś zawodzie
wykonywanie zawodu
świadoma i celowa działalność ludzka

praktykant n
harjoittelija
ktoś, kto odbywa praktykę zawodową

praletryna n
pralletriini
(chemia, chemiczny) substancja owadobójcza z grupy pyretroidów

pralina n
praliini
(cukiernictwo) (spożywczy) czekoladka z nadzieniem;

pralka ˈpralka n
pesukone pyykkikone
(technologia, technika, techniczny) mechaniczne urządzenie piorące tkaniny;

pralnia ˈpralʲɲa n
pesula
miejsce, w którym pierze się odzież

pranie ˈprãɲɛ n
pyykki
czyszczenie odzieży na mokro; cały proces czynności z tym związanych – wkładanie do pralki, dodawanie detergentów, programowanie, wieszanie itp.;
porcja ubrań przygotowanych do prania (1.1) lub już wypranych

prapradziad praˈprad͡ʑat n
isoisoisoisä
ojciec pradziada

prasa ˈprasa n
lehdistö
(publikatory) ogół czasopism
(technologia, technika, techniczny) urządzenie wywierające nacisk np. do spłaszczenia substancji, wykonania odbitki;

prasowanie ˌprasɔˈvãɲɛ n
silittäminen
wygładzanie ubrania za pomocą rozgrzanego żelazka, prasowalnicy itp.

prasować praˈsɔvat͡ɕ v
silittää
wygładzać tkaninę za pomocą rozgrzanego żelazka, prasowalnicy itp.

prasłowiański n
kantaslaavilainen
martwy język, od którego wywodzą się wszystkie obecne języki słowiańskie;

prawa człowieka ˈprava t͡ʃwɔˈvʲjɛka n
ihmisoikeudet
niezbywalne, nienaruszalne, naturalne i niepodzielne prawa przysługujące każdemu człowiekowi wynikające z jego godności;

prawa kobiet n
naisten oikeudet
uprawnienia i wolności należące do kobiet i dziewcząt w danych społeczeństwach;

prawa ręka ˈprava ˈrɛ̃ŋka n
oikea käsi
(przenośnie, przenośnia) najbliższy, zaufany współpracownik

prawa zwierząt ˈprava ˈzvʲjɛʒɔ̃nt n
eläinten oikeudet
idea, zgodnie z którą zwierzęta mają fundamentalne interesy, które powinny być uszanowane tak samo, jak w przypadku podstawowych, analogicznych interesów ludzi;

prawda ˈpravda n
totuus
treść zgodna z rzeczywistością;

prawdomówny ˌpravdɔ̃ˈmuvnɨ adj
rehellinen
taki, który mówi prawdę

prawdopodobieństwo ˌpravdɔpɔdɔˈbʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
todennäköisyys
szansa, że coś się wydarzy
(matematyka, matematyczny) ogólne określenie pojęć matematycznych, służących do określenia prawdopodobieństwa (1.1);

prawdopodobnie ˌpravdɔpɔˈdɔbʲɲɛ adv
luultavasti todennäköisesti
przypuszczalnie, być może

prawdopodobny ˌpravdɔpɔˈdɔbnɨ adj
todennäköinen
przypuszczalnie prawdziwy; taki, o którym można sądzić, że jest prawdziwy

prawdziwy pravʲˈd͡ʑivɨ adj
aito
typowy dla naszych wyobrażeń
naturalny
aito todellinen
rzeczywisty

prawdziwych przyjaciół poznaje się w biedzie pravʲˈd͡ʑivɨx pʃɨˈjät͡ɕuw pɔˈznajɛ‿ɕɛ ˈv‿bʲjɛ̇d͡ʑɛ proverb
hädässä ystävä tunnetaan
szczery przyjaciel nie opuszcza kogoś, gdy ten ma kłopoty; w nieszczęściu, niepowodzeniu okazuje się, kto jest prawdziwym przyjacielem

prawica praˈvʲit͡sa n
oikea
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) siła polityczna o programie, odwołującym się do tradycji, autorytetów, religii i istniejącej hierarchii społecznej
(książkowy) prawa dłoń, prawa ręka

prawidłowy ˌpravʲidˈwɔvɨ adj
oikea
bezbłędny, poprawny (zgodny z prawdą)
zgodny z przyjętymi prawidłami lub założeniami
dobrze uformowany, foremny
słuszny, odpowiedni, właściwy (pasujący do danej sytuacji)

prawie ˈpravʲjɛ particle
melkein lähes
…informująca o niecałkowitym osiągnięciu danego stanu

prawnik ˈpravʲɲik n
juristi
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba mająca wykształcenie prawnicze

prawnuczka praˈvnut͡ʃka n
lapsenlapsenlapsi
córka wnuka lub wnuczki

prawnuk ˈpravnuk n
lapsenlapsenlapsi
syn wnuczki lub wnuka

prawo ˈpravɔ n
oikeus
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór przepisów, zezwoleń, obowiązków, przywilejów oraz kar związanych z ich nieprzestrzeganiem;
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przywilej, zezwolenie na coś;
w wyrażeniach przyimkowych: prawa strona
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przepis, norma prawna

prawo jazdy ˈpravɔ ˈjazdɨ n
ajokortti
(motoryzacja) dokument potwierdzający umiejętności jego posiadacza do prowadzenia pojazdów mechanicznych, wydawany przez odpowiednie organy państwowe;

prawo karne ˈpravɔ ˈkarnɛ n
rikosoikeus
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół norm prawnych zawierających zakazy i nakazy, których naruszenie jest karalne;

prawo międzynarodowe ˈpravɔ ˌmʲjɛ̃nd͡zɨ̃narɔˈdɔvɛ n
kansainvälinen oikeus
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór norm regulujących stosunki pomiędzy państwami, a także z innymi uczestnikami stosunków międzynarodowych;

prawo niepisane ˈpravɔ ˌɲɛpʲiˈsãnɛ n
kirjoittamaton sääntö
prawo zwyczajowe

prawo pierwszej nocy ˈpravɔ ˈpʲjɛrfʃɛj ˈnɔt͡sɨ n
ensiyön oikeus
w feudalnej Europie i u niektórych ludów pierwotnych: prawo spędzenia z żoną wasala lub poddanego jej nocy poślubnej;

prawo publiczne ˈpravɔ puˈblʲit͡ʃnɛ n
julkisoikeus
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) gałąź prawa zawierająca normy prawne, których zadaniem jest ochrona interesu publicznego;

prawo ziemi ˈpravɔ ˈʑɛ̃mʲi n
syntymämaaperiaate
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawo mówiące o nabywaniu obywatelstwa (lub innych praw) przez osobę, która urodziła się na danym terenie (na terenie obowiązywania prawa)

praworządny adj
lainkuuliainen
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) postępujący lub rządzony zgodnie z prawem; (także, też) świadczący o zgodności z zasadami prawa

prawosławie ˌpravɔˈswavʲjɛ n
oikeaoppisuus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ortodoksyjne wyznanie chrześcijańskie, które powstało w wyniku podziału chrześcijaństwa w 1054 roku (schizmy wielkiej);

prawosławny ˌpravɔˈswavnɨ adj
ortodoksinen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odnoszący się do prawosławia, należący do prawosławia

prawość ˈpravɔɕt͡ɕ n
rehtiys
cecha tego, kto jest prawy

prawy ˈpravɨ adj
oikea
znajdujący się po przeciwnej stronie ciała człowieka w stosunku do tej, gdzie jest serce

prawybory n
esivaali
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wstępne wybory, które odbywają się na niewielkim obszarze kraju i są organizowane w ramach kampanii wyborczej jako rodzaj sondażu

prazeodym ˌprazɛˈɔdɨ̃m n
praseodyymi
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pr i liczbie atomowej 59;

prałat ˈprawat n
prelaatti
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyższy dostojnik w Kościele katolickim;

prażyć ˈpraʒɨt͡ɕ v
paistaa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) poddawać żywność działaniu wysokiej temperatury bez użycia tłuszczu

precel n
rinkeli
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj obwarzanka o charakterystycznym kształcie zbliżonym do ósemki;

precesja prɛˈt͡sɛsʲja n
prekessio
(fizyka, fizyczny) zjawisko jednostajnej zmiany kierunku osi obrotu wirującego ciała;

preeklampsja n
pre-eklampsia raskausmyrkytys
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych o nieznanej etiologii, występujący u kobiet ciężarnych po dwudziestym tygodniu ciąży lub podczas połogu, mogący doprowadzić do zgonu

prefiks ˈprɛfʲiks n
etuliite prefiksi
(językoznawstwo, językoznawczy) afiks występujący przed rdzeniem, przedrostek;

pregabalina n
pregabaliini
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek stosowany w leczeniu padaczki, bólu neuropatycznego i zaburzeń lękowych; pochodna kwasu gamma-aminomasłowego

prehistoria ˌprɛxʲiˈstɔrʲja n
esihistoria
okres dziejów od pojawienia się człowieka do powstania pisma;

prehistoryczny adj
esihistoriallinen
związany z prehistorią, dotyczący prehistorii

prekariat prɛˈkarʲjat n
prekariaatti
(ekonomia, ekonomiczny) (socjologia, socjologiczny) określenie tzw. nowej klasy społecznej, powstałej w wyniku kryzysu ekonomicznego – ludzie bez perspektyw życiowych: seryjni stażyści, pracownicy tymczasowi, młodzi bezrobotni lub pracujący poniżej swojego wykształcenia;

prekognicja ˌprɛkɔɟˈɲit͡sʲja n
prekognitio
zjawisko paranormalne mające polegać na umiejętności przewidywania zdarzeń, które dopiero będą miały miejsce w przyszłości;

preludium prɛˈludʲjũm n
alkusoitto
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) samodzielny, krótki utwór instrumentalny
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wstęp instrumentalny do jakiegoś większego utworu
wprowadzenie, wstęp, początek, zapowiedź czegoś

premedytacja ˌprɛ̃mɛdɨˈtat͡sʲja n
harkinta
dokładne obmyślenie planu przestępstwa
obmyślenie planu działania

premia n
bonus
dodatkowe wynagrodzenie pracownika, będące nagrodą za jego pracę
w niektórych grach: dodatkowe punkty lub inna nagroda za wykonanie zadania niebędącego celem gry

premier ˈprɛ̃mʲjɛr n
pääministeri
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) szef, kierownik rządu;

premiera prɛ̃ˈmʲjɛra n
ensi-ilta
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) pierwsze publiczne przedstawienie utworu, zwłaszcza scenicznego lub filmu; uroczystość związana z tym przedstawieniem

preparat prɛˈparat n
preparaatti
obiekt biologiczny zakonserwowany celem badań lub dydaktyki
substancja lub mieszanina związków przygotowana do konkretnego zastosowania

prequel ˈprʲikwɛl n
esiosa
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) utwór ukazujący wydarzenia fabuły wcześniejszy w stosunku do reszty serii;

preria n
preeria
(geografia, geograficzny) równinne stepy w centralnej części Ameryki Północnej;

prestidigitator n
silmänkääntäjä
człowiek pokazujący sztuczki sprawiające wrażenie magicznych, oparte głównie na zręczności i umiejętności odwracania uwagi

prestiż ˈprɛstʲiʃ n
maine
(socjologia, socjologiczny) znaczenie, poważanie, jakim ktoś lub coś cieszy się w swoim otoczeniu;

prestiżowy adj
arvovaltainen
charakteryzujący się prestiżem

pretor ˈprɛtɔr n
preetori
(starożytność) jeden z ważniejszych urzędników w starożytnym Rzymie;

pretorianin n
pretoriaani
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) członek gwardii pretoriańskiej - elitarnej formacji zbrojnej w starożytnym Rzymie i straży osobistej cesarzy;

prezbiter n
presbyteeri
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny drugiego stopnia święceń w chrześcijaństwie;

prezbiteriański adj
presbyteerinen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z prezbiterianizmem, prezbiterianami

prezbiterium ˌprɛzbʲiˈtɛrʲjũm n
kuori
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa i służby liturgicznej;

prezent ˈprɛzɛ̃nt n
lahja
rzecz wręczona komuś z jakiejś okazji lub bez okazji, jako wyraz sympatii

prezentacja ˌprɛzɛ̃nˈtat͡sʲja n
esitelmä esitys
wystawienie czegoś na pewnym forum

prezerwatywa ˌprɛzɛrvaˈtɨva n
kondomi
(seksuologia, seksuologiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) mechaniczny środek antykoncepcyjny stosowany głównie przez mężczyzn, wykonany z lateksu;

prezydent ˈprɛzɨdɛ̃nt n
presidentti
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głowa państwa, najważniejsza osoba w kraju w niektórych ustrojach;

prezydentura ˌprɛzɨdɛ̃nˈtura n
presidentinvirka presidenttiys
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) okres, gdy ktoś jest prezydentem
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) urząd, tytuł lub funkcja prezydenta

prima aprilis ˈprʲĩma ːˈprʲilʲis n
Aprillipäivä
dzień żartów obchodzony pierwszego kwietnia w wielu krajach, w tym w Polsce;

primogenitura ˌprʲĩmɔɡɛ̃ɲiˈtura n
esikoisoikeus
dziedziczenie przez najstarszego w rodzie;

prion n
prioni
(biochemia, biochemiczny) nieprawidłowo pofałdowane białko mające zdolność do samodzielnego rozprzestrzeniania się poprzez zmianę struktury innych białek, wywołujące u zwierząt i ludzi choroby neurodegeneracyjne;

priorytet prʲjɔˈrɨtɛt n
prioriteetti
pierwszeństwo przysługujące czemuś

pro forma ˈprɔ ˈfɔrma idiom
muodon vuoksi
dla pozoru

pro-life adj
abortinvastainen
opowiadający się za zakazem aborcji i eutanazji

probiotyk prɔˈbʲjɔtɨk n
probiootti
podawane doustnie wyselekcjonowane kultury bakteryjne lub drożdży, najczęściej pałeczki kwasu mlekowego, których zadaniem jest korzystne dla zdrowia działanie w przewodzie pokarmowym, poprzez immunomodulację oraz zachowywanie prawidłowej flory fizjologicznej;

problem ˈprɔblɛ̃m n
ongelma probleema
coś co jest trudne do rozwiązania lub zrozumienia
pulma
(szachy, pojęcie szachowe) zadanie szachowe

problematyczny ˌprɔblɛ̃maˈtɨt͡ʃnɨ adj
ongelmallinen
budzący zastrzeżenia lub niepewny

proboszcz ˈprɔbɔʃt͡ʃ n
kirkkoherra pastori
(kościelny) ksiądz zarządzający parafią;

probówka n
koeputki
(chemia, chemiczny) naczynie laboratoryjne, zwykle szklane, o wąskim, cylindrycznym kształcie, służące do przeprowadzania badań i eksperymentów;

proca ˈprɔt͡sa n
ritsa
broń, z której po zamachnięciu się można wystrzeliwać kamienie lub inne pociski;

procedura ˌprɔt͡sɛˈdura n
aliohjelma
(informatyka, informatyczny) wydzielona część programu;
menettelytapa
określone reguły postępowania w jakiejś sprawie

procent ˈprɔt͡sɛ̃nt numeralFraction
prosentti
(matematyka, matematyczny) setna część całości;

proces ˈprɔt͡sɛs n
prosessi
uporządkowany ciąg zdarzeń zachodzących po sobie
(informatyka, informatyczny) każdy egzemplarz wykonywanego programu;

procesja prɔˈt͡sɛsʲja n
kulkue
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa wiernych w pochodzie, często ze śpiewem eksponująca przedmioty kultu;

procesor prɔˈt͡sɛsɔr n
suoritin prosessori
(informatyka, informatyczny) urządzenie cyfrowe potrafiące pobierać, interpretować i wykonywać ciąg rozkazów;

proch strzelniczy ˈprɔx sṭʃɛlʲˈɲit͡ʃɨ n
ruuti
materiał wybuchowy, służący głównie jako ładunek miotający w broni palnej;

produkcja prɔˈdukt͡sʲja n
tuotanto valmistaminen valmistus
uporządkowana działalność prowadząca do wytwarzania określonych rzeczy, produktów

produkt ˈprɔdukt n
reaktiotuote
(chemia, chemiczny) substancja powstała w wyniku reakcji chemicznej
(matematyka, matematyczny) uogólnienie iloczynu kartezjańskiego;
rezultat pracy twórczej
rezultat procesu produkcji lub ogólniej działalności przedsiębiorstwa
w marketingu: wszystko, co można zaoferować na rynku;

produktywność n
hedelmällisyys
(ekonomia, ekonomiczny) wielkość efektu produkcyjnego uzyskanego z danych nakładów, wyrażona za pomocą wartości ułamka, w którym licznik zawiera wielkość produkcji, a mianownik – wielkość poniesionych na nią nakładów;

produktywny adj
tuloksekas
który daje dobre efekty lub wytwarza duże ilości czegoś

profesjonalnie adv
ammattimaisesti
typowo dla profesjonalisty; w sposób zawodowy

profesjonalny adj
ammattimainen
(o uprawiającym jakąś dziedzinę) będący specjalistą, wykonujący swój zawód fachowo (np. personel)
(o uprawianej dziedzinie) uprawiany fachowo jako zawód (np. teatr)

profesor prɔˈfɛsɔr n
professori
(edukacja, edukacyjny) nazwa stanowiska pracy na uczelniach wyższych i w instytucjach naukowych;
professori opettaja
(edukacja, edukacyjny) tytuł naukowy nadawany samodzielnym pracownikom naukowym;

profilaktyczny adj
ennalta ehkäisevä
(medycyna, medyczny) dotyczący profilaktyki i zapobiegania chorobom

profilaktyka ˌprɔfʲiˈlaktɨka n
ehkäisy
środki i działania w celu zapobiegania niepożądanym zdarzeniom, szkodom; likwidacja przyczyn złych zjawisk

profilaktyka przedekspozycyjna n
altistusta edeltävä estohoito
(medycyna, medyczny) lek, kuracja stosowana profilaktycznie przed ekspozycją, narażeniem na czynnik chorobotwórczy wywołujący AIDS

progesteron n
keltarauhashormoni
(biochemia, biochemiczny) żeński hormon płciowy o wzorze sumarycznym C21H30O2, wytwarzany przez ciałko żółte w celu umożliwienia zagnieżdżenia zarodka w błonie śluzowej macicy, a podczas ciąży przez łożysko w celu jej utrzymania oraz przygotowania gruczołów sutkowych do laktacji;

prognoza prɔˈɡnɔza n
ennuste prognoosi
przewidywanie czegoś oparte na określonych danych lub obliczeniach

prognoza pogody n
sääennuste
(meteorologia, meteorologiczny) przewidywanie zjawisk meteorologicznych na określonym obszarze w określonym czasie;

program ˈprɔɡrãm n
ohjelma
(informatyka, informatyczny) zestaw komend zrozumiałych dla komputera służących wykonywaniu jakichś zadań
plan działań

program komputerowy n
tietokoneohjelma
(informatyka, informatyczny) zestaw komend zrozumiałych dla komputera służących wykonywaniu konkretnych zadań;

program telewizyjny n
televisio-ohjelma
(telewizja, telewizyjny) telewizyjna produkcja audiowizualna, podstawowa jednostka ramówek stacji telewizyjnych;

programowalny adj
ohjelmoitava
taki, który można zaprogramować

programowanie ˌprɔɡrãmɔˈvãɲɛ n
ohjelmointi
(informatyka, informatyczny) tworzenie programów komputerowych;

programować ˌprɔɡrãˈmɔvat͡ɕ v
ohjelmoida
(informatyka, informatyczny) tworzyć programy komputerowe

progresja n
edistyminen
(ekonomia, ekonomiczny) wzrastanie jakiegoś współczynnika
osiągnięcie następnego stadium rozwoju

projekcja prɔˈjɛkt͡sʲja n
projektio sijoittaminen
(psychologia, psychologiczny) narcystyczny mechanizm obronny polegający na przypisywaniu innym własnych poglądów, zachowań lub cech, najczęściej negatywnych; rzutowanie własnych cech i przypisywanie swoich motywacji drugiej osobie;

projekt ˈprɔjɛkt n
hanke
(zarządzanie) zorganizowany ciąg działań, ograniczony w czasie, zmierzający do osiągnięcia założonego celu
suunnitelma
szkic, makieta, dokumentacja przedstawiający pomysł na wykonanie czegoś

prokariont n
alkeistumallinen esitumainen
(biologia, biologiczny) (systematyka) organizm należący do królestwa prokariontów
(biologia, biologiczny) mikroorganizm, najczęściej jednokomórkowy, którego komórka nie zawiera jądra komórkowego oraz organelli komórkowych

prokariotyczny adj
esitumallinen
(biologia, biologiczny) nie posiadający w komórce wyodrębnionego jądra

prokrastynator prɔkrastɨnatɔr n
kuhnuri
(psychologia, psychologiczny) osoba mająca skłonność do nieustannego odkładania pewnych czynności na później ze względu na prokrastynację

prokreacja n
lisääntyminen
(biologia, biologiczny) płodzenie i rodzenie potomstwa

prokurator ˌprɔkuˈratɔr n
syyttäjä
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) funkcjonariusz czuwający nad ściganiem przestępstw i oskarżający przed sądem;

proletariat ˌprɔlɛˈtarʲjat n
proletariaatti
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie warstwa najuboższych, niemających ziemi obywateli, wolna w zasadzie od podatków i służby wojskowej, u schyłku republiki w znacznym stopniu utrzymywana przez państwo;
(socjologia, socjologiczny) najuboższa warstwa społeczna
(socjologia, socjologiczny) w marksizmie klasa społeczna pozbawiona środków produkcji, złożona z robotników najemnych, posiadająca świadomość klasową, tocząca walkę z burżuazją

proletariusz ˌprɔ.lɛ.ˈtar.ʲjuʃ n
proletaari
(historia, historyczny, historycznie) pierwotnie członek grupy społecznej w Republice Rzymskiej, utożsamiany z ostatnią na zgromadzeniu ludowym, najbiedniejszą klasą majątkową obywateli;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek proletariatu, klasy społecznej składającej się z robotników najemnych, zwłaszcza tych zatrudnionych w przemyśle; najuboższej warstwy społeczeństwa;

prolog ˈprɔlɔk n
prologi
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) początkowy człon utworu wprowadzający informacje o okolicznościach poprzedzających właściwą akcję;

prom prɔ̃m n
lautta autolautta
statek przewożący pasażerów, samochody i towary i kursujący wahadłowo;

promet ˈprɔ̃mɛt n
prometium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pm i liczbie atomowej 61;

promieniowanie ˌprɔ̃mʲjɛ̇̃ɲɔˈvãɲɛ n
säteily
(fizyka, fizyczny) strumień cząstek lub fal wysyłanych przez ciało;

promieniować v
säteillä
okazywać w sposób wyraźnie zauważalny dobre emocje
(medycyna, medyczny) rozchodzić się z chorego miejsca do przyległej okolicy

promień ˈprɔ̃mʲjɛ̇̃ɲ n
säde
wiązka światła wychodząca ze źródła światła;
(geometria) odcinek łączący środek koła, okręgu, sfery lub kuli z dowolnym punktem położonym na jej brzegu, długość tego odcinka;
(fizyka, fizyczny) strumień cząstek emitowanych przez ciała

promocja prɔ̃ˈmɔt͡sʲja n
promo
ocena kwalifikująca ucznia do przejścia do następnej klasy

prompter ˈprɔ̃mptɛr n
teleprompteri
(telewizja, telewizyjny) urządzenie służące do wyświetlania tekstu czytanego przez prezentera telewizyjnego czy inną osobę przemawiającą publicznie lub stojącą przed kamerą;

promulgować v
julistaa
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ogłaszać akt normatywny w dzienniku urzędowym, dokonać promulgacji

propaganda ˌprɔpaˈɡãnda n
propaganda
działanie mające na celu szerzenie, wyjaśnianie i rozpowszechnianie pewnych poglądów, idei, haseł w celu pozyskania zwolenników;

propagator n
propagaattori
osoba propagująca
(fizyka, fizyczny) sposób opisu zachowania cząstki elementarnej w kwantowej teorii pola;

propan ˈprɔpãn n
propaani
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezwonny i bezbarwny gaz, jego mieszanina z butanem znana jest jako LPG;

proponować ˌprɔpɔ̃ˈnɔvat͡ɕ v
tarjota ehdottaa
zgłaszać, wysuwać, zachwalać propozycję (ofertę, pomysł, projekt)

proporcja prɔˈpɔrt͡sʲja n
verranto
wzajemny stosunek danych wielkości; stosunek części danej całości wobec siebie nawzajem

propozycja ˌprɔpɔˈzɨt͡sʲja n
ehdotus
coś, co się komuś proponuje

propriocepcja ˌprɔprʲjɔˈt͡sɛpt͡sʲja n
asentoaisti
(fizjologia, fizjologiczny) zmysł orientacji ułożenia części własnego ciała

proroctwo prɔˈrɔt͡stfɔ n
ennustus
przepowiednia przyszłości, najczęściej wygłaszana przez proroka

proroczo adv
profeetallisesti
w sposób proroczy

prorok ˈprɔrɔk n
profeetta
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) charyzmatyczny przywódca lub reformator religijny, któremu przypisuje się szczególne posłannictwo boże i zdolności wizjonerskie;

prorokini ˌprɔrɔˈcĩɲi n
profeetta
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) charyzmatyczna przywódczyni religijna, której przypisuje się szczególne posłannictwo boże i zdolność przepowiadania przyszłości

prosak n
luufinni
(medycyna, medyczny) niewielki biały lub żółtawy guzek powstający pod silnie napiętym naskórkiem z powodu nagromadzenia łoju i martwych komórek naskórka w ujściu mieszka włosowego;

prosić ˈprɔɕit͡ɕ v
pyytää
zwracać się uprzejmie do kogoś w celu uzyskania czegoś

prosię ˈprɔɕɛ n
porsas
(zoologia, zoologiczny) młoda świnia, do ok. 12 tygodnia życia (później: warchlak)

proso ˈprɔsɔ n
hirssi
(botanika, botaniczny) Panicum miliaceum, roślina zbożowa;

prosta ˈprɔsta n
suora
(geometria) (matematyka, matematyczny) nieposiadająca końców krzywa, która dla każdych dwóch swoich punktów zawiera w całości najkrótszą drogę pomiędzy nimi;

prostata prɔˈstata n
eturauhanen
(anatomia, anatomiczny) gruczoł płciowy męski położony w miednicy mniejszej, wydzielający składniki nasienia;

prosto ˈprɔstɔ adv
suoraan
w prostej linii

prosto spod igły ˈprɔstɔ spɔd‿ˈiɡwɨ idiom
tuliterä
o przedmiocie, często o ubraniu: nowy, niedawno uszyty, wyprodukowany

prostoduszny adj
luottavainen
odznaczający się prostotą, szczerością i łatwowiernością; (także, też): świadczący o takich cechach

prostokąt prɔˈstɔkɔ̃nt n
suorakulmio
(geometria) czworokąt, który ma wszystkie wewnętrzne kąty proste;

prostokątny ˌprɔstɔˈkɔ̃ntnɨ adj
suorakulmainen
mający kształt prostokąta

prostopadłościan ˌprɔstɔpadˈwɔɕt͡ɕãn n
kuutiomainen
(geometria) wielościan wypukły, którego wszystkie ściany są prostokątami;

prostopadły ˌprɔstɔˈpadwɨ adj
kohtisuora
(geometria) tworzący z daną prostą albo płaszczyzną kąt prosty

prostota prɔˈstɔta n
yksinkertaisuus
ogół cech charakterystycznych dla czegoś nieskomplikowanego, niezawiłego

prostować v
tasasuunnata
(fizyka, fizyczny) przekształcać ze zjawiska zmieniającego się w czasie w stałe
dokonywać korekty; usuwać pomyłki, wady

prostownik n
tasasuuntaaja
(elektronika, elektroniczny) układ lub element elektroniczny zamieniający prąd przemienny na prąd o stałym kierunku (w idealnym przypadku prąd stały);

prosty ˈprɔstɨ adj
suora
niemający zakrzywień, prowadzący w jednym kierunku

prostytucja ˌprɔstɨˈtut͡sʲja n
prostituutio
proceder sprzedaży usług seksualnych;

prostytutka ˌprɔstɨˈtutka n
prostituoitu
kobieta świadcząca usługi seksualne

proszek ˈprɔʃɛk n
jauhe pulveri
substancja roztarta, rozkruszona, zmielona lub w inny sposób podzielona na wiele bardzo drobnych cząsteczek

proszek do pieczenia n
leivinjauhe
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) substancja spulchniająca do wypieków, której podstawowym składnikiem jest soda oczyszczona czyli wodorowęglan sodu;

proszek do prania n
pesujauhe pesupulveri pyykinpesujauhe
(handel, handlowy) mieszanina rozdrobnionych substancji, służąca do usuwania zanieczyszczeń z ubrań;

proszę ˈprɔʃɛ
olkaa hyvä
zwrot używany zamiast trybu rozkazującego

protaktyn prɔˈtaktɨ̃n n
protaktinium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pa i liczbie atomowej 91;

protekcjonistyczny adj
protektionistinen
(ekonomia, ekonomiczny) związany z protekcjonizmem; realizujący politykę protekcjonizmu

protekcjonizm ˌprɔtɛkˈt͡sʲjɔ̇̃ɲism̥ n
protektionismi
(ekonomia, ekonomiczny) polityka ochrony przemysłu i handlu krajowego przed konkurencją zagraniczną, głównie za pomocą ceł nakładanych na przywożone towary;

protektorat ˌprɔtɛkˈtɔrat n
protektoraatti
forma zależności politycznej, w której państwo posiadające własny ustrój uzależnione jest w swej polityce od państwa silniejszego (protektora);

protel n
maasusi
(zoologia, zoologiczny) Proteles cristata, drapieżnik lądowy;

proterozoik n
proterotsooinen aioni
(geologia, geologiczny) najdłuższy eon geologicznej skali czasu Ziemi, trwający od pojawienia się tlenu w atmosferze do rozwoju złożonych organizmów

protest ˈprɔtɛst n
protesti
demonstracyjny sprzeciw wobec czegoś

protestancki ˌprɔtɛˈstãnt͡sʲci adj
protestanttinen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z protestantami lub protestantyzmem

protestant prɔˈtɛstãnt n
protestantti
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek wyznający protestantyzm, członek któregoś z kościołów protestanckich

protestantyzm ˌprɔtɛˈstãntɨsm̥ n
protestantismi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z głównych kierunków chrześcijaństwa, składający się z wierzeń powstałych głównie na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych w XVI wieku;

protestować ˌprɔtɛˈstɔvat͡ɕ v
protestoida
wyrażać sprzeciw, pokazywać, że się z czymś nie zgadza

protetyczny adj
teko-
(medycyna, medyczny) związany z protetyką lub robieniem protez

protokół prɔˈtɔkuw n
protokolla pöytäkirja
sprawozdanie na piśmie z posiedzenia, konferencji, sesji, rozprawy sądowej itp. zawierające streszczenie przebiegu, zapis wniosków i uchwał;

proton ˈprɔtɔ̃n n
protoni
(fizyka, fizyczny) cząstka złożona z dwóch kwarków górnych i jednego dolnego;

prototyp prɔˈtɔtɨp n
prototyyppi
(technologia, technika, techniczny) pierwszy działający egzemplarz maszyny lub urządzenia, wykonany według dokumentacji i stanowiący podstawę do dalszej produkcji;

prowadzić prɔˈvad͡ʑit͡ɕ v
ajaa
kierować jakimś pojazdem (w domyśle: samochodem)
johtaa johdattaa
być czyimś przewodnikiem, kierować kogoś do jakiegoś miejsca
viedä
(sport, sportowy) także (przenośnie, przenośnia) być pierwszym w trakcie wyścigu

prowansalski ˌprɔvãw̃ˈsalsʲci n
oksitaani
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z dialektów języka oksytańskiego używany w południowo-wschodniej Francji;

prowokacja ˌprɔvɔˈkat͡sʲja n
provokaatio
podstępne czyny, których celem jest nakłonienie kogoś do określonego działania
podstępny czyn tajnych agentów, podszywających się pod członków jakiejś organizacji w celu wyrządzenia jej szkody

prowokacyjny ˌprɔvɔkaˈt͡sɨjnɨ adj
provokatiivinen
zaczepny, mający charakter prowokacji

prowokator ˌprɔvɔˈkatɔr n
provokaattori
tajny agent działający w jakiejś organizacji, który jej szkodzi

proza ˈprɔza n
proosa
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) mowa niewiązana, bez stałych jednostek rytmicznych ani podziału na wersy

prozaiczność n
proosallisuus
cecha tego, co prozaiczne, przyziemne, powszednie

prozaiczny adj
arkipäiväinen
zwyczajny, niewyszukany, mało interesujący
mielikuvitukseton
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) napisany prozą

prozaik n
proosakirjailija
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pisarz tworzący utwory prozą, najczęściej powieści i nowele

prozak n
Prozac
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek antydepresyjny zawierający fluoksetynę

prozodia prɔˈzɔdʲja n
metriikka
(językoznawstwo, językoznawczy) brzmieniowe właściwości mowy nakładające się na głoskowy, sylabiczny i wyrazowy ciąg wypowiedzi

prozopagnozja ˌprɔzɔpaɡˈnɔzʲja n
kasvosokeus
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) niezdolność do rozpoznawania twarzy;

prośba ˈprɔʑba n
pyyntö
uprzejme zwrócenie się do kogoś w celu uzyskania czegoś; skierowanie do kogoś jakiegoś życzenia

pruderyjny adj
kainosteleva
przesadnie wstydliwy

pruski ˈprusʲci adj
preussi
(historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do Prus lub ich mieszkańców

prymas ˈprɨ̃mas n
kädellinen
(kościelny) tytuł honorowy niektórych arcybiskupów katolickich oraz anglikańskich;

prymatolog ˌprɨ̃maˈtɔlɔk n
primatologi
(zoologia, zoologiczny) zoolog - specjalista w dziedzinie prymatologii
(zoologia, zoologiczny) specjalistka w dziedzinie prymatologii

prymatologia ˌprɨ̃matɔˈlɔɟja n
primatologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (zoologia, zoologiczny) dział zoologii zajmujący się badaniem zarówno współczesnych, jak też wymarłych ssaków naczelnych, oprócz człowieka;

prymityw prɨ̃ˈmʲitɨf n
primitiivi
autor prymitywów (2.1)
(informatyka, informatyczny) rodzaj figur geometrycznych, z których buduje się inne, bardziej skomplikowane;

prymitywny ˌprɨ̃mʲiˈtɨvnɨ adj
yksinkertainen
(pejoratywnie, pejoratywny) odznaczającym się niskim poziomem kultury

pryszcz prɨʃt͡ʃ n
finni
krosta

prysznic ˈprɨʃʲɲit͡s n
suihka
(przenośnie, przenośnia) kąpiel brana pod prysznicem (1.1)
suihka suihku
aparat do kąpieli natryskowej, w którym woda przechodząca przez rury spada gęstym deszczem kropli;

prywatność n
rauha
życie, sprawy prywatne, osobiste, prawo do życia intymnego, chronionego przed ingerencją obcych;

prywatny prɨˈvatnɨ adj
yksityinen
będący czyjąś osobistą własnością

prywatyzacja ˌprɨvatɨˈzat͡sʲja n
yksityistäminen
(ekonomia, ekonomiczny) przekazanie prywatnym właścicielom mienia państwowego lub komunalnego;

pryzmat n
prisma
(fizyka, fizyczny) (optyka, optyczny) graniastosłup wykonany z przezroczystego materiału, często mający trójkątną podstawę, używany do załamywania, rozszczepiania i odbijania wiązek światła;

przebiśnieg pʃɛˈbʲiɕɲɛk n
lumikello
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku śnieżyczka przebiśnieg, Galanthus nivalis L.

przebywać pʃɛˈbɨvat͡ɕ v
oleskella
być gdzieś przez pewien czas; pozostawać gdzieś dłużej; spędzać gdzieś czas

przebój n
hitti menestys
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (telewizja, telewizyjny) coś bardzo popularnego, szczególnie w odniesieniu do utworów muzycznych

przechodni pʃɛˈxɔdʲɲi adj
transitiivinen
(gramatyka) o czasowniku: posiadający formy strony biernej
(matematyka, matematyczny) (logika, logiczny) o relacji: taki, że jeśli zachodzi dla pary (x,y) oraz pary (y,z), to zachodzi również dla pary (x,z)

przechodzień pʃɛˈxɔd͡ʑɛ̇̃ɲ n
ohikulkija
osoba idąca ulicą lub chodnikiem

przechowalnia bagażu ˌpʃɛxɔˈvalʲɲa baˈɡaʒu n
matkatavarasäilö
miejsce, w którym podróżujący może czasowo zostawić swój bagaż

przechowywanie ˌpʃɛxɔvɨˈvãɲɛ n
säilytys
(rzeczownik odczasownikowy) od przechowywać

przechowywać ˌpʃɛxɔˈvɨvat͡ɕ v
säilyttää
chować coś przed zniknięciem, zginięciem lub zepsuciem w jakimś miejscu

przeciek ˈpʃɛt͡ɕɛk n
vuoto
(przenośnie, przenośnia) niekontrolowane, nielegalne przedostanie się poufnych informacji do mediów lub opinii publicznej
wypływ cieczy lub uchodzenie gazu z miejsca, w którym powstała nieszczelność

przeciekać v
vuotaa
cieknąc, przenikać przez coś
przepuszczać ciecz z powodu nieszczelności

przecinek pʃɛˈt͡ɕĩnɛk n
pilkku
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny służący do oddzielania pojęć przy ich wymienianiu lub do oddzielania zdań w zdaniu złożonym;

przeciw ˈpʃɛt͡ɕif preposition
vastaan
… używany do określenia celu czynności lub stanów związanych z walką lub grą z wyrażeniem stojącym za przyimkiem
vasten
… używany do określenia celu działania czegoś
… używany do wyrażenia poglądów lub stanowisk odmiennych wobec wyrażenia za przyimkiem

przeciwciało ˌpʃɛt͡ɕifʲˈt͡ɕawɔ n
vasta-aine
(medycyna, medyczny) substancja znajdująca się w organizmach kręgowców lub wytwarzana w odpowiedzi na wprowadzenie antygenów, przed którymi broni organizm;

przeciwdziałać v
vastustaa
przeciwstawiać jakieś działanie innemu działaniu

przeciwieństwo ˌpʃɛt͡ɕiˈvʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
vastakohta
odwrotność (czegoś), odmienność w porównaniu z czymś innym

przeciwległy ˌpʃɛt͡ɕivˈlɛɡwɨ adj
vastapäinen
znajdujący się, leżący po przeciwnej stronie czegoś

przeciwlotniczy ˌpʃɛt͡ɕivlɔtʲˈɲit͡ʃɨ adj
ilmatorjunta
służący do zwalczania statków powietrznych, mający za zadanie niszczenie statków powietrznych lub obronę przed nimi

przeciwny pʃɛˈt͡ɕivnɨ adj
vastakkainen
(matematyka, matematyczny) o znaku zmienionym z plus na minus lub odwrotnie;
o sprzecznych z kimś celach
znajdujący się naprzeciw czegoś

przeciwobraz n
alkukuva
(matematyka, matematyczny) zbiór argumentów funkcji dla wartości z zadanego zbioru;

przeciwprostokątna n
hypotenuusa
(geometria) najdłuższy bok w trójkącie prostokątnym, leżący naprzeciw kąta prostego

przeciwstawny adj
vastakkainen
stanowiący kontrast

przeciwwaga n
vastapaino
(technologia, technika, techniczny) ciężar zastosowany dla zrównoważenia innego;

przeciwwskazanie n
käytön este
okoliczność będąca przeszkodą w zrobieniu czegoś

przeciwzapalny ˌpʃɛt͡ɕivzaˈpalnɨ adj
anti-inflammatorinen
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) działający przeciw zapaleniom, używany przy leczeniu zapaleń, zapobiegający zapaleniom

przeciwśrodek n
vastatoimi
środek zaradczy

przeciętnie adv
keskimääräisesti
tak jak zwykle, bez zaangażowania

przeciętny pʃɛˈt͡ɕɛ̃ntnɨ adj
keskimääräinen
(matematyka, matematyczny) będący wynikiem średniej arytmetycznej, czyli podzielenia sumy wartości przez ich liczbę;
(potocznie, potoczny) banalny, nieskomplikowany, prosty
(statystyka, statystyczny) reprezentatywny, typowy
tavallinen
niczym się nie wyróżniający, zwykły, nie wykraczający poza przeciętną

przeczucie pʃɛˈt͡ʃut͡ɕɛ n
ennakkoaavistus
przewidzenie w oparciu o uczucia lub intuicje, a nie w oparciu o przesłanki racjonalne

przeczyszczający adj
laksatiivinen
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wywołujący biegunkę, powodujący przeczyszczenie

przed pʃɛt preposition
edessä ennen
…określający, że coś znajduje się bliżej punktu patrzenia niż wyrażenie za przyimkiem; znajduje się bliżej w kolejności
…służący do wyrażenia, że wydarzenie miało, ma lub będzie miało miejsce wcześniej niż wydarzenie opisane za przyimkiem

przedawkowanie n
yliannos
zażycie zbyt dużej dawki, zazwyczaj w odniesieniu do leków lub narkotyków

przedchrześcijański ˌpʃɛtxʃɛɕt͡ɕiˈjä̃j̃sʲci adj
esikristillinen
poprzedzający chrześcijaństwo, następujący przed pojawieniem się chrześcijaństwa

przeddzień ˈpʃɛdʲd͡ʑɛ̇̃ɲ n
aatto
(książkowy) dzień poprzedni, dzień poprzedzający

przede wszystkim ˌpʃɛdɛ‿ˈfʃɨstʲcĩm adv
erityisesti varsinkin
o czym mówiący chce przekazać w pierwszej kolejności, co jest dla niego najistotniejsze

przedmałżeński ˌpʃɛdmawˈʒɛ̃j̃sʲci adj
esiaviollinen
następujący (zawierany, odbywany, wykonywany) przed zawarciem małżeństwa

przedmieście pʃɛdˈmʲjɛ̇ɕt͡ɕɛ n
lähiö esikaupunki
(urbanistyka, urbanistyczny) jednostka osadnicza tuż poza miastem;

przedmiot ˈpʃɛdmʲjɔt n
esine
rzecz, obiekt nieożywiony
kouluaine
(edukacja, edukacyjny) zajęcia edukacyjne w szkole, posiadające własną nazwę i opracowany program nauczania

przedmowa n
alkusanat
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wypowiedź zamieszczona przed głównym tekstem, stanowiąca autorską bądź redakcyjną dyskusję dotyczącą utworu

przedoperacyjny adj
ennen leikkausta
(medycyna, medyczny) poprzedzający operację

przedostatni ˌpʃɛdɔˈstatʲɲi adj
toiseksi viimeinen
będący przed ostatnim elementem, drugi od końca

przedpokój pʃɛtˈpɔkuj n
käytävä
pomieszczenie w mieszkaniu, z którego można dostać się do pozostałych pomieszczeń

przedporodowy adj
antenataalinen
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) następujący przed porodem, poprzedzający poród

przedpotopowy ˌpʃɛtpɔtɔˈpɔvɨ adj
aataminaikainen
(potocznie, potoczny) pochodzący z bardzo odległej epoki
(żartobliwie) przestarzały, staroświecki
pochodzący sprzed potopu, mający miejsce przed potopem

przedpołudnie ˌpʃɛtpɔˈwudʲɲɛ n
aamupäivä
okres pomiędzy rankiem a południem

przedramię pʃɛdˈrãmʲjɛ n
kyynärvarsi
(anatomia, anatomiczny) odcinek kończyny piersiowej (przedniej, górnej) od stawu łokciowego do nadgarstka

przedsionek n
eteinen
(anatomia, anatomiczny) część ucha wewnętrznego, w obrębie błędnika;
(architektura, architektoniczny) niewielkie pomieszczenie oddzielające wejście od wnętrza budynku
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) u kręgowców część serca oddzielona zastawką od komory;

przedsiębiorca ˌpʃɛtʲɕɛ̃mˈbʲjɔrt͡sa n
yrittäjä
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba prowadząca własną działalność gospodarczą, posiadająca własne przedsiębiorstwo;

przedsiębiorczość ˌpʃɛtʲɕɛ̃mˈbʲjɔrt͡ʃɔɕt͡ɕ n
yritteliäisyys
ogół przedsiębiorców i przedsiębiorstw
yrittäjyys
nauka lub sztuka podejmowania ryzyka i innowacyjności w budowaniu biznesu
zespół cech człowieka stanowiących o chęci i powodzeniu w załatwianiu różnych spraw (bycie przedsiębiorczym)

przedsiębiorczy adj
yritteliäs
zdolny do podejmowania kolejnych działań w sposób pomyślny

przedsiębiorstwo ˌpʃɛtʲɕɛ̃mˈbʲjɔrstfɔ n
yritys
samodzielna jednostka prowadząca działalność gospodarczą, najczęściej w celu osiągnięcia zysku;

przedstawiać pʃɛtˈstavʲjät͡ɕ v
esittää
zapoznawać kogoś z kimś, prezentować komuś kogoś

przedstawiciel ˌpʃɛtstaˈvʲit͡ɕɛl n
edustaja
osoba działająca w imieniu kogoś lub czegoś

przedstawienie ˌpʃɛtstaˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
esitys
występ wykonywany na scenie przed publicznością, widowisko

przedszkolanka ˌpʃɛṭʃkɔˈlãnka n
lastentarhanopettaja
(potocznie, potoczny) nauczycielka przedszkola, wychowawczyni przedszkolna, wychowawczyni w przedszkolu

przedszkole pʃɛṭˈʃkɔlɛ n
lastentarha päiväkoti
(edukacja, edukacyjny) dzienna placówka o charakterze opiekuńczo-wychowawczym, do której uczęszczają dzieci w wieku od trzech lat do chwili rozpoczęcia obowiązku szkolnego;

przedszkolny pʃɛṭˈʃkɔlnɨ adj
koulua edeltävä
dotyczący przedszkola, właściwy przedszkolu, należący do przedszkola

przedwczesny pʃɛtˈft͡ʃɛsnɨ adj
ennenaikainen
pojawiający się wcześniej niż powinien; będący za wcześnie

przedwcześnie pʃɛtˈft͡ʃɛɕɲɛ adv
ennen aikojaan
zbyt wcześnie, za wcześnie, przed właściwym czasem, przed określonym terminem

przedwczoraj pʃɛtˈft͡ʃɔraj adv
toissa päivänä toissapäivänä
dwa dni przed dniem dzisiejszym; dzień przed wczoraj

przedwczorajszy adj
toissapäiväinen
mający miejsce przedwczoraj, związany z dniem poprzedzającym wczorajszy

przedział ˈpʃɛd͡ʑaw n
aitio
(kolejnictwo) jedno z pomieszczeń dla pasażerów, na które podzielony jest wagon;

przedłużacz n
jatkojohto
(elektryczność) wyposażone w długi kabel urządzenie zawierające jedno lub więcej gniazd elektrycznych, służące do przedłużania zasięgu między siecią elektryczną a czerpiącymi z niej urządzeniami;

przeglądarka ˌpʃɛɡlɔ̃nˈdarka n
verkkoselain
(informatyka, informatyczny) program do wyświetlania treści

przeglądać pʃɛˈɡlɔ̃ndat͡ɕ v
katsella
oglądać coś pobieżnie wertując

przegroda n
väliseinä
coś co dzieli lub oddziela

przegroda nosowa pʃɛˈɡrɔda nɔˈsɔva n
nenän väliseinä
(anatomia, anatomiczny) przegroda dzieląca jamę nosową na dwie części;

przejrzały adj
ylikypsä
o roślinach i ich owocach: zbyt dojrzały, nadpsuty

przejęzyczenie ˌpʃɛjɛ̃w̃zɨˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
lapsus
(językoznawstwo, językoznawczy) mimowolny błąd językowy na poziomie wytwarzania wypowiedzi, np. w wyniku roztargnienia, przez nieuwagę;

przejście dla pieszych n
suojatie
miejsce na trasie ruchu pojazdów wyznaczone do pokonywania przez pieszych;

przejście graniczne n
rajanylitys
(administracja) miejsce służące do przekraczania granicy państwa;

przejście podziemne n
alikulku
budowla zapewniająca możliwość przejścia pod szlakiem komunikacyjnym;

przejściowy adj
väliaikainen
mający charakter tymczasowy, prowizoryczny

przekaźnik pʃɛˈkaʑɲik n
rele
(elektryczność) urządzenie do zamiany sygnału o pewnych parametrach lub do pomiaru jego niektórych cech na sygnał o innych parametrach do celów automatyki, pomiarów itp.;

przekleństwo pʃɛˈklɛ̃j̃stfɔ n
kirosana
wulgaryzm lub obelga używana w celu wyrażenia gniewu lub obrażenia kogoś

przeklinać pʃɛˈklʲĩnat͡ɕ v
kirota
kląć, używać wulgarnego słownictwa

przekomarzać się ˌpʃɛkɔ̃ˈmaʒat͡ɕ‿ɕɛ v
kiusoitella
spierać się z kimś, najczęściej żartobliwie

przekonanie ˌpʃɛkɔ̃ˈnãɲɛ n
vakaumus
przeświadczenie o słuszności czegoś, sąd oparty na takim przeświadczeniu

przekroczenie prędkości n
ylinopeus
(motoryzacja) poruszanie się pojazdem z prędkością wyższą niż dozwolona

przekupywać v
lahjoa
zjednywać sobie kogo, dając mu coś wartościowego

przekwitanie n
vaihdevuodet
(fizjologia, fizjologiczny) okres, w którym czynności narządów rozrodczych kobiety stopniowo zanikają

przekąska pʃɛˈkɔ̃w̃ska n
välipala
niewielka porcja jedzenia, spożywana między regularnymi posiłkami dla zaspokojenia głodu lub ze względów smakowych;

przekątna pʃɛˈkɔ̃ntna n
lävistäjä
(geometria) odcinek łączący dwa wierzchołki wielokąta lub wielościanu, nieleżące na jego jednym boku lub ścianie i znajdujące się całkowicie wewnątrz tego wielokąta lub wielościanu

przekład n
kääntäminen
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dzieło, tekst przetłumaczony z innego języka
proces tłumaczenia tekstu z jednego języka na inny

przekładalny adj
siirrettävä
taki, który da się przełożyć

przeludnienie ˌpʃɛludʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
liikakansoitus
sytuacja, w której liczba ludności przekracza znacząco pojemność środowiska

przemakalny adj
läpäisevä
przepuszczający wodę

przemianować v
nimetä uudelleen
zmienić nazwę czegoś

przemoc ˈpʃɛ̃mɔt͡s n
väkivalta
zastosowanie przewagi siły wobec kogoś, aby zmusić go do posłuszeństwa

przemoc domowa n
perheväkivalta
(socjologia, socjologiczny) zjawisko społeczne zachodzące, gdy członek rodziny (mąż, żona (i tym podobne, i temu podobne)) próbuje zdominować fizycznie lub psychicznie drugiego członka rodziny;

przemysł ˈpʃɛ̃mɨsw̥ n
teollisuus
dział gospodarki, obejmujący produkcję dóbr na dużą skalę;

przemysłowiec n
teollisuudenharjoittaja
właściciel zakładu przemysłowego

przemysłowy ˌpʃɛ̃mɨˈswɔvɨ adj
teollinen
dotyczący przemysłu, będący efektem przemysłu, stosowany w przemyśle

przemyt n
salakauppa
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (kryminologia, kryminologiczny) proceder przewozu przez granicę państwa zakazanych przedmiotów lub osób albo przewózu z pominięciem jego kontroli i opłat;

przemyślany adj
harkittu
taki, który powstał w wyniku rozważań

przeniesienie n
siirto
(rzeczownik odczasownikowy) od przenieść

przenikliwy ˌpʃɛ̃ɲikˈlʲivɨ adj
akuutti
intensywnie odczuwany, uderzający swoją mocą, intensywnością

przenosić pʃɛ̃ˈnɔɕit͡ɕ v
kantaa
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) udzielać komuś swoich praw, jednocześnie samemu je tracąc
siirtää
przemieszczać coś niosąc
(wojskowość, wojskowy) (łowiectwo, łowiecki) o pocisku: przelatywać dalej niż wyznaczony cel

przenośny pʃɛ̃ˈnɔɕnɨ adj
kannettava
pozwalający się przenosić z miejsca na miejsce; ruchomy
kuvaannollinen
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) wyrażony za pomocą metafory, będący przenośnią; niedosłowny

przeor n
priori
(kościelny) zastępca opata

przeorysza ˌpʃɛɔˈrɨʃa n
abbedissa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożona klasztoru

przepaska pʃɛˈpaska n
lannevaate
(zobacz) przepaska biodrowa

przepaska biodrowa pʃɛˈpaska bʲjɔˈdrɔva n
lannevaate
skąpe odzienie zakładane w pasie, w formie paska z tkaniny, chusty lub sznurka

przepis ˈpʃɛpʲis n
resepti
tekst zawierający zbiór wiadomości potrzebnych do zrobienia czegoś, zwłaszcza przyrządzenia potrawy

przepiórka pʃɛˈpʲjurka n
viiriäinen
(ornitologia, ornitologiczny) Coturnix coturnix, średni ptak ze smugami na upierzeniu grzbietowej stronie ciała;

przepiórnik n
pyyjuoksija
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Turnicidae;

przepona pʃɛˈpɔ̃na n
pallea
(anatomia, anatomiczny) duży mięsień w kształcie kopuły, oddzielający klatkę od niżej położonych narządów

przepowiednia ˌpʃɛpɔˈvʲjɛdʲɲa n
profetia
wypowiedź o wydarzeniach, które mają nastąpić, określająca ich szczegóły

przepraszam pʃɛˈpraʃãm interjection
anteeksi
wyrażenie żalu, przeprosin za wyrządzoną przez siebie krzywdę, niezręczność

przeprowadzka ˌpʃɛprɔˈvat͡ska n
muutto
zmiana miejsca zamieszkania lub siedziby

przepuklina n
tyrä
(medycyna, medyczny) patologiczne przemieszczenie się tkanki, części narządu poza naturalne umiejscowienie, wpuklając się w sąsiednią okolicę anatomiczną

przepust ˈpʃɛpust n
siltarumpu
rura przepuszczająca strumień lub wodę deszczową pod drogą, nasypem;

przepustka n
kulkulupa
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) dokument zezwalający na wejście i przebywanie gdzieś lub wwiezienie czegoś;
lomalupa
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) dokument zezwalający na wyjście skądś lub wywiezienie czegoś

przepustowość n
käsittelykyky
cecha tego, co przepustowe

przepychacz pʃɛˈpɨxat͡ʃ n
viemäripumppu
prosty przyrząd służący do mechanicznego przywracania drożności odpływom urządzeń sanitarnych;

przepływ ˈpʃɛpwɨf n
virtaama
(przenośnie, przenośnia) przemieszczanie się jednego miejsca do drugiego
przemieszczanie się cieczy lub gazu z jednego miejsca do drugiego;

przerażający adj
hirvittävä
taki, który budzi grozę, strach

przerwa ˈpʃɛrva n
välitunti
czas wolny między godzinami pracy, nauki w szkole
czas, w którym wykonywanie jakiejś czynności zostaje zaprzestane na pewien okres; zatrzymanie działania czegoś

przerwanie pʃɛˈrvãɲɛ n
keskeytys
(informatyka, informatyczny) sygnał powodujący zmianę przepływu sterowania
przeszkodzenie komuś w jakiejś czynności, np. wypowiedzi

przerywać pʃɛˈrɨvat͡ɕ v
katkaista
przeszkadzać w jakiejś czynności

przerzutka n
etuvaihtaja
mechanizm rowerowy umożliwiający zmianę biegu;

przerębel n
avanto
otwór zrobiony w lodzie na jeziorze lub rzece

przesada pʃɛˈsada n
liioittelu
wyolbrzymione przedstawianie czegoś, pojmowanie czegoś z nadmierną afektacją, nienaturalność

przesadzać pʃɛˈsad͡zat͡ɕ v
liioitella
przedstawiać coś poważniejszym, większym, niż jest w rzeczywistości
przekraczać jakąś granicę, przeginać w czymś

przesiadka n
vaihto
przesiadanie się z jednego środka transportu do drugiego

przesiewać pʃɛˈɕɛvat͡ɕ v
siivilöidä
przepuszczać przez sito

przesilenie n
päivänseisaus
(astronomia, astronomiczny) skrajny punkt odchylenia Słońca od równika;

przesilenie letnie n
kesäpäivänseisaus
(astronomia, astronomiczny) przesilenie przypadające na koniec czerwca (około 24.), gdy Słońce znajduje się najbliżej bieguna północnego

przesilenie zimowe n
talvipäivänseisaus
(astronomia, astronomiczny) moment górowania Słońca w zenicie w możliwie najdalej na południe wysuniętej szerokości geograficznej półkuli północnej;

przesmyk ˈpʃɛsmɨk n
kannas
(geografia, geograficzny) wąski pas lądu łączący dwa większe obszary lądowe;

przestarzały ˌpʃɛstaˈʒawɨ adj
vanhentunut
taki, który wyszedł z użycia, ze zwyczaju

przestraszyć pʃɛˈstraʃɨt͡ɕ v
pelottaa
wzbudzić w kimś strach, wywołać w kimś przerażenie, obawę

przestroga n
varoitus
uwaga ostrzegająca przed czymś

przestronny pʃɛˈstrɔ̃nːɨ adj
laaja
taki, który ma dużo wolnego miejsca, wolnej przestrzeni

przestrzegać pʃɛˈsṭʃɛɡat͡ɕ v
noudattaa
stosować się do czegoś, być w zgodzie z jakimś przepisem

przestrzenny adj
spatiaalinen avaruudellinen
dotyczący przestrzeni

przestrzeń ˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ n
tila
określony obszar – dwu- lub trójwymiarowy
(fizyka, fizyczny) miejsce, w którym odbywają się zjawiska fizyczne;
(geometria) nieograniczona co najmniej trójwymiarowa rozciągłość, jedno z podstawowych pojęć geometrii;
(matematyka, matematyczny) zbiór, na którym określono dodatkową strukturę;

przestrzeń kosmiczna ˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ kɔsˈmʲit͡ʃna n
ulkoavaruus
przestrzeń poza obszarem ziemskiej atmosfery

przestępczość pʃɛˈstɛ̃mpt͡ʃɔɕt͡ɕ n
rikollisuus
(kryminologia, kryminologiczny) ogół popełnionych przestępstw
(kryminologia, kryminologiczny) popełnianie przestępstw

przestępstwo pʃɛˈstɛ̃mpstfɔ n
rikos
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czyn zabroniony pod groźbą kary jako zbrodnia lub występek, przez ustawę karną obowiązującą w czasie jego popełnienia, bezprawny, zawiniony, społecznie szkodliwy;

przesunięcie ku czerwieni n
punasiirtymä
(fizyka, fizyczny) (astronomia, astronomiczny) przesunięcie widma promieniowania elektromagnetycznego emitowanego przez ciało niebieskie w stronę większych długości fal na skutek efektu Dopplera, oddziaływania pola grawitacyjnego lub rozszerzania się wszechświata;

przesuwać pʃɛˈsuvat͡ɕ v
siirtää
zmieniać położenie

przesyt n
ähky
stan odczuwania nieprzyjemności w wyniku nadmiernego spożycia jedzenia lub picia

przesyłka pʃɛˈsɨwka n
lähetys
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) zapakowana rzecz przeznaczona do wysyłki i dostarczenia odbiorcy

przeszczep ˈpʃɛʃt͡ʃɛp n
siirre
(medycyna, medyczny) (przenośnie, przenośnia) przeszczepiana część ciała
(medycyna, medyczny) przeniesienie narządu w całości lub w części z jednego ciała do innego

przeszkadzać pʃɛˈʃkad͡zat͡ɕ v
häiritä
sprawiać, że ktoś nie może wykonywać poprawnie jakiejś czynności lub coś nie działa prawidłowo

przeszkoda pʃɛˈʃkɔda n
este
coś, co przeszkadza, utrudnia
(sport, sportowy) płot, rów lub inne utrudnienie na trasie biegu

przeszłość ˈpʃɛʃwɔɕt͡ɕ n
menneisyys
wszystko to, co już się wydarzyło;

przeszły ˈpʃɛʃwɨ adj
viime
(gramatyka) odnoszący się do czasu przeszłego
taki, który już minął

przesąd ˈpʃɛsɔ̃nt n
taikausko
wiara w tajemnicze, nadprzyrodzone związki między zjawiskami, w fatalną moc słów, rzeczy i znaków;

przesądny pʃɛˈsɔ̃ndnɨ adj
taikauskoinen
wierzący w przesądy; też: będący objawem przesądów

przesłanka pʃɛˈswãnka n
edellytys
okoliczność sprzyjająca realizacji, urzeczywistnienia czegoś

przesłuchanie n
koe-esiintyminen
spotkanie, na którym sprawdza się wiedzę i umiejętności kandydata ubiegającego się o coś albo w celu wyłonienia zwycięzcy jakiegoś konkursu
kuulustelu
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czynność w procesie, która ujawnia wyjaśnienia oskarżonego, zeznania świadka lub opinie biegłego;

przesłuchiwać v
kysyä
wypytywać kogo w czasie śledztwa

przetacznik n
tädyke
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju przetacznik (1.1)

przetchlinka n
korkkihuokonen
(botanika, botaniczny) otwór umożliwiający wymianę gazową rośliny z otoczeniem;

przetwarzać v
käsitellä
(informatyka, informatyczny) komputerowo opracowywać zebrane dane
zmieniać, nadając inne właściwości

przewaga pʃɛˈvaɡa n
etu
górowanie pod jakimś względem nad czymś lub nad kimś

przeważający adj
vallitseva enemmistössä oleva
będący w większej ilości lub liczbie

przeważnie pʃɛˈvaʒʲɲɛ adv
enimmäkseen
w przeważającej części

przewidywać ˌpʃɛvʲiˈdɨvat͡ɕ v
aavistaa
prognozować przyszłe zdarzenia

przewodnicząca n
puheenjohtaja
kobieta przewodnicząca jakiejś instytucji, organizacji

przewodniczący ˌpʃɛvɔdʲɲiˈt͡ʃɔ̃nt͡sɨ n
puheenjohtaja
osoba przewodnicząca jakiejś instytucji, organizacji

przewodnik pʃɛˈvɔdʲɲik n
johde
(fizyka, fizyczny) substancja, która przewodzi prąd elektryczny;

przewodzić pʃɛˈvɔd͡ʑit͡ɕ v
johtaa
(fizyka, fizyczny) być przewodnikiem prądu, ciepła, drgań akustycznych
kierować kimś lub jakąś działalnością; dowodzić, stać na przywództwie

przewozić pʃɛˈvɔʑit͡ɕ v
kantaa
wioząc kogoś lub coś, dostarczać do miejsca przeznaczenia

przewrotka pʃɛˈvrɔtka n
saksipotku
(sport, sportowy) kopnięcie piłki z jednoczesnym wykonaniem przewrotu całym ciałem;

przez pʃɛs preposition
läpi kautta
…drogi lub przeszkody, jaką się przebywa podczas wykonywania danej czynności

przeziębienie ˌpʃɛʑɛ̃mˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
vilustuminen flunssa
(medycyna, medyczny) choroba będąca następstwem obniżenia odporności ustroju po zziębnięciu

przeznaczenie ˌpʃɛznaˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
kohtalo
nieunikniona przyszłość; coś, co musi się stać
tarkoitus
cel, dla którego służy dana rzecz

przezroczystość n
läpinäkyvyys
cecha tego, co jest przezroczyste

przezroczysty ˌpʃɛzrɔˈt͡ʃɨstɨ adj
läpinäkyvä
taki, który przepuszcza światło

przezwisko pʃɛˈzvʲiskɔ n
lempinimi
dodatkowa nazwa nadana komuś, często o charakterze ironicznym

przełom ˈpʃɛwɔ̃m n
läpimurto
(książkowy) nagła, zasadnicza zmiana, zwrotny moment w czymś

przełowienie n
liikakalastus
(ekologia, ekologiczny) (rybołówstwo, rybacki) ekstensywna, nadmierna i niekontrolowana eksploatacja łowisk, która doprowadza populacje poławianych gatunków zwierząt wodnych poniżej poziomu bezpiecznego dla ich odtworzenia;

przełyk ˈpʃɛwɨk n
ruokatorvi
(anatomia, anatomiczny) odcinek przewodu pokarmowego łączący gardło z żołądkiem,

przełęcz ˈpʃɛwɛ̃n͇t͡ʃ n
reitti
(geografia, geograficzny) obniżenie grzbietu górskiego, wyraźnie oddzielające dwa sąsiednie szczyty

prześcieradło ˌpʃɛɕt͡ɕɛˈradwɔ n
lakana
prostokątny płat materiału należący do bielizny pościelowej i służący do ścielenia łóżka jako pościel pod spód;

prześladowanie ˌpʃɛɕladɔˈvãɲɛ n
vainoaminen
powtarzające się przykrości, szykany przeciwko osobom o innych poglądach, wierze itp.

prześladować v
hallita
nie pozwalać o sobie zapomnieć, być niemal stale obecnym
sortaa
nieustannie niepokoić
wyrządzać krzywdy, stale czynić przeszkody czy szykany

prześladowczy adj
ahdistava vainoava
związany z prześladowaniem — stałym wyrządzaniem krzywd, szykanowaniem lub nieustannym nagabywaniem

przeżuwacz pʃɛˈʒuvat͡ʃ n
märehtijä
(zoologia, zoologiczny) ssak z uzębieniem i żołądkiem przystosowanym do przeżuwania roślin;

przeżycie pʃɛˈʒɨt͡ɕɛ n
elämys
(rzeczownik odczasownikowy) od przeżyć

przeżyć ˈpʃɛʒɨt͡ɕ v
elää kauemmin
pozostać przy życiu

przodek ˈpʃɔdɛk n
esi-isä
ktoś, od kogo ktoś pochodzi

prztyczek ˈpʃtɨt͡ʃɛk n
napsutus
lekkie uderzenie końcem palca wskazującego, opartego wcześniej o kciuk

przy pʃɨ preposition
-ssa
…opisujący orientacyjny czas, okazję

przy tym
-kin
wprowadza informację uzupełniającą

przybity pʃɨˈbʲitɨ adj
masentunut
załamany, smutny, zmartwiony

przybliżony adj
likimääräinen
bliski rzeczywistemu, ale podany z pewną niedokładnością

przybywać pʃɨˈbɨvat͡ɕ v
saapua
docierać do pewnego miejsca

przychodzić pʃɨˈxɔd͡ʑit͡ɕ v
tulla
przybywać dokądś
o listach, wiadomościach: dochodzić do adresata

przycisk ˈpʃɨt͡ɕisk n
painike
(informatyka, informatyczny) pole na ekranie, które reaguje na wskazanie, kliknięcie, wybór itp.
część urządzenia elektrycznego, która przyciśnięta, steruje obwodem

przyczyna pʃɨˈt͡ʃɨ̃na n
syy
powód, dla którego coś się stało; czynnik, który wywołał jakieś zjawisko

przyczółek n
sillanpää
(wojskowość, wojskowy) teren broniony za przeszkodą wodną;

przydawka pʃɨˈdafka n
määrite
(gramatyka) część zdania, będąca określeniem rzeczownika;

przydomek n
lempinimi
dodatkowa nazwa nadana komuś, bazująca na cesze charakterystycznej tej osoby

przygnębiony ˌpʃɨɡnɛ̃mˈbʲjɔ̃nɨ adj
alakuloinen
będący w obniżonym nastroju, z poczuciem kłopotów

przygoda pʃɨˈɡɔda n
seikkailu
niecodzienne, niezwykłe zdarzenie

przygotowanie ˌpʃɨɡɔtɔˈvãɲɛ n
valmistelu
((także, też) w lm) ogół czynności wykonanych z myślą o czymś, co ma nastąpić

przygotowawczy adj
alustava
służący przygotowaniu do czegoś

przyimek pʃɨˈ<sup>j</sup>ĩmɛk n
prepositio
(gramatyka) wyraz nieodmienny i niesamodzielny poprzedzający zawsze wyrazy odmieniające się przez przypadki (= imiona) i sygnalizujący związki składniowe między wyrazem poprzedzającym a następującym;

przyjaciel pʃɨˈjät͡ɕɛl n
ystävä
osoba obdarzana zaufaniem, żyjąca z kimś w serdecznych stosunkach
osoba okazująca komuś lub czemuś swoją sympatię, zainteresowanie, będąca zwolennikiem

przyjaciółka ˌpʃɨjäˈt͡ɕuwka n
ystävätär
kobieta zaprzyjaźniona z kimś

przyjazny pʃɨˈjaznɨ adj
ystävällinen
taki, który żywi dla kogoś / czegoś uczucie przyjaźni lub jest wyrazem takiego uczucia

przyjaźń ˈpʃɨjäɕɲ̊ n
ystävyys
dobra, serdeczna relacja pomiędzy osobami opierająca się na wzajemnym zaufaniu, pomocy, życzliwości;

przyjemność pʃɨˈjɛ̃mnɔɕt͡ɕ n
ilo huvi
cecha tego, co przyjemne; dające zadowolenie, satysfakcjonujące

przyjemny pʃɨˈjɛ̃mnɨ adj
miellyttävä mukava
sprawiający przyjemność, dodatnie wrażenie

przyjmować pʃɨjˈmɔvat͡ɕ v
vastaanottaa
odbierać coś (rzecz, informację)

przyjęcie pʃɨˈjɛ̇̃ɲt͡ɕɛ n
vastaanotto
uroczysty posiłek dla gości, zorganizowany na ogół z jakiejś okazji

przykazanie ˌpʃɨkaˈzãɲɛ n
määräys
kategoryczne polecenie, nakaz

przykład ˈpʃɨkwat n
esimerkki
fakt, obrazujący lub zgodny z twierdzeniem
osoba (postępowanie) godne naśladowania
osoba (rzecz, fakt), reprezentujący pewną klasę osób (rzeczy, faktów)

przykładowo adv
esimerkiksi vaikka
na przykład

przylistek n
korvake
(botanika, botaniczny) wyrostek u nasady liści

przymiarka pʃɨ̃ˈmʲjarka n
sovitus
przymierzanie ubrania u krawca, w celu dopasowania i dokonania poprawek

przymierzalnia ˌpʃɨ̃mʲjɛˈʒalʲɲa n
sovituskoppi
pomieszczenie w sklepie służące do przymierzania garderoby

przymiotnik pʃɨ̃ˈmʲjɔtʲɲik n
adjektiivi laatusana
(gramatyka) wyraz określający cechę rzeczownika np. „biały”, „niski”, „ładny”;

przymiotnikowy ˌpʃɨ̃mʲjɔtʲɲiˈkɔvɨ adj
adjektiivinen
(językoznawstwo, językoznawczy) odnoszący się do przymiotnika, mający charakter przymiotnika, utworzony od przymiotnika, będący przymiotnikiem

przymus ˈpʃɨ̃mus n
pakko
presja wywierana na kogoś w celu zmuszenia do czegoś
wewnętrzna potrzeba zrobienia czegoś

przynajmniej pʃɨ̃ˈnajmʲɲɛ̇j particle
sentään
najmniejszy akceptowalny zakres
nie mniej niż

przynosić pʃɨ̃ˈnɔɕit͡ɕ v
tuoda
trzymając coś w rękach dostarczać w określone miejsce
o pechu lub szczęściu ściągać, przyciągać
odnośnie pieniędzy dawać, powodować (zyski / straty)

przynęta n
syötti
(wędkarstwo) (łowiectwo, łowiecki) pokarm, który umieszcza się w sieciach, na wędkach lub w pułapkach aby wabić zwierzynę łowną, ryby, ptaki;

przypadek pʃɨˈpadɛk n
sattuma
losowe, nieplanowane wydarzenie
sijamuoto sija
(gramatyka) forma wyrazu w deklinacji;

przypadkowo ˌpʃɨpatˈkɔvɔ adv
sattumalta
wskutek przypadku lub zbiegu okoliczności

przypadkowy ˌpʃɨpatˈkɔvɨ adj
sattumanvarainen
będący wynikiem przypadku

przypominać ˌpʃɨpɔ̃ˈmʲĩnat͡ɕ v
muistuttaa
przywodzić coś na myśl, przywoływać wspomnienie o czymś
zwracać komuś uwagę na coś zapomnianego, a ważnego
być podobnym do czegoś, budzić skojarzenia z czymś

przypomnienie n
muistutus
zwrócenie uwagi na coś

przyprawa pʃɨˈprava n
mauste mausteet
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) składnik dodawany do potrawy w celu poprawienia jej smaku lub zapachu;

przyprostokątna n
kateetti
(geometria) w trójkącie prostokątnym jedno z dwóch ramion wyznaczających kąt prosty;

przypuszczalnie adv
oletettavasti
prawdopodobnie, być może

przypuszczać pʃɨˈpuʃt͡ʃat͡ɕ v
luulla
uważać coś, domyślać się czegoś bez dostatecznych podstaw, bez pewności

przypuszczenie n
olettamus
to, co przypuszczamy, czego się domyślamy

przypływ n
korkeavesi
(hydrologia, hydrologiczny) podniesienie się poziomu wód morskich związane z wpływem grawitacji Księżyca i Słońca

przyroda pʃɨˈrɔda n
luonto
świat fizyczny, ożywiony i nieożywiony, otaczający człowieka, bez wytworów jego działalności;

przyrostek pʃɨˈrɔstɛk n
suffiksi
(językoznawstwo, językoznawczy) element słowotwórczy umieszczany po leksemie;

przysadka mózgowa pʃɨˈsatka muzˈɡɔva n
aivolisäke
(anatomia, anatomiczny) gruczoł dokrewny, którego funkcją jest wytwarzanie i wydzielanie hormonów;

przysięga pʃɨˈɕɛ̃ŋɡa n
vala
uroczyste przyrzeczenie, wypowiadane najczęściej w słowach ustalonych zwyczajowo lub prawnie; bezwzględne zapewnienie wykonania czegoś, stwierdzenie, potwierdzenie prawdziwości tego;

przysięgać pʃɨˈɕɛ̃ŋɡat͡ɕ v
vannoa
silnie deklarować, mocno obiecywać

przyssawka pʃɨˈsːafka n
imukuppi
miękka miseczka przysysająca się do podłoża po naciśnięciu
lonkero
narząd, który służy niektórym zwierzętom do przyczepiania się do podłoża

przystanek pʃɨˈstãnɛk n
pysäkki
miejsce, gdzie pasażerowie drogowego transportu publicznego mogą wsiąść lub wysiąść

przystanek autobusowy pʃɨˈstãnɛk ˌawtɔbuˈsɔvɨ n
bussipysäkki linja-autopysäkki
przystanek, na którym zatrzymują się autobusy

przystanek tramwajowy n
raitiovaunupysäkki
miejsce, przy którym można wsiąść lub wysiąść z tramwaju

przystawka pʃɨˈstafka n
alkupala
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa serwowana zazwyczaj przed głównym daniem w formie przekąski;

przystań ˈpʃɨstãɲ n
turvapaikka
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym można znaleźć bezpieczeństwo i spokój
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) miejsce cumowania niewielkich jednostek pływających: łodzi, jachtów, kutrów;

przystojny pʃɨˈstɔjnɨ adj
komea
taki, który cechuje się przyjemną powierzchownością i dobrą postawą, wywołuje przyjemne odczucia estetyczne

przyszłość ˈpʃɨʃwɔɕt͡ɕ n
tulevaisuus
czas, który dopiero nadejdzie, nastąpi;

przyszły ˈpʃɨʃwɨ adj
tuleva
ten, który wydarzy się w przyszłości; taki, który należy do przyszłości

przysłowie pʃɨˈswɔvʲjɛ n
sananlasku sanonta
zdanie utrwalone w tradycji ustnej, czasem w formie wierszowanej, wyrażające jakąś myśl ogólną: regułę życiową, wskazówkę, przestrogę;

przysługa pʃɨˈswuɡa n
palvelus
grzeczność wyświadczona komuś

przysłówek pʃɨˈswuvɛk n
adverbi
(gramatyka) część mowy określająca sposób, czas lub miejsce wykonywania czynności albo stopień nasycenia cechy wyrażonej przymiotnikiem;

przysłówkowy adj
adverbinen
(gramatyka) o funkcji przysłówka

przytulia n
matara
(botanika, botaniczny) Galium L., rodzaj roślin z rodziny marzannowatych;

przytulnie adv
kodikkaasti
domowo, ciepło, wygodnie

przywilej pʃɨˈvʲilɛj n
etuoikeus erioikeus
(książkowy) szczególne uprawnienie, prawo korzystania ze szczególnych względów w jakimś zakresie;

przywilej korzyści n
hyötynäkökohta
(sport, sportowy) zasada w piłce nożnej nakazująca sędziemu nieprzerywanie gry po faulu, gdy drużyna sfaulowana utrzymuje się przy piłce lub jest w korzystniejszej sytuacji niż przeciwnik;

przywiązanie ˌpʃɨvʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ n
riippuvuus
oddanie, uczucie, sentyment, skłonność, więź

przywództwo n
johtajuus
przewodzenie kimś lub czymś

przyznawać pʃɨzˈnavat͡ɕ v
myöntää
uznawać czyjąś przewagę, wyższość (i tym podobne, i temu podobne)
zgadzać się z kimś w sprawie czegoś, uznawać coś za słuszne

przyzwoitość n
säädyllisyys kunnollisuus
przestrzeganie dobrych obyczajów i norm etycznych

przyzwoity ˌpʃɨzvɔˈ<sup>j</sup>itɨ adj
kunnollinen
dość dobry, wystarczająco dobry, spełniający oczekiwania
porządny, dobrze się prowadzący, zachowujący się dobrze, porządnie, właściwie
właściwy, stosowny

przyśpieszenie ˌpʃɨɕpʲjɛˈʃɛ̃ɲɛ n
kiihdytys
(fizyka, fizyczny) zmiana prędkości w jednostce czasu;

prząść v
kehrätä kutoa
(włókiennictwo) przerabiać kłąb włókna na przędzę

przędza ˈpʃɛ̃nd͡za n
lanka
(włókiennictwo) wyrób włókienniczy skręcony z wełny, bawełny lub innego włókna wykonany w procesie przędzenia;

przęsło ˈpʃɛ̃w̃swɔ n
jänneväli
(budownictwo) fragment konstrukcji zawierający się między dwoma sąsiednimi podporami;

próba ˈpruba n
harjoitus
ćwiczenie czegoś, co będzie przedstawione przed publicznością, np. koncertu, spektaklu
koe koetus
test, sprawdzenie poprawności działania czegoś lub kogoś

próbka ˈprupka n
näyte
mała porcja czegoś przeznaczona do badań
mała porcja materiału do prezentacji dla klienta

próbny ˈprubnɨ adj
koe-
robiony na próbę

próbować pruˈbɔvat͡ɕ v
kokeilla
sprawdzać smak potrawy lub napoju
yrittää
starać się coś zrobić

próchnica n
humus
(geologia, geologiczny) składnik gleby tworzący się w wyniku rozkładu obumarłych organizmów;
karies
(stomatologia, stomatologiczny) choroba bakteryjna twardych tkanek zębów, powodująca powstawanie ubytków;

próg pruk n
kynnys
listwa w podłodze na styku dwóch pomieszczeń, dolna część futryny

próżnia ˈpruʒʲɲa n
tyhjiö vakuumi
(fizyka, fizyczny) przestrzeń, w której nie ma cząsteczek obdarzonych masą (pomijając cząstki wirtualne);

próżność ˈpruʒnɔɕt͡ɕ n
peilipöytä
cecha osoby, która jest próżna; charakteryzuje ją chęć imponowania innym lub małostkowe ambicje

próżny ˈpruʒnɨ adj
turhamainen
mający o sobie przesadnie dobre zdanie, lubiący żeby go podziwiać i schlebiać mu

prąd prɔ̃nt n
virta
(fizyka, fizyczny) ruch ładunków elektrycznych;
(potocznie, potoczny) energia elektryczna
strumień wody

pręcik ˈprɛ̃ɲt͡ɕik n
hede hedelehti
(botanika, botaniczny) męski organ płciowy roślin znajdujący się w kwiatach;

prędkość ˈprɛ̃ntkɔɕt͡ɕ n
nopeus
(fizyka, fizyczny) wielkość wektorowa wyrażająca zmianę wektora położenia w jednostce czasu;

prędkość kątowa n
kulmanopeus
(fizyka, fizyczny) wielkość wektorowa określająca kąt obrotu ciała w jednostce czasu;

prędzej czy później ˈprɛ̃nd͡zɛj ˈt͡ʃɨ ˈpuʑɲɛ̇j adv
ennemmin tai myöhemmin
w bliskiej lub dalekiej przyszłości (o czymś co na pewno się wydarzy, ale nie wiadomo kiedy)

pręt prɛ̃nt n
mittakeppi
drążek, tyczka, witka
wyrób hutniczy znacznie bardziej dłuższy niż gruby i szeroki

prężyć muskuły v
pullistella
(dosłownie) napinać mięśnie
(przenośnie, przenośnia) (publikatory) demonstrować rzeczywistą lub pozorną siłę, moc, potęgę

psalm psalm n
psalmi virsi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biblijny utwór modlitewno-hymniczny;
virsi
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) liryczny utwór modlitewny wzorowany na poezji starotestamentalnej

psalmista n
psalmien säveltäjä
(biblijny) autor psalmów biblijnych

psalmodia n
psalmilaulu
śpiewanie psalmów

psalmodyczny adj
psalmi
związany z psalmodią, dotyczący psalmodii

psałterz n
psalttari
zbiór psalmów

pseudoefedryna n
pseudoefedriini
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) chemiczny związek organiczny, pochodna fenyloetyloaminy, syntetyczny analog efedryny, substancja stosowana w zapaleniach górnych dróg oddechowych;

pseudohodowla ˌpsɛwdɔxɔˈdɔvla n
pentutehdas
niewłaściwa hodowla (nierasowych, nierodowodowych psów, rzadziej kotów, nieposiadających uprawnień hodowlanych) prowadzona, najczęściej w celach zarobkowych, przez niekompetentną, nieuprawnioną do tego osobę;

pseudokod n
pseudokoodi
(informatyka, informatyczny) sposób zapisu algorytmu w sposób czytelny dla człowieka, zwykle z zachowaniem struktury właściwej językom programowania;

pseudonauka ˌpsɛwdɔ̃naˈ<sup>w</sup>uka n
näennäistiede pseudotiede
zbiór twierdzeń nieakceptowanych powszechnie przez środowisko naukowe, które aspirują do miana nauki;

pseudonaukowy adj
näennäistieteellinen
taki, który będąc brednią, podszywa się pod naukę

pseudonim psɛwˈdɔ̃ɲĩm n
pseudonyymi salanimi
(książkowy) przybrane imię, nazwisko lub inna nazwa, używane najczęściej przez artystów lub konspiratorów zamiast lub oprócz prawdziwych;

psi psʲi pʲɕi n
psii
dwudziesta trzecia litera alfabetu greckiego, ψ;

psianka ˈpʲɕãnka n
koiso
(botanika, botaniczny) Solanum, roślina zielna lub krzew z rodziny psiankowatych mający kwiaty białe, żółte, fioletowe lub niebieskie i zawierający solaninę;

pstrąg pstrɔ̃ŋk n
forelli taimen
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba słodkowodna z charakterystycznymi plamkami na bokach;

psuć psut͡ɕ v
järkyttää
sprawiać, że przestaje być właściwe

psy szczekają, karawana idzie dalej ˈpsɨ ʃt͡ʃɛˈkajɔ̃w̃ ˌkaraˈvãna ˈid͡ʑɛ ˈdalɛj proverb
koirat haukkuvat ja karavaani kulkee karavaani kulkee, mutta koirat haukkuvat
można krytykować pewne rzeczy, ale i tak nie ma się na nie wpływu

psychiatra psɨˈxʲjatra n
psykiatri
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób psychicznych

psychiatria psɨˈxʲjatrʲja n
psykiatria
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) dział medycyny zajmujący się pochodzeniem, rozpoznawaniem i leczeniem chorób psychicznych;

psychiatryczny adj
psykiatrinen
związany z psychiatrią, dotyczący psychiatrii

psychiczny psɨˈxʲit͡ʃnɨ adj
psyykkinen
związany z psychiką i procesami w niej zachodzącymi

psychoaktywny adj
psykoaktiivinen
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (biochemia, biochemiczny) działający pobudzająco na psychikę i stany emocjonalne

psychoanaliza n
psykoanalyysi
(psychologia, psychologiczny) kierunek w psychologii XX w. stworzony przez Zygmunta Freuda, tłumaczący strukturę, działanie i rozwój osobowości, a także zjawiska społeczno-historyczne oddziaływaniem nieświadomych mechanizmów motywacyjnych pozostających we wzajemnych konfliktach
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) metoda leczenia zaburzeń psychicznych oparta na założeniach psychoanalizy (1.1)

psychodeliczny adj
psykedeelinen
będący przejawem lub powodujący stan psychodeliczny (1.1-2)

psychologia ˌpsɨxɔˈlɔɟja n
psykologia
nauka badająca psychikę oraz zachowanie człowieka;

psychologiczny ˌpsɨxɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
psykologinen
dotyczący psychologii

psychopatia n
psykopatia
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie osobowości charakteryzujące się trwałym wzorcem lekceważenia i łamania norm społecznych oraz praw innych ludzi;

psychopomp psɨˈxɔpɔ̃mp n
psykopompos
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) istota (anioł, bóstwo, duch, zwierzę) odprowadzająca lub przenosząca dusze zmarłych do świata pozagrobowego;

psychosomatyczny adj
psykosomaattinen
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) dotyczący relacji psychicznych i cielesnych w organizmie; wynikający z oddziaływań psychiki na ciało

psychosomatyka n
psykosomatiikka
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który bada związek pomiędzy zaburzeniami psychicznymi i somatycznymi

psychoterapeutyczny adj
psykoterapeuttinen
dotyczący psychoterapii

psychoterapia n
psykoterapia
(psychologia, psychologiczny) leczenie metodą bez użycia leków przy zastosowaniu np. perswazji czy sugestii;

psychotyczny adj
psykoottinen
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) właściwy psychozie, charakteryzujący się psychozą

psychoza psɨˈxɔza n
psykoosi
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna objawiająca się halucynacjami, urojeniami, niezdolnością do współżycia społecznego;

psychoza poporodowa n
lapsivuodepsykoosi
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) epizody psychozy, występujące nie później niż w 8. tygodniu po porodzie;

pszczelarstwo pʃt͡ʃɛˈlarstfɔ n
mehiläishoito
(rolnictwo, rolniczy) hodowla pszczół;

pszczelarz ˈpʃt͡ʃɛlaʃ n
mehiläishoitaja
(pszczelarstwo, pszczelarski) osoba hodująca pszczoły w celu uzyskania produktów pszczelich, takich jak miód, wosk, pyłek, pierzga, propolis lub zapewnienia dostatecznej ilości pszczół do zapylania użytków rolnych

pszczoła ˈpʃt͡ʃɔwa n
mehiläinen
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Apis mellifera, pszczoła miodna, latający owad wytwarzający miód, żyjący w zorganizowanych społecznościach;

pszenica pʃɛ̃ˈɲit͡sa n
vehnä
Triticum L., roślina zbożowa z rodziny wiechlinowatych;
(rolnictwo, rolniczy) ziarno pszenicy (1.1)

pszenżyto pʃɛ̃n͇ˈʒɨtɔ n
ruisvehnä
(rolnictwo, rolniczy) sztuczna hybryda żyta i pszenicy;

ptak ptak n
lintu
(ornitologia, ornitologiczny) zwierzę opierzone posiadające skrzydła i dziób;

ptasia grypa ˈptaɕa ˈɡrɨpa n
lintuinfluenssa
(weterynaria, weterynaryjny) rodzaj grypy przenoszony przez ptaki;

ptaszarnia n
lintutalo
(przestarzałe, przestarzały) pomieszczenie lub woliera do hodowli ptaków

pub n
pub
typ baru z zakąskami i alkoholami

publicznie adv
julkisesti
w sposób jawny, otwarty, publiczny, przy udziale osób trzecich

publiczność puˈblʲit͡ʃnɔɕt͡ɕ n
yleisö
grupa osób, która oglądają jakieś przedstawienie, pokaz, zawody

publiczny puˈblʲit͡ʃnɨ adj
julkinen
taki, który dotyczy ogółu ludzi, społeczności; służy ludziom, jest stworzony dla ludzi

publikacja ˌpublʲiˈkat͡sʲja n
julkistus
tekst ((na przykład) książka, artykuł) wydane drukiem

publikować ˌpublʲiˈkɔvat͡ɕ v
kustantaa
ogłaszać coś poprzez teksty wydane drukiem, podawać jakąś informację do ogólnej wiadomości, obwieszczać

puch pux n
untuva
(ornitologia, ornitologiczny) rodzaj delikatnego pierza

puchacz ˈpuxat͡ʃ n
huuhkaja
(ornitologia, ornitologiczny) największa występująca w Polsce sowa;

puchar ˈpuxar n
pokaali
naczynie, rodzaj czary z nóżką, w postaci dużego kielicha, niekiedy z grubego szkła;

puchaty adj
pehmeä
pokryty puchem

pud n
puuta
(jednostka miary) dawna rosyjska jednostka masy równa 40 ówczesnym funtom (16,38kg);

pudel ˈpudɛl n
puudeli
(kynologia, kynologiczny) rasa hodowanych w kilku odmianach psów do towarzystwa; pies należący do tej rasy;

puder ˈpudɛr n
puuteri
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk o charakterystycznej kruchej i sypkiej konsystencji, służący do pielęgnacji i upiększania skóry, najczęściej twarzy;

pudło ˈpudwɔ n
laatikko
duże pudełko

puentylizm n
pointillismi
(sztuka) technika malarska polegająca na równomiernym pokrywaniu powierzchni obrazu drobnymi punktami czystych kolorów;

puk-puk interjection
kop kop
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) onomatopeja naśladująca odgłos pukania, zwykle do drzwi

pula ˈpula n
piiri
suma przedmiotów lub pieniędzy do rozdysponowania
w grach losowych: suma nagród, środków do wygrania

pulmonologia ˌpulmɔ̃nɔˈlɔɟja n
keuhkosairausoppi
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób płuc;

pulpit ˈpulpʲit n
kateederi
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pochyła podstawka do podtrzymywania nut

puls puls n
syke
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) miejsce na ciele, w którym wyczucie tętna jest łatwiejsze
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) rozciąganie ściany tętnic spowodowane zmianami ciśnienia krwi, które są wynikiem skurczów i rozkurczów komór serca
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) częstotliwość z jaką uderza serce (następują skurcze i rozkurcze komór serca)

pulsar ˈpulsar n
pulsari
(astronomia, astronomiczny) gwiazda neutronowa, wysyłająca regularne impulsy elektromagnetyczne;

pulsoksymetr ˌpulsɔˈksɨ̃mɛtr̥ n
pulssioksimetri
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) urządzenie elektroniczne służące do bezinwazyjnego pomiaru saturacji krwi;

puma ˈpũma n
puuma
(zoologia, zoologiczny) Puma, rodzaj ssaków drapieżnych z rodziny kotowatych;

pumeks ˈpũmɛks n
hohkakivi
(geologia, geologiczny) wulkaniczna skała magmowa zbudowana z porowatego szkliwa wulkanicznego powstałego z silnie gazującej lawy;

punkt pũŋkt n
piste
(geometria) najmniejszy, bezwymiarowy obiekt geometryczny;

punkt bazowy n
korkopiste
(finanse, finansowy) jedna setna punktu procentowego

punkt widokowy n
näköalapaikka
(turystyka, turystyczny) wzniesione miejsce w terenie, z którego roztacza się atrakcyjny, szeroki widok na okolicę;

punkt widzenia ˈpũŋɡd vʲiˈd͡zɛ̃ɲa n
näkökulma
stanowisko, z którego rozpatruje się jakąś sprawę; sposób oceniania i wyjaśniania jakichś zagadnień

punkt wyjścia ˈpũŋɡd ˈvɨjɕt͡ɕa n
lähtökohta
początkowe położenie, stan inicjujący jakiś proces, podłoże zmiany, źródło wydarzeń

punktualnie ˌpũŋktuˈ<sup>w</sup>alʲɲɛ adv
täsmällisesti
dokładnie o wyznaczonej porze, nie spóźniając się

punktualność ˌpũŋktuˈ<sup>w</sup>alnɔɕt͡ɕ n
täsmällisyys
wykonywanie czegoś w ściśle określonym czasie; umiejętność nie spóźniania się

pupil ˈpupʲil n
lemmikki
osoba lub zwierzę, które ktoś lubi bardziej od innych, wyróżnia ją

purpurowy ˌpurpuˈrɔvɨ adj
purppura
mający kolor ciemnoczerwony z odcieniem fioletowym, taki jak kolor purpury

puryna n
puriini
(biochemia, biochemiczny) aromatyczny, organiczny związek chemiczny;

purysta puˈrɨsta n
puhdasoppinen
osoba pedantycznie dbająca o czystość języka

puryzm n
oikeakielisyys
(językoznawstwo, językoznawczy) postawa wobec języka charakteryzująca się koncentracją na ideałach różnie pojmowanej „czystości” językowej;

purée n
sose
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z ziemniaków, innych warzyw lub owoców – ugotowanych, przetartych lub zgniecionych na papkę;

pustka n
tyhjyys
pusta, niewypełniona przestrzeń

pustułka puˈstuwka n
tuulihaukka
(ornitologia, ornitologiczny) Falco tinnunculus, barwny, drapieżny ptak eurazjatycki;

pusty ˈpustɨ adj
tyhjä
niezawierający niczego

pustynia puˈstɨ̃ɲa n
aavikko autiomaa
(geografia, geograficzny) teren niemal całkowicie pozbawiony roślinności na skutek małej ilości opadów;

pustynnienie n
aavikoituminen
(geologia, geologiczny) zjawisko zamieniania się jakiegoś obszaru w pustynię;

puszczyk ˈpuʃt͡ʃɨk n
lehtopöllö
(ornitologia, ornitologiczny) Strix aluco, najczęściej spotykana europejska sowa o donośnym hukaniu;

puszczyk mszarny ˈpuʃt͡ʃɨk ˈm̥ʃarnɨ n
lapinpöllö
(ornitologia, ornitologiczny) Strix nebulosa, gatunek sowy zamieszkujący lasy północnej Eurazji i Ameryki Północnej;

puszczyk uralski ˈpuʃt͡ʃɨk uˈralsʲci n
viirupöllö
(ornitologia, ornitologiczny) Strix uralensis, duży ptak drapieżny z rodziny puszczykowatych;

puszka Pandory ˈpuʃka pãnˈdɔrɨ n
Pandoran lipas
(mitologia grecka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (przenośnie, przenośnia) pojemnik uwalniający nieszczęścia, plagi

puszysty adj
ilmava
o miękkim i gęstym owłosieniu, futrze lub sierści

puszyć się jak paw ˈpuʃɨt͡ɕ‿ɕɛ ˈjak ˈpaf v
mahtailla
zachowywać się zarozumiale, dumnie

puzdro n
tuppi
(zootechnika, zootechniczny) napletek niektórych gatunków ssaków domowych, np. koni

puzon n
pasuuna vetopasuuna
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty blaszany, w którym wysokość dźwięku reguluje się teleskopowym suwakiem;

puzonista ˌpuzɔ̃ˈɲista n
pasunisti
muzyk, który gra na puzonie

puzzle ˈpuzlɛ n
palapeli
układanka składająca się z elementów o charakterystycznym kształcie, które należy dopasować, aby powstał obrazek;

pułap ˈpuwap n
katto
(książkowy) najwyższy poziom czegoś, górna granica
(lotnictwo, lotniczy) maksymalna wysokość, na jaką może wzbić się określony statek powietrzny;
(meteorologia, meteorologiczny) wysokość podstawy chmur nad ziemią

pułapka puˈwapka n
ansa
kłopotliwa sytuacja, z której trudno wybrnąć
urządzenie do chwytania myszy, ptaków, innych zwierząt
zasadzka, podstęp

pułapka na myszy puˈwapka na‿ˈmɨʃɨ n
hiirenloukku
proste mechaniczne urządzenie służące do łapania myszy na przynętę

pułk n
rykmentti
(wojskowość, wojskowy) duża jednostka wojskowa większa od batalionu i mniejsza od brygady lub dywizji;

pułkownik puwˈkɔvʲɲik n
eversti
(wojskowość, wojskowy) wyższy stopień oficerski niższy od generała;

pyrrusowe zwycięstwo ˌpɨrːuˈsɔvɛ zvɨˈt͡ɕɛ̃w̃stfɔ idiom
Pyrrhoksen voitto
zwycięstwo osiągnięte zbyt wysokim kosztem;

pyrrusowy adj
pyrrhinen
związany z epirskim królem Pyrrusem, dotyczący epirskiego króla Pyrrusa

pytanie pɨˈtãɲɛ n
kysymys
zagadnienie, problem
kysymys kysymyslause
wypowiedź, której celem jest uzyskanie informacji

pytanie retoryczne pɨˈtãɲɛ ˌrɛtɔˈrɨt͡ʃnɛ n
retorinen kysymys
(językoznawstwo, językoznawczy) pytanie, na które nie oczekuje się odpowiedzi — stosowane by wyrazić powątpiewanie;

pytać ˈpɨtat͡ɕ v
kysyä
wypowiadać się w formie wymagającej odpowiedzi

pyton ˈpɨtɔ̃n n
pyton
(herpetologia, herpetologiczny) wąż z rodziny pytonów

pyłek ˈpɨwɛk n
siitepöly
(botanika, botaniczny) męskie gamety u roślin;

pójdźka n
minervanpöllö
(ornitologia, ornitologiczny) nazwa ptaków z rodzaju Athene, z rodziny puszczykowatych;

pójść w odstawkę ˈpujʑd͡ʑ v‿ɔtˈstafkɛ v
panna eläkkeelle
(potocznie, potoczny) zostać odrzuconym, pominiętym lub odsuniętym od jakiejś działalności (funkcji), tracąc swoją dotychczasową pozycję lub znaczenie

pół puw numeralFraction
puoli
jedna z dwóch równych części całości

półautomatyczny adj
itselataava
częściowo samoczynny

półbóg ˈpuwbuk n
puolijumala
(mitologia, mitologiczny) syn boga i śmiertelniczki lub bogini i śmiertelnika

półfinał n
semifinaali välierä
etap rozgrywek po ćwierćfinale, w którym walczy się o udział w finale

półka ˈpuwka n
hylly
osobny mebel lub część szafy, kredensu, regału itp., w kształcie poziomej deski, służący do trzymania na nim przedmiotów

półksiężyc puwʲˈcɕɛ̃w̃ʒɨt͡s n
puolikuu
(przenośnie, przenośnia) symbol w kształcie półksiężyca (1.1);
Księżyc widziany tylko w części nie większej niż połowa tarczy

półkula puwˈkula n
pallonpuolisko
(anatomia, anatomiczny) jedna z dwóch części mózgu;
(geografia, geograficzny) półkula (1.1) Ziemi;
(geometria) połowa kuli;

półmaraton ˌpuwmaˈratɔ̃n n
puolimaraton
(sport, sportowy) bieg na dystansie 21 km i 97,5 metra;

półmisek n
tarjotin
rodzaj płaskiego dużego naczynia, służącego do podawania potraw, przystawek lub przekąsek na stół
zawartość półmiska (1.1)

północ ˈpuwnɔt͡s n
pohjoinen
kierunek wskazywany przez prawą rękę przy patrzeniu na zachód, przeciwny do południa;
puoliyö keskiyö
godzina 24:00

północno-wschodni ˌpuwnɔt͡snɔ‿ˈfsxɔdʲɲi adj
koillinen
(geografia, geograficzny) (administracja) położony, znajdujący się na północnym wschodzie
(meteorologia, meteorologiczny) (geografia, geograficzny) nadchodzący z północnego wschodu

północnoamerykański adj
pohjoisamerikkalainen
związany z Ameryką Północną, dotyczący Ameryki Północnej

północnoatlantycki adj
pohjoisatlanttinen
związany z północnym Atlantykiem lub obszarami wokół niego położonymi

północnoeuropejski adj
pohjoiseurooppalainen
odnoszący się do Europy Północnej, związany z Europą Północną

północnokoreański puwˈnɔt͡snɔˌkɔrɛˈãj̃sʲci adj
pohjoiskorealainen
odnoszący się do Korei Północnej

północny puwˈnɔt͡snɨ adj
pohjoinen pohjois-
(geografia, geograficzny) dotyczący północy, jako strony świata, kierunku

północny wschód puwˈnɔt͡snɨ ˈfsxut n
koillinen
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między północnym a wschodnim

północny zachód puwˈnɔt͡snɨ ˈzaxut n
luode
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między północnym a zachodnim

półnuta n
puolinuotti
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nuta trwająca połowę całej nuty;

półpasiec puwˈpaɕɛt͡s n
vyöruusu
(medycyna, medyczny) wirusowe zapalenie nerwu, które objawia się bolesnymi wykwitami występującymi na skórze;

półpauza n
lyhyt ajatusviiva
(termin typograficzny) znak interpunkcyjny; pozioma kreska długości połowy firetu;

półprosta n
säde
(geometria) każda z części prostej przedzielonej punktem umieszczonej na niej, wraz z tym punktem;

półprzewodnik ˌpuwpʃɛˈvɔdʲɲik n
puolijohde
(fizyka, fizyczny) ciało stałe będące przewodnikiem, o oporze większym niż w metalach, a mniejszym niż w dielektrykach;

półrocze n
vuosipuolisko
połowa roku

półsamogłoska ˌpuwsãmɔɡˈwɔska n
puolivokaali
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska mająca cechy samogłoski, lecz nie mająca zdolności sylabotwórczej

półton ˈpuwtɔ̃n n
puoliaskel
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najmniejsza odległość między dwoma dźwiękami we współczesnym zachodnim systemie tonalnym;

półtora puwˈtɔra numeralFraction
puolitoista
jeden/jedno i pół

półwysep puwˈvɨsɛp n
niemimaa niemi
(geografia, geograficzny) wysunięta część lądu otoczona z trzech stron wodami morza, jeziora lub rzeki;

półwyspowy adj
niemi-
odnoszący się do półwyspu, związany z półwyspem

półświatek n
alamaailma
(socjologia, socjologiczny) ludzie z marginesu społecznego

później ˈpuʑɲɛ̇j adv
myöhemmin
stopień wyższy od późno

późno ˈpuʑnɔ adv
myöhä
pod koniec jakiegoś czasu lub okresu
myöhään
po upływie czasu dłuższego niż zwykle lub niż oczekiwano
wieczorem lub w nocy

późny ˈpuʑnɨ adj
myöhäinen
następujący po relatywnie dłuższym czasie niż to zwykle bywa
będący w końcowej fazie, w jednym z ostatnich stadiów

pączek ˈpɔ̃n͇t͡ʃɛk n
munkki
(cukiernictwo) (spożywczy) wypiek przypominający kształtem kulę, smażony w głębokim tłuszczu, często lukrowany lub posypywany cukrem;
silmu
(zdrobniale) od: pąk

pęcherz n
virtsarakko
(anatomia, anatomiczny) zbiornik moczu u kręgowców

pęcherz moczowy n
virtsarakko
(anatomia, anatomiczny) narząd wewnętrzny stanowiący zbiornik moczu

pęcherzyk jajnikowy pɛ̃w̃ˈxɛʒɨc ˌjäjɲiˈkɔvɨ n
munarakkula
(anatomia, anatomiczny) (zobacz) pęcherzyk Graafa

pęcherzyk żółciowy n
sappirakko
(anatomia, anatomiczny) narząd wewnętrzny służący do gromadzenia i zagęszczania żółci;

pędzel ˈpɛ̃nd͡zɛl n
sivellin
(sztuka) (technologia, technika, techniczny) narzędzie składające się z pęczka włosia osadzonego na trzonku, służące m.in. do malowania;

pędzel do golenia n
partasuti
(higiena, higieniczny) (fryzjerstwo, fryzjerski) pędzel używany do wyrabiania i nakładania pianki podczas golenia

pękać ˈpɛ̃ŋkat͡ɕ v
katketa
przestawać być całym na skutek powstania rysy, szczeliny lub otworu

pękać ze śmiechu ˈpɛ̃ŋkad͡ʑ zɛ‿ˈɕmʲjɛxu v
purskahtaa nauruun
śmiać się bardzo gwałtownie

pęknięcie pɛ̃ŋʲcˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ n
halkeama
przerwanie ciągłości jakiejś powierzchni

pępek ˈpɛ̃mpɛk n
napa
(anatomia, anatomiczny) blizna w środkowej części brzucha, która stanowi pozostałość po odpadniętej lub usuniętej pępowinie;

pępowina n
napanuora
(anatomia, anatomiczny) przewód łączący płód z błonami płodowymi (u człowieka z łożyskiem), doprowadzający do niego treść bogatą w tlen i substancje odżywcze

pęseta n
pinsetit
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) rodzaj szczypczyków o sprężystych ramionach służących do chwytania lub usuwania czegoś

pętla ˈpɛ̃ntla n
silmukka
związany na powrót sznur lub drut

płacić ˈpwat͡ɕit͡ɕ v
maksaa
dawać (przekazywać) pieniądze za coś
(potocznie, potoczny) ponosić konsekwencje

płacz pwat͡ʃ n
itku
wylewanie łez;

płaczliwie adv
marisevasti
w sposób płaczliwy

płakać ˈpwakat͡ɕ v
itkeä parkua vollottaa
wylewać łzy, ronić łzy

płaski ˈpwasʲci adj
litteä
nieposiadający wybrzuszeń, wgłębień

płaskodenny ˌpwaskɔˈdɛ̃nːɨ adj
litteäpohjainen
taki, który ma płaskie dno

płaskonos pwaˈskɔ̃nɔs n
lapasorsa
(ornitologia, ornitologiczny) Anas clypeata, gatunek kaczki z grupy kaczek pływających o charakterystycznej budowie dzioba, spotykany również w Polsce;

płaskorzeźba ˌpwaskɔˈʒɛʑba n
reliefi
(sztuka) kompozycja rzeźbiarska na płaskim materiale, wykonana z pozostawieniem na niej tła

płaszcz pwaʃt͡ʃ n
takki päällystakki
(krawiectwo) wierzchnie okrycie sięgające do kolan lub dłuższe, chroniące przed zimnem lub deszczem;

płaszczka ˈpwaʃt͡ʃka n
rausku
(ichtiologia, ichtiologiczny) silnie spłaszczona ryba żyjąca przy dnie morskim;

płaszczyzna pwaˈʃt͡ʃɨzna n
taso
(geometria) dwuwymiarowa przestrzeń euklidesowa;

płat pwat n
aivolohko
(anatomia, anatomiczny) płaska wyodrębniona część narządu wewnętrznego

płatek ˈpwatɛk n
terälehti
(botanika, botaniczny) część korony u kwiatów:

płatew n
kitapuu
(budownictwo) w konstrukcji dachu: element poziomy podpierający krokwie, prostopadły do wiązarów;

płatki owsiane n
kaurahiutaleet
(spożywczy) płatki z owsa, wykorzystywane jako składnik potraw;

płatny ˈpwatnɨ adj
maksullinen
taki, któremu się płaci
taki, za który dostaje się wynagrodzenie
taki, za który należy zapłacić

płetwa ˈpwɛtfa n
evä
(zoologia, zoologiczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) narząd służący do utrzymywania pożądanej pozycji ciała oraz do poruszania się, występujący u ryb oraz u ssaków wodnych;

płetwa ogonowa n
pyrstöevä
(zoologia, zoologiczny) tylna płetwa zwierząt wodnych

płetwal błękitny n
sinivalas
(zoologia, zoologiczny) Balaenoptera musculus, gatunek wieloryba z rodzaju płetwal, będącego największym współczesnym zwierzęciem;

płetwonurek ˌpwɛtfɔ̃ˈnurɛk n
sammakkomies
nurek z lekkim osprzętem i płetwami, które umożliwiają swobodne poruszanie się pod wodą

płeć pwɛt͡ɕ n
sukupuoli
cecha organizmów żywych w obrębie jednego gatunku charakteryzująca je pod względem ich zdolności rozrodczych;

płodność ˈpwɔdnɔɕt͡ɕ n
hedelmällisyys
(biologia, biologiczny) naturalna zdolność do posiadania potomstwa, zdolność do zajścia w ciążę

płodny adj
hedelmällinen
(książkowy) o twórcy: tworzący dużo dzieł
mający liczne potomstwo
(książkowy) o gruncie: dający obfite plony
zdolny do płodzenia potomstwa

płodozmian pwɔˈdɔzmʲjãn n
vuoroviljely
(rolnictwo, rolniczy) system gospodarki rolnej ustalający z góry na wiele lat stałą rotację upraw;

płomień ˈpwɔ̃mʲjɛ̇̃ɲ n
liekki
język ognia unoszący się nad płonącym przedmiotem;

płomykówka n
tornipöllö
(ornitologia, ornitologiczny) Tyto alba, średniej wielkości ptak z rodziny płomykówkowatych

płonąć ˈpwɔ̃nɔ̃ɲt͡ɕ v
kuumottaa
silnie świecić, błyszczeć, jaśnieć
palaa
być trawionym przez ogień

płot pwɔt n
aita
ogrodzenie domu lub gospodarstwa;

płotek ˈpwɔtɛk n
aita
(sport, sportowy) sprzęt lekkoatletyczny używany w biegach płotkarskich

płoć pwɔt͡ɕ n
särki
(ichtiologia, ichtiologiczny) Rutilus rutilus Linnaeus, niewielka srebrzysta ryba eurazjatycka;

płucny adj
keuhko
(anatomia, anatomiczny) dotyczący płuca, związany z płucami, znajdujący się w płucach, będący częścią płuc

płuco ˈpwut͡sɔ n
keuhko
(anatomia, anatomiczny) pojedynczy lub parzysty narząd oddechowy właściwy dla kręgowców;

płucoserce n
sydän-keuhkokone
(medycyna, medyczny) urządzenie podtrzymujące krążenie krwi podczas operacji na otwartym sercu;

pług pwuk n
aura
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie rolnicze, uprawowe, służące do przeprowadzania orki;

płyn pwɨ̃n n
neste
substancja niemająca określonej postaci, przyjmująca kształt zbiornika, do którego jest wprowadzona

płyn do mycia naczyń n
astianpesuaine
(chemia, chemiczny) płynny środek czyszczący używany podczas zmywania naczyń

płynnie adv
sulavasti
w sposób płynny, sprawnie

płynny ˈpwɨ̃nːɨ adj
sujuva neste sulava
będący płynem

płynąć ˈpwɨ̃nɔ̃ɲt͡ɕ v
virrata
o cieczy: poruszać się w jakimś kierunku

płyta ˈpwɨta n
laatta
element konstrukcyjny, którego grubość jest mała w porównaniu do długości i szerokości, obciążony równolegle do mniejszego wymiaru
levy
(technologia, technika, techniczny) płaski, stosunkowo sztywny przedmiot o grubości małej w porównaniu do długości i szerokości

płyta główna ˈpwɨta ˈɡwuvna n
emolevy
(elektronika, elektroniczny) najważniejsza część urządzenia (w szczególności komputera) pozwalająca na komunikację wszystkich urządzeń do niej podłączonych;

płyta kompaktowa ˈpwɨta ˌkɔ̃mpakˈtɔva n
CD-levy
poliwęglanowa płyta z zakodowaną cyfrowo informacją do odczytu światłem lasera optycznego

płytki ˈpwɨtʲci adj
matala
taki, który nie ma dużej głębokości; charakteryzujący się płytkością; niegłęboki

pływactwo n
uinti
(sport, sportowy) sport pływacki, zawody pływackie

pływacz n
vesiherne
(botanika, botaniczny) Utricularia L., rodzaj roślin owadożernych z rodziny pływaczowatych;

pływak ˈpwɨvak n
uimari
(sport, sportowy) człowiek (zwłaszcza sportowiec) zajmujący się pływaniem

pływanie synchroniczne n
taitouinti
(sport, sportowy) drużynowa dyscyplina sportowa będąca połączeniem pływania, gimnastyki oraz tańca;

pływać ˈpwɨvat͡ɕ v
uida
poruszać się w wodzie, po wodzie lub innym płynie

płód pwut n
sikiö
(biologia, biologiczny) zarodek ssaków w późniejszym stadium rozwoju

płótno ˈpwutnɔ n
kanvaasi
tkanina o najprosztszym splocie (płóciennym), najczęściej z surowej lub bielonej przędzy;

quad kwɔt n
mönkijä
(motoryzacja) pojazd terenowy podobny do motocykla na czterech kołach;

quesadilla n
quesadilla
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) meksykańskie danie z kukurydzianej tortilli z roztopionym serem i różnorakim nadzieniem;

quiz kwʲis n
tietokilpailu tietovisa
rozrywka intelektualna lub rodzaj zadania w postaci zestawu pytań;

rabarbar raˈbarbar n
raparperi
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Rheum L., roślina warzywna z rodziny rdestowatych;

rabat ˈrabat n
alennus
obniżka ceny

rabin ˈrabʲĩn n
rabbi rabbiini
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony gminy żydowskiej, uczony w prawie żydowskim;

rachatłukum ˌraxatˈwukũm n
lokum loukoum
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) słodki przysmak z Bliskiego Wschodu, wyrób cukierniczy o konsystencji galaretki, zawierający dodatki, np. migdały, orzechy lub kawałki owoców, podawany w formie kostek oprószonych cukrem pudrem;

rachunek raˈxũnɛk n
lasku
obliczenie matematyczne
spis należności za towar lub usługę, jako forma rozliczenia sprzedawcy, zawierający sumę końcową
kwit zawierający rozliczenie należności za towar lub usługę, zawierający sumę końcową

rachunek całkowy raˈxũnɛk t͡sawˈkɔvɨ n
integraalilaskenta
(matematyka, matematyczny) dział analizy matematycznej poświęcony własnościom, technice obliczania i zastosowaniom całek;

rachunek sumienia raˈxu.nɛk suˈmjɛ.ɲa n
omantunnon tutkiskelu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) połączona z modlitwą analiza osobistej kondycji moralnej praktykowana w katolicyzmie, także jako przygotowanie do spowiedzi;

racja stanu n
kansallinen etu
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nadrzędny interes państwa i narodu, wspólny dla większości obywateli i organizacji działających na rzecz państwa;

racjonalizacja ˌrat͡sʲjɔ̃nalʲiˈzat͡sʲja n
järkeily
(psychologia, psychologiczny) mechanizm obronny polegający na szukaniu racjonalnych argumentów mających motywować własne czyny i postawy mające źródło w uczuciach i motywach, do których dana osoba nie chce się przed sobą przyznać

racjonalizm ˌrat͡sʲjɔ̃ˈnalʲism̥ n
rationalismi
(filozofia, filozoficzny) pogląd uznający za możliwe poznanie prawdy z użyciem samego rozumu;
postawa odrzucająca tezy nie mające uzasadnienia rozumowego, np. wynikające wyłącznie z wiary, tradycji, autorytetu, itp.;
preferowanie w decyzjach argumentów rozumowych (zwłaszcza nad emocjonalnymi)

racjonalnie ˌrat͡sʲjɔ̃ˈnalʲɲɛ adv
järkevästi
w sposób racjonalny

racjonalność ˌrat͡sʲjɔ̃ˈnalnɔɕt͡ɕ n
rationaliteetti
cecha tego, co racjonalne

racjonalny ˌrat͡sʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
rationaalinen
opierający się na logicznym rozumowaniu

racuch ˈrat͡sux n
crumpet
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) niewielki, pulchny placek z ciasta drożdżowego na zsiadłym mleku, smażony na tłuszczu, jadany na słodko;

raczyć ˈrat͡ʃɨt͡ɕ v
alentua
łaskawie zechcieć coś zrobić, być łaskawym coś zrobić (często (ironicznie))

rad rat n
radium
(chemia, chemiczny) promieniotwórczy pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 88, srebrzystobiały metal;

rada ˈrada n
neuvo
wypowiedź skierowana do kogoś, zawierająca zalecenie, jak się należy zachować w określonej sytuacji
neuvo neuvosto
grupa osób, najczęściej wydzielona formalnie w ramach jakiejś organizacji lub społeczności, której celem jest znalezienie poprzez dyskusję lub z racji posiadanego doświadczenia, rozwiązania określonego problemu
zebranie, na którym dyskutowany jest jakiś problem

radar ˈradar n
tutka
(technologia, technika, techniczny) urządzenie emitujące fale elektromagnetyczne określonej długości i odbierające te fale odbite od obiektów i na tej podstawie określające położenie tych obiektów;

radian ˈradʲjãn n
radiaani
(matematyka, matematyczny) (jednostka miary) jednostka miary łukowej kąta płaskiego, określona w taki sposób, że jeden radian to taki kąt środkowy, którego ramiona wycinają na okręgu łuk o długości równej promieniowi tego okręgu;

radiator raˈdʲjatɔr n
jäähdytin
(technologia, technika, techniczny) element lub zespół elementów wypromieniowujących ciepło do otoczenia;

radio ˈradʲjɔ n
radio
instytucja opracowująca i nadająca audycje emitowane w postaci fal elektromagnetycznych
urządzenie odbierające sygnały dźwiękowe nadawane w postaci fal elektromagnetycznych

radioaktywność n
radioaktiivisuus
(fizyka, fizyczny) zdolność jąder atomowych do samorzutnej emisji promieniowania korpuskularnego alfa lub beta albo promieniowania elektromagnetycznego gamma

radioaktywny ˌradʲjɔakˈtɨvnɨ adj
radioaktiivinen
związany z radioaktywnością

radioamator n
radioamatööri
osoba niezawodowo zajmująca się budową i obsługą urządzeń radiowych;

radiolog n
radiologi
lekarz zajmujący się radiologią

radiometr n
radiometri
(fizyka, fizyczny) przyrząd do wykrywania promieniowania elektromagnetycznego i określania jego intensywności;

radiometria n
radiometria
(fizyka, fizyczny) dział nauki zajmujący się ilościowymi pomiarami energii promieniowania i wielkości fizycznych z nią związanych;

radioteleskop n
radioteleskooppi
(astronomia, astronomiczny) teleskop, który wykorzystuje fale radiowe do obserwacji odległych obiektów astronomicznych;

radioterapia ˌradʲjɔtɛˈrapʲja n
sädehoito
(medycyna, medyczny) leczenie za pomocą promieniowania jonizującego;

radiowóz raˈdʲjɔvus n
poliisiauto
(motoryzacja) samochód policyjny;

radon ˈradɔ̃n n
radon
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rn i liczbie atomowej 86, promieniotwórczy gaz szlachetny, bezbarwny i bezwonny;

radosny raˈdɔsnɨ adj
iloinen
taki, który charakteryzuje się radością, ma dobry humor; nie jest smutny

radość ˈradɔɕt͡ɕ n
ilo
uczucie zadowolenia i satysfakcji, przejawiające się śmiechem, optymistycznym spojrzeniem na rzeczywistość czy poczuciem beztroski

radykalizm n
radikalismi
postawa polegająca na bezkompromisowym dążeniu do zmian postrzeganych za jedyne słuszne

radykalność ˌradɨˈkalnɔɕt͡ɕ n
radikaalisuus
cecha tego, co jest radykalne

radykalny ˌradɨˈkalnɨ adj
radikaali radikaalinen
który jest skutkiem zdecydowanych, bezkompromisowych działań

radykał n
radikaali
ekstremista, zwolennik radykalizmu, osoba o poglądach skrajnych

radzić ˈrad͡ʑit͡ɕ v
neuvoa
udzielać komuś rady
pysyä leivän syrjässä kiinni
na bieżąco pokonywać trudności

radło n
aatra
(rolnictwo, rolniczy) najprostsze i najstarsze narzędzie do spulchniania gleby bez odwracania skiby

radża n
radža
(historia, historyczny, historycznie) tytuł lokalnego władcy w Indiach

radżastański adj
radžastani
związany z Radżastanem, dotyczący Radżastanu

rafa ˈrafa n
riutta
zwykle podwodna przeszkoda wapienna powstała ze szkieletów organizmów morskich;

rafa koralowa ˈrafa ˌkɔraˈlɔva n
koralliriutta
rafa powstała z nagromadzenia pozostałości organizmów morskich, głównie szkieletów korali

rafineria ˌrafʲĩˈnɛrʲja n
jalostamo
zakład przemysłowy przeprowadzający oczyszczanie jakiegoś surowca

rafinować ˌrafʲĩˈnɔvat͡ɕ v
jalostaa
poddawać procesowi rafinacji

raj raj n
paratiisi taivas
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce wiecznej szczęśliwości, które istniało na początku ludzkości, które czeka również po śmierci;

raj podatkowy ˈraj ˌpɔdatˈkɔvɨ n
veroparatiisi
(potocznie, potoczny) kraj o łagodnych przepisach podatkowych dla obcokrajowców;

rajstopy rajˈstɔpɨ n
sukkahousut
rodzaj damskiej garderoby noszonej na nogach i dolnej części tułowia;

rak rak n
jäärauta
(sport, sportowy) każdy z pary kolców alpinistycznych zakładanych na buty;
rapu
(zoologia, zoologiczny) jadalny skorupiak z podtypu stawonogów;
syöpä
(medycyna, medyczny) nowotwór złośliwy pochodzenia nabłonkowego;

rak prostaty n
eturauhassyöpä
(medycyna, medyczny) nowotwór złośliwy pochodzenia nabłonkowego rozwijający się w prostacie

rakieta raˈcɛta n
raketti
pojazd latający lub pocisk napędzany silnikiem rakietowym;

rakieta śnieżna n
lumikenkä
nakładka na but pozwalająca chodzić po śniegu bez zapadania się;

rakotwórczy adj
karsinogeeninen
(medycyna, medyczny) przyczyniający się do powstawania raka

rama ˈrãma n
kehys
oprawa obrazu, lustra lub szyby

rambutan rãmˈbutãn n
rambutani
(botanika, botaniczny) Nephelium lappaceum, drzewo owocowe o owłosionych owocach;
owoc rambutanu (1.1)

ramen n
ramen-nuudeli
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) japoński bulion z makaronem i dodatkami przyrządzany na wiele sposobów;

ramienionóg n
lonkerojalkainen
(zoologia, zoologiczny) Brachiopoda Duméril, żyjący na dnie morza bezkręgowiec o muszli złożonej z dwóch skorupek, grzbietowej i brzusznej;

ramienny adj
brakiaalinen
związany z ramieniem, dotyczący ramienia

ramiączko rãˈmʲjɔ̃n͇t͡ʃkɔ n
hiaisin
(krawiectwo) pasek tkaniny podtrzymujący na ramionach część garderoby, np. bluzkę, stanik;

ramię ˈrãmʲjɛ n
käsivarsi
(potocznie, potoczny) cała kończyna górna
w przyrodzie, technice – wszystko o kształcie przypominającym wyciągniętą rękę

ramka ˈrãmka n
kehys
(pszczelarstwo, pszczelarski) drewniana konstrukcja zawieszana w ulu, wewnątrz której pszczoły tworzą plaster z wosku
mała rama, obramowanie np. z listewek

rana ˈrãna n
haava vamma
(medycyna, medyczny) uszkodzenie ciągłości skóry, a często również głębszych tkanek lub narządów na skutek urazu, oparzenia itp.;

randka ˈrãntka n
treffit
umówione, najczęściej romantyczne spotkanie dwóch zainteresowanych sobą osób, w celu bliższego poznania się lub spędzenia razem czasu;

randkowanie n
seurustelu
(rzeczownik odczasownikowy) od randkować; chodzenie na randki

raniuszek rãˈɲuʃɛk n
pyrstötiainen
(ornitologia, ornitologiczny) raniuszek zwyczajny Aegithalos caudatus, mały ptak o puszystej sylwetce z czarnym wierzchem i białoróżowawym spodzie oraz długim schodkowatym ogonem;

ranić ˈrãɲit͡ɕ v
haavoittaa
powodować kaleczenie
zadać ranę

ranny ˈrãnːɨ adj
haavoittunut
taki, który ma ranę

rano ˈrãnɔ n
aamu
wczesna pora dnia

ransomware n
kiristysohjelma
(informatyka, informatyczny) rodzaj szkodliwego oprogramowania, które blokuje system komputerowy lub szyfruje zapisane w nim dane, a następnie żąda od ofiary okupu za przywrócenie dostępu;

rap rap n
rap-musiikki
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) styl w muzyce;

raper ˈrapɛr n
räppäri
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonawca muzyki rap

rapier ˈrapʲjɛr n
rapiiri
długa, prosta i obosieczna broń biała z koszem osłaniającym dłoń;

raport ˈrapɔrt n
raportti
szczegółowe sprawozdanie

rapsod n
rapsodia
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) podniosły, żałobny poemat;
rapsodi
(dawniej, dawny) (historia, historyczny, historycznie) wędrowny śpiewak recytujący poematy epickie

raróg ˈraruk n
aavikkohaukka
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku raróg zwyczajny, Falco cherrug

rasa ˈrasa n
rotu
(zoologia, zoologiczny) dawna kategoria systematyczna zwierząt zajmująca niższy poziom niż gatunek;

rasista raˈɕista n
rasisti
zwolennik rasizmu

rasistowski ˌraɕiˈstɔfsʲci adj
rasistinen
związany z rasistą lub rasizmem; mający treść nawiązującą do rasizmu

rasizm ˈraɕism̥ n
rasismi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (społeczny) ideologia oraz wypływające z niej zachowania przyjmujące założenie wyższości niektórych ras ludzi nad innymi;

rasowy raˈsɔvɨ adj
rodullinen
dotyczący ras, rasy

rata ˈrata n
lyhennys
(finanse, finansowy) część długu, którą trzeba zapłacić w określonym terminie

ratownik raˈtɔvʲɲik n
uimavalvoja
osoba pilnująca bezpieczeństwa na kąpielisku

ratunek raˈtũnɛk n
pelastus
pomoc w niebezpieczeństwie

ratusz ˈratuʃ n
raatihuone kaupungintalo
(architektura, architektoniczny) budynek, w którym swoją siedzibę mają władze miasta;

ratyfikacja n
ratifiointi vahvistus
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zatwierdzenie umowy międzynarodowej przez uprawniony do tego organ państwowy

ratyfikować v
ratifioida
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zatwierdzać umowę międzynarodową przez organ państwowy

ravioli n
ravioli
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj małych włoskich pierogów;

raz 'razɨ ras n
kerta
pojedyncza realizacja czynności

razem ˈrazɛ̃m adv
yhdessä yhteen
(o wielu elementach, osobach itp.) łącznie, równocześnie, wszyscy / wszystkie

rdest ptasi ˈrdɛst ˈptaɕi n
pihatatar
(botanika, botaniczny) Polygonum aviculare L., gatunek rośliny z rodziny rdestowatych o właściwościach leczniczych;

rdza rd͡za n
ruoste
warstwa na powierzchni metalu lub stopu (zwykle żelaza i stali) złożona z tlenku tego metalu;

rdzeń rd͡zɛ̃ɲ n
suoritinydin
(informatyka, informatyczny) fizyczna część procesora odpowiedzialna za realizację operacji obliczeniowych;
istota czegoś
najważniejszy element reaktora atomowego, w którym umieszczone są pręty paliwowe;

rdzeń kręgowy n
selkäydin
(anatomia, anatomiczny) narząd będący częścią ośrodkowego układu nerwowego, który przesyła informacje między mózgiem a resztą ciała;

reaganomika ˌrɛɡãnɔ̃ˈmʲika n
reaganismi
(ekonomia, ekonomiczny) polityka gospodarcza prowadzona w USA za prezydentury Ronalda Reagana, cechująca się obniżaniem podatków, zmniejszaniem wydatków budżetowych, ograniczaniem ingerencji państwa w gospodarkę i ograniczaniem inflacji przez kontrolę ilości pieniędzy w obiegu;

reakcja rɛˈakt͡sʲja n
vastavaikutus
(chemia, chemiczny) (zobacz) reakcja chemiczna
(fizyka, fizyczny) jedna z sił wywieranych przez ciała zgodnie z trzecią zasadą dynamiki
(fizyka, fizyczny) proces, przemiana
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) opór wobec zmian
vastavaikutus reaktio
odpowiedź na coś w formie działania lub postawy
zachowanie organizmów żywych w odpowiedzi na bodźce

reakcja chemiczna n
kemiallinen reaktio
(chemia, chemiczny) każdy proces, w wyniku którego pierwotna substancja zwana substratem przemienia się w inną substancję zwaną produktem;

reakcjonista ˌrɛakt͡sʲjɔ̇̃ˈɲista n
reaktionääri
(pejoratywnie, pejoratywny) przeciwnik jakichkolwiek zmian społecznych i politycznych

reaktancja ˌrɛakˈtãnt͡sʲja n
reaktanssi
(fizyka, fizyczny) wkład do oporności układu elektrycznego pojawiający się przy przepływie prądów zmiennych, związany z obecnością w tym układzie indukcyjności i pojemności; część urojona impedancji;

reaktor rɛˈaktɔr n
reaktori
(fizyka, fizyczny) urządzenie do wyzwalania energii jądrowej;
(chemia, chemiczny) zbiornik, w którym zachodzi reakcja chemiczna;

reaktor jądrowy n
ydinreaktori
(fizyka, fizyczny) urządzenie do wyzwalania energii jądrowej;

reaktywacja n
reaktivaatio
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) ponowienie działania jakiegoś procesu, mechanizmu, organizmu
(potocznie, potoczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) powrót artysty na scenę po długim okresie nieobecności w branży

real ˈrɛal n
real
(jednostka monetarna) brazylijska waluta;

realgar n
realgaari
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy siarczków, zbudowany z czterosiarczku czteroarsenu;

realistycznie ˌrɛalʲiˈstɨt͡ʃʲɲɛ adv
realistisesti
w sposób realistyczny

realistyczny adj
realistinen
oparty na trzeźwym patrzeniu na świat
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) odnoszący się do realizmu

realizacja ˌrɛalʲiˈzat͡sʲja n
realisointi
doprowadzenie do wykonania czegoś
spełnienie planów lub nadziei

realizm n
realismi
postawa opierająca się na trzeźwej ocenie rzeczywistości

realizować ˌrɛalʲiˈzɔvat͡ɕ v
realisoida
wcielać w życie, urzeczywistniać coś

realny rɛˈalnɨ adj
oikea
(ekonomia, ekonomiczny) odniesiony do wzrostu cen

rebetiko n
rebetiko
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (etnografia, etnograficzny) gatunek tradycyjnej wokalnej muzyki greckiej, z buzuki jako instrumentem wiodącym, a będącej miksem muzyki bizantyjskiej, zachodniej i orientalnej, zapoczątkowanej w XIX w. przez ludzi z biedoty miejskiej i marginesu społecznego;

rebus n
kuva-arvoitus
zagadka przedstawiona za pomocą rysunków oraz pojedynczych liter tworzących zaszyfrowane hasło;

recepcja rɛˈt͡sɛpt͡sʲja n
vastaanotto
(hotelarstwo) biuro przy wejściu, które obsługuje osoby wchodzące
(książkowy) (sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odbiór, przyjęcie dzieła, utworu, kierunku w sztuce

recepcjonista n
vastaanottovirkailija
osoba pracująca w recepcji, np. hotelu

recepta rɛˈt͡sɛpta n
resepti
(medycyna, medyczny) pisemne zlecenie wydania leku

recesja rɛˈt͡sɛsʲja n
taantuma
(ekonomia, ekonomiczny) okres zahamowania i spadku rozwoju gospodarczego

recytatyw ˌrɛt͡sɨˈtatɨf n
resitatiivi
deklamacyjna część opery, oratorium, itp., przypominająca mowę

reda ˈrɛda n
reti
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wydzielony akwen przedportowy dla oczekujących na wpłynięcie statków;

redaktor rɛˈdaktɔr n
toimittaja
pracownik redakcji, który zajmuje się redagowaniem tekstów, opracowywaniem audycji radiowych lub programów telewizyjnych

reelekcja n
uudelleenvalinta
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ponowny wybór kogoś na stanowisko wybieralne

refektarz rɛˈfɛktaʃ n
refektorio
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie klasztorne przeznaczone do spożywania posiłków;

referencja ˌrɛfɛˈrɛ̃nt͡sʲja n
viite
(informatyka, informatyczny) wartość, zawierająca informację o położeniu innej wartości w pamięci lub nośniku danych;

referendum ˌrɛfɛˈrɛ̃ndũm n
kansanäänestys
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głosowanie, którego celem jest rozstrzygnięcie jakiejś kwestii przez ogół obywateli kraju, regionu lub gminy;

refinansować v
rahoittaa uudelleen
(finanse, finansowy) pozyskiwać nowe finansowanie

reflektor rɛfˈlɛktɔr n
ajovalo
(technologia, technika, techniczny) lampa z reflektorem (1.1) dająca kierunkowy strumień światła

reforma rɛˈfɔrma n
reformi uudistus
zmiana lub szereg zmian mająca na celu ulepszenie dziedziny, której dotyczy;

reformacja ˌrɛfɔrˈmat͡sʲja n
uskonpuhdistus
(historia, historyczny, historycznie) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) ruch religijno-polityczno-społeczny w XVI wieku zapoczątkowany w Niemczech przez Marcina Lutra, dążący do wprowadzenia reform w Kościele katolickim;

reformator ˌrɛfɔrˈmatɔr n
uudistaja
ten, kto reformuje, dokonuje reformy

reformować v
uudistaa
dokonywać reformy

refować rɛˈfɔvat͡ɕ v
reivata
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) zmniejszać powierzchnię ożaglowania bez użycia dodatkowych żagli przez częściowe zwijanie lub składanie dolnej części żagla i umocowanie jej za pomocą linek

refrakcja rɛfˈrakt͡sʲja n
taittuminen
(fizyka, fizyczny) odchylenie kierunku rozchodzenia się fali związana ze zmianą jej prędkości przy przejściu do innego ośrodka;

refren ˈrɛfrɛ̃n n
kertosäe
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w utworze śpiewanym jest to powtarzająca się melodia i tekst

regalia rɛˈɡalʲja n
arvonmerkit
(historia, historyczny, historycznie) insygnia królewskie, symbolizujące władzę królewską

regał ˈrɛɡaw n
hylly
mebel z półkami

regent ˈrɛɡɛ̃nt n
sijaishallitsija
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ktoś, kto sprawuje władzę za nieobecnego lub młodocianego monarchę;

reggae ˈrɛɡɛ n
reggae
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj muzyki;

regionalny ˌrɛɟɔ̃ˈnalnɨ adj
alueellinen
(przymiotnik) od region

regularnie ˌrɛɡuˈlarʲɲɛ adv
säännöllisesti
w sposób regularny

regularny ˌrɛɡuˈlarnɨ adj
säännöllinen
(gramatyka) posiadający typową odmianę
powtarzający się w stałych odstępach czasu lub przestrzeni

regulator n
säädin
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do regulowania przebiegu różnych procesów;

reguła rɛˈɡuwa ˈrɛɡuwa n
sääntö
zasada, według której należy postępować

rehabilitacja ˌrɛxabʲilʲiˈtat͡sʲja n
kuntouttaminen
(książkowy) przywrócenie dobrego imienia, dobrej opinii, oczyszczenie z zarzutów
kuntoutus
(medycyna, medyczny) przywrócenie choremu sprawności fizycznej i psychicznej oraz przystosowanie go do zmienionych warunków życia;
toteaminen syyttömäksi
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) unieważnienie wyroku i przywrócenie osobie skazanej niesłusznie utraconych przez nią praw;

reinkarnacja ˌrɛ<sup>j</sup>ĩŋkarˈnat͡sʲja n
jälleensyntyminen sielunvaellus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd, według którego dusza po śmierci wciela się w nowy byt fizyczny;

reintrodukcja n
uudelleenesittely
(ekologia, ekologiczny) ponowne wprowadzenie gatunku do ekosystemu

reja n
raaka
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) poziome drzewce żaglowca;

rejestr ˈrɛjɛstr̥ n
rekisteri
spis danych, wykaz, lista

rejestracja ˌrɛjɛˈstrat͡sʲja n
rekisteröinti
wpisywanie kogoś lub czegoś do rejestru

rejon ˈrɛjɔ̃n n
piiri
(administracja) jednostka podziału administracyjnego w ZSRR, a po jego rozpadzie w byłych republikach Rosji, Ukrainie, Białorusi, Azerbejdżanie, Gruzji, Łotwie, Litwie i Mołdawii;

rejs n
risteily
(morski) podróż statku na danej trasie, od portu początkowego do końcowego

rekin ˈrɛcĩn n
hai
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba chrzęstnoszkieletowa żyjąca w ciepłych morzach i oceanach;
(przenośnie, przenośnia) potentat finansowy bezwzględny w interesach

reklama rɛkˈlãma n
mainos
konkretna postać reklamy (1.1), np. plakat
mainos mainostus
informacja połączona z komunikatem perswazyjnym, mająca zachęcić do kupienia produktu lub skorzystania z usługi;

rekolekcje n
vetäytyminen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w katolicyzmie nauki połączone z eucharystią, mające na celu umocnienie wiary i odnowę moralną;

rekomendacja ˌrɛkɔ̃mɛ̃nˈdat͡sʲja n
suositteleminen
(książkowy) pozytywna opinia o kimś, pisemna bądź ustna

rekomendować ˌrɛkɔ̃mɛ̃nˈdɔvat͡ɕ v
suositella
dawać pozytywne świadectwo, ocenę; polecać coś komuś

rekompensata n
kompensaatio
wyrównanie poniesionych strat czy szkód

rekonstrukcja n
rekonstruktio
odtworzenie czegoś opierając się o zachowane fragmenty, informacje, szczątki, przekazy itd.; (także, też) rzecz, która została odtworzona/zrekonstruowana

rekonwalescencja n
toipilasaika
powrót do zdrowia po przebytej chorobie

rekonwalescent ˌrɛkɔ̃nvaˈlɛst͡sɛ̃nt n
toipilas
(medycyna, medyczny) pacjent powracający do zdrowia po przebytej chorobie

rekord ˈrɛkɔrt n
ennätys
najlepszy wynik;

rekrut ˈrɛkrut n
alokas
(wojskowość, wojskowy) nowy żołnierz, świeżo powołany do wojska;

rektascensja ˌrɛktaˈst͡sɛ̃w̃sʲja n
rektaskensio
(astronomia, astronomiczny) jedna ze współrzędnych w układzie współrzędnych równikowych równonocnych;

rektor ˈrɛktɔr n
kirkkoherra
(edukacja, edukacyjny) osoba zarządzająca uczelnią akademicką

rekultywacja n
korjaus
nadawanie gruntowi walorów użyteczności

rekwizyt rɛˈkfʲizɨt n
rekvisiitta
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przedmiot sceniczny używany podczas przedstawienia teatralnego lub filmu, którym aktor manipuluje w czasie gry;

relacja rɛˈlat͡sʲja n
kertomus
nazwa lub rodzaj pokrewieństwa, powinowactwa
zależność między dwoma bądź większą liczbą elementów

relief ˈrɛlʲjɛf n
kohokuva
płaskorzeźba;

religia rɛˈlʲiɟja n
uskonto
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system wierzeń i praktyk, określający relację jednostki do różnie pojmowanej sfery sacrum, czyli świętości i sfery boskiej;
(edukacja, edukacyjny) przedmiot nauczany w szkole, wpajający uczniom podstawy określonej wiary

religijny ˌrɛlʲiˈɟijnɨ adj
uskonnollinen
dotyczący religii, opisujący religię
postępujący zgodnie z zasadami religii

relikt ˈrɛlʲikt n
pyhäinjäännös
pozostałość, szczątek z minionych epok

relikwia n
pyhäinjäännös
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kawałki ciała lub płyny ustrojowe osoby uznawanej za świętą, rzadziej fragmenty rzeczy związane z tą osobą, którym jakaś religia przypisuje nadprzyrodzoną moc;

relikwiarz rɛˈlʲikfʲjaʃ n
pyhäinjäännöslipas relikvaario
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przedmiot kultu służący do przechowywania relikwii, zazwyczaj bogato zdobiony;

reling n
kaide
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) barierka, która biegnie wokół pokładu statku;

remake n
uudelleenfilmatisointi
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) nowa wersja filmu nakręconego przed laty;

remedium n
lääke
(książkowy) sposób na polepszenie sytuacji

remis ˈrɛ̃mʲis n
tasapeli
wynik jakiejś rywalizacji (np. gry, rozgrywki sportowej), w której żadna ze stron nie została pokonana; także gra nierozstrzygnięta

remisja n
elpymävaihe
(medycyna, medyczny) ustąpienie lub zahamowanie objawów choroby, niekiedy czasowe;

remiz ˈrɛ̃mʲis n
pussitiainen
(ornitologia, ornitologiczny) mały ptak budujący zwisające gniazda;

remont ˈrɛ̃mɔ̃nt n
peruskorjaus
doprowadzenie do stanu użyteczności

ren rɛ̃n n
renium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Re i liczbie atomowej 75;

renesans n
renessanssi
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) główny kierunek w kulturze środkowo- i zachodnioeuropejskiej, który datuje się na przełom wieku XV i XVI;
(książkowy) odrodzenie się czegoś
(sztuka) (architektura, architektoniczny) styl charakterystyczny dla Europy przełomu XV i XVI wieku

renifer rɛ̃ˈɲifɛr n
poro peura
(zoologia, zoologiczny) Rangifer tarandus Linnaeus, ssak z rodziny jeleniowatych, zamieszkujący arktyczną tundrę i lasotundrę;

renoma rɛ̃ˈnɔ̃ma n
maine
sława, dobra opinia o kimś lub o czymś

rentgenogram n
röntgenkuva
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) zdjęcie fotograficzne otrzymane na skutek działania promieni rentgenowskich

reorganizacja n
uudelleenorganisointi
ponowna organizacja

repatriacja ˌrɛpaˈtrʲjat͡sʲja n
kotiutus
(książkowy) powrót do ojczystego kraju;

reperkusja n
jälkiseuraus
negatywne następstwo

repertuar ˌrɛpɛrˈtu<sup>w</sup>ar n
repertuaari
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zestaw utworów grany w danej instytucji (teatrze, filharmonii itp.) w określonym czasie

reportaż n
reportaasi uutisointi
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (publikatory) gatunek prozy publicystycznej będący opisem zdarzeń znanych autorowi z własnej obserwacji;

repozytorium ˌrɛpɔzɨˈtɔrʲjũm n
varasto
(informatyka, informatyczny) miejsce, z którego wielu użytkownikom udostępniane są pliki lub aplikacje

represja rɛˈprɛsʲja n
sorto
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma odwetu lub nacisku

reprezentacja ˌrɛprɛzɛ̃nˈtat͡sʲja n
esitys
grupa osób, które występują w czyimś imieniu

reprezentant ˌrɛprɛˈzɛ̃ntãnt n
edustaja
osoba działająca w imieniu jakiejś grupy, reprezentująca kogoś lub coś

reprezentatywny ˌrɛprɛzɛ̃ntaˈtɨvnɨ adj
edustava
oddający charakterystyczne właściwości populacji, z której pochodzi

reprezentować ˌrɛprɛzɛ̃nˈtɔvat͡ɕ v
edustaa
występować w czyimś imieniu, być czyimś przedstawicielem
wyrażać coś

reprodukcja ˌrɛprɔˈdukt͡sʲja n
kaksoiskappale
(ekonomia, ekonomiczny) ciągłe odtwarzanie środków produkcji w celu jej kontynuacji
(sztuka) kopia oryginału wykonana maszynowo
odtworzenie
rozmnażanie w celach hodowlanych

repryza n
toisto
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) powtórzenie danego fragmentu muzycznego

republika rɛˈpublʲika n
tasavalta
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym władza jest sprawowana przez organ wyłoniony w wyniku wyborów na określony czas;

republika bananowa rɛˈpublʲika ˌbãnãˈnɔva n
banaanitasavalta banaanivaltio
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) słabe i niestabilne politycznie państwo, gospodarczo zależne od eksportu jednego surowca, rządzone w niedemokratyczny sposób, zazwyczaj przez dyktatora lub reżim wojskowy;

republikanin n
tasavaltalainen
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik republiki lub republikanizmu, ktoś popierający republikańską formę rządu

republikanizm n
republikanismi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pogląd, który uznaje republikę za najlepszą formę rządu

republikański adj
tasavaltalainen
mający cechy przypisywane republikom i republikanizmowi

reputacja ˌrɛpuˈtat͡sʲja n
maine
opinia o kimś, dobre imię

respirator ˌrɛspʲiˈratɔr n
hengityslaite hengityssuojain
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) urządzenie służące do mechanicznej wentylacji płuc chorego z zaburzeniami oddychania albo niezdolnego do samodzielnego oddychania;

restart ˈrɛstart n
uudelleenkäynnistys
(informatyka, informatyczny) ponowne uruchomienie

restauracja ˌrɛstawˈrat͡sʲja n
ravintola
(gastronomia) lokal gastronomiczny o stosunkowo wysokim standardzie;

reszka ˈrɛʃka n
klaava
(numizmatyka, numizmatyczny) strona monety ukazująca często oblicze jakiejś osoby, znak okolicznościowy lub sam nominał monety

reszta ˈrɛʃta n
vaihtoraha
przy płaceniu: kwota, którą kupujący nadpłacił i którą sprzedawca powinien mu oddać

retorta rɛˈtɔrta n
retortti
(chemia, chemiczny) kuliste naczynie o wydłużonej, zakrzywionej szyjce, najczęściej wykonane ze szkła, używane do destylacji;
(technologia, technika, techniczny) duży, cylindryczny piec, w którym materiał poddawany jest wysokim temperaturom, służący do wypalania węgla drzewnego lub otrzymywania lotniejszych metali;

retoryczny adj
retorinen
(językoznawstwo, językoznawczy) dotyczący retoryki, związany z retoryką

retoryka n
retoriikka
(językoznawstwo, językoznawczy) mowa lub przesadny styl, mające przekonać słuchających
(językoznawstwo, językoznawczy) sztuka posługiwania się językiem, zwłaszcza w wystąpieniach publicznych, mających na celu przekonywanie słuchaczy;
(językoznawstwo, językoznawczy) średniowieczny przedmiot wykładany na uniwersytetach jako retoryka (1.1)

retro ˈrɛtrɔ adj
retro-
o stylu staromodny, odnoszący się do przeszłości

retroaktywny adj
taannehtiva takautuva
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) taki, który obowiązuje z datą wsteczną, działa wstecz

retsina n
retsina
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) rodzaj greckiego żywicznego wina produkowanego na terenie Attyki;

reumatologia ˌrɛwmatɔˈlɔɟja n
reumatologia
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się schorzeniami reumatycznymi kości i stawów;

reumatyczny ˌrɛwmaˈtɨt͡ʃnɨ adj
reuma
(medycyna, medyczny) związany z reumatyzmem, właściwy reumatyzmowi

reumatyzm rɛwˈmatɨsm̥ n
reuma reumatismi
(medycyna, medyczny) schorzenie narządów ruchu charakteryzujące się bólami i zmianami zwyrodnieniowymi w stawach;

rewanżyzm n
kostopolitiikka
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) postawa polegająca na dążeniu do odwetu na przeciwniku politycznym lub wrogu (za np. utracone ziemie)

rewia n
revyy
widowisko rozrywkowe o bogatej oprawie scenograficznej

rewolucja ˌrɛvɔˈlut͡sʲja n
vallankumous
gwałtowne przemiany w społeczeństwie, związane np. z przewrotem;
(przenośnie, przenośnia) duże i nagłe zmiany

rewolucja francuska ˌrɛvɔˈlut͡sʲja frãnˈt͡suska n
Ranskan vallankumous
(historia, historyczny, historycznie) rewolucyjny okres we Francji w latach 1789-1799, w którym doszło do głębokich zmian polityczno-społecznych;

rewolucjonista ˌrɛvɔlut͡sʲjɔ̇̃ˈɲista n
vallankumouksellinen
uczestnik lub zwolennik rewolucji

rewolucyjnie adv
käänteentekevästi
w sposób rewolucyjny

rewolucyjny ˌrɛvɔluˈt͡sɨjnɨ adj
vallankumouksellinen
dotyczący rewolucji i rewolucjonistów, związany z rewolucją i rewolucjonistami

rewolwer rɛˈvɔlvɛr n
revolveri
ręczna, krótka broń palna, w której magazynek stanowi kilkukomorowy obrotowy bęben;

rezerwa n
reservi
zapas czegoś
(wojskowość, wojskowy) oddział lub oddziały wojskowe pozostawione w odwodzie
varautuneisuus
powściągliwość, brak serdeczności, chłód w sposobie bycia

rezerwacja ˌrɛzɛrˈvat͡sʲja n
varaus
czynność rezerwowania czegoś
dowód zarezerwowania czegoś

rezerwat rɛˈzɛrvat n
luonnonpuisto
(biologia, biologiczny) (geografia, geograficzny) objęty ochroną ścisłą teren o szczególnych walorach przyrodniczych lub krajoznawczych

rezerwat przyrody n
luonnonsuojelualue
(ekologia, ekologiczny) obszarowa forma ochrony przyrody w Polsce;

rezerwować ˌrɛzɛrˈvɔvat͡ɕ v
varata
zapewnić z wyprzedzeniem określone miejsce w określonym czasie

rezerwowy n
vaihtopelaaja
(sport, sportowy) gracz, który oczekuje na ewentualną zmianę poza boiskiem

rezultat rɛˈzultat n
tulos
wynik, skutek, efekt jakiegoś działania lub braku działania

rezus n
bunderi
(zoologia, zoologiczny) Macaca mulatta, gatunek małpy zamieszkującej obszar od Afganistanu po Chiny;

reżim n
hallintojärjestelmä
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (pejoratywnie, pejoratywny) sposób sprawowania władzy przy pomocy ucisku i przemocy
rutiini
ścisły tryb postępowania w określonym przypadku

reżyser rɛˈʒɨsɛr n
ohjaaja
realizator koncepcji filmu, programu telewizyjnego, sztuki teatralnej;

reżyserka n
johtajatar
kobieta uprawiająca zawód reżysera

rial rʲjal n
rial
(jednostka monetarna) waluta niektórych krajów arabskich;

ring rʲĩŋk n
kehä
(sport, sportowy) kwadratowa konstrukcja, otoczona linami, służąca jako miejsce rozgrywania pojedynków niektórych dyscyplin walki wręcz, np. bokserskich;

riposta rʲiˈpɔsta n
riposti
szybka, cięta i trafna odpowiedź

risotto rʲiˈsɔtːɔ n
risotto
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska potrawa przyrządzana na bazie ryżu;

roast n
grillaus
(telewizja, telewizyjny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) forma rozrywki scenicznej, polegająca na komediowym szkalowaniu zaproszonego celebryty, pełna wulgaryzmów i głodnych kawałków;

robaczywy adj
matoinen
pełen robaków lub nadjedzony przez robaki

robak ˈrɔbak n
aivomato
(medycyna, medyczny) pasożyt jelitowy wywołujący choroby u zwierząt i ludzi
mato
(zoologia, zoologiczny) (przestarzałe, przestarzały) typ bezkręgowca o nitkowatym kształcie;
(potocznie, potoczny) owad bądź bezkręgowiec, zwłaszcza o obłym kształcie i miękkim ciele
(informatyka, informatyczny) powielający się samoistnie program komputerowy, który wykonuje niepożądane działania;

robić ˈrɔbʲit͡ɕ v
tehdä
zajmować się czymś, wykonywać jakąś czynność; wywoływać jakiś stan
tehdä valmistaa
wykonywać coś, tworzyć, produkować, przyrządzać, przygotowywać

robić z igły widły ˈrɔbʲid͡ʑ ˈz‿iɡwɨ ˈvʲidwɨ v
tehdä kärpäsestä härkänen
(potocznie, potoczny) wyolbrzymiać coś, przesadzać

roboczy rɔˈbɔt͡ʃɨ adj
keskeneräinen
taki, który jest wstępną wersją, do dalszej obróbki
wykorzystywany do pracy

robot ˈrɔbɔt n
robotti
(technologia, technika, techniczny) maszyna, urządzenie zbudowane do wykonywania pewnych czynności według nakazanego programu;
(przenośnie, przenośnia) o człowieku: bezduszny, niewrażliwy, wykonujący swoją pracę automatycznie

robot kuchenny n
monitoimikone
wielofunkcyjne urządzenie elektryczne pomocne w przygotowywaniu posiłków

robotnik rɔˈbɔtʲɲik n
työläinen
pracownik wykonujący pracę fizyczną

robotyczny adj
robotti-
związany z robotyką i robotami

robotyka rɔˈbɔtɨka n
robotiikka
nauka zajmująca się projektowaniem i zastosowaniem robotów, ich mechaniką i sterowaniem;

robotyzacja ˌrɔbɔtɨˈzat͡sʲja n
robotisaatio
proces zastępowania pracy ludzkiej pracą robotów lub maszyn na przykład w produkcji przemysłowej

rock rɔk n
rock
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek silnie rytmicznej muzyki rozrywkowej granej głównie z użyciem instrumentów nagłośnionych elektrycznie;

rocznica rɔt͡ʃʲˈɲit͡sa n
vuosipäivä
dzień przypadający dokładnie w rok, dwa, trzy itd. lata po jakimś fakcie, zdarzeniu;

rocznik n
vuosikirja
czasopismo ukazujące się raz na rok;

rod rɔt n
rodium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rh i liczbie atomowej 45;

rodak n
maanmies
człowiek pochodzący z tego samego narodu

rodnia ˈrɔdʲɲa n
munapesäke
(botanika, botaniczny) wielokomórkowe gametangium żeńskie mszaków, paprotników, nasiennych;

rodonit rɔˈdɔ̃ɲit n
rodoniitti
(mineralogia, mineralogiczny) krzemian manganu i wapnia; minerał o różowej barwie, używany jako materiał okładzinowy lub w jubilerstwie;

rodowód n
esivanhemmat
dzieje rodu, wewnętrzne powiązania i graficzne przedstawienie go
kantakirja
dokument potwierdzający przynależność zwierzęcia i jego przodków do określonej rasy

rodzaj ˈrɔd͡zaj n
suku
(biologia, biologiczny) grupa obejmująca gatunki blisko spokrewnione, podrzędna względem rodziny;
(gramatyka) cecha rzeczownika wpływająca na jego końcówkę podczas deklinacji oraz na końcówki i formy innych części mowy, występujących obok danego rzeczownika np. w zdaniu;

rodzaj męski ˈrɔd͡zaj ˈmɛ̃w̃sʲci n
maskuliini
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty płci męskiej lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku

rodzaj nijaki ˈrɔd͡zaj ɲiˈjäci n
neutri
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty niedojrzałe lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku

rodzaj żeński ˈrɔd͡zaj ˈʒɛ̃j̃sʲci n
feminiini
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty płci żeńskiej lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku

rodzajnik rɔˈd͡zajɲik n
artikkeli
(gramatyka) wyraz precyzujący znaczenie rzeczownika lub wyrażenia występującego w roli rzeczownika;

rodzajnik nieokreślony rɔˈd͡zajɲic ˌɲɛɔkrɛɕˈlɔ̃nɨ n
epämääräinen artikkeli
(gramatyka) rodzajnik występujący w wyrażeniach wieloznacznych (np. nie odnoszących się do konkretnego przedmiotu lub osoby)

rodzajnik określony rɔˈd͡zajɲik ˌɔkrɛɕˈlɔ̃nɨ n
määräinen artikkeli
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) rodzajnik występujący w wyrażeniach odnoszących się do konkretnych przedmiotów lub osób (np. znanych z kontekstu) oraz pojęć ogólnych

rodzeństwo rɔˈd͡zɛ̃j̃stfɔ n
sisarus
brat (bracia), siostra (siostry);

rodzic ˈrɔd͡ʑit͡s n
vanhempi
pierwszy biologiczny przodek danej osoby, ojciec lub matka

rodzice rɔˈd͡ʑit͡sɛ n
vanhemmat
ojciec i matka

rodzicielski adj
vanhempien
związany z rodzicielstwem

rodzina rɔˈd͡ʑĩna n
heimo perhe
(biologia, biologiczny) w systematyce: jednostka wyższa od rodzaju;
perhe heimo
rodzice wraz z ich dziećmi

rodzina językowa rɔˈd͡ʑĩna ˌjɛ̃w̃zɨˈkɔva n
kielikunta
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa języków, co do których zakłada się lub istnieją bezpośrednie dowody, że wywodzą się one od wspólnego prajęzyka;

rodzina nuklearna n
ydinperhe
(socjologia, socjologiczny) rodzina składająca się z rodziców i dzieci;

rodzina patchworkowa rɔˈd͡ʑĩna ˌpat͡ʃwɔrˈkɔva n
uusperhe
rodzina, w której zgodnie żyją byli małżonkowie, ich obecni partnerzy oraz dzieci z tych związków

rodzić ˈrɔd͡ʑit͡ɕ v
synnyttää
(fizjologia, fizjologiczny) u ssaków: wydawać potomstwo na świat

rodzynek rɔˈd͡zɨ̃nɛk n
rusina
suszone winogrono

roentgen ˈrɛ̃ndɡɛ̃n n
röntgenium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rg i liczbie atomowej 111;

rogacz ˈrɔɡat͡ʃ n
aisankannattaja
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) lub (pogardliwie, pogardliwy) zdradzany mąż

rogatnica ˌrɔɡatʲˈɲit͡sa n
säppikala
(ichtiologia, ichtiologiczny) popularna ryba akwariowa;

rogowiec n
sertti
(geologia, geologiczny) czarna, brunatna lub szara skała osadowa lub przeobrażona, składająca się głównie z krzemionki

rogówka n
sarveiskalvo
(anatomia, anatomiczny) wypukła zewnętrzna warstwa gałki ocznej;

rojnik n
mehitähti
(botanika, botaniczny) Sempervivum, rodzaj roślin z rodziny gruboszowatych obejmujący 40 do ok. 100 gatunków;

rok rɔk n
vuosi
czas, jaki w przybliżeniu zajmuje Ziemi obiegnięcie Słońca, równy 365 lub 366 dni;

rok przestępny ˈrɔk pʃɛˈstɛ̃mpnɨ n
karkausvuosi
(astronomia, astronomiczny) rok kalendarzowy liczący 366 dni;

rok szkolny ˈrɔk ˈʃkɔlnɨ n
lukuvuosi
(edukacja, edukacyjny) okres nauki w szkole podstawowej, średniej, zawodowej oraz w technikum i gimnazjum, zaczynający się w Polsce we wrześniu, a kończący się 31 sierpnia;

rok świetlny ˈrɔc ˈɕfʲjɛtl̥nɨ n
valovuosi
(astronomia, astronomiczny) jednostka długości równa odległości, jaką przebywa w próżni światło w czasie jednego roku;

rokoko n
rokokoo
(historia, historyczny, historycznie) (sztuka) nurt stylistyczny w sztuce i literaturze europejskiej XVIII wieku, odznaczający się asymetrią oraz motywami egzotycznymi, lekkością i dekoracyjnością form;

rola ˈrɔla n
rooli
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) wcielenie się w postać przez aktora
funkcja, odpowiedzialność

rolada rɔˈlada n
kääretorttu
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) ciasto biszkoptowe zawinięte wraz ze słodkim nadzieniem w rulon;

rolka ˈrɔlka n
rulla
szpula, tuba z czymś na nią nawiniętym
zwinięty papier

rolmops ˈrɔlmɔps n
silakkarulla
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zawijany, marynowany płat śledziowy;

rolnictwo rɔlʲˈɲit͡stfɔ n
maatalous
(rolnictwo, rolniczy) dział gospodarki i zajęcie, które polega na wytwarzaniu żywności i surowców przemysłowych poprzez uprawę roślin i hodowlę zwierząt;

rolniczy rɔlʲˈɲit͡ʃɨ adj
maataloudellinen
dotyczący rolnictwa lub rolnika, zajmujący się rolnictwem, stosowany w nim

rolnik ˈrɔlʲɲik n
maanviljelijä
osoba zajmująca się rolnictwem i gospodarstwem rolnym

romaji n
romaji
(językoznawstwo, językoznawczy) zapis języka japońskiego pismem łacińskim, transkrypcja na alfabet łaciński;

romans ˈrɔ̃mãw̃s n
rakkausjuttu
związek miłosny osób niebędących parą małżeńską
rakkausromaani
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) gatunek literacki
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) miłosna pieśń liryczna

romansz ˈrɔ̃mãw̃ʃ n
retoromaani
(językoznawstwo, językoznawczy) język obejmujący pięć grup dialektów retoromańskich używanych w szwajcarskim kantonie Gryzonia;

romantyczny ˌrɔ̃mãnˈtɨt͡ʃnɨ adj
romanttinen
(potocznie, potoczny) taki, który jest tajemniczy, wrażliwy, uczuciowy, poetyczny, marzycielski
związany z romantyzmem jako epoką literacką (i kierunkiem w sztuce), charakteryzujący romantyzm

romantyzm rɔ̃ˈmãntɨsm̥ n
romantiikka
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) epoka w historii sztuki i literatury, trwająca od lat 90. XVIII wieku do lat 40. XIX wieku, charakteryzująca się zainteresowaniem sferą indywidualnych uczuć, kulturą ludową i historią, zaprzeczająca racjonalizmowi, głosząca swobodę twórczą i odrzucająca sztywne kanony klasycyzmu;

romański adj
romaaninen
wywodzący się ze starożytnej kultury rzymskiej lub z nią związany

romb rɔ̃mp n
neljäkäs
(geometria) czworokąt o wszystkich bokach równych;

rondo ˈrɔ̃ndɔ n
kiertoliittymä liikenneympyrä
(motoryzacja) skrzyżowanie z wyspą środkową i jednokierunkową jezdnią wokół wyspy;

rooibos n
rooibos
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) uprawny krzew Aspalathus linearis, aspalatu prostego
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój z rooibosu (1.2)
(spożywczy) fernentowany susz z ziela rooibosu (1.1) wykorzystywany do sporządzania napoju z jego naparu;

ropa ˈrɔpa n
mätä märkä
(medycyna, medyczny) wydzielina o żółtawym zabarwieniu wydobywająca się z zainfekowanej rany;

ropa naftowa ˈrɔpa naˈftɔva n
maaöljy
(geologia, geologiczny) (chemia, chemiczny) ciekła kopalina, mieszanina naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych, stanowi ważny surowiec energetyczny oraz dla przemysłu chemicznego;

ropieć v
märkiä
(medycyna, medyczny) wydzielać ropę

ropień ˈrɔpʲjɛ̇̃ɲ n
paise
zbiorowisko ropy w tkance, zwykle bardzo bolesne

ropniak n
empyeema
(medycyna, medyczny) patologiczne nagromadzenie ropy w jamie ciała;

ropny adj
märkivä
(medycyna, medyczny) związany z wytwarzaniem ropy

ropucha rɔˈpuxa n
rupikonna konna
(herpetologia, herpetologiczny) płaz lądowy z gruczołami jadowymi;

rosa ˈrɔsa n
kaste
krople wody osadzające się na ziemi i roślinach

rosiczka n
kihokki
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju rosiczka (1.1)

rosnąć ˈrɔsnɔ̃ɲt͡ɕ v
kasvaa
o organizmach dążyć do osiągnięcia dojrzałości
powiększać swoje rozmiary, skalę
o roślinach występować

rosomak rɔˈsɔ̃mak n
ahma
(zoologia, zoologiczny) Gulo gulo, duży, zagrożony wyginięciem drapieżnik lądowy;

rostbef ˈrɔzdbɛf n
paahtopaisti
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczeń z rostbefu (1.1), zazwyczaj nie do końca przepieczona

rosyjska ruletka rɔˈsɨjska ruˈlɛtka n
venäläinen ruletti
(przenośnie, przenośnia) postępowanie o wysokim stopniu ryzyka, w którym o powodzeniu decyduje przypadek, a stawką jest życie lub cały majątek
rodzaj gry polegającej na przykładaniu do własnej głowy, na zmianę z przeciwnikiem, lufy rewolweru zawierającego jedną kulę i naciskaniu spustu po wcześniejszym zakręceniu obrotowym magazynkiem (bębenkiem) broni;

rosyjski rɔˈsɨjsʲci adj
venäläinen venäjän
dotyczący Rosji lub Rosjan, charakterystyczny dla Rosji lub Rosjan

rosyjski rɔˈsɨjsʲci n
venäjä
(potocznie, potoczny) (językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Rosji;

rosyjskojęzyczny rɔˈsɨjskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ adj
venäjänkielinen
posługujący się językiem rosyjskim
taki, którego mieszkańcy posługują się językiem rosyjskim

roszada rɔˈʃada n
tornitus
(szachy, pojęcie szachowe) ruch, w którym jednocześnie uczestniczą król i jedna z wież tego samego koloru;

roszczenie n
vaatimus
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawo do żądania od określonej osoby określonego świadczenia lub zaniechania działania;

rosół ˈrɔsuw n
liemi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) klarowna zupa na wywarze z kości i mięsa zazwyczaj z dodatkiem warzyw;

rosły adj
kookas
słusznej budowy i wzrostu

rotawirus n
rotavirus
(medycyna, medyczny) wirus z rodziny reowirusów, będący najczęstszą przyczyną biegunki wśród niemowląt i dzieci;

rottweiler n
rottweiler
(kynologia, kynologiczny) rasa gładkowłosych psów o silnym ciele wywodząca się z Germanii;

rotunda rɔˈtũnda n
rotunda
(architektura, architektoniczny) budowla wzniesiona na planie koła;

rotyczny adj
roottinen
(językoznawstwo, językoznawczy) cechujący się wymawianiem głoski [r]

routing ˈrutʲĩŋk n
reititys
(informatyka, informatyczny) wyznaczanie trasy dla pakietu danych w sieci komputerowej, a następnie wysłanie go tą trasą;

rower ˈrɔvɛr n
polkupyörä pyörä
(transport, transportowy) jednośladowy pojazd napędzany siłą ludzkich mięśni;

rower górski ˈrɔvɛr ˈɡursʲci n
maastopyörä
(sport, sportowy) rower o szerokich oponach, wyposażony w amortyzację, przeznaczony do jazdy w trudnym, pagórkowatym terenie;

rowerzysta ˌrɔvɛˈʒɨsta n
pyöräilijä
osoba jadąca na rowerze;

rozbieżność rɔzˈbʲjɛʒnɔɕt͡ɕ n
eroavuus
różnica, nieścisłość, brak spójności/zgodności

rozbieżny adj
divergentti
(fizyka, fizyczny) o świetle cechujące się ujemną zbieżnością; o soczewce powodujący rozbieżność światła
(matematyka, matematyczny) o szeregach, funkcjach nie będący zbieżny, nie mający skończonej granicy
(rzadki, rzadko używany) oddzielny, rozproszony
rozchodzący się z jednego punktu w różne strony; o narastających różnicach

rozbitek rɔzˈbʲitɛk n
haaksirikkoinen
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kogo spotkała katastrofa życiowa
osoba ocalała z katastrofy statku;

rozbrojenie n
aseidenriisunta
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) całkowite usunięcie lub ograniczenie działalności sił zbrojnych albo produkcji wojskowej danego państwa na mocy międzynarodowego porozumienia

rozbój ˈrɔzbuj n
kiristys
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) napad bandycki w celu ograbienia;
(przenośnie, przenośnia) jawna niesprawiedliwość, wyzysk
uprawianie grabieży

rozbój w biały dzień ˈrɔzbuj ˈv‿bʲjawɨ ˈd͡ʑɛ̇̃ɲ n
kiskonta
o jawnym, oczywistym wyzysku

rozchodnik n
maksaruoho
(botanika, botaniczny) Sedum L., rodzaj rośliny z rodziny gruboszowatych, do którego należy od ~280 do ~470 gatunków występujących głównie na półkuli północnej;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju rozchodnik (1.1)

rozchodnik ostry n
keltamaksaruoho
(botanika, botaniczny) Sedum acre L. gatunek rośliny z rodziny gruboszowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku rozchodnik ostry (1.1)

rozchodzić v
ajaa sisään
rozluźnić buty przez chodzenie w nich

rozchód n
menoerä
ogół wydatków (głównie pieniężnych) jakiejś jednostki dokonywanych w określonym czasie

rozcieńczać v
heikentää
(chemia, chemiczny) zmniejszać stężenie roztworu, dodając rozpuszczalnik

rozczarowanie ˌrɔʃt͡ʃarɔˈvãɲɛ n
pettymys
niespełnienie oczekiwań

rozdział ˈrɔʑd͡ʑaw n
luku
(drukarstwo, drukarski) każda z części, na które podzielona jest książka lub rękopis

rozdzielać rɔʑˈd͡ʑɛlat͡ɕ v
jakaa
rozdawać, dystrybuować coś między grupę ludzi lub zwierząt
dokonywać podziału na części
rozgraniczać różne sprawy, kwestie, rzeczy
różnić ludzi w określonych kwestiach, powodować ich duchowy podział
sprawiać, że różne osoby przestają się kłócić, bić itp.

rozdzielczość n
erotuskyky
(informatyka, informatyczny) (poligrafia) miara dokładności obrazowania

rozedma n
keuhkolaajentuma
(medycyna, medyczny) choroba płuc polegająca na zmniejszeniu ilości pęcherzyków płucnych przez nieprawidłowe powiększanie się ich skutkujące ich niszczeniem;

rozejm n
aselepo
czasowe lub bezterminowe wstrzymanie działań wojennych na podstawie umowy między walczącymi stronami

rozeta rɔˈzɛta n
ruusuke
(architektura, architektoniczny) ornament o układzie koncentrycznym, w kształcie stylizowanego rozwiniętego kwiatu, także centralna kompozycja ozdabiająca plafon lub sufit
(botanika, botaniczny) zespół liści pędu ułożonych na jednym poziomie u części roślin o krótkiej łodydze, tuż nad powierzchnią ziemi;
(dawniej, dawny) (hutnictwo, hutniczy) zbierana z wierzchu rudy skorupka miedziana, wyprażona i wytopiona z odtleniaczem kwarcowym, stopiona powtórnie z węglem
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) intarsja wokół otworu rezonansowego w instrumentach szarpanych

rozgałęzienie ˌrɔzɡawɛ̃w̃ˈʑɛ̇̃ɲɛ n
haarautuminen
(botanika, botaniczny) miejsce na drzewie, w którym rozwidlają się konary

rozgrzeszenie ˌrɔzɡʒɛˈʃɛ̃ɲɛ n
synninpäästö
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oczyszczenie z grzechów, odpuszczenie grzechów;

rozgrzewka rɔzˈɡʒɛfka n
lämmittely
(sport, sportowy) zestaw ćwiczeń przed treningiem służąca przygotowaniu organizmu do wysiłku;

rozgwiazda rɔzˈɡvʲjazda n
meritähti
(zoologia, zoologiczny) Asteroidea, drapieżne zwierzę morskie z typu szkarłupni, kształtem przypominający gwiazdę;

rozkaz ˈrɔskas n
käsky
polecenie wykonania czegoś wydane przez osobę uprawnioną do tego lub mającą nad kimś jakąś przewagę

rozkazywać v
komentaa
wydawać kategoryczne polecenia

rozkład ˈrɔskwat n
aikataulu
tablica zawierająca informacje o rozkładzie (1.1)
jakauma
(statystyka, statystyczny) określenie prawdopodobieństw przyjmowania określonych wartości przez zmienną losową;
laho
(chemia, chemiczny) proces lub wynik gnicia

rozległy rɔzˈlɛɡwɨ adj
avara
posiadający znaczny zakres, zasięg

rozlewisko ˌrɔzlɛˈvʲiskɔ n
padon pidättelemä vesi
(książkowy) miejsce zalane wodą; także: naturalny zbiornik wody pozostały po powodzi;

rozliczenie n
lasku
(finanse, finansowy) uregulowanie wzajemnych zobowiązań między stronami umowy

rozmaitość n
monisto
(geometria) wielowymiarowe uogólnienie pojęć krzywej i powierzchni

rozmaryn rɔzˈmarɨ̃n n
rosmariini
(botanika, botaniczny) Rosmarinus L., rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych;

rozmawiać rɔzˈmavʲjät͡ɕ v
puhua
wymieniać wzajemnie myśli i poglądy za pomocą wypowiadanych słów

rozmiar ˈrɔzmʲjar n
koko
wielkość czegoś (pod względem długości, szerokości, objętości lub wysokości)

rozmokły adj
läpimärkä
taki, który rozmókł; zbyt mocno nasączony płynem

rozmowa rɔzˈmɔva n
keskustelu
ustna wymiana zdań

rozmówki rɔzˈmufʲci n
fraasisanakirja
niewielka książeczka zawierająca podstawowe zwroty używane w typowych sytuacjach, pomocna w nauce języka obcego lub w porozumiewaniu się za granicą; także: dialogi zawarte w takiej książeczce

rozpaczać v
luopua
pogrążać się w rozpaczy, bardzo nad czymś ubolewać, cierpieć

rozpieszczać v
lelliä
traktować zbyt pobłażliwie

rozporek rɔsˈpɔrɛk n
sepalus
(krawiectwo) zapinane rozcięcie w spodniach

rozporządzenie ˌrɔspɔʒɔ̃nˈd͡zɛ̃ɲɛ n
asetus
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt normatywny, stanowiący źródła powszechnie obowiązującego prawa, wydany na podstawie szczegółowego upoważnienia ustawowego i w celu wykonania ustawy;

rozpowszechniony adj
laaja
występujący powszechnie, często, na dużą skalę

rozpoznawać v
tunnistaa
identyfikować kogoś lub coś, wyróżniając spośród innych; badając, stwierdzić, określić coś

rozprawa rɔsˈprava n
oikeudenkäynti
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) proces sądowy

rozpusta n
irstailu
brak moralności w sferze seksualnej

rozpuszczalnik rɔs.puʂˈt͡ʂal.ɲik n
liuotin
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) ciecz powodująca rozpuszczanie innych ciał

rozpuszczalny adj
liukeneva
taki, który można rozpuścić

rozrywka rɔzˈrɨfka n
viihde
działanie, które służy zabawie, przyjemności, wypoczynkowi

rozrzutny adj
tuhlaava
wydający pieniądze lub zużywający jakieś dobra ponad miarę i bez potrzeby; (także, też) będący objawem czyjegoś marnotrawstwa

rozstrzygnięcie n
ratkaisu
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) akt administracyjny, wynik stosowania normy prawa administracyjnego
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) część aktu prawnego, np. decyzji administracyjnej lub postanowienia, zawierająca najważniejsze elementy tego aktu
(rzeczownik odczasownikowy) od rozstrzygnąć

rozstęp n
arpijuova
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) powstałe w wyniku nadmiernego rozciągania się skóry i zerwania sieci włókien kolagenowych wrzecionowate pasmo występujące najczęściej na skórze ud, brzucha, pośladków i piersi/klatki piersiowej lub ramion;

rozszerzenie n
ekstensio
(informatyka, informatyczny) przyrostek nazwy pliku, zwykle trzyliterowy, wskazujący jego rodzaj;
(technologia, technika, techniczny) moduł pozwalający na zwiększenie funkcjonalności urządzenia

rozsądny rɔsˈːɔ̃ndnɨ adj
kohtuullinen
taki, który charakteryzuje się rozsądkiem; postępuje lub myśli rozsądnie; jest rozważny

roztargnienie n
hajamielisyys tarkkaamattomuus
nieumiejętność skupienia uwagi na tym, co istotne

roztargniony ˌrɔstarʲɟˈɲɔ̃nɨ adj
hajamielinen
nieuważny, charakteryzujący się nieuwagą, roztargnieniem; taki, który nie może się skoncentrować

roztocz n
punkki
(arachnologia, arachnologiczny) drobny pajęczak z głowotułowiem zlanym z odwłokiem z podtypu szczękoczułkowców;

roztropność n
prudence
działanie z namysłem

roztropny adj
terävänäköinen
kierujący się rozsądkiem, a nie postępujący pochopnie

roztrzepany adj
hajamielinen
skłonny do nieuwagi i chaotyczności

roztwór ˈrɔstfur n
liuos
(chemia, chemiczny) jednorodna mieszanina dwóch lub więcej substancji tworząca jedną fazę, występującą w różnych stanach skupienia;

rozum ˈrɔzũm n
järki
zdolność ludzkiego umysłu do operowania pojęciami abstrakcyjnymi lub zdolność analitycznego myślenia;

rozumieć rɔˈzũmʲjɛ̇t͡ɕ v
ymmärtää
pojmować coś, interpretować coś, mieć świadomość mechanizmów zdarzeń

rozumny rɔˈzũmnɨ adj
järkevä
taki, który ma wiedzę i rozsądek; (także, też) świadczący o posiadaniu wiedzy, rozsądku i zdolności racjonalnego myślenia

rozumować v
järkeillä
(psychologia, psychologiczny) rozpatrywać w myślach, wyciągając w tym czasie wnioski

rozważać rɔzˈvaʒat͡ɕ v
aikoa
(książkowy) zastanawiać się, rozpatrywać jakąś kwestię, wnikliwie analizując

rozważny rɔzˈvaʒnɨ adj
ajatteleva
postępujący ostrożnie, z namysłem, rozwagą

rozwidlenie ˌrɔzvʲiˈdlɛ̃ɲɛ n
haara
miejsce, w którym coś się rozdziela na odnogi

rozwiertak n
aarpora
(technologia, technika, techniczny) narzędzie do poszerzania otworów;

rozwijać rɔzˈvʲijät͡ɕ v
kehittää
prowadzić długotrwałą operację o rosnącej skali

rozwiązanie ˌrɔzvʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ n
ratkaisu
załatwienie czegoś, poradzenie sobie z czymś; wynik, rezultat jakiegoś działania
(matematyka, matematyczny) wynik

rozwlekły rɔzˈvlɛkwɨ adj
llikasanainen
zawierający nadmiar treści, często niespójnej

rozwód ˈrɔzvut n
avioero
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozwiązanie małżeństwa w formie określonej prawem;

rozwój ˈrɔzvuj n
kehitys
proces przemian prowadzący do osiągnięcia lepszego, bardziej zaawansowanego stanu
następstwo zdarzeń, dzianie się kolejnych rzeczy
proces zmian w organizmie lub jego części następujący z czasem życia bądź z kolejnymi pokoleniami

rozładować ˌrɔzwaˈdɔvat͡ɕ v
laukaista
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) pozbawić akumulator, kondensator itp. ładunku elektrycznego; także o całym urządzeniu z akumulatorem

rozłam n
repeämä
utrata jedności

roślina rɔɕˈlʲĩna n
kasvi
(botanika, botaniczny) wykształcony żywy organizm, który posiada zdolność wytwarzania substancji odżywczych dzięki pochłanianiu światła;

roślinność rɔɕˈlʲĩnːɔɕt͡ɕ n
kasvillisuus
wszystkie rośliny danego terenu

roślinny rɔɕˈlʲĩnːɨ adj
kasvi-
taki, który jest rośliną lub jej częścią, składa się z roślin; jest charakterystyczny dla rośliny
kasvipohjainen
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pochodzenia roślinnego (1.1), pozbawiony produktów odzwierzęcych

roślinożerca ˌrɔɕlʲĩnɔˈʒɛrt͡sa n
kasvinsyöjä
(zoologia, zoologiczny) zwierzę żywiące się roślinami

roślinożerny ˌrɔɕlʲĩnɔˈʒɛrnɨ adj
kasvinsyöjä-
(zoologia, zoologiczny) taki, który odżywia się roślinami; którego głównym pożywieniem są rośliny

rożen ˈrɔʒɛ̃n n
varras
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pręt z metalu do opiekania mięsa nad ogniem

rożeniec rɔˈʒɛ̃ɲɛt͡s n
jouhisorsa
(ornitologia, ornitologiczny) Anas acuta, duży ptak wodny gniazdujący na lądzie;

rtęć r̥tɛ̃ɲt͡ɕ n
elohopea
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hg i liczbie atomowej 80;

rubel ˈrubɛl n
rupla
(jednostka monetarna) waluta Rosji i niektórych krajów dawniej wchodzących w skład ZSRR, wcześniej używana w Cesarstwie Rosyjskim;

rubid ˈrubʲit n
rubidium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rb i liczbie atomowej 37;

rubin ˈrubʲĩn n
rubiini
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) tlenek glinu, czerwona odmiana korundu;

rubinowy adj
rubiininpunainen
mający kolor rubinu

ruch rux n
liike liikahdus
(fizyka, fizyczny) zmiana położenia w czasie;
grupa ludzi dążących do jakiegoś celu politycznego lub społecznego
gest, ruszenie częścią ciała

ruchomy chodnik ruˈxɔ̃mɨ ˈxɔdʲɲik n
liukukäytävä
urządzenie do poziomego transportu ludzi;

ruda ˈruda n
malmi
(geologia, geologiczny) kopalina wydobywana jako źródło uzyskiwania metali

ruda darniowa n
suomalmi
skała osadowa o niewielkiej zawartości żelaza, powstająca na torfowiskach i innych podmokłych terenach;

rudzik ˈrud͡ʑik n
punarinta
(ornitologia, ornitologiczny) Erithacus rubecula, występujący licznie w Polsce niewielki ptak z rdzawym podgardlem;

rufa ˈrufa n
perä
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) tylna część kadłuba statku;

rugby ˈraɡbɨ ˈruɡbɨ n
rugby
(sport, sportowy) sport drużynowy z użyciem owalnej piłki;

ruina ruˈ<sup>j</sup>ĩna n
raunio
obiekt zniszczony

ruiny n
raunio
ogół pozostałości po zniszczonych budowlach

rukola ruˈkɔla n
rucola
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) rokietta siewna, roślina warzywna i przyprawowa

rulon n
kääryle
cylindryczny zwój z czegoś płaskiego

rum rũm n
rommi
(spożywczy) napój alkoholowy o wysokiej zawartości alkoholu, wytwarzany z trzciny cukrowej;

rumianek rũˈmʲjãnɛk n
kamomillasaunio
(botanika, botaniczny) Matricaria L., roślina z rodziny astrowatych, o białych kwiatach z żółtymi główkami, używana w medycynie naturalnej i kosmetyce;

rumowisko n
rauniot
(geologia, geologiczny) nagromadzenie odłamków skalnych powstałych w wyniku oddziaływania zjawisk atmosferycznych na skały
(geologia, geologiczny) odłamki skalne przenoszone nurtem rzeki
nagromadzenie odłamków i fragmentów muru po zawaleniu się budynku

rumpel n
peräsinkampi
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) najprostsze urządzenie sterowe służące do poruszania sterem jednostki pływającej, w postaci dźwigni przymocowanej do płetwy sterowej

rumuński rũˈmũj̃sʲci adj
romanialainen romania
pochodzący z Rumunii, dotyczący Rumunii lub Rumunów

rumuński rũˈmũj̃sʲci n
romania
(językoznawstwo, językoznawczy) urzędowy język Rumunii;

runiczny adj
riimu
(językoznawstwo, językoznawczy) dotyczący run, związany z runami

rupia ˈrupʲja n
rupia
(jednostka monetarna) nazwa waluty kilku krajów azjatyckich: Indii, Indonezji, Nepalu i Pakistanu, posiadającej różną wartość w tych krajach;

rura ˈrura n
putki
przewód do transportu płynów;

rurociąg ruˈrɔt͡ɕɔ̃ŋk n
johto
(technologia, technika, techniczny) system połączonych rur wraz z niezbędnym osprzętem wykorzystywany do transportu substancji na duże odległości;

rusałka ruˈsawka n
aallotar
(mitologia słowiańska) demoniczna istota o kobiecej postaci występująca w mitologii słowiańskiej;

rusiński adj
ruteeni
związany z Rusinami

rusofil ruˈsɔfʲil n
moskoviitti
(książkowy) człowiek oddany sprawom związanym z Rosją, sympatyk Rosjan

rusofobia ˌrusɔˈfɔbʲja n
russofobia
(socjologia, socjologiczny) niechęć do Rosji, Rosjan i tego, co rosyjskie

ruszać ˈruʃat͡ɕ v
liikuttaa
wprawiać w ruch lub utrzymywać w ruchu, powodować wykonanie ruchu

rusztowanie ˌruʃtɔˈvãɲɛ n
rakennustelineet
(technologia, technika, techniczny) prowizoryczna konstrukcja szkieletowa ułatwiająca prace na wysokości przy wznoszeniu i remontowaniu budowli;

ruta ˈruta n
ruuta
(botanika, botaniczny) Ruta, rodzaj roślin o żółtych kwiatach i charakterystycznych liściach, znalazła zastosowanie w medycynie, uprawiana także jako roślina ozdobna

ruten ˈrutɛ̃n n
rutenium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ru i liczbie atomowej 44;

rutherford n
rutherfordium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rt i liczbie atomowej 104;

rwa kulszowa ˈrva kulˈʃɔva n
iskias
(medycyna, medyczny) zespół objawów związanych z uciskiem na nerwy rdzeniowe tworzące nerw kulszowy;

rwandyjski rvãnˈdɨjsʲci adj
ruandalainen
odnoszący się do państwa Rwanda

ryba ˈrɨba n
kala
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gromady kręgowców, żyjące w wodzie;
(spożywczy) mięso ryb (1.1) będące surowcem spożywczym i daniem;

rybaczek srokaty n
kirjokalastaja
(ornitologia, ornitologiczny) Ceryle rudis, gatunek ptaka z rodziny zimorodkowatych;

rybaczki n
pohjehousut
spodnie z nogawkami skróconymi pod kolanami

rybak ˈrɨbak n
kalastaja
(rybołówstwo, rybacki) człowiek trudniący się zawodowo łowieniem ryb;

rybie oko ˈrɨbʲjɛ ˈɔkɔ n
kalansilmä
(fotografia) (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) obiektyw fotograficzny o krótkiej ogniskowej i szerokim polu widzenia, 180-220°;

rybik cukrowy ˈrɨbʲik t͡suˈkrɔvɨ n
sokeritoukka
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lepisma saccharinum, gatunek bezskrzydłego owada często spotykanego w łazienkach i innych pomieszczeniach domowych;

rybitwa rɨˈbʲitfa n
tiira
(ornitologia, ornitologiczny) przypominający mewę ptak zamieszkujący brzegi zbiorników wodnych;

rybitwa białowąsa n
valkoposkitiira
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Chlidonias hybrida, gatunek ptaka z rodziny mewowatych

ryboflawina ˌrɨbɔflaˈvʲĩna n
riboflaviini
(biochemia, biochemiczny) witamina z grupy B;

rybosom n
ribosomi
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) organellum zbudowane z kwasu rybonukleinowego i białek, służące do produkcji białek w procesie translacji;

rybołów rɨˈbɔwuf n
sääksi
(ornitologia, ornitologiczny) Pandion haliaetus, ptak drapieżny rybożerny średniego rozmiaru;

rybołówstwo n
kalastus
gałąź gospodarki obejmująca łowienie i hodowlę ryb;

rycerz ˈrɨt͡sɛʃ n
ritari
(historia, historyczny, historycznie) członek uprzywilejowanego stanu żołnierskiego; zwykle stawał do walki jako jeździec;

rydwan ˈrɨdvãn n
vaunut
dwukołowy wóz bojowy zaprzężony w dwa lub cztery konie

ryj rɨj n
klyyvari
(zoologia, zoologiczny) wydłużona szczęka u zwierząt

ryjówka n
päästäinen
(zoologia, zoologiczny) ssak z rodzaju ryjówek (1.1)

rykoszet rɨˈkɔʃɛt n
kimmoke
(fizyka, fizyczny) odbicie się lecącego przedmiotu od jakiejś przeszkody, powodujące gwałtowną zmianę trajektorii lotu, lub ten odbijający się przedmiot;

rym rɨ̃m n
riimi
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) para dwóch słów na końcu wersu utworu pisanego wierszem o identycznych lub podobnie brzmiących końcówkach

rymować rɨ̃ˈmɔvat͡ɕ v
riimitellä
tworzyć rymy

rynek ˈrɨ̃nɛk n
markkinat tori
(ekonomia, ekonomiczny) pojęcie obejmujące cały handel jakimiś surowcami lub produktami na jakimś obszarze;
wydzielona część miasta, plac, gdzie kupcy sprzedają swoje towary ze straganów;

rynek pieniężny ˈrɨ̃nɛk pʲjɛ̇̃ˈɲɛ̃w̃ʒnɨ n
rahamarkkinat
(ekonomia, ekonomiczny) rynek transakcji krótkoterminowych o terminie realizacji nie dłuższym niż rok;

rynna ˈrɨ̃nːa n
ränni
(budownictwo) rura, do której spływają wody zgromadzone na dachu podczas deszczu:

rynologia n
nenätautioppi rinologia
(medycyna, medyczny) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) diagnostyka i leczenie chorób nosa oraz zatok przynosowych;

ryski ˈrɨsʲci adj
riikalainen
związany z miastem Ryga, dotyczący miasta Ryga

rysować rɨˈsɔvat͡ɕ v
piirtää
tworzyć rysunek, szkic za pomocą ołówka, kredki, węgla, kredy lub innego twardego narzędzia

rysownik rɨˈsɔvʲɲik n
piirtäjä
ktoś, kto wykonuje zawodowo rysunki – np. artystyczne, do komiksów lub filmów animowanych

rysunek rɨˈsũnɛk n
piirros
to, co zostało narysowane;

rysunek techniczny n
tekninen piirustus
(technologia, technika, techniczny) rysunek zawierający informacje o działaniu, wykonaniu elementów oraz montażu przedstawianego obiektu;

rysycysta n
rusisti
(zawód, zawodowy, zawodowo) (językoznawstwo, językoznawczy) znawca języka, literatury i kultury rosyjskiej

rytm rɨtm̥ n
rytmi
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jeden z elementów dzieła muzycznego, odpowiedzialny za organizację czasową utworu;
określony porządek powtarzający się okresowo

rytmiczność n
rytmikkyys
cecha tego, co rytmiczne

rytmiczny adj
rytminen
powtarzający się jednostajnie, przebiegający równo, miarowo

rytuał rɨˈtu<sup>w</sup>aw n
rituaali
(antropologia, antropologiczny) zespół specyficznych sekwencji sformalizowanych, symbolicznych czynów i wypowiedzi, charakterystyczny dla danej kultury;

rywal n
kilpailija
osoba, która konkuruje w czymś

rywalizacja ˌrɨvalʲiˈzat͡sʲja n
kilpailu
(sport, sportowy) zawody, zmagania sportowe, rozgrywka
ubieganie się o pierwszeństwo, o zdobycie czegoś; konkurowanie

rywalizować v
otella
ubiegać się o pierwszeństwo lub o zdobycie czegoś

ryza ˈrɨza n
riisi
(poligrafia) (jednostka miary) ilość papieru równa zwykle 500 arkuszom;

ryzyko ˈrɨzɨkɔ n
riski
możliwość, prawdopodobieństwo, że coś się nie uda

ryś rɨɕ n
ilves
(zoologia, zoologiczny) drapieżny, cętkowany kot z pędzelkami na końcach uszu;

ryś rudy n
punailves
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Lynx rufus Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Północnej;

ryż rɨʃ n
riisi
(botanika, botaniczny) roślina zbożowa Oryza L., z rodziny traw występująca w klimacie wilgotnym;
(handel, handlowy) (spożywczy) nasiona ryżu (1.1)

rzadki ˈʒatʲci adj
harvinainen
zachodzący rzadko

rzadko ˈʒatkɔ adv
harvoin
prawie nigdy, z dużymi odstępami czasowymi między kolejnymi wydarzeniami

rzadkość ˈʒatkɔɕt͡ɕ n
harvinaisuus
coś, co jest rzadkie, nietypowe, zdarza się/występuje rzadko

rzecz ʒɛt͡ʃ n
esine asia
wytwór materialny, przedmiot

rzeczniczka n
edustaja tiedottaja
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (urzędowy) kobieta występująca, przemawiająca w czyimś imieniu, reprezentująca publicznie jakiegoś wysokiego rangą urzędnika lub instytucję

rzecznik n
edustaja
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (urzędowy) osoba występująca, przemawiająca w czyimś imieniu, reprezentująca publicznie jakiegoś wysokiego rangą urzędnika lub instytucję;

rzeczownik ʒɛˈt͡ʃɔvʲɲik n
substantiivi nimisana
(gramatyka) część mowy umożliwiająca rozróżnianie przedmiotów, osób, zwierząt, pojęć itp. poprzez nadanie im nazw lub imion;

rzeczywistość ˌʒɛt͡ʃɨˈvʲistɔɕt͡ɕ n
todellisuus
prawda, prawdziwość; coś, co wydarzyło się (istnieje) naprawdę; obiektywnie
realistyczność, świat realny

rzeczywisty ˌʒɛt͡ʃɨˈvʲistɨ adj
todellinen
mający miejsce naprawdę

rzeczywiście ˌʒɛt͡ʃɨˈvʲiɕt͡ɕɛ adv
todella
zgodnie z rzeczywistością, naprawdę, faktycznie

rzeka ˈʒɛka n
joki virta
(hydrologia, hydrologiczny) ciek na powierzchni ziemi;

rzekomy adj
oletettu
niebędący takim, za jakiego się go uważa

rzemieślnik ʒɛ̃ˈmʲjɛ̇ɕl̥ʲɲik n
käsityöläinen
osoba uprawiająca rzemiosło (zajmująca się drobną wytwórczością lub naprawą, posiadająca warsztat rzemieślniczy)

rzemiosło ʒɛ̃ˈmʲjɔswɔ n
käsityö
drobna wytwórczość przemysłowa, polegająca na wytwarzaniu i naprawie przedmiotów codziennego użytku przy pomocy ręcznych narzędzi i prostych maszyn; także: umiejętność prowadzenia takiej działalności

rzepa n
nauris
(botanika, botaniczny) roślina z podgatunku rzepy (1.1)

rzepak ˈʒɛpak n
rapsi
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina oleista o jasnożółtych kwiatach, uprawiana także na paszę zieloną;

rzepka n
polvilumpio
(anatomia, anatomiczny) nieduża kość chroniąca staw kolanowy u wielu czworonogów, również u człowieka

rzepołuch n
vuorihemppo
(ornitologia, ornitologiczny) Carduelis flavirostris, ptak z rodziny ziarnojadów;

rzeźba ˈʒɛʑba n
veistos
(sztuka) dziedzina sztuk plastycznych związana z tworzeniem trójwymiarowych form z różnych materiałów;
(sztuka) trójwymiarowy obiekt będący formą artystyczną

rzeźbiarz ˈʒɛʑbʲjaʃ n
kuvanveistäjä
(sztuka) artysta tworzący przestrzenne dzieła sztuki

rzeźnia ˈʒɛʑɲa n
teurastamo
miejsce, gdzie zabija się zwierzęta dla celów spożywczych, sprawia tusze i dzieli mięso;

rzeźnik ˈʒɛʑɲik n
teurastaja
człowiek zajmujący się ubojem zwierząt i porcjowaniem mięsa

rzeżucha ʒɛˈʒuxa n
krassi
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) nazwa pieprzycy siewnej (Lepidium sativum L.), rośliny zielnej z rodziny kapustowatych, stosowanej w kuchni;

rzeżączka ʒɛˈʒɔ̃n͇t͡ʃka n
tippuri
(medycyna, medyczny) zakaźna choroba weneryczna;

rzodkiewka ʒɔtʲˈcɛfka n
retiisi
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina o jadalnych, cenionych smakowo bulwach;

rzucać ˈʒut͡sat͡ɕ v
heittää
wywoływać chwilowy lot przedmiotu
powiedzieć coś szybko, zdawkowo

rzucać perły przed wieprze ˈʒut͡sat͡ɕ ˈpɛrwɨ pʃɛd‿ˈvʲjɛpʃɛ v
heittää helmiä sioille
ofiarowywać, dawać komuś coś dobrego, szlachetnego, podczas gdy odbiorca nie docenia tego daru lub nie jest jego godzien

rzut dyskiem ˈʒud ˈːɨsʲcɛ̃m n
kiekonheitto
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna polegająca na wyrzuceniu jedną ręką dysku na jak największą odległość;

rzut karny ˈʒut ˈkarnɨ n
rangaistuspotku
(sport, sportowy) w niektórych grach: specyficzne ukaranie strony, która popełniła przewinienie, przez znaczne ułatwienie stronie poszkodowanej zdobycia bramki, punktu (i tym podobne, i temu podobne);

rzut młotem ˈʒut ˈmwɔtɛ̃m n
moukarinheitto
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna polegająca na rzucaniu kulą przymocowaną do stalowej linki zakończonej uchwytem;

rzut oszczepem ˈʒut ɔˈʃt͡ʃɛpɛ̃m n
keihäänheitto
(sport, sportowy) konkurencja polegająca na rzucaniu oszczepem możliwie najdalej bez wykroczenia poza obszar rozbiegu;

rzut rożny ˈʒut ˈrɔʒnɨ n
kulmapotku
(sport, sportowy) rzut, wyrzut, wykopnięcie z rogu boiska;

rzygacz ˈʒɨɡat͡ʃ n
gargoili
(architektura, architektoniczny) dekoracyjne zakończenie rynny lub odprowadzenia wody z dachu w postaci figurki lub głowy zwierzęcia, człowieka, potwora itp.;

rzygać ˈʒɨɡat͡ɕ v
oksentaa
(grubiański, grubiańsko) wymiotować

rzymski ˈʒɨ̃msʲci adj
roomalainen
odnoszący się do miasta Rzymu, wywodzący się z Rzymu, charakterystyczny dla Rzymu
odnoszący się do państwa Rzymu, wywodzący się z Rzymu, charakterystyczny dla Rzymu

rzymskokatolicki adj
roomalaiskatolinen
związany z katolicyzmem i katolikami obrządku łacińskiego, dotyczący katolicyzmu i katolików obrządku łacińskiego

rząd ʒɔ̃nt n
hallitus hallinto
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wykonawczy organ państwa zajmujący się jego finansami oraz prowadzący jego politykę wewnętrzną i zagraniczną;
lahko
(biologia, biologiczny) w systematyce: jednostka obejmująca rodziny;
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) pozycja względem przecinka dziesiętnego najstarszej cyfry w zapisie danej liczby
rivi
grupa ludzi lub elementów umieszczona obok siebie jeden za drugim lub jeden obok drugiego

rząd marionetkowy ˈʒɔ̃nt ˌmarʲjɔ̃nɛtˈkɔvɨ n
nukkevaltio
(publikatory) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rząd sterowany przez inną grupę ludzi niż tych, którzy oficjalnie znajdują się u steru władzy;

rządowy ʒɔ̃nˈdɔvɨ adj
hallituksellinen
związany z rządem, wywodzący się z rządu

rządy n
hallituskausi
sprawowanie władzy, władanie

rządzić ˈʒɔ̃ɲd͡ʑit͡ɕ v
hallita
sprawować władzę, panować

rzędna n
ordinaatta
(matematyka, matematyczny) liczba rzeczywista będąca drugą współrzędną w prostokątnym układzie współrzędnych, oznaczana jako y;

rzęsa ˈʒɛ̃w̃sa n
silmäripsi ripsi
(anatomia, anatomiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) jeden z włosów rosnący na brzegu powieki;

rzęsówka rzęsowa n
limaskakoisa
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Cataclysta lemnata L., gatunek niewielkiego motyla wodnego z rodziny wachlarzykowatych

róg ruk n
kulma
miejsce styku dwóch ulic
sarvi
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu dętego blaszanego;
sarvi torvi
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) twardy wyrostek występujący na głowie niektórych ssaków, zwykle parzyście;

róg alpejski ˈruk alˈpɛjsʲci n
alppitorvi
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy instrument dęty przypominający trombitę;

rój ruj n
parvi
duża grupa latających owadów lub (rzadziej) małych ptaków

rów ruf n
oja
podłużny dół wykopany w ziemi

równanie ruvˈnãɲɛ n
yhtälö
(matematyka, matematyczny) wyrażenie złożone z dwóch lub więcej części połączonych znakiem równości

również ˈruvʲɲɛʃ particle
myös -kin
…używana do wyrażenia, że orzeczenie nie dotyczy tylko jednego elementu, ale i innych

równik ˈruvʲɲik n
päiväntasaaja
(astronomia, astronomiczny) (geografia, geograficzny) część wspólna powierzchni ciała niebieskiego oraz płaszczyzny prostopadłej do osi obrotu i przechodzącej przez środek masy ciała;

równik niebieski n
taivaanekvaattori
(astronomia, astronomiczny) okrąg wielki zawarty w płaszczyźnie prostopadłej do osi obrotu sfery niebieskiej;

równikowy ˌruvʲɲiˈkɔvɨ adj
päiväntasaajan
(geografia, geograficzny) dotyczący równika, związany z równikiem

równina ruvʲˈɲĩna n
tasanko
(geografia, geograficzny) płaski lub prawie całkowicie poziomy teren;

równoboczny adj
tasasivuinen
(geometria) mający wszystkie boki równe

równolegle ˌruvnɔˈlɛɡlɛ adv
genitive + suuntaisesti
o położeniu w przestrzeni: w sposób równo odległy na całej swojej długości

równoległobok ˌruvnɔlɛɡˈwɔbɔk n
suunnikas
(geometria) czworokąt o dwóch parach równoległych boków;

równoległościan n
suuntaissärmiö
(geometria) wielościan o trzech parach równoległych przeciwległych ścian (zbudowany z sześciu równoległoboków);

równoległy ˌruvnɔˈlɛɡwɨ adj
yhdensuuntainen
(geometria) o prostych, półprostych, odcinkach, wektorach: mające ten sam kierunek

równoleżnik n
leveyspiiri
(geografia, geograficzny) umowny okrąg powstały wskutek przecięcia powierzchni kuli ziemskiej płaszczyzną prostopadłą do jej osi;

równonoc ruvˈnɔ̃nɔt͡s n
päiväntasaus
(astronomia, astronomiczny) moment przejścia Słońca przez punkt, w którym ekliptyka przecina równik niebieski; długość dnia i nocy jest wówczas jednakowa;

równonoc jesienna ruvˈnɔ̃nɔt͡sʲ jɛ̇ˈɕɛ̃nːa n
syyspäiväntasaus
(astronomia, astronomiczny) moment, w którym promienie słoneczne padają prostopadle na równik i od którego biegun południowy będzie bliżej Słońca niż biegun północny;

równonoc wiosenna ruvˈnɔ̃nɔd͡z vʲjɔˈsɛ̃nːa n
kevätpäiväntasaus
(astronomia, astronomiczny) moment, w którym promienie słoneczne padają prostopadle na równik i od którego biegun północny będzie bliżej Słońca niż biegun południowy;

równonocny adj
päiväntasaus
(astronomia, astronomiczny) związany z równonocą, dotyczący równonocy

równoramienny adj
tasakylkinen
(matematyka, matematyczny) mający ramiona równej długości

równouprawnienie n
tasa-arvo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (socjologia, socjologiczny) równość wobec prawa, możliwość korzystania z jednakowych praw

równowaga ˌruvnɔˈvaɡa n
tasapaino
stabilny stan jakiegoś układu

równoważny adj
ekvivalentti ekvivalenttinen samanarvoinen yhtäpitävä
mający równe znaczenie, równą wartość

równość ˈruvnɔɕt͡ɕ n
tasa-arvo
(matematyka, matematyczny) relacja między dwiema wartościami wyrażona znakiem równania (=)
brak dyskryminacji i podziałów (tworzonych ze względu na rasę, pochodzenie, płeć)

równy ˈruvnɨ adj
identtinen
posiadający identyczną wartość
tasainen
posiadający gładką powierzchnię

rózga ˈruzɡa n
Koivuniemen herra
cienka, elastyczna, bezlistna gałązka

róż ruʃ n
vaaleanpunainen
kolor różowy

róża ˈruʒa n
ruusu
(botanika, botaniczny) rodzaj krzewów z rodziny różowatych;
kwiat róży (1.1)

róża wiatrów ˈruʒa ˈvʲjatruf n
kompassiruusu
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) graficzne przedstawienie kierunków świata na mapach (głównie morskich)

różaniec ruˈʒãɲɛt͡s n
rukousnauha ruusukko
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sznur z paciorkami, służący do liczenia odmawianych modlitw lub praktyk medytacyjnych w różnych religiach
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) cykl modlitw odmawianych w określonej kolejności;

różnica ruʒʲˈɲit͡sa n
ero erilaisuus
to, czym się coś od czegoś różni
erotus ero
(matematyka, matematyczny) wynik odejmowania

różniczka ruʒʲˈɲit͡ʃka n
differentiaali
(matematyka, matematyczny) przyrost zmiennej, względem której wyznacza się pochodną;

różniczkowalny ˌruʒʲɲit͡ʃkɔˈvalnɨ adj
derivoituva
(matematyka, matematyczny) o funkcji: mający pochodną w danym punkcie

różnorodność ˌruʒnɔˈrɔdnɔɕt͡ɕ n
monimuotoisuus diversiteetti moninaisuus
cecha tego, co jest różnorodne

różnorodny ˌruʒnɔˈrɔdnɨ adj
moninainen
składający się z wielu różnych, czasem przeciwstawnych elementów

różny ˈruʒnɨ adj
erilainen
charakteryzujący się odmiennością pewnych cech
różniący się od kogoś lub czegoś

różowy ruˈʒɔvɨ adj
vaaleanpunainen pinkki
mający kolor pośredni między białym a czerwonym;

różyczka ruˈʒɨt͡ʃka n
vihurirokko
(medycyna, medyczny) głównie dziecięca choroba wirusowa;

rączka ˈrɔ̃n͇t͡ʃka n
korva
uchwyt, rękojeść

rącznik pospolity ˈrɔ̃n͇t͡ʃʲɲik ˌpɔspɔˈlʲitɨ n
risiini
(botanika, botaniczny) Ricinus communis L., roślina z rodziny wilczomleczowatych pochodząca z Afryki;

rębak n
haketin
maszyna do rozdrabniania drewna

ręce do góry ˈrɛ̃nt͡sɛ dɔ‿ˈɡurɨ interjection
kädet ylös
kategoryczny zwrot wzywający do podniesienia rąk w geście poddania

ręcznie ˈrɛ̃n͇t͡ʃʲɲɛ adv
käsin
o wykonywaniu jakiejś pracy, czynności przez człowieka: bez użycia maszyn, automatów; czasem bez użycia narzędzi; za pomocą własnych sił

ręcznik ˈrɛ̃n͇t͡ʃʲɲik n
pyyhe pyyheliina
gruby kawałek tkaniny przeznaczony do wycierania ciała

ręcznik papierowy n
talouspaperi
kawałek grubego, łatwo wchłaniającego wodę papieru używany m.in. do osuszania rąk lub wycierania cieczy;

ręczny ˈrɛ̃n͇t͡ʃnɨ adj
käsi-
o narzędziach, przyrządach: uruchamiany za pomocą rąk, nieautomatyczny

ręka rɔŋk ˈrɛ̃ŋka n
käsi
(anatomia, anatomiczny) część kończyny górnej człowieka lub małpy człekokształtnej od nadgarstka do końca palców;

rękaw ˈrɛ̃ŋkaf n
hiha
(krawiectwo) element odzieży przykrywający ręce

rękawica ˌrɛ̃ŋkaˈvʲit͡sa n
käsine
odzież wykonana z materiału lub gumy, nakładana na dłoń, żeby ją chronić od zimna, skaleczeń itp.

rękodzielnik ˌrɛ̃ŋkɔˈd͡ʑɛlʲɲik n
käsityöntekijä
osoba, która wytwarza ręcznie jakieś przedmioty, uprawia rękodzielnictwo

rękopis rɛ̃ŋˈkɔpʲis n
käsikirjoitus
(książkowy) tekst utworu (lub inny tekst) pisany ręcznie;

rżenie ˈrʒɛ̃ɲɛ n
hirnahdus
odgłos konia wydawany paszczą

rżeć rʒɛt͡ɕ v
hirnua
o koniu: wydawać charakterystyczny głos

sabat ˈsabat n
noitasapatti
(ludowy) tajemny zlot czarownic

sabotaż saˈbɔtaʃ n
sabotaasi
umyślne niewypełnienie albo wypełnianie wadliwie swoich obowiązków w zamiarze wywołania dezorganizacji, strat i szkód; niewypełnienie danego zadania;

sabotować ˌsabɔˈtɔvat͡ɕ v
sabotoida
stosować sabotaż

sabra ˈsabra n
sabra
(etnografia, etnograficzny) (środowiskowy) Żyd, rdzenny mieszkaniec Izraela

sacharyd n
sakkaridi
(biochemia, biochemiczny) (zobacz) węglowodan

sacharyna n
sakariini
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny stosowany jako sztuczny środek słodzący;

sad sat n
puutarha hedelmätarha
ogród, w którym rosną drzewa i krzewy owocowe;

sadhu n
sadhu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) hinduski wędrowny asceta;

sadownik n
hedelmänviljelijä
osoba, która uprawia sad

sadysta n
sadisti
(psychologia, psychologiczny) człowiek lubujący się w zadawaniu innym cierpień lub oglądaniu czyjegoś cierpienia

sadystyczny adj
sadistinen
(seksuologia, seksuologiczny) przejawiający skłonność do sadyzmu w sferze erotyki
cechujący się sadyzmem, okrucieństwem

sadyzm n
sadismi
(medycyna, medyczny) zaburzenie seksualne polegające na doznawaniu podniecenia i zadowolenia seksualnego poprzez zadawanie bólu i upokorzenie partnera;

sadz sat͡s n
sumppu
(rybołówstwo, rybacki) skrzynia z otworami służąca do przechowywania żywych ryb w miejscu przepływu wody

sadza ˈsad͡za n
noki
stały, pylisty produkt niepełnego spalania zawierający głównie bezpostaciowy węgiel;

sadzić ˈsad͡ʑit͡ɕ v
istuttaa
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) umieszczać w ziemi bulwę lub sadzonkę tak, żeby przyjęła się i rosła

safari saˈfarʲi n
safari
afrykańska wyprawa, której celem jest polowanie na zwierzęta;

saga ˈsaɡa n
tarina
tradycyjna opowieść islandzka, skandynawska

sajgonka sajˈɡɔ̃nka n
kevätkääryle
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ryżowy naleśnik nadziewany warzywami i innymi składnikami;

sakrament saˈkrãmɛ̃nt n
sakramentti
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie obrzęd religijny uważany za znak lub sposób przekazania łaski Bożej;

saksofon saˈksɔfɔ̃n n
saksofoni
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dęty instrument drewniany, wykonany z metalu;

saksofonista ˌsaksɔfɔ̃ˈɲista n
saksofonisti
muzyk, który gra na saksofonie

sakura n
japanilainen kirsikkapuu
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo jednej z kilku odmian japońskiej wiśni ozdobnej z kwiatów;

sala ˈsala n
sali
przestronne pomieszczenie pełniące pewną określoną funkcję użytkową;

sala królestwa n
valtakunnansali
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek lub pomieszczenie, miejsce zebrań i lokalny ośrodek życia religijnego świadków Jehowy;

salam ˈsalãm interjection
salaam
pokój! (pozdrowienie u muzułmanów)

salamandra ˌsalãˈmãndra n
salamanteri
(herpetologia, herpetologiczny) rodzaj płazów ogoniastych;

salami saˈlãmʲi n
salami
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) oryginalnie włoska, sucha, wędzona kiełbasa, początkowo wytwarzana z mięsa oślego, później także wieprzowego i wołowego;

salaterka ˌsalaˈtɛrka n
salaattikulho
naczynie służące do podawania jedzenia (najczęściej sałat, owoców)

salceson salˈt͡sɛsɔ̃n n
aladobi
(spożywczy) rodzaj auszpiku lub gotowanej wędliny produkowanej z głowizny, podrobów i nóżek zawiniętych w żołądek lub pęcherz;

saletra n
salpietari
(chemia, chemiczny) azotan mający znaczenie techniczne

salina saˈlʲĩna n
suola-allas
zakład przemysłowy produkujący sól poprzez odparowanie wody z solanki pochodzącej z mórz lub słonych jezior ewentualnie podziemnych złóż lub źródeł mineralnych;

salmonella ˌsalmɔ̃ˈnɛlːa n
salmonella
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) bakteria wywołująca choroby układu pokarmowego;

salmonelloza n
salmonelloosi
(medycyna, medyczny) ostre zatrucie pokarmowe wywołane przez salmonellę

salon ˈsalɔ̃n n
kauneushoitola
główny, dzienny pokój w mieszkaniu

salsa ˈsalsa n
salsa
(choreografia, choreograficzny) latynoamerykański taniec towarzyski o pochodzeniu karaibskim, tańczony do melodii salsy (1.2);
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) zimny, często pikantny, sos ze zmiksowanych lub posiekanych warzyw albo owoców; specjalność kuchni meksykańskiej;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj muzyki o pochodzeniu karaibskim, w metrum 4/4, z rozbudowaną sekcją rytmiczną, bogatą sekcją dętą, rytmem wystukiwanym na klawesach oraz melodią wygrywaną zwykle na pianinie w zapętlonych frazach;

salwa ˈsalva n
yhteislaukaus
(wojskowość, wojskowy) wystrzelenie na komendę z wielu karabinów, armat lub dział

sam sãm pronoun
itse
podkreślenie: właśnie ten, a nie inny
właśnie taki (a nie inny)
yksin
bez nikogo / niczego innego, będący jedyny

sam na sam adv
kahden
bez świadków, w cztery oczy, bez udziału osób trzecich

samar ˈsãmar n
samarium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sm i liczbie atomowej 62;

samarytański adj
samarialainen
związany z Samarytanami albo Samarią

samba ˈsãmba n
samba
(choreografia, choreograficzny) szybki taniec brazylijski;

samica sãˈmʲit͡sa n
naaras
(zoologia, zoologiczny) zwierzę płci żeńskiej

samiec ˈsãmʲjɛt͡s n
koiras uros
(zoologia, zoologiczny) zwierzę płci męskiej

samoański ˌsãmɔˈãj̃sʲci adj
samoalainen
związany z Samoa, dotyczący Samoa

samobójca ˌsãmɔˈbujt͡sa n
itsemurhaaja
osoba próbująca zabić samą siebie

samobójczy ˌsãmɔˈbujt͡ʃɨ adj
itsemurha
dotyczący samobójstwa lub samobójcy, mający na celu samobójstwo

samobójstwo ˌsãmɔˈbujstfɔ n
itsemurha
zabicie samego siebie;

samochwalstwo n
oma kiitos
(książkowy) zachwalanie siebie

samochód sãˈmɔxut n
auto
(motoryzacja) (transport, transportowy) pojazd mechaniczny, wyposażony w koła, mogący poruszać się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów;

samogłoska ˌsãmɔˈɡwɔska n
vokaali
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska otwarta, której obecność konieczna jest do utworzenia sylaby;

samogłów n
möhkäkala
(ichtiologia, ichtiologiczny) Mola mola Linnaeus, gatunek morskiej ryby rozdymkokształtnej z rodziny samogłowowatych;

samokrytyczny adj
itsekriittinen
zdolny do krytycznej oceny samego siebie

samoleczenie n
itselääkitys
samodzielne leczenie samego siebie

samolot sãˈmɔlɔt n
lentokone
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny wyposażony we własny napęd, mający skrzydła, które tworzą siłę nośną;

samoobrona n
itsepuolustus
(książkowy) obrona samego siebie

samoobsługa n
itsepalvelu
w sklepach, barach itp.: obsługiwanie samego siebie

samorząd n
itsehallinto
(administracja) samodzielne i niezależne wykonywanie pewnych funkcji o charakterze administracyjnym przez określony organizm społeczny

samospalenie ˌsãmɔspaˈlɛ̃ɲɛ n
polttoitsemurha
samobójstwo przez spalenie się żywcem, najczęściej popełniane demonstracyjnie na znak protestu;

samostanowienie ˌsãmɔstãnɔˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
itsemääräämisoikeus
decydowanie o własnym losie

samotnie sãˈmɔtʲɲɛ adv
ainoastaan
w odosobnieniu, w samotności, bez towarzystwa

samotnik sãˈmɔtʲɲik n
metsäviklo
(ornitologia, ornitologiczny) Tringa ochropus, gatunek ptaka z rodziny bekasowatych;

samotność sãˈmɔtnɔɕt͡ɕ n
yksinäisyys
uczucie braku bliskich osób

samotny sãˈmɔtnɨ adj
yksinäinen
taki, który jest sam, żyje samotnie

samowar sãˈmɔvar n
samovaari
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie do przygotowywania herbaty – ze zbiornikiem do gotowania wody, kranikiem i miejscem do podgrzewania czajniczka;

samowola n
mielivalta
postępowanie jedynie według własnej woli, bez liczenia się z innymi czy lekceważąc prawo

samowolny adj
mielivaltainen
postępujący według własnej woli, nie licząc się z innymi, z przepisami

samowystarczalny adj
omavarainen
mogący sam zaspokoić wszystkie swe potrzeby

samowyzwalacz n
itselaukaisin vitkalaukaisin
(fotografia) mechanizm lub funkcjonalność oprogramowania aparatu fotograficznego pozwalająca na wyzwolenie spustu samoczynnie po określonym czasie;

samozatrudnienie n
itsensätyöllistäjä
podjęcie działalności gospodarczej przez osobę fizyczną na własny rachunek i odpowiedzialność;

samozwańczy adj
itsensä joksikin julistanut
dotyczący samozwańców, właściwy samozwańcom, będący samozwańcem

samoświadomość ˌsãmɔɕfʲjaˈdɔ̃mɔɕt͡ɕ n
itsetajunta
świadomość siebie, własnych doznań, emocji, potrzeb, myśli, swoich możliwości;

samplować sãmˈplɔvat͡ɕ v
sämplätä
umieszczać pocięte fragmenty utworów muzycznych zapisane w postaci cyfrowej w jednym utworze

samsara sãmˈsara n
samsara
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (w hinduizmie, buddyzmie i dżinizmie) kołowrót narodzin i śmierci (reinkarnacji);

samum ˈsãmũm n
samum
(meteorologia, meteorologiczny) gwałtowny, suchy i gorący południowy wiatr wiejący na pustyniach Afryki Północnej i Półwyspu Arabskiego oraz w ich sąsiedztwie;

samuraj sãˈmuraj n
samurai
(historia, historyczny, historycznie) rycerz japoński, członek niższej szlachty japońskiej;

sanacja n
parantuminen
(historia, historyczny, historycznie) (polski) obóz zwolenników Józefa Piłsudskiego, którzy poparli dokonany przez niego przewrót majowy w 1926 r.;

sanatorium ˌsãnaˈtɔrʲjũm n
parantola
(medycyna, medyczny) zakład leczniczy dla przewlekle chorych i rekonwalescentów

sandacz ˈsãndat͡ʃ n
kuha
(ichtiologia, ichtiologiczny) Sander lucioperca, duża, hodowlana ryba drapieżna zamieszkująca zlewiska mórz europejskich;

sandał ˈsãndaw n
sandaali
(obuwnictwo, obuwniczy) rodzaj otwartego obuwia składającego się z podeszwy i rzemieni, które utrzymują go na stopie;

sandałowiec ˌsãndaˈwɔvʲjɛt͡s n
santelipuu
(botanika, botaniczny) Santalum, wiecznie zielone drzewo z rodziny sandałowcowatych, występujące od Malezji po Australię i Hawaje

sandinista n
sandinisti
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek nikaraguańskiego ruchu społecznego w drugiej połowie XX wieku

saneczkarstwo ˌsãnɛt͡ʃˈkarstfɔ n
ohjaskelkkailu
(sport, sportowy) dyscyplina zaliczana do sportów zimowych, polegająca na zjeżdżaniu sankami z toru sztucznego lub naturalnego;

sango n
sango
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z języków urzędowych w Republice Środkowoafrykańskiej;

sangria ˈsãŋɡrʲja n
sangria
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny hiszpański chłodny napój o krwistoczerwonej barwie, przygotowywany z wina i owoców wzmacnianych mocniejszym alkoholem;

sanidyn n
sanidiini
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy krzemianów, KAlSi3O8;

sanie ˈsãɲɛ n
reki kelkka
pojazd na płozach, zaprzęgnięty najczęściej w zwierzęta pociągowe;

sanitariusz ˌsãɲiˈtarʲjuʃ n
lääkintämies
(medycyna, medyczny) pracownik medyczny sprawujący czynności pomocnicze podczas opieki nad chorymi;
(wojskowość, wojskowy) żołnierz, którego zadaniem jest udzielanie pierwszej pomocy rannym żołnierzom podczas działań wojennych

sanitarny adj
saniteetti-
związany z utrzymaniem higieny i zdrowia

sankcja n
sanktio pakote
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określona normą prawną konsekwencja naruszenia prawa

sanktuarium ˌsãŋktuˈ<sup>w</sup>arʲjũm n
pyhäkkö
(przenośnie, przenośnia) miejsce szczególnie ważne, bogate w pewien walor

sanskryt ˈsãw̃skrɨt n
sanskriitti sanskrit
(językoznawstwo, językoznawczy) język literacki starożytnych, średniowiecznych i wczesnonowożytnych Indii;

sapać v
prutkuttaa
o lokomotywie parowej: wydawać charakterystyczny odgłos przy wypuszczaniu pary

saprotrof n
saprofyytti
(biologia, biologiczny) organizm odżywiający się martwą materią organiczną;

sardoniczny adj
häijy
(książkowy) ironiczny, złośliwy

sardynka sarˈdɨ̃nka n
sardiini
(ichtiologia, ichtiologiczny) wspólna nazwa dla małych ryb morskich poławianych w celach spożywczych;

sardyński sarˈdɨ̃j̃sʲci adj
sardinialainen
charakterystyczny dla Sardynii, związany z Sardynią, wywodzący się z Sardynii

sari ˈsarʲi n
sari
tradycyjny indyjski strój kobiecy;

sarin n
sariini
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) bojowy środek trujący mający działanie paraliżujące;

sarkastyczny ˌsarkaˈstɨt͡ʃnɨ adj
ivallinen
złośliwy, docinkowy, szczery do bólu, pełen sarkazmu

sarkazm ˈsarkasm̥ n
sarkasmi
złośliwy, pesymistyczny sposób wyrażania się o rzeczywistości, spotęgowana ironia

sarkofag sarˈkɔfak n
sarkofagi
zdobiona trumna w kształcie skrzyni, najczęściej wykonana z kamienia;

sarkopenia ˌsarkɔˈpɛ̃ɲa n
sarkopenia
(medycyna, medyczny) zanik masy mięśniowej wraz ze spadkiem siły mięśni

sarna ˈsarna n
metsäkauris
(zoologia, zoologiczny) gatunek ssaka parzystokopytnego;

sarnina sarʲˈɲĩna n
hirvenliha
mięso sarny

satanizm n
satanismi
kult szatana

satelita ˌsatɛˈlʲita n
kiertolainen
(astronomia, astronomiczny) inaczej: księżyc, naturalny satelita; ciało niebieskie krążące wokół planety, planety karłowatej, planetoidy itp.;
(astronomia, astronomiczny) inaczej: sztuczny satelita; sztuczny obiekt umieszczony na orbicie ciała niebieskiego;
(fizyka, fizyczny) każde ciało o względnie małej masie, krążące wokół innego, większego;

satrapa n
satraappi
(starożytność) w Persji: zarządca prowincji;

satrapia n
satraappikunta
(starożytność) okręg administracyjny w starożytnym Iranie;

saturacja n
kyllästäminen
(chemia, chemiczny) proces nasycania cieczy gazem

satyr ˈsatɨr n
satyyri
(mitologia grecka) grecki bożek płodności o koźlich nogach;

satyra saˈtɨra n
satiiri
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) gatunek literacki, tekst publicystyczny albo inna wypowiedź artystyczna, która ośmiesza i piętnuje przedstawione w utworze zjawiska, obyczaje, politykę, osoby, stosunki społeczne itp.;

satyryczny ˌsatɨˈrɨt͡ʃnɨ adj
satiirinen
związany z satyrą, dotyczący satyry

sauna ˈsawna n
sauna
rodzaj łaźni, w której panuje wysoka temperatura oraz, w zależności od rodzaju sauny, wysoka lub niska wilgotność;

sawanna n
savanni
(geografia, geograficzny) forma zbiorowiska roślinności trawiastej z z rzadka rosnącymi drzewami i krzewami;

sałata saˈwata n
lehtisalaatti
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny astrowatych (Lactuca L.), wiele gatunków jadalnych;
warzywo liściaste, spożywane zwykle na surowo

sałata lodowa n
jäävuorisalaatti
(botanika, botaniczny) (spożywczy) pospolita nazwa sałaty kruchej, tj. odmiany sałaty siewnej

sałatka saˈwatka n
salaatti
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa podawana na zimno, z zazwyczaj drobno pokrojonych składników, głównie warzyw (ugotowanych lub surowych), owoców, jaj, ryb itp.;

sałatka ziemniaczana n
perunasalaatti
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sałatka przyrządzana w wielu wariantach, której głównym składnikiem są ugotowane, pokrojone ziemniaki i majonez;

scena ˈst͡sɛ̃na n
näyttämö
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przestrzeń w sali teatralnej przeznaczona do wystawiania utworów;
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) krótki fragment sztuki teatralnej lub filmu, dotyczący określonej sytuacji;
(przenośnie, przenośnia) publiczna awantura, kłótnia

scena łóżkowa ˈst͡sɛ̃na wuʃˈkɔva idiom
seksikohtaus
scena erotyczna w filmie

scenariusz st͡sɛ̃ˈnarʲjuʃ n
käsikirjoitus
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) materiał literacki będący podstawą fabuły filmu, przedstawienia teatralnego, programu telewizyjnego itp.;

sceptycyzm st͡sɛpˈtɨt͡sɨsm̥ n
skeptismi
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny odrzucający możliwość uzyskania wiarygodnej i ostatecznie uzasadnionej wiedzy;
stosunek do czegoś charakteryzujący się powątpiewaniem

schistosomatoza n
skistosomiaasi
(medycyna, medyczny) choroba pasożytnicza występująca w Afryce, obok malarii najpoważniejszy w skali światowej parazytologiczny problem zdrowotny;

schizma n
skisma
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) formalny rozdział między wyznawcami jednej religii;

schizofrenia ˌsxʲizɔˈfrɛ̃ɲja n
skitsofrenia jakomielisyys
(medycyna, medyczny) choroba psychiczna charakteryzująca się dezintegracją osobowości, utratą kontaktu z otoczeniem i urojeniami;

schizofreniczny ˌsxʲizɔfrɛ̃ˈɲit͡ʃnɨ adj
jakomielitautinen
(medycyna, medyczny) związany ze schizofrenią, właściwy schizofrenii lub schizofrenikom

schizofrenik ˌsxʲizɔˈfrɛ̃ɲik n
skitsofreenikko
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) człowiek cierpiący na schizofrenię

schlebiać v
imarrella
chwalić nad wyraz celem przypodobania się komuś

schody ˈsxɔdɨ n
rappu portaat
konstrukcja ze stopni, z których każdy następny jest umieszczony nieco wyżej od poprzedniego, służąca do przemieszczania się pomiędzy różnymi poziomami;

schody ruchome ˈsxɔdɨ ruˈxɔ̃mɛ n
liukuportaat rullaportaat
urządzenie do ukośnego transportu ludzi między piętrami;

schodzić na psy ˈsxɔd͡ʑit͡ɕ na‿ˈpsɨ idiom
rapistua
psuć się, zmieniać się na gorsze

scholastyka n
skolastiikka
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) nauka uprawiana na średniowiecznych uniwersytetach;

schowek ˈsxɔvɛk n
leikepöytä
(informatyka, informatyczny) pamięć zarządzana przez system operacyjny, która umożliwia kopiowanie i wklejanie danych w programie albo między programami

schronienie sxrɔ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ n
piilopaikka
bezpieczne miejsce, w którym można się ukryć, schować

schwytać ˈsxfɨtat͡ɕ v
pyydystää
(książkowy) złapać

scjentologia n
skientologia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna Kościoła scjentologicznego, ruchu religijnego założonego w 1951 r. w USA jako alternatywa dla psychologii;

scjentyzm n
skientismi
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny uznający jedynie nauki przyrodnicze i eksperymentalne za zdolne do poznania i opisania rzeczywistości;

scrapbooking n
skräppäys
metoda zdobienia stron albumów fotograficznych, rzadziej także kartek okolicznościowych, zaproszeń itp.; wykonywanie kolaży ze zdjęć i elementów ozdobnych;

scytyjski st͡sɨˈtɨjsʲci adj
skyyttalainen
związany ze Scytią lub Scytami, odnoszący się do Scytii lub Scytów

scytyjski st͡sɨˈtɨjsʲci n
skyyttalainen
(historia, historyczny, historycznie) indoeuropejski język, używany przez plemiona Scytów;

scyzoryk st͡sɨˈzɔrɨk n
linkkuveitsi taskuveitsi
składany, krótki nóż, z jednym lub kilkoma ostrzami;

seaborg ˈsʲibɔrk n
seaborgium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sg i liczbie atomowej 106;

secesja n
ero
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oddzielenie się, wyodrębnienie się nowej frakcji politycznej, nowego bytu państwowego;

secesjonizm n
separatismi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) postawa polegająca na dążeniu do oddzielenia się danego regionu od reszty kraju w celu utworzenia samodzielnego państwa

sedno ˈsɛdnɔ n
ydin
(książkowy) istota czegoś

segregator ˌsɛɡrɛˈɡatɔr n
kansio
(biurowość, biurowy) teka służąca do archiwizowania i porządkowania pism urzędowych;

seitan n
seitan
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wywodzący się z Azji wysokobiałkowy zamiennik mięsa przygotowany z mąki pszennej, nazywany „pszennym mięsem”

sejf sɛjf n
kassakaappi
zamykana, metalowa szafa, skrzynia lub pomieszczenie służące do przechowywania cennych rzeczy

sejsmiczny sɛjsˈmʲit͡ʃnɨ adj
seisminen
dotyczący drgań i ruchów tektonicznych skorupy ziemskiej, rozchodzący się we wnętrzu Ziemi

sejsmograf n
seismografi
(technologia, technika, techniczny) (geologia, geologiczny) urządzenie zapisujące parametry drgań skorupy ziemskiej;

sejsmogram n
seismogrammi
(geologia, geologiczny) zapis pomiarów wykonanych sejsmografem (sejsmometrem);

sejsmolog n
seismologi
(geologia, geologiczny) naukowiec zajmujący się sejsmologią

sejsmologia ˌsɛjsmɔˈlɔɟja n
seismologia
nauka o trzęsieniach ziemi;

sekator sɛˈkatɔr n
pensassakset
(ogrodnictwo, ogrodniczy) nożyce o wygiętych ostrzach używane w ogrodzie;

sekcja ˈsɛkt͡sʲja n
jaos
(technologia, technika, techniczny) element składowy, część urządzenia mająca określony zakres działania
(wojskowość, wojskowy) część plutonu
osasto
dział urzędu, organizacji, towarzystwa, związku itp.

sekretarka ˌsɛkrɛˈtarka n
sihteeri
kobieta zajmująca się pomocą organizacyjną w pracy kierownika, dyrektora, prowadzeniem korespondencji, przyjmowaniem interesantów

sekretny sɛˈkrɛtnɨ adj
salainen
trzymany w sekrecie

seks sɛks n
seksi
(potocznie, potoczny) stosunek płciowy, zazwyczaj między dwiema osobami

seks oralny ˈsɛks ɔˈralnɨ n
suuseksi
zbliżenie seksualne opierające się na pieszczeniu narządów płciowych i innych stref erogennych partnerki lub partnera językiem i ustami

seksbomba sɛɡzˈbɔ̃mba n
seksipommi
(potocznie, potoczny) bardzo atrakcyjna fizycznie kobieta, o silnie działającej na zmysły, prowokującej urodzie;

seksistowski ˌsɛcɕiˈstɔfsʲci adj
seksistinen
związany z seksizmem, dotyczący seksizmu; dyskryminujący osoby płci przeciwnej

seksizm ˈsɛcɕism̥ n
seksismi
dyskryminacja ze względu na płeć;

seksować sɛˈksɔvat͡ɕ v
määrittää sukupuoli
określać płeć zwierząt, głównie piskląt hodowlanych

seksta n
seksti
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odległość między dźwiękami równa ośmiu lub dziewięciu półtonom;

sekstant ˈsɛkstãnt n
sekstantti
(astronomia, astronomiczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) optyczny przyrząd nawigacyjny stosowany niegdyś w żegludze;

sekstet n
sekstetti
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny skomponowany na sześć instrumentów lub sześć głosów;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół sześciu muzyków lub śpiewaków;

seksualność n
seksuaalisuus sukupuolisuus seksualiteetti
(biologia, biologiczny) (psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) wrodzona, naturalna funkcja organizmu, zawierająca w sobie seks, orientację seksualną, identyfikację płciową i jej rolę, reprodukcję, pożądanie, erotyzm oraz intymność;

seksualny ˌsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
seksuaalinen
dotyczący seksu i popędu płciowego

seksuologia ˌsɛksu<sup>w</sup>ɔˈlɔɟja n
seksologia
nauka zajmująca się seksualnością, życiem seksualnym człowieka;

seksuologiczny adj
seksologinen
(medycyna, medyczny) związany z seksuologią, dotyczący seksuologii

sekta ˈsɛkta n
lahko
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odłam jakiejś religii

sektor ˈsɛktɔr n
sektori
wydzielona część jakiejś przestrzeni

sekunda sɛˈkũnda n
kulmasekunti sekunti
(potocznie, potoczny) krótka chwila
sekunti
(matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego równa 1/3600 stopnia;
sekunti kulmasekunti
(fizyka, fizyczny) jednostka czasu równa 1/60 minuty;

sekundant sɛˈkũndãnt n
avustaja
(historia, historyczny, historycznie) pośrednik i świadek jednego z pojedynkujących się, negocjator warunków pojedynku, pilnujący by starcie odbywało się zgodnie z zasadami honorowymi

sekwencja n
sekvenssi
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) jednostka kompozycyjna filmu lub przedstawienia, stanowiąca zamknięty fragment akcji
(książkowy) występowanie czegoś jedno po drugim

sekwoja sɛˈkfɔja n
punapuu
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Sequoia, monotypowy rodzaj olbrzymich i długowiecznych drzew z rodziny cyprysowatych, występujących w górach Ameryki Północnej;
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z rodzaju sekwoja (1.1)

selekcja sɛˈlɛkt͡sʲja n
valinta
dobór dokonywany poprzez eliminację

selen ˈsɛlɛ̃n n
seleeni
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Se i liczbie atomowej 34;

selenologia ˌsɛlɛ̃nɔˈlɔɟja n
kuututkimus
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (astronomia, astronomiczny) nauka o Księżycu

seler ˈsɛlɛr n
selleri
(botanika, botaniczny) Apium graveolens, roślina warzywna;

selfie n
selfie
(slangowo) fotografia zrobiona samemu sobie z ręki;

semantyczny ˌsɛ̃mãnˈtɨt͡ʃnɨ adj
merkitysopillinen
(informatyka, informatyczny) związany ze znaczeniem instrukcji, wyrażeń języka programowania
merkitysopillinen semanttinen
(językoznawstwo, językoznawczy) związany ze znaczeniem wyrażeń językowych

semantyka sɛ̃ˈmãntɨka n
merkitysoppi semantiikka
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa zajmujący się znaczeniem wyrażeń językowych

semestr ˈsɛ̃mɛstr̥ n
lukukausi
połowa roku akademickiego lub szkolnego;

semicki sɛ̃ˈmʲit͡sʲci adj
seemiläinen
odnoszący się do Semitów, związany z Semitami, dotyczący Semitów

semickość n
seemiläisyys
cecha tego, co semickie; semicki charakter czegoś

seminarium ˌsɛ̃mʲĩˈnarʲjũm n
pappisseminaari
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (studencki) dom formacyjny, w którym przygotowują się kandydaci na duchownych

seminarium duchowne n
seminaari
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakład naukowo-wychowawczy przygotowujący kandydatów na duchownych;

semolina ˌsɛ̃mɔˈlʲĩna n
mannaryyni
(spożywczy) mąka otrzymywana z pszenicy twardej (pszenicy durum);

sen sɛ̃n n
uni
(przenośnie, przenośnia) fantazja, marzenie, wizja, coś, co wydaje się nierzeczywiste
uni nukkuminen unennäkö
(fizjologia, fizjologiczny) stan odpoczynku, na ogół nocnego, w którym spowolnione są funkcje organizmu i obniżony poziom świadomości
uni unelma unennäkö
doświadczenie przeżywane w trakcie snu (1.1)

sen zimowy ˈsɛ̃nʲ ʑĩˈmɔvɨ n
talvihorros
(biologia, biologiczny) (zoologia, zoologiczny) u zwierząt spowolnienie procesów życiowych w okresie zimy;

senat ˈsɛ̃nat n
senaatti
(historia, historyczny, historycznie) organ władzy w systemie politycznym starożytnego Rzymu;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) izba wyższa dwuizbowego parlamentu;

senator sɛ̃ˈnatɔr n
senaattori
członek izby wyższej parlamentu (senatu)

senegalski ˌsɛ̃nɛˈɡalsʲci adj
senegalilainen
odnoszący się do państwa Senegal

senność ˈsɛ̃nːɔɕt͡ɕ n
somnolenssi
potrzeba snu, pragnienie zaśnięcia

senny ˈsɛ̃nːɨ adj
uninen
taki, który chce spać; jest śpiący

sens sɛ̃w̃s n
merkitys
sposób rozumienia czegoś

sensacja n
kohu
wydarzenie, wiadomość wywołujące żywe, powszechne zainteresowanie

sentyment sɛ̃nˈtɨ̃mɛ̃nt n
tunne
poczucie przywiązania i sympatii

sentymentalny ˌsɛ̃ntɨ̃mɛ̃nˈtalnɨ adj
sentimentaalinen
przesadnie uczuciowy; (także, też) świadczący o przesadnej uczuciowości

separacja n
asumisero
(książkowy) oddzielenie od czegoś
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozłączenie małżonków bez ich prawa wstępowania w nowy związek małżeński

separatystyczny ˌsɛparatɨˈstɨt͡ʃnɨ adj
separatistinen
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z separatyzmem lub/i separatystami; właściwy separatyzmowi

separatyzm ˌsɛpaˈratɨsm̥ n
separatismi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dążenie do oddzielenia się, wyodrębnienia się jakiejś grupy z całości;

seplenić sɛˈplɛ̃ɲit͡ɕ v
sammaltaa leperrellä
błędnie wymawiać spółgłoski szczelinowe zębowe i dziąsłowe

sepsa ˈsɛpsa n
sepsis verenmyrkytys
(medycyna, medyczny) zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej;

sequel n
jatko-osa
dalszy ciąg jakiegoś dzieła, najczęściej filmu lub książki;

ser sɛr n
juusto
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) produkt spożywczy w postaci gęstej masy, otrzymywany z mleka krowiego, koziego, bądź owczego;

serafin n
serafi
(teologia, teologiczny) (biblijny) anioł należący do najwyższego chóru w hierarchii anielskiej;

serbski ˈsɛrpsʲci adj
serbialainen serbia
związany z Serbią lub Serbami, dotyczący Serbii lub Serbów

serbski ˈsɛrpsʲci n
serbia serbialainen
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Serbii i BiH;

serbsko-chorwacki n
serbokroaatti
(językoznawstwo, językoznawczy) język południowosłowiański, używany w Serbii, Czarnogórze, Chorwacji i BiH;

serce ˈsɛrt͡sɛ n
sydän
(anatomia, anatomiczny) u ludzi i wielu zwierząt: organ (mięsień), którego praca powoduje przepływ krwi w organizmie;
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) miejsce, gdzie są czyjeś uczucia, często miłości
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) współczucie, pozytywne cechy wobec innych, ludzi i zwierząt
(przenośnie, przenośnia) centrum, najważniejsza część czegoś
(przenośnie, przenośnia) zapał, chęć robienia czegoś jak najlepiej
przedmiot przypominający serce (1.1) będący symbolem miłości

serce z kamienia ˈsɛrt͡sɛ s‿kãˈmʲjɛ̇̃ɲa n
kivisydän
o osobie zimnej, złej, nieczułej, niewzruszonej

sercowaty adj
sydämen muotoinen
przypominający kształtem serce

serdecznie sɛrˈdɛt͡ʃʲɲɛ adv
lämpimästi
w sposób serdeczny, z uprzejmością, życzliwością; otwarcie

serdeczny sɛrˈdɛt͡ʃnɨ adj
sydämellinen
taki, który wobec ludzi kieruje się przyjaznymi uczuciami; taki, który jest objawem dobrych, ciepłych i szczerych uczuć

serdeczny palec sɛrˈdɛt͡ʃnɨ ˈpalɛt͡s n
nimetön
(anatomia, anatomiczny) czwarty palec u ręki

serenada n
serenadi
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pieśń śpiewana pod oknem ukochanej
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny o charakterze lirycznym;

seria ˈsɛrʲja n
sarja
elementy lub wydarzenia następujące po sobie
szereg jednakowych elementów

serologia ˌsɛrɔˈlɔɟja n
serologia
(medycyna, medyczny) dziedzina nauk medycznych, część immunologii, zajmująca się interakcją pomiędzy antygenami i przeciwciałami;

serotonina n
serotoniini
(biochemia, biochemiczny) neuroprzekaźnik regulujący ciśnienie krwi i działanie ośrodkowego układu nerwowego;

serwatka n
hera
(spożywczy) przejrzysty płyn pozostały po ścięciu mleka i oddzieleniu sera;

serwer ˈsɛrvɛr n
palvelin
(informatyka, informatyczny) komputer umożliwiający działanie sieci komputerowej;

serwetka n
lautasliina servetti
kwadratowy kawałek tkaniny lub bibułki do wycierania ust lub do ochrony ubrania podczas jedzenia

serwilizm n
nöyryys
(pejoratywnie, pejoratywny) postawa bezkrytycznego i dobrowolnego podporządkowania się jakiejś władzy, zwierzchności;

serwis ˈsɛrvʲis n
astiasto
komplet naczyń stołowych;

seryjny sɛˈrɨjnɨ adj
sarja-
następujący w serii, jeden po drugim
produkowany masowo, zazwyczaj wg tego samego wzoru

seryjny morderca n
sarjamurhaaja
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) mężczyzna, który dokonał wielu morderstw

sesja zdjęciowa n
kuvaukset
(fotografia) spotkanie zorganizowane w celu zrobienia serii zdjęć

sesterc n
sestertius
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) ważna rzymska moneta rozmienna i obrachunkowa, czwarta część denara;

seszelski sɛˈʃɛlsʲci adj
seychelliläinen
odnoszący się do Seszeli (państwa lub wysp)

set sɛt n
erä
(sport, sportowy) partia gry w siatkówkę, siatkówkę plażową, tenisa
gra karciana polegająca na znajdywaniu trójek kart

sewilski sɛˈvʲilsʲci adj
sevillalainen
związany z Sewillą, odnoszący się do Sewilli

sex shop n
seksikauppa
(handel, handlowy) sklep z artykułami erotycznymi;

sezam ˈsɛzãm n
seesami
(botanika, botaniczny) Sesamum L., rodzaj roślin z rodziny połapkowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju sezam (1.1)
(spożywczy) nasiona (ziarna) sezamu (1.2)

sezon ˈsɛzɔ̃n n
kausi
(telewizja, telewizyjny) zbiór odcinków serialu telewizyjnego zazwyczaj emitowanych w ciągu jednego roku lub półrocza

sezonowy ˌsɛzɔ̃ˈnɔvɨ adj
kausiluonteinen
występujący w określonym sezonie, czasowy, okresowy

sfaleryt n
sinkkivälke
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady siarczków, siarczek cynku;

sfera ˈsfɛra n
pallo
(matematyka, matematyczny) powierzchnia kuli;

sferyczny sfɛˈrɨt͡ʃnɨ adj
pallo
dotyczący sfery
mający kształt odcinka sfery

sfinks sfʲĩŋks n
sfinksi
(sztuka) (historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Egipcie: przedstawienie lwa z ludzką głową lub głową innego zwierzęcia;

shemale n
sukupuolenvaihtaja
(seksuologia, seksuologiczny) (pejoratywnie, pejoratywny) transpłciowa kobieta z męskimi narządami płciowymi, występująca w branży pornograficznej;

sherry n
sherry
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj hiszpańskiego wina;

shih tzu n
shih tzu
(kynologia, kynologiczny) rasa drobnych psów wywodzących się z Tybetu, trzymanych do towarzystwa;

shinto n
šintolaisuus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjna religia Japonii;

siadać ˈɕadat͡ɕ v
istuutua
zajmować miejsce do siedzenia, przechodzić do siedzenia

siano ˈɕãnɔ n
heinä
(rolnictwo, rolniczy) sucha trawa i inne rośliny skoszone z łąki na paszę;

sianokosy ˌɕãnɔˈkɔsɨ n
heinänteko
(rolnictwo, rolniczy) koszenie łąki i suszenie traw w celu uzyskania siana;

siara ˈɕara n
ternimaito
(zoologia, zoologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) wydzielina gruczołów mlekowych ssaków;

siarczan ˈɕart͡ʃãn n
sulfaatti
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester kwasu siarkowego;

siarczyn ˈɕart͡ʃɨ̃n n
sulfiitti
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester kwasu siarkawego;

siarka ˈɕarka n
rikki
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu S i liczbie atomowej 16;

siarkowodór ˌɕarkɔˈvɔdur n
rikkivety vetysulfidi
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny siarki i wodoru

siarkowy adj
rikki
zrobiony z siarki

siatka ˈɕatka n
verkko
(matematyka, matematyczny) figura powstała z rozłożenia ścian bryły na płaszczyźnie
(sport, sportowy) w piłce nożnej, ręcznej, wodnej i w hokeju: osłona boków i tyłu bramki
(sport, sportowy) w siatkówce, tenisie, badmintonie: naciągnięta plecionka sznurowa, rozdzielająca boisko na dwie części

siatkarz ˈɕatkaʃ n
lentopalloilija
(sport, sportowy) sportowiec grający w siatkówkę

siatkówka ɕatˈkufka n
lentopallo
(sport, sportowy) piłka siatkowa, gra sportowa dla dwóch drużyn polegająca na odbijaniu piłki nad specjalną siatką;
verkkokalvo
(anatomia, anatomiczny) część oka odpowiadająca za przetwarzanie obrazu na impulsy nerwowe;

siatkówka plażowa ɕatˈkufka plaˈʒɔva n
rantalentopallo
(sport, sportowy) odmiana siatkówki rozgrywana w zespołach dwuosobowych na piaszczystym boisku;

siać ɕät͡ɕ v
kylvää
rzucać nasiona w glebę

sieczka n
silppu
(rolnictwo, rolniczy) pocięta drobno słoma na paszę;

siedem ˈɕɛdɛ̃m cardinalNumeral
seitsemän seiska
liczba 7

siedem grzechów głównych n
seitsemän kuolemansyntiä
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) lista ciężkich grzechów Kościoła katolickiego;

siedemnastokąt n
17[[-kulmio]]
(geometria) wielokąt o siedemnastu bokach

siedemnasty ˌɕɛdɛ̃mˈnastɨ adj
seitsemästoista
od 17

siedemnaście ˌɕɛdɛ̃mˈnaɕt͡ɕɛ cardinalNumeral
seitsemäntoista
17

siedlisko n
elinpaikka
(ekologia, ekologiczny) całokształt warunków przyrodniczych stanowiących miejsce życia określonych organizmów;

siedmiobój ɕɛdˈmʲjɔbuj n
seitsenottelu
(sport, sportowy) dyscyplina lekkoatletyczna, składająca się z siedmiu konkurencji

siedmiokrotny ˌɕɛdmʲjɔˈkrɔtnɨ adj
seitsenkertainen
odbywający się/powtarzający się siedem razy

siedmiokąt ɕɛdˈmʲjɔkɔ̃nt n
seitsenkulmio
(geometria) wielokąt o siedmiu bokach;

siedmiościan n
heptaedri
(geometria) wielościan o siedmiu ścianach

siedzieć ˈɕɛ̇d͡ʑɛ̇t͡ɕ v
istua
spoczywać na krześle, kanapie, ławie itp. tak, by ciężar ciała spoczywał na pośladkach
(potocznie, potoczny) być aresztowanym, pozbawionym wolności
(potocznie, potoczny) przebywać w jakimś miejscu

sieja ˈɕɛ̇ja n
siika
(ichtiologia, ichtiologiczny) Coregonus, srebrzysta, przybrzeżna ryba bałtycka żyjąca również w niektórych jeziorach;

siekacz n
etuhammas
(stomatologia, stomatologiczny) (anatomia, anatomiczny) przedni ząb służący do odgryzania kęsów pokarmu

siekać ˈɕɛkat͡ɕ v
hakata
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) drobno kroić

siekiera ɕɛ̇ˈcɛra n
kirves
ręczne narzędzie do obróbki drewna, składające się ze stalowego obucha w kształcie klina oraz osadzonego w nim drewnianego styliska

sielawa n
muikku
Coregonus albula, gatunek ryby łososiokształtnej z rodziny łososiowatych;

siema ˈɕɛ̃ma interjection
jou
(slangowo) forma powitania

siemię lniane ˈɕɛ̃mʲjɛ ˈlʲɲãnɛ n
pellavansiemen
(spożywczy) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) nasiona lnu zwyczajnego

sieroctwo n
orpous
bycie sierotą

sierota ɕɛˈrɔta n
orpo
dziecko, któremu umarło przynajmniej jedno z rodziców

sierp ɕɛrp n
sirppi
(rolnictwo, rolniczy) ręczne narzędzie rolnicze składające się z krótkiego półkoliście zakrzywionego ostrza osadzonego w drewnianym stylisku, służące do żęcia zbóż, traw itp.;

sierp i młot ˈɕɛrpʔi‿ˈmwɔt n
sirppi ja vasara
(historia, historyczny, historycznie) komunistyczny symbol sojuszu robotników i chłopów;

sierpiec ˈɕɛrpʲjɛt͡s n
amerikantelkkä
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych;

sierpień ˈɕɛrpʲjɛ̇̃ɲ n
elokuu
ósmy miesiąc w roku według kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego;

sierpodudek n
säihkyjä
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Phoeniculidae;

sierpowaty adj
sirppimäinen
mający kształt sierpa; półkoliście zakrzywiony

sierżant ˈɕɛrʒãnt n
kersantti
stopień wojskowy stosowany także w niektórych innych formacjach zmilitaryzowanych, np. w policji; w polskim wojsku zaliczany do wyższych stopni podoficerskich, następujący bezpośrednio po plutonowym; następny, wyższy stopień to starszy sierżant;

siew n
kylvö
(rolnictwo, rolniczy) umieszczanie nasion w przygotowanej ziemi i przykrywanie ich warstwą gleby

siewca n
kylväjä
(rolnictwo, rolniczy) osoba siejąca ziarno w polu

siewka złota ˈɕɛfka ˈzwɔta n
kapustarinta
(ornitologia, ornitologiczny) Pluvialis apricaria Linnaeus, gatunek średniej wielkości ptaka występującego w północno-zachodniej Eurazji;

siewka złotawa ˈɕɛfka zwɔˈtava n
siperiankurmitsa
(ornitologia, ornitologiczny) Pluvialis fulva, gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego;

siewnica ɕɛvʲˈɲit͡sa n
tundrakurmitsa
(ornitologia, ornitologiczny) Pluvialis squatarola, gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego;

siewnik ˈɕɛvʲɲik n
kylvökone
(rolnictwo, rolniczy) maszyna rolnicza służąca do wysiewu ziarna;

sieć ɕɛ̇t͡ɕ n
verkko
(potocznie, potoczny) sieć (1.3) komputerowa, Internet
siatka z linek, służąca do połowu ryb lub małych zwierząt; ;
grupa instytucji, przedsiębiorstw, sklepów itp. pełniących tę samą funkcję
połączone ze sobą urządzenia, współpracujące ze sobą; grupa osób współpracujących przy czymś

sigma ˈsʲiɡma n
sigma
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa osiemnastej litery alfabetu greckiego, σ;

sikać ˈɕikat͡ɕ v
pissata pisauttaa
(potocznie, potoczny) oddawać mocz

sikhizm ˈsʲikxʲism̥ n
sikhiläisyys
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia powstała w XV wieku w Indiach;

sikora ɕiˈkɔra n
tiainen
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak z rodziny sikorowatych;

sikora bogatka ɕiˈkɔra bɔˈɡatka n
talitiainen
(ornitologia, ornitologiczny) Parus major, niewielki ptak z rodziny sikorowatych o barwnym upierzeniu;

sikora modra ɕiˈkɔra ˈmɔdra n
sinitiainen
(ornitologia, ornitologiczny) Cyanistes caeruleu, Parus caeruleus, niewielki ptak z rodziny sikor, zamieszkujący część Europy, Azję Mniejszą, Iran i północną Afrykę; w Polsce pod ścisłą ochroną gatunkową;

sikora północna ɕiˈkɔra puwˈnɔt͡sna n
lapintiainen
(ornitologia, ornitologiczny) Parus cinctus, mała sikora, występująca na północy Skandynawii, w Laponii i Syberii;

silikon n
silikoni
(chemia, chemiczny) niepalny, syntetyczny związek polimerowy zawierający połączone atomy krzemu i węgla (w postaci grup alkilowych lub arylowych), cechujący się odpornością chemiczną, termiczną i na promieniowanie UV;

silnia ˈɕilʲɲa n
kertoma
(matematyka, matematyczny) iloczyn wszystkich dodatnich liczb naturalnych nie większych niż n oraz 1 dla liczby zero;

silnik ˈɕilʲɲik n
moottori
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zamiany w energię mechaniczną innego rodzaju energii;

silnik turbośmigłowy ˈɕilʲɲik ˌturbɔɕmʲiɡˈwɔvɨ n
potkuriturbiini
(mechanika) (lotnictwo, lotniczy) rodzaj napędu statku powietrznego (samolotu, śmigłowca), wykorzystujący turbinę gazową do poruszania zewnętrznego śmigła napędowego

silny ˈɕilnɨ adj
vahva voimakas
odznaczający się siłą (w odniesieniu do istoty)

silos ˈsʲilɔs n
varastosiilo
(technologia, technika, techniczny) zbiornik do przechowywania materiałów sypkich, np. ziarna, materiałów budowlanych;
(wojskowość, wojskowy) podziemna komora startowa rakiet balistycznych;

singapurski ˌsʲĩŋɡaˈpursʲci adj
singaporelainen
związany z Singapurem, dotyczący Singapuru

singleton sʲĩŋɡˈlɛtɔ̃n n
ainokainen
(informatyka, informatyczny) klasa posiadająca tylko jeden egzemplarz obiektu
(termin karciany) pojedyncza karta w kolorze, singel

singulare tantum n
singulatiivi
(gramatyka) rzeczownik występujący jedynie w liczbie pojedynczej;

siniak ˈɕĩɲak n
mustelma
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) miejscowy wylew krwi do skóry powstały wskutek urazu

sinolog sʲĩˈnɔlɔk n
sinologi
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) uczony w zakresie języka, kultury i historii Chin

sinologia ˌsʲĩnɔˈlɔɟja n
sinologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o Chinach;

sinus ˈsʲĩnus n
sini
(matematyka, matematyczny) funkcja, która dla argumentu od 0 do π/2 wyraża stosunek długości przyprostokątnej leżącej naprzeciw danego kąta do długości przeciwprostokątnej;

sinusoida ˌsʲĩnuˈsɔjda n
sinikäyrä
(matematyka, matematyczny) wykres funkcji sinus

sinusoidalny adj
sinimuotoinen
mający kształt sinusoidy (kosinusoidy)

siodło ˈɕɔdwɔ n
satula
(jeździectwo, jeździecki) część rzędu końskiego będąca siedzeniem przeznaczonym dla jeźdźca;

siorbać ˈɕɔrbat͡ɕ v
ryystää
(potocznie, potoczny) pijąc coś lub jedząc półpłynną potrawę, wydawać odgłos podobny do mlaśnięcia

siostra ˈɕɔstra n
sisar sisko
zakonnica
pielęgniarka
sisko sisar
potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodzeństwa); córka tych samych rodziców; córka tego samego ojca; córka tej samej matki

siostrzenica ˌɕɔsṭʃɛ̃ˈɲit͡sa n
sisarentytär
córka siostry

siostrzeniec ɕɔˈsṭʃɛ̃ɲɛt͡s n
sisarenpoika
syn siostry

sirocco sʲiˈrɔkɔ n
širokko
suchy i gorący wiatr wiejący w basenie Morza Śródziemnego;

sito ˈɕitɔ n
siivilä
narzędzie do przesiewania, zwłaszcza gdy duże lub w ogólnym znaczeniu;

sitowie n
kaisla
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju sitowie (1.1)

siwerniak n
vuorikirvinen
(ornitologia, ornitologiczny) Anthus spinoletta, gatunek ptaka z rodzaju świergotków;

siódemka ɕuˈdɛ̃mka n
seiska
nazwa cyfry 7

siódma n
kello seitsemän
godzina 7 rano lub wieczorem

siódmy ˈɕudmɨ adj
seitsemäs
od 7

się ɕɛ pronoun
itse
…używany w stronie zwrotnej – konstrukcji, w której wykonawca lub wykonawcy czynności jednocześnie doznają jej skutków

siła ˈɕiwa n
voima
(fizyka, fizyczny) wektorowa miara oddziaływań fizycznych między ciałami;
voima voimakkuus
energia, zdolność do wysiłku

siła elektromotoryczna n
sähkömotorinen voima
(fizyka, fizyczny) czynnik powodujący przepływ prądu w obwodzie będący równy różnicy potencjałów na końcówkach otwartego źródła prądu;

siła odśrodkowa n
keskipakoisvoima
(fizyka, fizyczny) siła w ruchu obrotowym, skierowana na zewnątrz od osi obrotu;

siła robocza n
työvoima
(ekonomia, ekonomiczny) ogół pracowników, robotników, którzy są lub mogą zostać zatrudnieni

siła wyższa ˈɕiwa ˈvɨʃːa n
force majeure ylivoimainen este
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zdarzenie, którego nie można przewidzieć lub w żaden sposób mu zapobiec;

siły powietrzne n
ilmavoimat
(wojskowość, wojskowy) siły zbrojne przeznaczone do odpierania agresji powietrznej przeciwnika lub prowadzenia ataku z powietrza;

siły zbrojne n
asevoimat
(wojskowość, wojskowy) całe wojsko danego państwa;

sjena ˈsʲjɛ̃na n
siena
(sztuka) rodzaj farby malarskiej, umbra w żółtym odcieniu

skakanka skaˈkãnka n
naruhyppely
rodzaj zabawki dziecięcej w postaci linki z rączkami, przez którą dzieci przeskakują dla zabawy;

skakać ˈskakat͡ɕ v
hypätä
przemieszczać się za pomocą odbić od podłoża, przy czym po odbiciu nogi nie mają kontaktu z podłożem (w przeciwieństwie do chodzenia, gdzie zawsze np. u ludzi jedna, a u konia dwie nogi spoczywają np. na ziemi)
zmieniać się w sposób nieciągły

skala ˈskala n
mittakaava sävelasteikko
(geografia, geograficzny) (technologia, technika, techniczny) ułamek określający stosunek odległości na mapie lub długości na projekcie, rysunku, modelu w stosunku do odległości rzeczywistych;
(książkowy) wielkość, zakres czegoś
(matematyka, matematyczny) metoda przekształcenia liczby na współrzędną wykresu
(metrologia, metrologiczny) (statystyka, statystyczny) system symboli (zwykle liczb) kodujących wyniki pomiaru;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szereg dźwięków ułożonych według pewnego schematu interwałowego w porządku wznoszącym lub opadającym;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zakres dźwięków obejmowanych przez instrument muzyczny lub głos;
(psychologia, psychologiczny) w wielokryterialnym teście psychometrycznym każda z niezależnych ocen różnych aspektów zjawiska uzyskiwanych w jednym badaniu
zbiór możliwych ocen w szkole lub w określonym teście (np. psychologicznym lub medycznym)

skala Beauforta n
boforiasteikko
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) skala służąca do opisu siły wiatru;

skald skalt n
skaldi
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) staroskandynawski poeta i śpiewak, autor i zbieracz wierszy o bohaterach, ich zwycięstwach, miłości;

skaleń ˈskalɛ̃ɲ n
maasälpä
(mineralogia, mineralogiczny) minerał skałotwórczy, glinokrzemian potasu, sodu albo wapnia;

skalisty adj
kallioinen
pokryty skałami
utworzony ze skał

skalnica n
rikko
(botanika, botaniczny) Saxifraga L., drobna roślina z rodziny skalnicowatych;

skalpel ˈskalpɛl n
leikkausveitsi skalpelli
(medycyna, medyczny) mały, bardzo ostry nóż używany w chirurgii;

skand skãnt n
skandium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sc i liczbie atomowej 21;

skandynawski ˌskãndɨ̃ˈnafsʲci adj
skandinaavinen
związany ze Skandynawią, dotyczący Skandynawii

skaner ˈskãnɛr n
kuvanlukija skanneri
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do przebiegowego odczytywania: obrazu, kodu kreskowego lub magnetycznego, fal radiowych itp. do formy elektronicznej;

skaningowy mikroskop tunelowy ˌskãɲĩŋˈɡɔvɨ mʲiˈkrɔskɔp ˌtũnɛˈlɔvɨ n
tunnelointimikroskooppi
(fizyka, fizyczny) rodzaj mikroskopu ze skanującą sondą;

skarb skarp n
aarre
zbiór bardzo wartościowych rzeczy
coś niezwykle wartościowego, drogocennego

skarbiec ˈskarbʲjɛt͡s n
valtion kassa
odpowiednio zabezpieczony magazyn na drogocenne rzeczy;

skarbonka n
säästöporsas säästölipas
specjalny pojemnik z wąskim otworem, przeznaczony do zbierania drobnych pieniędzy, zwłaszcza przez dzieci;

skarpa n
jyrkänne
(wojskowość, wojskowy) usypana wysoka zapora przeciwczołgowa;
spadzisty stok, stroma ściana wału, nasypu lub wykopu, np. koryta rzeki;

skarpeta skarˈpɛta n
sukka
okrycie (ubiór) stopy;

skaut skawt n
partiolainen
(harcerski) członek młodzieżowej organizacji skautowej lub harcerskiej

skauting n
partioliike
(książkowy) system wychowania młodzieży oraz ruch młodzieżowy, zapoczątkowany w latach 1907–1908 przez Roberta Baden-Powella w Wielkiej Brytanii, ujęty w formę organizacji i rozpowszechniony w wielu krajach

skazaniec n
rangaistusvanki
człowiek skazany na śmierć czy inną ciężką karę

skazywać skaˈzɨvat͡ɕ v
tuomita
wydawać wyrok skazujący

skała ˈskawa n
kallio
zbudowana (w widoczny sposób) z litej skały (1.1) forma krajobrazu, zwłaszcza góra, urwisko, znacznej wielkości kamień lub blok
kallio kivi
(geologia, geologiczny) zespół minerałów lub wiele ziaren tego samego minerału;

skecz n
sketsi
krótka, zabawna scenka stanowiąca zamkniętą całość

skierowanie ˌsʲcɛrɔˈvãɲɛ n
lähete
rodzaj pisemnego polecenia przyjęcia kogoś przez określoną placówkę

skin sʲcĩn n
skini
członek subkultury skinhead

sklep sklɛp n
kauppa myymälä
(handel, handlowy) pomieszczenie z wejściem od ulicy, gdzie sprzedaje się towary

sklep monopolowy ˈsklɛp ˌmɔ̃nɔpɔˈlɔvɨ n
viinakauppa alko alkoholiliike pitkäripainen
sklep, w którym głównie sprzedawany jest głównie alkohol

sklep rybny ˈsklɛp ˈrɨbnɨ n
kalakauppa
sklep, w którym sprzedaje się ryby i owoce morza

sklepienie sklɛˈpʲjɛ̇̃ɲɛ n
holvi
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) łukowata konstrukcja architektoniczna, zamykająca od góry wewnętrzną przestrzeń budowli;

skoczek ˈskɔt͡ʃɛk n
hevonen
(szachy, pojęcie szachowe) figura, zwykle w kształcie konia, poruszająca się o 2 pola w linii prostej i 1 pole w bok w jednym ruchu;

skocznia n
hyppyrimäki
(sport, sportowy) w narciarstwie obiekt do oddawania skoków;

skocznia narciarska n
hyppyrimäki
(sport, sportowy) w narciarstwie obiekt do oddawania skoków;

skok skɔk n
hyppy
chwilowe oderwanie się od ziemi poprzez podskoczenie do góry

skok o tyczce ˈskɔk ɔ‿ˈtɨt͡ʃt͡sɛ n
seiväshyppy
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik oddaje skok nad poprzeczką przy pomocy tyczki;

skok w dal n
pituushyppy
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna złożona z rozbiegu, odbicia się z jednej nogi z belki i wylądowania w piaskownicy

skok wzwyż ˈskɔɡ ˈvzvɨʃ n
korkeushyppy
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi pokonać ustawioną na pewnej wysokości poprzeczkę;

skoki narciarskie n
mäkihyppy
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której zawodnicy rywalizują o wykonanie najdłuższego skoku na nartach;

skolioza skɔˈlʲjɔza n
kieroselkäisyys
(medycyna, medyczny) widoczne wygięcie kręgosłupa w lewo lub prawo od linii środkowej ciała;

skomplikowany ˌskɔ̃mplʲikɔˈvãnɨ adj
monimutkainen
składający się z wielu elementów
trudny, zawiły

skop skɔp n
oinas
(zootechnika, zootechniczny) wykastrowany baran

skorpion ˈskɔrpʲjɔ̃n n
skorpioni
(zoologia, zoologiczny) pokryty pancerzem pajęczak z kolcem jadowym na ostatnim segmencie odwłoku;

skorupa skɔˈrupa n
kuori
(zoologia, zoologiczny) twarda osłona pokrywająca ciało niektórych zwierząt, zbudowana z chityny, rogu, kości itp.

skorupiak skɔˈrupʲjak n
äyriäinen
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel podtypu stawonogów, prowadzących w większości wodny tryb życia, posiadających dwugałęziste odnóża (z wyjątkiem pierwszej pary czułków), charakterystyczną budowę stadiów larwalnych i genotyp

skowronek skɔvˈrɔ̃nɛk n
kiuru leivo
(ornitologia, ornitologiczny) mały ptak z rodziny Alaudidae o perlistym, wysokim śpiewie;

skrajna prawica ˈskrajna praˈvʲit͡sa n
äärioikeisto
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) termin określający osoby, ugrupowania głoszące idee prawicowe charakteryzujące się skrajnym programem lub radykalnymi metodami działania;

skrajność n
ääripää
cecha tego, co skrajne

skrajny ˈskrajnɨ adj
äärimmäinen
będący radykalnym, występującym w ostrej, ostatecznej postaci

skrobia n
tärkkelys
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) główny węglowodan w diecie człowieka, polisacharyd roślinny pełniący w roślinach rolę magazynu energii;

skromność ˈskrɔ̃mnɔɕt͡ɕ n
vaatimattomuus
cecha kogoś, kto nie wywyższa się i nie dba o rozgłos i uznanie innych

skromny ˈskrɔ̃mnɨ adj
vaatimaton
niemający potrzeby wyróżniania się

skroń skrɔ̃ɲ n
ohimo
(anatomia, anatomiczny) boczna część głowy za oczami;

skrucha ˈskruxa n
katumus
żal za popełnione błędy, krzywdy

skryptorium n
kirjoitushuone
(historia, historyczny, historycznie) pomieszczenie klasztorne lub zamkowe, w którym przepisywano księgi i dokumenty

skrytka pocztowa ˈskrɨtka pɔt͡ʃˈtɔva n
postilokero
skrzynka na listy zainstalowana na poczcie;

skrzele ˈskʃɛlɛ n
kidus
(anatomia, anatomiczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) narząd wymiany gazowej występujący u wielu zwierząt wodnych, umożliwiający pobieranie do organizmu tlenu rozpuszczonego w wodzie;

skrzydlaty skʃɨˈdlatɨ adj
siivekäs
mający skrzydła

skrzydło ˈskʃɨdwɔ n
siipi
górna kończyna lub specjalny narząd u zwierząt, który umożliwia im latanie;
część samolotu tworząca siłę nośną;
boczna część budynku, wydzielona z głównej części;
część stronnictwa politycznego lub partii o nieco innych poglądach
(wojskowość, wojskowy) boczna część jednostki wojskowej znajdującej się w szyku;
(regionalizm poznański) fortepian
(sport, sportowy) prawa lub lewa część boiska, obszaru gry lub planszy

skrzydłoszpon n
romisko
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Anhimidae;

skrzydłowy skʃɨdˈwɔvɨ n
laitahyökkääjä
(sport, sportowy) piłkarz, zawodnik, który gra na bocznej części boiska

skrzynia biegów ˈskʃɨ̃ɲa ˈbʲjɛɡuf n
vaihdelaatikko
(motoryzacja) (mechanika) mechanizm umożliwiający zmianę przełożenia mocy wytwarzanej przez silnik napędzający pojazd lub inną maszynę;

skrzynka pocztowa n
kirjelaatikko postilaatikko
pocztowy pojemnik w publicznym miejscu, przeznaczony do wrzucania korespondencji do wysłania;

skrzyp skʃɨp n
korte
Equisetum L., roślina z monotypowej rodziny skrzypowatych;

skrzypaczka skʃɨˈpat͡ʃka n
viulisti
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, która gra na skrzypcach

skrzypce ˈskʃɨpt͡sɛ n
viulu
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) czterostrunowy instrument muzyczny z grupy chordofonów smyczkowych;

skrzypek ˈskʃɨpɛk n
viulisti
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba grająca na skrzypcach

skrzypieć v
narista
wydawać swoisty dźwięk, jaki powstaje przy tarciu niegładkich i suchych powierzchni

skrzyżowanie ˌskʃɨʒɔˈvãɲɛ n
risteys
miejsce połączenia dwóch dróg;

skrót skrut n
oikopolku
(informatyka, informatyczny) plik z ikoną, będący odnośnikiem do innego pliku;

skrótowiec skruˈtɔvʲjɛt͡s n
akronyymi kirjainlyhenne
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo utworzone przez skrócenie wyrażenia składającego się z dwóch lub więcej słów;

skręcać ˈskrɛ̃nt͡sat͡ɕ v
kääntyä
zmieniać kierunek poruszania się

skunks skũŋks n
haisunäätä
(zoologia, zoologiczny) pręgowany, czarno-biały ssak drapieżny, który w przypadku zagrożenia tryska cuchnącą cieczą;

skurcz skurt͡ʃ n
este
(fizjologia, fizjologiczny) skrócenie się mięśni pod wpływem bodźca;

skurczowy adj
systolinen
(medycyna, medyczny) dotyczący skurczu, charakteryzujący się skurczami

skuteczność skuˈtɛt͡ʃnɔɕt͡ɕ n
efektiivisyys
cecha tego, co jest skuteczne; cecha tych, którzy są skuteczni

skutek ˈskutɛk n
seuraus
wynik jakiegoś działania, efekt; rezultat, konsekwencja

skutek prawny ˈskutɛk ˈpravnɨ n
oikeusvaikutus
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) następstwo prawne, regulowane przez określone normy prawne, pojawiające się po zaistniałym fakcie prawnym;

skuter ˈskutɛr n
skootteri potkulauta skootteri
(motoryzacja) jednoślad o małych kołach, nisko zawieszonym silniku (najczęściej pod siedzeniem) i obudowanym podwoziu;

skyrmion n
skyrmioni
(fizyka, fizyczny) kwazicząstka, która charakteryzuje się tzw. ładunkiem topologicznym, będącą możliwie najmniejszym stabilnym zakłóceniem jednorodnego namagnesowania

skóra ˈskura n
iho nahka
(anatomia, anatomiczny) zewnętrzna powłoka ciała kręgowców;
nahka iho
surowiec otrzymywany z wyprawionej skóry (1.1) niektórych zwierząt;

skóra i kości ˈskura i‿ˈkɔɕt͡ɕi idiom
luuta ja nahkaa
o kimś bardzo chudym, mizernym

skórka ˈskurka n
kuori
(informatyka, informatyczny) wygląd strony internetowej, programu, aplikacji itp.;

skórny ˈskurnɨ adj
kutaaninen
dotyczący skóry

skórzany skuˈʒãnɨ adj
nahka-
(rzemiosło, rzemieślniczy) wykonany ze skóry, obity skórą
dotyczący wyrobów ze skóry

skąd skɔ̃nt pronoun
mistä
…służący do zadawania pytań o kierunek lub miejsce, w którym zaczął się ruch

skąpiec ˈskɔ̃mpʲjɛt͡s n
kitupiikki
osoba niechętnie wydająca swoje pieniądze

skąpy ˈskɔ̃mpɨ adj
niukka
(potocznie, potoczny) bardzo mały, o małej objętości
saita pihi
(pejoratywnie, pejoratywny) niechętnie oddający swoje dobra, pieniądze

składać ˈskwadat͡ɕ v
koostua
mieć coś za swoje części

składnia ˈskwadʲɲa n
lauseoppi
(językoznawstwo, językoznawczy) dział lingwistyki badający reguły konstrukcji zdań;
(językoznawstwo, językoznawczy) funkcja wyrazu w zdaniu
(językoznawstwo, językoznawczy) zestaw reguł rządzących budową zdań w danym języku
(informatyka, informatyczny) zestaw reguł określających budowę poprawnych wyrażeń w języku programowania

składnik ˈskwadʲɲik n
ainesosa valmistusaine
część składowa czegoś

skłonność ˈskwɔ̃nːɔɕt͡ɕ n
taipumus
potencjalna, niekiedy ujawniająca się cecha

skłonny ˈskwɔ̃nːɨ adj
altis
taki, który jest podatny na coś; mający predyspozycję do czegoś

slalom ˈslalɔ̃m n
slalom
(sport, sportowy) konkurencja sportowa polegająca na pokonywaniu (najczęściej na nartach) krętej trasy wyznaczonej bramkami

slang slãŋk n
slangi
(językoznawstwo, językoznawczy) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zespół jednostek językowych właściwych dla wyodrębnionej grupy społecznej;

slawistyka slaˈvʲistɨka n
slavistiikka
dziedzina nauki badająca i opisująca narody słowiańskie, ich kulturę, języki i historię

slipy ˈslʲipɨ n
alushousut
męskie, obcisłe majtki;

slumlord n
slummin vuokraisäntä
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba, która wynajmuje komuś dom lub mieszkanie znajdujące się w biednej dzielnicy i złym stanie technicznym, często pobierając niesprawiedliwie wysoki czynsz

slums n
slummi
(urbanistyka, urbanistyczny) dzielnica nędzy w wielkim mieście;

slup slup n
sluuppi
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jednomasztowy żaglowiec z grotem i fokiem;

smacznego smat͡ʃˈnɛɡɔ interjection
hyvää ruokahalua
zwyczajowe życzenie przyjemności z jedzenia

smaczny ˈsmat͡ʃnɨ adj
maukas
mający dobry smak; dobrze smakujący

smagły ˈsmaɡwɨ adj
tummaihoinen
o oliwkowej cerze, ciemnej karnacji

smak smak n
maku
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) właściwość pokarmu rozpoznawana przez smak (1.1)
zmysł, którego narządy znajdują się w jamie ustnej, odpowiedzialny za sposób reagowania na przyjmowany pokarm;

smakować smaˈkɔvat͡ɕ v
maistua
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) próbować czegoś w celu określenia smaku

smalec ˈsmalɛt͡s n
ihra
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) białawy tłuszcz zwierzęcy o półstałej konsystencji, uzyskiwany z sadła lub słoniny, używany do smażenia lub jako dodatek do pieczywa;

smar smar n
liukaste
(technologia, technika, techniczny) substancja zmniejszająca tarcie między powierzchniami przedmiotów

smarkacz ˈsmarkat͡ʃ n
räkänokka
(obraźliwie) osoba, która zachowuje się niedojrzale, dziecinnie
(pogardliwie, pogardliwy) dziecko, mały chłopiec

smarowidło ˌsmarɔˈvʲidwɔ n
levite
(potocznie, potoczny) substancja do smarowania lub wcierania

smartfon ˈsmartfɔ̃n n
älypuhelin
(telekomunikacja) (informatyka, informatyczny) urządzenie integrujące w sobie funkcje telefonu komórkowego i palmtopu;

smażony adj
paistettu
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony / przyrządzany w procesie smażenia

smażyć ˈsmaʒɨt͡ɕ v
paistaa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) poddawać produkt żywnościowy działaniu wysokiej temperatury przez utrzymywanie go w roztopionym tłuszczu lub syropie w celu uczynienia go nadającym się do spożycia

smerf smɛrf n
Smurffi smurffi
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) fikcyjne małe, niebieskie stworzenie;

smoczek ˈsmɔt͡ʃɛk n
tutti huvitutti
miękka zabawka dla małych dzieci przeznaczona do ssania;

smog smɔk n
savusumu
(ekologia, ekologiczny) zanieczyszczenie powietrza zalegające nad terenami miejskimi;

smok smɔk n
lohikäärme
(mitologia, mitologiczny) baśniowe groźne zwierzę, rodzaj olbrzymiego, latającego gada;

smoking ˈsmɔcĩŋk n
smokki
męski strój wieczorowy bardziej elegancki od garnituru, mniej oficjalny niż frak;

smoothie n
smoothie
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zmiksowany, zimny napój na bazie świeżych lub mrożonych owoców (rzadziej warzyw) z dodatkiem kostek lodu o gęstej, gładkiej konsystencji

smoła ˈsmɔwa n
terva
mazista, zwykle czarna ciecz, produkt odgazowania węgla, łupków bitumicznych, drewna itp.;

smród sm̥rut n
löyhkä
przykry zapach

smukły ˈsmukwɨ adj
hento
taki, którego budowa lub sylwetka charakteryzuje się smukłością

smutek ˈsmutɛk n
surullisuus suru
stan uczuć, gdy ktoś jest smutny

smutno adv
surullisesti
ze smutkiem; nie powodując radości, ale przygnębienie, zadumę, żal

smutny ˈsmutnɨ adj
surullinen haikea ankea
odczuwający smutek, pogrążony w smutku

smycz smɨt͡ʃ n
avainnauha
mały pasek zakończony karabińczykiem, uchwytem lub klipsem, używany do trzymania kluczy bądź telefonu
hihna
taśmowy, materiałowy lub skórzany pasek zakończony z jednej strony uchwytem (rączką), a z drugiej karabińczykiem podczepianym do obroży lub szelek zwierzęcia domowego (najczęściej psa) podczas wyprowadzania na spacer;

smyczek ˈsmɨt͡ʃɛk n
jousi
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element instrumentu smyczkowego w kształcie różdżki lub łuku, który służy do ręcznego wzbudzania wibracji strun;

smółka ˈsmuwka n
lapsenpihka
(medycyna, medyczny) pierwsze stolce w życiu noworodka;

smętny ˈsmɛ̃ntnɨ adj
haikea
wzbudzający smutek, świadczący o smutku, melancholii

snajper ˈsnajpɛr n
tarkka-ampuja
(wojskowość, wojskowy) strzelec wyborowy, żołnierz przeszkolony do zwalczania celów odległych i trudno dostępnych za pomocą pojedynczych strzałów ze specjalnego karabinu;

snob snɔp n
hienostelija
osoba, która próbuje zachowywać się tak, jak ktoś z wyższej klasy

snop snɔp n
lyhde
(rolnictwo, rolniczy) wiązka ułożonych równolegle i związanych źdźbeł zbóż, traw;

snycerz ˈsnɨt͡sɛʃ n
puunleikkaaja
(książkowy) rzemieślnik lub artysta zajmujący się rzeźbieniem w drewnie, snycerstwem

sobota sɔˈbɔta n
lauantai
szósty dzień tygodnia;

sobowtór sɔˈbɔftur n
kaksoisolento
osoba wyglądająca bardzo podobnie do innej;

soból ˈsɔbul n
soopeli
(zoologia, zoologiczny) Martes zibellina, azjatyckie zwierzę futerkowe, ssak drapieżny o gęstym, jedwabistym, brązowym lub czarnym futrze;

socjalista ˌsɔt͡sʲjaˈlʲista n
sosialisti
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik socjalizmu

socjalistyczny ˌsɔt͡sʲjalʲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
sosialistinen
związany z socjalizmem, charakterystyczny dla socjalizmu

socjalizm sɔˈt͡sʲjalʲism̥ n
sosialismi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wieloznaczne pojęcie, odnoszące się do prób zmniejszenia nierówności społecznych i upowszechnienia świadczeń socjalnych, lub poddania gospodarki kontroli społecznej (poprzez instytucje państwowe, samorządowe, korporacyjne lub spółdzielcze);

socjolekt n
sosiolekti
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt o zasięgu środowiskowym;

socjolingwistyczny ˌsɔt͡sʲjɔlʲĩŋɡvʲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
sosiolingvistinen
dotyczący socjolingwistyki

socjolingwistyka ˌsɔt͡sʲjɔlʲĩŋɡˈvʲistɨka n
sosiolingvistiikka
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się funkcjonowaniem języka w społeczeństwie;

socjolog sɔˈt͡sʲjɔlɔk n
sosiologi
(edukacja, edukacyjny) specjalista w dziedzinie socjologii

socjologia ˌsɔt͡sʲjɔˈlɔɟja n
sosiologia
nauka o społeczeństwie, zajmująca się badaniem struktury społeczeństwa, następujących w nim zmian, praw kierujących rozwojem społeczeństwa i różnego rodzaju zjawisk w nim występujących;

socjologiczny ˌsɔt͡sʲjɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
sosiologinen
związany z socjologią lub socjologami; właściwy socjologii

socynianin ˌsɔt͡sɨ̃ˈɲä̃ɲĩn n
socinialainen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca socynianizmu

soczewica ˌsɔt͡ʃɛˈvʲit͡sa n
linssi
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju soczewica (1.1)

soczewka sɔˈt͡ʃɛfka n
linssi
(optyka, optyczny) przezroczysty przyrząd optyczny załamujący promienie świetlne;
mykiö linssi
(anatomia, anatomiczny) część oka załamująca promienie świetlne;

soczewkowaty adj
linssimäinen
taki, który ma kształt soczewki

soczysty sɔˈt͡ʃɨstɨ adj
mehukas
zawierający dużo soku, pełen soku

soja ˈsɔja n
soija
(botanika, botaniczny) Glycine max, roślina uprawna z rodziny bobowatych posiadająca nasiona bogate w białko i tłuszcz;

sojusznik sɔˈjuʃʲɲik n
liittolainen
państwo lub osoba, która zobowiązuje się do współpracy i udzielania pomocy

sok sɔk n
mehu tuoremehu
napój robiony z owoców, czasem również z warzyw;

sokolnictwo n
haukkametsästys
(łowiectwo, łowiecki) sztuka układania (tresury) ptaków drapieżnych oraz łowy odbywane przy ich pomocy

sokolnik sɔˈkɔlʲɲik n
haukkametsästäjä
osoba zajmująca się hodowlą i układaniem ptaków drapieżnych do polowania oraz polowaniem z nimi

sokół ˈsɔkuw n
haukka jalohaukka
(ornitologia, ornitologiczny) ptak drapieżny o silnej budowie ciała, wąskich i krótkich skrzydłach, mocnym hakowatym dziobie oraz ostrych szponach;

sokół wędrowny n
muuttohaukka jalohaukka
(ornitologia, ornitologiczny) Falco peregrinus, duży ptak drapieżny z podrodziny sokołów spotykany na niemal wszystkich kontynentach (poza Antarktydą), rzadki w Polsce;

sola ˈsɔla n
meriantura
(ichtiologia, ichtiologiczny) płaska ryba z oczami po prawej stronie;

solanka n
seljanka
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna zupa chłopska z terenów Ukrainy i Rosji;

solastalgia n
solastalgia
(psychologia, psychologiczny) smutek i niepokój odczuwany w związku z drastycznymi zmianami zachodzącymi w środowisku naturalnym

solenizant ˌsɔlɛ̃ˈɲizãnt n
syntymäpäiväsankari
(książkowy) osoba, która obchodzi swoje imieniny lub urodziny

solenizantka ˌsɔlɛ̃ɲiˈzãntka n
syntymäpäiväsankari
kobieta, która obchodzi swoje urodziny lub imieniny

solenoid ˌsɔlɛ̃ˈnɔ<sup>j</sup>it n
solenoidi
(fizyka, fizyczny) każda cewka indukcyjna bez rdzenia;

solidarność ˌsɔlʲiˈdarnɔɕt͡ɕ n
solidaarisuus
poczucie wspólnoty i gotowość niesienia innym pomocy wynikające ze zgodności poglądów i dążeń

solidarny adj
solidaarinen
wykazujący się solidarnością

solilokwium ˌsɔlʲiˈlɔkfʲjũm n
yksinpuhelu
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) monolog sceniczny, stosowany w dramacie; zob. też solilokwium w Wikipedii

solipsyzm n
solipsismi
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny, według którego istnieje tylko osoba przyznająca się do niego, zaś cała rzeczywistość jest wyłącznie częścią jej umysłu;

soliton sɔˈlʲitɔ̃n n
solitoni
(fizyka, fizyczny) samopodtrzymująca się fala, zachowująca kształt i poruszająca się ze stałą prędkością

solniczka sɔlʲˈɲit͡ʃka n
suolasirotin
niewielki zamknięty pojemnik do przechowywania soli, z otworkami, przez które posypuje się solą potrawy;

solony adj
suolainen
posypany solą

somalijski ˌsɔ̃maˈlʲijsʲci adj
somali
odnoszący się do państwa Somalia

sombrero sɔ̃mˈbrɛrɔ n
sombrero
(odzieżownictwo) (etnografia, etnograficzny) miękki kapelusz z szerokim rondem pochodzenia hiszpańskiego, noszony w krajach Ameryki Łacińskiej i Hiszpanii;

sonata sɔ̃ˈnata n
sonaatti
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór instrumentalny składający się z trzech lub czterech kontrastujących części;

sonatina ˌsɔ̃naˈtʲĩna n
sonatiini
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) krótka, prosta sonata;

sonet ˈsɔ̃nɛt n
sonetti
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wiersz o pewnej charakterystycznej, kanonicznej budowie – ścisłej liczbie wersów, określonym układzie rymów i strof;

sopel ˈsɔpɛl n
jää puikko jääpuikko
podłużny kawałek lodu zwisający z brzegu dachu, z gałęzi itp.;

sopran ˈsɔprãn n
sopraano
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najwyższy głos żeński lub chłopięcy;

sorgo ˈsɔrɡɔ n
durra
(botanika, botaniczny) Sorghum, roślina trawiasta pochodząca z Afryki, licznie uprawiana w biednych krajach jako zboże;

sos sɔs n
kastike
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, zawiesisty płyn o różnych smakach, przyrządzany jako dodatek do potraw;

sos sojowy ˈsɔs ːɔˈjɔvɨ n
soijakastike
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sos fermentowany, wytwarzany z ziaren soi, prażonego ziarna ryżu lub pszenicy, wody i soli, stanowiący jedną z najważniejszych przypraw kuchni azjatyckiej

sos tatarski ˈsɔs taˈtarsʲci n
tartar-kastike
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ostry sos przyrządzany zwykle z żółtek jaj, octu, oliwy, musztardy i drobno pokrojonych ogórków marynowanych lub kiszonych;

sos teriyaki ˈsɔs tɛrʲjˈːäci n
teriyaki-kastike
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sos o słodkawo-winnym smaku stosowany głównie w kuchni japońskiej, np. jako marynata do mięs lub ryb, produkowany z sosu sojowego, cukru, wina ryżowego i przypraw (m.in. imbiru)

sosna ˈsɔsna n
mänty honka
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pinus L., drzewo lub krzew iglasty z rodziny sosnowatych;

soteriologia ˌsɔtɛrʲjɔˈlɔɟja n
lunastusoppi
(teologia, teologiczny) nauka o zbawieniu;

soul n
soul
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jeden z gatunków muzycznych;

soundbar n
äänipalkki
(elektronika, elektroniczny) rodzaj głośnika o bardzo szerokiej i wąskiej obudowie;

sowa ˈsɔva n
pöllö
(ornitologia, ornitologiczny) drapieżny ptak z rzędu Strigiformes, o dużej głowie i oczach umieszczonych z przodu, polujący nocą;

sowa błotna ˈsɔva ˈbwɔtna n
suopöllö
(ornitologia, ornitologiczny) Asio flammeus, gatunek średniej wielkość sowy;

sowa jarzębata ˈsɔva ˌjaʒɛ̃mˈbata n
hiiripöllö
(ornitologia, ornitologiczny) Surnia ulula, gatunek sowy występujący na północy Eurazji i Ameryki Północnej;

sowa śnieżna ˈsɔva ˈɕɲɛʒna n
tunturipöllö
(ornitologia, ornitologiczny) Bubo scandiacus, gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny puszczykowatych zamieszkujący tundrę Eurazji i Ameryki Północnej;

sowchoz n
sovhoosi
państwowe gospodarstwo rolne w ZSRR

sowietolog n
sovjetologi
(edukacja, edukacyjny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) specjalista w dziedzinie sowietologii

sowietologia n
kremlologia
(edukacja, edukacyjny) wiedza o ZSRR;

spa spa n
kylpylä
(książkowy) ośrodek z zabiegami pielęgnującymi skórę
centrum odnowy biologicznej

spacer ˈspat͡sɛr n
kävely
niespieszne chodzenie bez konkretnego celu, dla przyjemności

spacerować ˌspat͡sɛˈrɔvat͡ɕ v
kävellä
chodzić w celu rekreacji, niekoniecznie zmierzając do określonego miejsca

spacja ˈspat͡sʲja n
tyhjämerkki
(poligrafia) odstęp między wydrukowanymi lub wyświetlonymi wyrazami
välilyöntinäppäin
(informatyka, informatyczny) klawisz służący do wstawiania spacji (1.1)

spadająca gwiazda n
tähdenlento
(finanse, finansowy) w giełdowej analizie technicznej: świeca z małym korpusem i długim górnym cieniem
(przestarzałe, przestarzały) (poetycki, poetycko) meteor

spadać ˈspadat͡ɕ v
pudota
lecieć bezwładnie w dół

spadek ˈspadɛk n
perintö
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) własność zostawiana przez kogoś po śmierci dla jakiejś osoby;

spadkobierca ˌspatkɔˈbʲjɛrt͡sa n
perillinen
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba fizyczna lub prawna, na którą przechodzi spadek po kimś

spadochron spaˈdɔxrɔ̃n n
laskuvarjo
urządzenie z mocnego materiału, które pod wpływem ciągu powietrza otwiera się w formie parasola i służy do hamowania prędkości opadania lub przemieszczania się ciał

spadochroniarz ˌspadɔxˈrɔ̃ɲaʃ n
laskuvarjohyppääjä
(lotnictwo, lotniczy) skoczek spadochronowy, żołnierz lub sportowiec uprawiający skoki ze spadochronem

spaghetti spaˈɡɛttʲi n
spagetti
(spożywczy) włoski, długi, cienki makaron;

spalanie spaˈlãɲɛ n
palaminen
(rzeczownik odczasownikowy) od spalać

spalić ˈspalʲit͡ɕ v
polttaa
poddać coś działaniu ognia, zniszczyć ogniem
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zbyt mocno przypiec

spalić na panewce ˈspalʲit͡ɕ ˌna‿pãˈnɛft͡sɛ v
valua hiekkaan
(książkowy) nie udać się, zakończyć się klęską

spalony n
paitsio
(sport, sportowy) sytuacja, podczas której zawodnik drużyny atakującej w momencie podania znajduje się bliżej bramki niż wszyscy zawodnicy drużyny przeciwnej

spam spãm n
roskaposti spämmi
(informatyka, informatyczny) niechciane lub niepotrzebne wiadomości elektroniczne;

spanie ˈspãɲɛ n
nukkuminen
(rzeczownik odczasownikowy) od spać

spaniel ˈspãɲɛl n
spanieli
(kynologia, kynologiczny) rasa psów myśliwskich lub pokojowych o falistej sierści i długich wiszących uszach

spartański sparˈtãj̃sʲci adj
askeettinen
charakteryzujący się surowością, wielką prostotą, skromnością
spartalainen
dotyczący Sparty, związany ze Spartą

sparysoma n
papukaijakala
(ichtiologia, ichtiologiczny) Sparisoma Swainson, morska ryba okoniokształtna z rodziny skarusowatych;

spawacz ˈspavat͡ʃ n
hitsari
robotnik zajmujący się spawaniem

spawać ˈspavat͡ɕ v
hitsata
(technologia, technika, techniczny) łączyć coś techniką spawania

spać spat͡ɕ v
nukkua
(fizjologia, fizjologiczny) być w stanie snu, charakteryzującym się spowolnionymi funkcjami organizmu i obniżonym poziomem świadomości
(eufemistycznie) mieć stosunek płciowy

spać snem sprawiedliwego ˈspat͡ɕ ˈsnɛ̃m ˌspravʲjɛdlʲiˈvɛɡɔ v
vanhurskaan uni
spać głęboko, mocno i spokojnie

specjalista ˌspɛt͡sʲjaˈlʲista n
asiantuntija
osoba, która się w czymś specjalizuje, ma gruntowną, dużą wiedzę w jakiejś dziedzinie

specjalność spɛˈt͡sʲjalnɔɕt͡ɕ n
erikoisuus
czynność lub wyrób wykonywane z wyjątkową biegłością
dziedzina, która jest przedmiotem czyjejś pracy zawodowej

specyfikacja n
määrittely
(handel, handlowy) szczegółowy spis informacji zawarty w dokumencie dołączanym do towaru

speedrun n
nopeuspelaaminen
(środowiskowy) (gry komputerowe) próba ukończenia gry lub jej części w jak najkrótszym czasie;

spektakl ˈspɛktakl̥ n
show
przedstawienie teatralne, baletowe, operowe itp.

spekulacja n
johtopäätös
(ekonomia, ekonomiczny) nieuczciwe przedsięwzięcie, wykupywanie i odsprzedaż z dużym zyskiem towarów, na które popyt przewyższa podaż
myślenie oderwane od rzeczywistości, niedające się sprawdzić

spekulować v
keinotella
(handel, handlowy) (bankowość, bankowy) kupować coś i sprzedawać drożej w celu zarobkowym

speleolog n
luolatutkija speleologi
osoba eksplorująca jaskinie

speleologia ˌspɛlɛɔˈlɔɟja n
luolatutkimus speleologia
(geologia, geologiczny) nauka o jaskiniach;

sperma ˈspɛrma n
sperma siemenneste
(fizjologia, fizjologiczny) płyn, w którym plemniki wydostają się z ciała samca;

spessartyn spɛsˈːartɨ̃n n
spessartiini
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów, zaliczany do grupy granatów;

spin spʲĩn n
spin
(fizyka, fizyczny) własny moment pędu cząstki;

spinacz ˈspʲĩnat͡ʃ n
paperiliitin
(biurowość, biurowy) wygięty kawałek drutu służący do złączania kartek papieru;

spirala spʲiˈrala n
kierukka
(matematyka, matematyczny) krzywa płaska, która okrążając wielokrotnie punkt, jednocześnie oddala się od niego
(potocznie, potoczny) domaciczna wkładka antykoncepcyjna
(lotnictwo, lotniczy) figura wyższego pilotażu, która polega na ruchu samolotu po linii śrubowej ze stopniowym zmniejszaniem wysokości;

spis treści ˈspʲis ˈtrɛɕt͡ɕi n
sisällysluettelo
lista rozdziałów z podanymi numerami ich stron, umieszczany na początku lub końcu danej publikacji;

spisek ˈspʲisɛk n
juoni
tajne porozumienie pomiędzy grupą osób (spiskowców), mających wspólny cel

spiż spʲiʃ n
asemetalli
(chemia, chemiczny) stop miedzi z cyną, cynkiem i ołowiem;

splenektomia n
pernanpoistoleikkaus
(medycyna, medyczny) zabieg całkowitego lub częściowego usunięcia śledziony;

splot splɔt n
poimu
(matematyka, matematyczny) rodzaj działania określonego dla dwóch funkcji, konwolucja;

spluwaczka n
sylkykuppi
naczynie przeznaczone do spluwania do niego;

spocznij interjection
lepo
(wojskowość, wojskowy) komenda zwalniająca ze stania na baczność

spodek ˈspɔdɛk n
teevati aluslautanen
mały talerzyk używany jako podstawka pod filiżankę lub szklankę

spodnie ˈspɔdʲɲɛ n
housut
(odzieżownictwo) (krawiectwo) dolna część odzieży wierzchniej okrywająca nogi;

spojówka spɔˈjufka n
sidekalvo
(anatomia, anatomiczny) przednia część gałki ocznej; błona śluzowa pokrywająca wewnętrzną część powiek i przednią część białkówki;

spokojnie spɔˈkɔjɲɛ adv
levollisesti
ze spokojem, w opanowany sposób, bez nadmiernych emocji

spokojny spɔˈkɔjnɨ adj
rauhallinen
niedoznający i niepokazujący silnych uczuć

spokrewniony adj
sukulainen
mający wspólne pochodzenie

spokój ˈspɔkuj n
rauha
równowaga psychiczna; brak gniewu, zdenerwowania
stan pozbawiony kłótni, zatargów, konfliktów, sprzeczek

spolegliwy ˌspɔlɛɡˈlʲivɨ adj
myöntyväinen
(potocznie, potoczny) skłonny do kompromisu, uległy

spontanicznie ˌspɔ̃ntãˈɲit͡ʃʲɲɛ adv
spontaanisti itsestään
w sposób spontaniczny, bez głębszego przemyślenia, odruchowo, emocjonalnie

spontaniczność ˌspɔ̃ntãˈɲit͡ʃnɔɕt͡ɕ n
spontaanisuus
żywiołowe, odruchowe zachowanie, nieprzemyślane, nieprzygotowane, wymyślone na poczekaniu

spontaniczny adj
spontaani
działający odruchowo, bez innych wpływów

sporadycznie ˌspɔraˈdɨt͡ʃʲɲɛ adv
aika-ajoin
w sposób sporadyczny, bardzo rzadko

sporadyczny ˌspɔraˈdɨt͡ʃnɨ adj
satunnainen harvinainen
pojawiający się lub występujący rzadko, od czasu do czasu

sport spɔrt n
urheilu urheilulaji
(sport, sportowy) forma aktywności fizycznej i umysłowej, podejmowanej dla przyjemności lub współzawodnictwa;

sport narodowy ˈspɔrt ˌnarɔˈdɔvɨ n
kansallispeli
(publikatory) dyscyplina sportu szczególnie popularna w danym kraju

sportowiec spɔrˈtɔvʲjɛt͡s n
urheilija
(sport, sportowy) osoba (kobieta lub mężczyzna), która zawodowo lub amatorsko uprawia jakiś sport

sportsmenka n
urheilija
(sport, sportowy) zawodniczka sportowa

sporządzić spɔˈʒɔ̃ɲd͡ʑit͡ɕ v
laatia
(książkowy) wykonać, przygotować coś

sposób ˈspɔsup n
tapa
styl, rodzaj zachowania, wyglądu itp.
metoda, algorytm zrobienia czegoś, rozwiązania jakiegoś problemu

spotykać spɔˈtɨkat͡ɕ v
kohdata
napotykać kogoś, widywać

spowiadać v
ripittäytyä
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawać grzechy w spowiedzi

spowiednik spɔˈvʲjɛdʲɲik n
rippi-isä
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny wysłuchujący spowiedzi;

spowiedź ˈspɔvʲjɛ̇t͡ɕ n
rippi tunnustus tunnustaminen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznanie grzechów przed kapłanem w celu otrzymania ich odpuszczenia

społeczeństwo ˌspɔwɛˈt͡ʃɛ̃j̃stfɔ n
yhteiskunta
(socjologia, socjologiczny) zorganizowana grupa ludzi zamieszkująca jakieś terytorium powiązanych ze sobą kulturowo, historycznie, religijnie, zawodowo itp.;

społeczność spɔˈwɛt͡ʃnɔɕt͡ɕ n
eliöyhteisö
ludzie skupieni w środowisku zawodowym lub społecznym;

społeczny spɔˈwɛt͡ʃnɨ adj
sosiaalinen
dotyczący społeczeństwa, realizowany przez społeczeństwo, związany ze społeczeństwem

spragniony spraɟˈɲɔ̃nɨ adj
janoinen
(fizjologia, fizjologiczny) potrzebujący wody

sprawa ˈsprava n
asia
to, co jest dla kogoś ważne
interes, rzecz do załatwienia

sprawczość n
toiminta
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) zdolność jednostki do skutecznego oddziaływania na otoczenie

sprawdzian ˈspravʲd͡ʑãn n
koe
(edukacja, edukacyjny) zestaw zadań przeznaczonych do rozwiązania przez uczniów, studentów, kursantów itp. w celu zweryfikowania ich wiedzy i umiejętności w jakimś zakresie
kryterium, sposób sprawdzenia czegoś, test

sprawiedliwość ˌspravʲjɛˈdlʲivɔɕt͡ɕ n
oikeudenmukaisuus oikeus
trwała i niewymuszona wola oddawania każdemu tego, co mu się należy;

sprawiedliwy ˌspravʲjɛˈdlʲivɨ adj
oikeudenmukainen reilu
o wyroku, prawie itp.: zgodny ze sprawiedliwością

sprawność ˈspravnɔɕt͡ɕ n
hyötysuhde
szybka i solidne wykonywanie jakichś czynności, zręczne działanie

sprawny ˈspravnɨ adj
hyötysuhde
o człowieku dobrze wykonujący jakieś czynności
o instytucji dobrze zorganizowany

sprawozdanie ˌspravɔˈzdãɲɛ n
kokouskirja
ustny bądź pisemny raport z jakiegoś wydarzenia lub działalności

spray sprɛj n
suihke
płyn rozpylany strumieniem drobnych kropli, przechowywany w pojemniku pod ciśnieniem;
pojemnik z taką zawartością

spread n
ostokurssin ja myyntikurssin ero
(finanse, finansowy) różnica między oferowanym przez instytucję finansową (np. bank) kursem sprzedaży a kursem kupna;

sprint sprɨ̃nt sprʲĩnt n
pikajuoksu
(potocznie, potoczny) szybki bieg
(sport, sportowy) bieg na krótkich dystansach (grupa dyscyplin sportowych);
(zarządzanie) (informatyka, informatyczny) odcinek czasu (zwykle dwutygodniowy) na początku którego wybiera się zadania a na końcu demonstruje ich wykonanie

spryt n
henkevyys
umiejętność radzenia sobie w różnych sytuacjach

sprzeciw ˈspʃɛt͡ɕif n
vastalause
aktywne wyrażenie braku zgody na coś

sprzeczność n
ristiriita
stosunek zachodzący między zjawiskami, poglądami, interesami niezgodnymi ze sobą

sprzeczny ˈspʃɛt͡ʃnɨ adj
ristiriitainen
niezgodny z czymś, przeciwstawny czemuś, różny, odmienny

sprzedawać spʃɛˈdavat͡ɕ v
myydä
dawać coś (materialnego lub nie) i w zamian dostawać pieniądze

sprzedawca spʃɛˈdaft͡sa n
myyjä
(handel, handlowy) człowiek sprzedający towary (w sklepie, na targowisku)

sprzedaż ˈspʃɛdaʃ n
myynti
(ekonomia, ekonomiczny) zbycie towaru lub usługi w zamian za pieniądze lub inny towar

sprzeniewierzyć ˌspʃɛ̃ɲɛˈvʲjɛʒɨt͡ɕ v
kavaltaa
przywłaszczyć powierzone sobie cudze mienie

sprzyjający adj
suotuisa
tworzący odpowiednie warunki

sprzątaczka spʃɔ̃nˈtat͡ʃka n
siivooja
kobieta zawodowo zajmująca się sprzątaniem, zwłaszcza pomieszczeń

sprzątać ˈspʃɔ̃ntat͡ɕ v
siivota
doprowadzać coś do porządku, usuwać bałagan

sprzęg spʃɛ̃ŋk n
liitin
(technologia, technika, techniczny) (kolejnictwo) urządzenie złączające pojazdy szynowe;

sprzęgło ˈspʃɛ̃ŋɡwɔ n
kytkin
(mechanika) mechanizm pozwalający na przenoszenie ruchu z jednej osi na drugą;

sprzężenie zwrotne n
palaute
reakcja układu funkcjonalnego na efekt jego własnego działania, który to efekt wpływa na wydajność układu w kolejnych rundach działania;

sprężyna sprɛ̃w̃ˈʒɨ̃na n
vieteri jousi
(technologia, technika, techniczny) zwinięty w spiralę, zwykle metalowy przedmiot, który może ulegać rozprężaniu;

sputnik ˈsputʲɲik n
sputnik
(potocznie, potoczny) (astronautyka, astronautyczny) sztuczny ziemski satelita;

spycharka spɨˈxarka n
puskutraktori raivaustraktori
(budownictwo) (maszynoznawstwo) pojazd budowlany poruszający się na gąsienicach służący do wyrównywania terenu przez pchanie ziemi

spódnica spudʲˈɲit͡sa n
hame
(krawiectwo) rodzaj ubrania osłaniającego biodra i nogi;

spójnik ˈspujɲik n
sidesana konjunktio
(gramatyka) wyraz służący do łączenia wyrażeń wewnątrz zdania pojedynczego (np. w wyliczeniach) oraz zdań składowych w zdaniach złożonych;

spójność n
koheesio
ścisłe przystawanie do siebie elementów czego
(chemia, chemiczny) przyciąganie się wzajemne atomów lub cząsteczek określonej substancji na skutek działania sił wewnętrznych

spójny ˈspujnɨ adj
yhtenäinen
(matematyka, matematyczny) o zbiorze w przestrzeni metrycznej, figurze geometrycznej, grafie posiadający drogę od każdego punktu / wierzchołka grafu do każdego innego, przebiegającą w całości wewnątrz; (potocznie, potoczny) składający się z jednego kawałka
jednolity, tworzący jedną całość, zwarty

spór spur n
kiista
różnica zdań, stanowisk, interesów

spółdzielnia spuwʲˈd͡ʑɛlʲɲa n
osuuskunta
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) podmiot prowadzący działalność gospodarczą w interesie swoich członków;

spółgłoska spuwˈɡwɔska n
konsonantti kerake
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska powstająca w wyniku całkowitego lub częściowego zablokowania przepływu powietrza przez aparat mowy;

spółka akcyjna ˈspuwka ːkˈt͡sɨjna n
julkinen osakeyhtiö
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj spółki kapitałowej;

spółka jawna n
avoin yhtiö
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj spółki osobowej;

spółka komandytowa n
kommandiittiyhtiö
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj spółki osobowej;

spółka zależna ˈspuwka zaˈlɛʒna n
tytäryhtiö
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) spółka, której minimum 50 procent akcji lub udziałów jest własnością innej spółki lub innego podmiotu

spóźnienie n
viivytys
przybycie po ustalonym czasie

spłuczka n
huuhtelu
(technologia, technika, techniczny) rezerwuar z wodą do spłukiwania muszli klozetowej wraz z syfonem

spłukany adj
auki
(potocznie, potoczny) bez pieniędzy, w stanie bankructwa

squash n
kössi
(sport, sportowy) rodzaj gry polegającej na odbijaniu piłki o ścianę tak, by utrudnić ponowne odbicie piłki przez przeciwnika;

squat n
vallattu rakennus
opuszczony budynek lub pomieszczenie, zamieszkane przez dzikich lokatorów;

srajtaśma srajˈtaɕma n
paskapaperi
(potocznie, potoczny) (wulgarnie, wulgaryzm) papier toaletowy

srać srat͡ɕ v
paskantaa
(wulgarnie, wulgaryzm) (fizjologia, fizjologiczny) wypróżniać się przez otwór odbytniczy

srebrny ˈsrɛbrnɨ adj
hopeainen
przypominający kolor srebra

srebrny ekran n
valkokangas
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (przenośnie, przenośnia) kino w ogólności, film kinowy
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) ekran kinowy

srebrny medal ˈsrɛbrnɨ ˈmɛdal n
hopeamitali
medal przyznawany za drugie miejsce w zawodach sportowych, w konkursach, na wystawach itp.

srebro ˈsrɛbrɔ n
hopea
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ag i liczbie atomowej 47;

sriracha n
sriracha-kastike
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pikantny tajski sos z przetartych papryczek chili z dodatkiem czosnku, octu, cukru i soli używany jako przyprawa;

sroka ˈsrɔka n
harakka
(ornitologia, ornitologiczny) Pica pica, czarno-biały ptak z długim ogonem;

srokosz ˈsrɔkɔʃ n
isolepinkäinen
(ornitologia, ornitologiczny) Lanius excubitor, popielatoczarny ptak występujący na półkuli północnej;

srom srɔ̃m n
häpy vulva
(anatomia, anatomiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zewnętrzne żeńskie narządy płciowe;

ssak sːak n
nisäkäs
(zoologia, zoologiczny) Mammalia, zwierzę z podtypu kręgowców żyworodnych, które po urodzeniu żywi się mlekiem matki;

ssaki n
imettäväinen
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Mammalia, gromada zwierząt należących do kręgowców;

ssać sːat͡ɕ v
imeä
pić wyciągając z czegoś płyn ustami
powolne spożywanie twardego i rozpuszczalnego pod wpływem śliny pokarmu
trzymać w ustach coś niejadalnego i obracać językiem
(eufemistycznie) (grubiański, grubiańsko) robić fellatio, mieć stosunek oralny
o niemowlętach i młodych zwierzętach pić mleko z piersi matki
odprowadzać płyn (gaz i ciecz) lub drobne przedmioty za pomocą podciśnienia

stabilność staˈbʲilnɔɕt͡ɕ n
vakaus
cecha tego, co stabilne

stabilny staˈbʲilnɨ adj
vakaa
(o konstrukcjach lub przedmiotach) utrzymujący stałą pozycję
niezmieniający się przez dłuższy czas
łatwo powracający do równowagi po wcześniejszym jej zakłóceniu

staccato n
staccato
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) technika śpiewu lub gry na instrumentach muzycznych polegająca na ostrym oddzielaniu od siebie kolejnych dźwięków przez skracanie czasu ich trwania;

stacja ˈstat͡sʲja n
asema
(kolejnictwo) zespół budynków i infrastruktury umożliwiający obsługę pasażerów lub towarów przewożonych koleją

stacja benzynowa ˈstat͡sʲja ˌbɛ̃w̃zɨ̃ˈnɔva n
huoltoasema bensa-asema bensiiniasema
zakład sprzedający benzynę i inne paliwa dla samochodów;

stacja kosmiczna ˈstat͡sʲja kɔsˈmʲit͡ʃna n
avaruusasema
sztuczny satelita, na którego pokładzie możliwy jest długi pobyt astronautów;

stacja telewizyjna n
televisioasema
(telewizja, telewizyjny) zespół pomieszczeń wraz z aparaturą do nadawania, przekazywania i odbierania sygnałów telewizyjnych;

stadion ˈstadʲjɔ̃n n
stadion
(sport, sportowy) duża budowla z miejscami dla widzów, miejsce rozgrywania zawodów sportowych;

stadnina n
hevossiittola
(zootechnika, zootechniczny) ośrodek zajmujący się hodowlą lub reprodukcją koni;

stado ˈstadɔ n
lauma
(zoologia, zoologiczny) grupa osobników tego samego, rzadziej różnych gatunków zwierząt, żyjąca na określonym terytorium, związana mniej lub bardziej zaawansowaną formą organizacji społecznej;

stagflacja stakfˈlat͡sʲja n
stagflaatio
(ekonomia, ekonomiczny) występowanie wysokiej inflacji w warunkach stagnacji gospodarczej;

stagnacja staɡˈnat͡sʲja n
stagnaatio
wyhamowanie lub całkowite zatrzymanie postępu w jakiejś dziedzinie

stajnia ˈstajɲa n
hevostalli
(zootechnika, zootechniczny) budynek, pomieszczenie dla koni;

stajnia Augiasza ˈstajɲa ːwʲˈɟaʃa n
Augeiaan tallit
coś zaniedbanego, zapuszczonego, zabałaganionego, co możliwe jest do uporządkowania jedynie największym wysiłkiem

stal stal n
teräs
(metaloznawstwo, metalurgia) stop żelaza z węglem;

stalagmit staˈlaɡmʲit n
stalagmiitti tippukivipylväs
(geologia, geologiczny) naciek jaskiniowy narastający od dna jaskini ku górze;

stalaktyt staˈlaktɨt n
stalaktiitti
(geologia, geologiczny) naciek jaskiniowy w kształcie sopla, zwisający ze stropu jaskini;

stalinizm staˈlʲĩɲism̥ n
stalinismi
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, praktyka rządzenia panująca w ZSRR za czasów Józefa Stalina;

stalinowski adj
stalinistinen
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) związany ze stalinizme albo z postacią radzieckiego przywódcy Józefa Stalina

stalowy staˈlɔvɨ adj
teräksinen
wykonany ze stali
związany ze stalą, dotyczący stali

stalówka staˈlufka n
kynänkärki
końcowa, robocza część pióra;

stambulski stãmˈbulsʲci adj
istanbulilainen
dotyczący Stambułu, związany ze Stambułem

stamtąd ˈstãmtɔ̃nt pronoun
sieltä tuolta
z tamtego miejsca, z tamtej lokalizacji, z miejsca oddalonego od nas

stan stãn n
tila
sytuacja, stopień czegoś, poziom sprawności w danej chwili; nastrój
(administracja) odrębna jednostka administracyjna niektórych państw federacyjnych;

stan cywilny ˈstãn t͡sɨˈvʲilnɨ n
siviilisääty
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół cech określających osobę fizyczną w świetle obowiązujących norm prawa cywilnego;

stan nadzwyczajny n
poikkeustila
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) szczególny reżim prawny, który służy odwróceniu lub umniejszeniu skutków szczególnych zagrożeń, jeżeli zwykłe środki konstytucyjne są niewystarczające;

stan wojenny ˈstãn vɔˈjɛ̃nːɨ n
poikkeustila
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczenie swobód i praw obywateli na skutek zewnętrznych zagrożeń państwa;

stand-up n
lavakomedia
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) komediowy występ sceniczny w formie monologu;

standard ˈstãndart n
standardi
(językoznawstwo, językoznawczy) standard literacki, język standardowy;
powszechne kryterium określające poziom usług lub towarów spełniających podstawowe wymagania;

standardowy ˌstãndarˈdɔvɨ adj
standardi
(językoznawstwo, językoznawczy) mieszczący się w normach mowy ogólnonarodowej
zgodny z określonym standardem, normą (i tym podobne, i temu podobne)

stanowisko ˌstãnɔˈvʲiskɔ n
kanta
pozycja w hierarchii zawodowej
punkt widzenia, sposób rozumienia czegoś

stanowić stãˈnɔvʲit͡ɕ v
muodostaa
składać się na coś, tworzyć coś

stanąć dęba ˈstãnɔ̃ɲd͡ʑ ˈdɛ̃mba v
kasvattaa
o zwierzęciu czworonożnym, np. koniu wspiąć się na tylne kończyny

stara n
äitimuori
(potocznie, potoczny) stara kobieta

stara panna n
vanhapiika
(pejoratywnie, pejoratywny) niemłoda kobieta, która nie wyszła za mąż

stara śpiewka n
sama vanha juttu
(ironicznie) stary, oklepany frazes

staranny staˈrãnːɨ adj
huolellinen
(o osobie) zajmujący się czymś sumiennie
taki, który wykonano ze starannością, pietyzmem, dokładnie

starczowzroczność n
ikänäkö
(medycyna, medyczny) wada wzroku polegająca na niewyraźnym widzeniu na bliskie odległości spowodowanym zmniejszoną zdolnością akomodacji oka, zwykle wynikającą ze starzenia się;

starofrancuski ˌstarɔfrãnˈt͡susʲci n
muinaisranska
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy romańskiej używany w średniowieczu w północnej części dzisiejszej Francji, a także części Szwajcarii i Belgii;

staromodny adj
vanhanaikainen
odpowiadający dawnej modzie, obecnie niemodny

staronordyjski n
muinaisnorja
(językoznawstwo, językoznawczy) język staronordyjski;

starorzecze ˌstarɔˈʒɛt͡ʃɛ n
juolua
(geografia, geograficzny) jezioro w dolinie rzecznej, stanowiące fragment jej dawnego koryta;

starosaksoński adj
muinaisalasaksa
(językoznawstwo, językoznawczy) dotyczący języka starosaksońskiego (1.1)

starosaksoński n
muinaisalasaksa
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język zachodniogermański używany przez Anglów i Sasów we wczesnym średniowieczu, przodek języka średnio-dolno-niemieckiego;

staroszwedzki ˌstarɔˈʃfɛt͡sʲci n
muinaisruotsi
język używany w dawnej Szwecji w okresie między XIII a XVI wiekiem

starotestamentowy adj
vanhatestamentillinen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany ze Starym Testamentem, dotyczący Starego Testamentu

starość ˈstarɔɕt͡ɕ n
vanhuus
stan będący efektem starzenia się, trzeci i ostatni okres życia istot żywych;

starożytność ˌstarɔˈʒɨtnɔɕt͡ɕ n
antiikin
(historia, historyczny, historycznie) okres w dziejach ludzkości, który trwał od wynalezienia pisma do upadku imperium zachodniorzymskiego w 476 roku;
vanhuus
dawne, zamierzchłe czasy

start start n
lähtö
chwila, w której coś zaczyna się
miejsce, w którym coś zaczyna się

stary ˈstarɨ adj
vanha
nieaktualny, nieważny
o żywności, pokarmie: nieświeży, nienadający się do spożycia
vanha entinen
mający wiele lat, niemłody

starzec ˈstaʒɛt͡s n
vanhus
stary mężczyzna

starzenie staˈʒɛ̃ɲɛ n
ikääntyminen
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) zmiana właściwości materiału z upływem czasu;

starzeć się ˈstaʒɛt͡ɕ‿ɕɛ v
vanheta
o zwierzętach i ludziach: stawać się starszym, starym

statek ˈstatɛk n
laiva alus
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) duży obiekt do przewozu towarów lub ludzi drogą wodną
każde urządzenie do takiego przewozu dowolną drogą inną niż ląd;

statek kosmiczny n
avaruusalus
(astronautyka, astronautyczny) pojazd poruszający się w przestrzeni poza atmosferą Ziemi

statek pasażerski n
matkustajalaiva
(marynarka) statek przeznaczony do przewozu ludzi;

statuetka ˌstatuˈ<sup>w</sup>ɛtka n
pienoispatsas
mała statua

status ˈstatus n
asema
położenie, pozycja (np. społeczna)

statut ˈstatut n
säännöt
(administracja) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny stanowiący zbiór przepisów dotyczących podmiotu prawa publicznego lub prywatnego;

statystycznie ˌstatɨˈstɨt͡ʃʲɲɛ adv
tilastollisesti
w sposób związany ze statystyką

statystyczny ˌstatɨˈstɨt͡ʃnɨ adj
tilastollinen
odnoszący się do statystyki (nauki)

statystyka staˈtɨstɨka n
tilastotiede tilasto
nauka zajmująca się zbieraniem i analizą danych dotyczących zjawisk masowych;
wynik procesu zbierania i analizy danych dotyczących jakiegoś zjawiska masowego, prezentowany najczęściej w postaci tabel lub wykresów

staurolit n
stauroliitti
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów skrystalizowany w formie słupków tworzących krzyż;

staw staf n
lampi
(hydrologia, hydrologiczny) niewielki zbiornik wody stojącej sztucznego lub naturalnego pochodzenia;
nivel
(anatomia, anatomiczny) ruchome połączenie kości;

staw łokciowy ˈstaf wɔcˈt͡ɕɔvɨ n
kyynärpää
(anatomia, anatomiczny) staw łączący ramię z przedramieniem;

stawiennictwo n
ilmaantuminen
(urzędowy) przybycie gdzieś ((na przykład) do sądu) po uprzednim wezwaniu; stawienie się

stawka ˈstafka n
panos
kwota zakładu, którą można zyskać lub stracić w grze hazardowej

stawonóg staˈvɔ̃nuk n
niveljalkainen
(zoologia, zoologiczny) bezkręgowe zwierzę mające ciało zbudowane z segmentów oraz odnóża z połączonych stawami członów;

stać stat͡ɕ v
seisoa
(potocznie, potoczny) o penisie: być w stanie erekcji (często z podmiotem domyślnym)
o mechanizmie, silniku: nie pracować, nie działać
znajdować się w jakimś miejscu
seisoa seistä
o człowieku, zwierzęciu: być w pozycji wyprostowanej, podpartym tylko na nogach
o przedmiocie: być ustawionym w taki sposób, że pionowy wymiar jest większy od poziomych

stała ˈstawa n
vakio
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) symbol, któremu przyporządkowana jest pewna niezmienna wartość;

stały ˈstawɨ adj
ikuinen
ciągły
vakio-
niezmieniający poglądów, uczuć, postanowień

stek stɛk n
pihvi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z kawałka mięsa krojonego w poprzek włókien mięśniowych lub ryby krojonej w poprzek kręgosłupa, zazwyczaj grillowany lub smażony w głębokim oleju;

stekowiec n
nokkaeläin
(zoologia, zoologiczny) zwierzę, w którego budowie anatomicznej przewody moczowe i płciowe uchodzą do steku

stela n
steele
(archeologia, archeologiczny) (sztuka) w starożytności wolno stojąca płyta upamiętniająca czyny władcy
(botanika, botaniczny) środkowa część korzeni i łodyg
(sztuka) pionowo ustawiona płyta nagrobna;

stenografia ˌstɛ̃nɔˈɡrafʲja n
pikakirjoitus stenografia
sposób pisania za pomocą umownych symboli, konwencji i skrótów, pozwalający notować w tempie ludzkiej mowy;

step stɛp n
aro
(geografia, geograficzny) trawiasta równina pozbawiona drzew, rzek i jezior;

ster stɛr n
peräsin ruori
(lotnictwo, lotniczy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) urządzenie służące do nadania i utrzymania kierunku ruchu statku wodnego lub powietrznego;

sterburta n
tyyrpuuri
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) prawa burta statku patrząc z rufy na dziób

stereo stɛˈrɛɔ adj
stereo
stereofoniczny

stereofoniczny adj
kaksiääninen stereofoninen
(elektronika, elektroniczny) (akustyka, akustyczny) taki, który wykorzystuje technikę stereofonii

stereotyp ˌstɛrɛˈɔtɨp n
kaavoittuma
(informatyka, informatyczny) adnotacja grupująca inne adnotacje
stereotypia
(socjologia, socjologiczny) uproszczona konstrukcja myślowa zawierająca irracjonalne bądź fałszywe przeświadczenie dotyczące różnych zjawisk, instytucji, osób, a najczęściej innych grup społecznych;

sternik n
perämies
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) stopień żeglarski niższy od stopnia kapitana i żeglarz posiadający ów stopień

sterowiec stɛˈrɔvʲjɛt͡s n
ilmalaiva zeppeliini
(lotnictwo, lotniczy) sterowalny, podłużny balon napełniony gazem lżejszym od powietrza, posiadający własny napęd;

sterylizować v
steriloida
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) niszczyć mikroorganizmy i ich spory

stewardesa ˌstʲju<sup>w</sup>arˈdɛsa n
lentoemäntä
(lotnictwo, lotniczy) członkini załogi samolotu obsługująca pasażerów;

stigma ˈstʲiɡma n
stigma
(językoznawstwo, językoznawczy) litera alfabetu greckiego, obecnie nieużywana w języku greckim; w greckim systemie liczbowym oznacza liczbę 6; jest ligaturą liter sigma i tau;

stochastyczny adj
stokastinen
(matematyka, matematyczny) (statystyka, statystyczny) nie wykazujący żadnej określonej tendencji, nie zmierzający do określonego celu, taki, którym rządzi przypadek

stocznia ˈstɔt͡ʃʲɲa n
telakka
zakład przemysłowy zajmujący się budową, remontowaniem, przebudowywaniem lub likwidacją statków wodnych;

stodoła stɔˈdɔwa n
lato
(architektura, architektoniczny) (rolnictwo, rolniczy) budynek gospodarczy do przechowywania plonów w stanie suchym np. siano, zboże itp.

stojan ˈstɔjãn n
seisoja
(mechanika) nieruchoma część silnika elektrycznego lub prądnicy, wewnątrz której obraca się wirnik

stok stɔk n
rinne
(geografia, geograficzny) (sport, sportowy) każda nachylona powierzchnia rozpościerająca się między kulminacją wzniesienia a jego podnóżem

stokrotka stɔˈkrɔtka n
kaunokainen
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju stokrotka (1.1)

stokłosa n
kattara
(botanika, botaniczny) bromus L., rodzaj roślin należący do rodziny wiechlinowatych;

stolarstwo stɔˈlarstfɔ n
puusepäntyö
(rzemiosło, rzemieślniczy) profesja i rzemiosło zajmujące się obróbką drewna do celów użytkowych

stolarz ˈstɔlaʃ n
puuseppä
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący przedmioty z drewna: meble, elementy budowlane itp., osoba zajmująca się stolarstwem;

stolica stɔˈlʲit͡sa n
pääkaupunki
(administracja) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) główne miasto jakiegoś państwa;

stomatologia ˌstɔ̃matɔˈlɔɟja n
suutautioppi
(medycyna, medyczny) dział medycyny, dziedzina zajmująca się funkcjonowaniem, patologiami i leczeniem zębów, przyzębia, błony śluzowej jamy ustnej, stawu skroniowo-żuchwowego człowieka;

stonoga stɔ̃ˈnɔɡa n
juoksujalkainen
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Oniscus, skorupiak żyjący w szczelinach, piwnicach;
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) wij lub prosionek ze względu na liczbę odnóży

stop stɔp n
lejeerinki
(technologia, technika, techniczny) substancja złożona z metalu i innych metali lub niemetali;

stopa ˈstɔpa n
jalka jalkaterä
(anatomia, anatomiczny) część ciała tworząca dolny koniec nogi, ograniczona piętą i kostką;
jednostka długości, używana w niektórych krajach;

stopa okopowa n
juoksuhautajalka
(medycyna, medyczny) (wojskowość, wojskowy) zespół objawów związanych odmrożeniem i opuchlizną stóp narażonych na długotrwały nacisk w warunkach zimna i wilgoci, obserwowanych wśród żołnierzy w okopach podczas dziań wojennych;

stopień ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ n
askelma
każda z części schodów uniesiona do góry
aste
(matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego stanowiąca 1/360 (jedną trzysta sześćdziesiątą) kąta pełnego, stosowana też w geografii do wyrażania współrzędnych geograficznych;
(fizyka, fizyczny) (meteorologia, meteorologiczny) jednostka miary temperatury

stopień najwyższy ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ najˈvɨʃːɨ n
superlatiivi
(gramatyka) forma przymiotnika lub przysłówka, oznaczająca największe nasilenie opisywanej przez niego cechy

stopień wojskowy ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ vɔjˈskɔvɨ n
sotilasarvo
(wojskowość, wojskowy) tytuł żołnierza oznaczający jego miejsce w hierarchii wojskowej;

stopień wyższy ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ ˈvɨʃːɨ n
komparatiivi vertailumuoto
(gramatyka) forma przymiotnika lub przysłówka, określająca natężenie opisywanej przez niego cechy w porównaniu do czegoś

stopka ˈstɔpka n
alatunniste
(informatyka, informatyczny) w edytorach tekstu, obszar na dolnym marginesie strony, mogący zawierać tekst lub grafikę

stopniowo stɔpʲˈɲɔvɔ adv
asteittain
nie od razu, lecz po trochu, krok za krokiem

stopniowy stɔpʲˈɲɔvɨ adj
asteittainen vähittäinen
(książkowy) mający powolny przebieg, zachodzący etapami

stos stɔs n
pino
(informatyka, informatyczny) jedna ze struktur danych, w której analogicznie do stosu (1.1) kartek, dostęp jest możliwy tylko przez dokładanie lub pobieranie z wierzchu;
większa ilość przedmiotów ułożonych jeden na drugim

stosowany adj
käytännön-
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) mający służyć potrzebom praktycznym

stosowny stɔˈsɔvnɨ adj
sopiva
(książkowy) najlepszy w danej sytuacji, pasujący, nadający się, odpowiadający niej

stosunek przerywany stɔˈsũnɛk ˌpʃɛrɨˈvãnɨ n
keskeytetty yhdyntä
(medycyna, medyczny) stosunek płciowy, podczas którego dochodzi do wyjścia członka z pochwy przed wytryskiem nasienia

stosunek płciowy stɔˈsũnɛk ˈpw̥t͡ɕɔvɨ n
yhdyntä seksuaalinen kanssakäyminen
(fizjologia, fizjologiczny) czynności i zachowania seksualne, w trakcie których dochodzi do fizycznego zbliżenia z użyciem narządów płciowych;

stosunkowo adv
suhteellisesti
w stosunku do czego lub kogo

stołówka stɔˈwufka n
ruokala
miejsce zbiorowego żywienia, np. w szkole, zakładzie pracy

stożek ˈstɔʒɛk n
kartio
(geometria) bryła powstała przez obrót trójkąta prostokątnego wokół jednej z przyprostokątnych;

stożkowy stɔʃˈkɔvɨ adj
kartio-
taki, który ma kształt stożka

strach strax n
pelko
(psychologia, psychologiczny) uczucie niepokoju, lęku przed czymś, co może być groźne
linnunpelätin linnunpelätti variksenpelätin
(rolnictwo, rolniczy) kukła uformowana ze starych ubrań, służąca do odstraszania ptaków na polach

stracić twarz ˈstrat͡ɕit͡ɕ ˈtfaʃ v
menettää kasvonsa
stracić honor, mieć powody do wstydu

stracony straˈt͡sɔ̃nɨ adj
hukattu
taki, którego stracono, zgubiono; który nie wróci

strajk strajk n
lakko
dobrowolny i zbiorowy protest pracowników, który polega najczęściej na przerwaniu pracy, podjęty w celu spełnienia przez pracodawcę lub władzę ich postulatów;

strajk głodowy n
nälkälakko
głodówka podjęta w ramach protestu;

strajk włoski ˈstrajɡ ˈvwɔsʲci n
hidastuslakko
strajk polegający na skrajnie skrupulatnym wykonywaniu obowiązków służbowych przez pracowników

strajkować strajˈkɔvat͡ɕ v
lakkoilla
uczestniczyć w strajku

straszny ˈstraʃnɨ adj
hirveä hirvittävä
taki, który wzbudza strach, grozę; jest przerażający, niebezpieczny, okrutny

straszyć v
pelästyttää
wzbudzać strach, lęk w kimś

strata ˈstrata n
menetys
ubytek, utracenie czegoś; coś wartościowego, co się straciło, czego już się nie ma
tappio
(ekonomia, ekonomiczny) sytuacja, gdy przychody w określonej jednostce czasu są niższe od poniesionych kosztów, ujemny wynik finansowy

strateg ˈstratɛk n
strategi
znawca strategii, osoba tworząca plany wojenne i kierująca operacjami wojskowymi
(historia, historyczny, historycznie) w cesarstwie bizantyjskim dowódca okręgu wojskowo-administracyjnego;
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji wysoki rangą dowódca w armii lub flocie;
osoba potrafiąca dobrze zaplanować i pokierować skomplikowanymi akcjami

strategia straˈtɛɟja n
strategia
ogólny plan działań, szerszy od taktyki
(informatyka, informatyczny) wzorzec projektowy definiujący rodzinę wymiennych algorytmów

strategicznie adv
strategisesti
w sposób dotyczący strategii; pod względem strategii

strategiczny adj
strateginen
zgodny z określoną strategią

stratosfera n
stratosfääri
(geofizyka) druga (nad troposferą) warstwa atmosfery, w której ma miejsce inwersja temperatury;

straż straʃ n
vahti
pilnowanie, strzeżenie kogoś lub czegoś przed niebezpieczeństwem
osoba albo grupa osób strzegąca lub pilnująca kogoś, czegoś

straż graniczna n
rajavartija
(wojskowość, wojskowy) jednostka lub grupa funkcjonariuszy straży granicznej (1.1)

straż pożarna ˈstraʃ pɔˈʒarna n
palokunta
wyspecjalizowana formacja, zawodowa lub ochotnicza, zajmująca się zwalczaniem pożarów, klęsk żywiołowych oraz innych zagrożeń dla zdrowia ludzkiego, mienia lub środowiska;

straż przybrzeżna n
merivartiosto
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) morska formacja policyjna lub wojskowa odpowiadająca za nadzorowanie granic

strażacki adj
palo-
związany ze strażą pożarną, dotyczący straży pożarnej

strażak ˈstraʒak n
palomies
osoba szkolona do walki z ogniem;

strażnica n
vartiotorni
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) (architektura, architektoniczny) budynek, niekiedy wysoki, w którym pełni się straż;

strażnik ˈstraʒʲɲik n
vartija
osoba odpowiedzialna za pilnowanie mienia lub osób

strefa ˈstrɛfa n
alue
przestrzeń wydzielona ze względu na pewne cechy odróżniające ją od otoczenia

strefa Złotowłosej n
elinkelpoinen vyöhyke
(astronomia, astronomiczny) strefa warunków kosmicznych, które sprzyjają powstaniu życia

strefa erogenna ˈstrɛfa ˌɛrɔˈɡɛ̃nːa n
erogeeninen alue
(fizjologia, fizjologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) fragment ciała, który reaguje na dotyk podnieceniem seksualnym;

stres strɛs n
stressi
(psychologia, psychologiczny) mobilizacja organizmu jako reakcja na negatywne bodźce;

streszczać ˈstrɛʃt͡ʃat͡ɕ v
tehdä yhteenveto
skracać jakąś wypowiedź lub tekst, zachowując najważniejsze jej elementy, przedstawiać w skondensowanej formie

streszczenie strɛʃˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
tiivistelmä
wyciąg, skrót

stringi ˈstrʲĩŋʲɟi n
stringit
(krawiectwo) rodzaj majtek, których tylną część stanowi bardzo wąski pasek materiału;

strit strʲit n
suora
(termin karciany) układ pięciu kolejnych kart różnego koloru w grze w pokera

stroboskop n
stroboskooppi
(technologia, technika, techniczny) lampa emitująca krótkie błyski światła o dużym natężeniu

stroiciel strɔˈ<sup>j</sup>it͡ɕɛl n
pianonvirittäjä
osoba, która stroi instrumenty muzyczne

stroik ˈstrɔ<sup>j</sup>ik n
lehdykkä
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) cienka listwa z trzciny lub metalowa blaszka służąca do wprowadzania w drganie słupa powietrza w środku rezonatora lub piszczałki w niektórych instrumentach

stroić ˈstrɔ<sup>j</sup>it͡ɕ v
virittää
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nadawać instrumentom muzycznym odpowiednie brzmienie poprzez regulację naciągu strun
doprowadzać do stanu gotowości czy najlepszego porządku

strojny adj
hieno tyylikäs
elegancko ubrany

stromy ˈstrɔ̃mɨ adj
jyrkkä
nachylony pod dużym kątem w stosunku do poziomu, podłoża

strona ˈstrɔ̃na n
osapuoli
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jedna z osób będąca sygnatariuszem umowy lub występująca jako podmiot w procesie;
sivu
jedna z powierzchni kartki lub innych płaskich przedmiotów, zwykle w książce, gazecie, albumie itp.
sivu puoli
umowna część czegoś, znajdująca się przy brzegu, krawędzi tego czegoś

strona bierna ˈstrɔ̃na ˈbʲjɛrna n
passiivi
(gramatyka) forma zdania, w której podmiot jest obiektem czynności, określonej przez orzeczenie;

strona czynna ˈstrɔ̃na ˈt͡ʃɨ̃nːa n
aktiivi
(gramatyka) forma zdania, w której podmiot jest wykonawcą czynności;

strona internetowa ˈstrɔ̃na ˌĩntɛrnɛˈtɔva n
nettisivu
(informatyka, informatyczny) pojedynczy dokument lub prezentacja opublikowana w Internecie przez WWW;

stront strɔ̃nt n
strontium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sr i liczbie atomowej 38;

strudel ˈstrudɛl n
struudeli
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto francuskie zawijane z jabłkami lub nadzieniem z sera bądź maku, pieczone w rondlu z dużą ilością masła;

strug struk n
höylä
(technologia, technika, techniczny) narzędzie stolarskie z wysuwanym ostrzem, używane do wyrównywania, wygładzania powierzchni drewna

struktura strukˈtura n
rakennelma
stały układ i wzajemne relacje elementów stanowiących całość

strumień ˈstrũmʲjɛ̇̃ɲ n
jono
(informatyka, informatyczny) transmisja dostarczająca na życzenie skompresowane dane multimedialne przez Internet
puro
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) mały naturalny ciek wodny;
siuhku
ciecz lejąca się wąskim pasmem

struna ˈstrũna n
kieli
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) naciągnięta sprężysta nić, będąca źródłem dźwięku w instrumentach strunowych;

struna głosowa n
äänihuuli
(anatomia, anatomiczny) drgający element krtani, parzysty organ który wytwarza dźwięki

strup strup n
rupi
(medycyna, medyczny) sucha pokrywa na ranach i uszkodzeniach ciała, powstająca ze skrzepłej wydzieliny;

strusia polityka n
strutsipolitiikka
sytuacja, w której ktoś unika rozwiązywania problemów udając, że ich nie dostrzega; unikanie podjęcia decyzji

struś struɕ n
strutsi
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak nielotny z rodziny strusiowatych;

strychnina strɨxʲˈɲĩna n
strykniini
(chemia, chemiczny) (toksykologia) silnie toksyczny alkaloid występujący w nasionach kulczyby;

strzał sṭʃaw n
laukaus
(wojskowość, wojskowy) wystrzelenie strzały lub pocisku z broni

strzała ˈsṭʃawa n
nuoli
pocisk przeznaczony do łuku;

strzałka ˈsṭʃawka n
nuoli
linia z grotem, symbol wskazujący kierunek albo miejsce

strzecha ˈsṭʃɛxa n
olki
(przenośnie, przenośnia) bujne, zmierzwione włosy
pokrycie dachu wykonane ze słomy lub trzciny;

strzecharz n
olkikaton tekijä
robotnik kryjący dach strzechą

strzelać ˈsṭʃɛlat͡ɕ v
ampua
oddawać strzał z broni

strzelba ˈsṭʃɛlba n
haulikko
długa, palna broń myśliwska;

strzelec ˈsṭʃɛlɛt͡s n
ampuja
osoba umiejąca się posługiwać bronią palną, łukiem lub inną bronią miotającą

strzelnica sṭʃɛlʲˈɲit͡sa n
ampumarata
(wojskowość, wojskowy) miejsce ćwiczeń w strzelaniu do celu

strzemiączko sṭʃɛ̃ˈmʲjɔ̃n͇t͡ʃkɔ n
jalustin
(anatomia, anatomiczny) kosteczka słuchowa znajdujących się w uchu środkowym człowieka i ssaków;

strzemię ˈsṭʃɛ̃mʲjɛ n
jalustin
(hipologia, hipologiczny) parzysta część rzędu końskiego w formie stalowego kabłąka i poprzeczki, służąca do dosiadania wierzchowca i ułatwiająca utrzymanie się w siodle;

strzyc v
keritä
obcinać futro zwierząt na wełnę
leikata
skracać włosy, brodę lub sierść

strzykawka n
injektioruisku
(medycyna, medyczny) narzędzie medyczne do wprowadzania płynnych leków pod skórę lub do mięśnia albo do pobierania płynów ustrojowych;

strzykwa n
merimakkara
(zoologia, zoologiczny) Holothuroidea, zwierzę morskie z gromady zaliczanej do szkarłupni;

strzyżyk n
peukaloinen
(ornitologia, ornitologiczny) mały wędrowny ptak z rodziny strzyżyków, podobny do wróbla, zamieszkujący Amerykę Północną i Eurazję

strzęp sṭʃɛ̃mp n
kaistale
poszarpana resztka czegoś

strój kąpielowy n
uimapuku
skąpe odzienie do publicznego zażywania kąpieli wodnych i słonecznych;

stróż struʃ n
vartija
osoba pilnująca np. budynku

stróż bezpieczeństwa ˈstruʒ ˌbɛspʲjɛˈt͡ʃɛ̃j̃stfa idiom
rauhanturvaaja
(przenośnie, przenośnia) policjant

strąk strɔ̃ŋk n
palko
(botanika, botaniczny) suchy, pękający owoc charakterystyczny dla roślin z rodziny motylkowych;

stręczyć v
yllyttää
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ułatwiać nierząd, namawiać do nierządu

student ˈstudɛ̃nt n
opiskelija
osoba, która studiuje na wyższej uczelni;

studia ˈstudʲja n
tutkimus
(edukacja, edukacyjny) kształcenie się na uczelni wyższej, zakończone dyplomem

studio ˈstudʲjɔ n
studio
pomieszczenie przeznaczone do nagrań dźwiękowych, audycji radiowych, telewizyjnych lub filmowych itp.

studiować stuˈdʲjɔvat͡ɕ v
opiskella
uczyć się na uczelni wyższej; być na studiach

studnia ˈstudʲɲa n
kaivo
głęboki otwór w ziemi wraz z urządzeniem do pobierania wody;

studnia artezyjska n
arteesinen porakaivo
studnia zasilana wodą z podpowierzchniowej warstwy wodonośnej w sposób samoczynny;

studnia kwantowa ˈstudʲɲa kfãnˈtɔva n
kvanttikaivo
(fizyka, fizyczny) studnia potencjału, ograniczająca cząstki w pewnym obszarze przestrzeni;

stulecie stuˈlɛt͡ɕɛ n
satavuotisjuhla
setna rocznica
wiek, sto lat

stulejka stuˈlɛjka n
fimoosi
(medycyna, medyczny) wrodzone zwężenie napletka uniemożliwiające jego ściągnięcie poza żołądź prącia;

stuła n
stola
(kościelny) szata liturgiczna prezbiterów w formie wstęgi sukna;

stwardnienie rozsiane stfardʲˈɲɛ̇̃ɲɛ rɔɕˈːãnɛ n
MS-tauti
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba centralnego układu nerwowego;

stworzenie stfɔˈʒɛ̃ɲɛ n
luomakunta
(rzeczownik odczasownikowy) od stworzyć

styczeń ˈstɨt͡ʃɛ̃ɲ n
tammikuu
pierwszy miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

stycznik ˈstɨt͡ʃʲɲik n
kontaktori
(elektryczność) urządzenie elektromechaniczne do zamykania i przerywania obwodów elektrycznych średniej mocy;

styczniowy stɨt͡ʃʲˈɲɔvɨ adj
tammikuinen
dotyczący stycznia, dziejący się w styczniu

stygmat ˈstɨɡmat n
luotti
(przenośnie, przenośnia) piętno, znamię, oznaka

styl stɨl n
tyyli
sposób czyjegoś postępowania, zachowania
sposób wyrażania się; sposób mówienia, pisania;
(sport, sportowy) ruchy właściwe danej dyscyplinie sportowej
zespół cech charakterystycznych dla danego regionu, epoki itp.

stylistyczny adj
stilistinen
związany ze stylistyką, dotyczący stylistyki

stylowy adj
tyylikäs
taki, który jest w dobrym stylu

stynka ˈstɨ̃nka n
kuore
(ichtiologia, ichtiologiczny) Osmerus eperlanus, mała ryba o dużych łuskach;

stypendium stɨˈpɛ̃ndʲjũm n
apuraha stipendi
pomoc finansowa udzielana osobom kształcącym się lub prowadzącym badania naukowe

styropian n
styroksi
(technologia, technika, techniczny) polistyren o mikroporowatej strukturze, najczęściej w formie kształtek, bloków lub płyt, wykorzystywany jako materiał do izolacji cieplnej, dźwiękowej i elektrycznej;

stół stuw n
pöytä
(branża meblarska, meblarstwo, meble) mebel z podpartym na nogach blatem, służący zwykle do spożywania posiłków lub pracy;

stąd stɔ̃nt pronoun
tästä täältä
z tego powodu
täältä tästä
wyznaczenie miejsca, w którym znajduje się osoba mówiąca, z orientacją na zewnątrz

stęp n
kinttu
(anatomia, anatomiczny) część ciała łącząca stopę z golenią;

stępka ˈstɛ̃mpka n
köli
(marynarka) (technologia, technika, techniczny) główna, podłużna belka konstrukcyjna umieszczona w osi na dnie kadłuba statku wodnego;

stężenie n
konsentraatio
(chemia, chemiczny) zawartość substancji w mieszaninie odniesiona do jednostki objętości lub masy;

suahili ˌsu<sup>w</sup>aˈxʲilʲi n
swahili
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany we wschodniej części Afryki;

subiekt ˈsubʲjɛkt n
subjekti
(przestarzałe, przestarzały) sprzedawca w sklepie

subiektywny ˌsubʲjɛkˈtɨvnɨ adj
subjektiivinen
(psychologia, psychologiczny) (filozofia, filozoficzny) zależny od podmiotu poznającego
stronniczy, odznaczający się subiektywizmem

subkontynent ˌsupkɔ̃nˈtɨ̃nɛ̃nt n
osamanner
(geografia, geograficzny) ląd wielkich rozmiarów, lecz mniejszy niż kontynent lub stanowiący jego wydzieloną, szczególną część;

subkultura n
alakulttuuri
(socjologia, socjologiczny) zespół zjawisk kulturowych, częściowo autonomiczny wobec kultury dominującej tworzone przez jakąś grupę osób;

sublimacja n
sublimointi
(fizyka, fizyczny) zmiana stanu skupienia ze stałego na gazowy, z pominięciem fazy ciekłej;

subordynacja n
tottelevaisuus
podporządkowanie się dyscyplinie, zdyscyplinowanie

subsaharyjski adj
Saharan alapuolinen
odnoszący się do terenów Afryki na południe od Sahary, związany z tymi terenami

subskrybować v
merkitä osakkeita
(urzędowy) zobowiązywać się do kupna czegoś, np. akcji, publikacji
skorzystać, korzystać z subskrypcji

substancja supˈstãnt͡sʲja n
aine
(chemia, chemiczny) klasa przedmiotów materialnych, mających w danych warunkach jednakowe właściwości fizyczne i chemiczne, mikroskopowo zaś - identyczną budowę molekularną (cząsteczkową)

subsydiarność ˌsupsɨˈdʲjarnɔɕt͡ɕ n
läheisyysperiaate
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zasada, według której decyzje powinny być podejmowane na najniższym możliwym szczeblu, a na wyższym tylko wtedy, gdy takie ich podjęcie da o wiele lepsze rezultaty;

subtelny supˈtɛlnɨ adj
hienoinen
o niewielkim natężeniu, nieznaczny
odznaczający się delikatnością (o człowieku)
taktowny

suchar ˈsuxar n
korppu
(spożywczy) specjalnie wysuszony kawałek pieczywa, przygotowany do dłuższego przechowywania

sucho adv
kuivasti
(przenośnie, przenośnia) w sposób pozbawiony emocji, oschle

suchy ˈsuxɨ adj
kuiva
nie wilgotny; pozbawiony wilgoci

sudański suˈdãj̃sʲci adj
sudanilainen
odnoszący się do Sudanu, związany z Sudanem

sudoku suˈdɔku n
sudoku
japońska łamigłówka, w której zadaniem jest uzupełnienie diagramu tak, aby w każdej kolumnie, każdym wierszu oraz każdym mniejszym kwadracie znalazło się po jednej cyfrze od 1 do 9;

sufit ˈsufʲit n
sisäkatto katto
(budownictwo) górna ściana pomieszczenia

sufizm ˈsufʲism̥ n
sufilaisuus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmański mistycyzm;

sufler ˈsuflɛr n
kuiskaaja
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) osoba podpowiadająca aktorom tekst roli na próbach i podczas przedstawień w sposób niewidoczny dla widza;

sufrażystka n
naisasianainen
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) działaczka walcząca o prawa wyborcze dla kobiet na przełomie XIX i XX wieku (głównie w krajach anglosaskich);

sugerować ˌsuɡɛˈrɔvat͡ɕ v
vihjailla
czynić aluzję
viitata
podsuwać komuś nie wprost jakieś rozwiązanie
stanowić poszlakę dla jakiegoś wniosku

sugestia suˈɡɛstʲja n
ehdottaminen
przekonywanie kogoś;

suhak n
saiga
(zoologia, zoologiczny) kopytny z rodzaju suhaków (1.1)

suita n
sarja
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wieloczłonowy utwór złożony z kontrastujących ze sobą elementów;

suka ˈsuka n
narttu
(zoologia, zoologiczny) samica psa domowego lub innego zwierzęcia psowatego

sukces ˈsukt͡sɛs n
menestys
korzystny wynik

sukienka suˈcɛ̃nka n
mekko
(krawiectwo) kobiece ubranie, okrywające tułów, częściowo lub całkowicie nogi, czasem też ręce, zazwyczaj z lekkiego materiału;

sukkub n
succubus
(mitologia, mitologiczny) rodzaj mitycznego demona pod postacią pięknej kobiety kuszącego erotycznie mężczyzn we śnie;

suknia ˈsucɲa n
mekko
(krawiectwo) część kobiecej garderoby okrywająca tułów, częściowo lub całkowicie nogi, czasem też ręce, wkładana zazwyczaj na uroczyste okazje;

sukno ˈsuknɔ n
verka
gęsta, zgrzebna tkanina wełniana;

sukraloza n
sukraloosi
(chemia, chemiczny) (spożywczy) substancja słodząca, słodsza 600 razy od zwykłego cukru, pochodna sacharozy o zerowej kaloryczności;

sum sũm n
monni monnikala
(ichtiologia, ichtiologiczny) duża ryba drapieżna z charakterystycznymi wąsami;

suma ˈsũma n
summa
(matematyka, matematyczny) wynik dodawania

sumak ˈsũmak n
sumakki
(botanika, botaniczny) Rhus, rodzaj roślin należący do rodziny nanerczowatych i obejmujący ok. 250 gatunków;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z sumaka (1.1) o kwaśnym smaku

sumeryjski adj
sumeri
(historia, historyczny, historycznie) związany z Sumerem albo Sumeryjczykami, dotyczący Sumeru albo Sumeryjczyków

sumeryjski n
sumeri
(językoznawstwo, językoznawczy) język sumeryjski;

sumienie sũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
omatunto
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wewnętrzne odczucie pozwalające rozróżniać dobro i zło;

sumienność n
tunnollisuus
cecha osoby, która rzetelnie wypełnia swoje obowiązki

sumik karłowaty n
piikkimonni
(ichtiologia, ichtiologiczny) Ameiurus nebulosus Lesueur, ryba z rodziny sumikowatych;

sumo ˈsũmɔ n
sumo
(sport, sportowy) rodzaj zapasów, japoński sport narodowy;

sundajski adj
sunda
związany z Sundajczykami, dotyczący Sundajczyków

sundajski n
sunda
(językoznawstwo, językoznawczy) język sundajski;

sunnita sũɲˈːita n
sunnalainen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca sunnickiego odłamu islamu - sunnizmu

superbohater ˌsupɛrbɔˈxatɛr n
supersankari
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) pozytywny bohater literacki, filmowy lub komiksowy posiadający nadprzyrodzone zdolności i walczący o uratowanie ludzkości przed złoczyńcami;

supergromada n
superjoukko
(astronomia, astronomiczny) zgrupowanie ogromnej liczby grup i gromad galaktyk;

superlatyw n
huippu
(gramatyka) najwyższy stopień przymiotnika i przysłówka

supermarket ˌsupɛrˈmarkɛt n
supermarketti valintamyymälä
(handel, handlowy) ogromny, samoobsługowy sklep wielobranżowy;

supermodelka n
huippumalli
bardzo znana modelka

supernowa ˌsupɛrˈnɔva n
supernova
(astronomia, astronomiczny) gwiazda, której jasność gwałtownie wzrosła na skutek wybuchowego odrzucenia przez nią swoich zewnętrznych warstw;

suplement n
liite
(przestarzałe, przestarzały) uzupełnienie czegoś, dodatek do czegoś

sura ˈsura n
suura
w islamie: rozdział Koranu;

surfing n
lainelautailu
(sport, sportowy) ślizganie się na specjalnie przystosowanej do tego desce unoszącej się na fali morskiej;

surfować v
surffata
(sport, sportowy) uprawiać surfing

surinamski ˌsurʲĩˈnãmsʲci adj
surinamelainen
związany z państwem Surinam, dotyczący państwa Surinam

surogacja n
sijaissynnytys
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) udostępnianie przez kobietę własnego łona zapłodnionej in vitro komórce jajowej innej kobiety lub utrzymanie dziecka w fazie prenatalnej i urodzenie go dla innych osób
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zastępowanie jednego składnika majątku innym

surowica n
seerumi
(biologia, biologiczny) przesącz osocza krwi

surowiec suˈrɔvʲjɛt͡s n
raaka-aine
substancja występująca w przyrodzie, która jest przetwarzana i wykorzystywana w przemyśle

surowy suˈrɔvɨ adj
raaka
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) taki, który nie jest ugotowany, usmażony lub upieczony

surrealista ˌsurːɛaˈlʲista n
surrealisti
(sztuka) artysta tworzący zgodnie z zasadami surrealizmu, członek grupy surrealistycznej

surrealistyczny ˌsurːɛalʲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
surrealistinen
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) związany z surrealizmem, wywodzący się z surrealizmu

surrealizm ˌsurːɛˈalʲism̥ n
surrealismi
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) kierunek artystyczny w literaturze i sztuce, ukształtowany w latach dwudziestych XX w., w założeniu którego wyrażano swoje wnętrze, podświadomość, wizje, sny, halucynacje itp. w oderwaniu od rzeczywistości;

surykatka ˌsurɨˈkatka n
nelisormimangusti
(zoologia, zoologiczny) mały i smukły ssak drapieżny występujący w Afryce;

suseł ˈsusɛw n
taskurotta
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Spermophilus F. Cuvier, rodzaj ssaka z podrodziny afrowiórek, występujący w Eurazji;

sushi ˈsuʃʲi n
sushi suši
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) japońska potrawa z ryżu zaprawionego octem ryżowym z różnymi dodatkami w postaci owoców morza, ryb, warzyw, grzybów oraz jajek;

susza ˈsuʃa n
kuivuus
długotrwały okres bez opadów atmosferycznych;

suszarka suˈʃarka n
kuivain
urządzenie elektryczne do suszenia strumieniem powietrza

suszarka do włosów suˈʃarka dɔ‿ˈvwɔsuf n
fööni
(fryzjerstwo, fryzjerski) urządzenie elektryczne służące do suszenia włosów

suszony adj
kuiva
taki, który przeszedł proces suszenia

suszoodporny adj
kuivuutta kestävä
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) odporny na suszę

suszyć ˈsuʃɨt͡ɕ v
kuivata
powodować, że coś staje się suchsze przez odparowanie wody

sutanna suˈtãnːa n
kasukka
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) długa szata noszona przez duchownych wyznań chrześcijańskich;

sutek ˈsutɛk n
nänni
(anatomia, anatomiczny) gruczoł mlekowy ssaków,

suwak n
liukusäädin
(informatyka, informatyczny) pasek przesuwania

suwak logarytmiczny n
laskutikku
przyrząd do mnemotechnicznego obliczania wartości logarytmów i szybkiego otrzymywania przybliżonych wyników różnych działań arytmetycznych;

suwenir suˈvɛ̃ɲir n
matkamuisto
(przestarzałe, przestarzały) drobny pamiątkowy upominek

suwerenność ˌsuvɛˈrɛ̃nːɔɕt͡ɕ n
suvereniteetti
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niezależność od innych państw, ich władz lub instytucji

suwerenny adj
täysivaltainen
niezależny od innego państwa lub władzy

sułtan n
sulttaani
tytuł monarchy w krajach muzułmańskich;

sułtanat suwˈtãnat n
sulttaanikunta
państwo rządzone przez sułtana;

swap n
swap
(finanse, finansowy) umowa między dwoma podmiotami na wymianę przyszłych przepływów pieniężnych;
idea wymieniania się niepotrzebnymi rzeczami, głównie ubraniami

swastyka sfasˈtɨka ˈsfastɨka n
hakaristi
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wielokulturowy symbol szczęścia zwykle w kształcie równoramiennego krzyża o zagiętych ramionach;
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niemiecki emblemat narodowosocjalistyczny i neonazistowski w kształcie równoramiennego krzyża o zagiętych ramionach

sweter ˈsfɛtɛr n
villapaita
(odzieżownictwo) grube okrycie wierzchnie z dzianiny okrywające tułów i ręce

switch n
keskus
(informatyka, informatyczny) urządzenie łączące komputery oraz inny sprzęt w sieć komputerową;

syberyjski ˌsɨbɛˈrɨjsʲci adj
siperialainen
(przymiotnik) od Syberia

sycylijski ˌsɨt͡sɨˈlʲijsʲci adj
sisilialainen sisilia
od Sycylia

syczek n
kyläpöllönen
(ornitologia, ornitologiczny) syczek zwyczajny Otus scops;
pöllönen
(ornitologia, ornitologiczny) mała sowa z rodzaju Otus;

syczeć ˈsɨt͡ʃɛt͡ɕ v
sihistä
emitować dźwięk przypominający głoskę s
mówić ze złością, z pasją

sygnalizować v
antaa merkki
przekazywać informacje poprzez wydawane sygnały

sygnał ˈsɨɡnaw n
merkinantolaite
znak informacyjny lub ostrzegawczy

sygnet n
sinetti
(jubilerstwo, jubilerski) męski pierścień z herbem lub monogramem

syjamski adj
siamilainen
(historia, historyczny, historycznie) związany z Syjamem, dotyczący Syjamu

syjamski n
siamilainen
(językoznawstwo, językoznawczy) język syjamski;

syjonistyczny ˌsɨjɔ̇̃ɲiˈstɨt͡ʃnɨ adj
sionistinen
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) właściwy syjonizmowi, dotyczący syjonizmu lub syjonistów

syjonizm sɨˈjɔ̇̃ɲism̥ n
sionismi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zapoczątkowany w końcu XIX wieku ruch narodowy i towarzysząca mu ideologia stworzenia niezależnego państwa żydowskiego na terenie Palestyny oraz zahamowania procesów asymilacyjnych mniejszości żydowskiej w poszczególnych krajach;

sylaba sɨˈlaba n
tavu
(językoznawstwo, językoznawczy) część wyrazu lub wyraz zawierające zwykle jedną samogłoskę lub dyftong, wymawiane jako całość; jednostka mowy, zwykle dłuższa niż jedna głoska i krótsza niż wyraz;

sylabariusz n
syllabaari
(językoznawstwo, językoznawczy) system pisma, w którym znaki odpowiadają zgłoskom (sylabom), a nie pojedynczym głoskom

sylabiczny adj
syllabinen
(językoznawstwo, językoznawczy) tworzący sylabę
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) bazujący na określonej liczbie sylab

sylogizm n
syllogismi
(logika, logiczny) wnioskowanie z dwóch przesłanek, które łączy jedno wspólne pojęcie;

sylwester sɨlˈvɛstɛr n
uudenvuodenaatto
dzień 31 grudnia, zwłaszcza wieczór, i noc z 31 grudnia na 1 stycznia; wigilia Nowego Roku
uusivuosi
zabawa lub bal urządzane w noc z 31 grudnia na 1 stycznia na przywitanie Nowego Roku;

symbiont n
symbiootti
(biologia, biologiczny) organizm żyjący w symbiozie z organizmem innego gatunku;

symbioza n
symbioosi
(biologia, biologiczny) współżycie dwóch różnych gatunków przynoszące im korzyści

symbol ˈsɨ̃mbɔl n
symboli merkki
znak graficzny odpowiadający jakiemuś pojęciu

symbolicznie adv
symbolisesti
w sposób symboliczny

symboliczny ˌsɨ̃mbɔˈlʲit͡ʃnɨ adj
nimellinen
o niewielkiej wartości materialnej, niewielkim znaczeniu
symbolinen
taki, w którym występują symbole
związany z symbolem, będący symbolem – znakiem umownym pełniącym inne, zastępcze funkcje

symbolizm n
symbolismi
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) kierunek w literaturze i sztukach plastycznych występujący na przełomie XIX i XX w., posługujący się symbolem jako podstawowym środkiem wyrazu;

symbolizować ˌsɨ̃mbɔlʲiˈzɔvat͡ɕ v
merkitä
stanowić symbol czegoś, reprezentować coś za pomocą symbolu

symetria sɨ̃ˈmɛtrʲja n
symmetria
(matematyka, matematyczny) właściwość figury, bryły lub ogólnie dowolnego obiektu matematycznego, polegająca na tym, iż istnieje należące do pewnej zadanej klasy przekształcenie niebędące identycznością, które odwzorowuje dany obiekt na niego samego;
(potocznie, potoczny) właściwość danego przedmiotu, według której możliwe jest podzielenie go na dwie połówki będące swoim lustrzanym odbiciem

symetrycznie adv
symmetrisesti
zgodnie z symetrią

symetryczny adj
symmetrinen
odznaczający się symetrią, zbudowany lub ułożony według zasad symetrii

symfonia sɨ̃w̃ˈfɔ̃ɲja n
sinfonia
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dużych rozmiarów utwór na orkiestrę; w klasycznym kształcie zazwyczaj trzy- lub czteroczęściowy;

symfoniczny adj
sinfoninen
związany z symfonią, dotyczący symfonii

symonia n
simonia
(historia, historyczny, historycznie) praktyka sprzedawania i kupowania godności, urzędów i dóbr w czasach średniowiecza;

sympatia sɨ̃mˈpatʲja n
sympatia
życzliwy lub przyjazny stosunek do kogoś

sympozjum sɨ̃mˈpɔzʲjũm n
symposium symposiumi esitelmäkokous
spotkanie grupy naukowców, praktyków i osób zainteresowanych pewnym działem nauki

symptom ˈsɨ̃mptɔ̃m n
oire
oznaka jakiegoś zjawiska, zwykle niepożądanego;

symptomatyczny adj
leimallinen
charakterystyczny dla czegoś (np. choroby)

symulakrum ˌsɨ̃muˈlakrũm n
kuva
obraz (najczęściej stworzony przez kino lub telewizję) będący czystą symulacją, tworzącą własną rzeczywistość lub pozorującą istniejącą

symulant sɨ̃ˈmulãnt n
jäljittelijä
osoba, która coś udaje, symuluje, zwłaszcza chorobę

syn sɨ̃n n
poika
dziecko płci męskiej (w stosunku do rodziców);

syn marnotrawny ˈsɨ̃n ˌmarnɔˈtravnɨ n
tuhlaajapoika
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto zawinił lub zbłądził, ale w końcu się opamiętał;

synagoga ˌsɨ̃naˈɡɔɡa n
synagoga
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski dom modlitw;

synapsa sɨ̃ˈnapsa n
synapsi
(biologia, biologiczny) połączenie między aksonem komórki nerwowej a inną komórką, gdzie następuje przekazanie pobudzenia z jednej komórki do drugiej;

synchroniczny adj
synkroninen
(książkowy) odbywający się w tym samym czasie

syndrom n
ilmiö
zespół cech charakterystycznych dla określonego, zwykle negatywnego, zjawiska w dziedzinie nauk ścisłych lub humanistycznych
oireyhtymä
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) zespół objawów charakterystycznych dla jakiejś choroby lub chorób

syndrom paryski ˈsɨ̃ndrɔ̃m paˈrɨsʲci n
Pariisin syndrooma
dolegliwość turystów, (najczęściej japońskich) odwiedzających Paryż i odkrywających, że ich wymarzony czy znany z mediów obraz miasta różni się w znaczący sposób od rzeczywistości;

syndrom sztokholmski ˈsɨ̃ndrɔ̃m ʃtɔkˈxɔlm̥sʲci n
Tukholma-syndrooma
stan psychiczny, który pojawia się u ofiar porwania lub u zakładników, przejawiający się odczuwaniem sympatii i solidarności z osobami je przetrzymującymi;

syndykalizm n
syndikalismi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kierunek w ruchu robotniczym, zakładający prymat celów ekonomicznych nad politycznymi w walce o prawa proletariatu;

syndykat n
syndikaatti
(ekonomia, ekonomiczny) związek kilku przedsiębiorstw powołany dla wspólnego przedsięwzięcia

synek ˈsɨ̃nɛk n
poju
(zdrobniale) od: syn

synekura ˌsɨ̃nɛˈkura n
laiskanvirka
dobrze płatna posada, która nie wymaga od zatrudnionego większego wysiłku

synergia sɨ̃ˈnɛrʲɟja n
synergia
(książkowy) współdziałanie różnych czynników w celu osiągnięcia większego efektu niż suma efektów spowodowanych przez każde z tych czynników działających osobno; także zestawienie tych czynników

synestezja n
aistien sekoittuminen
stan, w którym wrażenia zmysłowe odbierane przez jeden zmysł towarzyszą również doznaniom charakterystyczne dla innych zmysłów;

syngaleski n
singaleesi
(językoznawstwo, językoznawczy) język syngaleski;

synklinalny adj
synkliininen
(geologia, geologiczny) związany z synkliną, dotyczący synkliny

synkretyczny adj
synkretistinen
taki, który łączy w jedną całość różne, czasami przeczące sobie, elementy

synkretyzm n
synkretismi
łączenie w jedną całość różnych elementów

synod ˈsɨ̃nɔt n
kirkolliskokous
(administracja) (kościelny) w prawosławiu: stała rada biskupów
(administracja) (kościelny) zebranie przedstawicieli duchowieństwa i świeckich w kościołach chrześcijańskich

synonim sɨ̃ˈnɔ̃ɲĩm n
synonyymi
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub dłuższe określenie równoważne znaczeniowo innemu lub o podobnym znaczeniu; bliskoznacznik

synonimiczny ˌsɨ̃nɔ̃ɲĩˈmʲit͡ʃnɨ adj
synonyyminen
(językoznawstwo, językoznawczy) od: synonim; bliskoznaczny

synowa sɨ̃ˈnɔva n
miniä
żona syna

syntagma sɨ̃nˈtaɡma n
syntagma
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa powiązanych gramatycznie i syntaktycznie słów, które mogą stanowić część zdania, np. podmiot, przydawkę, orzeczenie albo samodzielnie tworzą zdania bądź równoważniki zdań;

syntetyczny ˌsɨ̃ntɛˈtɨt͡ʃnɨ adj
synteettinen
taki, który jest sztucznie osiągany poprzez syntezę
taki, który łączy w całość dane elementy, ogarnia coś całościowo; uogólniający

synteza n
synteesi
połączenie wielu różnych elementów w całość, całościowe ujęcie zagadnienia

sypialnia sɨˈpʲjalʲɲa n
makuuhuone
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) pokój służący do spania

syrena sɨˈrɛ̃na n
seireeni sireeni
(mitologia, mitologiczny) stworzenie mityczne, początkowo pół kobieta, pół ptak, później pół kobieta, pół ryba; także bohaterka baśni i legend;
urządzenie alarmowe wytwarzające sygnał dźwiękowy;

syrop ˈsɨrɔp n
siirappi
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) roztwór leku w wodzie gęstością i smakiem przypominający syrop (1.1)
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, bardzo słodki i lepki roztwór cukru, zagęszczony sok

syrop klonowy ˈsɨrɔp klɔ̃ˈnɔvɨ n
vaahterasiirappi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) produkt spożywczy, wytwarzany z soku klonowego;

syryjski sɨˈrɨjsʲci adj
syyrialainen
odnoszący się do państwa Syria

system ˈsɨstɛ̃m n
järjestelmä systeemi
układ urządzeń współpracujących ze sobą;

system operacyjny ˈsɨstɛ̃m ˌɔpɛraˈt͡sɨjnɨ n
käyttöjärjestelmä
(informatyka, informatyczny) najbardziej podstawowe oprogramowanie komputera umożliwiające zarządzanie zasobami, sprzętem oraz komunikację z użytkownikiem;

system plików ˈsɨstɛ̃m ˈplʲikuf n
tiedostojärjestelmä
(informatyka, informatyczny) sposób zapisu plików i katalogów, umożliwiający późniejsze ich odczytanie;

systematyczny ˌsɨstɛ̃maˈtɨt͡ʃnɨ adj
systemaattinen
(biologia, biologiczny) dotyczący systematyki roślin lub zwierząt
wykonywany lub zdarzający się regularnie

systematyzacja ˌsɨstɛ̃matɨˈzat͡sʲja n
järjestelmällistäminen
ujęcie czegoś w system, porządkowanie

systemowy adj
systeeminen
odnoszący się do systemu

sytuacja ˌsɨtuˈ<sup>w</sup>at͡sʲja n
tilanne
zespół okoliczności, stan, w którym ktoś lub coś się znajduje lub coś się dzieje

sytuacyjny adj
tilanne-
dotyczący pewnej sytuacji

syty adj
kylläinen
taki, który zaspokoił głód, najadł się

syzyfowy adj
Sisyfoon
bezcelowy, skazany na niepowodzenie

szabla ˈʃabla n
sapeli säilä
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) jednosieczna broń z wygiętą klingą;

szablodziób ʃaˈblɔd͡ʑup n
avosetti
(ornitologia, ornitologiczny) Recurvirostra avosetta, ptak przybrzeżny o charakterystycznym czarnym i cienkim dziobie zagiętym w górę;

szablon ˈʃablɔ̃n n
malline
forma, wzór, według których wyrabia się seryjnie przedmioty

szach ʃax interjection
shakki šakki
(szachy, pojęcie szachowe) słowo wypowiadane przez gracza, gdy dał on szacha (1.1) przeciwnikowi

szach ʃax n
shakki šakki
(szachy, pojęcie szachowe) zagrożenie króla biciem;
šaahi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) tytuł monarchy w Persji a następnie w Iranie;

szachista ʃaˈxʲista n
šakinpelaaja
osoba grająca w szachy

szachować ʃaˈxɔvat͡ɕ v
šakata
w grze w szachy: dawać szacha (stwarzać zagrożenie zabicia króla przeciwnika)

szachownica ˌʃaxɔvʲˈɲit͡sa n
šakkilauta shakkilauta
(szachy, pojęcie szachowe) plansza do gry w szachy, składająca się z kwadratowych, dwukolorowych pól umieszczonych w taki sposób, że każdy kwadrat styka się całym bokiem z kwadratem o innym kolorze;

szachy ˈʃaxɨ n
shakki šakki
(szachy, pojęcie szachowe) gra dwuosobowa, w której gracze wykonują na przemian ruchy bierkami na czarno-białej planszy;

szacować v
arvioida
podawać wartość lub wielkość w przybliżeniu

szacunek ʃaˈt͡sũnɛk n
kunnioitus
cześć, poważanie dla kogoś lub czegoś

szadź ʃat͡ɕ n
huurre
(meteorologia, meteorologiczny) kryształki lodu powstałe na otoczeniu w wyniku resublimacji pary wodnej;

szafa ˈʃafa n
kaappi komero
mebel używany do przechowywania różnych przedmiotów;

szafir ˈʃafʲir n
safiiri
(jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny oszlifowany z szafiru (1.1) mineralnego
(mineralogia, mineralogiczny) niebieska odmiana korundu;

szafirowy adj
safiirinsininen
zrobiony z szafiru, dotyczący szafiru

szafot ˈʃafɔt n
mestauslava
(historia, historyczny, historycznie) rodzaj podwyższenia, na którym wykonywano publiczne egzekucje;

szafran ˈʃafrãn n
sahrami
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa otrzymywana z wysuszonych pręcików lub słupków krokusów
(botanika, botaniczny) (zobacz) krokus

szafranowy ˌʃafrãˈnɔvɨ adj
sahraminkeltainen
(książkowy) mający kolor intensywnie żółty, taki jak kolor sproszkowanego słupka kwiatu szafranu uprawnego

szahada ʃaˈxada n
šahada
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmańskie wyznanie wiary, jeden z pięciu filarów większości odłamów islamu

szakal ˈʃakal n
sakaali
(zoologia, zoologiczny) kilka gatunków z rodzaju Canis, drapieżnik podobny do wilka, lecz od niego mniejszy;

szakal złocisty n
kultasakaali
(zoologia, zoologiczny) Canis aureus, gatunek ssaka z rodziny psowatych;

szakszuka n
shakshuka
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa bliskowschodnia i północnoafrykańska na bazie papryki, pomidorów i cebuli, w których dusi się jajka, doprawiana zwykle kuminem;

szakłak ˈʃakwak n
orapaatsama
drzewo lub krzew z rodzaju szakłak (1.1)

szal ʃal n
hartiahuivi kaulaliina saali
prostokątny wyrób włókienniczy owijany wokół szyi i ramion

szaleniec ʃaˈlɛ̃ɲɛt͡s n
huimapää
(przenośnie, przenośnia) osoba, która nie panuje nad swoimi namiętnościami, nie zwraca uwagi na niebezpieczeństwo

szaleństwo ʃaˈlɛ̃j̃stfɔ n
hulluus
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna

szalik ˈʃalʲik n
kaulaliina
pas materiału służący do owijania szyi

szalom interjection
šalom
pozdrowienie żydowskie

szalony ʃaˈlɔ̃nɨ adj
hullu
niezrównoważony, impulsywny, nieobliczalny

szalotka ʃaˈlɔtka n
salottisipuli
(botanika, botaniczny) Allium ascalonicum L., gatunek byliny z rodziny czosnkowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z cebulek tej rośliny

szaman ˈʃãmãn n
šamaani
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wśród niektórych ludów azjatyckich, np. u Eskimosów i Indian, człowiek uważany za pośrednika między duchami, bóstwami, demonami a ludźmi, osoba o nadprzyrodzonej mocy, czarodziej i znachor pierwotnej religii szamanizmu;

szamanizm ʃãˈmãɲism̥ n
šamanismi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wierzenia i praktyki religijne bazujące na animizmie i instytucji szamanów;

szambo ˈʃãmbɔ n
likakaivo
(technologia, technika, techniczny) zbiornik, do którego trafiają fekalia

szampan ˈʃãmpãn n
samppanja
białe wino musujące, oryginalnie produkowane w Szampanii;

szampon ˈʃãmpɔ̃n n
hiustenpesuaine shampoo sampoo
płynny środek do mycia włosów lub sierści;

szanować ʃãˈnɔvat͡ɕ v
kunnioittaa
mieć szacunek do kogoś lub czegoś, darzyć kogoś lub coś szacunkiem; odnosić się, zwracać się do kogoś z szacunkiem

szansa ˈʃãw̃sa n
mahdollisuus
prawdopodobieństwo, możliwość powodzenia w jakiejś sprawie, osiągnięcia sukcesu lub zaistnienia jakichś pożądanych okoliczności

szanta n
hurtanminttu
(botanika, botaniczny) bylina z rodzaju szant (1.1)

szantaż ˈʃãntaʃ n
kiristys
wymuszanie czegoś na kimś pod groźbą ujawnienia jakichś kompromitujących lub wstydliwych informacji o tym kimś; także pod groźbą wykonania czynu innego typu (np. przemocy wobec bliskich)

szantażować ˌʃãntaˈʒɔvat͡ɕ v
kiristää
stosować szantaż wobec kogoś

szantażysta ˌʃãntaˈʒɨsta n
kiristäjä
ten, kto stosuje szantaż, kto szantażuje kogoś

szara eminencja ˈʃara ˌɛ̃mʲĩˈnɛ̃nt͡sʲja n
harmaa eminenssi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba zakulisowo sprawująca władzę lub skrycie i anonimowo wpływająca na podejmowanie istotnych decyzji, zarazem nie pełniąca funkcji adekwatnych do tych czynności

szara strefa ˈʃara ˈstrɛfa n
harmaa talous
(ekonomia, ekonomiczny) niezakazana przez prawo działalność gospodarcza odbywająca się z pominięciem prawa (przez m.in. niepłacenie podatków);

szarawary n
haaremihousut
(etnografia, etnograficzny) (krawiectwo) długie, bufiaste spodnie pochodzenia wschodniego, zwykle z miękkiej tkaniny; w Polsce noszone zwłaszcza w XVI-XVII wieku;

szarawy ʃaˈravɨ adj
harmahtava
w kolorze podobnym do szarego

szarańcza ʃaˈrãj̃n͇t͡ʃa n
kulkusirkka
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad przypominający konika polnego, szkodnik upraw;

szariat ˈʃarʲjat n
šari'a
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) prawo muzułmańskie;

szarlatan n
puoskari
oszust wykorzystujący łatwowierność ludzi, który zwodzi ich swoimi rzekomymi umiejętnościami i kwalifikacjami oraz ciągnie z tego zyski

szarogłaz n
grauvakka
(geologia, geologiczny) szara lub zielonkawa skała osadowa, zawierająca ziarna kwarcu, skaleni, łyszczyków i okruchy innych skał

szary ˈʃarɨ adj
harmaa
w kolorze pośrednim między czarnym a białym

szarłat ˈʃarwat n
revonhäntä
(botanika, botaniczny) roślina trawiasta z rodzaju Amaranthus;

szarża ˈʃarʒa n
rynnäkkö
(wojskowość, wojskowy) gwałtowne natarcie kawalerii

szaszłyk ˈʃaʃwɨk n
saslik
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa składająca się z kawałków mięsa, zwykle baraniny, przekładanych plasterkami warzyw (np. cebula, papryka), boczku, słoniny itp., nadzianych na szpikulec, pieczona na rożnie lub grillowana;

szatnia ˈʃatʲɲa n
narikka pukuhuone
pomieszczenie w teatrze, szkole, lokalu gastronomicznym itp., gdzie pozostawia się wierzchnie okrycia

szatniarz ˈʃatʲɲaʃ n
narikanhoitaja
osoba pracująca w szatni instytucji o otwartym lub półotwartym dostępie (teatry, szkoły), przyjmująca i wydająca odzież wierzchnią w czasie pobytu klientów w tych instytucjach;

szałamaja ˌʃawãˈmaja n
skalmeija
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument muzyczny wydający przenikliwe dźwięki, rodzaj piszczałki z bocznymi otworami; pochodzący z Azji;

szałwia ˈʃawvʲja n
salvia
(botanika, botaniczny) Salvia, rodzaj roślin zielnych, półkrzewów i krzewów z rodziny jasnowatych;

szczapa ˈʃt͡ʃapa n
halko
kawałek odłupanego lub porąbanego siekierą drewna

szczaw ʃt͡ʃaf n
suolaheinä hierakka
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina z rodzaju Rumex L.;

szczawian n
oksalaatti
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu szczawiowego;

szczawik ˈʃt͡ʃavʲik n
käenkaali
roślina dwuliścienna z rodzaju Oxalis L.;

szczawik zajęczy n
ketunleipä
(botanika, botaniczny) Oxalis acetosella L., gatunek roślin z rodziny szczawikowatych;

szczebel ˈʃt͡ʃɛbɛl n
astin
poprzeczny drążek lub pręt w drabinie

szczególnie ʃt͡ʃɛˈɡulʲɲɛ adv
erityisen
w sposób szczególny, specjalny, w większym stopniu
erityisesti
zwłaszcza

szczegółowo adv
yksityiskohtaisesti
w sposób szczegółowy, z uwzględnieniem szczegółów

szczegółowy ˌʃt͡ʃɛɡuˈwɔvɨ adj
yksityiskohtainen
mający cechy szczegółu; dokładny

szczekać ˈʃt͡ʃɛkat͡ɕ v
haukkua
(zoologia, zoologiczny) o psie, lisie, szakalu: wydawać krótki, urywany głos

szczekuszka ʃt͡ʃɛˈkuʃka n
pika
(zoologia, zoologiczny) Ochotona, niewielki, skoczny ssak;

szczelina ʃt͡ʃɛˈlʲĩna n
halkeama
wąski, podłużny otwór

szczelinomierz ˌʃt͡ʃɛlʲĩˈnɔ̃mʲjɛʃ n
rakotulkki
(metrologia, metrologiczny) przyrząd do pomiaru szerokości szczelin;

szczeliwo n
tiiviste
(technologia, technika, techniczny) materiał służący jako element uszczelniający;

szczelny adj
ilmatiivis
taki, który nie przepuszcza czego lub kogo; doskonale dopasowany

szczeniak ˈʃt͡ʃɛ̃ɲak n
pentu
(przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) lub (pogardliwie, pogardliwy) chłopiec postępujący niepoważnie, zachowujący się w sposób niedojrzały

szczenięcy ʃt͡ʃɛ̃ˈɲɛ̃nt͡sɨ adj
penikan
właściwy szczenięciu

szczepienie ʃt͡ʃɛˈpʲjɛ̇̃ɲɛ n
rokotus
(medycyna, medyczny) podanie szczepionki w formie zastrzyku

szczepionka ʃt͡ʃɛˈpʲjɔ̃nka n
rokote
(medycyna, medyczny) preparat pochodzenia biologicznego, zawierający osłabione żywe lub zabite drobnoustroje chorobotwórcze lub fragmenty ich struktury stosowany w celu wywołania odpowiedzi immunologicznej i odporności;

szczepić ˈʃt͡ʃɛpʲit͡ɕ v
rokottaa
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) podawać szczepionkę

szczerba ˈʃt͡ʃɛrba n
kolhu
ubytek powstały w wyniku odpadnięcia, wyłamania fragmentu czegoś; miejsce wyszczerbione

szczerbaty ʃt͡ʃɛrˈbatɨ adj
jolla on rako etuhampaiden välissä
(potocznie, potoczny) pozbawiony jednego lub kilku zębów przednich

szczerość ˈʃt͡ʃɛrɔɕt͡ɕ n
vilpittömyys
cecha tego, kto jest szczery

szczery ˈʃt͡ʃɛrɨ adj
vilpitön
dotyczący szczerości; taki, który mówi prawdę; wyraża się szczerze, nie ukrywa tego, co myśli i czuje

szczerze ˈʃt͡ʃɛʒɛ adv
jos totta puhutaan
od: szczery

szczeć n
karstaohdake
włosy pokrywające skórę zwierzęcą;

szczodry ˈʃt͡ʃɔdrɨ adj
antelias
hojny, dający coś obficie

szczoteczka do zębów ʃt͡ʃɔˈtɛt͡ʃka dɔ‿ˈzɛ̃mbuf n
hammasharja
mała szczoteczka umieszczona na długiej rączce przeznaczona do mycia zębów;

szczotka ˈʃt͡ʃɔtka n
harja
narzędzie do czyszczenia składające się z oprawki i przymocowanego do niej miękkiego włosia

szczotka do włosów ˈʃt͡ʃɔtka dɔ‿ˈvwɔsuf n
hiusharja
(fryzyjski) przedmiot służący do czesania, modelowania włosów

szczudłak ˈʃt͡ʃudwak n
pitkäjalka
(ornitologia, ornitologiczny) Himantopus himantopus, średniej wielkości ptak o bardzo długich nogach, należący do rzędu siewkowych;

szczujnia n
skandaalilehti
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) medium (stacja telewizyjna, gazeta, serwis internetowy itp.) postrzegane jako stronnicze i propagujące nienawiść polityczną lub społeczną, niekiedy wobec konkretnych osób

szczupak ˈʃt͡ʃupak n
hauki
(ichtiologia, ichtiologiczny) długa ryba drapieżna;

szczur ʃt͡ʃur n
rotta
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodziny myszowatych;

szczur lądowy n
maakrapu
(przenośnie, przenośnia) (pogardliwie, pogardliwy) osoba nieobeznana z morzem, nieumiejąca żeglować

szczuroskoczek n
kengururotta
(zoologia, zoologiczny) Dipodomys J.E. Gray, mały gryzoń północnoamerykański z rodziny karłomyszowatych;

szczygieł ˈʃt͡ʃɨɟɛw n
tikli
(ornitologia, ornitologiczny) mały i barwny ptak eurazjatycki;

szczypać v
nipistää
ściskać krótko i boleśnie czyjąś skórę

szczypta ˈʃt͡ʃɨpta n
hyppynen
(przenośnie, przenośnia) niewielka ilość jakiejś niematerialnej cechy
niewielka ilość jakiejś substancji sypkiej, taka jaką można ująć końcami palców

szczyt ʃt͡ʃɨt n
huippukokous
(przenośnie, przenośnia) górna granica czegoś (zwykle niematerialnego)
(przenośnie, przenośnia) obrady ważnych osób
najwyższy punkt góry

szczęka ˈʃt͡ʃɛ̃ŋka n
leuka
kość czaszki (górna nieruchoma i dolna ruchoma), w której osadzone są zęby

szczęście ˈʃt͡ʃɛ̃w̃ɕt͡ɕɛ n
onnellisuus onni
uczucie radości i zadowolenia
onni tuuri
powodzenie w jakichś działaniach, pomyślny zbieg okoliczności

szczęście w nieszczęściu n
onni onnettomuudessa
szczęśliwy przypadek, który sprawił, że nieszczęście nie było tak groźne, jak się wydawało

szczęśliwego Nowego Roku ˌʃt͡ʃɛ̃w̃ɕlʲiˈvɛɡɔ nɔˈvɛɡɔ ˈrɔku interjection
hyvää uutta vuotta onnellista uutta vuotta
…używana do życzenia komuś pomyślnego rozpoczynającego się roku

szczęśliwej drogi interjection
hyvää matkaa
życzenie dobrego i bezpiecznego podróżowania

szczęśliwie adv
onnekkaasti
na szczęście
ze szczęściem, zaznając szczęścia, z powodzeniem

szczęśliwy ʃt͡ʃɛ̃w̃ɕˈlʲivɨ adj
onnellinen
odczuwający szczęście
przynoszący szczęście
korzystny

szef ʃɛf n
johtaja
osoba kierująca grupą ludzi, zespołem

szejk n
šeikki
(etnografia, etnograficzny) tytuł przywódcy gminy muzułmańskiej

szekel ˈʃɛkɛl n
sekeli
(jednostka monetarna) waluta Izraela;

szekla n
sakkeli
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) element metalowy do łączenia części takielunku;

szelest ˈʃɛlɛst n
kahina
onomatopeja, cichy dźwięk towarzyszący poruszaniu się liści, kartek papieru, sztywnych tkanin itp.

szelit ˈʃɛlʲit n
scheeliitti
(mineralogia, mineralogiczny) wolframian wapnia; biały, szary, bądź żółtawy minerał będący istotnym źródłem rudy wolframu;

szept n
kuiskaus
bezdźwięczny, cichy głos, słyszany tylko z bliska

szept sceniczny n
teatterikuiskaus
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) ostentacyjny, dobrze słyszalny szept

szeptać ˈʃɛptat͡ɕ v
kuiskata
mówić szeptem (cicho, nie powodując drgań wiązadeł głosowych)

szereg ˈʃɛrɛk n
sarja
(matematyka, matematyczny) wyrażenie będące sumą skończonej lub nieskończonej liczby składników

szeregowo adv
sarjaan
w szeregu, kolejno

szeregowy ˌʃɛrɛˈɡɔvɨ n
sotamies
(wojskowość, wojskowy) najniższy stopień wojskowy;

szermierka ʃɛrˈmʲjɛrka n
miekkailu
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, stanowiąca walkę bronią białą, jak szpada, floret i szabla
sztuka władania białą bronią

szermierz ˈʃɛrmʲjɛʃ n
miekkailija
(sport, sportowy) sportowiec uprawiający szermierkę
człowiek władający lekką białą bronią

szeroki ʃɛˈrɔci adj
laaja leveä
mający określony wymiar poprzeczny

szeroko ʃɛˈrɔkɔ adv
laajasti
na określony wymiar w poprzek
rozlegle wszerz, na dużą odległość w poprzek

szerokokątny ˌʃɛrɔkɔˈkɔ̃ntnɨ adj
laajakulma
(fotografia) charakteryzujący się szerokim kątem widzenia, obejmujący szerokie pole widzenia

szerokość ʃɛˈrɔkɔɕt͡ɕ n
leveys
poprzeczny wymiar obiektu
leveysaste
(geografia, geograficzny) (zobacz) szerokość geograficzna

szerszeń ˈʃɛrʃɛ̃ɲ n
herhiläinen
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) większy od osy owad drapieżny;

szeryf ˈʃɛrɨf n
seriffi sheriffi
w Anglii: urzędnik w hrabstwie należącym do króla, pełniący funkcję administratora;
w USA: policjant lub urzędnik nadzorujący aparat policyjny na terenie hrabstwa;

szesnastka ʃɛsˈnastka n
kuudestoistaosanuotti
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk o czasie trwania równym 1/16 całej nuty;

szesnastkowy adj
heksadesimaalinen
(matematyka, matematyczny) związany z liczbą szesnaście, dotyczący liczby szesnaście

szesnasty ʃɛsˈnastɨ adj
kuudestoista
od 16

szesnaście ʃɛsˈnaɕt͡ɕɛ cardinalNumeral
kuusitoista
16

szew ʃɛf n
ommel
miejsce zszycia dwóch fragmentów tkaniny
sauma
(anatomia, anatomiczny) nieruchome połączenie kości przy pomocy bardzo krótkich włókien łącznotkankowych;
(medycyna, medyczny) operacyjne zszycie tkanek miękkich;

szewc ʃɛft͡s n
suutari
(rzemiosło, rzemieślniczy) człowiek, który ręcznie robi i naprawia buty;

szezlong ˈʃɛzlɔ̃ŋk n
lepotuoli
kanapa o długim wąskim siedzeniu z jednym lub dwoma oparciami, na której można odpoczywać w pozycji półleżącej;

sześcian ˈʃɛɕt͡ɕãn n
kuutio
(geometria) prostopadłościan, którego każda ze ścian jest kwadratem;
(matematyka, matematyczny) wynik podniesienia do trzeciej potęgi;

sześcienny adj
kuutio
(matematyka, matematyczny) odpowiadający sześcianowi

sześciojęzyczny ˌʃɛɕt͡ɕɔ̇jɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ adj
kuusikielinen
posługujący się sześcioma językami

sześciokąt ʃɛɕˈt͡ɕɔkɔ̃nt n
kuusikulmio heksagoni
(geometria) wielokąt mający sześć boków;

sześciokątny ˌʃɛɕt͡ɕɔˈkɔ̃ntnɨ adj
kuusikulmainen
mający sześć kątów
zbliżony kształtem do sześciokąta

sześciopak ʃɛɕˈt͡ɕɔpak n
kuuden pakkaus
(handel, handlowy) paczka zbiorcza po sześć sztuk towaru
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) wyraziste mięśnie brzucha

sześciościan n
heksaedri
(geometria) wielościan o sześciu ścianach (pojęcie ogólniejsze niż sześcian)

sześć ʃɛɕt͡ɕ cardinalNumeral
kuusi
liczba 6

szisza ˈʃʲiʃa n
hooka
rodzaj fajki wodnej popularnej w krajach arabskich;

szkalować v
panetella
rozgłaszać fałszywe informacje; rzucać oszczerstwa

szkaplerz ˈʃkaplɛʃ n
skapulaari
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) część stroju zakonnego, prostokątny płat sukna z otworem, nakładany przez głowę na habit
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dwa małe kawałki sukna z wyszytym imieniem Matki Boskiej lub Chrystusa, połączone tasiemkami, noszone na piersiach, pod ubraniem, przez członków bractw religijnych lub osoby świeckie
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) medalik z wizerunkiem Matki Boskiej

szkaradnica n
kivikala velhokala
(ichtiologia, ichtiologiczny) Synanceia verrucosa, jadowita ryba morska z rodziny skorpenowatych;

szkarłat n
helakanpunainen
szkarłatny kolor

szkarłatny ʃkarˈwatnɨ adj
helakanpunainen
(książkowy) mający kolor ciemnoczerwony, taki jak kolor szkarłatu, podobny do koloru krwi

szkarłupień n
piikkinahkainen
(zoologia, zoologiczny) Echinodermata Klein, typ halobiontyczne, bezkręgowe zwierzę wtórouste o wtórnej symetrii promienistej;

szkic ʃʲcit͡s n
luonnos
wykonany ołówkiem delikatny zaczątek obrazu, planu architektonicznego budynku
(przenośnie, przenośnia) zarys, konspekt, plan pracy
rysunek przedstawiający jakieś wydarzenie, mapka z zaznaczonymi ważnymi miejscami, akcjami/działaniami (np. przemieszczanie się wojsk, ruch pojazdów)

szkicować v
luonnostella
(sztuka) wykonywać szkic jako zarysy rysunku
przedstawiać szkic jako wstępny projekt, ogólny plan, zarys czego

szkielet ˈʃʲcɛlɛt n
luuranko
(anatomia, anatomiczny) ogół kości w danym organizmie;
(przenośnie, przenośnia) struktura, ogólny zarys czegoś
(technologia, technika, techniczny) podstawa konstrukcji

szkier ʃʲcɛr n
kari
(geografia, geograficzny) skalista wysepka o powierzchni wygładzonej przez lodowiec;

szkiełko zegarkowe n
kellolasi
(chemia, chemiczny) rodzaj szklanego sprzętu laboratoryjnego, o kształcie okrągłego fragmentu sfery;

szklanka ˈʃklãnka n
lasi
szklane naczynie, z którego się pije;

szklarnia ˈʃklarʲɲa n
kasvihuone
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) przeszklona budowla, w której utrzymuje się w sztuczny sposób optymalne warunki do rozwoju roślin;

szklarz n
lasittaja lasimestari
rzemieślnik trudniący się szkleniem okien lub wytwarzaniem szklanych przedmiotów

szkliwo ˈʃklʲivɔ n
hammaskiille
(anatomia, anatomiczny) twarda tkanka łączna pokrywająca koronę zęba;

szkocki ˈʃkɔt͡sʲci adj
skotlantilainen
odnoszący się do Szkocji; związany ze Szkocją, ze Szkotami

szkoda ˈʃkɔda n
vahinko
krzywda, strata

szkoda ˈʃkɔda v
harmi
być żal, być przykro

szkodliwy ʃkɔˈdlʲivɨ adj
vahingollinen haitallinen
przynoszący szkodę, zagrożenie, niebezpieczeństwo

szkodnik ˈʃkɔdʲɲik n
kiusankappale
zwierzę wyrządzające szkody gospodarcze;

szkorbut n
keripukki
(medycyna, medyczny) ostra postać awitaminozy wywołanej brakiem witaminy C;

szkoła ˈʃkɔwa n
koulu
(edukacja, edukacyjny) instytucja edukacyjna;

szkoła podstawowa ˈʃkɔwa ˌpɔtstaˈvɔva n
peruskoulu
(edukacja, edukacyjny) szkoła, w której dzieci zaczynają obowiązkową naukę;

szkoła wyższa n
korkeakoulu
(edukacja, edukacyjny) szkoła kształcąca najwyżej kwalifikowanych pracowników w zakresie ustalonych dziedzin

szkoła średnia ˈʃkɔwa ˈɕrɛdʲɲa n
lukio
(edukacja, edukacyjny) szkoła ogólnokształcąca, techniczna lub zawodowa

szkuner ˈʃkũnɛr n
kuunari
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej dwa maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie skośne;

szkwał n
kuuropuuska
silny powiew wiatru nad akwenem

szkło ʃkwɔ n
lasi
twardy, kruchy i przezroczysty materiał produkowany głównie z krzemionki;

szlaban ˈʃlabãn n
puomi
(motoryzacja) ruchoma zapora blokująca ruch samochodów

szlachar ˈʃlaxar n
tukkakoskelo
(ornitologia, ornitologiczny) Mergus serrator, wędrowny ptak wodny półkuli północnej z charakterystycznym czubem na głowie;

szlachcic ˈʃlaxʲt͡ɕit͡s n
aatelismies
członek szlachty

szlachetny ʃlaˈxɛtnɨ adj
jalo
taki, który postępuje dobrze, uczciwie, w sposób wspaniałomyślny, prawy, sprawiedliwy, bezinteresowny

szlachta ˈʃlaxta n
aateli
(historia, historyczny, historycznie) ludzie należący do tego stanu
(historia, historyczny, historycznie) warstwa społeczna wywodząca się z rycerstwa;

szlafmyca n
yömyssy
(dawniej, dawny) miękka czapka męska nakładana do spania; używana też jako poranne nakrycie głowy

szlafrok ˈʃlafrɔk n
aamutakki
(krawiectwo) domowy ubiór przypominający lekki płaszcz bez zapięć

szlifierz ˈʃlʲifʲjɛʃ n
timantinhioja
(zawód, zawodowy, zawodowo) pracownik zajmujący się szlifowaniem;

szlifować ʃlʲiˈfɔvat͡ɕ v
hioa
(technologia, technika, techniczny) nadawać gładkość, dokładne wymiary oraz połysk obrabianym przedmiotom z metalu, szkła, drewna przy pomocy narzędzi ściernych, ścierać, wygładzać, polerować

szmaragd ˈʃmarakt n
smaragdi
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) przezroczysta odmiana berylu barwy zielonej;
(jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny, oszlifowany szmaragd (1.1)

szmer ʃmɛr n
kohina
cichy, głuchy dźwięk przypominający szeleszczenie

szmergiel n
smirgeli
(mineralogia, mineralogiczny) twarda skała stosowana jako materiał ścierny;

szminka ˈʃmʲĩnka n
huulipuna
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk używany do barwienia ust
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) kosmetyk używany do wykonania charakteryzacji, makijażu scenicznego aktora

sznaucer ˈʃnawt͡sɛr n
snautseri
(kynologia, kynologiczny) typ psa pochodzący z Niemiec

sznur ʃnur n
nuora
splot wielu włókien w jedno grubsze cięgno;

sznurek ˈʃnurɛk n
naru
cienka linka zbudowana z włókien; węższy sznur

sznurowadło ˌʃnurɔˈvadwɔ n
kengännauha
taśma używana do wiązania (sznurowania) butów;

sznycel ˈʃnɨt͡sɛl n
vasikanleike
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kotlet z bitych i panierowanych plastrów mięsa, najczęściej z cielęciny

szogun n
shōgun
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) japoński wódz naczelny, generał, zwierzchnik sił zbrojnych;

szok n
jymy-yllätys
intensywna reakcja psychiczna, która jest wywołana gwałtownym, zazwyczaj negatywnym przeżyciem lub wydarzeniem

szop ʃɔp n
pesukarhu
(zoologia, zoologiczny) Procyon, rodzaj ssaka z rodziny szopowatych;

szop pracz ˈʃɔp ˈːrat͡ʃ n
pesukarhu
(zoologia, zoologiczny) szop z gatunku, u którego obserwowano płukanie pokarmu przed spożyciem;

szopa ˈʃɔpa n
vaja
lekki, drewniany budynek gospodarczy lub magazynowy

szorstki ˈʃɔrstʲci adj
karhea
mający niegładką, chropawą powierzchnię

szorty ˈʃɔrtɨ n
shortsit sortsit
krótkie spodnie o sportowym kroju

szowinizm ʃɔˈvʲĩɲism̥ n
sovinismi šovinismi chauvinismi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrajna postać nacjonalizmu, w której bezkrytyczne uwielbienie do własnego narodu jest połączone z pogardą i wrogością wobec mniejszości narodowych i innych narodów;

szowinizm gatunkowy ʃɔˈvʲĩɲizm ˌɡatũŋˈkɔvɨ n
spesismi
(neologizm) postawa stawiająca interesy własnego gatunku ponad interesami innych gatunków;

szpadel ˈʃpadɛl n
lapio
narzędzie obsługiwane dwoma rękami, służące do kopania, z metalową częścią roboczą

szpagat ˈʃpaɡat n
spagaatti
ćwiczenie gimnastyczne polegające na rozciągnięciu nóg do linii poziomej;

szpak ʃpak n
kottarainen
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki i ciemny, prawie czarny ptak;

szparag ˈʃparak n
parsa
(botanika, botaniczny) Asparagus L., rodzaj roślin o długich pędach i łuskowatych listkach;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalny pęd szparaga lekarskiego

szpic fiński ˈʃpʲit͡s ˈfʲĩj̃sʲci n
suomenpystykorva
(kynologia, kynologiczny) rasa niedużych energicznych psów o intensywnie rudym umaszczeniu z grupy szpiców myśliwskich pochodzących z Finlandii;

szpieg ʃpʲjɛk n
vakooja vakoilija
osoba zajmująca się szpiegostwem;

szpiegostwo n
vakoilu
praca szpiega, ogół działań mających na celu zdobycie i przekazanie władzom obcego państwa tajemnice państwowe lub wojskowe

szpiegować v
vakoilla
działać jako szpieg; przekazywać innym podmiotom tajemnice państwowe lub wojskowe

szpik ʃpʲik n
luuydin
(biologia, biologiczny) miękka, silnie ukrwiona, mająca gąbczastą konsystencję tkanka znajdująca się wewnątrz kości;

szpilka ˈʃpʲilka n
neula
(krawiectwo) mały, cieniutki pręt zakończony główką z metalu lub kolorowego plastiku, służący do mocowania np. tkaniny
(botanika, botaniczny) wąski, ostry liść u drzew iglastych
piikkikorkokenkä
(obuwnictwo, obuwniczy) kobiecy but ze szpilką (1.2)
stilettikorko
(obuwnictwo, obuwniczy) cienki i wysoki obcas w bucie

szpinak ˈʃpʲĩnak n
pinaatti
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) Spinacia oleracea, szpinak warzywny, roślina warzywna o podłużnych, szpiczastych liściach

szpinet n
spinetti
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny popularny w XVI-XVIII w., będący mniejszą odmianą klawesynu

szpital ˈʃpʲital n
sairaala
(medycyna, medyczny) zakład lecznictwa zamkniętego służący badaniu i leczeniu pacjentów wymagających hospitalizacji;

szpital polowy n
kenttäsairaala
(medycyna, medyczny) tymczasowa kliniczna instytucja medyczna obsługująca rannych żołnierzy, ofiary katastrof i klęsk żywiołowych;

szpital psychiatryczny n
mielisairaala
(medycyna, medyczny) kliniczna instytucja medyczna, która zajmuje się leczeniem chorób psychicznych

szpon ʃpɔ̃n n
kynsi
(ornitologia, ornitologiczny) ostry, zakrzywiony pazur ptaków drapieżnych;

szprycha ˈʃprɨxa n
puola
(technologia, technika, techniczny) pręt łączący piastę koła z jego obręczą

szrapnel ˈʃrapnɛl n
srapnelli
(wojskowość, wojskowy) pocisk artyleryjski zawierający metalowe odłamki, które rozpryskują się podczas wybuchu zapalnika czasowego;

szron ʃrɔ̃n n
kuura
warstwa kryształków lodu powstałych z zamarzającej pary wodnej osadzająca się na przedmiotach;

sztaba n
harkko
(jubilerstwo, jubilerski) bryła metalu szlachetnego o prostokątnej podstawie

sztafeta n
viesti
(sport, sportowy) bieg ze zmiennikami

sztaluga n
maalausteline
(sztuka) stojak, zwykle trójnogi, służący do pokazywania obrazów, a podczas powstawania obrazu do utrzymywania go w dogodnej dla malarza pozycji;

sztandar ˈʃtãndar n
standaari
chorągiew, która jest symbolem organizacji, związku lub narodu;

sztanga ˈʃtãŋɡa n
levytanko
(sport, sportowy) ciężar podnoszony w zawodach ciężarowców;

sztokholmski ʃtɔkˈxɔlm̥sʲci adj
tukholmalainen
odnoszący się do miasta Sztokholm

sztolnia ˈʃtɔlʲɲa n
tunneli
sztucznie wykonany podziemny korytarz prowadzący ze stoku góry do jej wnętrza, poziomo lub pod niewielkim nachyleniem;

sztruks n
vakosametti
(włókiennictwo) prążkowana tkanina bawełniana, rzadziej wełniana;

sztuczna inteligencja n
tekoäly keinoäly
(technologia, technika, techniczny) (informatyka, informatyczny) inteligencja wykazywana przez urządzenia sztuczne;

sztuczny ˈʃtut͡ʃnɨ adj
keinotekoinen
imitujący coś naturalnego, wytworzony przez człowieka

sztuka ˈʃtuka n
taide
(sztuka) twórczość artystyczna
umiejętność wymagająca szczególnych zdolności

sztuka walki n
kamppailulaji
(sport, sportowy) umiejętność walki wręcz, niekiedy bronią białą, zdobywana poprzez trening;

sztuki piękne ˈʃtuci ˈpʲjɛ̃ŋknɛ n
taide
termin obejmujący dziedziny twórczości artystycznej: sztuki plastyczne, literaturę i muzykę

szturchać v
tökätä
delikatnie pchać lub uderzać zaczepnie lub niechcący

sztućce ˈʃtut͡ɕt͡sɛ n
aterimet ruokailuvälineet
komplet sztućców

sztylet ˈʃtɨlɛt n
tikari
krótka broń biała o cienkim ostrzu;

sztywny ˈʃtɨvnɨ adj
jäykkä
niepoddający się wyginaniu, odporny na zginanie, zmiany

szubienica ˌʃubʲjɛ̇̃ˈɲit͡sa n
hirsipuu
konstrukcja służąca do wykonywania kary śmierci przez powieszenie;

szuflada ʃufˈlada n
vetolaatikko
wysuwana, otwarta od góry skrzynka, stanowiąca część mebla i służąca do przechowywania różnych przedmiotów;

szukać ˈʃukat͡ɕ v
etsiä
podejmować działanie w celu odnalezienia kogoś lub czegoś, próbować znaleźć

szuler ˈʃulɛr n
korttihai
(termin karciany) osoba oszukująca podczas gry w karty

szum ʃũm n
kohina
przeciągły, jednostajny szmer; hałas, zakłócający odbiór;

szumieć ˈʃũmʲjɛ̇t͡ɕ v
humahtaa
powodować szum

szumówka n
kuorija
rodzaj łyżki cedzakowej do zbierania szumowin

szwa n
švaa
(fonetyka, fonetyczny) średnio centralna samogłoska zaznaczana w międzynarodowym alfabecie fonetycznym symbolem [ə];

szwabski ˈʃfapsʲci adj
schwabilainen
dotyczący Szwabii, związany ze Szwabią

szwaczka ˈʃfat͡ʃka n
ompelijatar
kobieta zawodowo szyjąca w szwalni

szwadron n
eskadroona
(wojskowość, wojskowy) (jeździectwo, jeździecki) pododdział kawalerii konnej będący odpowiednikiem kompanii lub batalionu w piechocie;

szwagier ˈʃfaɟɛr n
lanko
brat żony
mąż siostry

szwagierka ʃfaˈɟɛrka n
käly
siostra żony lub męża
żona szwagra

szwajcarski ʃfajˈt͡sarsʲci adj
sveitsiläinen
związany ze Szwajcarią, dotyczący Szwajcarii

szwedzki ˈʃfɛt͡sʲci adj
ruotsalainen ruotsi
związany ze Szwecją lub Szwedami, dotyczący Szwecji lub Szwedów

szwedzki ˈʃfɛt͡sʲci n
ruotsi ruotsalainen
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Szwecji;

szwedzkojęzyczny ˌʃfɛt͡skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ adj
ruotsinkielinen
posługujący się językiem szwedzkim
spisany, stworzony w języku szwedzkim
taki, którego mieszkańcy posługują się językiem szwedzkim

szyb ʃɨp n
hissikuilu
(górnictwo, górniczy) szyb (1.1) wraz z instalacją naziemną, niezbędną do prowadzenia wydobycia lub innych podziemnych prac
pionowy sztuczny kanał w ziemi, budynku, itp.

szyba ˈʃɨba n
ikkunaruutu
płyta ze szkła;

szyberdach ʃɨˈbɛrdax n
kattoikkuna
(motoryzacja) rodzaj okna zainstalowanego w dachu samochodu;

szybki ˈʃɨpʲci adj
nopea
poruszający, odbywający się z dużą prędkością

szybko ˈʃɨpkɔ adv
nopeasti pikaisesti
z dużą prędkością

szybkość ˈʃɨpkɔɕt͡ɕ n
nopeus vauhti
cecha charakteryzująca obiekty poruszające się szybko lub dziejące się szybko

szybolet n
šibbolet
hasło rozpoznawcze ułożone tak, by zawierało zgłoski, których nie potrafi poprawnie wypowiedzieć cudzoziemiec;

szybowiec ʃɨˈbɔvʲjɛt͡s n
purjelentokone liitokone
(lotnictwo, lotniczy) samolot bez własnego napędu, utrzymujący się dzięki wstępującym prądom powietrza oddziałującym na skrzydła;

szyderczy adj
pilkallinen
wyrażający kpinę, szyderstwo

szydełkować ˌʃɨdɛwˈkɔvat͡ɕ v
virkata
(rękodzieło, rękodzielniczy) wytwarzać wyroby tekstylne używając szydełka, robić na szydełku

szydzić ˈʃɨd͡ʑit͡ɕ v
pilkata
wyśmiewać się z kogoś, drwić, odnosić się z pogardą

szydło ˈʃɨdwɔ n
purasin naskali
ostry kolec na trzonku;

szyfon ˈʃɨfɔ̃n n
sifonki
(włókiennictwo) cienka, przewiewna i półprzezroczysta tkanina o splocie płóciennym z mocno skręconych nitek jedwabnych lub bawełnianych, używana do produkcji bielizny, sukni, szali itp.

szyfr ʃɨfr̥ n
salaaja
kod znaków, znany tylko niektórym osobom, umożliwiający im komunikację i zabezpieczający przekazywane informacje przed poznaniem przez inne osoby;

szyfrogram n
salakirjoitus
zaszyfrowana wiadomość;

szyfrowanie ˌʃɨfrɔˈvãɲɛ n
salaus
(rzeczownik odczasownikowy) od szyfrować

szyita ʃɨˈ<sup>j</sup>ita n
šiia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca szyizmu, szyickiego nurtu w islamie

szyja ˈʃɨja n
kaula
(anatomia, anatomiczny) część ciała łącząca głowę z korpusem

szyjka n
kaula
górna, wąska część butelki, dzbanka lub konewki
(zdrobniale) od: szyja

szyjka macicy ˈʃɨjka maˈt͡ɕit͡sɨ n
kohdunkaula
(anatomia, anatomiczny) dolna część mięśniówki macicy łącząca pochwę z jamą macicy;

szyjny adj
kaula
związany z szyją, dotyczący szyi

szyling ˈʃɨlʲĩŋk n
šillinki
(historia, historyczny, historycznie) moneta angielska;
(jednostka monetarna) waluta kilku krajów afrykańskich;

szympans ˈʃɨ̃mpãw̃s n
simpanssi
(zoologia, zoologiczny) Pan, człekokształtna, bezogonowa małpa afrykańska;

szyna ˈʃɨ̃na n
kisko
(technologia, technika, techniczny) specjalnie wyprofilowana sztaba przeznaczona do poruszania się po niej pojazdów na kołach;

szynka ˈʃɨ̃nka n
kinkku
(spożywczy) tylna część półtuszy wieprzowej będąca surowcem do produkcji wędlin;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) wędlina z szynki (1.1) lub z analogicznej części innego zwierzęcia

szynszyla ʃɨ̃w̃ˈʃɨla n
chinchilla
(zoologia, zoologiczny) Chinchilla, gryzoń pochodzący z Ameryki Południowej, o bardzo gęstym futrze; w domyśle: szynszyla mała;

szypułka ʃɨˈpuwka n
kukkaperä
(botanika, botaniczny) łodyżka, na której osadzony jest owoc lub kwiat;

szyszka ˈʃɨʃka n
käpy
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) zdrewniały owoc większości roślin iglastych;

szyszynka ʃɨˈʃɨ̃nka n
epifyysi
(anatomia, anatomiczny) gruczoł dokrewny położony w mózgu;

szyć ʃɨt͡ɕ v
ommella
robić ubrania
łączyć dwa materiały za pomocą igły i nici

szósta n
kello kuusi
godzina 6 rano lub wieczorem

szóstka ˈʃustka n
kuutonen
nazwa cyfry 6

szósty ˈʃustɨ adj
kuudes
od 6

szósty zmysł ˈʃustɨ ˈzmɨsw̥ n
kuudes aisti
wyjątkowa intuicja, przeczucie, wrażliwość i umiejętność przewidywania sytuacji

sód sut n
natrium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Na i liczbie atomowej 11;

sójka ˈsujka n
närhi
(ornitologia, ornitologiczny) średni ptak z rodzaju Garrulus;

sójka kanadyjska n
harmaakuukkeli
(ornitologia, ornitologiczny) Perisoreus canadensis Linnaeus, średniej wielkości ptak z rodziny krukowatych występujący w tajdze Ameryki Północnej;

sójka złowroga ˈsujka zwɔvˈrɔɡa n
kuukkeli
(ornitologia, ornitologiczny) Perisoreus infaustus, sójka syberyjska, gatunek ptaka z rodziny krukowatych występujący w tajdze Eurazjii;

sól sul n
suola
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, pochodny kwasowi, zawierający co najmniej jeden atom metalu w cząsteczce;
suola ruokasuola
(spożywczy) chlorek sodu

sól kamienna n
karkea suola
(mineralogia, mineralogiczny) kopalina, której głównym składnikiem jest skrystalizowany chlorek sodu
(spożywczy) grubo mielona sól kamienna (1.1) stosowana jako przyprawa i suplement diety dostarczający mikroelementów lub jako surowiec do celów przemysłowych

sól ziemi ˈsulʲ ˈʑɛ̃mʲi n
kunnon ihminen
najbardziej wartościowi ludzie

sówka ˈsufka n
pöllönpoikanen
mała lub młoda sowa

sąd sɔ̃nt n
tuomioistuin
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instytucja, która zajmuje się rozstrzyganiem sporów albo orzekaniem o winie lub niewinności zgodnie z obowiązującym prawem

sądownictwo n
oikeuslaitos
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ogół instytucji wymiaru sprawiedliwości
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) władza sądowa sprawowana przez instytucje wymiaru sprawiedliwości

sądowy sɔ̃nˈdɔvɨ adj
oikeudellinen
związany z sądem (instytucją)

sądzić ˈsɔ̃ɲd͡ʑit͡ɕ v
tuomita
oceniać, jak należy zakwalifikować określony stan rzeczy z punktu widzenia prawa

sąsiad ˈsɔ̃w̃ɕat n
naapuri
osoba, której dom / mieszkanie jest blisko czyjegoś domu / mieszkania

sążeń ˈsɔ̃w̃ʒɛ̃ɲ n
syli
(historia, historyczny, historycznie) (metrologia, metrologiczny) jednostka długości, używana do pocz. XX w., równa odległości między dłońmi rozpostartych ramion mężczyzny, czyli około 1,7 m;

sędzia ˈsɛ̃ɲd͡ʑa n
tuomari
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, która wydaje wyroki w sądzie;

sędzina sɛ̃ɲˈd͡ʑĩna n
tuomari
(potocznie, potoczny) kobieta, która wydaje wyroki w sądzie

sędziować v
arvioida
(sport, sportowy) być sędzią na zawodach sportowych
tuomita
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pełnić funkcję sędziego w sądzie

sękaty sɛ̃ŋˈkatɨ adj
kuhmuinen
pokryty sękami

sęp sɛ̃mp n
korppikotka
(ornitologia, ornitologiczny) padlinożerny ptak o szerokich skrzydłach i niemal nagiej głowie i szyi;

sępnik różowogłowy n
kalkkunakondori
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku sępnik różowogłowy (1.1)
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Cathartes aura Linnaeus, gatunek dużego ptaka padlinożernego z rodziny kondorowatych, występującego w obu Amerykach;

słabeusz n
rääpäle
(lekceważąco, lekceważący) ktoś o słabej konstrukcji psychicznej
(lekceważąco, lekceważący) ktoś słaby fizycznie

słabość ˈswabɔɕt͡ɕ n
heikkous
odczucie osłabienia, braku sił fizycznych lub psychicznych

słaby ˈswabɨ adj
heikko
posiadający niewielką siłę fizyczną

sława ˈswava n
maine
wielki rozgłos

sławny ˈswavnɨ adj
kuuluisa
taki, który ma sławę, rozgłos; jest znany wielu osobom

słodkawy adj
makeahko
całkiem słodki, trochę słodki

słodki ˈswɔtʲci adj
makea
o wodzie: niezawierający soli
makea imelä
mający smak cukru
suloinen herttainen
wywołujący miłe uczucie

słodko ˈswɔtkɔ adv
makeasti
od: słodki

słodkowodny ˌswɔtkɔˈvɔdnɨ adj
makean veden
typowy dla wód słodkich, żyjący w wodach słodkich
zawierający wody słodkie

słodować v
mallastaa
(technologia, technika, techniczny) przeprowadzać kontrolowany proces kiełkowania ziarna w produkcji słodu

słodownia n
mallastamo
wydział produkcyjny w browarze lub gorzelni

słodycz ˈswɔdɨt͡ʃ n
herttaisuus
słodki smak

słodzik ˈswɔd͡ʑik n
makeutusaine
(spożywczy) słodka substancja używana do słodzenia żywności zamiast cukru;

słodzić ˈswɔd͡ʑit͡ɕ v
makeuttaa
czynić coś słodkim przez dodanie cukru, miodu lub innej słodkiej substancji; nadawać czemuś słodki smak

słoma ˈswɔ̃ma n
olki pahna
(rolnictwo, rolniczy) łodygi i liście dojrzałych zbóż po wymłóceniu ziarna;

słomiana wdowa swɔ̃ˈmʲjãna ˈvdɔva n
kesäleski
żona, której małżonek wyjechał dokądś na pewien czas

słomiany wdowiec swɔ̃ˈmʲjãnɨ ˈvdɔvʲjɛt͡s n
kesäleski
mąż, którego małżonka wyjechała dokądś na pewien czas

słomka ˈswɔ̃mka n
olki
kawałek słomy lub rurka o tym samym kształcie, służące do picia napojów
źdźbło słomy

słonecznica n
aurinkokurki
(ornitologia, ornitologiczny) Eurypyga helias, gatunek ptaka z rzędu żurawiowych;

słonecznik swɔ̃ˈnɛt͡ʃʲɲik n
auringonkukka
(botanika, botaniczny) Helianthus L., rodzaj roślin;
(potocznie, potoczny) słonecznik zwyczajny, Helianthus annuus L. – wysoka roślina jednoroczna o bardzo dużych (zwykle żółtych) kwiatach, uprawiana dla oleistych nasion lub jako roślina ozdobna;

słoneczny swɔ̃ˈnɛt͡ʃnɨ adj
aurinko- aurinko
związany ze słońcem
aurinkoinen
pełen słońca

słonina swɔ̃ˈɲĩna n
silava
(spożywczy) produkt spożywczy wytwarzany z podskórnego tłuszczu z boków i grzbietu świń;

słoniowacizna n
elefantiaasi
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na nasilonym obrzęku kończyn na skutek utrudnionego odpływu chłonki (limfy);

słonka ˈswɔ̃nka n
lehtokurppa
(ornitologia, ornitologiczny) Scolopax rusticola, eurazjatycki ptak wędrowny;

słony ˈswɔ̃nɨ adj
suolainen
mający smak soli

słowacki swɔˈvat͡sʲci adj
slovakialainen slovakki
związany ze Słowacją lub Słowakami, dotyczący Słowacji lub Słowaków
slovakialainen
charakterystyczny dla Słowacji lub Słowaków

słowacki swɔˈvat͡sʲci n
slovakki slovakialainen
(językoznawstwo, językoznawczy) język słowacki;

słoweński swɔˈvɛ̃j̃sʲci adj
slovenialainen sloveeni
odnoszący się do Słowenii lub Słoweńców

słoweński swɔˈvɛ̃j̃sʲci n
sloveeni
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Słowenii;

słowiański swɔˈvʲjä̃j̃sʲci adj
slaavilainen
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z językami Słowian
związany ze Słowianami, słowiańszczyzną

słowik ˈswɔvʲik n
satakieli etelänsatakieli
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia, rodzaj małych ptaków śpiewających z rodziny muchołówek;

słowik rdzawy ˈswɔvʲik ˈrd͡zavɨ n
etelänsatakieli
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia megarhynchos, gatunek małego ptaka śpiewającego z rodziny muchołówek występującego w południowo-zachodniej Polsce;

słowik szary ˈswɔvʲik ˈʃarɨ n
satakieli
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia luscinia, gatunek małego ptaka śpiewającego z rodziny muchołówek, mieszkającego na Półwyspie Skandynawskim, Europie wschodniej i zachodniej Syberii;

słownictwo swɔvʲˈɲit͡stfɔ n
sanasto
(językoznawstwo, językoznawczy) zasób słów składających się na jakiś język (lub dialekt, gwarę); ogół wyrazów

słownik ˈswɔvʲɲik n
sanakirja
zbiór słów, pojęć z pewnej dziedziny, wszystkich lub dobranych wg jakiejś metody, wraz z ich skrótowymi opisami;
spis słów z tłumaczeniami na inny język

słownikarz n
leksikografi sanakirjantekijä
(językoznawstwo, językoznawczy) specjalista układający słowniki

słowo ˈswɔvɔ n
sana
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżniona fonetycznie lub graficznie część wypowiedzi składająca się z jednego lub więcej morfemów, wyrażająca pewną niezmienną treść w danym języku;
obietnica, przyrzeczenie

słowo honoru ˈswɔvɔ xɔ̃ˈnɔru n
kunniasana
wyrażenie wymawiane przy składaniu obietnicy; przy zaręczaniu czegoś swoim dobrym imieniem, honorem

słowotok swɔˈvɔtɔk n
puhetulva
(medycyna, medyczny) zaburzenie w komunikacji objawiające się bezładną, szybką mową;

słowotwórstwo ˌswɔvɔˈtfurstfɔ n
sananmuodostus
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o budowie i tworzeniu wyrazów

słoń swɔ̃ɲ n
norsu elefantti
(zoologia, zoologiczny) duży, roślinożerny ssak lądowy z chwytną trąbą

słoń w salonie ˈswɔ̃ɲ f‿saˈlɔ̃ɲɛ idiom
vaiettu tosiasia
powszechnie znany problem, który jest przez wszystkich ignorowany

słońce ˈswɔ̃j̃nt͡sɛ n
aurinko
(astronomia, astronomiczny) główna gwiazda w układzie planetarnym, źródło światła i ciepła pojawiające się na niebie
(przenośnie, przenośnia) światło wysyłane przez słońce (1.1); blask słoneczny
aurinko auringonpaiste
Słońce widziane jako tarcza na niebie

słuch swux n
kuulo
jeden ze zmysłów, który odbiera dźwięki;

słuch absolutny ˈswux ˌapsɔˈlutnɨ n
absoluuttinen sävelkorva
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zdolność rozróżniania bezwzględnej wysokości dźwięku;

słuchawka swuˈxafka n
kuuloke
element lub całość urządzeń emitujących dźwięki, np. aparatu telefonicznego, radia, umożliwiająca słuchanie;

słuchawki swuˈxafʲci n
kuulokkeet
(technologia, technika, techniczny) zestaw głośników służący do indywidualnego odbioru dźwięku, najczęściej umieszczany w bezpośredniej bliskości ucha, a nawet wewnątrz ucha

słuchać ˈswuxat͡ɕ v
kuunnella
odbierać dźwięk za pośrednictwem narządu słuchu
świadomie odbierać czyjąś mowę

sługa ˈswuɡa n
käskyläinen
(dawniej, dawny) osoba, która usługuje

słup swup n
pylväs
wysoki, pionowy element konstrukcyjny;

słup słoneczny n
auringonpilari
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko optyczne w atmosferze polegające na ukazaniu się w mroźny dzień kolumny świetlnej nad lub pod słońcem;

słupek ˈswupɛk n
emi
(botanika, botaniczny) żeński organ płciowy u roślin okrytonasiennych;
maalitolppa
(sport, sportowy) boczny element bramki

służalczy adj
nöyristelevä
poddający się bezkrytycznie czyimś poleceniom lub świadczący o tym

służba ˈswuʒba n
palvelus
służenie komuś
työvuoro
działanie dla jakiejś idei

służba zdrowia n
terveydenhuolto
(medycyna, medyczny) (administracja) system instytucji i przepisów zajmujących się opieką zdrowotną obywateli

służbowy swuʒˈbɔvɨ adj
virallinen
(przymiotnik) od służba

służebność n
orjuus
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczone prawo rzeczowe na nieruchomości;

służyć ˈswuʒɨt͡ɕ v
palvella
być czyimś sługą
o przedmiotach: być przydatnym; dobrze działać
pracować w wojsku

służąca swuˈʒɔ̃nt͡sa n
piika
osoba, która komuś służy, zajmuje się czyimś domem za wynagrodzenie;

służący swuˈʒɔ̃nt͡sɨ n
palvelija
osoba, która komuś służy, zajmuje się czyimś domem za wynagrodzeniem

słyszalny adj
kuuluva
możliwy do usłyszenia, dający się usłyszeć

słyszeć ˈswɨʃɛt͡ɕ v
kuulla
(fizjologia, fizjologiczny) odbierać dźwięk za pomocą zmysłu słuchu

słód n
mallas
(rolnictwo, rolniczy) (spożywczy) kiełkujące i wysuszone ziarna zbóż, zazwyczaj jęczmienia, podstawowy surowiec w piwowarstwie;

tabasco n
tabascokastike
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bardzo ostry sos na bazie pieprzu z ostrej czerwonej papryki;
tabasko
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) nazwa kilku gatunków pieprzu, z których robi się sos tabasco (1.1)

tabela taˈbɛla n
taulukko taulu
uporządkowany wykaz większej liczby danych, odpowiednio posegregowanych i umieszczonych w rubrykach

tabernakulum ˌtabɛrnaˈkulũm n
asumus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) szafka umieszczona na ołtarzu w kościele katolickim, przeznaczona do przechowywania hostii

tablet ˈtablɛt n
piirtopöytä
(informatyka, informatyczny) urządzenie wskazujące służące przede wszystkim do rysowania elementów graficznych na komputerze, używane zamiast myszki komputerowej;
tabletti
(informatyka, informatyczny) przenośny komputer osobisty z ekranem dotykowym zastępującym klawiaturę;

tabletka taˈblɛtka n
tabletti
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) porcja sprasowanego proszku, najczęściej leku, zwykle w postaci małego krążka

tablica taˈblʲit͡sa n
liitutaulu
(edukacja, edukacyjny) miejsce do pisania za pomocą kredy (czarna lub zielona deska)

tabliczka czekolady taˈblʲit͡ʃka ˌt͡ʃɛkɔˈladɨ n
suklaapatukka
(spożywczy) (cukiernictwo) prostokątny kawałek czekolady, najczęściej w oddzielnym opakowaniu

tabliczka mnożenia taˈblʲit͡ʃka mnɔˈʒɛ̃ɲa n
kertotaulu kertomataulu
(edukacja, edukacyjny) (matematyka, matematyczny) zestawienie iloczynów liczb od 1 do 10;

tabloid taˈblɔ<sup>j</sup>it n
iltapäivälehti
gazeta zawierająca dużo kolorowych ilustracji i niewielką ilość treści o sensacyjnym charakterze;

taboret taˈbɔrɛt n
jakkara
rodzaj krzesła bez oparcia

tabu ˈtabu n
tabu
głęboki i fundamentalny zakaz kulturowy;

taca ˈtat͡sa n
tarjotin
duży, płaski przedmiot służący do noszenia na nim naczyń, potraw itp.;

tachykardia ˌtaxɨˈkardʲja n
takykardia
(medycyna, medyczny) szybka czynność rytmu serca

tacos n
taco
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) meksykańska przekąska z kukurydzianej tortilli z farszem, głównie z wołowiny, fasoli i pomidorów;

taczka ˈtat͡ʃka n
kottikärryt kottikärry
mały wózek z jednym lub dwoma kółkami używany do transportu przedmiotów lub materiałów sypkich na niewielkich odległościach;

tadżycki taˈd͡ʒɨt͡sʲci adj
tadžikin kieli
odnoszący się do państwa Tadżykistan lub Tadżyków, związany z Tadżykistanem lub Tadżykami

tadżycki taˈd͡ʒɨt͡sʲci n
tadžikin kieli
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Tadżykistanu;

taekwondo tɛˈkwɔ̃ndɔ n
taekwondo
(sport, sportowy) olimpijska dyscyplina sportowa powstała z połączenia tradycyjnej starokoreańskiej sztuki walki i karate

tafta ˈtafta n
tafti
(włókiennictwo) gęsta, nieco sztywna, szeleszcząca tkanina jedwabna

tagliatelle ˌtalʲjaˈtɛlːɛ n
tagliatelle
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoski makaron w kształcie długich, płaskich pasków o grubości ok. 2 mm i blisko 1 cm szerokości;

tahini taˈxʲĩɲi n
tahini
(spożywczy) pasta z nasion sezamu, półprodukt używany do przygotowywania wielu potraw;

tahitański adj
tahiti
związany z Tahiti lub Tahitańczykami, dotyczący Tahiti (wyspy na Oceanie Spokojnym)

tajemnica ˌtajɛ̃mʲˈɲit͡sa n
salaisuus
wiadomość poufna, przeznaczona dla niektórych osób lub całkowicie skryta
rzecz tajemna, niewytłumaczalna

tajemnica poliszynela ˌtajɛ̃mʲˈɲit͡sa ˌpɔlʲiʃɨ̃ˈnɛla n
julkinen salaisuus
rzekoma tajemnica, wiadomość o której wszyscy od dawna wiedzą;

tajemniczy ˌtajɛ̃mʲˈɲit͡ʃɨ adj
salaperäinen
zagadkowy i trudny do zrozumienia

tajfun ˈtajfũn n
taifuuni
(meteorologia, meteorologiczny) cyklon tropikalny, nazwa używana na określenie cyklonów w Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej;

tajga ˈtajɡa n
boreaalinen vyöhyke
borealne lasy szpilkowe występujące w północnej części Ameryki Północnej, Europy oraz Azji;

tajny ˈtajnɨ adj
salainen
ukryty i nieprzeznaczony dla wszystkich

tajski ˈtajsʲci n
thai
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Tajlandii;

tak tak adv
niin
w ten sposób
niin kyllä
używany do podkreślania cechy przymiotnika
niin näin
używany do podkreślania cechy przysłówka

tak tak particle
kyllä
wyraz służący do udzielania odpowiedzi twierdzącej na pytanie zaczęte od słowa czy; potwierdzenie czegoś

tak sobie ˈtak ˈsɔbʲjɛ adv
ei kovin hyvä
przeciętnie, zwyczajnie; ani dobrze, ani źle

tak zwany ˈtaɡ ˈzvãnɨ adj
niin kutsuttu niin sanottu
…używana przy wprowadzaniu nowego terminu lub gdy jest on nie do końca znany

taki ˈtaci pronoun
moinen
…do podkreślenia zwrotu, który będzie omówiony w zdaniu podrzędnym
…do zastąpienia przymiotnika znanego z kontekstu
…podczas porównywania rzeczowników, do wyrażenia ich identyczności

takson ˈtaksɔ̃n n
taksoni
(biologia, biologiczny) jednostka w systematyce biologicznej grupująca organizmy o określonym zestawie cech np.: pies domowy, róża, głowonogi

taksonomia n
taksonomia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) poddyscyplina systematyki organizmów, nauka o zasadach klasyfikowania przy opisie gatunków;

taksydermia n
eläinten täyttäminen
rzemiosło, umiejętność preparowania i wypychania zwłok zwierzęcych;

taksówka taˈksufka n
taksi
samochód, którym za pieniądze ktoś wozi innych ludzi tam, gdzie chcą;

taksówkarz taˈksufkaʃ n
taksinkuljettaja
kierowca taksówki

taktowny takˈtɔvnɨ adj
hienotunteinen
odznaczający się taktem, uprzejmy, kulturalny

taktyczny takˈtɨt͡ʃnɨ adj
taktinen
(wojskowość, wojskowy) (sport, sportowy) związany z taktyką

taktyka ˈtaktɨka n
taktiikka
(wojskowość, wojskowy) teoria i praktyka posługiwania się jednostkami wojskowymi dla osiągnięcia zamierzonego celu;
sposób działania według wcześniej przemyślanego planu

tal tal n
tallium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tl i liczbie atomowej 81; lekki, srebrzysty metal o dużej reaktywności i właściwościach toksycznych;

talar ˈtalar n
taaleri
(jednostka monetarna) duża moneta srebrna, początkowo stanowiąca równowartość złotego dukata;

talasemia ˌtalaˈsɛ̃mʲja n
talassemia
(medycyna, medyczny) choroba krwi polegająca na zaburzeniach syntezy hemoglobiny;

talent ˈtalɛ̃nt n
lahjakkuus
starożytna jednostka masy; także jednostka monetarna;
ponadprzeciętne uzdolnienie w jakimś kierunku
osoba obdarzona nadzwyczajnymi uzdolnieniami w jakiejś dziedzinie

talerz ˈtalɛʃ n
lautanen
płaskie, okrągłe naczynie, z którego je się posiłki;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przypominający talerz (1.1), zrobiony z metalu element perkusji;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przypominający talerz (1.1), zrobiony z metalu samodzielny instrument;

talia ˈtalʲja n
vyötärö
(anatomia, anatomiczny) przewężenie ciała powyżej bioder

talib ˈtalʲip n
taliban
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek fundamentalistycznego ugrupowania islamskiego, które powstało w 1994 w Afganistanie;

talizman taˈlʲizmãn n
talismaani
(ezoteryka) przedmiot, któremu przypisuje się magiczną moc przynoszenia szczęścia jego posiadaczowi;

talk talk n
talkki
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) biały puder mineralny używany jako kosmetyk do pielęgnacji skóry
(mineralogia, mineralogiczny) miękki minerał z gromady krzemianów;

talliński talˈlʲĩj̃sʲci adj
tallinnalainen
odnoszący się do miasta Tallinn

tam tãm pronoun
siellä tuolla
…wskazujący miejsce inne od miejsca, w którym znajduje się mówiący

tamada n
tamada
mistrz ceremonii podczas supry (uczty) na Kaukazie, w szczególności w Gruzji; zwykle dojrzały mężczyzna, który cieszy się szacunkiem i potrafi wygłaszać oratorskie toasty

tamaryszka n
osmankäämikerttunen
(ornitologia, ornitologiczny) Acrocephalus melanopogon, ptak z rodziny trzciniaków;

tambowski adj
tambovilainen
związany z Tambowem, dotyczący Tambowa

tamburmajor ˌtãmburˈmajɔr n
marssikapellimestari
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dyrygent orkiestry marszowej

tamilski adj
tamili
dotyczący Tamilów

tamilski n
tamili
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny drawidyjskiej, którym posługują się Tamilowie zamieszkujący południowoindyjski stan Tamilnadu (60 mln) oraz wyspę Cejlon (4 mln);

tamować v
padota
powstrzymywać upływ krwi
utrudniać swobodny ruch (zwykle przemieszczanie) lub działanie

tampon ˈtãmpɔ̃n n
tamponi
(higiena, higieniczny) specjalnie ukształtowany opatrunek ze sznurkiem stosowany wewnętrznie podczas menstruacji;
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) rodzaj opatrunku będący zwitkiem gazy, waty itp. używany do wprowadzania leków do jam ciała lub ran oraz jako materiał opatrunkowy;

tamten ˈtãmtɛ̃n pronoun
tuo
obiekt bardziej odległy w przestrzeni lub czasie niż ten, który jest bliżej (tu)

tancerka tãnˈt͡sɛrka n
tanssijatar
(choreografia, choreograficzny) kobieta, której profesją jest taniec

tancerz ˈtãnt͡sɛʃ n
tanssija
(choreografia, choreograficzny) osoba, której zawód polega na tańczeniu
człowiek, który tańczy

tandem ˈtãndɛ̃m n
tandem
(sport, sportowy) rower dla dwóch osób
dwuosobowy zespół zawodników, pracowników, artystów itp.
układ w maszynach, pojazdach itp. złożony z dwóch pracujących jednocześnie elementów

tandetny tãnˈdɛtnɨ adj
[[rihkama|rihkama-]]
o przedmiocie: kiepski, o niskiej wartości, wykonany z materiałów o niskiej jakości

tangens ˈtãŋɡɛ̃w̃s n
tangentti
(matematyka, matematyczny) funkcja wyrażająca dla argumentów α z przedziału 0 ≤ α &#60; π/2 stosunek długości przyprostokątnej naprzeciw danego kąta do długości przyprostokątnej przyległej do kąta;

tango ˈtãŋɡɔ n
tango
(choreografia, choreograficzny) taniec towarzyski pochodzący z Buenos Aires;

tani ˈtãɲi adj
halpa
niewiele wart
oferujący towary po niskich cenach
halpa edullinen
mający niską cenę, niewymagający dużych nakładów finansowych

taniec ˈtãɲɛt͡s n
tanssi
(choreografia, choreograficzny) zespół ruchów wykonywany zwykle w rytm muzyki, zazwyczaj w parze z inną osobą, ale także indywidualnie lub w większej grupie osób;

taniec brzucha ˈtãɲɛd͡z ˈbʒuxa n
vatsatanssi
(etnografia, etnograficzny) (choreografia, choreograficzny) taniec solowy polegający na poruszaniu biodrami i mięśniami brzucha w rytm muzyki, popularny szczególnie w krajach arabskich;

tanina n
tanniini
(biochemia, biochemiczny) naturalny garbnik polifenolowy pochodzenia roślinnego;

tanio ˈtãɲɔ adv
edullisesti
w sposób tani; niedrogo, po okazjonalnej/niskiej cenie

tanoreksja n
tanoreksia
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) nałóg opalania się, często powiązany z uzależnieniem od solarium;

tantal ˈtãntal n
tantaali
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ta i liczbie atomowej 73;

tanzanit tãw̃ˈzãɲit n
tansaniitti
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana zoisytu

taoizm taˈɔ<sup>j</sup>ism̥ n
taolaisuus
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjny chiński system filozoficzny i religijny, podkreślający równowagę, prostotę i życie w harmonii z wszechświatem;

taon n
tau
(fizyka, fizyczny) nietrwała cząstka elementarna należąca do leptonów, mająca ujemny ładunek elektryczny;

tapczan ˈtapt͡ʃãn n
divaani
rodzaj łóżka w formie skrzyni, w którym część, na której się śpi (materac), stanowi jednocześnie wieko pojemnika na pościel;

tapeta taˈpɛta n
tapetti
(budownictwo) kolorowy lub wzorzysty papier, którym dekoruje się wewnętrzne ściany pomieszczeń;
(informatyka, informatyczny) grafika umieszczona jako tło roboczego obszaru pulpitu komputera;

tapioka n
tapioka
(spożywczy) mąka, białe granulki lub płatki skrobiowe otrzymane z manioku;

tapir ˈtapʲir n
tapiiri
(zoologia, zoologiczny) Tapirus Brisson, ssak lasów tropikalnych, o niewielkiej trąbie wykształconej z nosa i wargi;

tara ˈtara n
taara
(handel, handlowy) waga opakowania

tarantula ˌtarãnˈtula n
provencentaranteli
(zoologia, zoologiczny) Lycosa tarantula, drapieżny gatunek pająka;

taras ˈtaras n
terassi
(architektura, architektoniczny) otwarta przestrzeń użytkowa budynku;

tarcie ˈtarʲt͡ɕɛ n
kitka
(fizyka, fizyczny) rozpraszanie energii wskutek dotykania się dwóch ciał podczas ich względnego ruchu

tarcza ˈtart͡ʃa n
kilpi
(wojskowość, wojskowy) obronna część uzbrojenia
(geologia, geologiczny) rozległy, zazwyczaj lekko wypukły i mający tendencje do podnoszenia się, obszar skał krystalicznych
(heraldyka, heraldyczny) element herbu w kształcie tarczy (1.1)

tarczyca n
kilpirauhanen
(anatomia, anatomiczny) gruczoł kręgowców, wydzielający hormony mające ważną rolę w regulowaniu przemiany materii;

targi ˈtarʲɟi n
messut
(handel, handlowy) rodzaj ekspozycji towarów na arenie krajowej lub międzynarodowej, na której wystawiane są wytwory różnych dziedzin przemysłu, której celem jest zawieranie transakcji handlowych

targować v
tinkiä
(handel, handlowy) prowadzić pertraktacje handlowe w celu uzyskania najdogodniejszej ceny
(potocznie, potoczny) prowadzić spór

tarka ˈtarka n
raastin raastinrauta
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrząd kuchenny do ręcznego rozdrabniania surowców przez pocieranie

tarta ˈtarta n
leivos
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) niewysokie ciasto na kruchym spodzie, na którym kładzie się nadzienie słodkie (owoce lub konfitury) lub słone (rybę, warzywa, wędlinę itp.);

tartak ˈtartak n
saha
zakład przerabiający drewno okrągłe na tarcicę

tartrazyna ˌtartraˈzɨ̃na n
tartratsiini
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) cytrynowożółty barwnik azowy używany głównie do celów spożywczych;

taryfa n
tariffi
(ekonomia, ekonomiczny) oficjalny wykaz zawierający stawki różnego typu opłat, podatków lub cen produktów

tarło ˈtarwɔ n
kutu
(ichtiologia, ichtiologiczny) okres godowy u ryb;

tasiemiec taˈɕɛ̃mʲjɛt͡s n
heisimato
(zoologia, zoologiczny) (medycyna, medyczny) płaziniec o ciele pozbawionym przewodu pokarmowego oraz narządów zmysłów, pasożytujący w ciele kręgowców;

tasmański adj
tasmanialainen
związany z Tasmanią, dotyczący Tasmanii, pochodzący z Tasmanii

tasować taˈsɔvat͡ɕ v
sekoittaa
(termin karciany) mieszać talię kart przed grą

tasza ˈtaʃa n
rasvakala
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba morska poławiana w celach spożywczych;

tata ˈtata n
isä
(potocznie, potoczny) ojciec

tatarski taˈtarsʲci adj
tataari tataarilainen
związany z Tatarami

tatarski taˈtarsʲci n
tataari
(potocznie, potoczny) (językoznawstwo, językoznawczy) język tatarski;

tatuaż taˈtu<sup>w</sup>aʃ n
tatuointi
trwały napis, wzór lub rysunek wykonany na ciele poprzez wprowadzenie barwnika w skórę;

tatuażysta ˌtatu<sup>w</sup>aˈʒɨsta n
tatuoija
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) człowiek, który wykonuje tatuaże

tau taw n
tau
(językoznawstwo, językoznawczy) starogrecka nazwa dziewiętnastej litery alfabetu greckiego, τ;

tautologia ˌtawtɔˈlɔɟja n
tautologia
(językoznawstwo, językoznawczy) konstrukcja wyrazowa, w której jeden lub kilka wyrazów pokrywają się znaczeniowo, przez co część wyrazów jest zbędna;
(logika, logiczny) zdanie, które jest zawsze prawdziwe;

tautologiczny adj
tautologinen
(filozofia, filozoficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) związany z tautologią, dotyczący tautologii

tańczyć ˈtãj̃n͇t͡ʃɨt͡ɕ v
tanssia jorata
(choreografia, choreograficzny) poruszać się rytmicznie w takt muzyki, wykonywać taniec

taśma ˈtaɕma n
nauha
długi pas z jakiegoś materiału, np. gumy, plastiku itp.

taśma izolacyjna n
eristysnauha
(technologia, technika, techniczny) taśma służąca do izolowania przewodów elektrycznych;

taśma perforowana ˈtaɕma ˌpɛrfɔrɔˈvãna n
reikänauha
(informatyka, informatyczny) (historia, historyczny, historycznie) nośnik danych na taśmie, na której informacje kodowano odpowiednim układem otworów;

taśmociąg taɕˈmɔt͡ɕɔ̃ŋk n
liukuhihna
(technologia, technika, techniczny) układ przenośników taśmowych;

tażin n
tajine
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna marokańska potrawa przygotowana w takim naczyniu, zwykle składająca się z mięsa i warzyw, czasem samych warzyw
arabskie naczynie z gliny posiadające wysoką, stożkowatą pokrywę, służące do duszenia mięs nad rozżarzonym węglem lub drewnem, rozpowszechnione w kuchniach Maghrebu, zwłaszcza w Maroku;

tchawica txaˈvʲit͡sa n
henkitorvi
(anatomia, anatomiczny) narząd układu oddechowego, sprężysta cewa stanowiąca przedłużenie krtani i zapewniająca dopływ powietrza do płuc;

tchórz txuʃ n
pelkuri
(pejoratywnie, pejoratywny) (przenośnie, przenośnia) człowiek bojaźliwy, strachliwy
hilleri
(zoologia, zoologiczny) niewielki europejski ssak drapieżny;

tchórzliwy txuʒˈlʲivɨ adj
pelkurimainen
taki jak u tchórza; lękliwy, bojący się coś zrobić

tchórzostwo txuˈʒɔstfɔ n
pelkuruus
cecha właściwa tchórzowi; lękliwość, brak odwagi

teatr ˈtɛatr̥ n
teatteri
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) instytucja, która odgrywa (wystawia) takie przedstawienia; ogół osób (zwykle: aktorów) zatrudnionych w tej instytucji
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dziedzina sztuki, w której utwory są przedstawiane publiczności przez aktorów odgrywających role według scenariusza (dramatu);
(architektura, architektoniczny) budynek teatru (1.2);
(przenośnie, przenośnia) sytuacja, w której ludzie zachowują się w dziwny, niespotykany, niecodzienny sposób

teatr anatomiczny n
anatominen teatteri
(historia, historyczny, historycznie) (medycyna, medyczny) amfiteatralna sala do pokazów sekcji zwłok przeprowadzanych dawniej w celu nauki anatomii;

teatralny ˌtɛaˈtralnɨ adj
teatterillinen
związany z teatrem, odnoszący się do teatru
obliczony na wywołanie efektu u obserwatora

tebański adj
thebalainen
odnoszący się do Teb, związany z Tebami (greckimi lub egipskimi)

technet ˈtɛxnɛt n
technetium teknetium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tc i liczbie atomowej 43;

techniczny tɛxʲˈɲit͡ʃnɨ adj
tekninen
odnoszący się do techniki, związany z techniką

technika ˈtɛxʲɲika n
tekniikka
sposób wytwarzania, produkcji
sposób wykonania jakiejś czynności

techno ˈtɛxnɔ n
tekno
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek tanecznej muzyki elektronicznej;

technokracja ˌtɛxnɔˈkrat͡sʲja n
teknokratia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym władzę pełnią specjaliści, technicy i organizatorzy;

technokrata ˌtɛxnɔˈkrata n
teknokraatti
zwolennik technokracji

technokratyczny ˌtɛxnɔkraˈtɨt͡ʃnɨ adj
teknokraattinen
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z technokracją lub technokratą

technologia ˌtɛxnɔˈlɔɟja n
teknologia
dziedzina wiedzy zajmująca się procesami produkcji lub przetwarzania
proces wytwarzania lub przetwarzania czegoś

technologiczny ˌtɛxnɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
teknologinen
związany z technologią, dotyczący technologii

tego kwiatu jest pół światu ˈtɛɡɔ ˈkfʲjatu ˈjɛst ˈpuwʲ ˈɕfʲjatu proverb
meressä on paljon kalaa
istnieje wiele osób, z którymi można wejść w relację

teista tɛˈ<sup>j</sup>ista n
teisti
osoba wyznająca teizm

teistyczny adj
teistinen
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący teizmu, głoszący istnienie jedynego osobowego Boga

teizm ˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
teismi
wiara w jednego Boga transcendentnego, osobowego stwórcę świata, stale wpływającego na jego losy;

tekst tɛkst n
teksti
ciąg słów i zdań wyrażający określoną treść

tektoniczny ˌtɛktɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ adj
tektoninen
(geologia, geologiczny) związany z tektoniką, odnoszący się do tektoniki

tektonika n
tektoniikka
(geologia, geologiczny) nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią,

tektura n
kartonki
(technologia, technika, techniczny) gruby materiał papierniczy uzyskany głównie z materiałów odpadkowych, przeznaczony do innych celów niż pisanie;

tele- ˈtɛlɛ prefix
kauko-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z działaniem na odległość
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z telewizją

teledysk n
musiikkivideo
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) film ilustrujący pojedynczy utwór muzyczny

teleewangelista n
televisioevankelista
(telewizja, telewizyjny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek głoszący i komentujący ewangelię poprzez telewizję lub radio

telefon tɛˈlɛfɔ̃n n
puhelin
(telekomunikacja) (technologia, technika, techniczny) aparat umożliwiający prowadzenie rozmów;

telefon komórkowy tɛˈlɛfɔ̃ŋ ˌkɔ̃murˈkɔvɨ n
matkapuhelin kännykkä
(telekomunikacja) przenośny telefon komunikujący się z siecią przy użyciu fal radiowych;

telefoniczny ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ adj
puhelin-
wykonany za pomocą lub pośrednictwem telefonu

telegraf tɛˈlɛɡraf n
lennätin
(telekomunikacja) (technologia, technika, techniczny) urządzenie do przekazywania informacji, przeważnie tekstowych, na odległość;

telekomunikacja n
teleliikenne
(technologia, technika, techniczny) przesyłanie sygnałów dźwiękowych i obrazu na odległość

telekonferencja n
telekonferenssi
rodzaj konferencji prowadzonej za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych, w której uczestniczą minimum trzy osoby, a przynajmniej jedna z nich uczestniczy zdalnie (na odległość)

teleobiektyw ˌtɛlɛɔˈbʲjɛktɨf n
kauko-objektiivi
(fotografia) (technologia, technika, techniczny) wąskokątny obiektyw fotograficzny o długiej ogniskowej przeznaczony do robienia zdjęć ze znacznej odległości lub z bliska, ale w dużym powiększeniu;

telepatia ˌtɛlɛˈpatʲja n
telepatia ajatuksensiirto
(ezoteryka) rzekoma zdolność do porozumiewania się, przekazując myśli na odległość;

telepatyczny adj
telepaattinen
związany z telepatią, dotyczący telepatii

teleportacja n
teleportti kaukosiirto
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) przemieszczenie się między dwoma punktami przestrzeni bez fizycznego przebywania drogi między nimi;

teleskop tɛˈlɛskɔp n
kaukoputki teleskooppi
(optyka, optyczny) (astronomia, astronomiczny) przyrząd astronomiczny używany do obserwacji nieba;

teleskopowy adj
teleskooppi-
(technologia, technika, techniczny) dotyczący teleskopu, związany z teleskopem
(technologia, technika, techniczny) zbudowany z zachodzących na siebie, rozsuwanych i wsuwanych rur lub walców

telewidz n
katsoja
widz programu telewizyjnego; oglądający telewizję

telewizja ˌtɛlɛˈvʲizʲja n
televisio
metoda przekazywania ruchomego obrazu oraz dźwięku na odległość;

telewizor ˌtɛlɛˈvʲizɔr n
televisio
urządzenie wyposażone w ekran umożliwiające odbiór i oglądanie sygnału telewizyjnego;

tellur ˈtɛlːur n
telluuri
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 52; kruchy, srebrzystobiały półmetal o właściwościach trujących;

telomer n
telomeeri
(biologia, biologiczny) element strukturalny chromosomu;

telugu n
telugu
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy południowowschodniej rodziny języków drawidyjskich;

temat ˈtɛ̃mat n
aihe teema
główna myśl lub przedmiot rozmowy, pracy lub dzieła

tematyczny ˌtɛ̃maˈtɨt͡ʃnɨ adj
temaattinen
związany z tematem, tematyką, opierający się na temacie

temperament ˌtɛ̃mpɛˈrãmɛ̃nt n
luonne
(psychologia, psychologiczny) charakter człowieka, jego usposobienie, stopień pobudliwości, sposób reagowania itp.

temperatura ˌtɛ̃mpɛraˈtura n
lämpötila
(fizyka, fizyczny) miara nagrzania ciał;
wartość temperatury (1.1) w przyjętej skali
(potocznie, potoczny) gorączka

temperatura pokojowa ˌtɛ̃mpɛraˈtura ˌpɔkɔˈjɔva n
huoneenlämpötila huonelämpötila
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) temperatura około dwudziestu pięciu stopni Celsjusza;

temperówka ˌtɛ̃mpɛˈrufka n
kynänteroitin
oprawione ostrze, służące do temperowania ołówków;

templariusz tɛ̃mˈplarʲjuʃ n
temppeliherra
(historia, historyczny, historycznie) (kościelny) członek średniowiecznego rycerskiego Zakonu Ubogich Rycerzy Chrystusa i Świątyni Salomona;

tempo ˈtɛ̃mpɔ n
suhde
prędkość wykonywania jakiejś czynności, zwykle powtarzanej
tahti
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szybkość utworu muzycznego

tempomat n
vakionopeudensäädin
(motoryzacja) automatyczny system utrzymywania stałej prędkości samochodu na drodze

tempura tɛ̃mˈpura n
tempura
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) japońska potrawa z jarzyn, grzybów i owoców morza smażonych w cieście naleśnikowym, podawanych ze specjalnym sosem;

temu ˈtɛ̃mu preposition
sitten
…używana po określeniu czasu, oznaczająca, że jakieś wydarzenie odbyło się przed tym odstępem czasu

ten tɛ̃n pronoun
tämä
…na przedmiot, zwierzę, osobę lub pojęcie znajdujące się blisko mówiącego

ten się śmieje, kto się śmieje ostatni ˈtɛ̃nʲ‿ɕɛ ˈɕmʲjɛ̇jɛ ˈktɔ‿ɕɛ ˈɕmʲjɛ̇jɛ ɔˈstatʲɲi proverb
joka viimeksi nauraa, se parhaiten nauraa
nie należy przedwcześnie cieszyć się z własnego sukcesu lub z porażki innych, gdyż sukces może się okazać nietrwały

tendencyjny ˌtɛ̃ndɛ̃nˈt͡sɨjnɨ adj
tarkoitusperäinen
stronniczy

tender ˈtɛ̃ndɛr n
emälaiva
(kolejnictwo) wagon specjalnej konstrukcji połączony z parowozem do przewozu węgla;

tenes n
tennessiini
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ts i liczbie atomowej 117;

tenis ˈtɛ̃ɲis n
tennis
(sport, sportowy) gra rozgrywana na korcie, polegająca na odbijaniu rakietą piłki na pole przeciwnika;

tenis stołowy ˈtɛ̃ɲis ːtɔˈwɔvɨ n
pöytätennis
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu paletkami plastikowej piłeczki na stole przedzielonym rozpiętą na nim siatką;

tenisista ˌtɛ̃ɲiˈɕista n
tennisammattilainen
(sport, sportowy) ktoś, kto gra w tenisa ziemnego, sportowo lub rekreacyjnie

tenisówka ˌtɛ̃ɲiˈsufka n
tennari
(obuwnictwo, obuwniczy) lekki, sportowy but z tkaniny

tensor ˈtɛ̃w̃sɔr n
tensori
(matematyka, matematyczny) obiekt geometryczny opisujący wieloliniowe zależności między zbiorami wektorów, niezmiennicze względem układu współrzędnych;

teodolit ˌtɛɔˈdɔlʲit n
teodoliitti
(geodezja, geodezyjny) instrument geodezyjny do pomiaru kątów;

teodycea n
pahan ongelma
(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) koncepcja dążąca do uzgodnienia sprzeczności pomiędzy wiarą w dobro i wszechmoc bożą a istnieniem zła i nieszczęść na świecie;

teokracja n
teokratia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ustrój państwowy, w którym najwyższa władza należy do duchowieństwa;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo, w którym panuje teokracja (1.1)

teolog n
teologi
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) specjalista w dziedzinie teologii

teologia ˌtɛɔˈlɔɟja n
teologia
(teologia, teologiczny) teoretyczna podbudowa jakiejś religii, zwłaszcza w odniesieniu do religii uznających istnienie Boga (bogów);
(potocznie, potoczny) wydział lub kierunek na uczelni obejmujący studia w dziedzinie teologii (1.1)

teologiczny ˌtɛɔlɔˈɟit͡ʃnɨ adj
teologinen
(teologia, teologiczny) związany z teologią

teoretycznie adv
teoreettisesti
w sposób teoretyczny

teoretyczny ˌtɛɔrɛˈtɨt͡ʃnɨ adj
teoreettinen
niesprawdzony w praktyce, oparty tylko na teorii

teoria tɛˈɔrʲja n
teoria
system pojęć, definicji, aksjomatów, i twierdzeń, opisujący wybrany fragment świata fizycznego, świata kultury, bądź abstrakcyjnego obiektu;
(potocznie, potoczny) teza tłumacząca coś, ale nie udowodniona (w nauce takie użycie uważane jest za błąd, patrz uwagi)
(potocznie, potoczny) abstrakcja, nie mająca odniesienia do praktyki

teoria strun n
säieteoria
(fizyka, fizyczny) teoria, według której podstawowym budulcem materii nie są cząstki w postaci punktu, lecz struny;

teoria względności n
suhteellisuusteoria
(fizyka, fizyczny) dział fizyki współczesnej zajmujący się podstawowymi właściwościami przebiegu procesów w czasie i przestrzeni;

tequila n
tequila
mocny meksykański napój alkoholowy produkowany ze sfermentowanego soku agawy niebieskiej;

terapeuta ˌtɛraˈpɛwta n
terapeutti
(medycyna, medyczny) specjalista od prowadzenia jakiejś terapii;

terapeutyczny adj
terapeuttinen
dotyczący terapii lub terapeuty

terapia tɛˈrapʲja n
hoito terapia
(medycyna, medyczny) przywracanie zdrowia, leczenie

terapia zajęciowa n
työterapia
(medycyna, medyczny) seria spotkań terapeutycznych z zajęciami polepszającymi stan zdrowia;

teratogenność n
teratogeneesi
cecha tego, co jest teratogenne, co powoduje powstawanie wad rozwojowych płodu

teraz ˈtɛras adv
nyt
w tej chwili, obecnie

teraźniejszość n
nykyhetki
czas obecny; to, co dzieje się teraz

terb tɛrp n
terbium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tb i liczbie atomowej 65;

terekia tɛˈrɛca n
rantakurvi
(ornitologia, ornitologiczny) Xenus cinereus, gatunek ptaka z rodziny bekasowatych;

terier ˈtɛrʲjɛr n
terrieri
(kynologia, kynologiczny) typ psa należącego pierwotnie do grona psów myśliwskich – norowców;

terier bostoński n
bostoninterrieri
(kynologia, kynologiczny) amerykańska rasa krępego, mniejszego psa;

terier brazylijski ˈtɛrʲjɛr ˌbrazɨˈlʲijsʲci n
brasilianterrieri
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy średnich terierów;

terier szkocki ˈtɛrʲjɛr ˈʃkɔt͡sʲci n
skotlanninterrieri
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy małych (krótkonożnych) terierów;

terkot n
pulina
(lekceważąco, lekceważący) monotonne szybkie mówienie

termin ˈtɛrmʲĩn n
aikaraja
czas przeznaczony na wykonanie czegoś

terminator ˌtɛrmʲĩˈnatɔr n
päätevastus
(astronomia, astronomiczny) linia pomiędzy oświetloną (dzienną) a nieoświetloną (nocną) stroną ciała niebieskiego (zwykle planety lub księżyca);
(biologia, biologiczny) odcinek genu, na którym kończy się proces transkrypcji
(elektronika, elektroniczny) (informatyka, informatyczny) element w sieciach komputerowych opartych na kablu koncentrycznym służący do zakończenia linii;

terminologia ˌtɛrmʲĩnɔˈlɔɟja n
terminologia termistö
zbiór słów z danej dziedziny, np. nauki, sztuki, wojskowości

terminologiczny adj
terminologinen
dotyczący terminologii

termistor tɛrˈmʲistɔr n
termistori
(elektronika, elektroniczny) typ opornika, w którym opór zmienia się w znaczący sposób wraz ze zmianą temperatury, a znajomość tej zależności pozwala na użycie go jako czujnika temperatury;

termit ˈtɛrmʲit n
termiitti
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad społeczny krajów tropikalnych;
(technologia, technika, techniczny) mieszanina glinu z tlenkami metali stosowana w pirotechnice i spawalnictwie;

termodynamiczny ˌtɛrmɔdɨ̃nãˈmʲit͡ʃnɨ adj
termodynaaminen
(fizyka, fizyczny) związany z termodynamiką

termodynamika ˌtɛrmɔdɨ̃ˈnãmʲika n
termodynamiikka
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się badaniem efektów energetycznych przemian fizycznych i chemicznych;

termometr tɛrˈmɔ̃mɛtr̥ n
lämpömittari kuumemittari
przyrząd do pomiaru temperatury;

termoregulacja n
lämmönsäätely
(fizjologia, fizjologiczny) regulacja temperatury w organizmie żywym;

termostat n
termostaatti
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do utrzymywania pewnej stałej temperatury w zamkniętej przestrzeni;

terpentyna n
tärpätti
(chemia, chemiczny) łatwopalna ciecz o intensywnym zapachu, będąca mieszaniną terpenów; składnik żywic drzew i krzewów iglastych;

terrarium tɛrˈːarʲjũm n
terraario
zbiornik lub pomieszczenie przeznaczone do hodowli lądowych płazów, gadów lub pajęczaków;

terror ˈtɛrːɔr n
kauhu
działanie z zastosowaniem przemocy mające na celu zastraszenie drugiego człowieka

terrorysta ˌtɛrːɔˈrɨsta n
terroristi
człowiek dokonujący aktu terrorystycznego, siejący terror, terroryzujący

terrorystyczny ˌtɛrːɔrɨˈstɨt͡ʃnɨ adj
terroristi
dotyczący terroru, terrorystów lub terroryzmu

terroryzm tɛrˈːɔrɨsm̥ n
terrorismi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) użycie przemocy przez osobę lub grupę z pogwałceniem prawa, mające na celu zastraszenie i wymuszenie ustępstw;

terytorialny ˌtɛrɨtɔrʲˈjalnɨ adj
alueellinen territoriaalinen
dotyczący danego terytorium

terytorium ˌtɛrɨˈtɔrʲjũm n
alue territorio
(geografia, geograficzny) (administracja) obszar w określonych granicach;
reviiri
(ekologia, ekologiczny) teren występowania osobnika lub gatunku;

tesla ˈtɛsla n
tesla
(fizyka, fizyczny) (jednostka miary) jednostka indukcji magnetycznej;

test ciążowy ˈtɛstʲ t͡ɕɔ̃w̃ˈʒɔvɨ n
raskaustesti
(medycyna, medyczny) przedmiot służący do wykonania testu ciążowego (1.1)
(medycyna, medyczny) test sprawdzający, czy kobieta jest w ciąży;

testament tɛˈstãmɛ̃nt n
testamentti viimeinen tahto
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument, w którym człowiek określa, co po jego śmierci należy zrobić z jego majątkiem;

testosteron ˌtɛstɔˈstɛrɔ̃n n
testosteroni
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) męski hormon płciowy, wytwarzany przez jądra, otrzymywany także syntetycznie, stosowany domięśniowo jako lek przy schorzeniach na tle niedomogi płciowej u mężczyzn, jak również przy niektórych chorobach kobiecych oraz nowotworowych;

testowanie ˌtɛstɔˈvãɲɛ n
koestus
(rzeczownik odczasownikowy) od testować

testować tɛˈstɔvat͡ɕ v
testata
badać z wykorzystaniem testu
sprawdzać

tetra- prefix
tetra-
pierwszy człon wyrazów złożonych mający znaczenie: czterokrotny, poczwórny

tetrachlorometan ˌtɛtraxlɔrɔ̃ˈmɛtãn n
hiilitetrakloridi
(chemia, chemiczny) związek organiczny, bezbarwna, trująca ciecz, mająca słodkawy zapach, stosowana jako rozpuszczalnik oraz w gaśnicach;

tetrahydrokannabinol n
tetrahydrokannabinoli
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy kannabinoidów o wzorze sumarycznym C21H30O2; główna substancja psychoaktywna zawarta w konopiach;

tetralogia n
tetralogia
(historia, historyczny, historycznie) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) w starożytnej Grecji: przedstawienie teatralne składające się z czterech utworów jednego autora wystawianych jeden po drugim;
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór literacki składający się z czterech części

tetraplegia ˌtɛtraˈplɛɟja n
neliraajahalvaus tetraplegia kvadriplegia
(medycyna, medyczny) paraliż czterokończynowy;

tetrapylon ˌtɛtraˈpɨlɔ̃n n
tetrapylon
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) monumentalna brama o czterech wejściach, stawiana w starożytności na skrzyżowaniach dróg lub na forach;

tetrarcha tɛˈtrarxa n
tetrarkki
(historia, historyczny, historycznie) władca tetrarchii;

teurgia n
teurgia
(ezoteryka) rytuał zmuszający bogów lub bóstwa do działania zgodnie z wolą odprawiającego dany rytuał lub jego zleceniodawcy;

teza n
teesi
twierdzenie dla którego należy przedstawić uzasadnienie

teściowa tɛɕˈt͡ɕɔva n
anoppi
matka żony lub męża

teść tɛɕt͡ɕ n
appi
ojciec żony lub męża

tg ˈtãŋɡɛ̃w̃s symbol
tan
= (matematyka, matematyczny) tangens

theremin n
theremin
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument elektroniczny, wytwarzający dźwięk o różnej wysokości i sile w zależności od odległości dłoni muzyka od dwóch umieszczonych na tym instrumencie anten;

thermidor n
thermidor
nazwa jedenastego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym (okres 19 lipcem a 17 sierpniem);

think tank n
ajatushautomo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja non-profit lub sztab ekspertów, zajmujący się analizami i doradztwem;

tiara ˈtʲjara n
tiara
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) pontyfikalna korona papieska;

tik-tak interjection
tik-tak
onomatopeja naśladująca odgłos tykania mechanicznego zegara

tilapia n
tilapia
(ichtiologia, ichtiologiczny) (wędkarstwo) ryba słodkowodna o pierwotnym zasięgu występowania obejmującym Afrykę i Lewant;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) mięso z tilapii (1.1)

tipi ˈtʲipʲi n
tiipii
(etnografia, etnograficzny) stożkowaty namiot złożony z żerdzi pokrytej skórami zwierząt, budowany kiedyś przez Indian Ameryki Północnej;

tiramisu n
tiramisu
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser złożony z warstw biszkoptu nasączonych espresso i, niekiedy, alkoholem, przełożony kremem z mascarpone, jaj i cukru;

tiul n
tylli
(włókiennictwo) tkana z trzech nitek, bardzo lekka, przejrzysta tkanina – bawełniana, jedwabna lub nylonowa;

tkactwo n
kutominen
(włókiennictwo) dział przemysłu włókienniczego i rzemiosła zajmujący się wytwarzaniem tkanin oraz ich wykończeniem;

tkacz tkat͡ʃ n
kutoja
(rzemiosło, rzemieślniczy) człowiek zajmujący się wyrobem tkanin

tkanina tkãˈɲĩna n
kangas
(włókiennictwo) płaski wyrób włókienniczy ze splecionych nitek wątku i osnowy;

tkanka ˈtkãnka n
kudos
(biologia, biologiczny) zespół komórek o podobnych cechach i funkcjach;

tkanka tłuszczowa ˈtkãnka twuʃˈt͡ʃɔva n
rasvakudos
(biologia, biologiczny) (anatomia, anatomiczny) tkanka łączna zlokalizowana głównie w warstwie podskórnej, zbudowana w większości z komórek tłuszczowych (adipocytów) o wnętrzu wypełnionym kroplą tłuszczu;

tkanka łączna n
sidekudos
(anatomia, anatomiczny) tkanka wypełniająca przestrzeń między innymi tkankami i je spajająca;

tlen tlɛ̃n n
happi
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu O i liczbie atomowej 8;

tlenek ˈtlɛ̃nɛk n
oksidi
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny zbudowany z tlenu i innego pierwiastka chemicznego;

tlenek węgla ˈtlɛ̃nɛɡ ˈvɛ̃ŋɡla n
hiilimonoksidi hiilioksidi
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, bezbarwny i bezwonny gaz o silnych właściwościach toksycznych;

tmeza n
tmeesi
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) środek stylistyczny polegający na umieszczaniu cząstek wyrazów w środku innych wyrazów

to tɔ pronoun
se
…występujący w funkcji podmiotu

toaleta ˌtɔaˈlɛta n
kaunistautuminen
ubikacja w miejscu publicznym

toast ˈtɔast n
malja maljapuhe
(książkowy) krótka przemowa podczas przyjęcia wygłaszana w celu złożenia życzeń pomyślności, gratulacji itp., podczas której zazwyczaj następuje wzniesienie kieliszka alkoholu

tocharski adj
tokaarilainen
związany z Tocharami, dotyczący Tocharów

tocharski n
tokaarilainen
(językoznawstwo, językoznawczy) język tocharski

toczeń n
lupus
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba autoimmunologiczna z grupy chorób reumatycznych atakująca skórę, naczynia krwionośne i narządy wewnętrzne[potrzebne źródło]

toczyć ˈtɔt͡ʃɨt͡ɕ v
kallistua
formować jakąś masę w kulkę
przesuwać obracając po ziemi
przesuwać się, obracając się po ziemi (bezwładnie)

toffi ˈtɔffʲi n
toffee
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciągnący się cukierek mleczny
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa przypominająca tofi (1.1), stosowana jako nadzienie do ciast

tofu ˈtɔfu n
tofu
(spożywczy) twarożek z mleka sojowego, składnik wielu potraw orientalnych i wegetariańskich;

toga ˈtɔɡa n
tooga
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) długa szata męska, drapowana i zarzucana na lewe ramię, noszona w starożytnym Rzymie

tokarka tɔˈkarka n
sorvi
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka skrawająca, służąca do toczenia wałków, tulei, pierścieni;

tokarz ˈtɔkaʃ n
sorvari
(technologia, technika, techniczny) robotnik lub rzemieślnik, który pracuje na tokarce

tokijski tɔˈcijsʲci adj
tokiolainen
odnoszący się do miasta Tokio

toksoplazmoza n
toksoplasmoosi
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) pasożytnicza choroba ludzi i zwierząt wywoływana przez pierwotniaka Toxoplasma gondii;

toksyczny tɔˈksɨt͡ʃnɨ adj
toksinen
(książkowy) mający właściwości trujące

toksykolog n
toksikologi
specjalista w dziedzinie toksykologii

toksykologia ˌtɔksɨkɔˈlɔɟja n
toksikologia
(biochemia, biochemiczny) (toksykologia) (medycyna, medyczny) nauka o cechach substancji toksycznych, ich działaniu na żywe organizmy i o metodach ich wykrywania oraz zapobiegania zatruciom nimi;

toksykologiczny adj
toksikologinen
(medycyna, medyczny) związany z toksykologią, dotyczący toksykologii

toksyna tɔˈksɨ̃na n
toksiini
substancja chemiczna o właściwościach trujących

tolerancja ˌtɔlɛˈrãnt͡sʲja n
suvaitsevaisuus
czyjaś zgoda na istnienie poglądów, zachowań, rzeczy itd., które są dla tego kogoś niemiłe lub nieprzyjemne;

tolerancyjnie adv
suvaitsevaisesti
w sposób tolerancyjny, pełen tolerancji

tolerancyjny ˌtɔlɛrãnˈt͡sɨjnɨ adj
suvaitsevainen
szanujący czyjeś poglądy, wierzenia, upodobania, czyjeś postępowanie, różniące się od własnych

tolerować ˌtɔlɛˈrɔvat͡ɕ v
sietää
odnosić się z pobłażaniem do nagannych zachowań lub zjawisk

toluen n
tolueeni
(chemia, chemiczny) węglowodór aromatyczny o wzorze sumarycznym C7H8, bezbarwna, łatwopalna ciecz używana często jako rozpuszczalnik;

tomahawk n
tomahawk
(etnografia, etnograficzny) indiański toporek wojenny;

tombak ˈtɔ̃mbak n
tompakki
(metaloznawstwo, metalurgia) stop miedzi z cynkiem przypominający złoto;

ton tɔ̃n n
sävel
dźwięk odpowiadający określonej częstotliwości drgań akustycznych;
(książkowy) charakter wypowiedzi
intonacja

tona ˈtɔ̃na n
tonni
jednostka masy równa 1000 kilogramów

toner ˈtɔ̃nɛr n
kirjoitinmuste
(poligrafia) czarny lub barwny proszek tworzący obraz w technice druku laserowego;

tongijski tɔ̃ŋʲˈɟijsʲci adj
tongalainen
odnoszący się do państwa Tonga

tonik ˈtɔ̃ɲik n
tonic-vesi
(spożywczy) bezbarwny napój gazowany o gorzkawym smaku, przygotowywany z dodatkiem chininy;

tonika n
toonika
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) funkcja harmoniczna rozładowująca napięcie tonalne

tonsillektomia n
tonsillektomia
(medycyna, medyczny) zabieg wycięcia migdałków podniebiennych;

tonsura tɔ̃w̃ˈsura n
tonsuuri
krąg skóry wygolony na ciemieniu, czasami tak duży, że pozostaje jedynie wąskie pasmo włosów wokół głowy;

tonący brzytwy się chwyta tɔ̃ˈnɔ̃nt͡sɨ ˈbʒɨtfɨ‿ɕɛ ˈxfɨta proverb
hukkuva tarttuu oljenkorteen
człowiek w kłopotach próbuje wszelkich rozwiązań

tonąć ˈtɔ̃nɔ̃ɲt͡ɕ v
laskea
o ludziach: zapadać się pod wodę, nie umiejąc pływać
zanurzać się pod wodę, znikając w niej

top tɔp n
toppi
(potocznie, potoczny) krótka damska bluzka, nierozpinana, zwykle dopasowana, bez rękawów lub z krótkimi rękawkami i bez kołnierzyka

topaz ˈtɔpas n
topaasi
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów;
(jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny z oszlifowanego topazu (1.1)

topografia ˌtɔpɔˈɡrafʲja n
topografia
dział geodezji zajmujący się pomiarami szczegółów sytuacyjnych i rzeźby terenu w celu sporządzenia map;

topograficzny ˌtɔpɔɡraˈfʲit͡ʃnɨ adj
topografinen
związany z topografią, dotyczący topografii

topola tɔˈpɔla n
poppeli
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Populus L., wysokie drzewo należące do rodziny wierzbowatych, mające sercowate liście i wiatropylne kwiaty;

topologia ˌtɔpɔˈlɔɟja n
topologia
(matematyka, matematyczny) dział geometrii badający właściwości geometryczne, które nie zmieniają się przy przekształceniach takich jak rozciąganie, skręcanie albo obroty;

toponim tɔˈpɔ̃ɲĩm n
paikannimi
(geografia, geograficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) nazwa własna jakiegoś punktu lub obszaru geograficznego (miasta, państwa, rzeki itd.);

topór ˈtɔpur n
kirves
narzędzie składające się z drewnianego trzonka i metalowego ostrza, służące np. do rąbania drewna lub mięsa, a dawniej także jako broń;

tor tɔr n
raide
konstrukcja naziemna na stacji kolejowej, zbudowana z szyn, podkładów itp., umieszczona przy peronie, przeznaczona do ruchu pociągów oraz ich zatrzymywania się;
torium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Th i liczbie atomowej 90;

torba ˈtɔrba n
laukku
opakowanie wykonane ze skóry lub tworzywa sztucznego, używane do przechowywania lub transportu przedmiotów, często wyposażone w uchwyty lub paski

torbacz n
pussieläin
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel ssaków, u których w wyniku ewolucji wykształciła się torba lęgowa

torbiel rzekoma n
pseudokysta
(medycyna, medyczny) nienowotworowa przestrzeń jamista wypełniona płynem;

torebka tɔˈrɛpka n
käsilaukku
mniejsza torba do przechowywania osobistych drobiazgów wykonana z wytrzymałych materiałów noszona najczęściej przez kobiety na ramieniu lub w dłoni
siemenkota
(botanika, botaniczny) pękający owoc suchy podzielony w środku na komory

torf tɔrf n
turve
(geologia, geologiczny) (rolnictwo, rolniczy) organiczny materiał osadowy o kolorze od brunatnego po czarny, wykorzystywany m.in. do użyźniania gleb lub pozyskiwania paliw stałych;

torfowisko ˌtɔrfɔˈvʲiskɔ n
turvemaa
teren podmokły, porośnięty roślinami, które stopniowo przekształcają się w torf;

torfowisko niskie ˌtɔrfɔˈvʲiskɔ ˈɲisʲcɛ n
letto
zagłębienie terenu, porośnięte przez roślinność bagienną lub szuwarową, zasilane głównie przez wody powierzchniowe, eutroficzne;

torfowisko wysokie ˌtɔrfɔˈvʲiskɔ vɨˈsɔcɛ n
keidassuo
(geografia, geograficzny) teren podmokły porośnięty mchami, torfowcami itp., zasilany głównie przez opady, o odczynie kwaśnym;

tornado tɔrˈnadɔ n
trombi tornado
(meteorologia, meteorologiczny) trąba powietrzna;

tornister tɔrʲˈɲistɛr n
koulureppu
(edukacja, edukacyjny) rodzaj usztywnianego plecaka noszonego przez uczniów klas młodszych

toroid n
toroidi
(geometria) bryła w kształcie pierścienia, powstała poprzez obrót dowolnej figury wokół osi leżącej poza tą figurą;

torpeda tɔrˈpɛda n
torpedo
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) podwodny pocisk z autonomicznym napędem stosowany zazwyczaj do rażenia podwodnej części kadłuba okrętu;

torpedować v
torpedoida
(przenośnie, przenośnia) utrudniać, uniemożliwiać wykonanie czegoś
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) niszczyć, zatapiać okręt torpedą

tort tɔrt n
kakku
(cukiernictwo) wykwintne ciasto na specjalne okazje, zazwyczaj okrągłe, przekładane masą, ozdobione z wierzchu owocami, lukrem, masą, galaretką lub kremem;

tortilla tɔrˈtʲilːa n
tortilla
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) w kuchni meksykańskiej: cienki, okrągły placek kukurydziany albo pszenny, podawany z mięsem lub serem i dodatkami z warzyw, polany sosem;

tortura tɔrˈtura n
kidutus
świadome zadawanie komuś (więźniowi, jeńcowi) ogromnego bólu fizycznego za pomocą określonych metod i narzędzi, najczęściej po to, aby wymusić na nim zeznania bądź aby wydobyć z niego informacje;
(przenośnie, przenośnia) cierpienie, męczarnia, udręka, męka, duży dyskomfort

torturować ˌtɔrtuˈrɔvat͡ɕ v
kiduttaa
zadawać komuś tortury, świadomie zadawać komuś ogromny ból fizyczny za pomocą okrutnych metod, najczęściej w celu wymuszenia zeznań, informacji

toster ˈtɔstɛr n
leivänpaahdin
urządzenie do pieczenia tostów

totalitarny ˌtɔtalʲiˈtarnɨ adj
totalitaarinen
odnoszący się do totalitaryzmu, związany z totalitaryzmem; taki, w którym panuje totalitaryzm

totalitaryzm ˌtɔtalʲiˈtarɨsm̥ n
totalitarismi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system sprawowania władzy państwowej, polegający na dążeniu do pełnej kontroli wszelkich stosunków społecznych i całkowitego podporządkowania jednostki ludzkiej państwu;

totem ˈtɔtɛ̃m n
toteemi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwierzę, roślina lub przedmiot, który w kulturach pierwotnych służy za godło rodziny czy klanu, uważany często za przodka lub opiekuna i otaczany czcią;

totemizm n
totemismi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) zespół wierzeń religijnych u ludów pierwotnych opierający się na kulcie totemu

touchpad n
kosketuslevy
(informatyka, informatyczny) panel dotykowy, urządzenie wskazujące często spotykane w laptopach, zastępujące mysz;

towar ˈtɔvar n
tavara
coś, co może stanowić przedmiot transakcji handlowej;

towarzyski ˌtɔvaˈʒɨsʲci adj
seurallinen yhteiskunnallinen
dobrze czujący się w obecności innych osób
sosiaalinen
będący formą rozrywki grupy osób

towarzysz tɔˈvaʒɨʃ n
taistelutoveri
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek partii, organizacji robotniczej
toveri
ten, kto komuś towarzyszy, jest z kimś obecny, przebywa z kimś, spędza z kimś czas

towarzysz broni n
aseveli
(wojskowość, wojskowy) osoba, która wspólnie z kimś walczy lub walczyła

tożsamość tɔʃˈsãmɔɕt͡ɕ n
identiteetti henkilöllisyys
cechy, właściwości, dane konkretnej osoby, pozwalające określić, stwierdzić, zidentyfikować tę osobę
samanlaisuus identiteetti
identyczność, brak różnic

tożsamość płciowa n
sukupuoli-identiteetti
osobiste poczucie swojej płci społeczno-kulturowej;

tracić ˈtrat͡ɕit͡ɕ v
kadottaa
przestawać posiadać jakąś rzecz

tracki adj
traakialainen
(historia, historyczny, historycznie) związany z Trakami, dotyczący Traków
związany z Tracją, dotyczący Tracji

trackpoint n
tappihiiri
(informatyka, informatyczny) miniaturowy dżojstik umieszczony w środkowej części klawiatury, zastępujący touchpad;

tracz n
koskelo
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych, rodzaju Mergus

tradycja traˈdɨt͡sʲja n
perinne perimätieto
przekazywanie z pokolenia na pokolenie zasad, obyczajów, poglądów;

tradycjonalizm n
traditionalismi
przywiązanie do tradycji

tradycyjnie ˌtradɨˈt͡sɨjɲɛ adv
perinteisesti
zgodnie z tradycją

tradycyjny ˌtradɨˈt͡sɨjnɨ adj
perinteinen
wywodzący się z tradycji; stanowiący element tradycji, zwyczaju; wykonany w sposób nakazany tradycją

tragedia traˈɡɛdʲja n
murhenäytelmä tragedia
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dramatyczny utwór literacki przedstawiający konflikt między dążeniami bohatera a siłami wyższymi;
ogromne nieszczęście budzące rozpacz

tragiczny traˈɟit͡ʃnɨ adj
traaginen
pełen smutku, nieszczęścia lub rozpaczy
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dotyczący tragedii (utworu)

tragikomedia ˌtraɟikɔ̃ˈmɛdʲja n
tragikomedia
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) utwór teatralny lub filmowy mający cechy tragedii i komedii;

trajektoria n
liikerata
(fizyka, fizyczny) linia lotu obiektu w przestrzeni

traktat ˈtraktat n
traktaatti
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ważna umowa międzynarodowa uroczyście zawierana na piśmie między państwami i regulująca najistotniejsze kwestie polityczne, wojskowe, handlowe itp.
tutkielma
tekst naukowy w formie rozbudowanej rozprawy, zazwyczaj bardzo obszernej;

traktor ˈtraktɔr n
traktori
(rolnictwo, rolniczy) pojazd przeznaczony do przemieszczania pojazdów, maszyn i urządzeń pozbawionych własnego silnika, do napędzania takich maszyn i urządzeń;

traktorzysta ˌtraktɔˈʒɨsta n
traktorin kuljettaja
kierowca traktora, ciągnika rolniczego

traktowanie ˌtraktɔˈvãɲɛ n
kohtelu
(rzeczownik odczasownikowy) od traktować

tramp trãmp n
kulkuri
wędrowiec, włóczykij, obieżyświat

trampolina n
ponnahduslauta
(sport, sportowy) sprężysta deska umożliwiająca wysokie wybicie się w górę przy skokach do wody

tramwaj ˈtrãw̃vaj n
raitiovaunu ratikka
pojazd szynowy dostosowany do ruchu drogowego, przeznaczony do przewozu pasażerów;

tran n
kalaöljy
(chemia, chemiczny) (zoologia, zoologiczny) płynny tłuszcz pozyskiwany z tkanki tłuszczowej zwierząt morskich;

transakcja trãw̃ˈsakt͡sʲja trãw̃ˈzakt͡sʲja n
liiketoimi
(informatyka, informatyczny) grupa operacji, które razem wszystkie są wycofywane, np. jeśli choć jedna z nich zakończy się błędem
transaktio
(handel, handlowy) operacja handlowa związana z kupnem lub sprzedażą towarów bądź usług

transakcyjny adj
liiketoiminnallinen
związany z transakcją, dotyczący transakcji

transatlantycki adj
transatlanttinen
odbywający kursy przez Atlantyk, przechodzący przez Atlantyk

transcendentalny ˌtrãw̃st͡sɛ̃ndɛ̃nˈtalnɨ adj
transsendentaalinen
(filozofia, filozoficzny) taki, który dotyczy apriorycznych form poznania (wykracza poza granice umysłu i odnosi się do przedmiotu poznania)

transept ˈtrãw̃sɛpt n
poikkilaiva
(architektura, architektoniczny) nawa poprzeczna w kościele, oddzielająca prezbiterium od reszty budynku;

transfobia n
transfobia
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) dyskryminacja objawiająca się niechęcią lub agresją wobec osób transpłciowych;

transformacja ˌtrãw̃sfɔrˈmat͡sʲja n
muunnos
przemiana, przekształcanie czegoś

transformator ˌtrãw̃sfɔrˈmatɔr n
muuntaja
(elektryczność) urządzenie do zmiany poziomu napięcia elektrycznego;

transgeniczny adj
siirtogeeninen
(biologia, biologiczny) określający organizm, którego genom zawiera gen wprowadzony od innego organizmu tego samego lub innego gatunku

transgresja trãw̃zˈɡrɛsʲja n
transgressio
przekroczenie granic, norm

transkluzja trãw̃sˈkluzʲja n
sisällytys
(informatyka, informatyczny) sposób zaimportowania fragmentów innych dokumentów w systemie hipertekstowym;

transkrybować v
siirtokirjoittaa
dokonywać transkrypcji

transkrypcja trãw̃sˈkrɨpt͡sʲja n
tarkekirjoitus transkriptio
(językoznawstwo, językoznawczy) zapisywanie mowy za pomocą znaków graficznych
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przekształcenie partytury napisanej dla pewnego instrumentu muzycznego lub głosu na inny instrument lub głos
zapisywanie tekstu w innym systemie pisma

transkryptom trãw̃sˈkrɨptɔ̃m n
transkriptomi
(biologia, biologiczny) ogół produktów transkrypcji informacji genetycznej z nici DNA na nić RNA w konkretnym organizmie;

transliteracja ˌtrãw̃slʲitɛˈrat͡sʲja n
translitterointi
(językoznawstwo, językoznawczy) zapis tekstu z użyciem liter innego alfabetu niż alfabet właściwy dla danego języka;

transliterować v
translitteroida
(językoznawstwo, językoznawczy) zapisywać tekst pisany w pewnym alfabecie przy użyciu liter innego alfabetu

transoceaniczny adj
valtameren takainen
przemierzający, przepływający, wiodący przez ocean

transport ˈtrãw̃spɔrt n
kuljetus
ogół działań związanych z przemieszczaniem towarów i/lub ludzi za pomocą środków lokomocji;

transpłciowy adj
muunsukupuolinen
taki, którego tożsamość płciowa jest inna niż płeć ustalona przy urodzeniu na podstawie cech biologicznych

transseksualny adj
transsukupuolinen
związany z transseksualizmem, dotyczący transseksualizmu

transsubstancjacja n
transsubstantiaatio
(teologia, teologiczny) w teologii katolickiej to przemiana substancji: chleba i wina w ciało i krew Chrystusa podczas eucharystii;

transwestytyzm n
transvestismi
(psychologia, psychologiczny) upodabnianie się do osoby płci przeciwnej poprzez ubiór i zachowanie;

transza n
erä
(finanse, finansowy) część pożyczki państwowej lub kredytu bankowego, puszczona w obieg;

tranzystor trãw̃ˈzɨstɔr n
transistori
(elektryczność) przyrząd półprzewodnikowy służący do wzmacniania sygnałów elektrycznych;
(potocznie, potoczny) mały, przenośny odbiornik radiowy

tranzyt n
ylikulku
przewóz, przesyłanie, przejazd osób lub rzeczy przez obszar jakiegoś państwa w drodze do innego państwa

tranzytowy ˌtrãw̃zɨˈtɔvɨ adj
transitio-
(przymiotnik) od tranzyt

trap trap n
kävelykansi
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) przenośna kładka do wchodzenia na statek
tikkaat
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyczny, podgatunek hip-hopu charakteryzujący się agresywnym brzmieniem, wykorzystaniem automatu perkursyjnego Roland TR-808, a także wielowarstwowym zastosowaniem syntezatorów i brzmień instrumentów smyczkowych, budzących skojarzenia z muzyką filmową;

traper n
vaelluskenkä
rodzaj zamkniętego skórzanego wiązanego buta turystycznego lub zimowego

trapez ˈtrapɛs n
puolisuunnikas
(geometria) czworokąt, który posiada co najmniej jedną parę równoległych boków;
(sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny w postaci drążka zawieszonego poziomo na linach;

trasować traˈsɔvat͡ɕ v
reitittää
(informatyka, informatyczny) stanowić połączenie różnych sieci komputerowych i wyznaczać trasę przepływu pakietów w nich

traszka ˈtraʃka n
vesilisko
(herpetologia, herpetologiczny) wodnolądowy, oliwkowobrunatny, podłużny płaz;

tratwa ˈtratfa n
lautta
rodzaj płaskiej, często prowizorycznej, konstrukcji służącej do transportu po wodzie;

traumatologia ˌtrawmatɔˈlɔɟja n
traumatologia
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się operacyjnym leczeniem obrażeń ciała spowodowanych urazami;

traumatyczny ˌtrawmaˈtɨt͡ʃnɨ adj
traumaattinen
(medycyna, medyczny) związany z traumą – uszkodzeniem organizmu
(psychologia, psychologiczny) związany z traumą, ciężkim przeżyciem

trawa ˈtrava n
heinä ruoho
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny wiechlinowatych, zwykle w kolorze zielonym, rozłogowa lub kępiasta, o długich, wąskich liściach;
ruoho heinä
(potocznie, potoczny) marihuana

trawersować ˌtravɛrˈsɔvat͡ɕ v
kulkea
o szlaku: biec w poprzek zbocza
pokonywać zbocze w poprzek

trawertyn n
travertiini
(mineralogia, mineralogiczny) porowata skała osadowa, odmiana aragonitu;

trawienie traˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
ruoansulatus
(fizjologia, fizjologiczny) rozkładanie spożytego pokarmu na prostsze części, które mogą być łatwo pobrane przez układ pokarmowy;

trawieniec traˈvʲjɛ̇̃ɲɛt͡s n
juoksutusmaha
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) gruczołowa część żołądka przeżuwaczy, o gruszkowatym kształcie, tworząca czwarty przedział;

trawić ˈtravʲit͡ɕ v
sulattaa
rozkładać spożyty pokarm na prostsze części

trawnik ˈtravʲɲik n
nurmikko nurmi
poletko trawy o charakterze ozdobnym;

trebusz ˈtrɛbuʃ n
trebuchet
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) barobalistyczna machina miotająca, wyrzucająca pociski stromotorowo;

trefl trɛfl̥ n
risti
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czarną koniczynką; karta tego koloru

trekking ˈtrɛcĩŋk n
vaellus
forma turystyki (pieszej lub rowerowej) uprawiana w trudnych warunkach;

trema n
esiintymiskuume
(psychologia, psychologiczny) strach lub zdenerwowanie przed występem publicznym (scenicznym);

tren trɛ̃n n
laahus
(książkowy) ogon, wydłużona część sukni lub płaszcza ciągnąca się z tyłu po ziemi; element ubioru uroczystego, ceremonialnego;
surulaulu
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) gatunek liryczny o charakterze elegijnym, poświęcony zmarłej osobie, wychwalający jej zalety i zasługi oraz opłakujący jej śmierć;

trend trɛ̃nt n
muoti
(finanse, finansowy) systematyczny wzrost lub spadek wartości instrumentu finansowego w czasie
(statystyka, statystyczny) monotoniczny składnik w modelu zależności badanej cechy statystycznej od czasu;
istniejący w danym momencie kierunek rozwoju w jakiejś dziedzinie;

trener ˈtrɛ̃nɛr n
valmentaja
(sport, sportowy) osoba zajmująca się przygotowaniami zawodnika lub drużyny do zawodów; rzadziej także osoba przekazująca podopiecznym umiejętności z innych dziedzin;

trening ˈtrɛ̃ɲĩŋk n
harjoittelu
(sport, sportowy) proces poddawania organizmu rosnącym obciążeniom fizycznym w celu poprawienia cech motorycznych sportowca;
ćwiczenia z zakresu jakichś kompetencji, umiejętności

trenować v
harjoittaa
podnosić czyjeś umiejętności
(sport, sportowy) kierować rozwojem sprawności fizycznej sportowca
(sport, sportowy) ćwiczyć celem poprawienia swojej sprawności w danej dyscyplinie
podnosić swoje umiejętności

trias trʲjas n
trias
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych;

trichotillomania n
trikotillomania
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie polegające na niemożności powstrzymania się od wyrywania włosów;

triera n
trieeri
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) grecka galera o trzech rzędach wioseł, później wzbogacona o żagiel;

trimaran trʲĩˈmarãn n
trimaraani
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (marynarka) łódź żaglowa lub statek o trzech równoległych, połączonych ze sobą kadłubach;

triolet n
trioletti
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma stroficzna wiersza, składająca się z ośmiu wersów i dwóch rymów;

triskelion n
triskele
(historia, historyczny, historycznie) (sztuka) występujący w wielu wariantach, wielokulturowy symbol lub ornament złożony z trzech jednakowych elementów – ramion, spiral, meandrów itp.;

trisomia 21 n
trisomia 21
(medycyna, medyczny) zespół Downa

triumwir ˈtrʲjũw̃vʲir n
triumviri
(historia, historyczny, historycznie) członek triumwiratu

triumwirat trʲjũw̃ˈvʲirat n
kolmikko
trójka osób, które rządzą razem;

trochej n
trokee
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) stopa metryczna złożona z dwóch sylab: długiej i krótkiej;

trochę ˈtrɔxɛ indefiniteCardinalNumeral
vähän hiukan
w niewielkiej ilości

trociny trɔˈt͡ɕĩnɨ n
sahanpuru
drobne odpady po obróbce drewna;

trockizm n
trotskilaisuus
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) lewicowy ruch polityczny bazujący na ideach Lwa Trockiego, wiążą się z nim hasła takie jak: permanentna rewolucja, niemożliwość zbudowania socjalizmu tylko w jednym kraju oraz antystalinizm;

trofeum trɔˈfɛ<sup>w</sup>ũm n
palkinto
(gry komputerowe) wyróżnienie za wykonanie zadania w grze;
(przestarzałe, przestarzały) (sztuka) motyw dekoracyjny przedstawiający zbroję, chorągwie itp.
nagroda w sporcie lub innej rywalizacji
zdobycz wojenna lub myśliwska, przedmiot dumy właściciela

trojaczek n
kolmonen
jedno z trojga dzieci urodzonych podczas tego samego porodu

trojański adj
troijalainen
związany z Troją, dotyczący Troi

trolejbus trɔˈlɛjbus n
johdinauto
drogowy pojazd komunikacji miejskiej napędzany energią elektryczną pobieraną z sieci trakcyjnej;

troll trɔl n
peikko
(mitologia germańska) skand. istota mająca postać olbrzyma lub karła, zamieszkująca zwykle górskie pieczary, zazwyczaj nieprzyjazna wobec ludzi
(przenośnie, przenośnia) (informatyka, informatyczny) w środowisku użytkowników Internetu: osoba zamieszczająca na publicznym forum napastliwe, kontrowersyjne, ośmieszające innych wypowiedzi, których celem jest wywołanie dyskusji i skupienie uwagi na autorze

troll patentowy ˈtrɔl ˌpatɛ̃nˈtɔvɨ idiom
patenttitrolli
(pejoratywnie, pejoratywny) podmiot, zwykle firma, która nabywa patent dotyczący jakiegoś rozwiązania, ale nie zamierza stosować go w praktyce, czekając aż ktoś inny to zrobi, by go pozwać za rzekome utracone korzyści i zyskać na odszkodowaniu

tron trɔ̃n n
valtaistuin
fotel lub podobny mebel przeznaczony dla monarchów lub hierarchów kościelnych;
(przenośnie, przenośnia) stanowisko monarchy w danym kraju

tropiciel n
jäljitin
(łowiectwo, łowiecki) osoba tropiąca zwierzynę
(kynologia, kynologiczny) (łowiectwo, łowiecki) pies tropiący zwierzynę;

tropikalny ˌtrɔpʲiˈkalnɨ adj
trooppinen
typowy dla strefy międzyzwrotnikowej, o klimacie gorącym i wilgotnym

tropowiec n
vainukoira
(kynologia, kynologiczny) (łowiectwo, łowiecki) pies tropiący zwierzynę;

troska ˈtrɔska n
huolellisuus
chęć pomocy komuś; dbałość o czyjeś dobro

troskliwy trɔsˈklʲivɨ adj
huomaavainen
wyrażający troskę, zmartwienie, niepokój

trotyl n
trinitrotolueeni
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, silny materiał wybuchowy;

trubadur n
trubaduuri
(historia, historyczny, historycznie) poeta dworski tworzący w XI–XIII wieku w południowej Francji, wędrowny poeta i śpiewak;

trucizna truˈt͡ɕizna n
myrkky
(toksykologia) substancja mogąca zakłócić funkcjonowanie organizmu lub spowodować śmierć;

trud trut n
ahkerointi
ciężka praca, duży wysiłek

trudność ˈtrudnɔɕt͡ɕ n
vaikeus
coś, co jest trudne
przeszkoda, coś, co utrudnia osiągnięcie celu
właściwość rzeczy trudnych

trudny ˈtrudnɨ adj
hankala ankea
taki, którego wykonanie wymaga wysiłku
vaikea
niełatwy do zrozumienia

trufla ˈtrufla n
tryffeli
(mikologia, mikologiczny) grzyb jadalny wytwarzający podziemne owocniki;
(spożywczy) cukierek czekoladowy z suchym nadzieniem, najczęściej o smaku rumowym

truizm ˈtru<sup>j</sup>ism̥ n
itsestäänselvyys
wypowiedź prawdziwa, ale taka, że jej treść jest wszystkim znana; banał, coś oczywistego

trujący truˈjɔ̃nt͡sɨ adj
myrkyllinen
taki, który truje, szkodzi zdrowiu, powodujący zatrucie lub śmierć

trumna ˈtrũmna n
ruumisarkku arkku
zazwyczaj drewniany pojemnik, do którego kładzie się ciało zmarłej osoby;

trup trup n
ruumis
ciało zmarłego człowieka; (rzadki, rzadko używany) zwierzęcia

truskawka truˈskafka n
mansikka
(botanika, botaniczny) Fragaria grandiflora, Fragaria ananassa, roślina uprawna o czerwonych, soczystych owocach, powstała ze skrzyżowania poziomki wirginijskiej i poziomki chilijskiej;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc truskawki (1.1)

truskawkowy ˌtruskafˈkɔvɨ adj
mansikanpunainen
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony z truskawek, z dodatkiem truskawek

truteń ˈtrutɛ̃ɲ n
kuhnuri
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (pszczelarstwo, pszczelarski) samiec pszczoły miodnej;
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) mężczyzna, który nie pracuje, a żyje cudzym kosztem

trwać tr̥fat͡ɕ v
kestää
istnieć lub odbywać się przez jakiś czas
pozostawać w niezmienionej sytuacji albo pozycji

tryb trɨp n
tapaluokka modus
(językoznawstwo, językoznawczy) kategoria gramatyczna wyrażająca stosunek mówiącego do treści wypowiedzenia;

tryb przypuszczający ˈtrɨp ˌːʃɨpuʃt͡ʃaˈjɔ̃nt͡sɨ n
ehtotapa
(gramatyka) jeden z trybów czasownika wyrażający przypuszczenie, wątpliwość, niezdecydowanie;

tryb rozkazujący ˈtrɨp ˌrɔskazuˈjɔ̃nt͡sɨ n
imperatiivi
(gramatyka) jeden z trybów czasownika wyrażający rozkaz, życzenie, prośbę lub przyzwolenie;

tryb samolotowy n
lentotila
(telekomunikacja) tryb pracy telefonu komórkowego, w którym przestaje on wysyłać i odbierać sygnały radiowe;

tryb łączący ˈtrɨp wɔ̃n͇ˈt͡ʃɔ̃nt͡sɨ n
konjunktiivi
(gramatyka) jeden z trybów czasownika, wyrażający m.in. życzenie, polecenie, możliwość, potrzebę lub wątpliwość;

trybalizm trɨˈbalʲism̥ n
tribalismi
(socjologia, socjologiczny) utrzymywanie się w społeczeństwach narodowych dawnych podziałów i odrębności klanowych, plemiennych

trybula trɨˈbula n
kirveli
(botanika, botaniczny) Anthriscus, rodzaj roślin należący do rodziny selerowatych, o wiotkich, pierzastych liściach przypominających nać pietruszki, o zapachu anyżku;

trybun n
tribuuni
(historia, historyczny, historycznie) urząd cywilny w starożytnym Rzymie, utworzony w celu ochrony interesów obywateli, zwłaszcza plebejuszy;
(historia, historyczny, historycznie) urząd wojskowy w starożytnym Rzymie, oficer;

trybuna trɨˈbũna n
äänenkannattaja
specjalne podwyższenie z pulpitem przeznaczone dla mówcy

trychologia ˌtrɨxɔˈlɔɟja n
trikologia
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) dziedzina nauki zajmująca się łysieniem, schorzeniami oraz pielęgnacją włosów i skóry głowy

trygonometria n
trigonometria
(matematyka, matematyczny) dział matematyki obejmujący badanie związków między bokami i kątami trójkątów za pomocą funkcji zwanych trygonometrycznymi;

trygonometryczny adj
trigonometrinen
(matematyka, matematyczny) związany z trygonometrią, dotyczący trygonometrii

tryk trɨk n
pässi
(zoologia, zoologiczny) samiec owcy gotowy do rozpłodu

tryktrak ˈtrɨktrak n
backgammon
rodzaj gry planszowej dla dwóch graczy;

tryliard ˈtrɨlʲjart n
sekstiljoona
liczba o wartości 1 000 000 000 000 000 000 000 = 1021;

trylion ˈtrɨlʲjɔ̃n n
triljoona
liczba o wartości: 1 000 000 000 000 000 000 = 1018;

trylobit trɨˈlɔbʲit n
trilobiitti
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) wymarły morski stawonóg paleozoiczny;

trylogia n
trilogia
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) cykl składający się z trzech utworów literackich, muzycznych lub filmowych, z których każdy stanowi odrębną całość, lecz połączonych np. wspólną tematyką, grupą bohaterów

trymestr ˈtrɨ̃mɛstr̥ n
kolmannes
(urzędowy) trzymiesięczny okres stanowiący jedną trzecią roku akademickiego na niektórych uczelniach

trymować trɨ̃ˈmɔvat͡ɕ v
säätää
(kynologia, kynologiczny) usuwać martwą sierść psa w celach estetycznych i pielęgnacyjnych

tryptofan n
tryptofaani
(biochemia, biochemiczny) aminokwas z łańcuchem bocznym opartym na szkielecie indolu, produkowany przez rośliny i niektóre bakterie;

trywialny trɨˈvʲjalnɨ adj
tavallinen
(książkowy) niewyszukany, pospolity

trzcina ˈṭʃʲt͡ɕĩna n
ruoko
(botanika, botaniczny) roślina o wysokiej łodydze, z kwiatami w postaci wiech, rosnąca przy brzegach zbiorników wodnych i na mokradłach;

trzcina cukrowa n
sokeriruoko
(rolnictwo, rolniczy) (botanika, botaniczny) roślina uprawna z gatunku Saccharum officinarum, (zobacz) cukrowiec lekarski;

trzciniak zwyczajny n
rastaskerttunen
(ornitologia, ornitologiczny) Acrocephalus arundinaceus Linnaeus, niewielki ptak wędrowny z rodziny trzciniaków;

trzeba ˈṭʃɛba v
minun pitää
…tworzący wyrażenia, w których wykonanie czynności jest konieczne lub niezbędne; musieć w formie bezosobowej

trzeci ˈṭʃɛt͡ɕi adj
kolmas
od 3

trzeciorzęd ṭʃɛˈt͡ɕɔʒɛ̃nt n
tertiäärikausi
(geologia, geologiczny) starszy okres (system) kenozoiku, dzielący się na paleogen i neogen;

trzepaczka do dywanów n
mattopiiska
ręczne narzędzie do trzepania dywanów na trzepaku;

trzepot n
lepatus
szybki ruch skrzydeł ptaków z towarzyszącym mu szumem lub furkotem

trzepotać v
lepattaa
poruszać czymś szybko, rytmicznie, wywołując charakterystyczne dźwięki
poruszać się szybko, rytmicznie na wietrze, wydając charakterystyczny szmer
poruszać się szybko, rytmicznie na wietrze, wydając charakterystyczny szmer

trzeszczeć v
kitistä
wydawać odgłos przypominający trzask lub skrzypienie

trzewikodziób ˌṭʃɛvʲiˈkɔd͡ʑup n
kenkänokka
(ornitologia, ornitologiczny) Balaeniceps rex, duży afrykański ptak o krótkim, silnym i masywnym dziobie, żywiący się wyłącznie rybami dwudysznymi;

trzeć ṭʃɛt͡ɕ v
hieroa
naciskając, pocierać
pocierać sobą o coś

trzeźwy ˈṭʃɛʑvɨ adj
raitis
niepijany
kierujący się rozumem, rozsądkiem

trzeźwy jak świnia ˈṭʃɛʑvɨ ˈjäc ˈɕfʲĩɲa adj
vesiselvä
(pospolicie) (żartobliwie) całkowicie, zupełnie trzeźwy

trzmiel ṭʃmʲjɛl n
kimalainen
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Bombus Latreille, owłosiony owad żyjący w koloniach mieszkający w gniazdach zakładanych w ziemi;

trzmielojad ṭʃmʲjɛˈlɔjat n
mehiläishaukka
(ornitologia, ornitologiczny) Pernis apivorus, drapieżny ptak żywiący się żądłówkami;

trznadel ˈṭʃnadɛl n
keltasirkku
(ornitologia, ornitologiczny) drobny ptak śpiewający, nieco większy od wróbla, o żółtym i rdzawobrązowym upierzeniu

trznadel zwyczajny ˈṭʃnadɛl zvɨˈt͡ʃajnɨ n
keltasirkku
(ornitologia, ornitologiczny) Emberiza citrinella, mały ptak częściowo wędrowny z rodziny trznadlowatych;

trzonowiec n
poskihammas
(anatomia, anatomiczny) tylny ząb służący do miażdżenia pokarmu;

trzustka ˈṭʃustka n
haima
(anatomia, anatomiczny) gruczoł jamy brzusznej składający się z części hormonalnej i trawiennej;

trzy ṭʃɨ ordinalAdjective
kolme
liczba 3

trzydziestodwójka n
kolmaskymmeneskahdesosanuotti
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nuta trwająca jedną trzydziestą drugą całej nuty;

trzydziesty ṭʃɨˈd͡ʑɛstɨ adj
kolmaskymmenes
od 30

trzydzieści ṭʃɨˈd͡ʑɛ̇ɕt͡ɕi cardinalNumeral
kolmekymmentä
30

trzyjęzyczny ˌṭʃɨjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ adj
kolmikielinen
posługujący się trzema językami

trzyletni ṭʃɨˈlɛtʲɲi adj
kolmivuotinen
mający trzy lata
trwający trzy lata

trzymać ˈṭʃɨ̃mat͡ɕ v
pitää
pozostawiać w określonym stanie lub w określonej sytuacji
ustawić kogoś / coś w określonej pozycji, położeniu i utrzymywać tę pozycję
zmuszać kogoś do przebywania gdzieś, przetrzymywać kogoś w zamknięciu; więzić
pitää pidellä
chwycić coś / kogoś (np. rękami, nogami, zębami) i nie wypuszczać
pysyä
przytrzymywać coś w celu zachowania określonej pozycji (nieprzewrócenia się / niewypadnięcia itp.)

trzymać język za zębami ˈṭʃɨ̃mat͡ɕ ˈjɛ̃w̃zɨɡ ˌza‿zɛ̃mˈbãmʲi v
pitää suunsa kiinni
(przenośnie, przenośnia) dochowywać tajemnicy, być ostrożnym w wypowiedziach

trzymać kciuki ˈṭʃɨ̃mat͡ɕ ˈct͡ɕüci v
pitää peukkua
życzyć komuś powodzenia, czasem zaciskając przy tym palce

trzynastokąt n
13[[-kulmio]]
(geometria) wielokąt o trzynastu bokach

trzynastościan n
kolmetoistatahokas
(geometria) wielościan o trzynastu ścianach

trzynasty ṭʃɨ̃ˈnastɨ adj
kolmastoista
od 13

trzynaście ṭʃɨ̃ˈnaɕt͡ɕɛ cardinalNumeral
kolmetoista
13

trzęsienie ziemi ṭʃɛ̃w̃ˈɕɛ̇̃ɲɛ ˈʑɛ̃mʲi n
maanjäristys
(geofizyka) wstrząsy ziemi, najczęściej pochodzenia tektonicznego;

trój- truj
kolmi-
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających trzykrotne wystąpienie czegoś lub całość składającą się z trzech części

trójdzielny trujˈd͡ʑɛlnɨ adj
kolmiosainen
dzielący się na trzy części, składający się z trzech części, taki, w którym można wyróżnić trzy części

trójjedyny ˌtrujːɛˈdɨ̃nɨ adj
kolminainen
(środowiskowy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden w trzech osobach

trójka ˈtrujka n
kolmonen
nazwa cyfry 3

trójkąt ˈtrujkɔ̃nt n
kolmio triangeli
(geometria) wielokąt mający trzy boki;
rzecz mająca kształt trójkąta (1.1)
triangeli kolmio
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny uderzany pałeczką;

trójkąt prostokątny n
suorakulmainen kolmio
(geometria) trójkąt z jednym z kątów wewnętrznych prostym;

trójkąt rozwartokątny n
tylppäkulmainen kolmio
(geometria) trójkąt z jednym z kątów wewnętrznych rozwartym

trójkąt równoboczny n
tasasivuinen kolmio
(geometria) trójkąt o wszystkich bokach tej samej długości;

trójkąt równoramienny n
tasakylkinen kolmio
(geometria) trójkąt o co najmniej dwóch bokach tej samej długości;

trójkątny trujˈkɔ̃ntnɨ adj
kolmikulmainen
dotyczący trójkąta (figury geometrycznej)
mający kształt podobny do trójkąta (figury geometrycznej)

trójskok ˈtrujskɔk n
kolmiloikka
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi wykonać trzy następujące po sobie skoki i wylądować na piaszczystej skoczni obunóż;

trójwymiarowy ˌtrujvɨ̃mʲjaˈrɔvɨ adj
kolmiulotteinen
mający trzy wymiary (najczęściej: długość, szerokość i wysokość)

trójząb ˈtrujzɔ̃mp n
atrain
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ręczna broń drzewcowa zakończona potrójnym ostrzem;

trąba ˈtrɔ̃mba n
kärsä
(zoologia, zoologiczny) wydłużony i umięśniony narząd chwytny u niektórych zwierząt (np. słonia);

trąba powietrzna n
pyörremyrsky
(meteorologia, meteorologiczny) przesuwający się wir powietrza w kształcie leja o dużej sile niszczącej;

trąbka ˈtrɔ̃mpka n
trumpetti torvi
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bezstroikowy, dęty, blaszany instrument muzyczny lub sygnalizacyjny z ustnikiem;

trąd trɔ̃nt n
lepra spitaali
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna skóry i układu nerwowego;

trądzik ˈtrɔ̃ɲd͡ʑik n
akne
(medycyna, medyczny) schorzenie skóry wywołane przez łojotok

trądzik różowaty n
ruusufinni
(medycyna, medyczny) przewlekła i zapalna dermatoza polegająca na występowaniu wykwitów rumieniowych, grudkowych i krostkowych;

trębacz n
trumpetisti
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na trąbce

trędowaty ˌtrɛ̃ndɔˈvatɨ n
spitaalinen
(medycyna, medyczny) osoba chora na trąd

tsunami tsũˈnãmʲi n
hyökyaalto tsunami
(geologia, geologiczny) fale morskie wywołane ruchami tektonicznymi;

tu tu pronoun
tässä
…miejsce, w którym znajduje się mówiący

tu leży pies pogrzebany ˈtu ˈlɛʒɨ ˈpʲjɛs ˌpɔɡʒɛˈbãnɨ proverb
tässä on koira haudattuna
wyrażenie używane, gdy ktoś znajduje sedno sprawy, przyczynę problemu

tuareski ˌtu<sup>w</sup>aˈrɛsʲci adj
tuaregi
dotyczący Tuaregów, związany z Tuaregami

tuba ˈtuba n
tuuba
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty blaszany, basowy lub kontrabasowy;

tuf tuf n
tuffi
(geologia, geologiczny) rodzaj skały osadowej, składającej się z materiału piroklastycznego;

tukan ˈtukãn n
tukaani
(ornitologia, ornitologiczny) Ramphastos Linnaeus, barwny ptak południowoamerykański o dużym dziobie;

tul tul n
tulium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tm i liczbie atomowej 69;

tulipan tuˈlʲipãn n
tulppaani
(botanika, botaniczny) Tulipa L., posiadająca wiele odmian roślina cebulowa z rodziny liliowatych, z pojedynczymi dużymi kwiatami;

tumult ˈtũmult n
hulina
sytuacja zamętu

tundra ˈtũndra n
tundra
(geografia, geograficzny) bezleśne zbiorowisko roślinności w zimnym klimacie strefy arktycznej i subarktycznej;

tunel ˈtũnɛl n
tunneli
(budownictwo) budowla ziemna umożliwiająca poprowadzenie drogi lub torów kolejowych pod ziemią, górą, wodą itp.;
(informatyka, informatyczny) połączenie się ze zdalnym komputerem przez połączenie się z pośrednim komputerem, z którego dopiero następuje docelowe połączenie;

tunezyjski ˌtũnɛˈzɨjsʲci adj
tunisialainen
odnoszący się do państwa Tunezja

tunguski adj
tunguusilainen
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z językami tunguskimi
związany z Tunguzami, dotyczący Tunguzów

tunika tũˈɲika n
asetakki
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) spodnia, lekka szata wełniana, zwykle z krótkim rękawem lub bez, noszona przez mężczyzn i kobiety w starożytnym Rzymie;

tur tur n
härkä
(zoologia, zoologiczny) Bos primigenius Bojanus, wymarły gatunek ssaka z rodziny wołowatych;

turban ˈturbãn n
turbaani
męskie nakrycie głowy w postaci zwoju noszone w krajach orientalnych;

turbina turˈbʲĩna n
turbiini
(technologia, technika, techniczny) silnik zmieniający energię kinetyczną cieczy lub gazu na ruch obrotowy;

turecki tuˈrɛt͡sʲci adj
turkkilainen turkki
odnoszący się do Turcji, do zamieszkujących ją Turków, do ich kultury, dziejów, języka itp.

turecki tuˈrɛt͡sʲci n
turkki turkkilainen
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Turcji;

turkawka turˈkafka n
turturikyyhky
(ornitologia, ornitologiczny) Streptopelia turtur, średniej wielkości ptak leśny podobny do gołębia;

turkijski adj
turkkilainen
odnoszący się do grupy ludów zamieszkujących tereny od Syberii po Europę Wschodnią (m.in. Rosję, Kazachstan, Uzbekistan, Kirgizję, Turkmenię, Azerbejdżan, Turcję), dotyczący ich kultur, dziejów, języków itp.;

turkmeński turkˈmɛ̃j̃sʲci adj
turkmeeni
odnoszący się do Turkmenów lub do Turkmenistanu

turkmeński turkˈmɛ̃j̃sʲci n
turkmeeni
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Turkmenistanu;

turkologia n
turkologia
nauka o językach, historii i kulturze ludów turkijskich;

turkus ˈturkus n
turkoosi
(mineralogia, mineralogiczny) minerał o barwie niebieskawej lub niebieskozielonej;
barwa, zielony odcień cyjanu;

turkusowy ˌturkuˈsɔvɨ adj
turkoosi
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) dotyczący turkusu, wykonany z turkusu, związany z turkusem, ozdobiony turkusem
(książkowy) mający kolor niebieskawy lub niebieskawozielony, taki jak kolor turkusu

turniej n
turnaus
(sport, sportowy) rozgrywki lub zawody sportowe;

turyngeński adj
thüringeniläinen
związany z Turyngią, dotyczący Turyngii

turysta tuˈrɨsta n
matkailija turisti
osoba uprawiająca turystykę

turystyczny ˌturɨˈstɨt͡ʃnɨ adj
matkailullinen
związany z turystyką lub turystami

turystyka tuˈrɨstɨka n
matkailu turismi
wyjazdy poza miejsce zamieszkania w celach krajoznawczych lub wypoczynkowych;

turzyca n
sara
(botanika, botaniczny) Carex L., rodzaj roślin z rodziny ciborowatych;

tusz tuʃ n
tussi
farba wodna używana zwykle do napełniania wkładów w długopisach;

tutor ˈtutɔr n
tukari
opiekun studentów na wyższych uczelniach, adiunkt kierujący indywidualnie ich pracą

tuwiński n
tuva
(językoznawstwo, językoznawczy) język turkijski, którym posługują się Tuwińcy;

tuzin ˈtuʑĩn n
tusina
(jednostka miary) 12 sztuk

tuńczyk ˈtũj̃n͇t͡ʃɨk n
tonnikala
(ichtiologia, ichtiologiczny) duża, żyjąca w ławicach, ryba drapieżna, ważna w rybołówstwie;

tuż tuʃ adv
lähes melkein
prawie, blisko

twarda sztuka ˈtfarda ˈʃtuka n
kova luu
osoba, którą trudno złamać, zdobyć, zniechęcić lub zachęcić, przekonać do czegoś; osoba wytrzymała fizycznie lub o silnym charakterze, psychice

twarda waluta n
kova valuutta
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) silna waluta narodowa łatwo wymienialna na inne waluty;

twardość n
kovuus
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: twardy

twardy ˈtfardɨ adj
kova
nie miękki, nieuginający się pod naciskiem

twardziel ˈtfarʲd͡ʑɛl n
sydänpuu
(leśnictwo) wewnętrzna, fizjologicznie nieczynna strefa w pniu drzewa

twardówka n
silmänvalkuainen
(anatomia, anatomiczny) biała błona pokrywająca wewnętrzną powierzchnię oka;

twarz tfaʃ n
kasvot
przednia część głowy człowieka, zawierająca usta, nos, oczy

twarzą w twarz ˈtfaʒɔ̃w̃ ˈf‿tfaʃ adv
kasvokkain
bezpośrednio

twaróg ˈtfaruk n
rahka maitorahka
(spożywczy) produkt wytwarzany z mleka po oddzieleniu serwatki; rodzaj sera, świeżego, niedojrzewającego

twierdza ˈtfʲjɛrd͡za n
linnake
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) rodzaj stałej fortyfikacji obronnej, złożonej z fortów i umocnień połączonych w całość;

twierdzenie tfʲjɛrˈd͡zɛ̃ɲɛ n
lause
zdanie oznajmujące określające czyjeś przeświadczenie o czymś
(matematyka, matematyczny) zdanie logiczne, będące elementem teorii matematycznej

twierdzić ˈtfʲjɛrʲd͡ʑit͡ɕ v
vaatia
zapewniać o czymś ((zobacz) twierdzenie)

twist twʲist n
rihlaus
(choreografia, choreograficzny) taniec towarzyski w takcie dwudzielnym, w którym partnerzy tańczą osobno, wykonując energiczne skręty nóg, bioder i rąk

tworzyć ˈtfɔʒɨt͡ɕ v
luoda
budować, konstruować coś nowego (również z niczego); przyczyniać się do powstania czegoś (także pojęć niematerialnych)

twój tfuj pronoun
sinun
2. (osoba) lp

twórca ˈtfurt͡sa n
aiheuttaja
(książkowy) osoba, która coś stworzyła, najczęściej dzieło sztuki

twórczy ˈtfurt͡ʃɨ adj
kasvu-
taki, który ma zdolność tworzenia, tworzy lub prowadzi do tworzenia

ty tɨ personalPronoun
sinä sä Te
(gramatyka) druga osoba liczby pojedynczej

tybetański ˌtɨbɛˈtãj̃sʲci adj
tiibetiläinen
odnoszący się do Tybetu; związany lub wywodzący się z Tybetu

tybetański ˌtɨbɛˈtãj̃sʲci n
tiibetiläinen
(językoznawstwo, językoznawczy) język Tybetańczyków;

tyczkarz ˈtɨt͡ʃkaʃ n
seiväshyppääjä
(sport, sportowy) zawodnik skoków o tyczce

tydzień ˈtɨd͡ʑɛ̇̃ɲ n
viikko
okres siedmiu kolejnych dni, zwykle od poniedziałku do niedzieli, będący częścią miesiąca, związany prawdopodobnie ze zmianami Księżyca, powtarzający się cyklicznie;
każdy okres siedmiu dni

tygiel ˈtɨɟɛl n
sulatuspata
(laboratoryjny, związany z laboratorium) (technologia, technika, techniczny) element wyposażenia laboratoryjnego, naczynie o kształcie podobnym do kubka, służące do wykonywania operacji na substancjach stałych wymagających wysokiej temperatury, np. suchej destylacji, stapiania metali itd.
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym zachodzi wiele zmian społecznych, w którym mieszają się narodowości, wyznania itd.

tygodnik tɨˈɡɔdʲɲik n
viikkolehti
czasopismo ukazujące się co tydzień;

tygodniowy adj
viikko
zdarzający się, ukazujący się co tydzień; przypadający raz na tydzień

tygrys ˈtɨɡrɨs n
tiikeri
(zoologia, zoologiczny) Panthera tigris Linnaeus, duży drapieżnik z rodziny kotowatych z wyrazistymi pręgami na sierści;

tygrysica ˌtɨɡrɨˈɕit͡sa n
naarastiikeri
(zoologia, zoologiczny) samica tygrysa

tykać ˈtɨkat͡ɕ v
tikittää
o zegarze: wydawać krótki odgłos przy przesunięciu wskazówki

tykwa n
kalebassi
(botanika, botaniczny) roślina o dyniowatych owocach, uprawiana w tropikach

tylda ˈtɨlda n
aaltoviiva
(termin typograficzny) znak diakrytyczny w postaci poziomego wężyka stawianego nad literą
(termin typograficzny) znak w tekście w postaci poziomego wężyka, którym zastępuje się opuszczony dla oszczędności miejsca wyraz lub jego część

tyle ˈtɨlɛ pronoun
niin monta
określenie odnoszące się do liczebników głównych lub zastępujące je

tylko ˈtɨlkɔ conjunction
vain
łączy frazy o przeciwstawnym znaczeniu lub wyodrębnia dany element

tylko ˈtɨlkɔ particle
vain ainoastaan
oznacza ograniczenie, wyróżnienie, wyodrębnienie

tylne światło n
perävalo
lampa sygnalizacyjna umieszczona z tyłu pojazdu

tym razem ˈtɨ̃m ˈrazɛ̃m adv
tällä kertaa
w tym wypadku, obecnie, teraz

tymczasowo adv
tilapäisesti
nie na stałe; do czasu spodziewanej zmiany

tymianek tɨ̃ˈmʲjãnɛk n
timjami
(botanika, botaniczny) Thymus vulgaris, gatunek rośliny z rodziny jasnotowatych pochodzącej z rejonów Morza Śródziemnego i stosowanej jako przyprawa;

tymol n
tymoli
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, składnik olejków eterycznych występujących w macierzance (tymianku), lebiodce (oregano) i cząbrze;

tympanon tɨ̃mˈpãnɔ̃n n
tympaani
(architektura, architektoniczny) gładkie lub wypełnione płaskorzeźbą pole wewnątrz frontonu;
(architektura, architektoniczny) półkoliste lub ostrołukowe pole między nadprożem a łukiem portalu

tynk n
laasti
(budownictwo) powłoka odpowiednio przygotowanej zaprawy budowlanej nałożonej na surową powierzchnię ściany, filaru, sufitu, itp.
(przenośnie, przenośnia) (ironicznie) zbyt gruby, przesadny makijaż

tynkarz ˈtɨ̃ŋkaʃ n
rappari
(zawód, zawodowy, zawodowo) (budownictwo) murarz będący specjalistą w zakresie tynkowania

tynkować tɨ̃ŋˈkɔvat͡ɕ v
peittää
nakładać tynk na wewnętrzną lub zewnętrzną ścianę budynku

tynktura tɨ̃ŋkˈtura n
tinktuuri
(heraldyka, heraldyczny) barwa używana w heraldyce do wypełniania pól i godeł;

typ tɨp n
tyyppi
rodzaj, wzorzec

typografia ˌtɨpɔˈɡrafʲja n
typografia
technika druku wypukłego, drukarstwo;

typologiczny adj
typologinen
związany z typologią

typowo adv
tyypillisesti
od: typowy

typowy tɨˈpɔvɨ adj
tyypillinen
będący charakterystyczną cechą określonego typu
będący reprezentantem jakiegoś typu, najlepiej oddającym jego specyfikę
często spotykany

tyran ˈtɨrãn n
tyranni
(historia, historyczny, historycznie) udzielny władca starożytnej polis greckiej, dochodzący do władzy zazwyczaj na drodze przewrotu albo otrzymując swoje władztwo z zewnątrz, z rzadka przez dziedziczenie;
(przenośnie, przenośnia) człowiek okrutny, nieliczący się ze zdaniem innych, narzucający swą wolę

tyrania n
tyrannia tyrannius
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki opierające się na przemocy i terrorze

tyranozaur ˌtɨrãˈnɔzawr n
tyrannilisko
(paleontologia, paleontologiczny) jeden z gatunków dinozaurów mięsożernych;

tyrolski tɨˈrɔlsʲci adj
tirolilainen
dotyczący Tyrolu, związany z Tyrolem, pochodzący z Tyrolu

tyrozyna n
tyrosiini
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, aminokwas wchodzący w skład wielu białek, przekształcany m.in. w hormony - tyroksynę i adrenalinę;

tyrs tɨrs n
thyrsos
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) laska opleciona winoroślą i bluszczem oraz zakończona szyszką sosny pinii; atrybut Dionizosa (Bachusa), menad (bachantek) i satyrów; symbol płodności;

tyrystor n
tyristori
przyrząd półprzewodnikowy stosowany w układach prostowniczych, przekaźnikowych i przełączających;

tysiąc ˈtɨɕɔ̃nt͡s n
tuhat
lm tysiące: (potocznie, potoczny) bardzo dużo

tysiąclecie ˌtɨɕɔ̃nt͡sˈlɛt͡ɕɛ n
vuosituhat
tysiąc lat

tytan ˈtɨtãn n
titaani
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ti i liczbie atomowej 22;

tytoń ˈtɨtɔ̃ɲ n
tupakka tupakkakasvi
suszone liście tytoniu (1.1);
(botanika, botaniczny) Nicotiana, roślina zawierająca nikotynę;

tytuł ˈtɨtuw n
titteli arvonimi
zdobyta godność, stopień naukowy, służbowy, także zajmowane stanowisko, pełniona funkcja
napis, nagłówek, nazwa dzieła (filmu, sztuki teatralnej, utworu muzycznego, literackiego) lub jego rozdziałów;

tył tɨw n
takapuoli
część czegoś najdalej od przodu

tyłek ˈtɨwɛk n
takamus
(potocznie, potoczny) pośladki

tęcza ˈtɛ̃n͇t͡ʃa n
sateenkaari
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko optyczne pod postacią kolorowego łuku z rozszczepionego światła;

tęczówka tɛ̃n͇ˈt͡ʃufka n
värikalvo iiris
(anatomia, anatomiczny) element budowy oka, nieprzezroczysta tarczka stanowiąca przednią część błony naczyniówkowej, w centrum zawierająca źrenicę;

tędy ˈtɛ̃ndɨ pronoun
tännepäin
tą drogą (bliską od osoby wskazującej)

tęgi ˈtɛ̃ŋʲɟi adj
pönäkkä
dobrze zbudowany, postawny, otyły

tępy ˈtɛ̃mpɨ adj
tylppä
nieostry, mający nieostrą krawędź bądź końcówkę

tęsknić ˈtɛ̃w̃sʲkɲit͡ɕ v
ikävöidä kaivata
odczuwać tęsknotę; odczuwać brak czegoś dobrego, co wcześniej się miało; czuć nostalgię

tęsknota tɛ̃w̃sˈknɔta n
kaipaus
uczucie żalu, smutku wywołane rozłąką z kimś, brakiem lub utratą kogoś albo czegoś

tęskny ˈtɛ̃w̃sknɨ adj
haikea
pełen tęsknoty, nostalgii

tętniak ˈtɛ̃ntʲɲak n
aneurysma
(medycyna, medyczny) ograniczone poszerzenia światła tętnicy;

tężec n
jäykkäkouristus tetanus
(medycyna, medyczny) / (weterynaria, weterynaryjny) ostra choroba zakaźna o ciężkim przebiegu, z długotrwałymi i bolesnymi kurczami mięśni, spowodowana toksynami produkowanymi przez bakterie beztlenowe zwane laseczkami tężca

tło twɔ n
tausta
dalszy widok np. obrazu, dalszy plan

tłuczek ˈtwut͡ʃɛk n
petkel
narzędzie służące do rozgniatania, rozbijania czegoś, w celu uzyskania cieńszej warstwy, drobniejszych kawałków lub jednolitej masy

tłuczek do ziemniaków ˈtwut͡ʃɛɡ ˌdɔ‿ʑɛ̃mʲˈɲakuf n
perunasurvin
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) narzędzie do ręcznego rozgniatania ziemniaków po ugotowaniu

tłum twũm n
väkijoukko
duża grupa ludzi zebrana w jednym miejscu

tłumacz ˈtwũmat͡ʃ n
kääntäjä tulkki
osoba przekładająca tekst pisany z jednego języka na inny;

tłumaczenie ˌtwũmaˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
käännös
(rzeczownik odczasownikowy) od tłumaczyć – przekładanie na inny język
käännös kääntäminen
jakieś słowo, wyrażenie lub tekst wyrażony w innym języku

tłumaczyć twũˈmat͡ʃɨt͡ɕ v
kääntää tulkata
wyrażać tę samą informację za pomocą innego języka niż wyjściowy

tłumik n
äänenvaimennin
(technologia, technika, techniczny) (wojskowość, wojskowy) urządzenie zakładane na lufę broni palnej tłumiące odgłos wystrzału;
(motoryzacja) podzespół motoryzacyjny służące do tłumienia hałasu wydobywania się spalin z rury wydechowej

tłumić ˈtwũmʲit͡ɕ v
kukistaa
(o buncie, powstaniu, rebelii) zwalczać, usiłować doprowadzić do poddania się (kapitulacji) powstańców / rebeliantów

tłusty czwartek ˈtwustɨ ˈt͡ʃfartɛk n
laskiainen
(etnografia, etnograficzny) ostatni czwartek karnawału, w którym zwyczajowo urządza się zabawy, przyjęcia i częstuje pączkami;

tłuszcz twuʃt͡ʃ n
rasva
(spożywczy) substancja uzyskana z tkanki tłuszczowej roślinnej lub zwierzęcej, mająca szerokie zastosowanie zwłaszcza w przemyśle spożywczym;
(chemia, chemiczny) zwyczajowa nazwa grupy związków organicznych: lipidów, estrów glicerolu i kwasów tłuszczowych;

tłuszczak n
lipoma
(medycyna, medyczny) łagodny nowotwór składający się z tkanki tłuszczowej;
rasvakehrääjä
(ornitologia, ornitologiczny) Steatornis caripensis, monotypowy gatunek ptaków południowoamerykańskich, jedyny przedstawiciel rodziny tłuszczaków;

u u preposition
luona
…osobę związaną ze sprawą
…umiejscowienie w bliskości
…bycie częścią całości
…przynależność

ubezpieczenie ˌubɛspʲjɛˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
vakuutus
zapewnienie o odszkodowaniu za poniesioną stratę; działania prowadzące do zaspokojenia potrzeb finansowych osoby, która poniosła straty materialne

ubezpieczenie na życie ˌubɛspʲjɛˈt͡ʃɛ̃ɲɛ na‿ˈʒɨt͡ɕɛ n
henkivakuutus
(urzędowy) zapewnienie wypłaty odpowiedniej sumy osobie wskazanej, w razie śmierci osoby objętej tym ubezpieczeniem;

ubiegły uˈbʲjɛɡwɨ adj
mennyt
zeszły, miniony, poprzedni, ostatni

ubierać uˈbʲjɛrat͡ɕ v
pukeutua
zakładać, wkładać ubranie lub obuwie na kogoś

ubijać v
teurastaa
(potocznie, potoczny) powodować czyjąś śmierć

ubikacja kucana ˌubʲiˈkat͡sʲja kuˈt͡sãna n
kyykkykäymälä
rodzaj ubikacji, w której brak muszli i wymagającej korzystania w pozycji kucznej;

ubiór ˈubʲjur n
asu
elementy nakładane na ciało; to, co ma się na sobie

ubocze n
laitakaupunki
spokojne miejsce pozbawione ruchu i zgiełku, oddalone od skupisk ludzkich i szlaków komunikacyjnych

ubranie uˈbrãɲɛ n
vaatetus
wszystko, co służy do okrycia ludzkiego ciała

ubrany adj
pukeutunut
noszący odzież

ubytek uˈbɨtɛk n
hammasmätä
(stomatologia, stomatologiczny) fragment zęba zaatakowany próchnicą

ubój n
lahtaus
zabijanie zdrowych zwierząt hodowlanych dla mięsa

ucha ˈuxa n
kalakeitto
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) typowa dla kuchni rosyjskiej zupa rybna przyrządzana z kilku gatunków ryb słodkowodnych

ucho ˈuxɔ n
korva
(anatomia, anatomiczny) narząd słuchu;
małżowina uszna

ucho igielne n
neulansilmä
(krawiectwo) wąski otworek w igle służący do nawlekania nici

ucho wewnętrzne ˈuxɔ vɛvˈnɛ̃nṭʃnɛ n
sisäkorva
(anatomia, anatomiczny) część ucha mieszcząca receptory zmysłu słuchu i równowagi;

ucho środkowe ˈuxɔ ɕrɔtˈkɔvɛ n
välikorva
(anatomia, anatomiczny) część ucha, w której znajdują się kosteczki słuchowe i trąbka Eustachiusza;

uchodźca uˈxɔt͡ɕt͡sa n
pakolainen
osoba, która musiała opuścić swój kraj ze względu na wojnę, prześladowania lub klęski żywiołowe;

uchwyt ˈuxfɨt n
kahva
część przedmiotu służąca do chwytania go ręką
ote
(technologia, technika, techniczny) część służąca do umocowania czegoś

ucieczka uˈt͡ɕɛt͡ʃka n
pako
szybkie opuszczenie lub opuszczanie jakiegoś miejsca w celu uniknięcia realnego lub domniemanego niebezpieczeństwa

uciekać uˈt͡ɕɛkat͡ɕ v
paeta
pośpiesznie opuszczać jakieś miejsce (najczęściej ze względu na niebezpieczeństwo, zagrożenie)

uciążliwy ˌut͡ɕɔ̃w̃ʒˈlʲivɨ adj
raskas
taki, którego wykonanie sprawia kłopot, trudności, wymaga dużego wysiłku

uczciwy ut͡ʃʲˈt͡ɕivɨ adj
rehellinen
(o człowieku) szanujący własność innych ludzi, nie oszukujący (również w użyciu rzeczownikowym)

uczennica ˌut͡ʃɛ̃ɲˈːit͡sa n
koulutyttö
forma żeńska od: uczeń

uczestniczyć ˌut͡ʃɛˈstʲɲit͡ʃɨt͡ɕ v
ottaa osaa
brać udział

uczestnik uˈt͡ʃɛstʲɲik n
osallistuja
osoba biorąca w czymś udział

uczeń ˈut͡ʃɛ̃ɲ n
oppilas koululainen
(edukacja, edukacyjny) ten, kto się uczy, pobiera naukę;

uczucie uˈt͡ʃut͡ɕɛ n
tunne
miłość, przyjaźń
stan psychiczny odzwierciedlający stosunek emocjonalny podmiotu do osób, rzeczy, zdarzeń zewnętrznych lub do samego podmiotu

uczyć ˈut͡ʃɨt͡ɕ v
opettaa
przekazywać komuś wiedzę
oppia
zdobywać pewną wiedzę lub umiejętności

udany uˈdanɨ adj
menestynyt
zakończony powodzeniem; niezakończony klęską, niepowodzeniem, fiaskiem

udaremniać v
estää tehdä tyhjäksi
sprawiać, że coś staje się daremne; nie dopuszczać do czegoś

udawać uˈdavat͡ɕ v
teeskennellä
postępować nieszczerze, podawać się za kogoś innego, pozorować nieprawdziwe okoliczności

uderzenie ˌudɛˈʒɛ̃ɲɛ n
isku lyönti
(rzeczownik odczasownikowy) od uderzyć

uderzyć uˈdɛʒɨt͡ɕ v
lyödä
zadać komuś cios

udmurcki n
udmurtti
(językoznawstwo, językoznawczy) język udmurcki;

udo ˈudɔ n
reisi
(anatomia, anatomiczny) część nogi pomiędzy kolanem a biodrem;

udziec ˈud͡ʑɛt͡s n
haara
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) udo dużego zwierzęcia przeznaczone do spożycia

udzielać uˈd͡ʑɛlat͡ɕ v
tarjota
umożliwiać uzyskanie czegoś; zapewniać coś komuś

ufać ˈufat͡ɕ v
luottaa
być przekonanym, że ktoś nie oszuka i nie zrobi niczego złego
być przekonanym, że czyjeś słowa, informacje (i tym podobne, i temu podobne) są prawdziwe
być przekonanym, że ktoś posiada jakieś umiejętności, zdolności (i tym podobne, i temu podobne) i potrafi je odpowiednio wykorzystać

uff ufː interjection
huh
wykrzyknik wyrażać wyrażający ulgę

ugandyjski ˌuɡãnˈdɨjsʲci adj
ugandalainen
odnoszący się do państwa Uganda

ugarycki adj
ugarit
związany z Ugaritem, dotyczący Ugaritu

ugarycki n
ugarit
(językoznawstwo, językoznawczy) język ugarycki;

ugrofiński ˌuɡrɔˈfʲĩj̃sʲci adj
suomalais-ugrilainen
dotyczący Ugrofinów

ugryjski adj
ugrilainen
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z językami ugryjskimi: chantyjskim, wogulskim i węgierskim

ugór ˈuɡur n
kesanto
(rolnictwo, rolniczy) pole nieuprawiane przez pewien czas;

uhla ˈuxla n
pilkkasiipi
(ornitologia, ornitologiczny) Melanitta fusca, duży ptak wodny z rodziny kaczkowatych;

uhla pstrodzioba n
pilkkaniska
(ornitologia, ornitologiczny) Melanitta perspicillata, północnoamerykański gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych

ujednoznacznienie ˌujɛdnɔznat͡ʃʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
selventäminen
(językoznawstwo, językoznawczy) uściślenie znaczenia słowa

ujemny uˈjɛ̃mnɨ adj
negatiivinen
(matematyka, matematyczny) (ekonomia, ekonomiczny) mniejszy od zera

ujgurski ujˈɡursʲci adj
uiguuri
dotyczący Ujgurów albo Ujgurii

ujgurski ujˈɡursʲci n
uiguuri
(językoznawstwo, językoznawczy) język turkijski używany przez około 10 milionów Ujgurów, głównie w Regionie Autonomicznym Sinciang w zachodnich Chinach

ujmujący adj
valloittava
budzący sympatię

ujrzeć ˈujʒɛt͡ɕ v
katsoa
zobaczyć

ujście ˈujɕt͡ɕɛ n
joensuu
(hydrologia, hydrologiczny) miejsce, w którym ciek wodny wpada do większego cieku lub akwenu

ukamienowanie ˌukãmʲjɛ̃nɔˈvãɲɛ n
kivittäminen
forma kary śmierci polegająca na obrzucaniu skazanego kamieniami do momentu zabicia;

ukaranie n
rankaisu
(rzeczownik odczasownikowy) od ukarać

ukaz ˈukas n
ukaasi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w dawnej i obecnej Rosji dekret, edykt lub akt prawny wyższego rzędu wydawany przez cara lub prezydenta, a w czasach istnienia ZSRR przez najwyższe organy państwowe

ukleja ukˈlɛja n
salakka
(ichtiologia, ichtiologiczny) niewielka ryba z rodziny karpiowatych;

ukończyć uˈkɔ̃j̃n͇t͡ʃɨt͡ɕ v
saada valmiiksi
sprawić, że coś zostaje zrobione w całości

ukraiński ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩj̃sʲci adj
ukrainalainen ukraina
odnoszący się do Ukrainy lub Ukraińców, charakterystyczny dla Ukrainy lub Ukraińców

ukraiński ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩj̃sʲci n
ukraina ukrainalainen
(językoznawstwo, językoznawczy) wschodniosłowiański język używany na Ukrainie;

ukrwienie n
verenvirtaus
(anatomia, anatomiczny) (fizjologia, fizjologiczny) dopływ krwi

ukryty uˈkrɨtɨ adj
kätketty
taki, o którym nikt nie wie, którego ktoś nie chce ujawnić

ukrzyżowanie ˌukʃɨʒɔˈvãɲɛ n
ristiinnaulitseminen
zadanie śmierci poprzez przybicie do krzyża

ukwiał n
merivuokko
(zoologia, zoologiczny) Actiniaria, bezszkieletowe zwierzę z rzędu ukwiałów, prowadzące osiadłych lub półosiadłych tryb życia;

układ ˈukwat n
elimistö
zbiór elementów powiązanych ze sobą w jakiś sposób;

układ nerwowy n
hermosto
(anatomia, anatomiczny) zbiór wyspecjalizowanych komórek, pozostających ze sobą w złożonych relacjach funkcjonalnych i strukturalnych, odpowiadający za sterowanie aktywnością organizmu;

układ oddechowy n
hengityselimet
(anatomia, anatomiczny) zespół narządów umożliwiających organizmowi oddychanie;

układ okresowy ˈukwat ˌɔkrɛˈsɔvɨ n
jaksollinen järjestelmä
zestawienie wszystkich pierwiastków chemicznych w postaci rozbudowanej tabeli, uporządkowane według ich rosnącej liczby atomowej, grupujące pierwiastki według ich cyklicznie powtarzających się podobieństw właściwości;

układ okresowy pierwiastków ˈukwat ˌɔkrɛˈsɔvɨ pʲjɛrˈvʲjastkuf n
jaksollinen järjestelmä alkuaineiden jaksollinen järjestelmä
(chemia, chemiczny) tabelaryczny układ pierwiastków chemicznych uporządkowany według rosnącej liczby atomowej;

układ równań n
yhtälöryhmä
(matematyka, matematyczny) zestawienie dwóch lub więcej równań, dla których poszukiwane jest wspólne rozwiązanie;

układ scalony ˈukwat st͡saˈlɔ̃nɨ n
integroitu piiri
(elektronika, elektroniczny) zamknięty w obudowie układ elektroniczny, gotowy do umieszczenia w innym układzie;

układ zbiorowy ˈukwad zbʲjɔˈrɔvɨ n
työehtosopimus
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) układ określający warunki pracy, zawierany między związkami zawodowymi i pracodawcami

ul ul n
mehiläispesä pesä
(pszczelarstwo, pszczelarski) pomieszczenie przystosowane do trzymania w nim pszczół dla hodowli;

uległy adj
myöntyväinen
poddający się czyjejś woli, pozwalający sobą kierować

ulewa uˈlɛva n
rankkasade kaatosade
(meteorologia, meteorologiczny) deszcz dający w stosunkowo krótkim czasie duże ilości wody

ulga ˈulɡa n
etu etuus
(ekonomia, ekonomiczny) zmniejszenie podatków, opłat
helpotus
poczucie odprężenia po minięciu lub zmniejszeniu się bólu, napięcia, strachu

ulica uˈlʲit͡sa n
katu
(urbanistyka, urbanistyczny) droga wytyczona i zbudowana na terenie zurbanizowanym, głównie w mieście;

uliczka uˈlʲit͡ʃka n
kuja
krótka lub wąska ulica

ulotka uˈlɔtka n
esite
niewielka publikacja zawierająca przekaz reklamowy, społeczny lub polityczny

ulotny uˈlɔtnɨ adj
pysymätön
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) szybko się kończący, przemijający, niemożliwy do zachowania, krótkotrwały

ultimatum ˌultʲĩˈmatũm n
uhkavaatimus ultimaatumi
(dyplomacja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oświadczenie zawierające żądanie określonego zachowania, poparte groźbą zastosowania środków przymusu w razie niespełnienia żądań przed ściśle określonym terminem;

ultradźwięk n
ultraääni
(fizyka, fizyczny) fala dźwiękowa o częstotliwości zbyt wysokiej by być słyszalna dla człowieka (umownie 20 kHz - 1 GHz);

ultrafioletowy ˌultrafʲjɔlɛˈtɔvɨ adj
ultravioletti
(fizyka, fizyczny) dotyczący ultrafioletu, świecący ultrafioletem

ultymatywny adj
ultimaattinen
mający charakter ultimatum

ulubiony ˌuluˈbʲjɔ̃nɨ adj
lempi
najbardziej lubiany

umami ũˈmãmʲi n
umami
(fizjologia, fizjologiczny) jeden z pięciu podstawowych smaków, smak kwasu glutaminowego występującego w białku;

umbryjski adj
umbri
odnoszący się do Umbrii, związany z Umbrią

umbryjski n
umbri
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa języka;

umiak ˈũmʲjak n
umiakki
duża eskimoska łódź wiosłowo-żaglowa

umiarkowany ˌũmʲjarkɔˈvãnɨ adj
kohtalainen
taki, który nie jest ani zbyt duży, ani zbyt mały

umiejętność ˌũmʲjɛ̇ˈjɛ̃ntnɔɕt͡ɕ n
taitavuus
biegłość w danym temacie, praktyczna zdolność do robienia czegoś

umierać ũˈmʲjɛrat͡ɕ v
kuolla
kończyć swoje życie, przestawać żyć

umieć ˈũmʲjɛ̇t͡ɕ modal
osata
potrafić coś zrobić; wiedzieć, jak coś zrobić

umięśniony adj
lihaksikas
mający silnie rozwinięte mięśnie

umlaut ˈũmlawt n
treema
(językoznawstwo, językoznawczy) przegłos
znak przegłosu – dwie kropki nad literą

umniejszać v
halventaa
czynić coś mniej ważnym; obniżać wartość, wielkość, znaczenie

umowa ũˈmɔva n
sopimus
wzajemne zobowiązanie dwóch lub więcej osób do zrobienia czegoś lub zachowywania się w określony sposób; arkusz lub inny zapis takiego zobowiązania;

umowny ũˈmɔvnɨ adj
sopimuksellinen
dotyczący umowy

umożliwiać ˌũmɔʒˈlʲivʲjät͡ɕ v
mahdollistaa
dawać, tworzyć jakąś możliwość zrobienia czegoś

umrzeć ˈũmʒɛt͡ɕ v
kuolla
skończyć życie

umysł ˈũmɨsw̥ n
järki
siedlisko poznawczej i myślowej aktywności człowieka;

umywalka ˌũmɨˈvalka n
pesuallas
urządzenie sanitarne z bieżącą wodą i naczyniem, przeznaczone do higieny osobistej;

umywać ręce ũˈmɨvat͡ɕ ˈrɛ̃nt͡sɛ v
pestä kätensä
nie brać odpowiedzialności za coś

uncja n
unssi
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka masy pochodzenia rzymskiego równa około 27 gramom;

unia ˈũɲja n
liittäminen
dobrowolny związek dwóch lub więcej państw (także: osób, partii, stowarzyszeń itp.) przynoszący im korzyści;
unioni
(informatyka, informatyczny) typ danych w niektórych niskopoziomowych językach programowania, jak C, lub asembler, grupujący wiele różnych sposobów interpretacji tego samego fragmentu pamięci;

uniewinnianie n
vapauttava tuomio
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) orzekanie przez sąd, że ktoś jest niewinny, uwalnianie go od zarzutów

unikać ũˈɲikat͡ɕ v
välttää
starać się nie mieć kontaktu z czymś, trzymać się z daleka od czegoś

uniwerek ˌũɲiˈvɛrɛk n
lipasto
(potocznie, potoczny) uniwersytet

uniwersalny ˌũɲivɛrˈsalnɨ adj
yleis-
obejmujący całość

uniwersjada n
universiadit
(sport, sportowy) akademickie zawody sportowe;

uniwersytet ˌũɲiˈvɛrsɨtɛt n
yliopisto
(edukacja, edukacyjny) wyższa uczelnia obejmująca zwykle kilka wydziałów nauk, mająca prawo nadawania stopni naukowych

ununbium ũˈnũnbʲjũm n
ununbium
(chemia, chemiczny) (zobacz) kopernik

ununhexium ˌũnũnˈxɛksʲjũm n
ununheksium
(chemia, chemiczny) (zobacz) liwermor

ununoctium ˌũnũnˈɔktʲjũm n
ununoktium
(przestarzałe, przestarzały) (chemia, chemiczny) wstępna nazwa pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 118 (symbol Uuo), nazwanego ostatecznie oganesson (symbol Og);

ununpentium ˌũnũnˈpɛ̃ntʲjũm n
ununpentium
(chemia, chemiczny) wstępna nazwa pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 115 (symbol Uup), nazwanego ostatecznie moskow (symbol Mc);

ununquadium ˌũnũŋˈkwadʲjũm n
ununkvadium
(chemia, chemiczny) (zobacz) flerow

ununseptium ˌũnũnˈsɛptʲjũm n
ununseptium
(historia, historyczny, historycznie) (chemia, chemiczny) wstępna nazwa pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 117 (symbol Uus), nazwanego ostatecznie tenes (symbol Ts);

ununtrium ũˈnũntrʲjũm n
ununtrium
(przestarzałe, przestarzały) (chemia, chemiczny) wstępna nazwa radioaktywnego pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 113, oznaczanego obecnie Nh;

upadek uˈpadɛk n
tuho
spadnięcie

uparty uˈpartɨ adj
itsepäinen
(o osobach) charakteryzujący się uporem; upierający się przy czymś

upał ˈupaw n
helle
(meteorologia, meteorologiczny) okres wysokich temperatur;

upcykling n
upcycling
ponowne wykorzystanie odpadów do zrobienia czegoś użytecznego i bardziej wartościowego od samego surowca;

upiec dwie pieczenie na jednym ogniu v
tappaa kaksi kärpästä yhdellä iskulla
załatwić dwie sprawy jednocześnie

upiorny adj
kalpea
budzący przerażenie

upokorzenie n
nöyryytys
wywołane przez kogoś odczucie urażonej ambicji, poniżenia oraz wstydu

upośledzenie ˌupɔɕlɛˈd͡zɛ̃ɲɛ n
vamma
stan ograniczenia w funkcjonowaniu jakiegoś narządu, organu ciała lub jego czynności

upragniony adj
kaivattu
oczekiwany z dużym pragnieniem

uprawa uˈprava n
viljely
zespół zabiegów potrzebnych do zasiewu lub sadzenia

uprawiać uˈpravʲjät͡ɕ v
viljellä
zajmować się uprawą rośliny lub ziemi

uprawniony adj
aiheellinen
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) mający podstawy prawne

uprzedzenie ˌupʃɛˈd͡zɛ̃ɲɛ n
ennakkoluulo
nieuzasadniona niechęć do kogoś lub czegoś, negatywne odczucia w stosunku do kogoś, czegoś

uprzejmość uˈpʃɛjmɔɕt͡ɕ n
ystävällisyys
uprzejmy, grzeczny i życzliwy stosunek do ludzi

uprzejmy uˈpʃɛjmɨ adj
kohtelias
zachowujący się zgodnie z zasadami dobrego wychowania

uprząż n
valjaat
(technologia, technika, techniczny) zespół lin, pasów, itp., umożliwiający sprężyste połączenie kogoś, czegoś

upuszczać v
pudottaa
pozwalać wypaść z rąk

upór n
itsepintaisuus
niezmienne zachowanie, ciągłe trwanie przy tych samych zasadach czy poglądach

uran ˈurãn n
uraani
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu U i liczbie atomowej 92;

uran zubożony n
köyhdytetty uraani
(chemia, chemiczny) uran, składający się głównie z izotopu uranu o liczbie masowej 238 i zawierający małomniej izotopu U-235 niż w naturalnym uranie;

uratować ˌuraˈtɔvat͡ɕ v
pelastaa
korzystnie zmienić bieg wydarzeń
ochronić, ocalić, pomóc komuś uniknąć nieszczęścia

uraza uˈraza n
kauna
niechęć, żal do kogoś

urdu ˈurdu n
urdu
(językoznawstwo, językoznawczy) język indoeuropejski używany przez ponad 50 milionów ludzi na subkontynencie indyjskim, język urzędowy w Pakistanie;

urlop ˈurlɔp n
loma
dni wolne od pracy przysługujące pracownikowi;

urlop macierzyński n
äitiysvapaa
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urlop płatny przysługujący kobiecie, będącej w trakcie zatrudnienia, w związku z urodzeniem dziecka

urlop ojcowski ˈurlɔp ɔjˈt͡sɔfsʲci n
isyysloma
(potocznie, potoczny) urlop, z którego korzysta ojciec noworodka lub niemowlęcia w celu sprawowania nad nim opieki
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urlop udzielany ojcu dziecka w wymiarze do 2 tygodni, przysługujący do ukończenia przez dziecko 12 miesiąca życia albo urlop udzielany ojcu dziecka przysposobionego

urna ˈurna n
uurna
pojemnik (zazwyczaj w kształcie wazy) do przechowywania prochów zmarłych po ich kremacji;

uroczy uˈrɔt͡ʃɨ adj
viehättävä
pełen uroku, atrakcyjny, pociągający, czarujący

uroczystość ˌurɔˈt͡ʃɨstɔɕt͡ɕ n
juhla
uroczyste obchodzenie jakiegoś święta, wydarzenia itp.

uroczysty ˌurɔˈt͡ʃɨstɨ adj
juhlallinen
obchodzony w sposób podniosły, odznaczający się okazałością

urodzenie ˌurɔˈd͡zɛ̃ɲɛ n
syntymä
(rzeczownik odczasownikowy) od urodzić

urodziny ˌurɔˈd͡ʑĩnɨ n
syntymäpäivä
rocznica dnia narodzin

urodzić uˈrɔd͡ʑit͡ɕ v
synnyttää
aspekt dokonany od: rodzić

urok ˈurɔk n
hurmaavuus
(książkowy) to, co wywiera przyjemne wrażenie

urolog uˈrɔlɔk n
urologi
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób układu moczowo-płciowego

urologia ˌurɔˈlɔɟja n
urologia virtsaelintautioppi
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się fizjologią i schorzeniami układu moczowo-płciowego;

urugwajski ˌuruɡˈvajsʲci adj
uruguaylainen
związany z Urugwajem, dotyczący Urugwaju

urządzenie ˌuʒɔ̃nˈd͡zɛ̃ɲɛ n
laite
mechanizm służący do wykonywania określonych zadań / czynności

urzędnik uˈʒɛ̃ndʲɲik n
virkailija
osoba pracująca w jakimś urzędzie, pełniąca jakąś funkcję w administracji; także: osoba sprawująca jakiś urząd;

usilny adj
harras
taki, w który ktoś wkłada wiele wysiłku

uskok ˈuskɔk n
siirros
(geologia, geologiczny) pęknięcie mas skalnych, wzdłuż którego nastąpiło ich przesunięcie względem siebie;

uspokajający participleAdjective
rauhoittava
taki, który uspokaja

uspokajać ˌuspɔˈkajät͡ɕ v
tyynnyttää
przywracać spokój, utulać, łagodzić, usuwać obawy, zdenerwowanie

usta ˈusta n
suu
(anatomia, anatomiczny) część ciała służąca głównie do spożywania pokarmów oraz artykulacji głosek;

ustanawiać ˌustãˈnavʲjät͡ɕ v
perustaa
mianować, powoływać jakiś organ władzy

ustnik ˈustʲɲik n
suukappale
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) część instrumentu dętego w postaci rurki trzymanej w ustach lub przykładanej do nich w celu wdmuchania powietrza;
część papierosa lub fajki trzymana w ustach podczas palenia
część aparatu służącego nurkowi do oddychania

ustny ˈustnɨ adj
oraalinen
dotyczący ust, związany z ustami
wyrażony, przekazany za pomocą ust

usunięcie ˌusũˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ n
poistaminen
(rzeczownik odczasownikowy) od usunąć

usuwać uˈsuvat͡ɕ v
poistaa
(informatyka, informatyczny) kasować dane z dysku itp.

uszanka uˈʃãnka n
turkislakki
(odzieżownictwo) (potocznie, potoczny) ciepła czapka z klapami chroniącymi uszy od mrozu;

uszatka n
sarvipöllö
(ornitologia, ornitologiczny) Asio otus, gatunek średniej wielkości sowy;

utalentowany adj
lahjakas
obdarzony talentem

utopia uˈtɔpʲja n
Utopia utopia
(filozofia, filozoficzny) nie biorący pod uwagę możliwości realizacji ideał szczęśliwego społeczeństwa, ideał doskonałego ustroju politycznego

utrzymanie ˌuṭʃɨ̃ˈmãɲɛ n
elanto
środki, pieniądze niezbędne do życia

utrzymywać ˌuṭʃɨ̃ˈmɨvat͡ɕ v
esittää
mieć kogoś lub coś na utrzymaniu
popierać pogląd, powtarzać jakąś opinię

utykać v
nilkuttaa
chodzić niepłynnie z przyczyn chorobowych

uwaga uˈvaɡa interjection
huomio
uwaga! → okrzyk, mający na celu zwrócić czyjąś uwagę (1.1)

uwaga uˈvaɡa n
huomio
skupienie nad przedmiotem, zjawiskiem lub myślą

uważać uˈvaʒat͡ɕ v
varoa
zwracać szczególną uwagę na coś; być ostrożnym

uwertura ˌuvɛrˈtura n
alkusoitto
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór orkiestrowy poprzedzający rozpoczęcie opery, oratorium lub baletu;

uwielbiać uˈvʲjɛlbʲjät͡ɕ v
pitää kovasti
otaczać kogoś miłością

uwodzić uˈvɔd͡ʑit͡ɕ v
vietellä
porywać, ujmować kogoś czymś; czarować, oczarować kogoś; (potocznie, potoczny) podrywać kogoś

uwzględniać v
ottaa huomioon
brać pod uwagę

uzależnienie ˌuzalɛʒʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
riippuvuus
(psychologia, psychologiczny) chroniczna potrzeba dostarczania określonych, na ogół szkodliwych bodźców do organizmu człowieka, zwykle sprzeczna z jego wolą i intelektem

uzależnienie seksualne n
seksiriippuvuus
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) uzależnienie od seksu;

uzasadnienie ˌuzasadʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
perusteet
zbiór argumentów, powodów, motywów i dowodów wyjaśniających jakieś działanie

uzbecki uzˈbɛt͡sʲci n
uzbekinkielinen
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Uzbekistanu;

uzbrojenie ˌuzbrɔˈjɛ̇̃ɲɛ n
varustelu
sprzęt bojowy, w który wyposażone jest wojsko

uzbrojony po zęby adj
hampaisiin asti aseistautunut
(żartobliwie) wyposażony w znaczną ilość broni

uzdeczka n
aivo-ohjas
(anatomia, anatomiczny) drobna, parzysta struktura w mózgu znajdująca się w pobliżu jego pnia;

uzdolnienie n
kyky
zespół cech umożliwiających komuś wykonywanie działania w danej dziedzinie na niezwykłym, wysokim poziomie

uzdrowiciel n
parantaja
osoba, która posiada moc uzdrawiania i stosuje w tym celu metody niepraktykowane przez medycynę oficjalną; (także, też) ten, kto kogoś uzdrowił

uzdrowiciel wiarą n
henkiparantaja
ten, który używa środków duchowych (takich jak modlitwa, nakładanie rąk), aby leczyć innych

uzdrowisko n
kylpylä
miejscowość wypoczynkowa
kylpylä terveyskylpylä
miejscowość mająca naturalne właściwości lecznicze

uzurpator ˌuzurˈpatɔr n
usurpaattori
człowiek, który bezprawnie przywłaszcza sobie tytuł, władzę albo cudze prawa do czegoś

uzurpować ˌuzurˈpɔvat͡ɕ v
anastaa valta
bezprawnie, samowolnie zagarniać, przywłaszczać

ułamek uˈwãmɛk n
murtoluku
(matematyka, matematyczny) zapis dzielenia za pomocą poziomej kreski rozdzielającej dzielną od dzielnika (zwanych w tej sytuacji licznikiem i mianownikiem)

ułamek niewłaściwy n
epämurtoluku
(matematyka, matematyczny) ułamek, w którym licznik jest większy lub równy mianownikowi

ułan ˈuwãn n
ulaani
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) żołnierz lekkiej kawalerii utworzonej w Polsce w XVIII w.; ; (zobacz) też ułan w Encyklopedii staropolskiej

ułomny adj
invalidi
posiadający wady budowy ciała

ułomny n
invalidi
człowiek z wadami budowy

uśmiech ˈuɕmʲjɛx n
hymy
zmiana wyrazu twarzy, która jest przejawem odczuwania radości, zadowolenia, rozbawienia, serdeczności lub ironii;

uśmiechać się uɕˈmʲjɛxat͡ɕ‿ɕɛ v
hymyillä
wyrażać pozytywne emocje za pomocą grymasów twarzy

użycie uˈʒɨt͡ɕɛ n
käyttö
skorzystanie z czegoś, zastosowanie, posłużenie się czymś

użyteczność ˌuʒɨˈtɛt͡ʃnɔɕt͡ɕ n
hyödyllisyys
(informatyka, informatyczny) miara wydajności, efektywności i satysfakcji użytkownika w odniesieniu do interaktywnych urządzeń, aplikacji oraz stron internetowych;
cecha czegoś, co przynosi pożytek, zaspokaja czyjeś potrzeby

użytkowanie ˌuʒɨtkɔˈvãɲɛ n
nautintaoikeus
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczone prawo rzeczowe;

użytkownik ˌuʒɨtˈkɔvʲɲik n
käyttäjä
osoba, która używa czegoś, użytkuje coś

używany ˌuʒɨˈvãnɨ adj
käytetty
mający wcześniej innego właściciela, noszący ślady użytkowania

używać uˈʒɨvat͡ɕ v
käyttää
korzystać z czegoś do zrobienia czegoś

używka uˈʒɨfka n
nautintoaine
produkt spożywczy, zwykle nie mający wartości odżywczej, działający pobudzająco na organizm ludzki

vendémiaire n
vendémiaire
nazwa pierwszego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym;

ventôse n
ventôse
nazwa szóstego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym;

vlog vlɔk n
vlogi
blog złożony z zapisów wideo, najczęściej krótkich filmików, w których autor wypowiada się na aktualne tematy lub opowiada o wydarzeniach ze swojego życia

voyeurystyczny adj
tirkistelevä
związany z voyeuryzmem, dotyczący voyeuryzmu

w f v vu preposition
-ssa -ssä
…określający wnętrze miejsca wykonywania czynności (również przenośne: umysł, mózg, serce itp.)

w biały dzień ˈv‿bʲjawɨ ˈd͡ʑɛ̇̃ɲ adv
keskellä kirkasta päivää
nie kryjąc się z niczym, jawnie, otwarcie

w ciąży adj
gravidi
(fizjologia, fizjologiczny) taka, która została ciężarną

w cztery oczy ˈf‿t͡ʃtɛrɨ ˈɔt͡ʃɨ adv
kahden kesken
na osobności, bez udziału osób trzecich

w dół adv
alas
w kierunku tego, co znajduje się niżej; coraz niżej

w imieniu v‿ĩˈmʲjɛ̇̃ɲu
nimessä
w czyimś upoważnieniu

w imię ˈv‿ĩmʲjɛ
nimissä
dla kogoś

w nocy adv
yöllä
gdy jest ciemno

w nocy wszystkie koty są czarne ˈv‿nɔt͡sɨ ˈfʃɨstʲcɛ ˈkɔtɨ ˈsɔ̃w̃ ˈt͡ʃarnɛ proverb
kaikki kissat ovat pimeässä harmaita
gdy nie zna się sytuacji, można się łatwo pomylić w ocenie

w ogóle v‿ɔˈɡulɛ ˈv‿ɔɡulɛ adv
yleisesti
ogólnie, w sumie, podsumowując

w pierwszej kolejności ˈf‿pʲjɛrfʃɛj ˌkɔlɛjˈnɔɕt͡ɕi idiom
alkujaan
najpierw

w pocie czoła ˈf‿pɔt͡ɕɛ ˈt͡ʃɔwa adv
hiki hatussa
z wielkim wysiłkiem

w porządku interjection
kunnossa
(potocznie, potoczny) zwrot wyrażający zgodę na coś

w przeciwieństwie do ˌf‿pʃɛt͡ɕiˈvʲjɛ̇̃j̃stfʲjɛ ˈdɔ
toisin kuin
przeciwnie w porównaniu do czegoś, inaczej niż coś

w przybliżeniu adv
arviolta suunnilleen
blisko, ale niedokładnie tak

w zamian adv
vastineeksi
dając albo otrzymując coś za coś

w zasadzie v‿zaˈsad͡ʑɛ
periaatteessa
…komunikuje iż wyrażony sąd jest bliski rzeczywistości mimo pewnych przesłanek przemawiających przeciwko

wacha ˈva.xa n
raitamakrilli
(ichtiologia, ichtiologiczny) Acanthocybium solandri, gatunek ryby morskiej, zaliczanej do rodziny makrelowatych

wachlarz ˈvaxlaʃ n
viuhka
ręczny przyrząd do ochładzania za pomocą ruchów powietrza, rozkładany kolisto;
(przenośnie, przenośnia) skala, rozpiętość, różnorodność

wachta n
vahti
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) grupa marynarzy pełniących służbę
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) służba pełniona przez marynarza na statku

wada ˈvada n
vika
ujemna cecha charakteru

waga ˈvaɡa n
vaaka varsivaaka
(metrologia, metrologiczny) urządzenie do pomiaru ciężaru;

waga ciężka n
raskassarja
(sport, sportowy) najwyższa kategoria wagowa w sportach walki;

wagabunda ˌvaɡaˈbũnda n
kulkuri
(książkowy) człowiek lubiący się włóczyć

wagarowicz n
lintsari
(edukacja, edukacyjny) uczeń chodzący na wagary, opuszczający lekcje

waginoplastyka n
vaginoplastia
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny mający na celu utworzenie lub odtworzenie pochwy;

wagon ˈvaɡɔ̃n n
vaunu
(kolejnictwo) pojazd szynowy, zazwyczaj bez własnego napędu, przeznaczony do przewozu pasażerów lub towarów;

wagon restauracyjny n
ravintolavaunu
(kolejnictwo) wagon pociągu dalekobieżnego o wyposażeniu właściwym dla restauracji

wagon sypialny n
makuuvaunu
(kolejnictwo) wagon pociągu dalekobieżnego o wyposażeniu właściwym dla sypialni

wahadło n
heiluri
ciało poruszające się wokół nieruchomego punktu lub poziomej osi nie przechodzącej przez środek ciężkości tego ciała

wakacje vaˈkat͡sʲjɛ n
loma
(edukacja, edukacyjny) letnia przerwa od zajęć szkolnych

wakat ˈvakat n
avoin virka
wolna posada, nieobsadzone stanowisko

walabia n
vallabi
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Wallabia Trouessart, rodzaj torbacza z podrodziny kangurów;

walc valt͡s n
valssi
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) taneczny utwór muzyczny oparty o walc (1.1);
(choreografia, choreograficzny) taniec wirowy wykonywany w parach do melodii w metrum 3/4;

walc wiedeński n
wienervalssi
(choreografia, choreograficzny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szybsza odmiana walca;

walczyć ˈvalt͡ʃɨt͡ɕ v
taistella
toczyć walkę, uczestniczyć w walce

walczyć z wiatrakami ˈvalt͡ʃɨd͡ʑ ˌz‿vʲjatraˈkãmʲi v
taistella tuulimyllyjä vastaan
walczyć z wytworami własnej wyobraźni
podejmować się walki z czymś nieodwracalnym; zmagać się z czymś, czego nie da się pokonać

walec ˈvalɛt͡s n
sylinteri
(matematyka, matematyczny) bryła o przekroju pionowym prostokąta i o podstawie będącej kołem;
przedmiot w kształcie walca (1.2)
tiejyrä
pojazd budowlany, z szerokim kołem na przedniej osi, służący do wyrównywania nawierzchni;

walentynka ˌvalɛ̃nˈtɨ̃nka n
ystävänpäiväkortin saaja
anonimowy drobny upominek lub kartka z życzeniami na walentynki, zwykle ozdobiona sercem, będąca wyrazem adoracji
osoba obdarowana z okazji walentynek

walet ˈvalɛt n
sotamies
(termin karciany) najsłabsza figura w kartach, starsza od blotek, oznaczona literą W (J, V lub B w innych językach);

walijski vaˈlʲijsʲci adj
walesilainen
związany z Walią, dotyczący Walii

walina n
valiini
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, kwas aminoizowalerianowy;

walizka vaˈlʲiska n
matkalaukku
rodzaj torby podróżnej w formie sztywnego prostopadłościanu z uchwytem;

walić konia ˈvalʲit͡ɕ ˈkɔ̃ɲa v
runkata vetää käteen
(wulgarnie, wulgaryzm) (eufemistycznie) pobudzać męskiego członka

walka ˈvalka n
kamppailu
(sport, sportowy) mecz bokserski lub mecz innego sportu kontaktowego
taistelu
siłowe lub zbrojne rozstrzyganie konfliktu
(przenośnie, przenośnia) zmaganie z czymś, zwalczanie czegoś

walkiria n
valkyria
(mitologia germańska) każda z pomniejszych bogiń nordyckich, córek Odyna, przedstawianych jako piękne dziewice-wojowniczki dosiadające skrzydlatych koni lub wilkow;

walkman ˈwɔkmɛ̃n n
korvalappustereot
(elektronika, elektroniczny) mały, przenośny magnetofon kasetowy lub radiomagnetofon wyposażony w słuchawki;

walkower valˈkɔvɛr n
luovutusvoitto
(sport, sportowy) przyznanie zwycięstwa z powodu nieobecności przeciwnika, jego wycofania się lub dyskwalifikacji;

waloński adj
valloni
związany z Walonią lub Walonami, dotyczący Walonii lub Walonów

waloński n
valloni
(językoznawstwo, językoznawczy) język waloński;

waluta vaˈluta n
valuutta
(bankowość, bankowy) oficjalna jednostka monetarna danego państwa;

wampir ˈvãmpʲir n
vampyyri verenimijä
(mitologia, mitologiczny) (fantasy) upiór wysysający krew z żyjących;
vampyyri
(zoologia, zoologiczny) gatunek nietoperza żywiącego się krwią ssaków;

wanad ˈvãnat n
vanadiini
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu V i liczbie atomowej 23;

wandal ˈvãndal n
vandaali
osoba bezsensownie i bezmyślnie niszcząca rzeczy, wartości kulturalne, dzieła sztuki

wandalizm vãnˈdalʲism̥ n
vandalismi
akt bezmyślnego zniszczenia

wandalski adj
vandaali
(historia, historyczny, historycznie) związany z Wandalami, dotyczący Wandalów

wanilia vãˈɲilʲja n
vanilja
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin jednoliściennych z rodziny storczykowatych;

wanilina n
vanilliini
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) aromatyczna substancja występująca w owocach wanilii, otrzymywana również syntetycznie;

wanna ˈvãnːa n
kylpyamme amme
duże naczynie do kąpieli

wanta ˈvãnta n
vantti
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lina podtrzymująca i usztywniająca maszt w płaszczyźnie prostopadłej do płaszczyzny symetrii kadłuba jachtu;

wapiennik n
kalkkiuuni
(technologia, technika, techniczny) piec służący do wypalania wapienia w celu uzyskania wapna palonego;

wapienny adj
kalkkikivinen
dotyczący wapienia, wykonany z wapienia

wapień ˈvapʲjɛ̇̃ɲ n
kalkkikivi
(geologia, geologiczny) skała osadowa pochodzenia organicznego lub chemicznego zbudowana z węglanu wapnia;

wapiti n
kanadanhirvi
(zoologia, zoologiczny) Cervus canadensis, duży, północnoamerykański jeleń;

wapno n
kalkki
(chemia, chemiczny) potoczna nazwa kilku związków wapnia i różnych surowców mających zastosowanie w budownictwie, przemyśle, rolnictwie i medycynie;

wapń vapʲɲ̊ n
kalsium
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ca i liczbie atomowej 20;

waran ˈvarãn n
varaani
(herpetologia, herpetologiczny) rodzaj dużej jaszczurki

waran z Komodo n
komodonvaraani
(herpetologia, herpetologiczny) Varanus komodoensis Ouwens, drapieżny gad z rodziny waranów zamieszkujący wyspy Archipelagu Sundajskiego;

warcaby n
tammi
gra dwuosobowa, w której gracze wykonują na przemian ruchy identycznymi bierkami na planszy;

warchlak ˈvarxlak n
pikkuporsas
młode świni domowej w pierwszym roku życia

warczeć v
murista
o stworzeniach wydawać gardłowe, niskie dźwięki ostrzegawcze jako forma gniewu, chęci ataku

warfaryna n
varfariini
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwkrzepliwy, pochodna kumaryny, antagonista witaminy K

warga ˈvarɡa n
huuli
(anatomia, anatomiczny) parzysty fałd skórny ograniczający usta;

warga sromowa n
huuli
(anatomia, anatomiczny) każdy z czterech parzystych fałdów skórnych u wejścia do kobiecej pochwy;

wargowy adj
huuli
(anatomia, anatomiczny) dotyczący warg, ust
(fonetyka, fonetyczny) związany z artykulacją ustami

wariancja varʲˈjãnt͡sʲja n
varianssi
(statystyka, statystyczny) miara zmienności, odzwierciedlająca zróżnicowanie zbiorowości; jest kwadratem odchylenia standardowego;

wariant ˈvarʲjãnt n
variant-muuttuja
inne rozwiązanie, opracowanie, inna wersja

warkocz ˈvarkɔt͡ʃ n
letti
(fryzjerstwo, fryzjerski) splot zazwyczaj z trzech pasm włosów
coś zaplecionego tak jak warkocz (1.1)

warstwa ˈvarstfa n
kerros
każda z części materii wyraźnie wyodrębniających się w postaci równoległych płaszczyzn

warszawa varˈʃava n
Varsova
(motoryzacja) polski samochód marki Warszawa;

warszawski varˈʃafsʲci adj
varsovalainen
związany z Warszawą, pochodzący z Warszawy

warsztat ˈvarʃtat n
verstas
(motoryzacja) (rzemiosło, rzemieślniczy) firma zajmująca się usługami mechanicznymi, rzemieślniczymi, naprawczymi
(rzemiosło, rzemieślniczy) pomieszczenie z kompletem narzędzi do wykonanie określonej pracy, zwłaszcza rzemieślniczej, mechanicznej

wart vart adj
arvoinen
posiadający pewną wartość

wartość ˈvartɔɕt͡ɕ n
arvo
określony stan danej cechy, wymiar cechy; znaczenie; to, ile coś jest warte z jakiejś przyczyny
kwota pieniędzy, jaką wart jest jakiś przedmiot lub usługa
zwykle lm zasada moralna, przekonanie
(fizyka, fizyczny) (matematyka, matematyczny) liczba wyrażająca daną wielkość fizyczną lub będąca wynikiem wyrażenia matematycznego

wartość własna n
ominaisarvo
(matematyka, matematyczny) skalar, dla którego istnieje pewien niezerowy wektor, którego obraz przez dane przekształcenie liniowe równy jest iloczynowi tego skalara i tego wektora;

waruga vaˈruɡa n
vasarapäähaikara
(ornitologia, ornitologiczny) Scopus umbretta, duży, brązowy ptak afrykański z wydatnym czubem z tyłu głowy;

warunek vaˈrũnɛk n
ehto
ograniczenie, bez którego coś nie jest możliwe

warunkowy ˌvarũŋˈkɔvɨ adj
ehdollinen
(przymiotnik) od: warunek

warzucha n
kuirimo
(botanika, botaniczny) Cochlearia L., niska roślina należąca do rodziny kapustowatych;

warzywo vaˈʒɨvɔ n
vihannes
roślina, której owoce, korzenie, liście lub kwiatostany służą człowiekowi za pokarm

warzyć ˈvaʒɨt͡ɕ v
panna
przygotowywać piwo

warzęcha n
kapustahaikara
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju Platalea;

wasabi n
wasabi
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z gatunku Eutrema japonica (Miq.) Koidz., chrzan japoński z rodziny kapustowatych

wasal ˈvasal n
vasalli
(historia, historyczny, historycznie) w feudalizmie: szlachcic, który złożył przysięgę innemu szlachcicowi (seniorowi), zobowiązując się do wierności, pomocy różnego rodzaju, a w zamian korzystając z jego ochrony;

wasz vaʃ pronoun
teidän
2. (osoba) lm

wat vat n
watti
(fizyka, fizyczny) jednostka mocy w układzie SI odpowiadająca pracy 1 dżula wykonywanej w czasie 1 sekundy;

wata ˈvata n
pumpuli vanu
masa cienkich włókien używana w celach kosmetycznych, technicznych, krawieckich i jako opatrunek;

wata cukrowa ˈvata t͡suˈkrɔva n
hattara
(spożywczy) jadalny wyrób z cukru przypominający watę;

watomierz n
wattimittari
(elektryczność) miernik elektryczny wskazujący moc czynną badanego urządzenia lub obwodu;

wawrzyn ˈvavʒɨ̃n n
laakeri
(botanika, botaniczny) drzewo lub krzew, Laurus L., z rodziny wawrzynowatych;

wazektomia ˌvazɛkˈtɔ̃mʲja n
vasektomia
(medycyna, medyczny) zabieg urologiczny przeprowadzany u mężczyzn w celu trwałego pozbawienia ich płodności, polegający na przecięciu nasieniowodu (nasieniowodów);

wazelina n
vaseliini
(chemia, chemiczny) mazista, biaława substancja będąca mieszaniną węglowodorów parafinowych, głównie dokozanu i trikozanu, wykorzystywana w kosmetyce i technice;

wazelinowy adj
vaseliini-
związany z wazeliną, dotyczący wazeliny, zawierający wazelinę

wazon ˈvazɔ̃n n
maljakko
ozdobne naczynie przeznaczone do przechowywania ciętych kwiatów

wałach ˈvawax n
ruuna valakka
(jeździectwo, jeździecki) (zootechnika, zootechniczny) wykastrowany samiec konia o wyciszonym temperamencie;

wałek ˈvawɛk n
pyörittäjä
przedmiot przypominający cylinder

wałek do ciasta ˈvawɛɡ dɔ‿ˈt͡ɕasta n
kaulin
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) drewniany przedmiot w kształcie walca służący do rozpłaszczania ciasta, w celu uzyskania cienkiej warstwy;

ważka ˈvaʃka n
sudenkorento
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rzędu ważek (Odonata Fabricius), żyjący w okolicach zbiorników wodnych podłużny, o dwóch parach skrzydeł i dużych oczach;

ważność ˈvaʒnɔɕt͡ɕ n
tärkeys
cecha tego, co ważne, mające duże znaczenie

ważny ˈvaʒnɨ adj
tärkeä
mający duże znaczenie
mający odpowiedzialne stanowisko, duże wpływy
voimassa oleva
mający moc prawną, obowiązujący

ważyć ˈvaʒɨt͡ɕ v
painaa
określać czyjś ciężar za pomocą wagi
mieć jakiś ciężar, masę

wchodzić ˈfxɔd͡ʑit͡ɕ v
tulla sisään
rozpoczynać grę, np. na boisku, w karty
stawać się członkiem czegoś
stawać się elementem zbioru, elementem składowym
wspinać się, iść w górę
wstępować na coś nogą (nogami)
wstępować w obręb jakiegoś pomieszczenia, budynku, obszaru, strefy itp.

wchodzić w grę ˈfxɔd͡ʑid͡ʑ ˈv‿ɡrɛ idiom
tulla kuvaan mukaan
być branym pod uwagę; uczestniczyć, stanowić część jakiegoś przedsięwzięcia

wczesny ˈft͡ʃɛsnɨ adj
varhainen
taki, który jest u swojego początku

wcześniactwo ft͡ʃɛɕˈɲat͡stfɔ n
ennenaikainen synnytys
(medycyna, medyczny) urodzenie dziecka między 22. a 37. tygodniem ciąży

wcześniak ˈft͡ʃɛɕɲak n
keskonen
dziecko urodzone w wyniku przedwczesnego porodu

wcześnie ˈft͡ʃɛɕɲɛ adv
aikaisin
rano, w pierwszych godzinach po świcie
aikaisin varhain
podczas początkowego etapu trwania czegoś

wczoraj ˈft͡ʃɔraj adv
eilinen eilispäivä eilen
w dniu poprzedzającym dzisiejszy

wczoraj ˈft͡ʃɔraj n
eilen
dzień poprzedni w stosunku do dzisiejszego

wczorajszy ft͡ʃɔˈrajʃɨ adj
eilinen
taki, który był wczoraj, dotyczy poprzedniego dnia; z dnia poprzedniego

wdech n
sisäänhengitys
(fizjologia, fizjologiczny) akt wprowadzania powietrza do układu oddechowego

wdowa ˈvdɔva n
leski
kobieta, której ostatni mąż nie żyje;

wdowi grosz ˈvdɔvʲi ˈɡrɔʃ n
lesken ropo
(książkowy) niewielka kwota przekazana kosztem wyrzeczeń przez osobę niezamożną

wdowiec ˈvdɔvʲjɛt͡s n
leski leskimies
mężczyzna, którego ostatnia żona nie żyje

wdowieństwo n
leskeys
bycie wdową lub wdowcem

wdychać ˈvdɨxat͡ɕ v
hengittää
wciągać powietrze/wyziewy nosem lub ustami do płuc

wdzięczność ˈvʲd͡ʑɛ̃n͇t͡ʃnɔɕt͡ɕ n
kiitollisuus
uczucie serdeczności w stosunku do swojego darczyńcy, dobroczyńcy, chęć odwzajemnienia się mu za dobrodziejstwa

wdzięczny ˈvʲd͡ʑɛ̃n͇t͡ʃnɨ adj
kiitollinen
pełen wdzięczności

wdzięk vʲd͡ʑɛ̃ŋk n
komeus
sprawianie miłego wrażenia swoim wyglądem i / lub zachowaniem

weber ˈvɛbɛr n
weber
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka pochodna układu SI, w której podawany jest strumień indukcji magnetycznej;

webinarium n
webinaari
konferencja, prezentacja lub szkolenie dla grupy osób przeprowadzone przez Internet;

wedyjski vɛˈdɨjsʲci adj
vedalainen
dotyczący wedyzmu

według ˈvɛdwuk preposition
mukaan
…oznaczający, że coś odbywa się zgodnie z jakąś instrukcją, planem, poleceniem
…wyrażający autora czegoś

weekend n
viikonloppu
sobota i niedziela, także piątek wieczorem, (dosłownie) koniec tygodnia;

weganin vɛˈɡãɲĩn n
vegaani
człowiek przestrzegający zasad weganizmu, niejedzący żadnych pokarmów pochodzenia zwierzęcego

weganizm vɛˈɡãɲism̥ n
veganismi
styl życia dążący do minimalizacji wykorzystywania zwierząt w celach konsumpcyjnych, tj. wykluczający jedzenie mięsa i pokarmów zawierających składniki pochodzenia zwierzęcego (nabiał, jajka, żelatynę) i odrzucający produkty wytworzone z użyciem zwierząt ((na przykład) futro, skórzaną odzież, kosmetyki testowane na zwierzętach);

wegański vɛˈɡãj̃sʲci adj
vegaaninen
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bez mięsa, ryb i innych produktów pochodzenia zwierzęcego (tj. nabiału, tłuszczów zwierzęcych, jajek, owoców morza, miodu)
związany z weganizmem, dotyczący weganizmu

wegetarianin ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃ɲĩn n
kasvissyöjä
człowiek, który nie je mięsa

wegetarianizm ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃ɲism̥ n
kasvissyönti vegetarismi
sposób odżywiania się charakteryzująca się wyłączeniem z posiłków produktów mięsnych;

wegetariański ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃j̃sʲci adj
kasvis
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o jedzeniu: pozbawiony mięsa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o jedzeniu: pozbawiony mięsa i niektórych albo wszystkich produktów pochodzenia zwierzęcego
związany z wegetarianizmem, dotyczący wegetarianizmu

wehikuł czasu vɛˈxʲikuw ˈt͡ʃasu n
aikakone
fikcyjna maszyna umożliwiająca podróże w czasie;

wejście ˈvɛjɕt͡ɕɛ n
sisäänkäynti
miejsce, przez które można gdzieś wejść, wkroczyć

wejście siłowe n
palomiespunnerrus
zaawansowane ćwiczenie kalisteniczne wykonywane najczęściej na drążku, polegające na dynamicznym, aczkolwiek kontrolowanym wybiciu ciała z pozycji wiszącej aż do całkowitego wyprostowania ramion

weksylologia ˌvɛksɨlɔˈlɔɟja n
veksillologia lipputiede
nauka zajmująca się badaniem flag, sztandarów i chorągwi;

wektor ˈvɛktɔr n
vektori
(biologia, biologiczny) organizm lub cząsteczka zdolna do przeniesienia fragmentu DNA do komórki biorcy;
(geometria) (fizyka, fizyczny) obiekt będący wielkością określoną przez wartość liczbową (moduł), zwrot i kierunek, ale bez punktu zaczepienia;
(geometria) (fizyka, fizyczny) para punktów, przedstawiana geometrycznie w postaci odcinka ze strzałką;
(informatyka, informatyczny) sposób, w jaki można zainfekować urządzenie
(informatyka, informatyczny) tablica jednowymiarowa;
(matematyka, matematyczny) w szerszym znaczeniu: element przestrzeni liniowej, czyli obiekt, który może być skalowany i dodawany;
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) organizm przenoszący pasożyta lub drobnoustrój zakaźny;

wektor własny n
ominaisvektori
(matematyka, matematyczny) niezerowy wektor, którego obraz przez przekształcenie liniowe równy jest temu wektorowi pomnożonemu przez skalar (tzw. wartość własną);

welin ˈvɛlʲĩn n
pergamentti
dobrej jakości cienki pergamin z cielęcej skóry;

welocyped ˌvɛlɔˈt͡sɨpɛt n
velosipedi
(historia, historyczny, historycznie) pierwotny rower, który nie posiada łańcucha ani hamulców;

welodrom n
velodromi
(sport, sportowy) owalny tor do wyścigów w kolarstwie torowym

welomobil n
kinneri
(transport, transportowy) trzy lub czterokołowy rower rozbudowany o opływową kabinę, niekiedy wspomagany silnikiem

welur ˈvɛlur n
veluuri
(włókiennictwo) tkanina osnowowa z krótkim włosem tworzącym okrywę runową, rodzaj pluszu

wena ˈvɛ̃na n
haltioituminen innoitus
(książkowy) zapał twórczy, natchnienie, zdolność, łatwość tworzenia

wenecki vɛ̃ˈnɛt͡sʲci adj
venetsia venetsialainen
odnoszący się do Wenecji, związany z Wenecją, wywodzący się z Wenecji

wenecki vɛ̃ˈnɛt͡sʲci n
venetsia
(językoznawstwo, językoznawczy) zespół dialektów używanych w północno-wschodnich Włoszech;

wenerologia ˌvɛ̃nɛrɔˈlɔɟja n
venerologia
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się rozpoznawaniem i leczeniem chorób przenoszonych drogą płciową;

weneryczny adj
veneerinen
(medycyna, medyczny) przenoszony drogą płciową

wenezuelski ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛlsʲci adj
venezuelalainen
odnoszący się do Wenezueli lub Wenezuelczyków

wenlafaksyna n
venlafaksiini
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwdepresyjny i przeciwlękowy z grupy inhibitorów wychwytu zwrotnego noradrenaliny i serotoniny, wzór sumaryczny: C17H27NO2

wentylacja n
ilmanvaihto
(technologia, technika, techniczny) wymiana powietrza w pomieszczeniach lub maszynach

wentylator ˌvɛ̃ntɨˈlatɔr n
puhallin
(elektryczność) urządzenie w formie śmigła napędzanego silnikiem, wywołującego wiatr, stosowane do schładzania pomieszczeń, urządzeń elektrycznych lub w celu stworzenia sztucznego ciągu w kanałach wentylacyjnych, w piecach hutniczych itp.;

wenusjański adj
venuslainen
(astronomia, astronomiczny) związany z planetą Wenus

weranda vɛˈrãnda n
kuisti veranta
(architektura, architektoniczny) drewniana lub murowana dobudówka o funkcji rekreacyjnej, zazwyczaj dostawiona do budynku mieszkalnego, otwarta lub oszklona, z dachem na słupach

werbel ˈvɛrbɛl n
pikkurumpu
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bęben posiadający struny pod spodnią membraną dla uzyskania charakterystycznego dźwięku;

werbena n
rautayrtti
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju werbena (1.1)

werbować v
värvätä
namawiać kogo do udziału w czymś

wermut n
vermutti
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) wino wzmacniane aromatyzowane ziołami i korzeniami;

wers vɛrs n
rivi
podstawowa jednostka wersyfikacyjna, najczęściej złożona z jednej linijki tekstu

wersalka vɛrˈsalka n
vuodesohva
rozkładane łóżko, które po złożeniu tworzy kanapę

wersja ˈvɛrsʲja n
versio
jeden ze sposobów przedstawienia, wykonania, powiedzenia czegoś

wesele vɛˈsɛlɛ n
häät
(etnografia, etnograficzny) (gastronomia) przyjęcie i zabawa urządzane po ślubie

wesołe miasteczko vɛˈsɔwɛ mʲjaˈstɛt͡ʃkɔ n
huvipuisto
karuzele, strzelnice i inne podobne atrakcje zebrane w jednym miejscu;

wesoły vɛˈsɔwɨ adj
iloinen
taki, który odczuwa rozbawienie, ma dobry humor, nastrój; nie jest smutny

westalka n
Vestan neitsyt
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kapłanka Westy, rzymskiej bogini ogniska domowego;

westchnienie n
huokaus henkäisy hengenveto
głębokie odetchnięcie jako wyraz znaczącego przeżycia, emocji

western ˈwɛstɛrn n
länkkäri
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gatunek filmowy obejmujący filmy, których akcja toczy się na Dzikim Zachodzie;

westfalski adj
westfalenilainen
(historia, historyczny, historycznie) związany układem politycznym jaki nastał po pokoju westfalskim z 1648 roku
związany z Westfalią lub Westfalczykami, dotyczący Westfalii

wesz vɛʃ n
täi
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) bezskrzydły owad pasożytujący na ssakach i sporadycznie na rybach;

weteran vɛˈtɛrãn n
veteraani
(wojskowość, wojskowy) stary, zasłużony w boju żołnierz

weterynaryjny ˌvɛtɛrɨ̃naˈrɨjnɨ adj
eläinlääketieteellinen
związany z weterynarią

weterynarz ˌvɛtɛˈrɨ̃naʃ n
eläinlääkäri
(weterynaria, weterynaryjny) lekarz leczący zwierzęta;

weto ˈvɛtɔ n
veto-oikeus
protest lub sprzeciw wobec czegoś;

wewnątrz ˈvɛvnɔ̃nṭʃ adv
sisällä
(przenośnie, przenośnia) w sobie, w duszy

wewnątrz ˈvɛvnɔ̃nṭʃ preposition
sisällä
w środku jakiegoś wnętrza, w jakimś pomieszczeniu

wewnątrzgatunkowy ˌvɛvnɔ̃nḍʒɡatũŋˈkɔvɨ adj
lajinsisäinen
dziejący się wewnątrz gatunku, dotyczący wnętrza gatunku, obowiązujący wewnątrz gatunku

wewnątrzmaciczny ˌvɛvnɔ̃nṭʃmaˈt͡ɕit͡ʃnɨ adj
kohdunsisäinen
dziejący się wewnątrz macicy, dotyczący wnętrza macicy, obowiązujący wewnątrz macicy

wewnętrznie adv
sisäisesti
w sposób dotyczący wnętrza, środka; w środku, do środka

wewnętrzny vɛvˈnɛ̃nṭʃnɨ adj
sisäinen
taki, który znajduje się wewnątrz czegoś, w środku

wezuwian vɛˈzuvʲjãn n
vesuvianiitti
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów;

wezwanie vɛzˈvãɲɛ n
haaste
pisemny, urzędowy nakaz, pismo wzywające do stawienia się lub dopełnienia formalności itp.

wezyr ˈvɛzɨr n
visiiri
najważniejszy urzędnik na dworze kalifów;

wełna ˈvɛwna n
villa
sierść niektórych zwierząt parzystokopytnych, głównie owiec i wielbłądów
(włókiennictwo) (krawiectwo) tkanina, wyrób z wełny (1.1)

whisky n
viski
(spożywczy) mocna, wytrawna wódka produkowana głównie ze słodu jęczmiennego i żyta, leżakująca w dębowych beczkach, kojarzona głównie ze Szkocją i Irlandią;

wiadomości ˌvʲjadɔ̃ˈmɔɕt͡ɕi n
uutiskirje
telewizyjny lub radiowy, zwykle cykliczny, program informacyjny

wiadomość vʲjaˈdɔ̃mɔɕt͡ɕ n
viesti
coś, co przekazuje informację
nowina, informacja

wiadro ˈvʲjadrɔ n
ämpäri sanko
walcowaty pojemnik, zwykle nieco szerszy u góry, z pałąkowatym uchwytem, służący do przechowywania i ręcznego przenoszenia cieczy lub materiałów sypkich;

wiadukt ˈvʲjadukt n
maasilta
(urbanistyka, urbanistyczny) most przeprowadzający drogę komunikacyjną nad przeszkodą terenową inną niż woda (np. inna droga lub wąwóz);

wiano ˈvʲjãnɔ n
morsiuslunnaat
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) suma zapisywana żonie przez męża, równa sumie posagu;
(przestarzałe, przestarzały) posag, wyprawa panny młodej

wiara ˈvʲjara n
usko
(książkowy) przekonanie o słuszności twierdzeń dogmatycznych opierające się na uznaniu ich za objawione przez Boga; religia, wyznanie
usko luottamus
przekonanie, że coś jest prawdą; ufność, zaufanie wobec rzeczy niepewnych, nie do końca znanych

wiarygodność ˌvʲjarɨˈɡɔdnɔɕt͡ɕ n
uskottavuus
cecha tego, co wiarygodne, rzetelne, prawdziwe

wiata ˈvʲjata n
katos
budowla niekiedy ze ściankami, z zadaszeniem opartym na słupach, nad peronami, parkingami, przystankami;

wiatr vʲjatr̥ n
tuuli
(meteorologia, meteorologiczny) ruszające się masy powietrza;

wiatr słoneczny n
aurinkotuuli
(astronomia, astronomiczny) wydobywający się ze Słońca strumień plazmy;

wiatraczek vʲjaˈtrat͡ʃɛk n
tuulihyrrä
zabawka przypominająca kształtem skrzydła wiatraka lub poruszająca się tak jak one;

wiatrak ˈvʲjatrak n
tuulimylly
(budownictwo) budowla ze skrzydłami obracanymi przez wiatr;

wiatrowskaz vʲjaˈtrɔfskas n
tuuliviiri
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do wskazywania kierunku wiatru;

wiatrołap n
kuraeteinen
nieduże pomieszczenie, często dobudowane, oddzielające wnętrze budynku od wejścia

wiatrołom n
tuulenkaato
drzewa powalone wiatrem;

wiatrówka vʲjaˈtrufka n
tuulitakki
(odzieżownictwo) lekka kurtka chroniąca przed wiatrem

wiatyk n
matharaka
(kościelny) komunia dawana wiernemu w niebezpieczeństwie śmierci;

wibracja n
värähtely värinä
drganie o dużej częstotliwości

wibrator n
vibraattori
(seksuologia, seksuologiczny) wibrujące akcesorium imitujące męski członek, wykorzystywane do stymulacji narządów płciowych;

wibrować vʲiˈbrɔvat͡ɕ v
täristä
drgać bardzo szybko, falować
o głosie, dźwięku: zmieniać się rytmicznie; brzmieć raz wyżej, raz niżej
wprawiać coś w drgania wibratorem

wice-
vara-
…tworzący określenia osób będących czyimś zastępcą

wicehrabia n
varakreivi
arystokrata noszący tytuł niższy niż tytuł hrabiego

wicehrabina n
varakreivitär
arystokratka nosząca tytuł niższy niż tytuł hrabiny

wicekról n
varakuningas
(historia, historyczny, historycznie) tytuł wysokiej rangi urzędnika, będącego najczęściej bezpośrednim przedstawicielem monarchy w podległym królestwie;

wiceprezydent n
varapresidentti
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zastępca prezydenta

wichura vʲiˈxura n
vihuri
silny, porywisty wiatr

widelec vʲiˈdɛlɛt͡s n
haarukka
ostro zakończony przedmiot używany do nabierania jedzenia;
(środowiskowy) (technologia, technika, techniczny) element konstrukcji roweru, na którym mocuje się oś koła;

widelec do porcjowania vʲiˈdɛlɛd͡z ˌdɔ‿pɔrt͡sʲjɔˈvãɲa n
paistihaarukka
widelec do przytrzymywania najczęściej mięsa podczas dzielenia na mniejsze kawałki, do przewracania podczas obróbki termicznej

wideo n
video
(technologia, technika, techniczny) technika elektroniczna bazująca na sekwencji nieruchomych obrazów, które mogą być nagrywane, przetwarzane, transmitowane, a następnie odtwarzane, dając złudzenie ruchu;

widełki n
kannatin
miejsce w telefonie gdzie odkłada się słuchawkę

widmo ˈvʲidmɔ n
kirjo
(fizyka, fizyczny) rozkład wielkości fizycznej w funkcji energii lub częstotliwości, długości fali, itp.; ; ;
(matematyka, matematyczny) zbiór wartości własnych macierzy kwadratowej lub operatora liniowego; ;

widoczny vʲiˈdɔt͡ʃnɨ adj
näkyvä
taki, którego widać

widok ˈvʲidɔk n
näkymä
widziana przestrzeń, krajobraz

widokówka ˌvʲidɔˈkufka n
maisemakortti
karta pocztowa z widokiem krajobrazu, miasta lub zabytku;

widz vʲit͡s n
katsoja
osoba oglądająca film, przedstawienie, pokaz, koncert lub inne widowisko

widzieć ˈvʲid͡ʑɛ̇t͡ɕ v
nähdä
odbierać bodźce wzrokowe
spotykać się
mieć dany pogląd na coś/kogoś

widłak n
lieko
(botanika, botaniczny) Lycopodium L., rodzaj roślin z rodziny widłakowatych o długich, wzniesionych lub płożących się pędach pokrytych szpilkowatymi lub łuskowatymi liśćmi;

widłonóg vʲidˈwɔ̃nuk n
hankajalkainen
(zoologia, zoologiczny) skorupiak morski lub słodkowodny wolno pływający lub pasożytniczy;

widły ˈvʲidwɨ n
hanko heinähanko
narzędzie składające się z trzech lub czterech długich zębów osadzonych na drzewcu;

wieczna zmarzlina n
ikirouta
(ekologia, ekologiczny) stale zamarznięta głębsza warstwa gleby

wieczne pióro n
täytekynä
przyrząd do pisania ze zbiorniczkiem na atrament wewnątrz obsadki;

wiecznie ˈvʲjɛt͡ʃʲɲɛ adv
ikuisesti
bez ograniczenia w czasie

wieczność ˈvʲjɛt͡ʃnɔɕt͡ɕ n
iankaikkisuus ikuisuus
(książkowy) nieskończoność; trwanie poza czasem, poza początkiem i końcem;

wieczny ˈvʲjɛt͡ʃnɨ adj
ikuinen
trwający wieczność; dotyczący wieczności

wieczny szach ˈvʲjɛt͡ʃnɨ ˈʃax n
ikuinen shakki
(szachy, pojęcie szachowe) sytuacja remisowa, w której jeden z graczy nie jest w stanie obronić się przed ciągłym szachowaniem jego króla przez bierki przeciwnika;

wieczorny vʲjɛˈt͡ʃɔrnɨ adj
illan
odbywający się wieczorem, związany z końcem dnia

wieczór ˈvʲjɛt͡ʃur n
ilta ehtoo
część doby między zachodem słońca a nocą

wieczór kawalerski ˈvʲjɛt͡ʃur ˌkavaˈlɛrsʲci n
polttarit
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zwyczajowa zabawa urządzana w przeddzień ślubu przez pana młodego, dla męskiego grona przyjaciół;

wieczór panieński n
polttarit
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zwyczajowa zabawa urządzana w przeddzień ślubu narzeczoną dla przyjaciółek

wiedeński vʲjɛˈdɛ̃j̃sʲci adj
wieniläinen
odnoszący się do Wiednia, związany z Wiedniem

wiedza ˈvʲjɛd͡za n
tiedot tieto
ogół posiadanych wiadomości

wiedzieć ˈvʲjɛ̇d͡ʑɛ̇t͡ɕ v
tietää
mieć wiedzę na jakiś temat, mieć świadomość prawdziwości czegoś

wiedźma ˈvʲjɛ̇d͡ʑma n
akka
(etnografia, etnograficzny) w dawnych wierzeniach: kobieta, która ma wiedzę (głównie o leczeniu ludzi, przyrodzie i magii), określenie neutralne;
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) kobieta stara, brzydka, kłótliwa
noita
(etnografia, etnograficzny) od średniowiecza: kobieta mająca związek ze złymi mocami

wiejadło vʲjɛ̇ˈjadwɔ n
löyhytin
(rolnictwo, rolniczy) prymitywne narzędzie do oddzielania plew od ziarna w formie szufli, wideł lub płaskiego kosza;

wiek vʲjɛk n
ikä
czas, jaki ktoś już przeżył, jaki coś przeżyło
vuosisata
sto lat;

wiek emerytalny ˈvʲjɛk ˌɛ̃mɛrɨˈtalnɨ n
eläkeikä
(urzędowy) rok życia, od którego osoba ubezpieczona na życie nabywa prawo do świadczenia z tytułu dożycia tego wieku; wiek, od którego pracownik może odejść na emeryturę;

wielbłąd ˈvʲjɛlbwɔ̃nt n
kameli
(zoologia, zoologiczny) Camelus Linnaeus, duży afrykański i azjatycki ssak kopytny z rodziny wielbłądowatych, z charakterystycznym jednym lub dwoma garbami;

wiele ˈvʲjɛlɛ adv
paljon
dużo, w dużym stopniu, zakresie

wiele ˈvʲjɛlɛ indefinitePronoun
paljon
duża ilość, duża liczba czegoś lub kogoś

wielki ˈvʲjɛlʲci adj
suuri
o nadzwyczaj dużych rozmiarach
bardzo ważny, znaczący
o człowieku: mocno wyróżniający się zdolnościami lub innymi cechami
o nadzwyczaj dużej skali lub natężeniu

wielki piec n
masuuni
(hutnictwo, hutniczy) piec do wytapiania surówki i rud żelaza

wielkie księstwo n
suurherttuakunta
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządzone przez wielkiego księcia (magnus dux) państwo lub jego część;

wielkoduszność n
jalomielisyys
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest wielkoduszne; cecha tych, którzy są wielkoduszni

wielkopostny adj
paastonajan
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Wielkim Postem, dotyczący Wielkiego Postu, odprawiany w Wielkim Poście

wielkość ˈvʲjɛlkɔɕt͡ɕ n
suuruus
cecha tego, co wznosi się ponad przeciętność

wielojęzyczność n
monikielisyys
(językoznawstwo, językoznawczy) cecha tego, co wielojęzyczne

wielojęzyczny ˌvʲjɛlɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ adj
monikielinen
posługujący się wieloma językami
napisany w wielu językach

wielokomórkowy ˌvʲjɛlɔkɔ̃murˈkɔvɨ adj
monisoluinen
(biologia, biologiczny) składający się z wielu komórek

wielokrotnie ˌvʲjɛlɔˈkrɔtʲɲɛ adv
toistuvasti
wiele razy

wielokrotność ˌvʲjɛlɔˈkrɔtnɔɕt͡ɕ n
monikerta
(matematyka, matematyczny) iloczyn danej liczby i dowolnej dodatniej liczby naturalnej;

wielokulturowość ˌvʲjɛlɔkultuˈrɔvɔɕt͡ɕ n
monikulttuurisuus
(socjologia, socjologiczny) idea i model społeczny, według którego społeczeństwo powinno cechować się występowaniem grup o różnym pochodzeniu i wyznających odmienne systemy

wielokulturowy ˌvʲjɛlɔkultuˈrɔvɨ adj
monikulttuurinen
dotyczący wielokulturowości, cechujący się występowaniem grup społecznych o różnym pochodzeniu, z różnych kultur

wielokąt vʲjɛˈlɔkɔ̃nt n
monikulmio polygoni
(geometria) spójny obszar ograniczony przez łamaną zamkniętą;

wielokąt foremny n
säännöllinen monikulmio
(geometria) wielokąt o wszystkich bokach równej długości i kątach tej samej miary;

wieloletni ˌvʲjɛlɔˈlɛtʲɲi adj
monivuotinen
trwający lub mający wiele lat

wielomian vʲjɛˈlɔ̃mʲjãn n
polynomi
(matematyka, matematyczny) wyrażenie algebraiczne złożone ze zmiennych i stałych połączonych działaniami dodawania, odejmowania, mnożenia i podnoszenia do potęgi o stałym wykładniku naturalnym;

wielonarodowy adj
monikansallinen
złożony z przedstawicieli wielu narodów, narodowości

wielopokoleniowy ˌvʲjɛlɔpɔkɔlɛ̃ˈɲɔvɨ adj
monen sukupolven
składający się z wielu pokoleń

wieloryb vʲjɛˈlɔrɨp n
valas
(zoologia, zoologiczny) potoczna nazwa każdego większego walenia;

wielorybnictwo ˌvʲjɛlɔrɨbʲˈɲit͡stfɔ n
valaanpyynti
polowanie na walenie w celu pozyskania olbrotu, fiszbinu czy ambry;

wieloużytkownikowy adj
monen käyttäjän
(informatyka, informatyczny) (telekomunikacja) mogący obsługiwać wielu użytkowników na raz

wielozadaniowy adj
monikäyttöinen
taki, który może wykonywać wiele różnych zadań

wielościan vʲjɛˈlɔɕt͡ɕãn n
monitahokas
(geometria) ograniczona bryła geometryczna, której powierzchnia jest złożona wyłącznie z wielokątów;

wielościenny adj
monitahkoinen
(geometria) taki, który ma wiele ścian

wieloświat n
multiversumi
hipotetyczny zbiór wielu wszechświatów;

wieniec laurowy ˈvʲjɛ̇̃ɲɛt͡s lawˈrɔvɨ n
laakeriseppele
(historia, historyczny, historycznie) wieniec z liści wawrzynu będący nagrodą za zwycięstwo w równej walce;
symbol zwycięstwa lub wybitnych osiągnięć mający kształt wieńca laurowego (1.1);

wieprzowina ˌvʲjɛpʃɔˈvʲĩna n
sianliha
(spożywczy) mięso ze świni;

wiercić ˈvʲjɛrʲt͡ɕit͡ɕ v
porata
wykonywać otwór przy użyciu wiertarki

wierność ˈvʲjɛrnɔɕt͡ɕ n
tarkkuus
bycie wiernym, stałym, oddanym komuś lub czemuś

wierny ˈvʲjɛrnɨ adj
uskollinen
o kopii, tłumaczeniu itp.: dokładny, ścisły
wykazujący się wiernością, lojalnością

wiersz vʲjɛrʃ n
runo
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór poetycki, często rymowany

wiertarka vʲjɛrˈtarka n
porakone
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wiercenia lub pogłębiania otworów;

wierzba ˈvʲjɛʒba n
paju
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Salix, rodzaj drzewa, krzewu lub krzewinki z rodziny wierzbowatych;

wierzba płacząca ˈvʲjɛʒba pwaˈt͡ʃɔ̃nt͡sa n
itkupaju
(botanika, botaniczny) Salix alba L. (Tristis), odmiana wierzby białej o zwisających gałęziach;

wierzchowiec vʲjɛʃˈxɔvʲjɛt͡s n
hevonen
(jeździectwo, jeździecki) koń do jazdy wierzchem, w siodle

wierzchołek vʲjɛʃˈxɔwɛk n
huippu
(geografia, geograficzny) szczyt góry

wierzchołek góry lodowej vʲjɛʃˈxɔwɛɡ ˈːurɨ lɔˈdɔvɛj n
jäävuoren huippu
(publikatory) o wykrytej aferze, która stanowi fragment szerszego, lecz nieujawnionego jeszcze negatywnego zjawiska

wierzyciel vʲjɛˈʒɨt͡ɕɛl n
lainanantaja luotonantaja
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba fizyczna lub prawna, która może żądać spełnienia świadczenia od innej osoby, z którą łączy ją stosunek zobowiązaniowy;
luotonantaja lainanantaja
(potocznie, potoczny) osoba lub instytucja, od której pożyczone zostały pieniądze

wierzyć ˈvʲjɛʒɨt͡ɕ v
uskoa
ufać komuś, uważać, że ktoś ma rację
uważać coś za prawdziwe mimo braku dowodów na prawdziwość tego
wyznawać religię

wiesiołek vʲjɛ̇ˈɕɔwɛk n
helokki
(botanika, botaniczny) Oenothera, roślina o żółtych kwiatach i lancetowatych liściach;

wieszak ˈvʲjɛʃak n
vaateripustin henkari
przedmiot o łukowatym lub trójkątnym kształcie, z hakiem pośrodku, służący do wieszania ubrań na drążku;

wieszać v
ripustaa
umieszczać coś w taki sposób, że punkt zaczepienia znajduje się ponad jego środkiem ciężkości

wieszczek n
alppinaakka
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Pyrrhocorax graculus, gatunek średniego ptaka osiadłego z rodziny krukowatych;

wietnamski vʲjɛtˈnãmsʲci adj
vietnamilainen vietnam
odnoszący się do Wietnamu lub Wietnamczyków

wietnamski vʲjɛtˈnãmsʲci n
vietnam vietnamilainen
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Wietnamu;

wietrzny ˈvʲjɛṭʃnɨ adj
tuulinen
odznaczający się silnymi podmuchami wiatru

wiewiórka vʲjɛˈvʲjurka n
orava
(zoologia, zoologiczny) sciurus, nadrzewny gryzoń o puszystym i najczęściej rudym futrze oraz długiej kicie;

wieńcowy adj
sepel
(anatomia, anatomiczny) odnoszący się do naczyń odżywiających serce

wieś vʲjɛ̇ɕ n
kylä
jednostka osadnicza nieposiadająca praw miejskich lub statusu miasta;
maa
tereny pozamiejskie

wieśniak ˈvʲjɛ̇ɕɲak n
moukka
człowiek mieszkający na wsi

wieża ˈvʲjɛʒa n
torni
(architektura, architektoniczny) wysoka budowla o małej płaszczyźnie podstawy w stosunku do wysokości;
(szachy, pojęcie szachowe) figura mogąca poruszać się tylko w rzędach i kolumnach;

wieża Babel ˈvʲjɛʒa ˈbabɛl n
Baabelin torni
(biblijny) olbrzymia budowla, która według Księga Rodzaju miała być wznoszona przez zjednoczoną ludzkość w krainie Szeinear;

wieża Eiffla ˈvʲjɛʒa ˈajfla n
Eiffel-torni
(architektura, architektoniczny) (turystyka, turystyczny) ogromna, stalowa wieża na Polu Marsowym w Paryżu;

wieża ciśnień ˈvʲjɛʒa ˈt͡ɕiɕɲɛ̇̃ɲ n
vesitorni
(technologia, technika, techniczny) budynek w formie wieży, ze zbiornikiem wody na szczycie, który służy do stabilizowania ciśnienia wody w sieci wodociągowej;

wieżowiec vʲjɛˈʒɔvʲjɛt͡s n
tornitalo pilvenpiirtäjä
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) wolnostojący wielokondygnacyjny budynek o niewielkiej w stosunku do wysokości powierzchni podstawy;

wigilia vʲiˈɟilʲja n
aatto
(książkowy) dzień poprzedzający inny dzień, zwykle jakieś święto lub ważne wydarzenie
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu chrześcijańskim dzień poprzedzający ważniejsze święto, zwłaszcza Boże Narodzenie, często połączony z postem i uroczystym oczekiwaniem

wihajster vʲiˈxajstɛr n
hilavitkutin
(potocznie, potoczny) przedmiot, czasem fragment innego przedmiotu, o nieznanej lub nieistotnej w chwili wypowiedzi nazwie

wikariusz n
kappalainen
(kościelny) prezbiter na stałe pomagający proboszczowi w pracy duszpasterskiej;
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) w administracji kościelnej duchowny będący zastępcą lub namiestnikiem;

wiki n
wiki
(informatyka, informatyczny) strona internetowa, której zawartość może być modyfikowana przez użytkowników;

wiking ˈvʲicĩŋk n
viikinki
(historia, historyczny, historycznie) skandynawski wojownik biorący udział w wyprawach o charakterze handlowym, rabunkowym lub osadniczym w VIII-XI w.;

wikitekst vʲiciˈtɛkst n
wikiteksti
(informatyka, informatyczny) tekst napisany w języku programowania Wikitext Markup Language;

wikkański adj
wiccalainen
związany z religią wicca, dotyczący religii wicca

wiklina vʲikˈlʲĩna n
vitsa
młode pędy kilku gatunków wierzb, które po obróbce wykorzystywane są w wikliniarstwie;

wikt i opierunek ˈvʲikt ˌi‿ɔpʲjɛˈrũnɛk n
majoitus ja ateriat
posiłki i zakwaterowanie

wiktoriański adj
viktoriaaninen
związany z epoką panowania królowej Wiktorii Hanowerskiej

wiktymologia ˌvʲiktɨ̃mɔˈlɔɟja n
viktimologia
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nauka zajmująca się ofiarami przestępstw i badaniem roli ofiary w genezie przestępstwa; dziedzina kryminalistyki i kryminologii;

wilczyca vʲilˈt͡ʃɨt͡sa n
naarassusi
(zoologia, zoologiczny) samica wilka

wilga ˈvʲilɡa n
kuhankeittäjä
(ornitologia, ornitologiczny) średniej wielkości, żółtoczarny ptak z rodziny wilg (Oriolidae);

wilgotność n
kosteus
stan wyższego nasycenia czegoś wodą

wilgotny vʲilˈɡɔtnɨ adj
humidi kostea
trochę mokry

wilgoć ˈvʲilɡɔt͡ɕ n
kostuttaja
woda zawarta w czymś, zwykle w powietrzu;

wilk vʲilk n
susi hukka
(zoologia, zoologiczny) przypominające psa zwierzę drapieżne, dziko żyjące;

wilk morski ˈvʲilk ˈmɔrsʲci n
merikarhu
(przenośnie, przenośnia) bardzo doświadczony marynarz

wilk w owczej skórze ˈvʲilɡ ˈv‿ɔft͡ʃɛj ˈskuʒɛ n
susi lampaan vaatteissa
ktoś zły, niebezpieczny udający kogoś łagodnego i pokornego

wilk workowaty n
pussihukka
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Thylacinus cynocephalus Harris, gatunek wymarłego torbacza z rodziny wilkoworowatych, zamieszkującego niegdyś Australię, zwłaszcza Tasmanię oraz Nową Gwineę;

wilkołak vʲilˈkɔwak n
ihmissusi
(folklor) człowiek, który może (częściowo albo w całości) zmienić się w wilka

willa ˈvʲilːa n
huvila
podmiejska lub wiejska rezydencja bogatego człowieka;

wina ˈvʲĩna n
syy
czyn niezgodny z normami postępowania

winda ˈvʲĩnda ˈvʲĩndɨ n
hissi
(technologia, technika, techniczny) poruszająca się w pionie klatka służąca do transportu osób lub towarów;

winegret vʲĩnɛˈɡrɛt n
vinaigrette
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sos sałatkowy przygotowany z oliwy i octu (najlepiej winnego) z dodatkiem soli, cukru, musztardy, cytryny i innych przypraw;

winiarnia n
viinibaari
(handel, handlowy) lokal, gdzie serwuje i sprzedaje się wino
viininvalmistamo
wytwórnia wina

winiarz n
viinintekijä viinintuottaja
(zawód, zawodowy, zawodowo) osoba produkująca wino

winnica vʲĩɲˈːit͡sa n
viinitila viinitarha
(rolnictwo, rolniczy) miejsce uprawy winorośli;

winny ˈvʲĩnːɨ adj
syyllinen
taki, który jest obarczony winą, będący sprawcą czegoś złego

wino ˈvʲĩnɔ n
viini
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój alkoholowy powstający dzięki fermentacji owoców;

winobranie ˌvʲĩnɔˈbrãɲɛ n
viininkorjuu
okres zbierania winogron
zbiór owoców winorośli

winogrodnik ˌvʲĩnɔˈɡrɔdʲɲik n
viininviljelijä
osoba zajmująca się uprawą winnicy

winogrono ˌvʲĩnɔˈɡrɔ̃nɔ n
viinirypäle
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc winorośli

winorośl vʲĩˈnɔrɔɕl̥ n
viiniköynnös
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) krzew o długich pędach i owocach zebranych w kiście.

winyl n
vinyyli
(chemia, chemiczny) substancja zawierająca rodniki powstałe poprzez oderwanie atomów wodoru od cząsteczek etenu
(potocznie, potoczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) płyta winylowa

wio vʲjɔ interjection
hopoti-hop
komenda do jazdy w przód dla konia w zaprzęgu

wiolonczela ˌvʲjɔlɔ̃n͇ˈt͡ʃɛla n
sello
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument smyczkowy, większy od altówki i mniejszy od kontrabasu;

wiolonczelista ˌvʲjɔlɔ̃n͇t͡ʃɛˈlʲista n
sellisti
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na wiolonczeli

wiolonczelistka ˌvʲjɔlɔ̃n͇t͡ʃɛˈlʲistka n
sellisti
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, która gra na wiolonczeli

wiorsta n
virsta
(jednostka miary) dawna rosyjska jednostka długości, równa około 1067 metrów

wiosenne porządki n
kevätsiivous
sprzątanie po zimie

wiosennie adv
keväisesti
typowo dla wiosny

wiosenny vʲjɔˈsɛ̃nːɨ adj
keväinen kevät-
mający związek z wiosną, dotyczący wiosny, mający miejsce wiosną

wiosna ˈvʲjɔsna n
kevät
pora roku, która następuje po zimie i poprzedza lato;

wiosło ˈvʲjɔswɔ n
airo
spłaszczony i rozszerzony u końca (lub obu końców) kij służący do nadawania biegu łodzi oraz kierowania nią;

wiosłować v
soutaa meloa
(sport, sportowy) wykonywać wiosłami ruchy łodzi lub kajaka w celu nadania im biegu i kierunku

wioślarka vʲjɔ̇ɕˈlarka n
vesikirppu
(zoologia, zoologiczny) drobny skorupiak słodkowodny mający dwuczęściową skorupkę i rozwiniętą drugą parą czułków służących do pływania;

wioślarstwo vʲjɔ̇ɕˈlarstfɔ n
soutu
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa obejmująca wyścigi sportowych łodzi wiosłowych;

wir vʲir n
pyörre
szybki ruch obrotowy wody lub powietrza wokół osi

wiropłat vʲiˈrɔpwat n
roottorikone
(lotnictwo, lotniczy) maszyna cięższa od powietrza, zdolna do lotu dzięki powstawaniu siły nośnej na wirujących powierzchniach;

wirtualny ˌvʲirtuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
virtuaalinen
(informatyka, informatyczny) wykreowany przez komputer, odbywający się na ekranie komputera, telewizora
możliwy do zaistnienia w rzeczywistości, ale pozorny

wirus ˈvʲirus n
virus
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) (medycyna, medyczny) cząstka zakaźna, infekująca organizmy żywe, niezdolna do namnażania się poza komórką, sama niemająca struktury komórkowej;
(informatyka, informatyczny) samopowielający się program komputerowy, który przy pomocy nosiciela (np. poczty elektronicznej) wdziera się do komputera w celu zakłócania jego pracy lub niszczenia danych;

wirusologia ˌvʲirusɔˈlɔɟja n
virologia virusoppi
(biologia, biologiczny) nauka o wirusach oraz o wywoływanych przez nie chorobach;

wirusowy adj
virus-
związany z wirusami, dotyczący wirusów

wisielczy humor n
hirtehishuumori
humor bardzo zły, objawiający się niewybrednymi, często fatalistycznymi lub makabrycznymi żartami
zdolność dostrzegania zabawnych stron bardzo złej lub trudnej sytuacji, często pozwalająca komuś przetrwać trudne chwile

wisienka na torcie n
sokerina pohjalla
coś, co jest dodatkiem do czegoś dobrego i sprawia, że jest to jeszcze lepsze

wisieć ˈvʲiɕɛ̇t͡ɕ v
riippua roikkua
dawać się odczuć, być odczuwalnym (o nastroju itp.); zagrażać
umierać na szubienicy
roikkua riippua
być przymocowanym do czegoś od góry
znajdować się w powietrzu, tkwić nieruchomo nad ziemią

wiskacza vʲiˈskat͡ʃa n
viskatsa
(zoologia, zoologiczny) Lagostomus maximus, południowoamerykański gryzoń spokrewniony z szynszylą, szkodnik pastwisk;

wist vʲist n
tuppi
(termin karciany) rodzaj gry w karty;

witaj w klubie ˈvʲitaj ˈf‿klubʲjɛ interjection
kerhoon
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) zwrot używany w stosunku do kogoś, kto ma podobne doświadczenia

witamina ˌvʲitãˈmʲĩna n
vitamiini
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) związek organiczny niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania organizmu żywego;

witania ospała n
rohtokoisio
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Withania somnifera L. gatunek rośliny z rodziny psiankowatych (Solanaceae) występujący w suchych rejonach klimatu tropikalnego oraz subtropikalnego, którego korzenie oraz owoce wykorzystywane są w hinduskiej medycynie ludowej;

witać ˈvʲitat͡ɕ v
tervehtiä
pozdrowić kogoś na początku spotkania; okazać swoje uczucia w związku z czyimś przybyciem, odwiedzinami, spotkaniem kogoś

witlinek vʲiˈtlʲĩnɛk n
valkoturska
(ichtiologia, ichtiologiczny) Merlangius merlangus, ryba atlatycka;

witraż ˈvʲitraʃ n
lasimaalaus
(sztuka) ozdobna kompozycja wykonana z kawałków barwnego szkła wprawionego w okno zamiast szyb;

witryna vʲiˈtrɨ̃na n
ikkuna
duże okno sklepu przeznaczone na ekspozycję towaru;

wiwianit vʲiˈvʲjä̃ɲit n
vivianiitti
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady fosforanów;

wiwisekcja n
vivisektio
(weterynaria, weterynaryjny) operacja, doświadczenie przeprowadzane in vivo, na żywym, nieuśmierconym uprzednio organizmie zwierzęcym;

wiza ˈvʲiza n
viisumi
(urzędowy) (turystyka, turystyczny) pisemne pozwolenie na przekroczenie granicy państwowej wydawane przez organy odwiedzanego kraju;

wizja n
ilmestys
obraz, plan czegoś stworzony w czyjejś wyobraźni
widzenie, przywidzenie

wizualny adj
visuaalinen
dostrzegalny wzrokiem

wizyta vʲiˈzɨta n
käynti
pobyt u kogoś jako gość w celach towarzyskich lub oficjalnych

wizyta domowa n
kotikäynti
(medycyna, medyczny) zbadanie chorego w jego własnym mieszkaniu

wizytacja n
vierailu
przeprowadzenie wizyty kontrolnej w instytucji lub obiekcie;

wizytownik n
korttikotelo
(biurowość, biurowy) etui lub segregator do przechowywania wizytówek;

wizytówka ˌvʲizɨˈtufka n
käyntikortti
mały kartonik z zapisanymi na nim danymi osobowymi lub firmowymi

wiąz vʲjɔ̃w̃s n
jalava
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ulmus L., drzewo lub krzew strefy umiarkowanej, należące do rodziny wiązowatych;

wiązanie chemiczne vʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ xɛ̃ˈmʲit͡ʃnɛ n
kemiallinen sidos
(chemia, chemiczny) każde trwałe połączenie dwóch atomów;

wiązanie kowalencyjne vʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ ˌkɔvalɛ̃nˈt͡sɨjnɛ n
kovalenttinen sidos
(chemia, chemiczny) rodzaj wiązania chemicznego;

wiązać ˈvʲjɔ̃w̃zat͡ɕ v
solmia sitoa
splatać, tworząc węzeł

wiązać koniec z końcem ˈvʲjɔ̃w̃zat͡ɕ ˈkɔ̃ɲɛt͡s ˈs‿kɔ̃j̃nt͡sɛ̃m v
saada rahat riittämään
dawać radę finansowo

wiązówka błotna n
mesiangervo
(botanika, botaniczny) Filipendula ulmaria L., gatunek leczniczej i ozdobnej byliny z rodziny różowatych;

więc vʲjɛ̃nt͡s conjunction
joten
…służący do tworzenia konstrukcji, w których zdanie za spójnikiem opisuje czynność, która nastąpiła, ponieważ odbyła się czynność opisana w zdaniu przed spójnikiem

więdnąć ˈvʲjɛ̃ndnɔ̃ɲt͡ɕ v
kuihduttaa
o roślinach: tracić wodę w komórkach, wiotczeć, usychać

większość ˈvʲjɛ̃ŋkʃɔɕt͡ɕ n
enemmistö
większa część jakichś rzeczy lub jakiejś grupy osób; więcej niż połowa

więzadło n
nivelside
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) tkanka łączna włóknista łącząca ze sobą kości w stawach lub inne ruchomo połączone narządy

więzienie vʲjɛ̃w̃ˈʑɛ̇̃ɲɛ n
vankila tyrmä
miejsce, w którym odbywa się karę pozbawienia wolności

więzienny vʲjɛ̃w̃ˈʑɛ̃nːɨ adj
vankila
dotyczący więzienia

więzień ˈvʲjɛ̃w̃ʑɛ̇̃ɲ n
vanki
człowiek pozbawiony wolności, np. odbywający karę w więzieniu, zamknięty w areszcie, obozie lub innym miejscu odosobnienia

więzień polityczny n
mielipidevanki
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba umieszczana w zakładzie karnym lub areszcie domowym ze względu na swoje przekonania polityczne;

więzy krwi ˈvʲjɛ̃w̃zɨ ˈkr̥fʲi idiom
verisukulaisuus
stosunek pokrewieństwa między osobami

więź n
side
stan posiadania czegoś wspólnego
to, co łączy jednostki ze sobą

wiśnia ˈvʲiɕɲa n
kirsikka
(spożywczy) owoce wiśni (1.1)
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cerasus Mill., rodzaj roślin należący do rodziny różowatych;

wiśniowy vʲiɕˈɲɔvɨ adj
kahdesta lehtisolmusta koostuva alipuu
mający kolor dojrzałych owoców wiśni

wklęsły adj
kovera
taki, który ma zagłębienie lub odcinkowe obniżenie

wkrótce ˈfkrutt͡sɛ adv
pian kohta
w niedługim czasie, w najbliższym czasie

wkurwiony fkurˈvʲjɔ̃nɨ adj
vihainen ärsyyntynyt
(wulgarnie, wulgaryzm) odczuwający gniew, duże zdenerwowanie

wkład fkwat n
myötävaikutus
to, co się wkłada w jakąś działalność (np. pieniądze)

wkładka ˈfkwatka n
insertti
(drukarstwo, drukarski) (poligrafia) dodatek do książki lub czasopisma w postaci kolorowego prospektu, plakatu, tabeli itp., włożony luźno w środek

wlec vlɛt͡s v
hidastella
ciągnąć po ziemi

wlot n
kanava
początkowa część rzeczy, do której coś wlatuje, wpada, wpływa lub wjeżdża

wniosek ˈvʲɲɔsɛk n
pyyntö
pomysł, propozycja, projekt złożony do dyskusji i podjęcia decyzji o jego przyjęciu lub odrzuceniu

wnuczka ˈvnut͡ʃka n
lapsenlapsi pojantytär
córka syna lub córki

wnuk vnuk n
lapsenlapsi
syn córki lub syna

wnętrze ˈvnɛ̃nṭʃɛ n
sisus
przestrzeń, znajdująca się w środku czegoś

woalka vɔˈalka n
huntu
przezroczysta zasłona na twarz stanowiąca przybranie damskiego kapelusza;

woda ˈvɔda n
vesi
bezbarwna i bezzapachowa ciecz, tlenek wodoru, H₂O;

woda kolońska ˈvɔda kɔˈlɔ̃j̃ska n
kölninvesi
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) rodzaj wody toaletowej o zapachu cytrusowo-ziołowym;

woda królewska ˈvɔda kruˈlɛfska n
kuningasvesi
(chemia, chemiczny) mieszanina stężonego kwasu solnego i kwasu azotowego rozpuszczająca metale szlachetne;

woda mineralna ˈvɔda ˌmʲĩnɛˈralna n
mineraalivesi kivennäisvesi
naturalna woda lecznicza;

woda szara n
harmaa vesi
(ochrona środowiska) nieprzemysłowa woda ściekowa powstająca w procesach domowych, takich jak mycie naczyń, kąpiel i pranie, nadająca się w ograniczonym zakresie do wtórnego wykorzystania;

woda utleniona ˈvɔda ˌutlɛ̃ˈɲɔ̃na n
vetyperoksidi
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) trzyprocentowy wodny roztwór nadtlenku wodoru używany m.in. do dezynfekcji ran;

woda święcona n
vihkivesi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) woda pobłogosławiona przez biskupa, księdza lub diakona, przeznaczona do udzielania chrztu lub błogosławieństwa osób, miejsc lub rzeczy;

wodewil vɔˈdɛvʲil n
vaudeville
(sztuka) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) widowisko komediowe lub farsowe z muzyką, piosenkami, pantomimą i baletem, z przewagą tekstu mówionego nad śpiewanym;

wodniczka n
sarakerttunen
(ornitologia, ornitologiczny) Acrocephalus paludicola, gatunek wędrownego ptaka z rodziny trzciniaków, zamieszkującego wschodnią Europę i zachodnią Azję;

wodnik ˈvɔdʲɲik n
luhtakana
(ornitologia, ornitologiczny) Rallus aquaticus, żyjący na mokradłach ptak o upierzeniu oliwkowobrązowym z plamami;

wodnisty adj
läpimärkä
zawierający zbyt dużo wody

wodny ˈvɔdnɨ adj
vesi vesi-
nawiązujący do wody lub innych cieczy

wodobrzusze n
vesivatsa
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) gromadzenie się przesięku w jamie otrzewnej;

wodolot vɔˈdɔlɔt n
kantosiipialus
jednostka pływająca charakteryzująca się zainstalowanymi pod kadłubem płatami nośnymi, które powodują wynurzanie się kadłuba z wody wraz ze wzrostem prędkości jednostki;

wodomierz vɔˈdɔ̃mʲjɛʃ n
vesimittari
(technologia, technika, techniczny) miernik pokazujący ilość zużytej wody;

wodoodporny ˌvɔdɔːtˈpɔrnɨ adj
vedenkestävä
odporny na działanie wody

wodopój vɔˈdɔpuj n
vesikuoppa
miejsce, w którym zwierzęta zwykle piją wodę

wodorotlenek n
hydroksidi
(chemia, chemiczny) związek chemiczny złożony z anionu wodorotlenowego (OH−) i stabilnego kationu amonowego, metalu lub organicznego

wodorowęglan ˌvɔdɔrɔˈvɛ̃ŋɡlãn n
bikarbonaatti
(chemia, chemiczny) sól kwasu węglowego, w której tylko jeden atom wodoru uległ podstawieniu przez atom metalu;

wodospad vɔˈdɔspat n
vesiputous koski
swobodny, pionowy spadek wody rzecznej, spowodowany różnicą poziomów dna koryta rzeki

wodowanie ˌvɔdɔˈvãɲɛ n
laskeutuminen veteen
(lotnictwo, lotniczy) osadzanie samolotu lub kapsuły statku kosmicznego na wodzie;

wodowstręt n
hydrofobia vesikauhu
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) jeden z poważnych objawów wścieklizny objawiający się bolesnymi skurczami krtani podczas picia wody, a nawet na jej widok

wodór ˈvɔdur n
vety
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu H i liczbie atomowej 1;

wojenny vɔˈjɛ̃nːɨ adj
sota-
związany z wojną, odnoszący się do wojny

wojewoda ˌvɔjɛˈvɔda n
voivodi
(administracja) zwierzchnik administracji rządowej na terenie województwa

województwo ˌvɔjɛˈvut͡stfɔ n
voivodikunta
(administracja) jednostka podziału administracyjnego wyższego stopnia w Polsce;

województwo małopolskie n
Vähä-Puolan voivodikunta
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka podziału administracyjnego w południowej Polsce, z siedzibą władz w Krakowie;

województwo świętokrzyskie n
Świętokrzyskien voivodikunta
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka podziału administracyjnego w południowej części centralnej Polski, z siedzibą władz w Kielcach;

wojna ˈvɔjna n
sota
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zorganizowany konflikt zbrojny o dużej skali;

wojna domowa ˈvɔjna dɔ̃ˈmɔva n
sisällissota
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) konflikt zbrojny, którego strony należą do tego samego państwa, plemienia lub grupy etnicznej;

wojna trojańska ˈvɔjna trɔˈjä̃j̃ska n
Troijan sota
(mitologia grecka) wojna Achajów z Trojanami;

wojowniczy adj
sotaisa
skłonny do walki

wojownik vɔˈjɔvʲɲik n
taistelija
ten, który walczy

wojsko ˈvɔjskɔ n
armeija
zorganizowana grupa uzbrojonych ludzi przygotowanych do obrony kraju i walki na wojnie

wojskowy vɔjˈskɔvɨ adj
sotilaallinen
związany z wojskiem, dotyczący wojska

wojskowy vɔjˈskɔvɨ n
asevelvollinen
żołnierz

wojujący ˌvɔjüˈjɔ̃nt͡sɨ adj
sotaakäyvä
zaciekle walczący o swoje ideały

wok vɔk wɔk n
vokkipannu
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) głęboka patelnia w kształcie misy używana w kuchniach azjatyckich;

wola ˈvɔla n
tahto
zdolność człowieka do świadomego kontrolowania, kierowania swoim postępowaniem
chęć zaistnienia jakiegoś stanu

wole n
kupu
(zoologia, zoologiczny) rozszerzenie przełyku służące do przechowywania i przenoszenia pokarmu
struuma
(medycyna, medyczny) patologia tarczycy, np. powiększenie gruczołu lub lokalizacja narządu za mostkiem

woleć ˈvɔlɛt͡ɕ modal
pitää parempana
bardziej lubić lub chcieć coś od czegoś innego

wolfram ˈvɔlfrãm n
volframi
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu W i liczbie atomowej 74;

wolna miłość n
vapaa rakkaus
postawa hołdująca nieskrępowanemu życiu seksualnemu bez zobowiązań, w opozycji do tradycyjnego małżeństwa i monogamii, kojarzona z ruchem hipisowskim;

wolne oprogramowanie ˈvɔlnɛ ˌɔprɔɡrãmɔˈvãɲɛ n
vapaa ohjelmisto
oprogramowanie, które może być uruchamiane, kopiowane, rozpowszechniane, analizowane oraz zmieniane i poprawiane przez użytkowników;

wolnomularz ˌvɔlnɔ̃ˈmulaʃ n
vapaamuurari
członek stowarzyszenia wolnomularskiego

wolnowar n
haudutuspata
urządzenie do długotrwałego gotowania w niskiej temperaturze;

wolność ˈvɔlnɔɕt͡ɕ n
vapaus
(filozofia, filozoficzny) wolna wola, możliwość samodzielnego podejmowania decyzji, brak przymusu
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niezależność państwowa
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawo obywatelskie
(więziennictwo, więzienny) pozostawanie poza więzieniem

wolność słowa ˈvɔlnɔɕt͡ɕ ˈswɔva n
sananvapaus
(filozofia, filozoficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) prawo do publicznego wyrażania swoich poglądów z jednoczesnym poszanowaniem go przez innych;

wolny ˈvɔlnɨ adj
hidas
odbywający się bez pośpiechu
naimaton
niebędący w związku, nieposiadający partnera / partnerki
vapaa
mogący postępować zgodnie z własną wolą
nieobciążony czymś niekorzystnym
niezajęty przez coś

wolny rynek ˈvɔlnɨ ˈrɨ̃nɛk n
avoin markkina
handel, w którym ceny ustalane są między kupującymi a sprzedającymi, gdzie nie podlegają one żadnym ograniczeniom ze strony podmiotów zewnętrznych (np. państwa);

wolontariat n
vapaaehtoistyö
dobrowolna, bezpłatna praca społeczna

wolt vɔlt n
voltti
(fizyka, fizyczny) jednostka potencjału elektrycznego, napięcia elektrycznego i siły elektromotorycznej;

woltomierz vɔlˈtɔ̃mʲjɛʃ n
jännitemittari
(metrologia, metrologiczny) (elektryczność) przyrząd do pomiaru napięcia elektrycznego;

woluta vɔˈluta n
voluutta
ozdobny ornament lub detal architektoniczny, czy rzeźbiarski w kształcie spirali albo zwoju;

wombat ˈvɔ̃mbat n
vompatti
(zoologia, zoologiczny) australijski torbacz o brunatnoszarej sierści;

worek ˈvɔrɛk n
säkki
miękki, elastyczny pojemnik wykonany z kawałków materiału, folii lub papieru;

wosk vɔsk n
vaha
plastyczna substancja o żółtawym kolorze, łatwo topliwa, nierozpuszczalna w wodzie, używana do produkcji świec, past do obuwia itp., stosowana w przemyśle farmaceutycznym i spożywczym;

wosk pszczeli n
mehiläisvaha
(pszczelarstwo, pszczelarski) wydzielina gruczołów woskowych pszczół służąca do budowania plastrów;

woskowina ˌvɔskɔˈvʲĩna n
korvavaha
(fizjologia, fizjologiczny) żółtawa, woskowata substancja wydzielana w przewodzie słuchowym zewnętrznym człowieka i wielu innych ssaków;

woskówka n
vahanahka
(anatomia, anatomiczny) (ornitologia, ornitologiczny) miękka skóra pokrywająca nasadę dzioba (występuje u ptaków drapieżnych, sów, gołębi, a także u innych grup ptaków);

wotywny adj
votiivi-
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ofiarowywany jako wotum

wow interjection
jukoliste
…(potocznie, potoczny) wyrażający zachwyt, uznanie itp.

wozić drewno do lasu v
kantaa vettä kaivoon
wykonywać niepotrzebną pracę

wołacz ˈvɔwat͡ʃ n
vokatiivi
(gramatyka) siódmy przypadek deklinacji polskiej, tworzy formę zwrotu do omawianego przedmiotu lub osoby, wykrzyknięcia do niego lub zwrócenia jego uwagi;

wołowina ˌvɔwɔˈvʲĩna n
raavaanliha naudanliha
(spożywczy) mięso z wołu lub krowy;

woźnica vɔʑˈɲit͡sa n
ajuri
osoba kierująca wozem konnym lub saniami zaprzęgniętymi w konie;

wpaść z deszczu pod rynnę ˈfpaʑd͡ʑ ˈz‿dɛʃt͡ʃu pɔd‿ˈrɨ̃nːɛ v
ojasta allikkoon
(przenośnie, przenośnia) znaleźć się w sytuacji jeszcze gorszej niż poprzednia

wpis n
alkio
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rejestracja w księdze urzędowej
umieszczenie zapisu w jakimś tekście

wprawny ˈfpravnɨ adj
taitava
mający w czymś wprawę

wpłata n
talletus pano
wpłacenie pieniędzy

wpływ fpwɨf n
vaikutus
presja, oddziaływanie na coś lub kogoś

wpływowy fpwɨˈvɔvɨ adj
vaikutusvaltainen
mający duży wpływ, autorytet

wracać ˈvrat͡sat͡ɕ v
palata
przybywać do miejsca, z którego się wyszło lub było poprzednio
ponawiać myśl lub temat, o którym mówiło się lub myślało wcześniej
cofać się, robić kilka kroków wstecz

wrak vrak n
hylky
resztki uszkodzonego statku lub samolotu;

wrap rap n
rulla
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj kanapki wykonanej z okrągłego placka (np. tortilli czy pity) z zawiniętym w środku nadzieniem;

wraz z
lisäksi
(o osobach, obiektach) razem, wspólnie, łącznie z kimś / czymś

wrażenie vraˈʒɛ̃ɲɛ n
vaikutelma vaikutus
reakcja na bodziec zewnętrzny lub wewnętrzny;

wrestling ˈrɛstlʲĩŋk n
showpaini
(sport, sportowy) amerykańska odmiana zapasów z elementami popisów;

wrodzony vrɔˈd͡zɔ̃nɨ adj
synnynnäinen
właściwy istocie żywej od urodzenia

wrogi ˈvrɔɟi adj
vihamielinen
właściwy wrogowi/nieprzyjacielowi, wrogo nastawiony; nieprzyjazny, nieżyczliwy

wrogość ˈvrɔɡɔɕt͡ɕ n
vašálašvuohta
nieprzyjazny stosunek do kogoś lub czegoś

wrona ˈvrɔ̃na n
varis
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus Linnaeus, ptak z rodziny krukowatych;

wrona siwa n
varis
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku wrona siwa (1.1)
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Corvus corone Linnaeus, gatunek ptaków z rodziny krukowatych;

wrotycz ˈvrɔtɨt͡ʃ n
pietaryrtti
(botanika, botaniczny) Tanacetum L., roślina z rodziny astrowatych o dużych, pierzastych liściach i kwiatach zebranych w koszyczki;

wrzeciono vʒɛˈt͡ɕɔ̃nɔ n
värttinä
(włókiennictwo) obrotowe narzędzie ręczne lub część kołowrotka do nawijania przędzy;

wrzesień ˈvʒɛɕɛ̇̃ɲ n
syyskuu
dziewiąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

wrzeć vʒɛt͡ɕ v
kiehua
(fizyka, fizyczny) gotować się, bulgotać od gorąca

wrześniowy vʒɛɕˈɲɔvɨ adj
syyskuinen
związany z wrześniem, charakterystyczny dla września

wrzos vʒɔs n
kanerva
(botanika, botaniczny) wrzos zwyczajny - Calluna vulgaris, krzewinka o drobnych liściach i małych, różowofioletowych kwiatach rosnąca w dużych skupieniach, kwitnąca późnym latem i wczesną jesienią;

wrzosowisko ˌvʒɔsɔˈvʲiskɔ n
nummi
bezleśna formacja zimozielonych krzewinek, w której dominują wrzosy;

wrzód vʒut n
haavauma haava
(medycyna, medyczny) głęboki ubytek skóry lub śluzówki, tzn. poniżej błony podstawnej naskórka / nabłonka;

wróbel ˈvrubɛl n
varpunen
(potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) Passer domesticus, mały, pospolity ptak występujący w pobliżu osiedli ludzkich;

wróg vruk n
vihollinen
nieprzyjaciel, osoba lub obiekt darzony negatywnymi uczuciami

wróg publiczny n
yhteiskunnan vihollinen
osoba, której działania są postrzegane jako przestępstwa, uważana za zagrożenie dla społeczności i napiętnowana przez nią

wróżba n
ennustus
przepowiadanie przyszłości wraz z obrzędami towarzyszącymi temu

wróżka ˈvruʃka n
keiju keijukainen
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) baśniowa postać czyniąca czary;

wręcz vrɛ̃n͇t͡ʃ particle
suorastaan
…podkreślająca znaczenie wyrazu lub natężenie cechy

wręczać ˈvrɛ̃n͇t͡ʃat͡ɕ v
myöntää
dawać coś komuś, najczęściej do rąk własnych, zwykle w sposób uroczysty lub oficjalny

wschodni ˈfsxɔdʲɲi adj
itä itäinen
mający miejsce na wschodzie, dotyczący wschodu, skierowany na wschód
itäinen
dotyczący Europy Wschodniej, także Azji, zwykle w odniesieniu kulturowym lub ekonomicznym

wschodnioafrykański adj
itäafrikkalainen
odnoszący się do Afryki Wschodniej, związany z Afryką Wschodnią

wschodnioazjatycki adj
itäaasialainen
zamieszkujący, występujący w Azji wschodniej
związany z Azją wschodnią

wschodnioeuropejski adj
itäeurooppalainen
dotyczący Europy Wschodniej, wywodzący się z Europy Wschodniej

wschodnioniemiecki adj
itäsaksalainen
(geografia, geograficzny) dotyczący wschodnich Niemiec; taki jak we wschodnich Niemczech
dotyczący Niemieckiej Republiki Demokratycznej (NRD)

wschodniosłowiański ˌfsxɔdʲɲɔswɔˈvʲjä̃j̃sʲci adj
itäslaavilainen
odnoszący się do Słowian wschodnich (Rosjan, Białorusinów, Ukraińców, Rusinów), związany ze Słowianami wschodnimi, dotyczący wschodniej Słowiańszczyzny

wschodniotimorski ˌfsxɔdʲɲɔtʲĩˈmɔrsʲci adj
itätimorilainen
odnoszący się do Timoru Wschodniego

wschodzić ˈfsxɔd͡ʑit͡ɕ v
kasvaa
wychodzić zza horyzontu, zjawiać się na niebie (głównie o ciałach niebieskich)

wschód fsxut n
itä
(astronomia, astronomiczny) chwila pojawienia się ciała niebieskiego (w domyśle: Słońca) nad horyzontem
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez Słońce podczas jego wschodu (1.1) w dniu równonocy;

wschód słońca n
aamunkoi
zjawisko wyłaniania się słońca zza horyzontu

wsierdzie ˈfʲɕɛrʲd͡ʑɛ n
sydämen sisäkalvo
(anatomia, anatomiczny) wewnętrzna warstwa ściany serca;

wskazywać fskaˈzɨvat͡ɕ v
osoittaa
pokazywać gdzie się ktoś lub coś znajduje
(przenośnie, przenośnia) być znakiem czegoś, świadczyć o czymś

wskazówka fskaˈzufka n
osoitin viisari
element ruchomy przyrządu pomiarowego, którego położenie określa na podziałce określoną wartość mierzonej wielkości;

wskaźnik ˈfskaʑɲik n
indikaattori
(statystyka, statystyczny) liczbowe przedstawienie pewnej wielkości
karttakeppi
długi i cienki przedmiot do wskazywania
osoitin
(informatyka, informatyczny) adres w pamięci

wspaniały fspãˈɲawɨ adj
ihana
o czymś wyjątkowo dobrym, pięknym lub lubianym

wspierać ˈfspʲjɛrat͡ɕ v
tukea
dawać komuś wsparcie, pomoc, opiekę
opierać o coś/na czymś

wspinacz ˈfspʲĩnat͡ʃ n
kiipeilijä
(sport, sportowy) (turystyka, turystyczny) osoba uprawiająca wspinaczkę
ktoś, kto się wspina

wspinaczka fspʲĩˈnat͡ʃka n
kiipeily
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa polegająca na pokonywaniu stromych ścian

wspinanie n
kiipeäminen
(rzeczownik odczasownikowy) od wspinać

wspominać fspɔ̃ˈmʲĩnat͡ɕ v
muistella
sięgać pamięcią do wydarzenia lub osoby z przeszłości

wspomnienie fspɔ̃mʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
muisto
obraz przeszłości w pamięci

wspólnota fspulˈnɔta n
kansainyhteisö
grupa ludzi / państw związanych podobnymi poglądami / dążeniami

wspólnota mieszkaniowa fspulˈnɔta ˌmʲjɛʃkãˈɲɔva n
kodinomistajien yhdistys
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład danego budynku wielorodzinnego;

wspólny ˈfspulnɨ adj
yhteinen
należący lub używany przez kilka osób
charakterystyczny w równym stopniu dla grupy osób lub rzeczy

współ-
yhteis-
pierwszy człon wyrazów złożonych, wskazujący na wspólną z kimś cechę, na wspólne działanie itp.

współczesny fspuwˈt͡ʃɛsnɨ adj
senaikainen
istniejący obecnie, teraz, aktualnie, teraźniejszy

współczucie fspuwˈt͡ʃut͡ɕɛ n
myötätunto osanotto
zdolność emocjonalnej solidarności z cierpiącym, poszkodowanym

współczuć ˈfspuwt͡ʃut͡ɕ v
sympatisoida tuntea myötätuntoa tuntea sääliä
czuć emocjonalną bliskość z osobą cierpiącą

współczynnik n
kerroin
(matematyka, matematyczny) wartość stanowiąca mnożnik jakiejś wielkości lub wyrażenia matematycznego
jeden z czynników oddziałujących

współczynnik załamania fspuwˈt͡ʃɨ̃ɲːiɡ ˌzawãˈmãɲa n
taitekerroin
(fizyka, fizyczny) stosunek prędkości fazowej w ośrodku odniesienia do prędkości fazowej w opisywanym ośrodku;

współlokator ˌfspuwlɔˈkatɔr n
asuintoveri
ktoś, z kim się wspólnie mieszka

współpraca fspuwˈprat͡sa n
yhteistyö
wspólne działanie kilku podmiotów

współpracować ˌfspuwpraˈt͡sɔvat͡ɕ v
tehdä yhteistyötä
pracować wspólnie z kimś w celu osiągnięcia określonego rezultatu

współwięzień n
sellikaveri
ktoś, z kim się jest wspólnie uwięzionym

wstawać ˈfstavat͡ɕ v
nousta
zmieniać pozycję ciała z leżącej lub siedzącej do stojącej

wstać lewą nogą ˈfstat͡ɕ ˈlɛvɔ̃w̃ ˈnɔɡɔ̃w̃ v
nousta sängystä väärällä jalalla
być bez powodu w złym humorze, mieć zły nastrój od samego rana

wstrzemięźliwy adj
kohtuullinen maltillinen
zachowujący umiar, potrafiący powstrzymać się od czego

wstrząs fsṭʃɔ̃w̃s n
isku
(medycyna, medyczny) zaburzenia czynności organizmu występujące jako reakcja na ciężkie urazy, następstwo operacji itp.;
silne, gwałtowne drgnięcie

wstyd fstɨt n
häpeä
(psychologia, psychologiczny) niemiłe uczucie spowodowane świadomością zrobienia czegoś nieodpowiedniego, złego;

wstydzić się ˈfstɨd͡ʑit͡ɕ‿ɕɛ v
hävetä
odczuwać zawstydzenie, być onieśmielonym, speszonym w danej sytuacji

wstążka ˈfstɔ̃w̃ʃka n
koristenauha
ozdobny, wąski pasek tkaniny

wstęp fstɛ̃mp n
esipuhe
w tytułach książek i nazwach wykładów: podstawowe zagadnienia

wstępny ˈfstɛ̃mpnɨ adj
alustava
robiony na początku (wstępie)

wstężnica n
limamato
(zoologia, zoologiczny) zwierzę należące do typu Nemertea;
vyörihmat
(botanika, botaniczny) rodzaj glonów z grupy zielenic

wszawica n
pedikuloosi
(medycyna, medyczny) choroba powodowana bytowanie wszy na ciele ludzkim albo zwierzęcym, objawiająca się zmianami zapalnymi skóry;

wszech-
kaikki-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na powszechność czegoś

wszechmoc n
kaikkivoipaisuus
przymiot tego, kto posiada nieograniczoną moc

wszechmocny fʃɛxˈmɔt͡snɨ adj
kaikkivoipa
mający nieograniczoną moc, mogący wszystko

wszechobecność ˌfʃɛxɔˈbɛt͡snɔɕt͡ɕ n
läsnäolo kaikkialla
obecność, występowanie wszędzie; cecha tego co wszechobecne

wszechobecny adj
kaikkialla läsnä oleva
obecny wszędzie, występujący wszędzie

wszechświat ˈfʃɛxʲɕfʲjat n
maailmankaikkeus universumi
cała przestrzeń, czas, materia i energia; kosmos;

wszystek ˈfʃɨstɛk pronoun
kaikki
taki, który wyczerpuje cały zbiór nie pozostawiając nic

wszystkie drogi prowadzą do Rzymu ˈfʃɨstʲcɛ ˈdrɔɟi prɔˈvad͡zɔ̃w̃ dɔ‿ˈʒɨ̃mu proverb
kaikki tiet vievät Roomaan
do jednego miejsca, celu można dojść na różne sposoby

wszystko ˈfʃɨstkɔ indefinitePronoun
kaikki
ogół rzeczy i spraw

wszystko jedno ˈfʃɨstkɔ ˈjɛdnɔ adv
joka tapauksessa
nieistotne, bez znaczenia (ile, jak, gdzie, dokąd itp.)

wszystkożerny adj
kaikkiruokainen
żywiący się różnorodnym pokarmem, zarówno mięsem, jak i roślinami

wszędzie ˈfʃɛ̃ɲd͡ʑɛ adv
kaikkialla
w każdym miejscu
kaikkialle kaikkialla
do każdego miejsca

wtedy ˈftɛdɨ pronoun
silloin
w tym (określonym wcześniej w zdaniu) czasie

wtorek ˈftɔrɛk n
tiistai
drugi dzień tygodnia

wtorkowy ftɔrˈkɔvɨ adj
tiistainen
właściwy wtorkowi; dziejący się we wtorek

wtyczka ˈftɨt͡ʃka n
pistoke
(elektryczność) element umożliwiający podłączenie urządzeń elektrycznych, zasilanych z sieci elektrycznej do gniazda elektrycznego;

wujek ˈvujɛk n
eno
brat matki

wulgarny vulˈɡarnɨ adj
vulgaari
zachowujący się w sposób ordynarny, nieprzyzwoity, grubiański
skrajnie uproszczony
świadczący o czyjejś ordynarności, nieprzyzwoitości, o czyimś grubiaństwie

wulkan ˈvulkãn n
tulivuori
(geologia, geologiczny) miejsce na powierzchni Ziemi, z którego wydobywa się lawa, gazy i popioły;
forma terenu powstała wskutek aktywności wulkanu (1.1)

wulkaniczny ˌvulkãˈɲit͡ʃnɨ adj
vulkaaninen
związany z wulkanami i ich aktywnością

wulwodynia n
vulvodynia
(medycyna, medyczny) zaburzenie w genitaliach żeńskich polegające na chronicznym bólu lub dyskomforcie;

wuwuzela n
vuvuzela
(sport, sportowy) afrykański aerofon ustnikowy używany przez kibiców piłki nożnej do robienia hałasu;

wy vɨ personalPronoun
te
druga osoba liczby mnogiej, rodzaj męskoosobowy i niemęskoosobowy

wybaczalny adj
anteeksiannettava
który można wybaczyć

wybaczać vɨˈbat͡ʃat͡ɕ v
antaa anteeksi
dawać przebaczenie, odpuszczać winę

wybielacz vɨˈbʲjɛlat͡ʃ n
valkaisuaine
(chemia, chemiczny) środek chemiczny służący do wybielania m.in. tkanin, urządzeń sanitarnych lub zębów;

wybielanie n
valkaiseminen
(rzeczownik odczasownikowy) od wybielać

wybierać vɨˈbʲjɛrat͡ɕ v
valita
dokonywać wyboru
powoływać kogoś na jakieś stanowisko poprzez głosowanie

wybitny vɨˈbʲitnɨ adj
huomattava
wybijający się ponad przeciętność, górujący nad otoczeniem, nieprzeciętny, niezwykle uzdolniony

wybiórczy adj
selektiivinen
(biologia, biologiczny) (technologia, technika, techniczny) wybierający w sposób selektywny

wyblakły adj
haalistunut
taki, który stracił intensywność światła lub barw

wyblinka n
siansorkka
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) węzeł mocujący cieńszą linę do grubszej albo do drążka;
väylinki
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) cieńsza lina wiązana na wantach służąca do wspinania się na maszt;

wyborca vɨˈbɔrt͡sa n
äänestäjä
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba uprawniona do uczestnictwa w głosowaniu lub wyborach

wyborczy vɨˈbɔrt͡ʃɨ adj
vaali
taki, który dotyczy wyborów i wyborców; związany z wyborami i wyborcami

wybory vɨˈbɔrɨ n
vaalit
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) proces, w którym obywatele wybierają spośród zgłoszonych kandydatów swoich przedstawicieli do organów władzy;

wybredny vɨˈbrɛdnɨ adj
nirso
taki, który jest kapryśny, trudny do zaspokojenia, zadowolenia; taki, któremu trudno zaspokoić, dogodzić

wybryk n
jäynä kujeilu omituisuus
zaskakujący postępek, odbiegający od przyjętych norm postępowania

wybrzeże vɨˈbʒɛʒɛ n
rannikko
(geografia, geograficzny) wąski obszar znajdujący się po obu stronach linii brzegowej;

wybrzydzać v
nyrpistellä
wyrażać niezadowolenie, kaprysić, być wybrednym

wybuch ˈvɨbux n
räjähdys
rozerwanie się czegoś pod wpływem gwałtownej reakcji chemicznej lub jądrowej

wybuchowy ˌvɨbuˈxɔvɨ adj
räjähdysherkkä
taki, który może wybuchnąć wskutek określonej reakcji chemicznej

wybór ˈvɨbur n
valinta
wybranie jednej z wielu możliwości

wychodzić vɨˈxɔd͡ʑit͡ɕ v
mennä ulos
(zobacz) wyjść (aspekt dokonany)
być skierowanym na coś

wychowanie ˌvɨxɔˈvãɲɛ n
kasvatus
całokształt działań służących ukształtowaniu człowieka pod względem moralnym, umysłowym i fizycznym; przygotowywanie kogoś do życia w społeczeństwie

wychowanie fizyczne ˌvɨxɔˈvãɲɛ fʲiˈzɨt͡ʃnɛ n
liikunta
(edukacja, edukacyjny) (sport, sportowy) dział pedagogiki zajmujący się badaniem, analizą i konstruowaniem programu wychowania i rozwoju fizycznego człowieka;

wychwalać vɨˈxfalat͡ɕ v
ylistää
bardzo chwalić, nie szczędzić pochwał

wycie ˈvɨt͡ɕɛ n
ulvonta
(rzeczownik odczasownikowy) od wyć

wycieczka vɨˈt͡ɕɛt͡ʃka n
ekskursio huviretki
wędrówka w celach rekreacyjnych lub turystycznych

wyciek pamięci ˈvɨt͡ɕɛk pãˈmʲjɛ̇̃ɲt͡ɕi n
muistivuoto
(informatyka, informatyczny) alokacja pamięci przez program bez zapewnienia możliwości wykonania jej zwolnienia po przeprowadzeniu na niej wszystkich operacji;

wycieraczka ˌvɨt͡ɕɛˈrat͡ʃka n
kynnysmatto ovimatto
mata leżąca przed wejściem do budynku lub na granicy pomieszczeń służąca do czyszczenia butów;
tuulilasinpyyhin
(motoryzacja) (lotnictwo, lotniczy) ruchomy element wyposażenia pojazdów, oczyszczający szybę z nieczystości ograniczających widoczność;

wyciskacz łez n
nyyhkyleffa
naładowana emocjonalnie, rzewna i wzruszająca książka lub film (najczęściej melodramat, dramat, film romantyczny lub katastroficzny), pod wpływem których czytelnik lub widz płacze

wyciąg ˈvɨt͡ɕɔ̃ŋk n
traktio
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie mechaniczne stosowane w ortopedii do nastawiania złamań i zwichnięć, korygowania zniekształceń i wad postawy (np. skrzywienia kręgosłupa);

wyciąg krzesełkowy ˈvɨt͡ɕɔ̃ŋk ˌːʃɛsɛwˈkɔvɨ n
tuolihissi
rodzaj wyciągu linowego popularny w górach, przewożący pasażerów na otwartych siedziskach;

wyciągać vɨˈt͡ɕɔ̃ŋɡat͡ɕ v
ojentaa
wysuwać coś przed siebie

wyczerpany adj
ehdytetty
wykorzystany do końca, całkowicie spożytkowany, pozbawiony całej swej uprzedniej zawartości
poikki
(przenośnie, przenośnia) skrajnie zmęczony

wyczerpujący adj
tyhjentävä
dostarczający wszystkich lub bardzo szczegółowych informacji
uuvuttava
powodujący wyczerpanie, przynoszący utratę sił

wyczyn ˈvɨt͡ʃɨ̃n n
suoritus
dokonanie czegoś niezwykłego, brawurowego

wydajność n
tuottavuus
cecha tego, co wydajne

wydajny adj
säästäväinen ja tehokas
opłacalny, przynoszący zyski lub mniejsze straty albo zużycie, np. prądu elektrycznego

wydalać v
ulostaa
(biologia, biologiczny) usuwać szkodliwe lub zbędne produkty przemiany materii

wydanie vɨˈdãɲɛ n
painos
(drukarstwo, drukarski) wszystkie egzemplarze danego dzieła wydrukowane z tego samego składu drukarskiego

wydarzenie ˌvɨdaˈʒɛ̃ɲɛ n
tapahtuma
to, co się stało

wydarzyć się vɨˈdaʒɨt͡ɕ‿ɕɛ v
tapahtua
wystąpić jako rzeczywiste zjawisko

wydawca n
julkaisija
osoba zajmująca się wydawaniem środków masowego przekazu
instytucja zajmująca się wydawaniem produktów medialnych

wydawnictwo ˌvɨdavʲˈɲit͡stfɔ n
kustantamo
firma, która wydaje (drukuje i sprzedaje księgarniom) książki

wydech n
uloshengitys
(fizjologia, fizjologiczny) akt wydalenia powietrza z układu oddechowego na zewnątrz ustroju

wydma ˈvɨdma n
dyyni
piaszczyste wzniesienie usypane przez wiatr;

wydra ˈvɨdra n
saukko
(zoologia, zoologiczny) Lutrinae, ssak wód przybrzeżnych o wydłużonym ciele i brązowej sierści;

wydruk ˈvɨdruk n
tuloste
efekt pracy drukarki, telefaksu lub innego urządzenia drukującego

wydrzyk n
kihu
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju Stercorarius

wydrzyk ostrosterny n
merikihu
(ornitologia, ornitologiczny) Stercorarius parasiticus, gatunek ptaka z rodzaju wydrzyków;

wydział ˈvɨd͡ʑaw n
tiedekunta
dział wyższej uczelni obejmujący określoną dziedzinę

wydzielina n
erite
(biologia, biologiczny) substancja fizjologiczna produkowana przez komórki gruczołowe
(medycyna, medyczny) wyciek substancji powstających w stanie chorobowym

wygląd ˈvɨɡlɔ̃nt n
ulkonäkö asu
grupa cech tworzących obraz zewnętrzny człowieka, zwierzęcia lub przedmiotu

wyglądać vɨˈɡlɔ̃ndat͡ɕ v
näyttää
mieć dany wygląd

wygnaniec n
maanpakolainen
ktoś skazany na wygnanie, wypędzony

wygoda n
kätevyys
coś ułatwiającego wykonywanie jakichś czynności

wygodny vɨˈɡɔdnɨ adj
mukava
charakteryzujący się wygodą, dający wygodę

wygórowany adj
kohtuuton
zbyt duży, nadmierny

wygłos ˈvɨɡwɔs n
kooda
(językoznawstwo, językoznawczy) pozycja końcowa wyrazu lub sylaby

wyjaśniać vɨˈjäɕɲät͡ɕ v
selittää
czynić coś zrozumiałym

wyjaśnienie ˌvɨjäɕˈɲɛ̇̃ɲɛ n
selitys
przedstawienie, omówienie istoty problemu bądź zagadnienia; wytłumaczenie, uczynienie zrozumiałym

wyjec ˈvɨjɛt͡s n
mölyapina
(zoologia, zoologiczny) Alouatta, południowoamerykańska małpa o donośnym głosie;

wyjątek vɨˈjɔ̃ntɛk n
poikkeus
coś, do czego nie stosuje się powszechna reguła
(informatyka, informatyczny) w programowaniu: obiekt używany do przerwania normalnego działania programu i przeniesienia informacji o błędzie do innego miejsca programu

wyjątkowo ˌvɨjɔ̃ntˈkɔvɔ adv
poikkeuksellisen
niekiedy, nieczęsto, bardzo rzadko
w sposób szczególny, nadzwyczajny

wyjątkowy ˌvɨjɔ̃ntˈkɔvɨ adj
erikoinen erinomainen
wyróżniający się czymś nieprzeciętnym; taki, który jest wyjątkiem

wyjście ˈvɨjɕt͡ɕɛ n
tuloste
(elektryczność) gniazdo urządzenia podające wynik pracy, dźwięk, sygnał itp.
(informatyka, informatyczny) wynik działania skryptu lub programu
ulospääsy
droga lub otwór, którym się wychodzi

wyjść na jaw ˈvɨjɕt͡ɕ na‿ˈjaf idiom
tulla päivänvaloon
stać się wiadomym, przestać być tajemnicą; wydać się

wyjść po angielsku ˈvɨjɕt͡ɕ ˌpɔ‿ãŋʲˈɟɛlsku v
lähteä ilmoittamatta
wymknąć się ukradkiem, nie żegnając się z nikim; wyjść tak, by nikt tego nie zauważył

wyka n
virna
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin zielnych należący do rodziny bobowatych;

wykałaczka ˌvɨkaˈwat͡ʃka n
hammastikku
cienki, zaostrzony patyczek ((dawniej, dawny) także piórko) służący do usuwania spomiędzy zębów resztek jedzenia;

wykonalność ˌvɨkɔ̃ˈnalnɔɕt͡ɕ n
käyttökelpoisuus
cecha tego, co jest wykonalne, co da się wykonać

wykonanie ˌvɨkɔ̃ˈnãɲɛ n
suoritus
(rzeczownik odczasownikowy) od wykonać

wykonawczy ˌvɨkɔ̃ˈnaft͡ʃɨ adj
liikkeenjohdollinen
związany z wykonywaniem, dotyczący wykonywania czegoś

wykopaliska ˌvɨkɔpaˈlʲiska n
kaivaus
prace archelogiczne mające prowadzić do wydobycia spod ziemi produktów ludzkiej działalności będących pozostałościami z dawnych wieków

wykres ˈvɨkrɛs n
kuvio
graficzne przedstawienie danych, zjawisk, zależności;

wykrywacz kłamstw vɨˈkrɨvat͡ʃ ˈkwãmstf n
valheenpaljastin
(potocznie, potoczny) wariograf, poligraf

wykrzyknik vɨˈkʃɨcɲik n
huutomerkki
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny służący do wzmacniania ekspresji wypowiedzi, zapisywany za pomocą kropki i umieszczonej nad nią pionowej kreski: !;
interjektio huudahdussana
(gramatyka) nieodmienne słowo lub wyrażenie służące do wyrażenia stanu emocjonalnego, nakazu lub do imitacji odgłosu z otaczającego świata;

wykształcenie ˌvɨkʃtawˈt͡sɛ̃ɲɛ n
koulutus
poziom wiedzy nabytej na drodze nauki

wykup n
takaisinosto
(urzędowy) nabycie za opłatą czegoś, często już uprzednio posiadanego

wykusz ˈvɨkuʃ n
erkkeri
(architektura, architektoniczny) forma architektoniczna stanowiąca element wystający z lica elewacji;

wykwalifikowany adj
pätevä
posiadający odpowiednie kwalifikacje

wykład ˈvɨkwat n
luento
dłuższa, zaplanowana wypowiedź ustna służąca przekazaniu słuchaczom wiedzy na jakiś temat

wykładać vɨˈkwadat͡ɕ v
luennoida
uczyć czegoś, prowadzić wykłady

wykładnik n
eksponentti
(matematyka, matematyczny) liczba y w zapisie potęgowania x^y

wylać dziecko z kąpielą ˈvɨlad͡ʑ ˈːɛt͡skɔ s‿kɔ̃mˈpʲjɛlɔ̃w̃ v
heittää lapsi pesuveden mukana
chcąc przeciwdziałać złu, niechcący zatracić także pozytywny aspekt jakiejś sprawy

wymachiwać v
heiluttaa
machać czymś w sposób mający kogoś zastraszyć

wymagający adj
vaativa
taki, który dużo wymaga, nie jest pobłażliwy

wymaganie ˌvɨ̃maˈɡãɲɛ n
vaatimus
wymóg, żądanie, stanowcza potrzeba

wymagać vɨ̃ˈmaɡat͡ɕ v
vaatia
potrzebować czegoś, uznawać coś za niezbędne
żądać, chcieć coś od kogoś; domagać się

wymarły vɨ̃ˈmarwɨ adj
sukupuuttoon kuollut
taki, który już wymarł, wyginął

wymiana vɨ̃ˈmʲjãna n
vaihtaminen
otrzymanie czegoś od kogoś w zamian za coś innego

wymiar ˈvɨ̃mʲjar n
dimensio
(matematyka, matematyczny) minimalna liczba współrzędnych, którymi da się opisać położenie punktu w przestrzeni;

wymieniać vɨ̃ˈmʲjɛ̇̃ɲät͡ɕ v
vaihtaa
dokonywać wymiany, zmiany - dawać coś za coś innego

wymiennik ciepła vɨ̃ˈmʲjɛ̇̃ɲːic ˈt͡ɕɛpwa n
lämmönsiirrin lämmönvaihdin
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wymiany ciepła;

wymiociny ˌvɨ̃mʲjɔ̇ˈt͡ɕĩnɨ n
oksennus
to, czym się wymiotuje

wymiotować ˌvɨ̃mʲjɔˈtɔvat͡ɕ v
oksentaa
(fizjologia, fizjologiczny) zwracać przez usta zawartość żołądka

wymioty vɨ̃ˈmʲjɔtɨ n
oksentaminen
gwałtowny wyrzut treści pokarmowej na zewnątrz z żołądka poprzez przełyk i jamę ustną;

wymię ˈvɨ̃mʲjɛ n
utare
(zoologia, zoologiczny) gruczoł mlekowy niektórych ssaków, zwłaszcza hodowlanych;

wymowa vɨ̃ˈmɔva n
ääntäminen ääntämys
(fonetyka, fonetyczny) sposób artykulacji dźwięków mowy;

wymyślić vɨ̃ˈmɨɕlʲit͡ɕ v
keksiä
uroić coś sobie
myśląc odkryć coś, wpaść na jakiś pomysł

wymówka n
tekosyy
wykrętne usprawiedliwienie

wynajmować ˌvɨ̃najˈmɔvat͡ɕ v
vuokrata
korzystać z czyjejś własności w zamian za opłatę

wynalazca ˌvɨ̃naˈlast͡sa n
keksijä
autor wynalazku, ten, który coś wynalazł

wynalazek ˌvɨ̃naˈlazɛk n
keksintö kuvitelma sepitelmä
coś, co wynaleziono;

wynaleźć v
keksiä
odkryć lub opracować coś, co wcześniej było nieznane

wyobraźnia ˌvɨɔˈbraʑɲa n
mielikuvitus
zdolność przywoływania i tworzenia w myślach wyobrażeń;

wyobrażenie ˌvɨɔbraˈʒɛ̃ɲɛ n
kuva
obraz, podobizna, wizualne przedstawienie czegoś

wypadek vɨˈpadɛk n
tapaturma
nieszczęśliwe zdarzenie, w którym ktoś ucierpiał

wypalać vɨˈpalat͡ɕ v
kuivata lämmöllä
otrzymywać coś z jakiegoś surowca, prażąc go w ogniu

wypełnienie ˌvɨpɛwʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
täyte
(stomatologia, stomatologiczny) (zobacz) plomba

wyposażać v
varustaa
dostarczać coś potrzebnego do funkcjonowania

wyprawa vɨˈprava n
kapiot
(dawniej, dawny) rzeczy, które dostaje od rodziców kobieta wychodząca za mąż

wyprzedaż vɨˈpʃɛdaʃ n
alennusmyynti ale
(handel, handlowy) sprzedaż towaru, zazwyczaj po obniżonych cenach, w celu pozbycia się go, najczęściej pod koniec sezonu lub w ramach likwidacji sklepu

wypukły vɨˈpukwɨ adj
kupera
(matematyka, matematyczny) o funkcji: taka, że jej wykres znajduje się nad styczną w każdym punkcie
łukowato wygięty i wystający ponad powierzchnię czegoś

wyraźnie vɨˈraʑɲɛ adv
selvästi
w sposób łatwy do zaobserwowania lub usłyszenia

wyrażenie ˌvɨraˈʒɛ̃ɲɛ n
ilmaisu
(językoznawstwo, językoznawczy) zespół wyrazów mających ze sobą związek składniowy
lauseke
(informatyka, informatyczny) fragment kodu programu dający w wyniku wartość
(logika, logiczny) (matematyka, matematyczny) ciąg symboli matematycznych zgodny z regułami notacji matematycznej

wyrok ˈvɨrɔk n
tuomio
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) orzeczenie sądu rozstrzygające merytorycznie sprawę będącą przedmiotem postępowania sądowego;

wyrostek n
kloppi
kilkunastoletni chłopak

wyrostek robaczkowy vɨˈrɔstɛk ˌrɔbat͡ʃˈkɔvɨ n
umpilisäke
(anatomia, anatomiczny) cienkie uwypuklenie jelita ślepego u niektórych ssaków, m.in. u człowieka;

wyrozumiały adj
ymmärtäväinen
podchodzący ze zrozumieniem do czyjegoś niewłaściwego postępowania i skłonny wybaczać

wyrzutnia n
heitin
(technologia, technika, techniczny) (wojskowość, wojskowy) urządzenie do wyrzucania, wystrzeliwania czego

wyrób ˈvɨrup n
tuote
przedmiot będący końcowym efektem procesu produkcji

wyróżnik n
diskriminantti
(matematyka, matematyczny) liczba określająca charakter i wartości liczbowe rozwiązań danego równania

wysiłek vɨˈɕiwɛk n
ponnistus ponnistaminen
wytężenie sił lub dołożenie starań w celu zdobycia, osiągnięcia czegoś

wysoki vɨˈsɔci adj
korkea
o dźwięku: mający dużą częstotliwość
mający dużą zawartość czegoś (zwykle domyślnej cechy)
korkea pitkä
mający duży wymiar pionowy

wysokie napięcie vɨˈsɔcɛ naˈpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɛ n
suurjännite
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) napięcie elektryczne powyżej 1000 V (= tysiąca woltów); w elektroenergetyce: od 110 kV (= stu dziesięciu kilowoltów)

wysoko vɨˈsɔkɔ adv
hyvin
(odprzymiotnikowy) → wysoki

wysokościowiec n
kerrostalo
(architektura, architektoniczny) bardzo wysoki budynek;

wysokość vɨˈsɔkɔɕt͡ɕ n
korkeus
wymiar pionowy czegoś lub kogoś

wyspa ˈvɨspa n
saari
(geografia, geograficzny) ląd otoczony ze wszystkich stron wodami morza, jeziora lub rzeki;

wystarczająco ˌvɨstart͡ʃaˈjɔ̃nt͡sɔ adv
kylliksi
w sposób wystarczający; dostatecznie, odpowiednio

wystarczający adj
riittävä
dostateczny, odpowiadający określonym wymaganiom

wystawa vɨˈstava n
näyttely
zbiór eksponatów, przedmioty ustawione na pokaz

wystawać vɨˈstavat͡ɕ v
kohota
być częściowo widocznym spoza lub z wnętrza czegoś

wystrój n
lavastus
(architektura, architektoniczny) całokształt elementów zdobiących obiekt na zewnątrz lub wewnątrz

występ ˈvɨstɛ̃mp n
kieleke
to, co wystaje, sterczy poza obręb czegoś

występować ˌvɨstɛ̃mˈpɔvat͡ɕ v
esiintyä
odgrywać rolę (w teatrze, filmie)

wysypisko n
kaatopaikka
miejsce masowego wyrzucania i składowania odpadów

wysypka n
ekseema
(medycyna, medyczny) wykwity skórne lub na błonach śluzowych będące objawem jakiejś choroby;

wyszukany adj
hienostunut
mający szczególne cechy, rzadko spotykany

wysłannik vɨˈswãɲːik n
edustaja
osoba wysłana dokądś w określonym celu

wytrawny adj
kuiva
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o napojach alkoholowych, rzadziej o potrawach: niesłodki

wytrwałość vɨˈtr̥fawɔɕt͡ɕ n
sitkeys
konsekwencja, upór, zdecydowanie w działaniu lub dążeniu do czegoś

wytrwały adj
sinnikäs
cierpliwie bądź uparcie dążący do celu

wytrych n
tiirikka
(technologia, technika, techniczny) zakrzywiony pręt zastępujący klucze, którym otwiera się zamki;

wytrzeszcz ˈvɨṭʃɛʃt͡ʃ n
proptosis
nadmierne, chorobliwe wysunięcie gałek ocznych;

wyważać otwarte drzwi v
puhua uskovaisille
wymyślać niepotrzebnie to, co zostało już wymyślone lub dowiedzione

wywiad ˈvɨvʲjat n
haastattelu
rozmowa prowadzona przez dziennikarza z osobą lub grupą osób, mająca na celu przybliżenie poglądów lub działań tych osób odbiorcom

wywrotka vɨˈvrɔtka n
dumpperi
(budownictwo) ciężarówka z nadwoziem w formie ruchomej skrzyni umożliwiającej wysypywanie ładunku

wywłaszczenie ˌvɨvwaʃˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
pakko-otto
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pozbawienie kogoś prawa własności na mocy ustawy, przeważnie za odszkodowaniem
sprawienie, że coś przestaje być czyjąś własnością

wyznacznik vɨˈznat͡ʃʲɲik n
determinantti
(matematyka, matematyczny) jedna z funkcji w algebrze; wyróżnik, za pomocą którego prosto i krótko formułuje się reguły dotyczące istnienia i liczby rozwiązań układu algebraicznych równań liniowych;
to, co wyznacza coś lub wskazuje na coś

wyznanie vɨˈznãɲɛ n
tunnustus
przyznanie się do czegoś
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa religijna wewnątrz większego prądu religijnego;

wyznawca vɨˈznaft͡sa n
tunnustaja
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto kultywuje jakąś religię, wyznaje ją;

wyzwanie vɨˈzvãɲɛ n
haaste
trudne zadanie, sytuacja sugerująca chęć zmierzenia się z nią

wyzwoleniec n
vapautettu orja
(historia, historyczny, historycznie) były niewolnik, oficjalnie obdarowany wolnością przez swojego właściciela

wyć vɨt͡ɕ v
ulvoa
o zwierzętach (zazw. wilkach, psach, hienach): wydawać długi zawodzący głos, przeciągle skowyczeć
o ludziach: przeciągle krzyczeć z bólu lub żałości

wyłom n
läpimurtokohta
otwór, wyrwa

wyłącznie vɨˈwɔ̃n͇t͡ʃʲɲɛ adv
yksinoikeudella
w całości, bez wyjątku
wyłączając wszystko inne, wszystkich innych

wyścig ˈvɨɕt͡ɕik n
kilpailu
(sport, sportowy) zawody, w których usiłuje się wyprzedzić pozostałych zawodników, stara się być szybszym od nich;

wyścig w workach ˈvɨɕt͡ɕiɡ ˈv‿ːɔrkax n
pussijuoksu kenguruhyppely
(sport, sportowy) rodzaj zabawy ruchowej polegającej na ściganiu się na krótkim dystansie skacząc z nogami w dużym worku

wyściółczak vɨˈɕt͡ɕuwt͡ʃak n
ependymooma
(medycyna, medyczny) nowotwór ośrodkowego układu nerwowego wywodzący się z komórek wyściółki

wyśmiewać v
ivata
ośmieszać, wytykając braki, słabości, wady

wyświetlacz vɨˈɕfʲjɛtlat͡ʃ n
monitori
tablica informacyjna lub moduł urządzenia elektronicznego, który świecąc podaje informacje

wyż n
korkeapaine
(meteorologia, meteorologiczny) obszar podwyższonego ciśnienia atmosfery;

wyżeł ˈvɨʒɛw n
kanakoira
(kynologia, kynologiczny) pies myśliwski z charakterystyczną stójką;

wyżyna vɨˈʒɨ̃na n
ylänkö
(geografia, geograficzny) obszar, którego wysokości bezwzględne przekraczają 300 metrów n.p.m., a wysokości względne są na ogół mniejsze niż 300 metrów;

wzajemnie vzaˈjɛ̃mʲɲɛ adv
molemminpuolisesti
jeden drugiego, jeden drugiemu

wzajemny vzaˈjɛ̃mnɨ adj
keskinäinen
dokonywany przez obie strony, osoby wobec siebie nawzajem; taki, który jest odwzajemniony

wzbogacenie n
rikastus
uczynienie bogatszym

wzdręga ˈvzdrɛ̃ŋɡa n
sorva
(ichtiologia, ichtiologiczny) Scardinius erythrophthalmus, ryba z rodziny karpiowatych;

wzdręga grecka ˈvzdrɛ̃ŋɡa ˈɡrɛt͡ska n
kreikansorva
(ichtiologia, ichtiologiczny) Scardinius graecus, endemiczny gatunek ryby z rodziny karpiowatych z jeziora Iliki w centralnej Grecji;

wzdłuż vzdwuʃ preposition
pitkin
…informujący o położeniu czegoś lub o odbywaniu się jakiejś czynności równolegle do długości danego obiektu

wzdłuż i wszerz ˈvzdwuʃ i‿ˈfʃɛʃ adv
laajalti
wszędzie, gdzie tylko możliwe; w każdym miejscu; we wszystkie strony

względność ˈvzɡlɛ̃ndnɔɕt͡ɕ n
suhteellisuus
zależność czegoś od różnych czynników

wzgórze ˈvzɡuʒɛ n
talamus
(medycyna, medyczny) część międzymózgowia znajdująca się pod spoidłem wielkim;

wziąć vʲʑɔ̇̃ɲt͡ɕ v
ottaa
chwycić ręką
skorzystać z czegoś
(potocznie, potoczny) wskazuje na niespodziewaną czynność wyrażoną innym czasownikiem, często z dodatkowym znaczeniem nieprzejmowania się opinią innych osób
(potocznie, potoczny) wzmacnia tryb rozkazujący

wziąć dupę w troki ˈvʲʑɔ̇̃ɲd͡ʑ ˈdupɛ ˈf‿trɔci v
jättää ottamaan syyt niskoilleen
(wulgarnie, wulgaryzm) uciec, odejść zostawiając komuś jakieś kłopoty, sprawy niezałatwione do końca, uchylić się od odpowiedzialności

wzloty i upadki ˈvzlɔtɨ ˌi‿uˈpatʲci idiom
ylä- ja alamäet
okresy powodzenia, szczęścia i jego braku

wzmianka ˈvzmʲjãnka n
maininta
krótka informacja o czymś, napomknięcie

wzniosły adj
ylevä
odznaczający się szlachetnością dążeń

wzrost vzrɔst n
kasvu
zwiększanie się jakiejś wartości

wzruszający adj
koskettava
wywołujący wzruszenie; powodujący rozrzewnienie

wzruszenie n
tunne tunnekuohu
(psychologia, psychologiczny) stan emocjonalny wynikający z czułości, tkliwości, współczucia przy zetknięciu się z czym lub kim

wzór vzur n
esikuva
kolorystyczny motyw (najczęściej z powtarzających się elementów) nadrukowany, namalowany lub wyhaftowany na jakiejś powierzchni lub materiale (ubraniu, kartce)
osoba godna naśladowania
model służący jako przykład do powielania w produkcji
kaava
zapis matematyczny, fizyczny lub chemiczny

wzór sumaryczny n
molekyylikaava
(chemia, chemiczny) krótkie przedstawienie składu związku chemicznego zawierające informację o liczbie atomów każdego pierwiastka w cząsteczce

wódka ˈvutka n
viina vodka
(spożywczy) wysokoprocentowy napój alkoholowy składający się z destylatu alkoholowego i wody, czasem z dodatkiem innych składników;

wójcik zielony n
idänuunilintu
(ornitologia, ornitologiczny) Phylloscopus trochiloides, gatunek ptaka z rodzaju świstunek;

wóz vus n
auto
ciągnięty przez konie lub inne zwierzęta pociągowe pojazd używany do podróżowania lub transportu, rzadko też jako mieszkanie

wóz albo przewóz idiom
mennä syteen tai saveen
wyrażenie używane w trudnej sytuacji, gdy mając do wyboru dwie możliwości trzeba podjąć ostateczną decyzję

wózek dziecięcy n
lastenvaunut
ręcznie pchany pojazd do przewożenia małego dziecka;

wózek inwalidzki ˈvuzɛk ˌĩnvaˈlʲit͡sʲci n
pyörätuoli
wózek poruszany siłą rąk lub prowadzony przez opiekuna, na którym siedzi osoba niemogąca się poruszać na nogach ze względu na niepełnosprawność, chorobę, uraz itd.;

wózek sklepowy ˈvuzɛk sklɛˈpɔvɨ n
ostoskärryt
(handel, handlowy) specjalny wózek na duże zakupy w supermarkecie;

wózek widłowy ˈvuzɛɡ vʲidˈwɔvɨ n
haarukkatrukki
(motoryzacja) niewielki pojazd do przeładunku towarów, wyposażony w podnośnik widłowy;

wół vuw n
härkä
(zoologia, zoologiczny) wykastrowany samiec bydła domowego;

wąchać ˈvɔ̃w̃xat͡ɕ v
haistaa
badać zapach nozdrzami

wąsatka n
viiksitimali
(ornitologia, ornitologiczny) Panurus biarmicus, niewielki ptak przypominający sikorę;

wąski ˈvɔ̃w̃sʲci adj
kapea
mający niewielką szerokość

wąsko ˈvɔ̃w̃skɔ adv
juuri
(przysłówek) od: wąski

wątek ˈvɔ̃ntɛk n
kude
sposób ułożenia nici w tkaninie, w które wplata się nici osnowy; także same nici tworzące ten układ
säie
(informatyka, informatyczny) jednostka wykonawcza w obrębie jednego procesu, będąca kolejnym ciągiem instrukcji wykonywanym w obrębie tych samych danych (w tej samej przestrzeni adresowej);
(informatyka, informatyczny) ciąg wiadomości internetowych tworzących konwersację;
w powieści, filmie lub innym utworze fabularnym - wydarzenia dotyczące jednej postaci, składające się na akcję;

wątpić ˈvɔ̃ntpʲit͡ɕ v
epäillä
nie wierzyć, nie dowierzać; nie mieć pewności; podawać w wątpliwość, podać w wątpliwość

wątpliwość vɔ̃ntˈplʲivɔɕt͡ɕ n
epäily epäilys
brak pewności co do prawdziwości, słuszności czegoś

wątpliwy vɔ̃ntˈplʲivɨ adj
arveluttava
taki, który wzbudza wątpliwość, nie daje pewności

wątroba vɔ̃nˈtrɔba n
maksa
(anatomia, anatomiczny) duży, wielofunkcyjny gruczoł występujący u wszystkich kręgowców, a także u niektórych innych zwierząt;

wątrobianka ˌvɔ̃ntrɔˈbʲjãnka n
maksamakkara
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (potocznie, potoczny) kiszka wątrobiana

wątły adj
mitätön
słabej budowy

wąż vɔ̃w̃ʃ n
käärme
(herpetologia, herpetologiczny) przedstawiciel podrzędu beznogich gadów o podłużnym ciele;
(przenośnie, przenośnia) ktoś podły i podstępny

węch vɛ̃w̃x n
haistaminen
zmysł pozwalający czuć zapachy i substancje lotne; zmysł powonienia;

wędka ˈvɛ̃ntka n
onkivapa onki
sprzęt służący do amatorskiego połowu ryb, składający się najczęściej z wędziska, żyłki, spławika i haczyka;

wędkarstwo vɛ̃ntˈkarstfɔ n
onginta
rodzaj hobby i sportu, polegający na łowieniu ryb na wędkę;

wędkarz ˈvɛ̃ntkaʃ n
onkija uistelija
osoba łowiąca ryby na wędkę

wędrować vɛ̃nˈdrɔvat͡ɕ v
patikoida
przebywać długą drogę skądś dokądś

wędrowiec n
vaeltaja
ktoś, kto wędruje, porusza się pieszo

wędrowny vɛ̃nˈdrɔvnɨ adj
kuljeskeleva
odbywający wędrówkę; zmieniający miejsce pobytu; przenoszący się z miejsca na miejsce

wędzarnia n
savustamo
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pomieszczenie lub urządzenie do wędzenia

wędzić v
savustaa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) konserwować żywność przy użyciu odpowiedniego dymu

wędzony adj
savustettu
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony / przyrządzany w procesie wędzenia

węgiel ˈvɛ̃ŋʲɟɛl n
hiili
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu C i liczbie atomowej 6;
hiili kivihiili
(geologia, geologiczny) bryłka rudy z dużą zawartością węgla (1.1), materiał opałowy;

węgiel brunatny ˈvɛ̃ŋʲɟɛl brũˈnatnɨ n
ruskohiili
(geologia, geologiczny) skała osadowa pochodzenia organicznego roślinnego, pochodząca z okresu neogenu;
opał z węgla brunatnego (1.1)

węgiel drzewny n
puuhiili
(chemia, chemiczny) produkt spalania drewna przy ograniczonym dostępie tlenu, lekki i czarny, złożony z węgla pierwiastkowego zanieczyszczonego popiołem i związkami organicznymi;

węgiel kamienny ˈvɛ̃ŋʲɟɛl kãˈmʲjɛ̃nːɨ n
kivihiili
(geologia, geologiczny) skała pochodzenia organicznego o zawartości powyżej 70% pierwiastka węgla, pochodząca z okresu karbonu;
opał z węgla kamiennego (1.1)

węgierski vɛ̃ŋʲˈɟɛrsʲci adj
unkarilainen unkari
związany z Węgrami, dotyczący Węgier lub Węgrów

węgierski vɛ̃ŋʲˈɟɛrsʲci n
unkari unkarilainen
(językoznawstwo, językoznawczy) ugrofiński język używany przez Węgrów;

węgierskojęzyczny vɛ̃ŋʲˈɟɛrskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ adj
unkarinkielinen
posługujący się językiem węgierskim
taki, którego mieszkańcy posługują się językiem węgierskim
udostępniany, spisany, utrwalony lub stworzony w języku węgierskim

węglan ˈvɛ̃ŋɡlãn n
karbonaatti
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester kwasu węglowego;

węglan litu ˈvɛ̃ŋɡlãn ˈlʲitu n
litiumkarbonaatti
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, sól litowa kwasu węglowego, bezwonny, krystaliczny, biały proszek, stosowany w produkcji gotowych zapraw budowlanych i jako lek przeciwdepresyjny;

węglarz ˈvɛ̃ŋɡlaʃ n
hiilimies
ktoś, kto zajmuje się handlem węglem lub jego dowozem

węglik n
karbidi
(chemia, chemiczny) związek chemiczny węgla z metalem lub półmetalem;

węglowodan ˌvɛ̃ŋɡlɔˈvɔdãn n
hiilihydraatti
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny składający się z atomów węgla, wodoru i tlenu;

węglowodór n
hiilivety
(chemia, chemiczny) związek chemiczny organiczny złożony wyłącznie z atomów węgla i wodoru;

węgorz ˈvɛ̃ŋɡɔʃ n
ankerias
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z rodziny Anguillidae, węgorzowatych;

węszyć v
haistaa
szukać czegoś po zapachu, wyczuwając to węchem

węzeł ˈvɛ̃w̃zɛw n
solmu
(marynarka) (metrologia, metrologiczny) (nawigacja) (meteorologia, meteorologiczny) jednostka prędkości, równa jednej mili morskiej na godzinę; w nawigacji używana do określania prędkości statków i prądów morskich, zaś w meteorologii - prędkości wiatrów;
połączenie, umocowanie lub skrócenie lin lub podobnych materiałów poprzez związanie lub przeplecenie;
(matematyka, matematyczny) dowolna krzywa zwykła zamknięta zanurzona w przestrzeni trójwymiarowej;
ośrodek, w którym krzyżują się ważne szlaki komunikacyjne

węzeł chłonny ˈvɛ̃w̃zɛw ˈxwɔ̃nːɨ n
imusolmuke
(anatomia, anatomiczny) występująca licznie struktura leżące na przebiegu naczyń limfatycznych, filtrująca limfę oraz wytwarzająca przeciwciała;

węzeł gordyjski ˈvɛ̃w̃zɛw ɡɔrˈdɨjsʲci n
Gordionin solmu
zagadka (problem) trudna do rozwiązania; skomplikowany problem

wężówka n
käärmekaula
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Anhingidae;

władać ˈvwadat͡ɕ v
hallita
(przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) szefować, kierować
o królu, księciu: sprawować nad czymś władzę

władca ˈvwatt͡sa n
hallitsija
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba, która włada (rządzi) w kraju o ustroju innym niż republika

władza ˈvwad͡za n
valta
relacja, w której jedna strona – rządząca – ma możliwość oddziaływania na drugą

własność ˈvwasnɔɕt͡ɕ n
omaisuus
prawo do rozporządzania daną rzeczą i korzystania z niej;
rzecz posiadana przez kogoś
właściwość, cecha

własny ˈvwasnɨ adj
oma
będący w czyimś wyłącznym posiadaniu

właz vwas n
katukaivo
otwór do wchodzenia, szczególnie na statkach

właściciel vwaɕˈt͡ɕit͡ɕɛl n
omistaja
osoba, do której coś należy, która jest w posiadaniu danej rzeczy; ten, kto ma coś na własność

właściwie vwaɕˈt͡ɕivʲjɛ particle
oikeastaan
partykuła, komunikująca zmianę treści w stosunku do wcześniejszych wypowiedzi

właściwość vwaɕˈt͡ɕivɔɕt͡ɕ n
ominaisuus
cecha, zwykle jakiejś substancji

właściwy vwaɕˈt͡ɕivɨ adj
kelpo
taki, który jest odpowiedni, spełnia określone warunki
toimivaltainen
(administracja) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) podporządkowany w sensie jurysdykcyjnym

włochatka vwɔˈxatka n
helmipöllö
(ornitologia, ornitologiczny) Aegolius funereus, gatunek średniej wielkości sowy, zamieszkujący północne lasy typu tajgi;

włochaty adj
karvainen
pokryty sierścią, włosami, włoskami lub kudłami

włos vwɔs n
hius karva
(anatomia, anatomiczny) nitkowaty twór, pochodzenia naskórkowego, występujący na powierzchni skóry ssaków;

włoski ˈvwɔsʲci adj
italialainen italia
związany z Włochami, dotyczący Włoch lub Włochów, wywodzący się z Włoch
charakterystyczny dla Włoch i Włochów, mający cechy lub właściwości przypisywane Włochom lub Italii

włoski ˈvwɔsʲci n
italia italialainen
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy romańskich, używany między innymi we Włoszech;

włosy ˈvwɔsɨ n
tukka
owłosienie głowy ludzkiej

włócznia ˈvwut͡ʃʲɲa n
keihäs
ogólna nazwa długiej prostej broni drzewcowej; ; (zobacz) też włócznia w Encyklopedii staropolskiej

włócznik n
miekkakala
(ichtiologia, ichtiologiczny) Xiphias gladius, duża ryba drapieżna z górną szczęką przekształconą w długi szpikulec

włókniak n
fibrooma
(medycyna, medyczny) nowotwór łagodny

włókno ˈvwuknɔ n
kuitu säie
jednostka strukturalna materiału o długości znacznie większej niż przekrój;

włączać ˈvwɔ̃n͇t͡ʃat͡ɕ v
kytkeä
uruchamiać jakieś urządzenie; przyłączać urządzenie do sieci elektrycznej

włącznie particle
mukaan lukien
… oznaczająca, że pewien element wskazany w zdaniu jako graniczny również należy do przedstawianej całości

wścieklizna fʲɕt͡ɕɛkˈlʲizna n
vesikauhu raivotauti
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wirusowa, zawsze śmiertelna choroba zakaźna niektórych zwierząt, mogąca przenieść się na człowieka;

wściekły ˈfʲɕt͡ɕɛkwɨ adj
raivotautinen vesikauhuinen
o zwierzęciu: chory na wściekliznę

wślizg fʲɕlʲisk n
liukutaklaus
(sport, sportowy) w piłce nożnej manewr mający na celu odebranie piłki przeciwnikowi, polegający na wykonaniu po murawie ruchu ślizgowego nogami w kierunku piłki

yeti ˈjɛtʲi n
jeti
(mitologia, mitologiczny) (fantasy) duża, dwunożna istota, podobna do człowieka, o gęstym futrze, żyjąca rzekomo w Himalajach;

yuba n
yuba
(spożywczy) półprodukt sojowy wykorzystywany w kuchni jako substytut mięsa, produkowany z białka zbierającego się na powierzchni gotowanego mleka sojowego;

z s z zet preposition
kanssa
…opisujący związek
…wskazujący zawartość
…wskazujący towarzystwo

z dnia na dzień adv
päivä kerrallaan
nagle, niespodziewanie

z domu adj
o.s.
nosząca (lub noszący) przed ślubem nazwisko wskazane po tej frazie

z kolei adv
vuorostaan
jako następstwo zdarzeń

z lotu ptaka ˈz‿lɔtu ˈptaka adv
lintuperspektiivi
z góry, najczęściej z dużej wysokości

z pewnością adv
varmasti
(książkowy) na pewno, bez wątpienia, niewątpliwie, niechybnie

z podniesionym czołem ˌs‿pɔdʲɲɛ̇ˈɕɔ̃nɨ̃m ˈt͡ʃɔwɛ̃m adv
pystyssä päin
dumnie, zachowując godność

z poważaniem ˌs‿pɔvaˈʒãɲɛ̃m idiom
kunnioittaen
formuła grzecznościowa zamieszczana na końcu listu skierowanego do urzędu lub mniej znanej nadawcy osobie

z powodu s‿pɔˈvɔdu
vuoksi takia
wprowadza przyczynę wystąpienia jakiejś sytuacji lub wykonania jakiejś czynności

z powrotem s‿pɔˈvrɔtɛ̃m adv
takaisin
ponownie, lecz w przeciwnym kierunku niż za pierwszym razem

z przodu adv
edellä
będąc przed czymś lub kimś

z ręką na sercu ˈz‿rɛ̃ŋkɔ̃w̃ na‿ˈsɛrt͡su adv
kautta kiven ja kannon
otwarcie, szczerze, bez kręcenia

z tyłu adv
takana
od przeciwnej strony niż przód

z łatwością adv
helposti
łatwo, bezproblemowo, bez wysiłku

za za preposition
takana
…służący do tworzenia wyrażeń, w których omawiany element znajduje się dalej w stosunku do wyrażenia za przyimkiem
…służący do tworzenia wyrażeń, w których czynność odbywa się w kierunku dalszym w stosunku do wyrażenia za przyimkiem

za darmo adv
ilman
bezpłatnie, gratis

za granicą ˌza‿ɡrãˈɲit͡sɔ̃w̃ adv
ulkomailla
poza granicami kraju

za kratkami ˌza‿kratˈkãmʲi idiom
kalterien takana
(potocznie, potoczny) w więzieniu, w areszcie

za kółkiem za‿ˈkuwʲcɛ̃m adv
ratissa
(potocznie, potoczny) za kierownicą, jako kierowca

za wszelką cenę idiom
hinnalla millä hyvänsä
bez względu na wszystko, tak aby osiągnąć cel, nie bacząc na poniesione wysiłki i straty

zaangażowanie ˌzaãŋɡaʒɔˈvãɲɛ n
osallistuminen
postawa osoby, która się w coś angażuje

zaawansowany adj
kehittynyt
będący w dalszej fazie rozwoju

zabajkalski adj
takabaikalilainen
położony na wschód od Bajkału
związany z Zabajkalem, dotyczący Zabajkala

zabawa zaˈbava n
peli
ogół czynności, które wykonuje się dla przyjemności i wywołania zadowolenia

zabawka zaˈbafka n
lelu leikkikalu
rzecz służąca do zabawy;

zabezpieczenie ˌzabɛspʲjɛˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
turvallisuus
coś, co chroni przed czymś

zabijać zaˈbʲijät͡ɕ v
tappaa
pozbawiać życia

zabić ˈzabʲit͡ɕ v
nirhata
aspekt dokonany od: zabijać

zabić kurę znoszącą złote jajka v
tappaa kultamunia muniva kana
sprzeniewierzyć intratny interes; zmarnować głupio coś, co mogło przynosić krocie

zabraniać zaˈbrãɲät͡ɕ v
kieltää
nie pozwalać, odbierać prawo lub nie przyznawać prawa do robienia czegoś

zabronić zaˈbrɔ̃ɲit͡ɕ v
kieltää
aspekt dokonany od: zabraniać

zaburzenie ˌzabuˈʒɛ̃ɲɛ n
häiriö
nieprawidłowość w działaniu czegoś powodująca odchylenie od określonej normy

zabójstwo zaˈbujstfɔ n
murha
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) morderstwo;

zabójstwo honorowe n
kunniamurha
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zabójstwo popełniane przez bliską osobę z rodziny ofiary motywowane chęcią „zmycia hańby”, spowodowanej uznawanym za rzekomo niewłaściwe zachowanie członka tejże rodziny;

zachmurzenie ˌzaxmuˈʒɛ̃ɲɛ n
pilvisyys
(meteorologia, meteorologiczny) stopień pokrycia nieba przez chmury;

zachodni zaˈxɔdʲɲi adj
läntinen
mający miejsce na zachodzie, dotyczący zachodu, skierowany na zachód

zachodnioazjatycki adj
länsiaasialainen
zamieszkujący, występujący w Azji zachodniej
związany z Azją zachodnią

zachodnioeuropejski adj
länsieurooppalainen
odnoszący się do Europy Zachodniej, związany z Europą Zachodnią

zachodnioniemiecki adj
länsisaksalainen
(geografia, geograficzny) związany z zachodnią częścią Niemiec, tam położony

zachodzić zaˈxɔd͡ʑit͡ɕ v
laskea
o ciałach niebieskich: znikać za horyzontem, za chmurą

zachorować ˌzaxɔˈrɔvat͡ɕ v
sairastua
stać się chorym, popaść w chorobę

zachowanie ˌzaxɔˈvãɲɛ n
käytös
sposób bycia, postępowania, działania; reakcja na bodźce, sytuacje;

zachwyt ˈzaxfɨt n
hämmästys
podziw często wyrażony miną, gestem, słowem

zachód ˈzaxut n
auringonlasku
chwila zniknięcia słońca, księżyca lub innego ciała niebieskiego za horyzontem
länsi
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez Słońce podczas jego zachodu (1.1) w dniu równonocy;
vaiva
trud, wysiłek, starania

zachód księżyca n
kuun lasku
(astronomia, astronomiczny) zjawisko chowania się księżyca za horyzont

zachód słońca ˈzaxut ˈswɔ̃j̃nt͡sa n
auringonlasku
zjawisko chowania się słońca za horyzont

zachłanny zaˈxwãnːɨ adj
ahkera
pragnący więcej niż potrzebuje

zacieniać zaˈt͡ɕɛ̇̃ɲät͡ɕ v
varjostaa
tworzyć nad czymś cień

zacier n
mäski
(spożywczy) półprodukt, fermentująca mieszanina do produkcji wódki;

zacny ˈzat͡snɨ adj
kunnianarvoisa
(przestarzałe, przestarzały) godny szacunku i zaufania, szlachetny, rzetelny, uczciwy, prawy, szacowny, szanowny, czcigodny
(przestarzałe, przestarzały) właściwy komuś takiemu

zacofanie ˌzat͡sɔˈfãɲɛ n
vastahakoisuus
opóźnienie w rozwoju pod względem technologicznym, społecznym itd.

zaczepiać v
tiukata
zatrzymywać kogoś, podejmując relację

zaczynać zaˈt͡ʃɨ̃nat͡ɕ v
alkaa aloittaa
przystępować do wykonywania jakiejś czynności
alkaa
mieć swój początek

zad zat n
paahtopaisti
(potocznie, potoczny) szerokie i tłuste pośladki człowieka
takapuoli
(anatomia, anatomiczny) tylna część tułowia czworonożnego zwierzęcia

zadanie zaˈdãɲɛ n
tehtävä
coś, co należy wykonać

zadawać zaˈdavat͡ɕ v
antaa tehtäväksi
nakazywać komuś coś robić

zadowalający adj
tyydyttävä riittävä
wystarczająco dobry

zadowolony ˌzadɔvɔˈlɔ̃nɨ adj
tyytyväinen
taki, który cieszy się, czerpie zadowolenie, satysfakcję z czegoś; radosny

zadrzechnia n
rautamehiläinen
(systematyka) (botanika, botaniczny) Xylocopa Latreille, rodzaj owadów z rodziny pszczołowatych;

zadupie zaˈdupʲjɛ n
persereikä
(potocznie, potoczny) (grubiański, grubiańsko) wieś lub miasteczko ze słabo rozwiniętą komunikacją, handlem itp.

zagadka zaˈɡatka n
arvoitus
łamigłówka, w której z jednych informacji należy wywnioskować inne
intrygująca tajemnica, trudna do wyjaśnienia
gatunek literatury ludowej; element fabuły baśni;

zagadkowy ˌzaɡatˈkɔvɨ adj
mystinen
tajemniczy, pełen sekretów

zaganiacz zaˈɡãɲat͡ʃ n
kultarinta
(ornitologia, ornitologiczny) Hippolais icterina, drobny ptak śpiewający;

zaganiacz szczebiotliwy zaˈɡãɲat͡ʃ ˌʃt͡ʃɛbʲjɔˈtlʲivɨ n
taiturikultarinta
(ornitologia, ornitologiczny) Hippolais polyglotta, gatunek ptaka zamieszkującego południowo-zachodnią część Europy i północno-zachodnie krańce Afryki, który zatalatuje do Polski, gdzie jest objęty ścisłą ochroną gatunkową;

zagranica ˌzaɡrãˈɲit͡sa n
ulkomaa
terytorium położone poza terytorium państwa, o którym mowa

zagraniczny ˌzaɡrãˈɲit͡ʃnɨ adj
ulkomainen
odbywający się za granicą, mający związek z zagranicą, pochodzący z zagranicy

zagrożenie ˌzaɡrɔˈʒɛ̃ɲɛ n
uhka
coś, co jest niebezpieczne

zagrożony adj
erittäin uhanalainen
taki, któremu coś grozi

zagubiony adj
eksyksissä
taki, który nie wie, co czynić dalej, jak postępować w niejasnych dlań okolicznościach

zaimek zaˈ<sup>j</sup>ĩmɛk n
pronomini asemo
(gramatyka) część mowy, która zastępuje rzeczownik, przymiotnik, liczebnik lub przysłówek i pełni ich funkcje w zdaniu;

zaimek dzierżawczy zaˈ<sup>j</sup>ĩmɛɟ d͡ʑɛrˈʒaft͡ʃɨ n
possessiivipronomini
(gramatyka) zaimek, który wskazuje na przynależność czegoś bądź kogoś do danej osoby lub rzeczy

zaimek względny n
relatiivipronomini
(gramatyka) zaimek, który zastępuje wyraz określający obiekt lub jego właściwości

zainteresowanie ˌza<sup>j</sup>ĩntɛrɛsɔˈvãɲɛ n
mielenkiinto kiinnostus
zaciekawienie jakąś rzeczą, obiektem lub osobą

zainteresowany ˌza<sup>j</sup>ĩntɛrɛsɔˈvãnɨ adj
kiinnostunut
taki, którego dotyczy lub obchodzi poruszana sprawa

zainteresowany ˌza<sup>j</sup>ĩntɛrɛsɔˈvãnɨ n
kiinnostunut
osoba, której dotyczy lub którą obchodzi poruszana sprawa

zając ˈzajɔ̃nt͡s n
jänis
(zoologia, zoologiczny) dziki, roślinożerny ssak polny z długimi uszami;

zajączek zaˈjɔ̃n͇t͡ʃɛk n
jäniksenpoika
mały lub młody zając
(zdrobniale) od: zając

zajęcie zaˈjɛ̇̃ɲt͡ɕɛ n
pidätysoikeus
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) areszt nałożony na czyjąś własność

zajęczy zaˈjɛ̃n͇t͡ʃɨ adj
jäniksen-
charakterystyczny dla zająca; dotyczący, odnoszący się do zająca, wykonany ze skóry, futra, mięsa zająca

zajęty zaˈjɛ̃ntɨ adj
varattu
taki, który wykonuje pilnie jakieś zajęcie, czynność

zakasać rękawy zaˈkasat͡ɕ rɛ̃ŋˈkavɨ v
kääriä hihat
zabrać się energicznie do robienia czegoś

zakaukaski adj
takakaukasialainen
związany z Zakaukaziem, dotyczący Zakaukazia

zakaz ˈzakas n
kielto
zabronienie czegoś komuś

zakazany owoc ˌzakaˈzãnɨ ˈɔvɔt͡s n
kielletty hedelmä
coś zakazanego, zabronionego; kontakt z tym jest miły, lecz grozi poważnymi konsekwencjami

zakazywać ˌzakaˈzɨvat͡ɕ v
kieltää
zabraniać, ustanawiać regułę niewykonywania określonych czynności

zakażenie ˌzakaˈʒɛ̃ɲɛ n
tartunta infektio
(medycyna, medyczny) wniknięcie chorobotwórczego drobnoustroju do organizmu

zakochany ˌzakɔˈxãnɨ adj
rakastunut
taki, który zakochał się w kimś; odczuwający zakochanie

zakochiwać się v
rakastua
zaczynać odczuwać do kogoś miłość

zakon ˈzakɔ̃n n
aste
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) organizacja religijna osób duchownych lub świeckich związanych ślubami, działająca według ścisłych reguł, realizująca określone przez Kościół cele religijne, gospodarcze, polityczne lub militarne;

zakonnica ˌzakɔ̃ɲˈːit͡sa n
nunna
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członkini zakonu żeńskiego

zakonnik zaˈkɔ̃ɲːik n
munkki
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek męskiego zgromadzenia zakonnego;

zakopać topór wojenny zaˈkɔpat͡ɕ ˈtɔpur vɔˈjɛ̃nːɨ v
haudata sotakirves
przestać o coś z kimś walczyć

zakreślacz zaˈkrɛɕlat͡ʃ n
korostuskynä
gruby pisak o jaskrawym, prześwitującym kolorze służący do zaznaczania tekstu

zakrystia zaˈkrɨstʲja n
sakaristo sakasti
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) boczne pomieszczenie w świątyniach chrześcijańskich sąsiadujące z prezbiterium, służące kapłanom do przygotowywania się do liturgii oraz do przechowywania szat i naczyń liturgicznych;

zakrystian n
lukkari
ten, kto ma nadzór nad zakrystią, kościelny;

zakrzep n
veritulppa
(medycyna, medyczny) czop zbitej krwi wewnątrz naczynia krwionośnego, który zatyka je częściowo albo całkowicie

zakrzepica n
tromboosi
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na powstawaniu w żyłach zakrzepów blokujących przepływ krwi

zakręt ˈzakrɛ̃nt n
mutka
odcinek drogi, na którym zmienia ona kierunek, bieg

zakup ˈzakup n
osto
czynność kupowania czegoś w sklepie lub w Internecie

zakupoholik n
himoshoppailija
osoba uzależniona od robienia zakupów

zakupy zaˈkupɨ n
ostos
czynność kupowania

zakurzony adj
pölyinen
pokryty kurzem; z widoczną warstwą, warstewką kurzu

zakwaterowanie n
majoitus
(turystyka, turystyczny) czasowo zajmowane pomieszczenie mieszkalne

zakąska zaˈkɔ̃w̃ska n
alkupala
potrawa, niewielkie danie podawane przed głównym posiłkiem lub do wódki

zakątek zaˈkɔ̃ntɛk n
sopukka nurkkaus
miejsce położone na uboczu

zakład ˈzakwat n
veto
umowa między osobami będącymi odmiennego zdania, która polega na tym, że osoba, której zdanie okaże się mylne, płaci ustaloną kwotę, przekazuje rzecz materialną lub wartość niematerialną osobie, która ma rację bądź wykonuje jakąś czynność

zakładać zaˈkwadat͡ɕ v
perustaa
organizować i rozpoczynać działalność firmy, instytucji, organizacji itp.

zakładka zaˈkwatka n
kirjanmerkki
(informatyka, informatyczny) pamiętany w przeglądarce internetowej skrót do strony internetowej
kawałek papieru, wstążki wkładany między kartki książki, gdy ktoś chce zaznaczyć miejsce, w którym przerwał czytanie

zakładnik zaˈkwadʲɲik n
panttivanki
(kryminologia, kryminologiczny) osoba przetrzymywana w celu wymuszenia jakiś korzyści;

zakłócenie ˌzakwuˈt͡sɛ̃ɲɛ n
hajaannus
niepożądany sygnał zaburzający pracę czegoś

zaleta zaˈlɛta n
ansio
cecha podwyższająca wartość przedmiotu
etu
dodatnia cecha charakteru

zależeć zaˈlɛʒɛt͡ɕ v
riippua
być uwarunkowanym

zależność zaˈlɛʒnɔɕt͡ɕ n
riippuvuus
uzależnienie, bycie zależnym, niesamodzielnym

zalotka zaˈlɔtka n
ripsientaivutin
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) przyrząd kosmetyczny służący do podkręcania rzęs, kształtem podobny do małych nożyczek, które zamiast ostrz mają zaciskaną na rzęsach końcówkę;

zamach ˈzãmax n
attentaatti
targnięcie się na czyjąś własność lub czyjeś życie

zamach stanu ˈzãmax ˈstãnu n
vallankaappaus
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nagłe przejęcie władzy w państwie przez jednostkę lub grupę osób wbrew obowiązującemu prawu, często z użyciem siły;

zamachowiec ˌzãmaˈxɔvʲjɛt͡s n
salamurhaaja
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba dokonująca zamachu

zambijski zãmˈbʲijsʲci adj
sambialainen
odnoszący się do Zambii, państwa w Afryce

zamek ˈzãmɛk n
linna lukko
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) budynek warowny;
lukko
(technologia, technika, techniczny) mechanizm zamykający drzwi, szuflady;

zamek błyskawiczny ˈzãmɛɡ ˌbwɨskaˈvʲit͡ʃnɨ n
vetoketju
(krawiectwo) zapięcie służące do czasowego łączenia dwóch kawałków tkaniny;

zamek z piasku n
hiekkalinna
konstrukcja z piasku spojonego wilgocią zbudowana na plaży lub w piaskownicy i przypominająca miniaturowy zamek;

zamiar ˈzãmʲjar n
aie
chęć zrobienia czegoś; coś, co się zamierza, planuje

zamiast ˈzãmʲjast preposition
asemasta
słowo wprowadzające zamiennik do słowa lub stanu wspomnianego uprzednio

zamierzać zãˈmʲjɛʒat͡ɕ v
aikoa
planować coś, mieć intencję coś zrobić

zamieszanie ˌzãmʲjɛˈʃãɲɛ n
sekaannus
zamęt, rozgardiasz; sytuacja, w której panuje chaos

zamieć ˈzãmʲjɛ̇t͡ɕ n
lumimyrsky tuisku
(meteorologia, meteorologiczny) śnieg podniesiony z powierzchni ziemi i niesiony przez wiatr;

zamknięty zãˈmʲcɲɛ̃ntɨ adj
kiinni
bez dostępu, odizolowany

zamknąć ˈzãmknɔ̃ɲt͡ɕ v
sulkea
sprawić, że coś przestaje być otwarte, np. okno

zamorski zãˈmɔrsʲci adj
merentakainen
taki, który znajduje się lub pochodzi z terenów leżących za morzem

zamożny zãˈmɔʒnɨ adj
varakas
dysponujący dużym majątkiem

zamrażarka ˌzãmraˈʒarka n
pakastin
urządzenie do zamrażania produktów spożywczych

zamsz zãmʃ n
mokka
(rzemiosło, rzemieślniczy) rodzaj miękkiej w dotyku, nasiąkliwej skóry z delikatnym meszkiem (często owczej lub jeleniej);

zamówienie ˌzãmuˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
tilaus
ustne lub pisemne polecenie dostarczenia lub wykonania czegoś

zamówić zãˈmuvʲit͡ɕ v
tilata
zlecić sprowadzenie przedmiotu, wykonanie usługi, rezerwację miejsca itp.

zanieczyszczenie ˌzãɲɛt͡ʃɨʃˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
saaste
stan bycia zanieczyszczonym

zanim ˈzãɲĩm conjunction
ennen kuin
przed jakimś wydarzeniem

zaoceaniczny adj
valtamerentakainen
taki, który znajduje się lub pochodzi z terenów leżących za oceanem

zaokrąglony adj
pyöreä
(językoznawstwo, językoznawczy) wymawiany z wargami ułożonymi w kształt koła

zaopatrzenie ˌzaɔpaˈṭʃɛ̃ɲɛ n
hankinta
dostarczenie komuś potrzebnych mu rzeczy

zapach ˈzapax n
haju
węchowe wrażenie zmysłowe;

zapadka n
lukituskynsi
(technologia, technika, techniczny) drobny element jakiegoś mechanizmu powodujący blokadę ruchu czegoś

zapadnia n
luukku
mechanicznie opuszczana lub podnoszona część podłoża

zapalenie ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ n
tulehdus
(medycyna, medyczny) reakcja tkanki organicznej na infekcję, podrażnienie;

zapalenie błędnika n
labyrintiitti
(medycyna, medyczny) proces zapalny obejmujący ucho wewnętrzne, wywołujący m.in. zaburzenia równowagi;

zapalenie mózgu n
aivotulehdus
(medycyna, medyczny) zakażenie ośrodkowego układu nerwowego najczęściej spowodowane infekcją wirusową, rzadziej bakteryjną;

zapalenie okrężnicy n
paksunsuolen tulehdus koliitti
(medycyna, medyczny) stan zapalny występujący w błonie śluzowej okrężnicy

zapalenie osierdzia n
perikardiitti
(medycyna, medyczny) stan zapalny blaszek osierdzia;

zapalenie oskrzeli ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ɔˈskʃɛlʲi n
keuhkoputkentulehdus
(medycyna, medyczny) stan zapalny błony śluzowej oskrzeli;

zapalenie pęcherza moczowego n
virtsarakontulehdus
(medycyna, medyczny) stan zapalny błony śluzowej pęcherza moczowego

zapalenie płuc ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ˈpwut͡s n
keuhkokuume pneumonia
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) stan zapalny miąższu płucnego występujący u ludzi i zwierząt;

zapalenie skóry ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ˈskurɨ n
ihotulehdus
(medycyna, medyczny) proces zapalny w obrębie skóry o różnym podłożu

zapalenie spojówek n
sidekalvontulehdus
(medycyna, medyczny) choroba oczu;

zapalniczka ˌzapalʲˈɲit͡ʃka n
sytytin tupakansytytin
mały pojemniczek z gazem (lub z benzyną) służący do zapalania, niecenia ognia;

zapasy zaˈpasɨ n
sylipaini
(sport, sportowy) konkurencja polegający na fizycznym zmaganiu się dwóch zawodników lub zawodniczek;

zapał ˈzapaw n
into
(książkowy) stan ogromnego podniecenia, gotowość do działania

zapałka zaˈpawka n
tulitikku
cienki, krótki patyczek zakończony łebkiem z masy zapalającej się przy potarciu o draskę;

zapaść ˈzapaɕt͡ɕ n
kollapsi
(medycyna, medyczny) stan ostrej niewydolności krążenia połączony z nagłym spadkiem ciśnienia krwi

zapiekanka ˌzapʲjɛˈkãnka n
laatikko
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie zapiekane w piekarniku, składającego się z różnych składników;

zapinać zaˈpʲĩnat͡ɕ v
napittaa
łączyć dwa brzegi tkaniny przy pomocy guzików, haftek, zatrzasków, zamka błyskawicznego itp.

zapis ˈzapʲis n
tallenne
trwały ślad powstały na skutek rejestracji lub zapisania
zapisanie, rejestracja czegoś

zapis nutowy n
nuottiviivasto
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) umowny układ znaków graficznych służący do utrwalania utworów muzycznych i przekazywania ich innym

zapisywać ˌzapʲiˈsɨvat͡ɕ v
kirjata
(informatyka, informatyczny) zachowywać dane w pamięci

zapięcie zaˈpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɛ n
kiinnitin
element umożliwiający powtarzalne łączenie i rozłączanie części większej całości

zaplecze n
huoltotilat
pomieszczenie pomocnicze

zapobiegawczy adj
ennaltaehkäisevä
przeznaczony do zapobiegania czemuś niekorzystnemu

zapobiegać ˌzapɔˈbʲjɛɡat͡ɕ v
ehkäistä
nie dopuszczać (do czegoś), nie pozwalać (na coś), zabezpieczać się (przed czymś)

zapominalski adj
huonomuistinen muistamaton
taki, który ma skłonność do łatwego / szybkiego zapominania czegoś przez roztargnienie

zapominać ˌzapɔ̃ˈmʲĩnat͡ɕ v
unohtaa
tracić coś z pamięci, przestawać pamiętać o czymś
gubić coś, zostawiać coś gdzieś (= zapominać (1.1) zabrać coś ze sobą)

zapożyczenie ˌzapɔʒɨˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
lainasana
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona z języka obcego;

zapraszać zaˈpraʃat͡ɕ v
kutsua
zachęcać kogoś do zrobienia czegoś lub skorzystania z czegoś
proponować komuś, aby przyszedł w odwiedziny

zaprawa n
laasti
(budownictwo) półpłynny, krzepliwy lepik mineralny służący w budownictwie za spoinę lub okładzinę;

zaproszenie ˌzaprɔˈʃɛ̃ɲɛ n
kutsu
informacja o byciu mile widzianym w roli uczestnika określonego zdarzenia
kartka papieru wyrażająca taką informację

zaprzeczalność n
kiistettävyys
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest zaprzeczalne

zaprzeczenie n
kieltosana
wypowiedź zaprzeczająca czemuś, przeczenie, negacja

zapytać zaˈpɨtat͡ɕ v
kysyä
zadać pytanie

zapłacić zaˈpwat͡ɕit͡ɕ v
maksaa
aspekt dokonany od: płacić

zapłata zaˈpwata n
korvaus
należność za coś

zapłodnienie ˌzapwɔdʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
hedelmöitys
(biologia, biologiczny) dokonanie połączenia komórki jajowej z plemnikiem;

zapłon n
syttyminen
(fizyka, fizyczny) (motoryzacja) układ umożliwiający zapłon (1.1)

zarabiać zaˈrabʲjät͡ɕ v
tienata
dostawać regularnie pieniądze za wykonywaną pracę

zaradność n
neuvokkuus
cecha tego, kto jest zaradny

zaratusztrianizm ˌzaratuʃtrʲˈjä̃ɲism̥ n
zarathustralaisuus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z religii monoteistycznych;

zaraźliwy adj
tarttuva
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) łatwo szerzący się między organizmami

zarażenie ˌzaraˈʒɛ̃ɲɛ n
infektio
(rzeczownik odczasownikowy) od zarazić

zardzewiały adj
ruosteinen
zniszczony przez rdzę

zarodek zaˈrɔdɛk n
sikiö
(biologia, biologiczny) organizm powstały z podziałów zygoty

zarodnik zaˈrɔdʲɲik n
itiö
(biologia, biologiczny) komórka służąca do bezpłciowego rozmnażania się roślin zarodnikowych i grzybów;

zarost ˈzarɔst n
kasvojen karvoitus
owłosienie w dolnej części twarzy

zarozumiały ˌzarɔzũˈmʲjawɨ adj
itsekäs
mający zbyt wysokie mniemanie o sobie, nadmiernie wychwalający swoją osobę

zarzut ˈzaʒut n
moite vastalause nuhde
słownie sformułowane zastrzeżenie wobec kogoś lub czyjegoś zachowania

zarzynać v
teurastaa
zabijać ostrym narzędziem

zarządzanie ˌzaʒɔ̃nˈd͡zãɲɛ n
hallinto
sprawowanie nad czymś zarządu

zaręczyny n
kihlaus
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) obrzęd wyrażenia woli bycia razem w małżeństwie;

zasada zaˈsada n
emäs alkali
(chemia, chemiczny) związek chemiczny cząsteczek składających się z atomu pierwiastka metalicznego i grupy wodorotlenowej;
periaate
reguła rządząca czymś

zasadzka zaˈsat͡ska n
tuliylläkkö
pułapka przygotowana w celu schwytania lub wyrządzenia komuś zła, krzywdy

zasiek ˈzaɕɛk n
murros
(wojskowość, wojskowy) zapora lub ogrodzenie z drutu kolczastego, zwykle prowizoryczne

zasilacz zaˈɕilat͡ʃ n
teholähde
urządzenie, które dostarcza energię elektryczną o określonych parametrach do innego urządzenia

zasięg ˈzaɕɛ̃ŋk n
kantama
obszar występowania lub działania jakiegoś zjawiska albo czyjegoś wpływu

zaskoczenie ˌzaskɔˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
yllätys
zdziwienie wywołane przez coś czego się nie spodziewamy, czego nie oczekujemy, z czym się nie liczymy

zaskroniec zaˈskrɔ̃ɲɛt͡s n
rantakäärme
(zoologia, zoologiczny) niejadowity wąż występujący na terenach podmokłych Europy, Azji i Afryki;

zasmażka zaˈsmaʃka n
roux
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zagęszczacz do zup, sosów otrzymywany przez zasmażenie mąki z tłuszczem;

zasnąć ˈzasnɔ̃ɲt͡ɕ v
nukahtaa
przejść w stan snu, spania; zacząć spać

zasolenie n
suolapitoisuus
ilość soli (w procentach) w danym zbiorniku wodnym,

zastaw n
pantti
(ekonomia, ekonomiczny) czasowe posiadanie przedmiotu stanowiącego zabezpieczenie spłaty długu; także: oddanie czegoś jako zabezpieczenie długu
(ekonomia, ekonomiczny) rzecz, pieniądz stanowiąca zabezpieczenie spłaty długu

zastawa zaˈstava n
astiasto
(książkowy) komplet naczyń stołowych i sztućców

zastawiać v
virittää
urządzać zasadzkę, umieszczać pułapkę, sieci, itp.

zastawka n
läppä
(anatomia, anatomiczny) błoniasty fałd zapobiegający cofaniu się płynu

zastrzeżenie ˌzasṭʃɛˈʒɛ̃ɲɛ n
varaus
krytyczna uwaga

zastrzyk ˈzasṭʃɨk n
ruiskutus
(medycyna, medyczny) zabieg bezpośredniego wprowadzenie do organizmu leku za pomocą igły
(medycyna, medyczny) (potocznie, potoczny) pojedyncza wstrzykiwana dawka leku

zastój n
staasi
(medycyna, medyczny) upośledzony odpływ płynu ustrojowego

zaszczyt ˈzaʃt͡ʃɨt n
kunnia
coś, co jest powodem do dumy; wyróżnienie, docenienie

zasób ˈzasup n
voimavara
posiadane doświadczenie, wiedza, umiejętności

zasób naturalny n
luonnonvara
(ekonomia, ekonomiczny) twór organiczny ((na przykład) ekosystem) i nieorganiczny ((na przykład) woda, minerał), który jest wykorzystywany przez człowieka w celach produkcyjnych i konsumpcyjnych;

zasłona zaˈswɔ̃na n
verho
tkanina ograniczająca ilość światła wpadającego do pomieszczenia;

zasłona dymna n
savuverho
(przenośnie, przenośnia) pozorowane działanie dla odwrócenia uwagi od czegoś istotnego
(wojskowość, wojskowy) chmura dymu służąca do ukrycia własnych działań i dezorientacji przeciwnika;

zasługa zaˈswuɡa n
ansio
godny docenienia, wartościowy rezultat czyjegoś działania

zasłużenie ˌzaswuˈʒɛ̃ɲɛ adv
ansaitusti
zgodnie z czyimiś zasługami, słusznie, tak, jak się komuś należy

zatoczka n
lahti
mała zatoka

zatoka zaˈtɔka n
lahti
(geografia, geograficzny) część zbiornika wodnego (oceanu, morza, jeziora) wcinająca się w ląd;

zator n
embolia
(medycyna, medyczny) zaczopowanie naczynia krwionośnego przez wędrujące ciało obce, np. zakrzep
liikenneruuhka
powstanie przeszkody w jakimś ruchu, zablokowanie przepływu

zatrucie n
myrkyttäminen
(medycyna, medyczny) (toksykologia) stan chorobowy spowodowany dostaniem się substancji trującej do organizmu

zatrucie pokarmowe n
ruokamyrkytys
(medycyna, medyczny) dolegliwość występująca po zjedzeniu pokarmu zarażonego wirusami lub bakteriami ((na przykład) salmonellą, gronkowcem);

zatrudnienie ˌzatrudʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
työllistäminen
(rzeczownik odczasownikowy) od zatrudnić

zatrudniony adj
virkailija
mający zatrudnienie

zatrudniony n
virkailija
człowiek posiadający zatrudnienie

zatrzymanie ˌzaṭʃɨ̃ˈmãɲɛ n
pysähdys
pozbawienie kogoś wolności

zaufanie ˌza<sup>w</sup>uˈfãɲɛ n
luottamus usko
przeświadczenie, że można komuś ufać

zauważalny adj
havaittava
(przenośnie, przenośnia) znaczny
dający się zauważyć

zauważyć ˌza<sup>w</sup>uˈvaʒɨt͡ɕ v
huomata
dostrzec coś, patrząc w jakimś kierunku
huomauttaa
zrobić uwagę, uświadomić kogoś o czymś

zaułek zaˈ<sup>w</sup>uwɛk n
kuja
niedługa, wąska uliczka, znajdująca się zwykle między budynkami, niemająca wylotu

zawartość zaˈvartɔɕt͡ɕ n
sisältö
ilość jakiegoś składnika w czymś

zawał serca ˈzavaw ˈsɛrt͡sa n
sydäninfarkti
(medycyna, medyczny) (zobacz) zawał mięśnia sercowego;

zawias n
sarana
(technologia, technika, techniczny) połączenie ruchome złożone z dwóch części złączonych przegubowo, do mocowania wiek, włazów, skrzydeł drzwi i okien

zawierać zaˈvʲjɛrat͡ɕ v
sisältää
mieć coś wewnątrz siebie, mieć coś za składnik siebie, składać się

zawieszenie ˌzavʲjɛˈʃɛ̃ɲɛ n
keskeytys
(motoryzacja) układ elementów, które łączą koła z podwoziem pojazdu;
(rzeczownik odczasownikowy) od zawiesić

zawieszenie broni ˌzavʲjɛˈʃɛ̃ɲɛ ˈbrɔ̃ɲi n
aselepo
umówione zaprzestanie walk przez wszystkie strony na wszystkich frontach;

zawietrzna zaˈvʲjɛṭʃna n
suojanpuoli
(morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) burta przeciwna do tej, na którą wieje wiatr

zawietrzny zaˈvʲjɛṭʃnɨ adj
leenpuoleinen
(geografia, geograficzny) / (morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) znajdujący się po przeciwnej stronie niż ta, na którą wieje wiatr

zawilec zaˈvʲilɛt͡s n
vuokko
(botanika, botaniczny) Anemone L., rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych;

zawilec gajowy n
valkovuokko
(botanika, botaniczny) Anemone nemorosa L., bylina z rodziny jaskrowatych kwitnąca na biało;

zawiniątko n
pakka
niewielki pakunek owinięty papierem lub suknem

zawistny zaˈvʲistnɨ adj
kateellinen
pełen zawiści, odczuwający zawiść; (także, też) świadczący o zawiści

zawroty głowy zaˈvrɔtɨ ˈɡwɔvɨ n
huimaus
(medycyna, medyczny) nieprzyjemne, subiektywne odczucie wirowania lub braku równowagi;

zawstydzony ˌzafstɨˈd͡zɔ̃nɨ adj
häpeissään
odczuwający zawstydzenie, wstyd

zawsze ˈzafʃɛ pronoun
aina
w każdym momencie i sytuacji, bez przerwy

zawód ˈzavut n
ammatti
czynność, którą ktoś wykonuje, by zdobyć pieniądze

zawór ˈzavur n
venttiili
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zamykania otworów;

zawór bezpieczeństwa ˈzavur ˌbɛspʲjɛˈt͡ʃɛ̃j̃stfa n
varoventtiili
(technologia, technika, techniczny) rodzaj zaworu stosowany w celach ochronnych,

zazdrosny zazˈdrɔsnɨ adj
kateellinen
odczuwający zazdrość o coś; taki, który chce mieć coś całkowicie na własność
mustasukkainen
taki, który boi się o coś własnego; podejrzliwy wobec wierności osoby, z którą jest w związku

zazdrościć v
kadehtia
odczuwać zazdrość z braku czegoś, chcieć mieć coś, co ma ktoś inny

zazdrość ˈzazdrɔɕt͡ɕ n
kateus
uczucie chęci posiadania czegoś należącego do innej osoby, robienia tego, co ona
mustasukkaisuus
podejrzenie, że ukochana osoba mogłaby nie być wierna

zazdrość o członek n
peniskateus
(psychologia, psychologiczny) termin psychoanalityczny będący żeńskim odpowiednikiem kompleksu kastracyjnego;

zazwyczaj zaˈzvɨt͡ʃaj adv
tavallinen
w większości przypadków

zaćmienie zaˈt͡ɕmʲjɛ̇̃ɲɛ n
pimennys
(astronomia, astronomiczny) zjawisko pozornego znikania ciała niebieskiego wywołane przez jego przesłanianie lub wejście w cień;

załoga zaˈwɔɡa n
miehistö
grupa ludzi obsługująca jakiś pojazd

założyciel n
perustaja
ktoś, kto coś założył lub dał czemuś początek

załącznik zaˈwɔ̃n͇t͡ʃʲɲik n
liite
dokument uzupełniający treść innego dokumentu lub dzieła książkowego, część addendum
liitetiedosto liite
plik dołączony do wiadomości e-mail

zaświaty zaˈɕfʲjatɨ n
manala
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce poza światem realnym, gdzie przebywają zmarli

zażenowanie n
häpeä
poczucie zakłopotania i wstydu

zbawienny adj
hyödyllinen
niosący zbawienie, ratujący przed czymś

zbawić v
pelastaa
wyciągnąć kogoś z opresji, uratować

zbieg okoliczności ˈzbʲjɛk ˌɔkɔlʲit͡ʃˈnɔɕt͡ɕi n
yhteensattuma
przypadkowe, równoczesne nastąpienie dwóch lub więcej wydarzeń pozostających w pewnej relacji do siebie

zbiegać v
supeta
łączyć się w jednym miejscu

zbieranina n
sekalainen sakki
(pogardliwie, pogardliwy) przypadkowy i niedopasowany zbiór osób lub rzeczy

zbieżność n
suppeneminen
schodzenie się w jednym punkcie

zbieżny adj
suppeneva
zbiegający się w jednym punkcie

zbiorczy adj
kokonainen
taki, w którym coś się zbiera

zbiornik ˈzbʲjɔrʲɲik n
säiliö
przedmiot przeznaczony do zbierania, przechowywania lub transportu materiałów, zwłaszcza cieczy i gazów

zbiór zbʲjur n
joukko
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) kolekcja niepowtarzających się elementów;
grupa, pewna liczba czegoś traktowana jako jedna całość
kokoelma
zbiór (1.1) wszystkich przedmiotów o jakiejś cesze należących do kogoś

zboczeniec zbɔˈt͡ʃɛ̃ɲɛt͡s n
pervo
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek o nienormalnych zachowaniach, zwłaszcza seksualnych

zboże ˈzbɔʒɛ n
vilja
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina z rodziny traw, uprawiana dla jadalnego ziarna

zbrodnia ˈzbrɔdʲɲa n
rikos
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) bardzo ciężkie przestępstwo;

zbrodnia przeciwko ludzkości n
rikos ihmisyyttä vastaan
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrodnicze działanie wymierzone w pewną grupę społeczną, łamiące podstawowe prawa człowieka, motywowane najczęściej pobudkami politycznymi, rasowymi czy religijnymi;

zbrodnia wojenna ˈzbrɔdʲɲa vɔˈjɛ̃nːa n
sotarikos
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) działanie poważnie naruszające prawa i zwyczaje wojenne, a także bulwersujące międzynarodową moralność i powagę traktatów;

zbrodniarz n
rikollinen
człowiek, który popełnił zbrodnię

zbroja ˈzbrɔja n
haarniska
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) okrycie ochronne wojownika (niekiedy konia, słonia bojowego), zabezpieczające przed ciosami;

zbyt zbɨt adv
liika
nadmiernie, w nadmiarze, za bardzo, przesadnie

zbłąkana owieczka zbwɔ̃ŋˈkãna ɔˈvʲjɛt͡ʃka n
eksynyt lammas
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o kimś, kto zbłądził, odszedł od swej wiary, nie przestrzegał aksjomatów danej wiary
o kimś, kto odłączył się od jakiejś grupy, odrzucił jej zasady

zdalny ˈzdalnɨ adj
etä-
taki, który może być przeprowadzany na odległość

zdanie ˈzdãɲɛ n
lause virke
(gramatyka) wypowiedzenie posiadające orzeczenie (osobową formę czasownika)

zdanie podrzędne ˈzdãɲɛ pɔḍˈʒɛ̃ndnɛ n
sivulause
(gramatyka) w zdaniu złożonym: zdanie określające zdanie nadrzędne

zdarzenie zdaˈʒɛ̃ɲɛ n
tapahtuma
(informatyka, informatyczny) zapis zajścia w systemie komputerowym określonej sytuacji;
(matematyka, matematyczny) podzbiór przestrzeni probabilistycznej, symbolizujący pewien zestaw wyników eksperymentu;
coś, co miało miejsce; co zdarzyło się

zdecydować ˌzdɛt͡sɨˈdɔvat͡ɕ v
päättää
podjąć decyzję

zderzacz n
törmäytin
urządzenie, które ma za zadanie coś zderzać

zderzak ˈzdɛʒak n
puskuri
(motoryzacja) element pojazdu służący do złagodzenia zderzenia pojazdu z drugim pojazdem lub przeszkodą;

zderzenie zdɛˈʒɛ̃ɲɛ n
törmäys yhteentörmäys
gwałtowne uderzenie się poruszających się obiektów

zdesperowany ˌzdɛspɛrɔˈvãnɨ adj
epätoivoinen
taki, który stracił nadzieję na coś, jest ogarnięty desperacją

zdobycz ˈzdɔbɨt͡ʃ n
saalis
rzecz, która została zdobyta
ofiara upolowana przez drapieżnika, myśliwego lub wędkarza

zdolność ˈzdɔlnɔɕt͡ɕ n
kyky
naturalna sprawność i możliwość robienia czegoś
umiejętność zrobienia czegoś, predyspozycja do szybkiego opanowywania umiejętności

zdolny ˈzdɔlnɨ adj
kykenevä pystyvä
będący w stanie wykonać określoną czynność
taitava
taki, który ma talent, zdolności; jest uzdolniony

zdrada ˈzdrada n
petos
działanie na szkodę narodu lub kraju

zdrada stanu ˈzdrada ˈstãnu n
maanpetos
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przestępstwo wymierzone przeciw najistotniejszym interesom państwa, jego bezpieczeństwu lub ustrojowi;

zdradzać ˈzdrad͡zat͡ɕ v
pettää
złamać przysięgę wierności w związku, zwykle przez odbycie stosunku seksualnego z inną osobą niż osoba, z którą jest się w związku

zdrobnienie zdrɔbʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
deminutiivi diminutiivi
(gramatyka) oznaczenie przedmiotu mniejszego w stosunku do poprzedniego, oznaczać może pieszczotliwy lub pogardliwy stosunek mówiącego do obiektu;

zdrowie ˈzdrɔvʲjɛ n
terveys
stan organizmu, który funkcjonuje prawidłowo (przeciwieństwo choroby)

zdrowy ˈzdrɔvɨ adj
terve hyvinvoiva
dobry dla zdrowia
terve terveellinen hyvinvoipa
taki, który nie cierpi na żadną chorobę, ma się dobrze

zdumienie zdũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
ällistys
(rzeczownik odczasownikowy) od zdumieć, stan zaskoczenia

zdumiewający adj
hämmästyttävä
taki, który budzi zdumienie

zdumiony adj
hämmästynyt
znacznie zdziwiony; wyrażający zdumienie

zebra ˈzɛbra n
seepra
(zoologia, zoologiczny) afrykański ssak z rodziny koniowatych z charakterystycznymi pasami na sierści;

zebroid zɛˈbrɔ<sup>j</sup>it n
sebroidi
(zootechnika, zootechniczny) krzyżówka zebry z innym koniowatym;

zefir ˈzɛfʲir n
tuulenhenkäys leuto länsituuli
(meteorologia, meteorologiczny) (poetycki, poetycko) (także (środowiskowy) (rybołówstwo, rybacki)) łagodny i ciepły wiatr

zegar ˈzɛɡar n
kello
przyrząd przeznaczony do mierzenia i wskazywania właściwego czasu;

zegar słoneczny ˈzɛɡar swɔ̃ˈnɛt͡ʃnɨ n
aurinkokello
zegar określający czas na podstawie pozycji słońca;

zegarek zɛˈɡarɛk n
kello rannekello
niewielkich rozmiarów zegar

zegarmistrz zɛˈɡarmʲisṭʃ n
kelloseppä
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się naprawą zegarów, zegarków;

zegarynka ˌzɛɡaˈrɨ̃nka n
Neiti Aika
(potocznie, potoczny) automat telefonicznie podający czas

zelota zɛˈlɔta n
selootti
(książkowy) gorliwy, fanatyczny entuzjasta, wyznawca jakiejś idei lub religii

zemsta ˈzɛ̃msta n
kosto
odwet za krzywdy

zemsta Montezumy ˈzɛ̃msta ˌmɔ̃ntɛˈzũmɨ idiom
Montezuman kosto
(medycyna, medyczny) niedomaganie trawienne objawiające się m.in. biegunką, trwające zwykle dwa dni, którego doznają turyści w Meksyku

zen zɛ̃n n
zen
szkoła buddyzmu mahajany rodem z Japonii;

zenit ˈzɛ̃ɲit n
zeniitti
(astronomia, astronomiczny) najwyżej położony punkt na niebie;

zero ˈzɛrɔ n
nolla
liczba 0;

zerowy zɛˈrɔvɨ adj
nollas
identyfikowany przez zero; taki, który w określonym porządku liczenia poprzedza pierwszy

zerwać ˈzɛrvat͡ɕ v
erota
(potocznie, potoczny) skończyć związek z kimś

zespolony adj
kompleksi-
(matematyka, matematyczny) będący liczbą zespoloną lub przyjmujący wartości będące liczbami zespolonymi
(matematyka, matematyczny) powiązany z liczbami zespolonymi

zespół ˈzɛspuw n
oireyhtymä
(medycyna, medyczny) występowanie wad wrodzonych, urazów lub objawów chorobowych w charakterystycznym zestawieniu;
ryhmä
grupa osób realizująca wspólny cel;
yhtye
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) grupa muzyków występująca razem na scenie

zespół Aspergera n
Aspergerin oireyhtymä
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) łagodne zaburzenie rozwoju ze spektrum autyzmu, którego głównym objawem jest trudność w nawiązywaniu i podtrzymywaniu relacji międzyludzkich;

zespół Downa n
Downin oireyhtymä
(medycyna, medyczny) zespół wad wrodzonych spowodowany obecnością dodatkowego chromosomu 21;

zespół Guillaina-Barrégo n
Guillain-Barrén oireyhtymä
(medycyna, medyczny) ostry, zapalny stan chorobowy dotyczący nerwów o nieznanej etiologii;

zespół Sjögrena n
Sjögrenin oireyhtymä Sjögrenin syndrooma
(medycyna, medyczny) choroba autoimmunizacyjna z powstawaniem nacieków limfocytarnych w obrębie gruczołów wydzielania zewnętrznego, charakteryzująca się suchością śluzówek, zwłaszcza jamy ustnej i spojówek;

zespół kanału nadgarstka ˈzɛspuw kãˈnawu nadˈɡarstka n
rannekanavaoireyhtymä
(medycyna, medyczny) zaburzenie będące neuropatią uciskową nerwu pośrodkowego na poziomie kanału nadgarstka

zespół lęku uogólnionego n
yleistynyt ahdistuneisuushäiriö
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie, któremu towarzyszy obecność uporczywego lęku nie wiążącego się z żadnym określonym czynnikiem;

zespół napięcia przedmiesiączkowego ˈzɛspuw naˈpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕa ˌpʃɛdmʲjɛ̇ɕɔ̃n͇t͡ʃkɔˈvɛɡɔ n
kuukautisia edeltävä oireyhtymä premenstruaalisyndrooma
(medycyna, medyczny) zespół objawów psychicznych, fizycznych i emocjonalnych występujący od kilku do kilkunastu dni przed menstruacją, ustępujący z chwilą jej rozpoczęcia;

zespół policystycznych jajników n
munasarjojen monirakkulaoireyhtymä
(medycyna, medyczny) zaburzenie endokrynne dotykające kobiety w wieku reprodukcyjnym;

zestaw ˈzɛstaf n
lajitelma
całość, zbiór składający się z różnych elementów, przedmiotów

zeszyt ˈzɛʃɨt n
vihko
(edukacja, edukacyjny) kartki papieru złożone w całość służące do zapisywania;

zeszły ˈzɛʃwɨ adj
viime
taki, który minął, odbył się już i należy do przeszłości; poprzedni, przed tym, który jest teraz (najczęściej w odniesieniu do czasu)

zet zɛt n
tset
nazwa litery „z”, trzydziestej litery polskiego alfabetu

zewnętrzny zɛˈvnɛ̃nṭʃnɨ adj
ulko-
taki, który znajduje się poza czymś (poza obrębem); taki, który widać na zewnątrz

zez zɛs n
karsastus
(medycyna, medyczny) nierównoległe ustawienie gałek ocznych względem siebie, powodujące nieprawidłowe widzenie;

zeznanie zɛˈznãɲɛ n
todistajanlausunto
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) oficjalne wyjaśnienia złożone w sądzie lub przed innymi władzami

zezowaty adj
kierosilmäinen
taki, który ma zeza

zgaga ˈzɡaɡa n
närästys
(medycyna, medyczny) uczucie pieczenia w przełyku

zgnilec amerykański ˈzʲɟɲilɛt͡s ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci n
esikotelomätä
(weterynaria, weterynaryjny) (pszczelarstwo, pszczelarski) choroba bakteryjna czerwiu pszczelego;

zgodność ˈzɡɔdnɔɕt͡ɕ n
compliance
cecha tego, co jest z czymś zgodne, nie jest sprzeczne

zgromadzenie ˌzɡrɔ̃maˈd͡zɛ̃ɲɛ n
kokous
zespół ludzi reprezentujących daną społeczność i stanowiących jakąś władzę, przedstawicielstwo
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zgrupowanie osób mające na celu obrady lub wyrażenie jakiegoś stanowiska;

zgryźliwy zɡrɨʑˈlʲivɨ adj
ivallinen
świadczący o zgryźliwości

zgrzebło n
suka
(zootechnika, zootechniczny) metalowy przyrząd do czyszczenia zwierząt (zwłaszcza zwierząt gospodarskich) i usuwania sierści ze szczotki do czesania zwierząt;

zgubny ˈzɡubnɨ adj
tappava
prowadzący do zguby

ziarno ˈʑarnɔ n
jyvä
(botanika, botaniczny) nasiono zbóż, trawy, itp.; również porcja tych nasion;

zielarstwo ʑɛˈlarstfɔ n
herbalismi kasvilääkintä
dział wiedzy zajmujący się zagadnieniami hodowli, uprawy, zbioru, suszenia, pakowania i przechowywania ziół i roślin leczniczych;

zielarz ˈʑɛlaʃ n
kasvisparantaja
specjalista w dziedzinie zielarstwa, leczący za pomocą ziół

ziele angielskie n
maustepippuri
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suszone owoce korzennika lekarskiego stosowane jako przyprawa;

zieleniec n
viheralue
(architektura, architektoniczny) zwarty przestrzennie teren zieleni o niedużej powierzchni;
vihreäkivi
(geologia, geologiczny) rodzaj masywnej skały metamorficznej;

zieleń ˈʑɛlɛ̃ɲ n
vihreä
kolor zielony

zielnik ˈʑɛlʲɲik n
kasvikokoelma
(dawniej, dawny) książka o ziołach
kolekcja zasuszonych dla celów naukowych roślin
placówka badawcza zajmująca się gromadzeniem okazów roślin, ich zabezpieczaniem, przechowywaniem i udostępnianiem do badań

zielona fala ʑɛˈlɔ̃na ˈfala idiom
vihreä aalto
(potocznie, potoczny) system sterowania sygnalizacją świetlną na kolejnych skrzyżowaniach umożliwiający przejazd ważnym ciągiem komunikacyjnym bez zatrzymywania się

zielona herbata ʑɛˈlɔ̃na xɛrˈbata n
vihreä tee
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój przyrządzany wyłącznie z liści herbaty chińskiej, które zostały poddane minimalnemu utlenianiu w czasie przetwarzania

zielone światło n
vihreä valo
zgoda, pozwolenie

zielonooki ˌʑɛlɔ̃nɔˈːci adj
vihreäsilmäinen
(książkowy) taki, który ma zielone oczy

zielonoświątkowiec n
helluntailainen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wierny należący do wspólnoty pentekostalnej

zielony ʑɛˈlɔ̃nɨ adj
vihreä
o roślinach, owocach: taki, który nie osiągnął dojrzałości, będący w stadium poprzedzającym dojrzałość; niedojrzały
(lekceważąco, lekceważący) (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) niedoświadczony, niewyrobiony, niemający rozeznania w jakiejś dziedzinie, zwykle młody
vihreä kokematon
mający kolor czwartego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej trawy, szmaragdu, malachitu itp.; mający kolor pochodny, powstały ze zmieszania kolorów podstawowych: żółtego i niebieskiego;

zielony ludzik n
pieni vihreä mies pieni vihreä ukkeli
(żartobliwie) (fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) rzekomy przybysz z kosmosu o zielonej skórze

zielsko n
varvikko
(potocznie, potoczny) roślina dziko rosnąca lub zbiorowisko takich roślin

ziemia ˈʑɛ̃mʲja n
maa
grunt, podłoże (także w budynku)
maaperä
gleba

ziemia niczyja n
ei-kenenkään-maa
(geografia, geograficzny) obszar niezamieszkały, nie należący do nikogo; w czasach kolonialnych – obszar niepodbity

ziemniak ˈʑɛ̃mʲɲak n
peruna
(botanika, botaniczny) Solanum tuberosum L., roślina z rodziny psiankowatych, o jadalnych bulwach;
(spożywczy) warzywo z bulwy ziemniaka (1.1)

ziemnokraska n
marhi
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Brachypteraciidae;

ziewać ˈʑɛvat͡ɕ v
haukotella
szeroko otwierać usta, wydając charakterystyczny przeciągły odgłos z powodu senności lub znudzenia

ziewnięcie ʑɛvʲˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ n
haukotus
(rzeczownik odczasownikowy) od ziewnąć

ziggurat zʲikˈːurat zʲiˈɡurat n
zikkurat
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) starożytna bliskowschodnia budowla sakralna,

zika ˈzʲika n
zikavirus
(medycyna, medyczny) wirus przenoszony przez komary, który rozprzestrzenił się w Azji, Ameryce i Europie;

zima ˈʑĩ.ma n
talvi
najchłodniejsza z 4 astronomicznych (lub 6 klimatycznych) pór roku;

zimna wojna ˈʑĩmna ˈvɔjna n
kylmä sota Kylmä sota
(historia, historyczny, historycznie) okres napięcia pomiędzy Związkiem Radzieckim a Stanami Zjednoczonymi istniejący w drugiej połowie dwudziestego wieku;

zimne ognie ˈʑĩmnɛ ˈɔɟɲɛ n
tähtisadetikku
niewielkie fajerwerki do użytku domowego w formie pręcika, na którym spala się substancja wytwarzająca snop iskier;

zimno ˈʑĩmnɔ n
kylmä
odczuwalna subiektywnie niska temperatura

zimny ˈʑĩmnɨ adj
kylmä
mający (względnie) niską temperaturę, wywołujący uczucie zimna

zimny palec ˈʑĩmnɨ ˈpalɛt͡s n
kylmäsormi
(technologia, technika, techniczny) (środowiskowy) końcowa część kriostatu, przewodząca zimno do badanego urządzenia

zimorodek ˌʑĩmɔˈrɔdɛk n
kuningaskalastaja
(ornitologia, ornitologiczny) Alcedo atthis, niewielki, kolorowy ptak żywiący się rybami, które zdobywa, nurkując;

zimować v
talvehtia
spędzać zimę w określonym miejscu

zimowy ʑĩˈmɔvɨ adj
talvi-
przystosowany do warunków panujących w zimie
talvinen talvi-
typowy dla zimy, związany z zimą, odbywający się w zimie

zimozielony ˌʑĩmɔʑɛˈlɔ̃nɨ adj
ikivihanta
(botanika, botaniczny) (odnośnie rośliny) mający liście zimą

ziołosiek n
silpoja
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju Phytotoma

ziołowy ʑɔˈwɔvɨ adj
yrtti-
zrobiony z ziół, składający się z ziół

zięba ˈʑɛ̃mba n
peippo
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki, melodyjnie śpiewający i barwny ptak z gatunku zięba zwyczajna, Fringilla coelebs;

zięba zwyczajna n
peippo
(ornitologia, ornitologiczny) Fringilla coelebs Linnaeus, mały ptak z rodziny łuszczakowatych;

zięć ʑɛ̇̃ɲt͡ɕ n
vävy
mąż córki

zjawa ˈzʲjava n
ilmestys
duch osoby zmarłej

zjawisko zʲjaˈvʲiskɔ n
ilmiö
naturalny proces pozostający w zasięgu percepcji człowieka;

zjazd zʲjast n
syöksylasku
(sport, sportowy) konkurencja narciarska polegająca na jak najszybszym zjechaniu z ośnieżonego stoku góry po określonej trasie
czynność jazdy w dół

zjednoczony adj
yhdistynyt
połączony dla wspólnej sprawy

zjełczały adj
eltaantunut
(spożywczy) pozbawiony wartości spożywczych z powodu utleniania się tłuszczu

zjeżdżalnia zʲjɛʒˈd͡ʒalʲɲa n
liukumäki
urządzenie do zabawy z gładką, pochyłą powierzchnią, po której można zsuwać się na pupie;

zlecenie stałe n
maksupalvelusopimus
(handel, handlowy) złożone bankowi polecenie wykonywania przelewów z własnego konta na inne wskazane konto, zwykle w określonych odstępach czasowych;

zlew zlɛf n
tiskiallas pesuallas
naczynie umiejscowione na ścianie pod kranem, połączone z rurą odpływową

zlewka n
dekantterilasi
płaskodenne naczynie laboratoryjne ogólnego użytku zwykle o kształcie cylindrycznym;

zmarszczka ˈzmarʃt͡ʃka n
ryppy
(anatomia, anatomiczny) podłużne zagłębienie skóry powstające w wyniku starzenia się lub ruchów mimicznych

zmartwienie zmartˈfʲjɛ̇̃ɲɛ n
huoli
coś, co martwi, nurtuje, niepokoi

zmartwychwstanie ˌzmartfɨxˈfstãɲɛ n
ylösnousemus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) powstanie z martwych, ożywienie;

zmiana ˈzmʲjãna n
muutos
przejście jakiejś cechy albo rzeczy w inną
työvuoro
grupa pracowników pracująca o danej porze
określony czas doby, kiedy pracuje wyznaczona grupa pracowników

zmieniać ˈzmʲjɛ̇̃ɲät͡ɕ v
muuttaa
nadawać komuś lub czemuś inne właściwości
zamieniać, zastępować coś czymś innym

zmienna ˈzmʲjɛ̃nːa n
muuttuja
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) wielkość, która może przyjmować różne wartości;

zmienny ˈzmʲjɛ̃nːɨ adj
muuttuva
niestały w poglądach, uczuciach (w odniesieniu do człowieka)
ulegający zmianom

zmierzch zmʲjɛʃx n
hämärä
moment doby przed zapadnięciem nocy; czas ściemniania się;

zmrocznik gładysz n
horsmakiitäjä
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Deilephila elpenor, gatunek motyla z rodziny zawisakowatych;

zmuszać ˈzmuʃat͡ɕ v
pakottaa
nakłaniać kogoś do zrobienia czegoś; kazać komuś coś zrobić, wywierać nacisk/presję na kogoś

zmydlanie n
saippuoiminen
(rzeczownik odczasownikowy) od zmydlać

zmysł zmɨsw̥ n
aisti
zdolność organizmu do odbierania i analizowania wrażeń określonego rodzaju;

zmywacz do paznokci ˈzmɨvad͡ʒ ˌdɔ‿pazˈnɔct͡ɕi n
kynsilakanpoistoaine
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) substancja służąca do usuwania lakieru do paznokci;

zmywarka zmɨˈvarka n
astianpesukone
(technologia, technika, techniczny) domowe lub przemysłowe urządzenie do mycia naczyń;

zmęczenie zmɛ̃n͇ˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
väsymys
stan mniejszej sprawności, brak energii spowodowany wysiłkiem

zmęczony zmɛ̃n͇ˈt͡ʃɔ̃nɨ participleAdjective
väsynyt
odczuwający zmęczenie, taki, który jest osłabiony fizycznie lub psychicznie ze względu na wysiłek

znachor ˈznaxɔr n
puoskari
(książkowy) człowiek bez uprawnień i bez odpowiedniego wykształcenia medycznego zajmujący się leczeniem ludzi, zwykle za pomocą ziół, zamawiania, guseł, czarów

znaczek pocztowy ˈznat͡ʃɛk pɔt͡ʃˈtɔvɨ n
postimerkki
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) (filatelistyka) mały nalepka przyklejana do koperty (pocztówki, paczki) służący jako środek uiszczenia opłaty za usługi pocztowe (np. usługę przesyłki);

znaczenie znaˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
merkitys
to, co dany wyraz, znak, gest oznacza lub sygnalizuje
wartość, ważność czegoś, waga

znacznie ˈznat͡ʃʲɲɛ adv
huomattavasti
dużo, w dużym stopniu, bardzo

znaczny ˈznat͡ʃnɨ adj
merkittävä
(książkowy) istotny, duży, ważny

znaczyć ˈznat͡ʃɨt͡ɕ v
tarkoittaa
mieć znaczenie, sens

znajda n
löytölapsi
dziecko, które zostało znalezione

znajdować znajˈdɔvat͡ɕ v
löytää
zdobywać to, czego się szuka
(przestarzałe, przestarzały) oceniać coś; określać swoje uczucia, stosunek do czegoś
odkrywać coś wewnątrz czegoś lub na czymś

znajomy znaˈjɔ̃mɨ n
tuttu
taki, którego się zna (osobiście lub z widzenia)

znak znak n
merkki
kształt, któremu przypisuje się określone znaczenie
dźwięk, spojrzenie, gest itp. służący do przekazania informacji

znak drogowy ˈznaɡ drɔˈɡɔvɨ n
liikennemerkki
(motoryzacja) symbol graficzny, świetlny lub napis zawierający informacje, ostrzeżenia, nakazy i zakazy skierowane do użytkowników dróg;

znak końca dowodu n
todistuksen loppu -laatikko
(termin typograficzny) (matematyka, matematyczny) symbol stosowany przez matematyków do oznaczania końca dowodu;

znak wodny ˈznaɡ ˈvɔdnɨ n
vesileima
obraz na papierze widzialny pod światło, uzyskiwany w trakcie jego produkcji;

znak zapytania ˈznaɡ ˌzapɨˈtãɲa n
kysymysmerkki
(językoznawstwo, językoznawczy) znak graficzny ? umieszczany na końcu zdania pytającego;

znalezisko ˌznalɛˈʑiskɔ n
löytö
rzecz znaleziona, która budzi szczególne zainteresowanie

znaleźne n
löytöpalkkio
nagroda należna znalazcy

znaleźć ˈznalɛɕt͡ɕ v
löytää
odszukać coś lub kogoś ukrytego
stać się właścicielem dzięki komuś
uzyskać coś, osiągnąć

znać znat͡ɕ modal
tuntea
mieć informacje na czyjś temat, być komuś w przeszłości przedstawionym
mieć informacje na temat czegoś, mieć z tym do czynienia w przeszłości
umieć coś, wiedzieć

znać jak własną kieszeń ˈznat͡ɕ ˈjaɡ ˈvwasnɔ̃w̃ ˈcɛʃɛ̃ɲ v
tuntea kuin omat taskunsa
znać coś bardzo dobrze, bardzo dokładnie

zniczek ˈzʲɲit͡ʃɛk n
tulipäähippiäinen
(ornitologia, ornitologiczny) Regulus ignicapilla, mały ptak z rodziny mysikrólikowatych;

znieczulać v
nukuttaa
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) stosować leki znoszące odbieranie impulsów uszkadzających i odczuwanie bólu

zniekształcenie n
vääristyminen
przedstawienie czegoś nie tak jak jest

zniknąć ˈzʲɲiknɔ̃ɲt͡ɕ v
hävitä
przestać być w jakimś miejscu
stać się niewidocznym

znikąd pronoun
kuin tyhjästä
w zdaniach twierdzących: (potocznie, potoczny) niespodziewanie

znowu ˈznɔvu adv
jälleen taas
jeszcze raz, ponownie, na nowo, znów, powtórnie, apiać

znudzony znuˈd͡zɔ̃nɨ adj
tylsistynyt
odczuwający nudę; taki, który stracił zainteresowanie czymś

znęcać się ˈznɛ̃nt͡sat͡ɕ‿ɕɛ v
kiusata
robić krzywdę (najczęściej fizyczną), zadawać ból; męczyć, maltretować

zodiak ˈzɔdʲjak n
eläinrata
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) pas firmamentu, ciągnący się wzdłuż ekliptyki, na tle którego przemieszczają się w ciągu roku obserwowane z Ziemi Słońce, Księżyc i planety, podzielony na 12 znaków zodiaku;

zodiakalny ˌzɔdʲjaˈkalnɨ adj
eläinrata-
(przymiotnik) od zodiak

zoisyt zɔˈ<sup>j</sup>isɨt n
zoisiitti
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów grupowych;

zombi ˈzɔ̃mbʲi n
zombi
(etnografia, etnograficzny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) popkulturowa fikcyjna postać z horrorów – żywy trup, zmarły ożywiony np. dzięki magii;

zoo ˈzɔː n
eläintarha
ogród zoologiczny

zoo- ˈzɔː prefix
zoo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze zwierzętami

zoofilia ˌzɔːˈfʲilʲja n
zoofilia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaspokajanie popędu płciowego ze zwierzętami

zoofobia ˌzɔːˈfɔbʲja n
zoofobia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy, nieuzasadniony lęk przed zwierzętami;

zoogeografia ˌzɔːɡɛɔˈɡrafʲja n
eläinmaantiede
nauka o rozmieszczeniu gatunków zwierząt na kuli ziemskiej

zoolatria ˌzɔːˈlatrʲja n
eläintenpalvonta zoolatria
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religijny kult zwierząt, animalizm;

zoolog zɔˈːlɔk n
eläintieteilijä
(biologia, biologiczny) specjalista zajmujący się zoologią

zoologia ˌzɔːˈlɔɟja n
eläintiede zoologia
(biologia, biologiczny) dział biologii, nauka o zwierzętach;

zoonoza ˌzɔɔ̃ˈnɔza n
zoonoosi
(weterynaria, weterynaryjny) (medycyna, medyczny) choroba zakaźna lub pasożytnicza zwierząt, mogąca wtórnie wystąpić u człowieka;

zooplankton ˌzɔːˈplãŋktɔ̃n n
eläinplankton
(zoologia, zoologiczny) ogół organizmów zwierzęcych wchodzących w skład planktonu;

zorza polarna ˈzɔʒa pɔˈlarna n
revontulet
zjawisko świetlne w postaci barwnych pasm obserwowanych na niebie w okolicach podbiegunowych;

zostawać zɔˈstavat͡ɕ v
jäädä
nie odchodzić/odjeżdżać/…, nie ruszać się z miejsca
być pozostałością po czymś, czego już nie ma

zostawiać zɔˈstavʲjät͡ɕ v
hylätä
kłaść, opuszczać coś w jakimś miejscu i odchodzić, nie biorąc tego ze sobą

zośka ˈzɔɕka n
footbag
gra polegająca na podbijaniu zośki (1.1) nogą tak, aby nie upadła lub trafianiu nią do określonego celu;
lotka wykonana z pęczka barwnej włóczki obciążonego ołowianym krążkiem albo mała piłeczka wypełniona piaskiem lub inną sypką substancją

zrozumiałość n
ymmärrettävyys
cecha tego, co zrozumiałe

zrozumiały ˌzrɔzũˈmʲjawɨ adj
ymmärrettävä
dający się wytłumaczyć, możliwy do wytłumaczenia

zrozumiały sam przez się ˌzrɔzũˈmʲjawɨ ˈsãm ˈpʃɛsʲ‿ɕɛ adj
itsestään selvä
niebudzący wątpliwości

zrozumienie ˌzrɔzũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
ymmärrys
wiedza o czymś, umiejętność pojęcia czegoś, pojętność

zrzucić maskę ˈzʒut͡ɕit͡ɕ ˈmaskɛ v
paljastaa
pokazać się takim, jakim się naprawdę jest; przestać udawać, pokazać swoje prawdziwe cechy, charakter

zrzęda n
hapannaama äkäpussi
(potocznie, potoczny) osoba, która ma tendencje do ciągłego narzekania

zrównoważony rozwój n
kestävä kehitys
(ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ochrona środowiska) proces przemian zapewniający zaspokajanie potrzeb obecnego pokolenia bez umniejszania szans rozwojowych przyszłych generacji, m.in. dzięki zintegrowanym działaniom w zakresie rozwoju gospodarczego, społecznego i w zakresie środowiska;

zręcznie adv
ketterästi
w sprawny sposób

zręczny ˈzrɛ̃n͇t͡ʃnɨ adj
näppärä
zwinny

zszywacz ˈsʃɨvat͡ʃ n
nitoja
(biurowość, biurowy) przyrząd służący do łączenia kartek za pomocą metalowych zszywek;

zupa ˈzupa n
keitto soppa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płynna lub półpłynna potrawa, często pierwsze danie obiadu;

zupa nic ˈzupa ˈɲit͡s n
marenkipalloja vaniljakastikkeessa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser w postaci słodkiej zupy z mleka, żółtek, cukru i wanilii;

zurwanizm n
zurvalaisuus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna monistyczna, forma perskiej religii mazdaizmu, opozycyjna wobec zoroastryzmu

zwalniać ˈzvalʲɲät͡ɕ v
sanoa irti
(o pracodawcy) rozwiązywać z pracownikiem stosunek zatrudnienia; pozbawiać kogoś pracy lub stanowiska

zwieracz ˈzvʲjɛrat͡ʃ n
sulkijalihas
(anatomia, anatomiczny) mięsień okrężny tworzący pierścień mięśniowy zamykający naturalne otwory ciała lub ujścia niektórych narządów;

zwierzę ˈzvʲjɛʒɛ ˈzvʲjɛʒɛnta n
eläin elukka
(biologia, biologiczny) organizm cudzożywny o komórkach eukariotycznych, bez ściany komórkowej;

zwierzę domowe ˈzvʲjɛʒɛ dɔ̃ˈmɔvɛ n
kotieläin
zwierzę udomowione przez człowieka, trzymane w domu dla towarzystwa;

zwierzęcość zvʲjɛˈʒɛ̃nt͡sɔɕt͡ɕ n
eläimellisyys
cecha tego, co zwierzęce; natura zwierzęcia

zwierzęcy zvʲjɛˈʒɛ̃nt͡sɨ adj
eläin
związany ze zwierzęciem, pochodzący, otrzymywany ze zwierzęcia

zwinąć się w kłębek ˈzvʲĩnɔ̃ɲt͡ɕ‿ɕɛ ˈf‿kwɛ̃mbɛk v
käpertyä
o sposobie ułożenia ciała, gdy ktoś lub coś skuli się

związek chemiczny ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk xɛ̃ˈmʲit͡ʃnɨ n
kemiallinen yhdiste
(chemia, chemiczny) zbiór trwale połączonych atomów;

związek małżeński n
avioliitto
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (zobacz) małżeństwo

związek zawodowy ˈzvʲjɔ̃w̃zɛɡ ˌzavɔˈdɔvɨ n
ammattiliitto ammattiyhdistys
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organizacja zrzeszająca pracowników w celu reprezentowania i obrony ich wspólnych interesów ekonomicznych i społecznych;

zwolnienie lekarskie zvɔlʲˈɲɛ̇̃ɲɛ lɛˈkarsʲcɛ n
sairasloma sairausloma
(urzędowy) (medycyna, medyczny) zaświadczenie wystawiane przez lekarza, usprawiedliwiające nieobecność pracownika w pracy, niezdolnego do pracy z powodu choroby lub konieczności zapewnienia opieki choremu członkowi rodziny;

zworka ˈzvɔrka n
jumpperi
(elektryczność) (informatyka, informatyczny) mały element służący do łączenia (zwierania) styków elektrycznych w celu konfiguracji układu elektronicznego (np. płyty głównej);

zwrot zvrɔt n
asiakaspalautus
oddanie komuś czegoś
hyvitys
spłacenie, pobranie (sumy pieniężnej, kosztów)

zwrotnica zvrɔtʲˈɲit͡sa n
vaihde
urządzenie służące do zmiany toru pojazdów szynowych

zwrotnik ˈzvrɔtʲɲik n
kääntöpiiri
(geografia, geograficzny) jedna z dwóch umownych linii na Ziemi, równoleżnik 23°27′ (dwadzieścia trzy stopnie i dwadzieścia siedem minut);

zwrotnik Koziorożca n
Kauriin kääntöpiiri
(geografia, geograficzny) zwrotnik leżący na półkuli południowej;

zwrotnik Raka n
Kravun kääntöpiiri
(geografia, geograficzny) zwrotnik leżący na półkuli północnej;

zwrotny adj
refleksiivinen
(gramatyka) wskazujący, że wykonawca czynności sam jej podlega

zwycięski adj
voittoisa voitokas voitollinen
związany ze zwycięstwem, dotyczący zwycięstwa

zwycięstwo zvɨˈt͡ɕɛ̃w̃stfɔ n
voitto
sukces (najczęściej w walce lub sporcie), zwalczenie nieprzyjaciela, pokonanie konkurencji

zwycięzca zvɨˈt͡ɕɛ̃w̃st͡sa n
voittaja
ten, który zwyciężył, wygrał

zwyczaj ˈzvɨt͡ʃaj n
tapa
indywidualny sposób zachowywania się lub czynności wykonywane w określonych sytuacjach, charakterystyczne dla danej osoby
sposób zachowywania się lub czynności wykonywane w określonych sytuacjach według pewnego wzoru określonego przez kulturę

zwyczajnie zvɨˈt͡ʃajɲɛ adv
yksinkertaisesti
(potocznie, potoczny) bez trudu; po prostu
w sposób zwyczajny, nie wyróżniający się niczym; przeciętnie

zwykły ˈzvɨkwɨ adj
tavallinen tavanomainen
niewyróżniający się niczym

zwój zvuj n
kela
coś zwiniętego w kłębek, rulon

zwłoki ˈzvwɔci n
ruumis
ciało martwego człowieka;

zygota n
tsygootti
(biologia, biologiczny) komórka powstała wskutek zapłodnienia;

zygzak ˈzɨɡzak n
siksakki
ostro załamująca się linia łamana, przypominająca literę „z”

zysk zɨsk n
voitto
(ekonomia, ekonomiczny) (finanse, finansowy) (księgowość) przewyższenie wpływów nad wydatkami, dochód ze sprzedaży

zyskać ˈzɨskat͡ɕ v
hankkia
osiągnąć z czegoś zysk

ząb zɔ̃mp n
hammas
(anatomia, anatomiczny) twór anatomiczny osadzony w szczęce lub żuchwie, ułatwiający gryzienie pokarmu;
(technologia, technika, techniczny) fragment urządzenia, który w połączeniu z innym takim fragmentem powoduje przenoszenie ruchu

ząb mleczny n
maitohammas
(stomatologia, stomatologiczny) ząb z pierwszego kompletu uzębienia wypadającego w dzieciństwie;

ząb mądrości n
viisaudenhammas
(przenośnie, przenośnia) (stomatologia, stomatologiczny) zwyczajowe określenie trzecich zębów trzonowych u człowieka;

ząbek czosnku ˈzɔ̃mbɛk ˈt͡ʃɔsn̥ku n
valkosipulinkynsi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jedna z cząstek wchodzących w skład główki czosnku

zębina n
hammasluu
(stomatologia, stomatologiczny) tkanka leżąca pod szkliwem w obrębie korony zęba i pod cementem w obrębie szyjki i korzenia zęba;

zębowa wróżka zɛ̃mˈbɔva ˈvruʃka n
hammaskeiju
baśniowa postać w kulturze anglosaskiej obdarowująca dzieci w zamian za pozostawione przez nie mleczne zęby;

zębowy zɛ̃mˈbɔvɨ adj
dentaalinen
(anatomia, anatomiczny) związany z zębami, dotyczący zębów
(językoznawstwo, językoznawczy) wydawany, gdy język dotyka (górnych) zębów

złamanie zwãˈmãɲɛ n
murtuma
(medycyna, medyczny) miejsce, w którym złamała się kość

złamanie otwarte n
avomurtuma
(medycyna, medyczny) złamanie, w którym dochodzi do przebicia skóry przez kość lub jej fragment;

złamać serce ˈzwãmat͡ɕ ˈsɛrt͡sɛ v
särkeä jonkun sydän
skrzywdzić kogoś, porzucić kogoś, zrobić komuś przykrość

złe oko n
paha silmä
według wierzeń ludowych złe spojrzenie przynoszące nieszczęście, rzucające urok;

zło zwɔ n
paha
czyn lub wydarzenie wyrządzające komuś krzywdę
paha pahuus
coś powszechnie uznane za szkodliwe, negatywne moralnie;

złoczyńca n
pahantekijä
ktoś czyniący zło, popełniający przestępstwa, człowiek zbrodniczy

złodziej ˈzwɔd͡ʑɛ̇j n
varas
osoba, która potajemnie i bezprawnie zabiera rzeczy bez zgody ich właściciela

złom zwɔ̃m n
romu
zużyte, niepotrzebne przedmioty, elementy lub odpady metalowe, zbierane i wykorzystywane jako surowiec wtórny

złota rybka n
kultakala
(ichtiologia, ichtiologiczny) odmiana hodowlana jednego z podgatunku karasia chińskiego, Carassius auratus;

złotnik ˈzwɔtʲɲik n
kultaseppä
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się złotnictwem; rzemieślnik artystyczny wyrabiający przedmioty z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu)

złoto ˈzwɔtɔ n
kulta
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Au i liczbie atomowej 79;
stop zawierający złoto (1.1), surowiec do wyrobu m.in. biżuterii, monet
(sport, sportowy) złoty medal

złoty ˈzwɔtɨ adj
kultainen
mający kolor i połysk złota
(jubilerstwo, jubilerski) wykonany ze złota

złoty cielec ˈzwɔtɨ ˈt͡ɕɛlɛt͡s n
kultainen vasikka
bogactwo, pieniądze wyniesione do kategorii bóstwa;

złoty medal ˈzwɔtɨ ˈmɛdal n
kulta
medal przyznawany za pierwsze miejsce w zawodach sportowych, w konkursach, na wystawach itp.

złoty spadochron n
kultainen kädenpuristus
(przenośnie, przenośnia) (środowiskowy) umowa zawierana z osobą na wysokim stanowisku, zapewniająca jej bardzo wysoką odprawę na wypadek odwołania z pełnionej funkcji;

złoty środek ˈzwɔtɨ ˈɕrɔdɛk n
kultainen keskitie
kompromisowe rozwiązanie zadowalające skrajne stanowiska

złowieszczy adj
enteellinen
zapowiadający coś złego

złowrogi zwɔvˈrɔɟi adj
ilkeä
mający wrogie zamiary

złościć v
saada vihaiseksi
doprowadzać do złości

złośliwe oprogramowanie n
haittaohjelma
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie, którego celem jest wyrządzanie szkód w systemie komputerowym;

złośliwy zwɔɕˈlʲivɨ adj
ilkeä
nacechowany wrogością, niechęcią, przejawiający niechęć, wrogość
pahanlaatuinen
o chorobie, schorzeniu: mający przebieg groźny dla organizmu, zagrażający życiu

złożenie zwɔˈʒɛ̃ɲɛ n
yhdyssana
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, który powstał poprzez połączenie co najmniej dwóch rdzeni bądź ich derywatów;
(rzeczownik odczasownikowy) od złożyć
coś powstałe w wyniku składania różnych części

złożoność n
monimutkaisuus
cecha posiadania wielu elementów, możliwości, aspektów

złudzenie zwuˈd͡zɛ̃ɲɛ n
harha
błędne odczucie, będące skutkiem zniekształcenia wrażeń zmysłowych

zły zwɨ adj
huono
niepasujący, nieodpowiedni
huono paha
kiepski, nieznający się
niekorzystny
niewygodny, nieprzyjemny, nieudany
o zdrowiu, zmysłach słaby
niegrzeczny, nieposłuszny
kiukkuinen
agresywny, zdenerwowany (w danej chwili)
paha huono
niesmaczny
paha ilkeä
niemiły, nieprzyjemny (z charakteru)
väärä
błędny, niepoprawny

złącze ˈzwɔ̃n͇t͡ʃɛ n
liitin
(elektronika, elektroniczny) zespół złożony z wtyku i gniazdka;
element łączący
liitos
miejsce połączenia, złączenia, kontaktu

à propos a‿prɔˈpɔ
a propos
(książkowy) …wprowadzająca temat wypowiedzi

ósemka uˈsɛ̃mka n
kasi
nazwa cyfry 8

ósemkowy adj
oktaalinen
związany z liczbą osiem, dotyczący liczby osiem

ósma n
kahdeksan
godzina 8 rano lub wieczorem

ósmy ˈusmɨ adj
kahdeksas
od 8

ćma t͡ɕma n
yöperhonen
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl nocny;

ćwiartka n
neljännestunti
jedna z czterech równych części czegoś

ćwiczenie t͡ɕfʲiˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
harjoitus harjoittelu
czynność powtarzana dla utrwalenia wiedzy lub zdobycia sprawności, nauka

ćwiczenie czyni mistrza t͡ɕfʲiˈt͡ʃɛ̃ɲɛ ˈt͡ʃɨ̃ɲi ˈmʲisṭʃa proverb
harjoitus tekee mestarin
im bardziej coś ćwiczysz, tym jesteś w tym lepszy

ćwiczyć ˈt͡ɕfʲit͡ʃɨt͡ɕ v
harjoitella
(edukacja, edukacyjny) wykonywać określoną czynność w celu poprawienia danej umiejętności

ćwierć t͡ɕfʲjɛrʲt͡ɕ n
neljännestunti
jedna czwarta, 25%

ćwierćfinał t͡ɕfʲjɛrʲt͡ɕˈfʲĩnaw n
quartierfinal neljännesfinaali
(sport, sportowy) część rozgrywek eliminacyjnych ośmiu rywali (lub ośmiu drużyn), z których czterech może awansować do półfinału

ćwierćnuta t͡ɕfʲjɛrʲt͡ɕˈnuta n
neljäsosanuotti
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk o czasie trwania równym 1/4 całej nuty;

Łaba ˈwaba pn
Elbe
(geografia, geograficzny) rzeka przepływająca przez Niemcy i w Czechy;

Łabędź ˈwabɛ̃ɲt͡ɕ pn
Joutsen
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; zawiera jasną gwiazdę – Deneb; zawiera liczne mgławice; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w sierpniu; konstelacja, której 5 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie krzyża, zwany Krzyżem Północy;

Ładoga pn
Laatokka
(geografia, geograficzny) największe jezioro Europy położone w Rosji, na północny wschód od Petersburga;

Łazarz ˈwazaʃ pn
Lasarus
(biblijny) postać biblijna
imię męskie;

Łotwa ˈwɔtfa pn
Latvia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Łotysz ˈwɔtɨʃ n
latvialainen
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości łotewskiej, obywatel Łotwy, mieszkaniec Łotwy

Łotyszka wɔˈtɨʃka n
latvialainen
kobieta narodowości łotewskiej

Łucja ˈwut͡sʲja pn
Lucia
imię żeńskie;

Ługa pn
Laukaanjoki
(geografia, geograficzny) rzeka płynąca przez obwód leningradzki i nowogrodzki Rosji, uchodząca do Zatoki Fińskiej;

Ługańska Republika Ludowa pn
Luhanskin kansantasavalta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) marionetkowe samozwańcze państwo działające na terenie obwodu ługańskiego Ukrainy;

Łukasz ˈwukaʃ pn
Luukas
imię męskie;

Łódź wut͡ɕ pn
Łódź
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w centralnej Polsce;

łabędzi śpiew waˈbɛ̃ɲd͡ʑi ˈɕpʲjɛf n
joutsenlaulu
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) ostatnie dzieło artysty kończące jego karierę, końcowy twór jakiejkolwiek działalności

łabędź ˈwabɛ̃ɲt͡ɕ n
joutsen
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus, ptak wodny o białym lub czarnym upierzeniu i długiej smukłej szyi;

łabędź czarny n
mustajoutsen
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus atratus, gatunek łabędzia o czarnym upierzeniu;

łabędź krzykliwy ˈwabɛ̃ɲt͡ɕ kʃɨkˈlʲivɨ n
laulujoutsen
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus cygnus, gatunek ptaka z podrodziny gęsi (Anserinae), o białym upierzeniu i żółtym dziobie z czarnym czubkiem;

łabędź niemy ˈwabɛ̃ɲt͡ɕ ˈɲɛ̃mɨ n
kyhmyjoutsen
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus olor, gatunek dużego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych, pospolicie występującego w Polsce;

łacina waˈt͡ɕĩna n
latina
(językoznawstwo, językoznawczy) język starożytnych Rzymian;

łacina kościelna n
kirkkolatina
(językoznawstwo, językoznawczy) język łaciński używany w liturgii Kościoła

łaciński waˈt͡ɕĩj̃sʲci adj
latinalainen
właściwy starożytnym Rzymianom, wywodzący się z Imperium Rzymskiego

ładnie ˈwadʲɲɛ adv
sievästi
w sposób ładny, miły, przyjemny, dobry

ładny ˈwadnɨ adj
sievä
odznaczający się urodą

ładowarka ˌwadɔˈvarka n
laturi
(elektryczność) urządzenie służące do ładowania akumulatorów, także wewnętrznych np. w telefonach komórkowych, laptopach itp.;

ładować waˈdɔvat͡ɕ v
ladata
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) wprowadzać ładunek elektryczny do baterii, akumulatora
(informatyka, informatyczny) ściągać z serwera stronę internetową
nabijać pistolet / karabin / strzelbę bądź inną broń palną

ładunek waˈdũnɛk n
kuorma
(fizyka, fizyczny) liczba określająca skalę oddziaływania;
towar umieszczony w czymś, zwykle do transportu;

ładunek elektryczny n
sähkövaraus
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) podstawowa wielkość fizyczna, cecha materii warunkująca siłę oddziaływania elektromagnetycznego między cząstkami;

łagodny waˈɡɔdnɨ adj
lempeä
charakteryzujący się łagodnością, spokojem, brakiem gniewu lub niepokoju
o smaku: słaby, taki, który nie jest pikantny; jest delikatny

łagodzić waˈɡɔd͡ʑit͡ɕ v
lievittää
czynić łagodnym, mniej surowym, mniej gwałtownym

łamać ˈwãmat͡ɕ v
rikkoa
o rzeczach mało elastycznych: rozdzielać coś na kawałki naciskając, zginając

łamigłówka n
pulma
(przenośnie, przenośnia) problem życiowy niełatwy do rozwiązania
zadanie logiczne do rozwiązania poprzez kombinacje

łamistrajk wãˈmʲistrajk n
rikkuri
(potocznie, potoczny) osoba pracująca w czasie strajku

łamliwy wãmˈlʲivɨ adj
särkyvä
łatwo łamiący się

łania ˈwãɲa n
saksanhirvinaaras
(zoologia, zoologiczny) samica jelenia lub daniela

łapa ˈwapa n
tassu
noga zwierzęcia niemającego kopyt

łapówka waˈpufka n
lahjus
(kryminologia, kryminologiczny) wartość materialna lub niematerialna udzielona przez jedną osobę na rzecz drugiej osoby, w celu nielegalnego osiągnięcia pewnej korzyści

łapówkarstwo n
lahjonta
(kryminologia, kryminologiczny) proceder polegający na dawaniu i przyjmowaniu łapówek

łasica waˈɕit͡sa n
lumikko
(zoologia, zoologiczny) niewielkie drapieżne zwierzę futerkowe;

łasić się ˈwaɕit͡ɕ‿ɕɛ v
heiluttaa häntää
o zwierzętach: ocierać się pieszczotliwie

łaska ˈwaska n
armo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dar udzielany człowiekowi przez Boga, a którego przyznanie nie jest związane z żadną zasługą

łata ˈwata n
korjaustiedosto
(informatyka, informatyczny) plik zawierający poprawki do kodu programu, bazujący na różnicach pomiędzy kodem poprawionym a poprawianym
paikka
fragment materiału przyszyty do tkaniny, aby zasłonić dziurę w tej tkaninie

łatać v
parsia
umieszczać łaty

łatwowierny adj
sinisilmäinen
taki, który ma skłonność do uznawania za prawdziwe niesprawdzonych informacji

łatwość ˈwatfɔɕt͡ɕ n
helppous
cecha tego, co jest łatwe, brak trudności

ława ˈwava n
sohvapöytä
niski stolik, zwykle podłużny

ławica waˈvʲit͡sa n
kalaparvi
skupisko ryb lub innych drobnych zwierząt morskich;

ławka ˈwafka n
penkki
twardy mebel do siedzenia dla kilku osób;

łazienka waˈʑɛ̃nka n
kylpyhuone
(architektura, architektoniczny) (hotelarstwo) pomieszczenie do kąpieli z wanną lub prysznicem;

łazik ˈwaʑik n
kulkija
(astronomia, astronomiczny) pojazd kosmiczny badający powierzchnię obcej planety;

łańcuch ˈwãj̃nt͡sux n
ketju
szereg połączonych ze sobą ogniw, zwykle metalowych;

łańcuch górski n
vuorijono
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) górotwór fałdowy w postaci długich wstęg; obszar górski złożony z równolegle przebiegających pasm gór wraz z kotlinami i pogórzami

łańcuch pokarmowy ˈwãj̃nt͡sux ˌpɔkarˈmɔvɨ n
ravintoketju
(ekologia, ekologiczny) zależność pokarmowa wiążąca w danej biocenozie poszczególne gatunki producentów, konsumentów i reducentów, będących kolejnymi ogniwami w układzie, w którym każde ogniwo poprzedzające jest pokarmem dla następnego;

łeb wɛp n
kaali
(przenośnie, przenośnia) (pospolicie) głowa człowieka

łeb w łeb adv
rinta rinnan
osiągając rezultaty takie same, jak ktoś inny
w taki sposób, że poruszające się z tą samą prędkością obiekty się nie wyprzedają

łechtaczka wɛxˈtat͡ʃka n
häpykieli klitoris
(anatomia, anatomiczny) nieparzysty, zewnętrzny narząd płciowy samic ssaków;

łochynia wɔˈxɨ̃ɲa n
juolukka
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z gatunku Vaccinium uliginosum L., borówka bagienna

łodyga wɔˈdɨɡa n
varsi
(biologia, biologiczny) nadziemna część rośliny naczyniowej;

łojotokowe zapalenie skóry n
seborrooinen ekseema
(medycyna, medyczny) rodzaj przewlekłej choroby skóry;

łokieć ˈwɔcɛ̇t͡ɕ n
kyynärpää kyynärnivel
(anatomia, anatomiczny) staw łączący ramię z przedramieniem

łom wɔ̃m n
sorkkarauta
(technologia, technika, techniczny) narzędzie mające postać żelaznego pręta zaostrzonego lub spłaszczonego na końcu, służące do podważania ciężarów, rozbijania, kruszenia itp.;

łono ˈwɔ̃nɔ n
kehto
wnętrze brzucha kobiety w ciąży

łopata wɔˈpata n
lapio
narzędzie zazwyczaj obsługiwane dwoma rękami, służące do kopania lub nabierania sypkich materiałów;

łopatka wɔˈpatka n
lapaluu
(anatomia, anatomiczny) kość pasa barkowego połączona z kością ramienną i obojczykiem;

łopotać v
lepattaa
(książkowy) poruszać skrzydłami w górę i w dół
(książkowy) wytwarzać charakterystyczny dźwięk poprzez szybkie poruszanie przedmiotem
(książkowy) wytwarzać charakterystyczny dźwięk, będąc szybko poruszanym

łososiowy ˌwɔsɔˈɕɔvɨ adj
lohenpunainen
(książkowy) mający kolor pomarańczoworóżowy, taki jak kolor mięsa łososia

łosoś ˈwɔsɔɕ n
lohi lohikala
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba o różowym mięsie żyjąca na północnym Atlantyku;

łosza n
hirvilehmä
(zoologia, zoologiczny) (łowiectwo, łowiecki) samica łosia

łotewski wɔˈtɛfsʲci adj
latvialainen latvia
odnoszący się do Łotwy

łotewski wɔˈtɛfsʲci n
latvia
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Łotwy;

łowca głów n
kykyjenmetsästäjä
(etnografia, etnograficzny) wojownik z ludu praktykującego ścinanie i preparowanie głów swoich wrogów
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) osoba zajmująca się pozyskiwaniem wartościowych pracowników dla firmy lub zawodników do klubu sportowego

łowiectwo n
metsästys
(łowiectwo, łowiecki) gospodarka łowiecka;

łowić ryby w mętnej wodzie ˈwɔvʲit͡ɕ ˈrɨbɨ ˈv‿mɛ̃ntnɛj ˈvɔd͡ʑɛ v
kalastaa sameassa vedessä
korzystać z zamieszania lub niejasnej sytuacji, zyskiwać w sposób nieuczciwy

łozówka wɔˈzufka n
luhtakerttunen
(ornitologia, ornitologiczny) Acrocephalus palustris, mały ptak zamieszkujący gęsto zarośnięte tereny wilgotne, naśladujący odgłosy innych ptaków;

łoś wɔɕ n
hirvi
(zoologia, zoologiczny) Alces alces, gatunek największego, roślinożernego ssaka kopytnego z rodziny jeleniowatych, o rozłożystym porożu;

łoże śmierci ˈwɔʒɛ ˈɕmʲjɛrʲt͡ɕi n
kuolinvuode
łóżko, łoże, w którym leży umierający lub w którym ktoś umarł

łożysko wɔˈʒɨskɔ n
istukka
(anatomia, anatomiczny) przejściowy narząd płodowy występujący u ssaków łożyskowych, który łączy zarodek ze ścianą macicy i umożliwia wymianę między matką a płodem;

łubin n
lupiini
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju łubin (1.1)

łucznictwo wut͡ʃʲˈɲit͡stfɔ n
jousiammuntaa jousiammunta
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której strzela się z łuku do tarczy

łuczniczka wut͡ʃʲˈɲit͡ʃka n
jousiampujatar
kobieta strzelająca z łuku

łucznik ˈwut͡ʃʲɲik n
jousiampuja
(wojskowość, wojskowy) żołnierz, myśliwy posługujący się łukiem;

ług wuk n
lipeä
(chemia, chemiczny) (potocznie, potoczny) wodny roztwór silnej zasady nieorganicznej;

łuk wuk n
jousi kaari
(sport, sportowy) wygięta broń miotająca strzały przez napięcie liny łączącej jej oba końce i nadanie tak strzale energii;
kaari
(fizyka, fizyczny) widoczny przepływ prądu elektrycznego między dwoma elektrodami;
kaari jousi
(architektura, architektoniczny) element budowli w kształcie łuku (1.1);
(matematyka, matematyczny) różniczkowalny odcinek krzywej
każdy kształt przypominający łuk (1.1)

łup wup n
saalis
coś, co zostało zdobyte, zwykle w nieuczciwy sposób
zdobycz wojenna lub pochodząca z rabunku, grabieży

łupek ˈwupɛk n
saviliuske
(geologia, geologiczny) skała osadowa lub metamorficzna wykazująca dobrą łupkowatość;

łupież ˈwupʲjɛʃ n
hilse
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) choroba skóry głowy, charakteryzująca się złuszczaniem zrogowaciałej warstwy naskórka;

łupina wuˈpʲĩna n
ammus
skórka albo zdrewniała powłoka okrywająca owoc, korzeń jadalny lub nasiono

łuska ˈwuska n
suomu
(zoologia, zoologiczny) płytki pokrywające ciało niektórych zwierząt

łuskowiec n
taviokuurna
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny ziarnojadów, Pinicola enucleator,

łuszczyca wuʃˈt͡ʃɨt͡sa n
hilsetystauti psoriaasi
(medycyna, medyczny) przewlekła, nawracająca choroba skóry, która charakteryzuje się występowaniem na skórze łuszczących się wykwitów;

łut wut n
luoti
dawna jednostka miary masy, równa 1/16 grzywny lub 1/32 funta;

łużycki wuˈʒɨt͡sʲci n
sorbi
(językoznawstwo, językoznawczy) język słowiański, którym mówi się na Łużycach;

łydka ˈwɨtka n
pohje
(anatomia, anatomiczny) tylna część nogi człowieka, między kolanem a stopą;

łyk wɨk n
kulaus
przełknięcie, łyknięcie pewnej ilości płynu

łyko n
niini
(włókiennictwo) włókno wykonane z łyka (1.1) niektórych roślin i używane na maty, sznurki, obuwie, itp.

łypać v
kurkistaa
(potocznie, potoczny) spoglądać groźnie lub ukradkiem

łysienie wɨˈɕɛ̇̃ɲɛ n
kalju
(medycyna, medyczny) utrata znacznej ilości włosów poprzez ich stopniowe wypadanie;

łysieć ˈwɨɕɛ̇t͡ɕ v
kaljuuntua
o ludziach: tracić włosy na głowie, stawać się łysym

łyska ˈwɨska n
nokikana
(ornitologia, ornitologiczny) Fulica atra, wędrowny ptak nurkujący o czarnym upierzeniu oraz jasnym dziobie i czole;

łysy ˈwɨsɨ adj
kalju
całkowicie lub częściowo pozbawiony włosów na głowie

łyżeczka wɨˈʒɛt͡ʃka n
teelusikka
mała łyżka

łyżeczka do herbaty n
teelusikka
mała łyżka, którą używa się do słodzenia i mieszania herbaty oraz innych napojów

łyżka ˈwɨʃka n
lusikka
sztuciec służący do jedzenia

łyżka do butów ˈwɨʃka dɔ‿ˈbutuf n
kenkälusikka
proste narzędzie ułatwiające zakładanie butów;

łyżkowidelec ˌwɨʃkɔvʲiˈdɛlɛt͡s n
lusikkahaarukka
rodzaj sztućca, połączenie łyżki i widelca;

łyżwa ˈwɨʒva n
luistin
(sport, sportowy) stalowa, wąska płoza przymocowana do wysokiego, sztywnego buta, służąca do jazdy po lodzie;

łyżwiarstwo wɨʒˈvʲjarstfɔ n
luistelu
(sport, sportowy) zbiór dyscyplin sportowych, w których zawodnik porusza się po lodzie za pomocą łyżew;

łyżwiarstwo figurowe n
taitoluistelu kaunoluistelu
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa polegająca na jeździe na łyżwach oraz wykonywaniu elementów choreograficznych i akrobatycznych, takich jak: skoki, piruety, podnoszenia (w jeździe w parach) itp.

łyżwiarstwo synchroniczne n
muodostelmaluistelu
(sport, sportowy) odmiana łyżwiarstwa figurowego polegająca na jeździe na lodzie i wykonywaniu figur przez drużyny (tzw. formacje);

łyżwiarstwo szybkie n
pikaluistelu
(sport, sportowy) konkurencja sportowa polegająca na jak najszybszym pokonaniu na łyżwach określonego dystansu;

łza wza n
kyynel
(fizjologia, fizjologiczny) kropla słonawej wody wydzielonej przez oko;

łódź wut͡ɕ n
vene
mała jednostka pływająca poruszająca się po wodach;

łój n
tali
(technologia, technika, techniczny) (spożywczy) tłuszcz zwierzęcy o twardej konsystencji

łóżko ˈwuʃkɔ n
sänky vuode
mebel przeznaczony do spania;

łóżko piętrowe n
kerrossänky
rodzaj łóżka z dwoma (lub więcej) poziomami do spania;

łącznik ˈwɔ̃n͇t͡ʃʲɲik n
kopula
(językoznawstwo, językoznawczy) czasownik lub morfem łączący podmiot zdania z orzecznikiem; razem z orzecznikiem tworzy orzeczenie złożone (analityczne); spójnik łączący

łączyć ˈwɔ̃n͇t͡ʃɨt͡ɕ v
yhdistyä
(potocznie, potoczny) umożliwiać rozmowę telefoniczną
jednoczyć, umożliwiać zespolenie
yhdistää
kojarzyć ze sobą pojęcia lub zjawiska
spajać elementy za pomocą środków technicznych

łąka ˈwɔ̃ŋka n
niitty
teren gęsto porośnięty trawami;

łęczak ˈwɛ̃n͇t͡ʃak n
liro
(ornitologia, ornitologiczny) Tringa glareola, gatunek ptaka z rodziny bekasowatych;

łękotka wɛ̃ŋˈkɔtka n
nivelkierukka
(anatomia, anatomiczny) chrząstka wchodząca w skład stawu kolanowego;

ŚRK ɛɕ‿ɛr‿ˈka acronym
KMN
= (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Światowa Rada Kościołów;

Śiwa ˈɕiva pn
Shiva
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z trzech najważniejszych bogów hinduizmu;

Śląsk ɕlɔ̃w̃sk pn
Sleesia
(geografia, geograficzny) terytorium historyczne (kraina geograficzna i historyczna) w dorzeczu górnej i środkowej Odry;

Śnieżka ˈɕɲɛʃka pn
Lumikki
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię królewny z baśni braci Grimm;

Średnie Państwo n
keskivaltakunta
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) okres w historii starożytnego Egiptu obejmujący lata od ok. 2050 do ok. 1760 p.n.e.;

Środa Popielcowa ˈɕrɔda ˌpɔpʲjɛlˈt͡sɔva n
tuhkakeskiviikko
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu katolickim pierwszy dzień Wielkiego Postu, w którym głowy wiernych posypuje się popiołem;

Śródziemie ɕrudʲˈʑɛ̃mʲjɛ pn
Keski-Maa
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) fikcyjny kontynent w mitologii stworzonej przez J.R.R. Tolkiena;

Święta Rodzina pn
Pyhä perhe
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w teologii chrześcijańskiej: rodzina złożona z Jezusa Chrystusa i jego rodziców;

Święto Pracy ˈɕfʲjɛ̃ntɔ ˈprat͡sɨ n
vappu
święto ruchu robotniczego obchodzone od 1890 roku w pierwszy dzień maja;

Święty Hufiec ˈɕfʲjɛ̃ntɨ ˈxufʲjɛt͡s pn
pyhä joukko
(historia, historyczny, historycznie) słynny z waleczności tebański oddział wojowników składający się z homoseksualnych kochanków, sformowany w 378 r. p.n.e.;

Święty Mikołaj ˈɕfʲjɛ̃ntɨ mʲiˈkɔwaj pn
Pyhä Nikolaus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z najpopularniejszych chrześcijańskich świętych; biskup Myry w Azji Mniejszej; patron dzieci, kancelistów parafialnych, piekarzy, podróżnych, żeglarzy, uczonych i studentów; w dniu, lub w wigilię, jego święta (6 grudnia) istnieje zwyczaj obdarowywania podarunkami;

Święty Zastęp ˈɕfʲjɛ̃ntɨ ˈzastɛ̃mp pn
pyhä joukko
(historia, historyczny, historycznie) słynny z waleczności tebański oddział wojowników składający się z homoseksualnych kochanków, sformowany w 378 r. p.n.e.;

ściana ˈɕt͡ɕãna n
seinä
(budownictwo) pionowy element konstrukcyjny oddzielający dwa pomieszczenia lub miejsca;

ściana komórkowa n
soluseinä
(biologia, biologiczny) struktura otaczająca cytoplast komórek organizmów;

ściany mają uszy ˈɕt͡ɕãnɨ ˈmajɔ̃w̃ ˈuʃɨ proverb
seinilläkin on korvat
mówiąc coś poufnego, należy uważać, aby nie usłyszał lub nie podsłuchał tego ktoś niepożądany

ściek ɕt͡ɕɛk n
jätevesi
zanieczyszczona woda

ścieki ˈɕt͡ɕɛ̇ci n
jätevesi
płynne odpady

ścierwnik ˈɕt͡ɕɛrvʲɲik n
haaskalintu
(ornitologia, ornitologiczny) gatunek dużego ptaka padlinożernego z rodziny jastrzębiowatych;

ścierwo ˈɕt͡ɕɛrvɔ n
haaska
martwe, rozkładające się ciało zwierzęcia

ścieżka ˈɕt͡ɕɛʃka n
polku
wąski wydeptany pasek ziemi albo też specjalnie wytyczony i ubity dla pieszych

ścieżka holownicza n
hinauspolku
(historia, historyczny, historycznie) ścieżka biegnąca wzdłuż drogi wodnej, używana przez ludzi lub zwierzęta pociągowe ciągnące łodzi lub barki;

ścigać v
seurata
gonić kogoś, biec za kimś, aby go dogonić

ściółka ˈɕt͡ɕuwka n
karike
materiał na posłanie dla zwierząt

ścięgno ˈɕt͡ɕɛ̃ŋɡnɔ n
jänne
(anatomia, anatomiczny) włóknista tkanka odpowiedzialna za przeniesienie skurczu mięśni na układ kostny;

ścięgno Achillesa n
akillesjänne
(anatomia, anatomiczny) największe ścięgno u człowieka, łączące mięsień trójgłowy łydki z kością piętową

ściśle mówiąc ˈɕt͡ɕiɕlɛ ˈmuvʲjɔ̃nt͡s idiom
tarkkaan ottaen
(jako zwrot wtrącony) mówić, rozpatrywać coś dokładnie, właściwie, wnikliwie

ślad ɕlat n
jälki
oznaka przejścia, przejechania, przelotu kogoś lub czegoś

ślad węglowy n
hiilijalanjälki
suma emisji gazów cieplarnianych wywołanych przez daną jednostkę (osobę, organizację, wydarzenie lub produkt);

śledziona ɕlɛˈd͡ʑɔ̃na n
perna
(anatomia, anatomiczny) narząd limfatyczny magazynujący krew u kręgowców;

śledzić ˈɕlɛd͡ʑit͡ɕ v
seurata
szpiegować podążając za kimś

śledź ɕlɛt͡ɕ n
silli silakka
(ichtiologia, ichtiologiczny) jadalna ryba morska;
telttakiila
metalowy klin zakończony haczykiem wbijany w ziemię w celu naciągnięcia linek utrzymujących konstrukcję namiotu

ślepa uliczka ˈɕlɛpa uˈlʲit͡ʃka n
umpikuja
uliczka niemająca wylotu
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) sytuacja bez wyjścia

ślepota ɕlɛˈpɔta n
sokeus
(medycyna, medyczny) utrata wzroku, niewidzenie

ślepota śnieżna n
lumisokeus
(medycyna, medyczny) schorzenie, kojarzone głównie z himalaistami, polegające na ostrym zapaleniu spojówek i nabłonka rogówki wywołane ekspozycją na promieniowanie ultrafioletowe;

ślepy ˈɕlɛpɨ adj
sokea
taki, który nie może widzieć; który stracił wzrok

ślepy pasażer ˈɕlɛpɨ paˈsaʒɛr n
jänis
(potocznie, potoczny) ukryty pasażer, nieposiadający ważnego biletu; zwykle na statku

ślimak ˈɕlʲĩmak n
etana kotilo
(zoologia, zoologiczny) rodzaj bardzo rozpowszechnionego mięczaka;
kotilo
(architektura, architektoniczny) motyw dekoracyjny w kształcie spiralnie skręconej muszli ślimaka (1.1)
(rzemiosło, rzemieślniczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ozdobne zakończenie szyjki instrumentu smyczkowego

ślina ˈɕlʲĩna n
sylki
(fizjologia, fizjologiczny) płynna wydzielina wytwarzana w ustach;

śliski ˈɕlʲisʲci adj
liukas
mający gładką powierzchnię nie dającą prawie zupełnie tarcia z innymi ciałami

śliwa ˈɕlʲiva n
luumupuu
(ogrodnictwo, ogrodniczy) drzewo owocowe;

śliwka ˈɕlʲifka n
luumu
(spożywczy) owoc z dużą pestką rosnący na śliwie

śliwowica ˌɕlʲivɔˈvʲit͡sa n
slivovits
(spożywczy) wytrawna wódka na bazie sfermentowanych śliwek;

ślub ɕlup n
häät
akt zawarcia małżeństwa;

ślusarz ˈɕlusaʃ n
lukkoseppä
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wyrabiający lub naprawiający przedmioty metalowe

śluz ɕlus n
lima
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) bezbarwna, ciągnąca się wydzielina gruczołów śluzowych

śluza n
sulku
(technologia, technika, techniczny) urządzenie, które umożliwia przemieszczanie czegoś między ośrodkami o odmiennych właściwościach, zwykle fizycznych;

śmiać się ˈɕmʲjät͡ɕ‿ɕɛ v
nauraa
wydawać z siebie odgłos utożsamiany ze śmiechem

śmiałość ˈɕmʲjawɔɕt͡ɕ n
julkeus
cecha śmiałego czynu

śmiały ˈɕmʲjawɨ adj
uskalias
(książkowy) odważny, lubiący podejmować ryzyko

śmiałym szczęście sprzyja ˈɕmʲjawɨ̃m ˈʃt͡ʃɛ̃w̃ɕt͡ɕɛ ˈspʃɨja proverb
onni suosii rohkeaa
zachęta do podjęcia ryzyka

śmiech ɕmʲjɛx n
nauru
charakterystyczny dźwięk i grymas twarzy wydawany przez człowieka, gdy jest mu wesoło

śmieciarka ɕmʲjɛ̇ˈt͡ɕarka n
jäteauto roska-auto
(motoryzacja) pojazd służący do wywożenia śmieci, odpadów;

śmieciowe jedzenie n
roskaruoka
produkty wysoko przetworzone, kaloryczne, o wysokiej zawartości tłuszczy i cukrów oraz sztucznych ulepszaczy i barwników, ale ubogie w substancje odżywcze

śmierdziel ˈɕmʲjɛrʲd͡ʑɛl n
haisuli
(potocznie, potoczny) (pospolicie) człowiek, który cuchnie i odrażająco wygląda

śmierdzieć ˈɕmʲjɛrʲd͡ʑɛ̇t͡ɕ v
haista
wydzielać nieprzyjemny zapach

śmierdzący ɕmʲjɛrˈd͡zɔ̃nt͡sɨ adj
haiseva
taki, który śmierdzi, cuchnie

śmiertelnie adv
kuolettavasti
w sposób powodujący śmierć lub prowadzący do niej

śmiertelnik n
kuolevainen
(książkowy) istota śmiertelna, jaką jest człowiek

śmiertelny ɕmʲjɛrˈtɛlnɨ adj
kuolevainen
taki, który może umrzeć, który kiedyś umrze
taki, który zabija, przynoszący śmierć (realnie lub potencjalnie)

śmierć ɕmʲjɛrʲt͡ɕ n
kuolema
(medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) trwałe ustanie procesów życiowych lub aktywności;
(mitologia, mitologiczny) (etnografia, etnograficzny) (sztuka) personifikacja śmierci (1.1), często przedstawiana jako szkielet z kosą

śmieszka ˈɕmʲjɛʃka n
naurulokki
(ornitologia, ornitologiczny) Larus ridibundus, pospolity gatunek mewy;

śmiesznie adv
hauskasti huvittavasti koomisesti
wywołując śmiech, wesołość

śmieszny ˈɕmʲjɛʃnɨ adj
hauska
wywołujący śmiech

śmietana ɕmʲjɛˈtãna n
kerma
(spożywczy) ukwaszony tłuszcz mleczny; gęsty biały płyn otrzymywany z mleka

śmietanka ɕmʲjɛˈtãnka n
kerma
(przenośnie, przenośnia) (zobacz) śmietanka towarzyska
(spożywczy) nieukwaszony tłuszcz mleczny; gęsty biały płyn otrzymywany z mleka

śmietnik ˈɕmʲjɛtʲɲik n
roska-astia
kubeł, pojemnik na śmieci

śmieć ɕmʲjɛ̇t͡ɕ n
jäte roskat
coś do wyrzucenia, odpadek

śmieć ɕmʲjɛ̇t͡ɕ v
uskaltaa
mieć odwagę, śmiałość

śmigło ˈɕmʲiɡwɔ n
potkuri
(technologia, technika, techniczny) skręcony element konstrukcyjny zamontowany na obrotowej osi, wprawiający w ruch powietrze;
(technologia, technika, techniczny) podobny do śmigła (1.1) element wiatraków i elektrowni wiatrowych wprawiany w ruch obrotowy przez wiatr

śmigłowiec n
helikopteri
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny z wirnikiem umieszczonym nad kadłubem, poruszającym się w płaszczyźnie równoległej do ziemi

śniadanie ɕɲaˈdãɲɛ n
aamiainen aamupala
poranny posiłek;

śnieg ɕɲɛk n
lumi
(meteorologia, meteorologiczny) opad w postaci kryształków lodu;
śnieg (1.1) leżący na ziemi, przedmiotach
lumisade lumi
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (technologia, technika, techniczny) zły obraz na ekranie telewizora

śnieguła ɕɲɛˈɡuwa n
pulmunen
(ornitologia, ornitologiczny) Plectrophenax nivalis, ptak z rzędu wróblowych;

śnieżka ˈɕɲɛʃka n
lumipallo
kulka ulepiona ze śniegu, zwykle używana do zabawy, rzucania w kogoś;

śnieżki ˈɕɲɛʃʲci n
lumisota
zabawa we wzajemne obrzucanie się śniegiem

śnieżnobiały ˌɕɲɛʒnɔˈbʲjawɨ adj
lumivalkoinen vitivalkoinen
(książkowy) biały jak śnieg, bardzo biały

śnieżny ˈɕɲɛʒnɨ adj
luminen
dotyczący śniegu, związany ze śniegiem, obfitujący w śnieg, utworzony ze śniegu

śnieżyć ˈɕɲɛʒɨt͡ɕ v
sataa lunta
padać (o śniegu)

śnić ɕɲit͡ɕ v
uneksia nähdä
widzieć sen podczas spania

śpieszyć ˈɕpʲjɛʃɨt͡ɕ v
kiiruhtaa
(książkowy) zdążać dokądś szybko
robić coś szybko, chcieć z czymś zdążyć

śpiew ɕpʲjɛf n
laulaminen laulu
dźwięki zróżnicowane w natężeniu i wysokości, wydawane przez głos ludzki;

śpiewak ˈɕpʲjɛvak n
laulaja
mężczyzna lub chłopiec, który śpiewa

śpiewać ˈɕpʲjɛvat͡ɕ v
laulaa
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonywać melodię głosem

śpiewać z innego klucza v
olla eri ääni kellossa
(potocznie, potoczny) zmieniać zdanie

śpiewnik ˈɕpʲjɛvʲɲik n
laulukirja
książka, książeczka lub zeszyt z tekstami, czasem też nutami, piosenek

śpioch ɕpʲjɔx n
unikeko
człowiek lubiący dużo, długo spać

śpiwór ˈɕpʲivur n
makuupussi
(turystyka, turystyczny) worek do spania;

śpiący ˈɕpʲjɔ̃nt͡sɨ adj
uninen
taki, któremu chce się spać

śpiączka n
kooma
(medycyna, medyczny) głębokie zaburzenia świadomości z brakiem przytomności, niereagowaniem nawet na silne bodźce;

średni ˈɕrɛdʲɲi adj
keski-
przeciętny, taki sobie
keskikokoinen
będący pośrodku między czymś małym a dużym (np. pod względem masy, siły, natężenia); nie najmniejszy i nie największy
keskimääräinen
(matematyka, matematyczny) stanowiący wynik dzielenia sumy składników przez ich liczbę lub będący oszacowaniem tej wielkości

średnia n
keskiarvo
(matematyka, matematyczny) (potocznie, potoczny) średnia arytmetyczna, wynik dzielenia sumy danych składników przez ich liczbę;

średnica ɕrɛdʲˈɲit͡sa n
halkaisija
(geometria) odcinek prowadzący od jednej do drugiej krawędzi okręgu, koła lub przekroju cylindra i przechodzący przez jego środek;
(geometria) długość średnicy (1.1)

średnik ˈɕrɛdʲɲik n
puolipiste
(językoznawstwo, językoznawczy) znak przestankowy (;) oddzielający dwie wypowiedzi, posiadajcy funkcję pośrednią między kropką a przecinkiem;

średnio ˈɕrɛdʲɲɔ adv
keskimäärin
przeciętnie, zazwyczaj

średnioangielski n
keskienglanti
(językoznawstwo, językoznawczy) język średnioangielski;

średniowiecze ˌɕrɛdʲɲɔˈvʲjɛt͡ʃɛ n
keskiaika
epoka w historii i kulturze europejskiej, obejmująca okres między starożytnością a czasami nowożytnymi;

średniowieczny ˌɕrɛdʲɲɔˈvʲjɛt͡ʃnɨ adj
keskiaikainen
pochodzący ze średniowiecza, związany ze średniowieczem, dotyczący średniowiecza

środa ˈɕrɔda n
keskiviikko
trzeci dzień tygodnia;

środek ˈɕrɔdɛk n
keskipiste
miejsce jednakowo oddalone od krawędzi

środek antykoncepcyjny n
ehkäisyväline
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) jedna z metod lub farmaceutyków służących zapobieganiu ciąży

środek transportu n
kulkuväline
jednostka umożliwiająca czynne przemieszczanie

środki produkcji ˈɕrɔtʲci prɔˈdukt͡sʲji n
tuotantoväline
ekonomia marksistowska materialne obiekty używane w procesie produkcji;

środkowoamerykański adj
väliamerikkalainen
związany z Ameryką Środkową, dotyczący Ameryki Środkowej

środkowoeuropejski adj
keskieurooppalainen
odnoszący się do Europy Środkowej, związany z Europą Środkową

środowisko ˌɕrɔdɔˈvʲiskɔ n
ympäristö
(ekologia, ekologiczny) ogół elementów nieożywionych i ożywionych, składających się na otoczenie

środowiskowy ˌɕrɔdɔvʲiˈskɔvɨ adj
ympäristö
związany ze środowiskiem

śruba ˈɕruba n
potkuri
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) urządzenie napędowe statku wodnego;
ruuvi
(technologia, technika, techniczny) pręt metalowy, zakończony łbem z jednej strony, a z drugiej gwintem, umożliwiającym zakręcanie lub odkręcanie;

śrubokręt ɕruˈbɔkrɛ̃nt n
ruuvimeisseli
(technologia, technika, techniczny) proste narzędzie do wkręcania lub wykręcania śrub i wkrętów

śrut ɕrut n
hauli
ołowiane kulki

śródlądowy ˌɕrudlɔ̃nˈdɔvɨ adj
sisämaa-
znajdujący się w środku lądu

śródmieście ɕrudˈmʲjɛ̇ɕt͡ɕɛ n
keskusta
centrum; główna, centralna część miasta

śródokręcie n
keskilaiva
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) środkowa część statku;

śródstopie n
jalkapöydän luut
(anatomia, anatomiczny) środkowa część stopy, znajdująca się między stępem a palcami

śródziemnomorski ˌɕrudʲʑɛ̃mnɔ̃ˈmɔrsʲci adj
Välimeren
(geografia, geograficzny) związany z Morzem Śródziemnym lub jego basenem

świadczenie ɕfʲjaṭˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
avustus
(urzędowy) zobowiązanie przekazywania lub wykonywania czegoś na czyjąś rzecz

świadectwo ɕfʲjaˈdɛt͡stfɔ n
asiakirja
dokument urzędowo poświadczający umiejętności, wiedzę, określone zdarzenie

świadek ˈɕfʲjadɛk n
todistaja
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba zeznająca podczas procesu sądowego;
osoba, która widziała coś na własne oczy
(przenośnie, przenośnia) podobnie jak świadek (1.1), ale również w odniesieniu do rzeczy

świadek Jehowy ˈɕfʲjadɛc jɛˈxɔvɨ n
Jehovan todistaja
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek związku wyznaniowego Chrześcijańskiego Zboru Świadków Jehowy;

świadomie ɕfʲjaˈdɔ̃mʲjɛ adv
tietoisesti
w sposób przemyślany, zaplanowany; celowo

świadomy sen n
selkouni
sen, w którym śniący jest świadomy tego, że śni;

świat ɕfʲjat n
maailma
(przenośnie, przenośnia) planeta
przestrzeń, w której się żyje
maailma maa
cała Ziemia

światopogląd ˌɕfʲjatɔˈpɔɡlɔ̃nt n
maailmankatsomus
zespół poglądów, sądów, przekonań danej osoby na temat otaczającego świata czerpanych z rozmaitych dziedzin kultury, mający wpływ na jego zachowanie;

światło ˈɕfʲjatwɔ n
valo
(fizyka, fizyczny) promieniowanie elektromagnetyczne w zakresie odbieranym przez oko;
przedmiot będący źródłem światła (1.1)

światłoczuły ˌɕfʲjatwɔˈt͡ʃuwɨ adj
valoherkkä
wrażliwy na światło

światłowstręt ɕfʲjatˈwɔfstrɛ̃nt n
valonarkuus
(medycyna, medyczny) przewrażliwienie oczu na światło spowodowane podrażnieniem lub schorzeniem oczu (spojówek, tęczówek);

światłowód ɕfʲjatˈwɔvut n
valokuitu
(technologia, technika, techniczny) włókno, w którym następuje propagacja światła; falowód dla światła;

świder n
kaira
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wiercenia otworów w twardych nawierzchniach (np. w skałach);

świeca ˈɕfʲjɛt͡sa n
kynttilä
przedmiot z wosku, parafiny lub stearyny mający knot, chemiczne źródło światła;

świeca zapłonowa n
sytytystulppa
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) element zapłonu silnika benzynowego;

świecarz n
kynttiläkauppias
(dawniej, dawny) sprzedawca świec

świecić ˈɕfʲjɛ̇t͡ɕit͡ɕ v
loistaa valaista
emitować, produkować światło

świecznik ˈɕfʲjɛt͡ʃʲɲik n
kynttilänjalka
przedmiot z uchwytem na świecę lub kilka świec

świergot n
laulu
(ornitologia, ornitologiczny) wysoki i krótki dźwięk śpiewu małego ptaka

świergotek n
kirvinen
(ornitologia, ornitologiczny) drobny ptak z rzędu wróblowatych rodzaju Anthus

świergotek polny n
nummikirvinen
(ornitologia, ornitologiczny) Anthus campestris, gatunek ptaka z rzędu wróblowatych;

świergotek łąkowy n
niittykirvinen
(ornitologia, ornitologiczny) Anthus pratensis, gatunek ptaka z rzędu wróblowatych;

świerk ɕfʲjɛrk n
kuusi
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Picea A. Dietr., drzewo iglaste z rodziny sosnowatych;
(leśnictwo) drewno z drzewa świerkowego

świerszcz ɕfʲjɛrʃt͡ʃ n
sirkka
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) skaczący owad wydający charakterystyczne dźwięki;

świerzb ɕfʲjɛʃp n
syyhy
(medycyna, medyczny) pasożytnicza choroba skóry powodowana przez roztocza świerzbowce;

świetlik ˈɕfʲjɛtlʲik n
kiiltomato
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lampyridae, świecący owad z rodziny świetlikowatych;
kattoikkuna
(architektura, architektoniczny) element dachu budynku, który doświetla pomieszczenie;
silmäruoho
(botanika, botaniczny) Euphrasia L., roślina z rodziny zarazowatych o białych kwiatach, stosowana w lecznictwie przy chorobach oczu;

świetnie ˈɕfʲjɛtʲɲɛ adv
erinomaisesti
bardzo dobrze

świeżo upieczony adj
aloitteleva
(przenośnie, przenośnia) niedawno awansowany, mianowany, nominowany do obecnej pozycji

świeżość ˈɕfʲjɛʒɔɕt͡ɕ n
raikkaus
cecha tego, co jest świeże

świeży ˈɕfʲjɛʒɨ adj
tuore
o produktach, potrawach: taki, który nie utracił walorów smakowych, nie uległ zepsuciu

świnia ˈɕfʲĩɲa ˈɕfʲĩɲɛ n
sika
(pejoratywnie, pejoratywny) (przenośnie, przenośnia) (pogardliwie, pogardliwy) o osobie nikczemnej, podłej
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) człowiek zachowujący się nieprzyzwoicie, niekulturalnie
(zoologia, zoologiczny) każde zwierzę z podrzędu świniokształtnych, Suiformes Flower;
(zoologia, zoologiczny) samica świni (1.1)
(pejoratywnie, pejoratywny) (przenośnie, przenośnia) (wulgarnie, wulgaryzm) w połączeniu z określeniem jakiejś zbiorowości – ogólny epitet wyrażający pogardę
sika porsas
(zoologia, zoologiczny) Sus scrofa subsp. domesticus, zwierzę hodowlane z rodziny parzystokopytnych;

świnka ˈɕfʲĩnka n
sikotauti
(medycyna, medyczny) jedna z chorób zakaźnych, nagminne zapalenie przyusznic

świnka morska ˈɕfʲĩnka ˈmɔrska n
marsu
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z gatunku świnka morska (1.1)

świstak ˈɕfʲistak n
murmeli
(zoologia, zoologiczny) gromadny, górski gryzoń z rodziny wiewiórkowatych;

świstun ˈɕfʲistũn n
haapana
(ornitologia, ornitologiczny) Anas penelope, gatunek kaczki, z grupy kaczek właściwych (pływających);

świt ɕfʲit n
auringonnousu
okres między nocą a dniem, gdy słońce wschodzi i niebo rozjaśnia się;
światło widoczne o świcie (1.1)

świtać v
paljastua
o dniu zaczynać się
o myśli pojawiać się

świątynia ɕfʲjɔ̃nˈtɨ̃ɲa n
temppeli
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budowla postawiona dla celów religijnych: miejsce kultu, składania ofiar, celebrowania obrzędów;

święta ˈɕfʲjɛ̃nta n
pyhimys
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta uznana przez Kościół za godną kultu

święta krowa ˈɕfʲjɛ̃nta ˈkrɔva n
pyhä lehmä
(przenośnie, przenośnia) osoba z różnego powodu uprzywilejowana, której się pobłaża i pozwala na zbyt wiele

święta wojna ˈɕfʲjɛ̃nta ˈvɔjna n
pyhä sota
wojna prowadzona z przyczyn religijnych

święto ˈɕfʲjɛ̃ntɔ n
juhla pyhäpäivä
dzień lub więcej dni wyróżniający się od innych, poświęcony czemuś lub komuś, spędzany w inny, szczególny sposób niż zwykłe dni

świętoszkowato adv
tekopyhästi
w sposób świętoszkowaty

świętość ˈɕfʲjɛ̃ntɔɕt͡ɕ n
pyhyys
coś otaczane szczególnym kultem i czcią

święty ˈɕfʲjɛ̃ntɨ adj
pyhä
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o osobie: ktoś uznany przez jakiś Kościół lub społeczność za godnego kultu;

święty ˈɕfʲjɛ̃ntɨ n
pyhä
mężczyzna święty (1.1)

święty mikołaj ˈɕfʲjɛ̃ntɨ mʲiˈkɔwaj n
joulupukki
człowiek przebrany za Świętego Mikołaja lub świętego mikołaja (1.2), rozdający prezenty ludziom (głównie dzieciom) 6 grudnia, a w niektórych regionach w Wigilię;

świńska łacina n
kontinkieli
angielska dziecięca gra słowna oparta na przestawianiu i dodawaniu głosek;

świństwo ˈɕfʲĩj̃stfɔ n
ruma temppu
(potocznie, potoczny) nikczemny, podły czyn służący skrzywdzeniu kogoś

Źrebię ˈʑrɛbʲjɛ pn
Pieni hevonen
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

źdźbło ʑd͡ʑbwɔ n
korsi
(botanika, botaniczny) walcowata łodyga trawy (w tym zbóż);

źle ʑlɛ adv
huonosti
w niewłaściwy, niedobry sposób, niezgodnie z normami

źle się dzieje w państwie duńskim ˈʑlɛ‿ɕɛ ˈd͡ʑɛ̇jɛ ˈf‿pãj̃stfʲjɛ ˈdũj̃sʲcĩm proverb
on jotain mätää Tanskanmaalla
sytuacja ogólna jest niedobra, niepokojąca

źrebić się ˈʑrɛbʲit͡ɕ‿ɕɛ v
varsoa
(zoologia, zoologiczny) w odniesieniu do klaczy, oślicy lub zebry: rodzić młode

źrebię ˈʑrɛbʲjɛ n
varsa
(zoologia, zoologiczny) młode koniowatych, np. konia, osła lub zebry – bez względu na płeć;

źrenica ʑrɛ̃ˈɲit͡sa n
pupilli silmäterä
(anatomia, anatomiczny) czarna, okrągła plamka na tęczówce oka, będąca w rzeczywistości rozszerzającym się i zwężającym otworem regulującym dopływ światła do wnętrza oka;
(optyka, optyczny) obraz otworu przysłony aperturowej

źródło ˈʑrudwɔ n
lähde
(hydrologia, hydrologiczny) miejsce, z którego woda wypływa na powierzchnię ziemi;
często w lm przedmiot, dokument, znalezisko, relacja ustna itp. dostarczające informacji o czymś i będące podstawą do dalszych badań
przyczyna uczuć, zachowań, chorób itp.
to, co stanowi początek czegoś

Żagiel ˈʒaɟɛl pn
Purje
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Żaneta ʒãˈnɛta pn
Janette
imię żeńskie;

Żmudź pn
Samogitia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) jeden z pięciu regionów etnograficznych współczesnej Litwy ze stolicą w Szawlach, a także historyczna nazwa Dolnej Litwy;

Żuraw ˈʒuraf pn
Kurki
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba równikowego;

Żydowski Obwód Autonomiczny pn
Juutalaisten autonominen alue
(geografia, geograficzny) (administracja) jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej, część Dalekowschodniego Okręgu Federalnego;

Żyrafa ʒɨˈrafa pn
Kirahvi
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Żyzny Półksiężyc ˈʒɨznɨ puwʲˈcɕɛ̃w̃ʒɨt͡s pn
hedelmällinen puolikuu
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) określenie pasa żyznych ziem przypominającego kształtem półksiężyc i ciągnącego się od Egiptu poprzez Palestynę, Syrię, po tereny dawnej Mezopotamii;

żaba ˈʒaba n
sammakko
(herpetologia, herpetologiczny) (potocznie, potoczny) pospolity płaz bezogonowy z wielu różnych rodzin, głównie z żabowatych;

żaden ˈʒadɛ̃n pronoun
yhtään
…informujący o braku kogoś lub czegoś

żagiel ˈʒaɟɛl n
purje
(marynarka) płat mocnej tkaniny przymocowany do masztu, służy do wykorzystywania energii wiatru jako napędu dla statku

żagiel łaciński ˈʒaɟɛl waˈt͡ɕĩj̃sʲci n
latinalaispurje
rodzaj trójkątnego żagla opartego na krótkim maszcie, używany głównie na Morzu Śródziemnym;

żaglowiec ʒaɡˈlɔvʲjɛt͡s n
purjealus
(marynarka) statek z żaglami, napędzany siłą wiatru;

żaglowy ʒaɡˈlɔvɨ adj
purhe-
dotyczący żagla, związany z żaglem lub z żaglami
wyposażony w żagle

żaglówka ʒaɡˈlufka n
purjevene
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) niewielka łódź żaglowa;

żak n
rysä
(rybołówstwo, rybacki) sieć rozpięta na obręczach;

żal ʒal n
suru
negatywny stan emocjonalny spowodowany doznaną stratą;

żaluzja ʒaˈluzʲja n
sälekaihdin
osłona przeciwsłoneczna zasłaniająca okno lub drzwi, składająca się z równoległych poziomych lub pionowych listewek, pasów materiału, tworzywa sztucznego lub blachy, regulowanych tak, aby wpuszczać pożądaną ilość światła;

żandarm ˈʒãndarm n
santarmi
funkcjonariusz żandarmerii, policji wojskowej

żar ʒar n
kekäle
tlące się, rozgrzane do czerwoności węgle lub drwa

żargon ˈʒarɡɔ̃n n
slangi
(językoznawstwo, językoznawczy) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zespół jednostek językowych właściwych dla wyodrębnionej grupy społecznej lub zawodowej;

żargonowy ˌʒarɡɔ̃ˈnɔvɨ adj
slangi-
dotyczący żargonu, związany z żargonem, wyrażony żargonem

żarna ˈʒarna n
käsikivi
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) urządzenie do ręcznego mielenia zboża, złożone z dwóch kamieni, jednego nad drugim, z których górny jest ruchomy względem dolnego; ; (zobacz) też żarna w Encyklopedii staropolskiej

żarnik n
hehkulanka
(elektryczność) drucik w żarówce emitujący światło

żart ʒart n
pila vitsi kepponen kuje
coś, co zostało powiedziane lub zrobione dla rozrywki, tak, aby kogoś rozśmieszyć

żartobliwy ˌʒartɔˈblʲivɨ adj
hilpeä
często żartujący

żartować ʒarˈtɔvat͡ɕ v
pilailla vitsailla
mówić coś śmiesznego; mówić żart, aby kogoś rozśmieszyć

żarówka ʒaˈrufka n
hehkulamppu lamppu
(elektryczność) elektryczne źródło światła, w którym elementem świecącym jest rozżarzony przewód;

żałoba ʒaˈwɔba n
suruaika
smutek, rozpacz po śmierci bliskiej osoby

żałoba narodowa ʒaˈwɔba ˌnarɔˈdɔva n
maansuru
jedno- lub kilkudniowa żałoba ogłaszana przez władze państwowe z powodu wielkiej katastrofy lub śmierci ważnej osobistości;

żałosny ʒaˈwɔsnɨ adj
säälittävä
wzbudzający politowanie lub pogardę

żałować ʒaˈwɔvat͡ɕ v
katua olla pahoillaan
ubolewać nad popełnionym występkiem, złamaniem zasad

żbik ʒbʲik n
villikissa
(zoologia, zoologiczny) eurazjatyckie zwierzę drapieżne z rodziny kotowatych;

że ʒɛ conjunction
että
…rozwijające opis zawarty w zdaniu nadrzędnym

żebrak ˈʒɛbrak n
kerjäläinen
ten, kto żebrze

żebrać ˈʒɛbrat͡ɕ v
kerjätä
prosić o jałmużnę, prosić o wsparcie

żebro ˈʒɛbrɔ n
kylkiluu
(anatomia, anatomiczny) kość szkieletu kręgowców wygięta w kształcie łuku, chroniąca klatkę piersiową;

żegadło n
poltinrauta
narzędzie do piętnowania

żeglarstwo n
purjehdus
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (sport, sportowy) dziedzina turystyki, sportu i rekreacji na statkach żaglowych;

żeglarz ˈʒɛɡlaʃ n
merimies purjehtija merenkulkija
człowiek trudniący się żeglarstwem, uprawiający żeglarstwo dla celów rekreacyjnych lub sportowych

żeglowny adj
purjehduskelpoinen
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) zdatny do żeglugi; taki, przez który można przepłynąć statkiem

żegluga ʒɛɡˈluɡa n
laivaliikenne
(marynarka) transport wodny

żel ʒɛl n
geeli hyytelö
(chemia, chemiczny) galaretowata substancja, koloid mający postać sztywnej sieci, efekt zgęstnienia płynu;

żel pod prysznic ˈʒɛl pɔt‿ˈprɨʃʲɲit͡s n
suihkugeeli
mydło w płynie przeznaczone do używania podczas kąpieli pod prysznicem

żelatyna ˌʒɛlaˈtɨ̃na n
gelatiini liivate
(chemia, chemiczny) (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bezbarwne ciało stałe, naturalna substancja, będąca mieszaniną białek i peptydów, pozyskiwana w drodze częściowej hydrolizy kolagenu, zawartego w skórze, chrząstkach i kościach zwierzęcych, stosowana m.in. w przemyśle spożywczym, farmaceutycznym i przy produkcji materiałów fotograficznych;

żelazko ʒɛˈlaskɔ n
silitysrauta
urządzenie służące do ręcznego prasowania;

żelazna kurtyna n
rautaesirippu
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) umowna granica ideologiczno-polityczna, oddzielająca komunistyczne państwa bloku wschodniego od państw zachodu;

żelazny ʒɛˈlaznɨ adj
rautainen
wykonany z żelaza lub zawierający żelazo

żelazo ʒɛˈlazɔ n
rauta
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) metaliczny pierwiastek chemiczny o symbolu Fe i liczbie atomowej 26;
(potocznie, potoczny) pospolity, srebrzystoszary i twardy metal z wysoką zawartością żelaza (1.2)

żelazomangan ˌʒɛlazɔ̃ˈmãŋɡãn n
ferromangaani
(chemia, chemiczny) żelazostop z dużą zawartością manganu

żelbet ˈʒɛlbɛt acronym
teräsbetoni
= (budownictwo) żelazobeton;

żeliwo ʒɛˈlʲivɔ n
valurauta
(hutnictwo, hutniczy) (chemia, chemiczny) stop odlewniczy żelaza z węglem i innymi pierwiastkami;

żeton ˈʒɛtɔ̃n n
poletti
krążek zastępujący pieniądze m.in. w grach hazardowych;

żeń-szeń ˈʒɛ̃ɲ‿ʃɛ̃ɲ n
ginseng
(botanika, botaniczny) azjatycka bylina zielna uprawiana ze względu na korzenie wykorzystywane w medycynie, kosmetyce oraz jako przyprawa;

żeński ˈʒɛ̃j̃sʲci adj
naaraspuolinen naispuolinen
odnoszący się do kobiety, przeznaczony dla kobiety

żigolo ʒʲiɡɔˈlɔ ˈʒʲiɡɔlɔ n
gigolo
(pejoratywnie, pejoratywny) młody mężczyzna zarabiający na stosunkach z dużo od siebie starszymi kobietami

żmija ˈʒmʲija n
kyy
(herpetologia, herpetologiczny) gad z podrodziny węży;

żona ˈʒɔ̃na n
vaimo
kobieta będąca w związku małżeńskim z inną osobą

żongler ˈʒɔ̃ŋɡlɛr n
jonglööri
artysta cyrkowy żonglujący różnymi przedmiotami;

żonglować v
jongleerata
szybko, na przemian i cyklicznie podrzucać kilka przedmiotów

żonkil ˈʒɔ̃ŋʲcil n
narsissi
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Narcissus jonquilla, gatunek narcyza o charakterystycznych żółtych kwiatach;

żorżeta ʒɔrˈʒɛta n
sorsetti
(włókiennictwo) lekka, przejrzysta tkanina nieregularnie marszczona;

żołna n
mehiläissyöjä
(ornitologia, ornitologiczny) Meropidae, ptak z rzędu kraskowych

żołnierz ˈʒɔwɲɛʒɛ ˈʒɔwʲɲɛʃ n
sotilas
(wojskowość, wojskowy) członek sił zbrojnych państwa; ; (zobacz) też żołnierz w Encyklopedii staropolskiej

żołądek ʒɔˈwɔ̃ndɛk n
maha vatsa mahalaukku
(anatomia, anatomiczny) część układu pokarmowego przed jelitami, który trawi białka przy udziale kwasu solnego;

żołądkowy adj
maha-
związany z żołądkiem, dotyczący żołądka

żołądź ˈʒɔwɔ̃ɲt͡ɕ n
tammenterho
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) owoc dębu;
(anatomia, anatomiczny) zwieńczenie prącia;

żreć ʒrɛt͡ɕ v
ahmia
(pospolicie) (obraźliwie) o człowieku: jeść chciwie, łapczywie lub niechlujnie
o zwierzęciu: jeść

żubr ʒupr̥ n
visentti
(zoologia, zoologiczny) masywny ssak z rzędu parzystokopytnych z charakterystycznie uformowaną przez włosy brodą pod pyskiem;

żuchwa ˈʒuxfa n
alaleukaluu
(anatomia, anatomiczny) ruchoma kość szkieletu czaszki;

żujka n
märepala
(gwara, gwarowe) (zoologia, zoologiczny) odłykany i przeżuwany pokarm u zwierząt z podrzędu przeżuwaczy

żul ʒul ˈʒulɛ n
puliukko
(pospolicie) (pogardliwie, pogardliwy) pijak

żuraw ˈʒuraf n
kurki
(ornitologia, ornitologiczny) Grus, duży ptak o długiej szyi i nogach z charakterystycznym ogonem w formie pióropusza należący do podrodziny żurawi;

żuraw biały ˈʒurav ˈbʲjawɨ n
lumikurki
(ornitologia, ornitologiczny) Grus leucogeranus, ptak z rodziny żurawi, jeden z najbardziej zagrożonych wyginięciem gatunków ptaków na świecie, nieliczne gniazdujące osobniki można spotkać w tundrze Jakucji i Jamalsko-Nienieckiego Okręgu Autonomicznego;

żurawina ˌʒuraˈvʲĩna n
amerikankarpalo pensaskarpalo
(botanika, botaniczny) Vaccinium sect. Oxycoccus Hill., rodzaj krzewinek z rodziny wrzosowatych posiadająca jadalne jagody;
karpalo
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc żurawiny (1.1)

żuć ʒut͡ɕ v
pureskella
rozgniatać pokarm zębami; wolno coś gryźć

żużel ˈʒuʒɛl n
kuona
(hutnictwo, hutniczy) masa powstająca przy wytapianiu metali;
speedway
(sport, sportowy) (potocznie, potoczny) sport żużlowy, zawody motocyklowe;

żwacz ʒvat͡ʃ n
pötsi
(zoologia, zoologiczny) jeden z przedżołądków u przeżuwaczy;

żwawy ˈʒvavɨ adj
virkeä
pełen werwy i temperamentu

żwir ʒvʲir ˈʒvʲirɨ n
sora
okruchowa skała osadowa o luźnej postaci;

żwirowiec łąkowy n
pääskykahlaaja
(ornitologia, ornitologiczny) Glareola pratincola, gatunek średniego ptaka z rodziny żwirowcowatych

życica ʒɨˈt͡ɕit͡sa n
raiheinä
(botanika, botaniczny) Lolium L., roślina trawiasta z rodziny wiechlinowatych;

życie ˈʒɨt͡ɕɛ n
elämä
(biologia, biologiczny) zespół procesów zachodzących w organizmie żywym lub jego poszczególnych częściach;
czas życia (1.1)

życie społeczne n
sosiaalinen elämä
(ekologia, ekologiczny) (socjologia, socjologiczny) ogół zjawisk wynikających ze wzajemnych oddziaływań jednostek (zarówno ludzi, jak i innych organizmów) oraz ich zbiorowości przebywających na wyodrębnionej przestrzeni

życzenie ʒɨˈt͡ʃɛ̃ɲɛ n
toive
pragnienie; to, czego się chce, co pragnie się zrealizować
w lm: to, czego życzy się komuś (najczęściej w święto lub z powodu innej ważnej okazji)

życzliwy ʒɨt͡ʃˈlʲivɨ adj
hyväntahtoinen
przychylnie nastawiony do innych ludzi

żyd ʒɨt n
juutalainen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca judaizmu

żydowski ʒɨˈdɔfsʲci adj
juutalainen
związany z Żydami, ich religią, kulturą

żyletka ʒɨˈlɛtka n
partaterä
stalowe dwustronne ostrze, umieszczane w maszynce do golenia;

żyrafa ʒɨˈrafa n
kirahvi
(zoologia, zoologiczny) Giraffa Brisson, ssak z rzędu parzystokopytnych, z charakterystyczną długą szyją, żyjące na afrykańskich sawannach;

żyrandol ʒɨˈrãndɔl n
kattokruunu
ozdobna, najczęściej wieloramienna, lampa wisząca pod sufitem

żyrant ˈʒɨrãnt n
tukija
(ekonomia, ekonomiczny) osoba poręczająca za kogoś spłatę sumy wekslowej;

żyro ˈʒɨrɔ n
pankkisiirto
(handel, handlowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) poręczenie zobowiązania przez żyranta;

żyroskop ʒɨˈrɔskɔp n
gyroskooppi
(fizyka, fizyczny) szybko obracający się sztywny obiekt zachowujący stały kierunek osi obrotu;

żyto ˈʒɨtɔ n
ruis
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Secale L., zbożowa roślina jednoroczna, dwuletnia lub wieloletnia z rodziny wiechlinowatych;
(spożywczy) (rolnictwo, rolniczy) ziarno żyta (1.1)

żywica ʒɨˈvʲit͡sa n
pihka
(biologia, biologiczny) półprzezroczysta wydzielina komórek roślinnych, zawierająca węglowodany (terpentynę) i olejki eteryczne oraz inne płynne i stałe substancje;

żywiciel n
isäntä
(biologia, biologiczny) organizm żywiący pasożyta

żywioł ˈʒɨvʲjɔw n
alkuaine
(filozofia, filozoficzny) jeden z elementów tworzących świat materialny: ogień, woda, ziemia, powietrze

żywokost ʒɨˈvɔkɔst n
raunioyrtti
(botanika, botaniczny) Symphytum L., bylina z rodziny ogórecznikowatych o zwisających kwiatach z promienistą, rurkowato-dzwonkowatą koroną, rosnąca w wilgotnych lasach, łąkach i zaroślach;

żywopłot ʒɨˈvɔpwɔt n
pensasaita
płot złożony z przyciętych lub naturalnie rosnących roślin;

żyworodny adj
vivipaarinen
(botanika, botaniczny) rozmnażający się w sposób wegetatywny lub z nasion kiełkujących na roślinie macierzystej
(zoologia, zoologiczny) rozwijający się w organizmie matki i rodzący się zdolny do życia poza organizmem matki

żywy ˈʒɨvɨ adj
elävä
będący w użyciu
przejawiający oznaki życia

żyć ʒɨt͡ɕ v
elää
bytować w jakichś warunkach
istnieć w sposób właściwy organizmom żywym
obcować z kimś
trwać

żyć od pierwszego do pierwszego v
elää kädestä suuhun
żyć na granicy płynności finansowej, bez oszczędności, z pensją ledwo wystarczającą na pokrycie bieżących wydatków

żyła ˈʒɨwa n
laskimo
(anatomia, anatomiczny) naczynie krwionośne, w którym krew płynie do serca;
(geologia, geologiczny) masa skalna lub mineralna wypełniająca szczelinę w skałach;

żyłka n
siima
cienka, mocna nić

żółta febra n
keltakuume
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) ostra, tropikalna choroba zakaźna ludzi i innych naczelnych wywoływana przez flawiwirusa, a przenoszona przez komary, która może objawiać się m.in. gorączką i żółtaczką

żółta kartka ˈʒuwta ˈkartka n
keltainen kortti
(sport, sportowy) napomnienie zawodnika następujące po jego niesportowym zagraniu (m.in. przerwaniu korzystnej akcji, granie na czas, dyskutowanie z sędzią);

żółtaczka ʒuwˈtat͡ʃka n
keltaisuus
(medycyna, medyczny) ogólnie choroba powodująca zażółcenie skóry, błon śluzowych i białkówki oczu wskutek nagromadzenia się bilirubiny w surowicy krwi i tkankach organizmu;

żółtawy ʒuwˈtavɨ adj
kellahko
lekko zabarwiony na żółto, podobny do koloru żółtego; niezupełnie żółty, prawie żółty

żółtek ˈʒuwtɛk n
keltainen
(pogardliwie, pogardliwy) ktoś rasy żółtej

żółtko ˈʒuwtkɔ n
keltuainen munankeltuainen
(spożywczy) wewnętrzna, żółta część jajka drobiu stosowana jako półprodukt przy przygotowywaniu potraw, wypieków i deserów
keltuainen ruskuainen
(zoologia, zoologiczny) substancja w jaju owadów, gadów i ptaków, stanowiąca materiał budulcowy i odżywczy dla zarodka;

żółty ˈʒuwtɨ adj
keltainen
mający kolor trzeciego pasma tęczy, taki jak kolor żółtka, kwiatu jaskra, owocu cytryny itp.; mający kolor podstawowy;

żółty związek zawodowy n
yhtiön alainen ammattiliitto
(społeczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) fasadowa organizacja pracownicza, która nie dba o interesy pracowników, a w sporach często staje po stronie pracodawcy lub rządu

żółw ʒuwf n
kilpikonna
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rzędu Testudines, należące do gromady gadów;
(informatyka, informatyczny) kursor graficzny określający współrzędne na ekranie, kierunek oraz rodzaj i kolor pióra, stosowany np. w języku Logo;

żółw lamparci ˈʒuwf lãmˈparʲt͡ɕi n
leopardikilpikonna
(zoologia, zoologiczny) Psammobates pardalis, gatunek afrykańskiego żółwia lądowego z rodzaju Psammobates

żółw morski ˈʒuwf ˈmɔrsʲci n
merikilpikonna
(zoologia, zoologiczny) żółw, którego środowiskiem naturalnym jest morze

żółwik ˈʒuwvʲik n
nyrkkitervehdys
(potocznie, potoczny) lekkie uderzenie się pięściami dwojga osób w geście np. powitania

żółć ʒuwʲt͡ɕ n
sappi
(medycyna, medyczny) wydzielina wątrobowa;

żądać ˈʒɔ̃ndat͡ɕ v
vaatia
domagać się czegoś kategorycznie

żądło ˈʒɔ̃ndwɔ n
pistin piikki
(zoologia, zoologiczny) u owadów z grupy żądłówek: narząd w postaci kolca wbijanego w ciało ofiary, często w połączeniu z wstrzyknięciem jadu;

żłobić ˈʒwɔbʲit͡ɕ v
urittaa
wycinać rowki, wgłębienia

żłób n
kaukalo
(rolnictwo, rolniczy) skrzynia na paszę dla bydła i koni